Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Krijgt Thom de Graaf D66 eindelijk zijn gelijk met de direct gekozen Burgemeester ???

AD 17.01.2018

De direct gekozen Burgemeester

Het nieuwe kabinet maakte de weg vrij voor de direct gekozen burgemeester. De vier formerende partijen (VVD, CDA, D66 en CU) schaarde zich in 2017 achter de grondwetswijziging die dat mogelijk maakt. Daardoor is de vereiste tweederde meerderheid in zowel Tweede als Eerste Kamer verzekerd, omdat ook voldoende oppositiepartijen voorstander zijn.

Onder Rutte II is al een eerste stap gezet naar de gekozen burgemeester. Het initiatiefwetsvoorstel van D66 ‘tot deconstitutionalisering van de aanstelling van de burgemeester’ is in 2015 bij gewone meerderheid door beide Kamers gekomen. Maar een grondwetswijziging vereist twee stemronden, met tussentijds verkiezingen. Nu die op 15 maart hebben plaatsgevonden en het nieuwe kabinet aantreedt, moeten beide Kamers zich in de ‘tweede lezing’ opnieuw achter het voorstel scharen, dan met tweederde meerderheid.

Vanaf 1966 gaat het behalve om democratisering van het bestuur ook om het beëindigen van de achterkamertjespolitiek. De bestuurskundige Wim Derksen wees er in deze krant op dat de huidige gang van zaken extreem ondoorzichtig is. Dat komt omdat de selectieprocedure is uitbesteed aan vertrouwenscommissies uit de gemeenteraden.

Nu staat in de Grondwet:

‘De commissaris van de koning en de burgemeester worden bij koninklijk besluit benoemd.’ De initiatiefwet verandert deze Kroonbenoeming in: ‘De commissaris van de koning en de burgemeester worden aangesteld, geschorst en ontslagen op een bij wet te bepalen wijze. Krachtens de wet kunnen nadere regels worden gesteld over de daarbij te volgen procedures.’

De Grondwet zal worden:

‘De commissaris van de koning en de burgemeester worden aangesteld, geschorst en ontslagen op een bij wet te bepalen wijze’

Hoe die nieuwe wetstekst eruit komt te zien, laat het regeerakkoord in het midden. De nieuwe coalitie wil volgens ingewijden bredere steun dan van alleen de eigen achterban (76 respectievelijk 38 zetels in Tweede en Eerste Kamer) bij de uitwerking, mede omdat de verhoudingen in de senaat in 2019 alweer veranderen.

D66 grijpt zijn kans

De gekozen burgemeester was een van de wenken van de Volkskrant voor het nieuwe kabinet. Pechtold heeft zijn kans gegrepen. Al sinds de oprichting van de D66 werd er over de invoering van de gekozen burgemeester gesproken. In een commentaar en een opiniestuk werd de fractieleider de afgelopen tijd dan ook opgeroepen om deze kans om het voor elkaar te krijgen niet te laten lopen.

Een eerder wetsvoorstel voor invoering van de gekozen burgemeester sneuvelde in maart 2005 in de Eerste Kamer omdat de tegenstemmen van de PvdA ervoor zorgden dat het voorstel niet de benodigde tweederde meerderheid haalde. Want ook de SP, GroenLinks, ChristenUnie en SGP waren tegen het voorstel van D66-minister Thom de Graaf voor bestuurlijke vernieuwing. De Graaf trad vervolgens af en werd opgevolgd door de huidige D66-leider Alexander Pechtold.

386 burgemeesters zijn er op dit moment in Nederland, van wie 81 vrouwen

Het overgrote deel van de burgemeesters in Nederland is nog altijd lid van CDA, VVD of PvdA. Vorig jaar was 83 procent van de burgemeesters lid van een van deze drie traditionele politieke partijen, blijkt uit cijfers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

De meeste burgemeesters zijn van VVD-huize (30%), gevolgd door de PvdA (27%) en het CDA (27%). Traditioneel waren dit ook de drie grootste partijen. De PvdA hoort daar sinds de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar niet meer bij.

Het aantal vrouwelijke burgemeesters is de afgelopen jaren licht toegenomen: van 19 procent in 2002 tot 23 procent in 2016. Ze zijn het vaakst lid van een lokale partij (33%), gevolgd door een lidmaatschap van GroenLinks (29%) en van het CDA (25%).

Van de burgemeesters van lokale partijen is 33 procent vrouw, het hoogste percentage. De gemiddelde leeftijd van burgemeesters is 57,8 jaar. Ook hier zit een stijgende lijn in: in 2002 was het 55,5 jaar.

Staatscommissie Parlementair Stelsel

Van belang voor de uiteindelijke vorm waarin de burgemeester zal worden gekozen, is het later dit jaar te verschijnen rapport van de Staatscommissie Parlementair Stelsel. Voorzitter Johan Remkes (VVD), tevens commissaris van de koning in Noord-Holland, benoemde in een tussenrapportage in oktober ‘functieverlies van politieke partijen’ als een van de zwakke punten in onze democratie. Dit omdat diezelfde partijen nog wel de voornaamste personele leverancier zijn voor bestuurlijke posten in het land. Remkes: ‘Dat is niet goed voor het vertegenwoordigend stelsel.’

Het is dus mogelijk dat Remkes met zijn achtkoppige commissie eind 2018 zal adviseren in welke vorm de burgemeester het beste gekozen kan worden. Tegen die tijd is naar verwachting de grondwetswijziging alvast geregeld.

1. Rechtsreeks gekozen – Veel meer een politieke figuur

©

Een rechtstreeks door de plaatselijke bevolking gekozen burgemeester heeft verregaande consequenties. De burgemeester zal dan veel meer een politieke figuur worden, die met een eigen programma in verkiezingstijd campagne voert. Het ligt voor de hand dat hij eigen wethouders zal meenemen en zo een politiek blok vormt tegenover de gemeenteraad. De burger brengt dan bij de gemeenteraadsverkiezingen twee stemmen uit: één op een partij, één op een persoon. De aanstellingstermijn van de burgemeester zou dan teruggaan van zes naar vier jaar.

Vooral D66 bepleit deze variant. Ze geeft de burgemeester democratische legitimiteit, is het argument. Uit een enquête van Nieuwsuur in oktober bleek evenwel dat een ruime meerderheid van de zittende burgemeesters hiervan geen voorstander is. Zij ervaren geen hinder doordat ze nu benoemd zijn, omdat het parachuteren van burgemeesters vanuit Den Haag al tot het verleden behoort. Burgemeesters wijzen er ook op dat zij over het algemeen gerespecteerd zijn onder de bevolking. Denk aan Ahmed Aboutaleb in Rotterdam en de onlangs overleden Eberhard van der Laan in Amsterdam.

Critici wijzen er ook op dat deze variant een grondige verbouwing van het lokaal bestuur vergt. Er kunnen patstellingen ontstaan tussen de gekozen burgemeester en de gekozen raad. Wie heeft dan het laatste woord? Waar ligt uiteindelijk de macht? Wie kan wie wegsturen?

2. Indirect gekozen – Geheimhouding kan opgeheven

©

In deze variant wordt de burgemeester door de gemeenteraad gekozen. Dit lijkt het meest op de huidige praktijk en heeft van oudsher de voorkeur van de PvdA. Als er nu een vacature is, wordt een profielschets opgesteld. Solliciteren gebeurt bij een vertrouwenscommissie, samengesteld uit een vertegenwoordiging van de gemeenteraad. Kandidaten gaan ook langs de commissaris van de koning.

Uit de beste sollicitanten selecteert de vertrouwenscommissie twee kandidaten, waarover de gemeenteraad in het geheim stemt. Bedoeling is dat de naam van de afvaller niet bekend wordt, maar deze lekt vaak toch uit. Dat over kwam bijvoorbeeld Annemarie Jorritsma in 2010 in Amsterdam. Ze verloor van Eberhard van der Laan.

Dit proces zou transparanter kunnen worden gemaakt, met openbare sollicitaties, zonder bescherming van sollicitanten. Het schrappen van de Kroonbenoeming maakt het gemakkelijker om de geheimhouding op te heffen, als aan het eind van de rit de koning er niet meer met zijn handtekening aan te pas hoeft te komen. Ook het gedoe met strafrechtelijke vervolging als namen uitlekken, is dan van de baan.

De raad geeft het mandaat aan een burgemeester van zijn keuze en stuurt hem weg als hij niet goed functioneert. Het lijkt op een ministerschap, dat ook ophoudt als de Kamer het vertrouwen in een bewindspersoon verliest.

3. Grootste partij levert – Het aanvaardbare compromis?

Er is nog een tussenvariant denkbaar, die lijkt op het Franse model. Na de gemeenteraadsverkiezingen mag de lijsttrekker van de grootste partij een gemeentebestuur vormen dat gesteund wordt door de raad. Hij wordt zelf voor vier jaar burgemeester.

Zo gaat het nu ook al bij landelijke verkiezingen, waarbij de grootste partij doorgaans de premier levert. Het is ook het model van het stadsdeel: na stadsdeelverkiezingen wordt de aanvoerder van de winnende partij stadsdeelvoorzitter.

Voordeel is dat het de gemeenteraadsverkiezingen spannender maakt, wat de opkomst kan verhogen. Bovendien is het model herkenbaar en hoeft niet de lokale democratie te worden verbouwd. De burgemeester wordt minder ceremonieel, dat wel, maar beter democratisch gelegitimeerd.

Nadeel is dat onafhankelijke kandidaten op achterstand staan. Zij moeten eerst een partij beginnen om mee te kunnen doen. Waar voor D66 en PvdA duidelijk is hoe het na de grondwetswijziging verder moet, is dit voor VVD en CDA nog geen uitgemaakte zaak. Van rechtstreeks kiezen zijn zij geen voorstander. Via de gemeenteraad is voor hen een optie die nog nader onderzoek vereist. Deze variant zou weleens een aanvaardbaar compromis kunnen zijn.

Gegevens_burgemeesters_2017  – VNG

Burgemeester Wikipedia

Thom de Graaf D66 Wikipedia

Meer voor direct gekozen burgemeester

Hoofdlijnennotitie direct gekozen burgemeester – Parlement & Politiek

zie ook: De direct gekozen burgemeester weer uit de ijskast – deel 4

zie ook: De direct gekozen burgemeester weer uit de ijskast – deel 3

zie ook: De direct gekozen burgemeester weer uit de ijskast ??? – deel 2

Zie ook: De direct gekozen burgemeester weer uit de kast ? – deel 1

Zie ook: Opnieuw aandacht voor de direct door het volk gekozen Burgemeester

HAAL KROONBENOEMING NIET UIT GRONDWET

BB 13.04.2018 Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) wil niet dat de huidige aanstellingswijze van burgemeesters uit de Grondwet wordt gehaald. De NGB roept de Eerste Kamer dan ook op om niet in stemmen met het wetsvoorstel tot deconstitutionalisering van de aanstellingswijze van de commissaris van de Koning en van de burgemeester. Ook bij de Kring van commissarissen van de Koning gaan de handen niet op elkaar.

Geen tekort

‘Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters vraagt zich af voor welk probleem het voorstel een oplossing is. In de huidige positie en aanstellingswijze van de burgemeester is noch sprake van een democratisch tekort, noch van een legitimiteitstekort’, stelt het NGB in een position paper aan de Eerste Kamer. ‘Juist vanwege de onafhankelijke, boven de partijen staande positie vervult de burgemeester belangrijke functies in de lokale samenleving en in het lokaal bestuur. Er is grote waardering voor en vertrouwen in deze niet gepolitiseerde functie.’

Visie ontbreekt

Deze week hield de Eerste Kamer een expertmeeting over het initiatiefwetsvoorstel Jetten. Als de Eerste Kamer instemt met de wet, wordt de weg vrij gemaakt voor een andere aanstellingswijze van burgemeesters. Daarbij wordt onder meer gedacht aan een rechtstreeks door de gemeenteraad of door de bevolking gekozen burgemeester.

Als er al naar de benoemingswijze gekeken wordt, dan moet dat in het bredere perspectief van het gehele lokaal bestuur gebeuren, benadrukt het NGB. ‘Ondanks eerdere verzoeken vanuit de Eerste en Tweede Kamer en toezeggingen van de minister van Binnenlandse Zaken ontbreekt een gedegen analyse en consistente visie op het lokaal bestuur.’ Het huidige benoemingsproces is evenwichtig en democratisch.

Geen heil

Ook de Kring van commissarissen van de Koning ziet op dit moment niets in een andere aanstellingswijze voor burgemeesters. ‘Eerst moet worden bepaald hoe het lokaal openbaar bestuur in Nederland er uit moet zien, daarna kan worden beoordeeld welke positie van de burgemeester daarbij past. Daaruit vloeit de keuze voor de aanstellingswijze dan vanzelfsprekend voort.

Veel te vaak wordt alleen gesproken over de positie en benoemingswijze van de burgemeester. Maar verander je de aanstellingswijze van de burgemeester, dan verander je ook het bestel’, aldus de Kring in zijn position paper. ‘Ook beschouwen de commissarissen de onafhankelijke positie van de burgemeester boven de partijen als een groot goed dat behouden zou moeten blijven.’

Onafhankelijke positie

Tegen de deconstitutionalisering van de aanstellingswijze van de commissaris van de koning (cdk) heeft de kring eveneens zijn bedenkingen. ‘Voor het functioneren van zowel de burgemeester als de commissaris is het hebben van een onafhankelijke positie nog steeds van groot belang. Om voor alle partijen acceptabel te kunnen zijn en een dienende rol te kunnen spelen, maar ook om de rug recht te houden in woelige tijden of op te kunnen treden in crisissituaties. In 1848 werd de Grondwet als garantie beschouwd voor een onafhankelijke positie. Wij zien niet in dat dit staatsrechtelijk nu anders zou moeten worden gezien.’

Het is nog niet bekend wanneer de Eerste Kamer over het wetsvoorstel debatteert. Hij is nu bezig met de schriftelijke voorbereiding. Vermoedelijk zal voor de zomer wel een besluit vallen.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Hoogste tijd voor een direct gekozen partijburgemeester. Wat houdt de liberalen nog tegen?

Stekel 

VK 12.04.2018 De invoering van de gekozen burgemeester stuit al jaren op obstructie van onder meer de VVD. Het bevalt nog altijd uitstekend – ongekozen bestuurders met een partijpet op.

Totdat ze hun eigen gang gaan. Want diezelfde VVD beklaagt zich nu over oud-partijleider Jozias van Aartsen, tussentijds burgemeester in Amsterdam, die in de strijd tegen de krakers weigert de harde VVD-lijn te volgen. ‘Hij staat zo ver boven de partijen dat hij inmiddels volledig lijkt losgezongen van de VVD’, mopperde het VVD-Kamerlid Arno Rutte deze week.

Juist. De hoogste tijd voor een echte, direct gekozen partijburgemeester, zou je zeggen. Wat houdt de liberalen nog tegen? Het zal toch niet het vermoeden zijn dat Amsterdam dan überhaupt nooit meer een VVD-burgemeester krijgt?

Volg en lees meer over:  POLITIEK   POLITIEKE PARTIJEN   OPINIE   NEDERLAND   STEKEL  VVD

ZOEKTOCHT BURGEMEESTER BLIJKT EENHEIDSWORST

BB 01.03.2018 In profielschetsen voor een nieuwe burgemeester benutten gemeenteraden te weinig de mogelijkheden voor lokaal maatwerk. De lokale omstandigheden worden niet tot nauwelijks in specifieke eisen vertaald. Gemeenteraden die een nieuwe burgemeester zoeken, willen vooral integere netwerkers en verbinders, die daadkrachtig, inlevend en communicatief zijn. Gemeentegrootte maakt geen verschil in de eisen die aan een burgemeesterskandidaat worden gesteld.

Dezelfde eisen

Dat blijkt uit een analyse van 231 profielschetsen voor nieuwe burgemeesters die van 2008 tot en met 2015 zijn opgesteld. In die periode gebruikten gemeenten de handreiking benoemingsproces

burgemeesters van het ministerie van Binnenlandse Zaken uit 2007. In 2016 is deze vervangen door een herziene handreiking. Raden worden gestimuleerd om de handreiking te gebruiken. ‘Gemeenteraden stellen op hoofdlijnen vrijwel allemaal dezelfde eisen aan burgemeesters’, concluderen Niels Karsten van de Universiteit van Tilburg en Hans Oostendorp en Frank van Kooten van Necker van Naem in hun artikel Gezocht: integere en daadkrachtige verbinder (m/v) in het recent verschenen Bestuurswetenschappen.

Integriteit

Een profielschets bestaat uit een aantal onderdelen, waaronder de zogeheten basiscondities. In de handreiking van BZK 2007 worden zes basiscondities onderscheiden: integriteit, stressbestendigheid, onafhankelijkheid, signaalgevoeligheid, identificatie en bindend vermogen. Gemiddeld bevat een profielschets 3,7 basiscondities, zo blijkt uit de analyse, waarbij integriteit de belangrijkste is.

Deze basisconditie komt in 79 procent van de schetsen voor. ‘Daarmee wordt het onmiskenbare belang van integriteit als centrale waarde in het burgemeestersambt’, aldus de auteurs. Ook bindend vermogen scoort met 65 procent relatief hoog.

Verbinder

Het burgemeestersambt kent – volgens de handreiking van BZK 2007 – vier bestuursstijlen: verbinder, netwerker, aanjager en procesregisseur. Het is de bedoeling dat gemeenteraden een van die vier bestuursstijlen in de profielschets opnemen; het moet een hoog onderscheidend gehalte hebben. In de praktijk worden gemiddeld 1,6 bestuursstijlen genoemd als beoogde stijl van de nieuwe burgemeester.

De netwerker en verbinder zijn in gemeenteland het meest gezocht. Er bestaan rondom bestuursstijlen, evenals bij de basiscondities, geen significante verschillen tussen grote of kleine gemeenten, zo concluderen Karsten, Oostendorp en Van Kooten. ‘Kleinere gemeenten vragen dus niet om een andere bestuursstijl dan grotere gemeenten, of andersom.’

Daadkracht

Het derde onderdeel van het competentieprofiel voor burgemeesters gaat over de bestuursvaardigheden. In de handreiking van BZK staan er twintig genoemd – zoals bestuurlijke gevoeligheid en daadkracht – en beschreven. In meer dan 90 procent van de profielschetsen zijn een of meer bestuursvaardigheden opgenomen, waarbij de letterlijke formulering vanuit de handreiking zijn gebruikt. Daadkracht komt met 46 procent het meest voor in profielschetsen.

Omgevingsbewustzijn

Ook hier geldt, een enkele uitzondering daargelaten, dat gemeenten van verschillende grootte door de bank genomen niet om andere kwaliteiten van burgemeesterskandidaten vragen. Gemeenten van 20.001-50.000 inwoners significant vaker om communicatieve burgemeesters. ‘Verder wordt omgevingsbewustzijn in die gemeenten significant vaker gevraagd, terwijl die vaardigheid in 100.000+-gemeenten minder belangrijk wordt geacht’, aldus de onderzoekers.

Durf te kiezen

Gemeenteraden stellen op hoofdlijnen vrijwel allemaal dezelfde eisen aan burgemeesters, concluderen de onderzoekers. ‘Waar we op basis van de ruimte die de profielschets biedt voor lokaal maatwerk pluriformiteit zouden verwachten, zien we dus grote uniformiteit tussen profielschetsen.’ Er is volgens de drie voldoende ruimte om het ‘onderscheidend vermogen van profielschetsen te vergroten.’

Gemeenteraden doen er goed aan hun ‘prioriteiten scherper te benoemen’. Raden moeten daarnaast meer durven te kiezen om daarmee de ruimte voor lokaal maatwerk beter te benutten.

VOLDOENDE STEUN PETITIE BURGEMEESTERSVERKIEZING

BB 07.02.2018 De petitie van de Amsterdamse beweging Meer Democratie heeft voldoende handtekeningen binnengehaald om een burgemeestersverkiezing op de agenda van de gemeenteraad te krijgen. De beweging vindt dat alle kandidaten voor de opvolging van Eberhard van der Laan bekend moeten worden, zodat de bevolking in een burgerraadpleging kan bepalen wie de nieuwe burgemeester moet worden.

Zeggenschap van burgers
Om de kwestie op de agenda te krijgen waren 1200 handtekeningen nodig. Sinds zaterdag hebben meer dan 1230 mensen de petitie getekend. ‘We gaan nog even door met inzamelen, omdat sommige handtekeningen misschien ongeldig worden verklaard’, zegt woordvoerder en oud-PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer. Afgelopen zaterdag gaf hij als motivatie voor de petitie: ‘De burgemeester is de hoogste politieke functie van de stad en het is te gek voor woorden dat burgers geen zeggenschap hebben over wie dat moet worden.’

Juridisch haalbaar

Het plan is juridisch haalbaar, aldus Dubbelboer. ‘Juristen hebben naar ons plan gekeken. Het kan binnen de huidige wettelijke mogelijkheden. Als er maar politieke wil is.’ Hij wil binnen twee weken met de ingezamelde handtekeningen naar het college van B&W, dat de zaak op zijn beurt – na overleg met de referendumcommissie – kan voorleggen aan de gemeenteraad. Als het aan Dubbelboer ligt, kan dan eind mei de burgerraadpleging worden gehouden. Eberhard van der Laan overleed vorig jaar. Jozias van Aartsen is waarnemend burgemeester. Hij blijft waarschijnlijk aan tot de zomer. (ANP)

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Genoeg handtekeningen petitie om burgemeestersverkiezing

Telegraaf 07.02.2018 De petitie van de Amsterdamse beweging Meer Democratie heeft voldoende handtekeningen binnengehaald om een burgemeestersverkiezing op de agenda van de gemeenteraad te krijgen. De beweging vindt dat alle kandidaten voor de opvolging van Eberhard van der Laan bekend moeten worden, zodat de bevolking in een burgerraadpleging kan bepalen wie de nieuwe burgemeester moet worden.

Om de kwestie op de agenda te krijgen waren 1200 handtekeningen nodig. Sinds zaterdag hebben meer dan 1230 mensen de petitie getekend.

„De burgemeester is de hoogste politieke functie van de stad en het is te gek voor woorden dat burgers geen zeggenschap hebben over wie dat moet worden”, zei woordvoerder en oud-PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer zaterdag.

Van der Laan overleed vorig jaar. Jozias van Aartsen is waarnemend burgemeester.

BEKIJK OOK:

Kamer schrapt obstakel gekozen burgemeester

Ongekozen bestuurders snappen niets van democratie

Elsevier 06.02.2018 De deftige burgemeester. Een echte heer in zwart pak met ambtsketen, of misschien zelfs nog wel in groot tenue, zoals dat in de negentiende eeuw ging, met een sabel aan zijn riem! Iemand, kortom, die het gezag belichaamt, de rust uitstraalt en de orde handhaaft.

Lang vervlogen tijden? Nou… Stiekem voelen veel burgemeesters en andere bestuurders zich nog precies als deze burgervader. Deftig, verstandig en vooral nooit te beroerd om die dekselse democratie een draai om de oren te geven.

De democratie krijgt standje van provincieopzichter

Lees ook de mening van hoofdredacteur Arendo Joustra: Gekozen B&W, waarom niet experimenteren?

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart begint het bij allerlei bestuurders weer te kriebelen. Ze moeten hun goede raad kwijt, hun zorgen over de gemeentepolitiek. Aan wie het maar horen wil beklagen ze zich over die verraderlijke democratie, met haar versnippering en schadelijke gevolgen voor de bestuurbaarheid van ons prachtige land.

De Overijsselse Commissaris van de Koning Boele Staal bijvoorbeeld, kon zijn ergernis niet inhouden. Gevraagd door Nieuwsuur naar de bestuurbaarheid, sprak hij plechtig: ‘Daar maak ik me zéér zorgen over.’ Vooral de vele fracties in bijvoorbeeld de gemeenteraad van Almelo, daar kon de D66-provincieopzichter niet over uit: ‘Het draagt ook niets bij aan democratie. Je kunt wel met 16 miljoen in de Tweede Kamer gaan zitten, maar dat verhoogt de bestuurbaarheid van het land nog niet. Het lijkt heel democratisch, maar dat is het natuurlijk niet. Het verlamt.’

Staal is niet de eerste bestuurder die zonder onderbouwing grote uitspraken doet over de democratie, waarbij hij ‘bestuurbaarheid’ en ‘democratie’ als volstrekte synoniemen lijkt te beschouwen. En Staal heeft zich blijkbaar nooit verdiept in de vele eeuwen dat Nederlandse volksvertegenwoordigingen nog niet overzichtelijk waren opgeknipt in fracties van (midden)partijen.

Ongekozen burgemeester moet slim zijn 

Gisteren citeerde Trouw een heel legertje burgemeesters, zoals burgemeester Gerard Beukema (PvdA) van Delfzijl, Charlie Aptroot (VVD) van Zoetermeer en Pauline Krikke (VVD) van Den Haag, die allen mee huilden met de wolven in het bos. Wat opvalt, is dat deze burgemeesters níet gekozen zijn – daaraan kunnen ze zelf ook niet zoveel doen – maar dat ze wel bij een politieke partij horen. En juist dít zijn de partijen die steen en been klagen over de ‘versnippering’.

Niet zo gek! Die versnippering is meestal ontstaan doordat veel partijen deelnemen aan de verkiezingen. Dit zijn veelal ongrijpbare, lokale clubs met veel aanhang en retorisch bombast. Die doen het veel beter dan de traditionele bestuurderspartijen waar al die burgemeesters in groot zijn geworden. Want ook al is bijna een derde van alle raadszetels in Nederland ‘lokaal’, deze lokale partijen leveren maar een beschamende 3 procent van alle burgemeesters. Meer dan acht van de tien burgemeesters is CDA-, VVD- of PvdA-lid.

Lokale partijen kunnen prima besturen

Terwijl lokale partijen allang bewezen hebben prima te kunnen besturen, zo schreef NRC gisteren terecht, kunnen bestuurders het niet aanzien. Ze katten op lokale partijen, of op landelijke partijen die minder op besturen en meer op politieke thema’s zijn gericht. ‘Populisten’ noemen ze dat, die de stabiliteit van het bestuur in gevaar brengen.

De maatregelen die de traditionele partijen bepleiten, zijn ronduit schadelijk voor de democratie: een kiesdrempel, kandidaatsselectie aan regels onderwerpen, ‘zetelroof’ verbieden. Het is dom en kwaadaardig hoe ongekozen bestuurders zich te weer stellen tegen grondwettelijk verankerde rechten en democratische vrijheden. Bovendien werkt hun paternalistische bemoeienis averechts. Daar komen zij 21 maart vanzelf wel achter.

Samen met Wim Voermans schreef Geerten Waling het boek Gemeente in de genen. Tradities en toekomst van de lokale democratie in Nederland (Prometheus) dat op 20 februari verschijnt.

Geerten Waling is historicus en schrijver van o.a. de boeken Zetelroof (2017) en 1848 – Clubkoorts en revolutie (2016).

Veel steun voor Amsterdamse petitie om eigen burgemeester te kiezen, maar mag dat wel?

VK 04.02.2018 Amsterdammers moeten zelf kunnen bepalen wie de opvolger van burgemeester Eberhard van der Laan wordt. Een petitie om dat voor elkaar te krijgen, staat sinds zaterdag online en vindt veel steun. Maar volgens juristen is het plan niet mogelijk binnen Amsterdamse regelgeving.

Met de petitie wordt de gemeenteraad gevraagd om een referendum te organiseren waarmee inwoners van Amsterdam kunnen stemmen op kandidaten. ‘We willen in Amsterdam niet weer een burgemeester die via achterkamertjes wordt benoemd’, zegt een van de initiatiefnemers Niesco Dubbelboer, voormalig PvdA-Kamerlid en mede-oprichter van stichting Meer Democratie.

De petitie wordt gesteund door prominente Amsterdamse politici zoals voormalig D66-Kamerlid Boris van der Ham en oud-wethouder Frits Huffnagel (VVD). Als 1.200 Amsterdammers de petitie ondertekenen, moet de gemeenteraad het plan bespreken. Op zondagmiddag stond de teller al op meer dan 800 handtekeningen.

Traditie of stemming

Niesco Dubbelboer (Meer Democratie) wil een volksraadpleging afdwingen

Daarmee is opnieuw de discussie over de gekozen burgemeester opgelaaid. De Tweede Kamer schrapte onlangs de benoemde burgemeester uit de Grondwet, toch kan het nog jaren duren voor burgers hun eigen burgemeester kunnen kiezen. De Commissaris van de Koning in Noord-Holland, Johan Remkes, wil nog voor de zomervakantie via de traditionele procedure een opvolger benoemen van de in de herfst overleden Eberhard van der Laan. Als het aan de stichting Meer Democratie ligt, kiezen Amsterdammers die opvolger zelf.

Volgens Dubbelboer kan de gemeente Amsterdam haar inwoners, binnen de bestaande wetgeving, hun eigen burgemeester laten kiezen. De gemeenteraad moet in de profielschets als selectiecriterium opnemen dat kandidaten zichzelf publiekelijk bekend maken. Vervolgens moet de gemeenteraad een referendum uitschrijven waarin alle kiesgerechtigde Amsterdammers kunnen stemmen op de kandidaten. Als de gemeenteraad het plan voor een gekozen burgemeester afkeurt, wil de oud-politicus een volksraadpleging over het plan afdwingen. Daarvoor zijn 27 duizend handtekeningen nodig.

Juridische twijfels

Juristen hebben naar mijn plan gekeken. Dit kan gewoon…

Dubbelboer wijst bezwaren van de hand

Juristen hebben grote twijfels bij het plan. Leonard Besselink, hoogleraar constitutioneel recht aan de Universiteit van Amsterdam en Paul Bovend’Eert, hoogleraar staatrechts aan de Radboud Universiteit, wijzen op de Amsterdamse regelgeving over het volksinitiatief (zoals deze petitie) en het referendum. Daarin staat expliciet dat de bevolking geen uitspraak mag doen over individuele kwesties, zoals ontslagen, schorsingen of een benoeming.

Volgens Dubbelboer gaat zijn petitie niet over individuele benoemingen maar over de procedure van de burgemeestersbenoeming. ‘Juristen hebben naar mijn plan gekeken. Dit kan gewoon.’ Het voormalig-Kamerlid en fervent voorvechter van het referendum, denkt dat zijn initiatief kansrijk is. ‘Het ziet er goed uit. GroenLinks, D66 en SP zijn al voor dit plan.’

Non-keuze

Een primeur is een referendum voor een burgemeester niet. Tussen 2001 en 2008 werden er in meerdere gemeentes adviserende volksraadplegingen voor burgemeesters gehouden. Zo konden inwoners van Utrecht in 2007 kiezen uit twee PvdA-kandidaten: Ralph Pans en Aleid Wolfsen. Omdat veel burgers dat een non-keuze vonden was de opkomst bijzonder laag: 9 procent en werd het referendum ongeldig verklaard. Een jaar later werd de wet die referenda mogelijk maakte afgeschaft.

Volg en lees meer over:  NOORD-HOLLAND   POLITIEK   BURGEMEESTERSREFERENDUM   NEDERLAND   AMSTERDAM

CAMPAGNE VOOR GEKOZEN BURGEMEESTER AMSTERDAM

BB 03.02.2018 De beweging Meer Democratie is in Amsterdam een campagne begonnen om een nieuwe burgemeester te kiezen als opvolger van de vorig jaar overleden Eberhard van der Laan. De beweging heeft hiervoor een comité opgericht en wil dat de gemeenteraad een verkiezing organiseert.

1200 handtekeningen

Als het initiatief door minimaal 1200 Amsterdammers wordt getekend, moet de gemeenteraad het plan behandelen, aldus het comité van het volksinitiatief Wij willen onze burgemeester kiezen! Het comité bestaat onder anderen uit Frits Huffnagel (oud-VVD-wethouder Amsterdam), Boris van der Ham (oud-Kamerlid voor D66) en Sadet Karabulut (Tweede Kamerlid van de SP).

Hoogste functie

‘De burgemeester is de hoogste politieke functie van de stad en het is te gek voor woorden dat burgers geen zeggenschap hebben over wie dat moet worden’, aldus Niesco Dubbelboer, woordvoerder Meer Democratie en oud-Tweede Kamerlid voor de PvdA. Op Kiesdeburgemeester.nl kan iedere Amsterdammer van 18 jaar of ouder het volksinitiatief tekenen. Sinds begin december is Jozias van Aartsen waarnemend burgemeester van de hoofdstad. (ANP)

GERELATEERDE ARTIKELEN;

KAMER SCHRAPT BENOEMDE BURGEMEESTER UIT GRONDWET

BB 23.01.2018 De Tweede Kamer heeft een obstakel uit de weg geruimd voor het invoeren van burgemeestersverkiezingen. De Kamer besloot uit de Grondwet te schrappen dat de regering de burgemeester en de commissaris van de Koning benoemt. Als de Eerste Kamer instemt, is het straks veel eenvoudiger om de manier te veranderen waarop een burgemeester wordt aangesteld.

Tweederde meerderheid
Op de SGP na steunde de hele Kamer het voorstel van D66’er Rob Jetten. Die haalde daardoor met gemak de tweederde meerderheid die nodig is om de Grondwet te kunnen wijzigen. Maar zo’n meerderheid heeft hij ook in de Eerste Kamer nodig, en die lijkt minder enthousiast.

Kiezen of benoemen

Coalitiepartners VVD, CDA en ChristenUnie schaarden zich achter Jetten, terwijl zij hun twijfels hebben over een verkiezing of zelfs uitgesproken hechten aan de benoeming door de regering. Ze werkten toch mee aan het D66-plan, omdat ze vinden dat de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld niet in de Grondwet thuishoort. Dat betekent niet per se dat burgers hun burgemeester in de toekomst ook rechtstreeks gaan kiezen, stellen zij. D66 wil dat de burger de burgemeester kiest, maar schuift dat vraagstuk liever nog even vooruit.

Gemeenteraad

De vorige poging, in 2005, de Grondwet te wijzigen liep namelijk stuk omdat bondgenoten van D66 terugdeinsden voor zo’n rechtstreekse verkiezing. Veel partijen zien liever dat de gemeenteraad de burgemeester kiest. Het jongste voorstel van D66 kreeg al een keer groen licht van beide Kamers. Maar een grondwetswijziging moet nogmaals worden goedgekeurd door een nieuwgekozen Tweede Kamer en nog eens door de Eerste Kamer. (ANP)

GERELATEERDE ARTIKELEN;

 

Tweede Kamer schrapt aanstelling burgemeester uit Grondwet

NU 23.01.2018 De Tweede Kamer heeft besloten dat het benoemen van de burgemeester en de commissaris van de Koning door de regering uit de Grondwet kan.

Als de Eerste Kamer instemt, is het straks veel eenvoudiger om de manier te veranderen waarop een burgemeester wordt aangesteld.

Op de SGP na steunde de hele Kamer het voorstel van D66’er Rob Jetten. Die haalde daardoor met gemak de tweederdemeerderheid die nodig is om de Grondwet te kunnen wijzigen. Maar zo’n meerderheid heeft hij ook in de Eerste Kamer nodig, en die lijkt minder enthousiast.

Twijfels

Coalitiepartners VVD, CDA en ChristenUnie schaarden zich achter Jetten, terwijl zij hun twijfels hebben over een verkiezing of zelfs uitgesproken hechten aan de benoeming door de regering. Ze werkten toch mee aan het D66-plan, omdat ze vinden dat de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld niet in de Grondwet thuishoort.

Dat betekent niet per se dat burgers hun burgemeester in de toekomst ook rechtstreeks gaan kiezen, stellen zij. D66 wil dat de burger de burgemeester kiest, maar schuift dat vraagstuk liever nog even vooruit.

Vorige poging

De vorige poging, in 2005, de Grondwet te wijzigen liep namelijk stuk omdat bondgenoten van D66 terugdeinsden voor zo’n rechtstreekse verkiezing. Veel partijen zien liever dat de gemeenteraad de burgemeester kiest.

Het jongste voorstel van D66 kreeg al een keer groen licht van beide Kamers. Maar een grondwetswijziging moet nogmaals worden goedgekeurd door een nieuwgekozen Tweede Kamer en nog eens door de Eerste Kamer.

Lees meer over: D66

Kamer schrapt obstakel gekozen burgemeester

Telegraaf 23.01.2018 De Tweede Kamer heeft een obstakel uit de weg geruimd voor het invoeren van burgemeestersverkiezingen. De Kamer besloot uit de Grondwet te schrappen dat de regering de burgemeester en de commissaris van de Koning benoemt. Als de Eerste Kamer instemt, is het straks veel eenvoudiger om de manier te veranderen waarop een burgemeester wordt aangesteld.

Op de SGP na steunde de hele Kamer het voorstel van D66’er Rob Jetten. Die haalde daardoor met gemak de tweederdemeerderheid die nodig is om de Grondwet te kunnen wijzigen. Maar zo’n meerderheid heeft hij ook in de Eerste Kamer nodig, en die lijkt minder enthousiast.

Coalitiepartners VVD, CDA en ChristenUnie schaarden zich achter Jetten, terwijl zij hun twijfels hebben over een verkiezing of zelfs uitgesproken hechten aan de benoeming door de regering. Ze werkten toch mee aan het D66-plan, omdat ze vinden dat de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld niet in de Grondwet thuishoort. Dat betekent niet per se dat burgers hun burgemeester in de toekomst ook rechtstreeks gaan kiezen, stellen zij. D66 wil dat de burger de burgemeester kiest, maar schuift dat vraagstuk liever nog even vooruit.

De vorige poging, in 2005, de Grondwet te wijzigen liep namelijk stuk omdat bondgenoten van D66 terugdeinsden voor zo’n rechtstreekse verkiezing. Veel partijen zien liever dat de gemeenteraad de burgemeester kiest.

Groen licht

Het jongste voorstel van D66 kreeg al een keer groen licht van beide Kamers. Maar een grondwetswijziging moet nogmaals worden goedgekeurd door een nieuwgekozen Tweede Kamer en nog eens door de Eerste Kamer.

Kamer schrapt obstakel gekozen burgemeester uit Grondwet

AD 23.01.2018 De Tweede Kamer heeft vanmiddag besloten uit de Grondwet te schrappen dat de regering de burgemeester en de commissaris van de Koning benoemt. Dat was een belangrijk obstakel voor het invoeren van burgemeestersverkiezingen.

  Rob Jetten  ✔@RobJetten

Blij met overweldigende steun in Tweede Kamer voor schrappen Kroonbenoeming burgemeester en CdK uit Grondwet. Ik ga met veel plezier dit voorstel van @D66 verdedigen in de Eerste Kamer https://twitter.com/sneller/status/955814965818150912 …  3:53 PM – Jan 23, 2018

Op de SGP na steunde de hele Kamer het voorstel van D66’er Rob Jetten. Die haalde daardoor met gemak de tweederdemeerderheid die nodig is om de Grondwet te kunnen wijzigen. Maar zo’n meerderheid heeft hij ook in de Eerste Kamer nodig, en die lijkt minder enthousiast.

Ook coalitiepartners VVD, CDA en ChristenUnie steunden Jetten, terwijl zij hun twijfels hebben over een verkiezing of zelfs uitgesproken hechten aan de benoeming door de regering. Desalniettemin vinden ze dat de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld niet in de Grondwet thuishoort, hoewel ze benadrukken dat dat niet per se betekent dat burgemeesters straks rechtstreeks door het volk gekozen zullen worden.

Gemeenteraad

Het is niet de eerste keer dat D66 probeert de Grondwet te wijzigen over dit punt. De vorige poging, in 2005, liep stuk omdat bondgenoten van D66 terugdeinsden voor zo’n rechtstreekse verkiezing. Veel partijen zien liever dat de gemeenteraad de burgemeester kiest.

Het jongste voorstel van D66 kreeg al een keer groen licht van beide Kamers. Maar een grondwetswijziging moet nogmaals worden goedgekeurd door een nieuwgekozen Tweede Kamer en nog eens door de Eerste Kamer.

WEG NAAR GEKOZEN BURGEMEESTER DEFINITIEF IN GESLAGEN

BB 18.01.2018 De Tweede Kamer maakt zich op voor een nieuw stapje op de lange weg die naar een gekozen burgemeester kan leiden. De Kamer voelt er wel voor uit de Grondwet te schrappen dat de regering de burgemeester en de commissaris van de Koning benoemt.

Burgemeestersverkiezing
Vrijwel de hele Kamer steunt het voorstel van D66’er Rob Jetten, dat het een stuk makkelijker maakt ooit de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld te veranderen. Regeringspartner CDA, jarenlang verklaard tegenstander, ging de afgelopen jaren al om. Coalitiegenoot VVD is het met D66 eens dat de benoemingswijze überhaupt niet in de Grondwet thuishoort. Ook de ChristenUnie, die er nog weinig voor voelt de burgemeester voortaan te kiezen, lijkt er niet per se kwaad in te zien de benoeming uit de Grondwet te halen. Of het ook echt tot burgemeestersverkiezingen komt, valt immers nog te bezien, stellen de drie regeringspartijen.

Gemeenteraad

De voltallige oppositie, op de SGP na, ziet de benoeming door de regering ook graag uit de Grondwet geschrapt. De oppositiepartijen denken, net als de regeringspartijen, wel verschillend over hoe de burgemeester dan moet worden aangewezen. D66 wil dat de burger de burgemeester kiest, maar houdt dat liever buiten het huidige debat. De vorige poging de Grondwet te wijzigen liep stuk omdat bondgenoten van D66 terugdeinsden voor zo’n rechtstreekse verkiezing. Partijen als GroenLinks, SP en PvdA willen liever dat de gemeenteraad de burgemeester kiest.

Groen licht

Het voorstel van D66 kreeg al een keer groen licht van beide Kamers. Maar een grondwetswijziging moet nogmaals worden goedgekeurd door een nieuwgekozen Tweede Kamer en nog eens door de Eerste Kamer. Dan is bovendien een tweederdemeerderheid nodig. (ANP)

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Burgemeester uit Grondwet, maar nog ‘te vroeg’ voor verandering

NOS 18.01.2018 Het blijft voorlopig onduidelijk op welke manier burgemeesters in de toekomst worden gekozen. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken vindt dat de burgemeestersbenoeming eerst uit de Grondwet moet verdwijnen.

“Het past niet om nu al vooruit te lopen op wat er daarna gaat gebeuren”, zei Ollongren in de Tweede Kamer op vragen van Kamerleden over een nieuw systeem.

Nog een keer

Nu staat in de Grondwet dat burgemeesters benoemd worden door de Kroon, maar bijna alle partijen willen hiervan af. De Eerste en Tweede Kamer stemden enkele jaren geleden al voor een aanpassing, maar voor een grondwetswijziging moeten de Staten-Generaal nog een keer instemmen en dan met tweederde meerderheid.

De tweede ronde was vanavond in de Tweede Kamer en die tweederde meerderheid is er. Dinsdag is de officiële stemming.

Alleen de SGP is nadrukkelijk tegen, ook omdat niet duidelijk is wat er in de toekomst gaat gebeuren. “Welke richting slaan we in?”, vraagt het SGP-Kamerlid Bisschop zich af. “Wordt de burgemeester straks door het volk gekozen? Door de raad? Door een kiescollege? Of verandert er niets?”

“Het past niet op nu al vooruit te lopen op wat er daarna gaat gebeuren”, aldus Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken over de toekomst van de burgemeestersbenoeming.

Hoe werkt die burgemeestersbenoeming nu dan eigenlijk?

– Als de gemeenteraad een profielschets heeft opgesteld en de vacature is opengesteld, kunnen sollicitanten een brief sturen naar de commissaris van de koning. Die maakt een selectie.

– De gemeenteraad stelt een vertrouwenscommissie in, die met de geselecteerde kandidaten sollicitatiegesprekken voert.

– Deze vertrouwenscommissie kiest twee kandidaten uit, een ‘eerste’ en een ‘tweede keus’. Die worden besproken in de gemeenteraad, waarna de keuze als advies naar de minister van Binnenlandse Zaken gaat.

– Eigenlijk gaat de minister altijd akkoord met de kandidaat van de eerste keus. Hij stuurt dan een benoemingsbesluit naar de koning, die dat officieel ondertekent.

Minister Ollogren van D66 vindt dat vanwege de zorgvuldigheid pas na instemming van de Eerste Kamer besproken moet worden hoe de burgemeester gekozen gaat worden. Ze wil er uitvoerig met de Tweede Kamer en allerlei betrokkenen over praten.

Haar partij pleit al sinds haar oprichting in 1966 voor een door de bevolking gekozen burgemeester, maar de huidige coalitiepartijen VVD, CDA en de ChristenUnie zijn hierover veel minder enthousiast.

De VVD en het CDA zijn tevreden met de huidige praktijk, waarin de gemeenteraad de belangrijkste stem heeft. De Kroon, zoals het in de wet staat, volgt altijd de voordracht van de raad. In de toekomst zou de raad volgens hen het best de burgemeester kunnen kiezen. Dat is ook al jarenlang het standpunt van de PvdA.

De VVD en het CDA vinden het goed dat de burgemeester onafhankelijk is en boven de partijen staat. “Nu gaat het heel zorgvuldig,” zegt VVD-Kamerlid Koopmans. “Voor ons is het erg belangrijk dat hij een strikt onafhankelijke positie heeft en een centrale functie heeft in de democratie.”

Ook de oppositiepartijen GroenLinks en SP hebben een voorkeur voor een door de gemeenteraad gekozen burgemeester en de PVV en Forum voor Democratie sluiten weer aan bij D66 met een door de bevolking gekozen burgemeester.

Het is nog onbekend wanneer de Eerste Kamer over de grondwetswijziging stemt.

BEKIJK OOK;

Komt er binnenkort een gekozen burgemeester?

De gekozen burgemeester? Huidige burgemeesters zien er niets in

Senaat: haal burgemeestersbenoeming uit Grondwet

Nieuwe stap naar gekozen burgemeester in zicht

Telegraaf 17.01.2017  De Tweede Kamer maakt zich op voor een nieuw stapje op de lange weg die naar een gekozen burgemeester kan leiden. Een groot deel van de Kamer voelt er wel voor uit de Grondwet te schrappen dat de regering de burgemeester en de commissaris van de Koning benoemt.

Vrijwel de hele Kamer steunt het voorstel van D66’er Rob Jetten, dat het een stuk makkelijker maakt ooit de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld te veranderen. Regeringspartner CDA, jarenlang verklaard tegenstander, ging de afgelopen jaren al om. Coalitiegenoot VVD is het met D66 eens dat de benoemingswijze überhaupt niet in de Grondwet thuishoort. Ook de ChristenUnie, die er nog weinig voor voelt de burgemeester voortaan te kiezen, lijkt er niet per se kwaad in te zien de benoeming uit de Grondwet te halen. Of het ook echt tot burgemeestersverkiezingen komt, valt immers nog te bezien, stellen de drie regeringspartijen.

De voltallige oppositie, op de SGP na, ziet de benoeming door de regering ook graag uit de Grondwet geschrapt. De oppositiepartijen denken, net als de regeringspartijen, wel verschillend over hoe de burgemeester moet worden aangewezen als die benoemingswijze makkelijker veranderd kan worden. D66 wil dat de burger de burgemeester kiest, maar houdt dat liever buiten het huidige debat. De vorige poging de Grondwet te wijzigen liep stuk omdat bondgenoten van D66 terugdeinsden voor zo’n rechtstreekse verkiezing. Partijen als GroenLinks, SP en PvdA willen liever dat de gemeenteraad de burgemeester kiest.

Het voorstel van D66 kreeg al een keer groen licht van beide Kamers. Maar een grondwetswijziging moet nogmaals worden goedgekeurd door een nieuwgekozen Tweede Kamer en nog eens door de Eerste Kamer. Dan is bovendien een tweederdemeerderheid nodig.

Dat de Tweede Kamer het voorstel bijna unaniem steunt, wil nog niet zeggen dat die tweederdemeerderheid ook in de Eerste Kamer gehaald wordt. Zeker op dit onderwerp hebben de senatoren al vaker laten zien dat ze anders durven te stemmen dan hun partijgenoten in de Tweede Kamer.

Komt er binnenkort een gekozen burgemeester?

NOS 17.01.2018 De Tweede Kamer praat vanavond opnieuw over burgemeestersbenoemingen. Op tafel ligt een voorstel van D66 om de huidige procedure te veranderen. De gekozen burgemeester stond al vaker op de agenda van de Kamer. Vijf vragen over het debat van vanavond.

Waar gaat het debat over?

Het gaat over een verandering van de Grondwet. Daarin staat nu nog dat burgemeesters benoemd worden door de Kroon (oftewel het kabinet en de koning). Maar sommige partijen willen af van de schijn dat de benoemingen in achterkamertjes worden geregeld. In 2015 stemde de Eerste Kamer in met het schrappen van het grondwetsartikel. Twee jaar eerder, in 2013, ging de Tweede Kamer al akkoord. Maar daarmee was het nog niet geregeld.

Voor een grondwetswijziging is het nodig dat de Tweede en Eerste Kamer nóg een keer akkoord gaan, dit keer met tweederde meerderheid. De tweede ronde in de Tweede Kamer begint vanavond. Het kan nog even duren voordat het voorstel voor de tweede keer in de Eerste Kamer wordt behandeld.

Het schrappen van de benoeming van de burgemeester door de regering is een idee van D66. Die partij hoopte op deze manier de weg vrij te maken voor de invoering van een gekozen burgemeester in Nederland. Maar zo ver is het nog niet. Het gaat nu alleen over het afschaffen van een artikel uit de Grondwet, niet over hoe de benoeming in de toekomst geregeld wordt.

Video afspelen

Eerste stemronde (2015): ook Eerste Kamer stemt vóór

Maakt het wetsvoorstel in deze tweede ronde een kans?

Zeker. Het kabinet van VVD, CDA, ChristenUnie en D66 spreekt zich in het regeerakkoord uit voor de grondwetswijziging. Daarmee is er in elk geval een Kamermeerderheid. Voor een grondwetswijziging is in deze tweede ronde een tweederde meerderheid nodig. Ook die lijkt er te zijn.

Het regeerakkoord wijdt één zin aan de benoeming van burgemeesters. “De behandeling van het initiatiefvoorstel tot grondwetsherziening in tweede lezing inzake de deconstitutionalisering van de benoeming van de burgemeester en de Commissaris van de Koning wordt voortgezet.” Met andere woorden: het kabinet blijft zich ervoor inzetten om de burgemeestersbenoeming uit de Grondwet te halen.

Is al eerder geprobeerd om de gekozen burgemeester erdoor te krijgen?

In 2005 sneuvelde een eerder plan om de burgemeestersbenoeming uit de Grondwet te halen op het allerlaatste moment, bij de laatste stemming erover in de Eerste Kamer. Ook toen was een tweederde meerderheid nodig, maar de PvdA stemde onverwacht tegen. Dat was in de zogenoemde Nacht van Van Thijn, genoemd naar de toenmalige PvdA-senator Ed van Thijn. D66-minister en vice-premier Thom de Graaf, groot pleitbezorger van de gekozen burgemeester, trad hierna af.

Tussen 2002 en 2008 konden gemeenten experimenteren met raadgevende burgemeestersreferenda. Bij een opkomst van 30 procent moest de gemeenteraad rekening houden met de uitslag. Er kwamen referenda in Delfzijl, Best, Vlaardingen, Boxmeer, Leiden, Zoetermeer, Utrecht en Eindhoven. Maar de ervaringen vielen tegen. De opkomst was laag en er was te weinig keuze in kandidaten.

In artikel 131 van de Grondwet staat: “De commissaris van de koning en de burgemeester worden bij koninklijk besluit benoemd.” Ook in de Gemeentewet wordt de benoeming van burgemeesters besproken. In artikel 61 lees je dat de burgemeester ‘bij koninklijk besluit’ wordt benoemd ‘op voordracht van Onze Minister’ en ‘voor de tijd van zes jaar’.

Hoe werkt die burgemeestersbenoeming nu dan eigenlijk?

Er zijn veel verschillende partijen betrokken bij de benoeming van een burgemeester.

– Als de gemeenteraad een profielschets heeft opgesteld en de vacature is opengesteld, kun je solliciteren.

– Dat doe je door een sollicitatiebrief te sturen naar de commissaris van de koning, de vertegenwoordiger van de regering in de provincie. Deze commissaris maakt een selectie van geschikte kandidaten.

– In de tussentijd heeft de gemeenteraad van de gemeente in kwestie een vertrouwenscommissie ingesteld. Daarin zitten raadsleden en soms ook wethouders, als adviseurs. De commissaris van de koning stuurt zijn kandidatenselectie naar die vertrouwenscommissie. Daarna voeren de leden van de commissie de sollicitatiegesprekken.

– De vertrouwenscommissie kiest twee kandidaten uit, een ‘eerste’ en een ‘tweede keus’. Die worden besproken in de gemeenteraad, waarna de keuze als advies naar de minister van Binnenlandse Zaken gaat.

– Eigenlijk gaat de minister altijd akkoord met de kandidaat van de eerste keus. Hij stuurt dan een benoemingsbesluit naar de koning, die dat officieel ondertekent. Over dit onderdeel van de benoeming gaat vanavond het debat.

Tot nu toe zijn trouwens veruit de meeste burgemeesters lid van VVD, CDA, D66 en PvdA, allemaal partijen die regelmatig deel hebben uitgemaakt van een kabinet. Als ‘de Kroon’ uit de Grondwet wordt gehaald, ontstaat er ruimte om de benoeming anders in te vullen.

Mogen we dan straks zelf onze burgemeester kiezen?

Dat is nog maar de vraag. Het debat in de Tweede Kamer gaat alleen over het schrappen van de burgemeestersbenoeming uit de Grondwet. Als ook de Eerste Kamer daarmee instemt, kan het makkelijker worden om de rol van de koning en de ministers bij de benoeming van burgemeesters te verkleinen. Maar hoe die benoeming dán moet worden geregeld, is de vraag. Daar moeten na de grondwetswijziging weer nieuwe debatten over worden gevoerd. Er zijn grofweg twee scenario’s denkbaar:

  • De gemeenteraad kiest de burgemeester. In dit geval verandert de situatie in de praktijk nauwelijks. De gemeenteraad (in de vorm van een vertrouwenscommissie) blijft de sollicitatiegesprekken zelf voeren en kiest de meest geschikte kandidaat, net als nu.
  • De inwoners van de gemeente kiezen hun burgemeester. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een burgemeestersreferendum. Maar hiertegen bestaat ook weerstand. Eind vorig jaar bleek nog uit een enquête van Nieuwsuurdat maar 1 op de 10 burgemeesters een gekozen burgemeesterschap ziet zitten. Zij zeggen bang te zijn dat bijvoorbeeld Prins Carnaval de sleutel van de stad in handen krijgt.

Het debat in de Tweede Kamer begint vanavond 17.01.2018  om 19.00 uur en is live te volgen op NPO Politiek.

BEKIJK OOK;

De gekozen burgemeester? Huidige burgemeesters zijn massaal tegen

Senaat: haal burgemeestersbenoeming uit Grondwet

CDK UTRECHT: DIRECT GEKOZEN BURGEMEESTER ONVERSTANDIG

BB 16.01.2018 Van de commissaris der koning in Utrecht hoeft het niet zo, de rechtstreeks gekozen burgemeester. Volgens Willibrord van Beek wordt dan de boven de partijen staande burgervader vervangen door een politicus. ‘Het is maar de vraag of Nederland daar beter mee af is.’

Van Beek sprak zijn reserves uit tijdens de herbenoeming van Koos Janssen als burgemeester van Zeist. Deze week wordt het wetsvoorstel dat het pad moet effenen voor de direct gekozen burgemeester besproken in de Tweede Kamer: het uit de Grondwet halen van de aanstellingswijze van de burgemeester.

Crimefighter
‘Mijns inziens is het geen verstandige zet’, aldus Van Beek. ‘Een mening die ik deel met anderen. Ik denk in dit verband aan de eerste burger van Breda, Paul Depla. Aanvankelijk een voorstander van de direct gekozen burgemeester. Maar sinds hij te maken heeft met ondermijnende criminaliteit en de bijbehorende nieuwe taken als crimefighter, begint hij te schuiven, bekent hij. Wat blijkt: als onpartijdig bestuurder krijg je veel makkelijker de nodige maatregelen van de grond dan als politiek voorman.’

Eigen verkiezingsprogramma
Er zijn volgens commissaris Van Beek (VVD) grofweg twee stromingen in ons land. De eerste ziet de burgemeester als een populaire bestuurder die we graag zelf willen kiezen. De tweede ziet de burgemeester als een boven de partijen staande, gewaardeerde bestuurder die er voor iedereen is. Een bestuurder waar we zuinig op moeten zijn. ‘Die twee beelden zijn strijdig met elkaar.

Ze verdragen elkaar niet. Want op het moment dat inwoners hun burgemeester rechtstreeks gaan kiezen, wordt deze een politicus. Waarom zouden we een publieke functie, die goed vervuld wordt, vervangen door een politicus met een eigen verkiezingsprogramma en een eigen mandaat? Juist politici staan helemaal niet hoog aangeschreven’, aldus Van Beek.

Onafhankelijk
Als democraat in hart en nieren zegt hij ‘uiteraard’ vóór verkiezingen te zijn. Hij wijst erop dat Nederland in feite nu al een gekozen burgemeester heeft. Alleen, het is geen openbare procedure naar Amerikaans model. ‘In Nederland hanteren wij een goed georganiseerd sollicitatiemodel dat eindigt met een Kroonbenoeming. En juist die Kroonbenoeming voegt iets heel speciaals toe, want die stelt de burgemeester in staat echt boven de partijen te functioneren. Dus onafhankelijk.’

Achteraan beginnen
Tegelijk, zo benadrukt hij, heeft de gemeenteraad de meest verstrekkende zeggenschap die maar mogelijk is. Niet de commissaris van de koning kiest de burgemeester, maar de gemeenteraad. ‘Als je al iets verandert, moet je dit op de juiste manier doen. Stel eerst vast wat het probleem is, en vergewis je ervan dat de voorgestelde oplossing beter is dan de huidige situatie’, aldus Van Beek.

‘Naar mijn oordeel is de indirect gekozen burgemeester met Kroonbenoeming sowieso niet het probleem. Eerst moeten we nadenken over het bestuurlijke stelsel dat we in Nederland willen hebben. Daarna volgt de discussie over de plaats van de burgemeester hierbinnen. En dan volgt daaruit bijna automatisch de wijze van aanstelling van de burgemeester. Tot nu toe gaan de gesprekken vooral over het laatste. Maar dat is achteraan beginnen.’

GERELATEERDE ARTIKELEN;

We gaan straks onze burgemeester kiezen. Maar hoe?

VK 16.01.2018 Dertien jaar na de eerste mislukte poging verdwijnt de benoemde burgemeester dan toch uit de Grondwet. Dat maakt de weg vrij voor burgemeestersverkiezingen. Maar over de vraag hoe dat precies moet, bestaat onder de gevestigde partijen nog grote verdeeldheid.

De landelijke middenpartijen VVD, CDA en PvdA leveren nog altijd meer dan tweederde van alle burgemeesters, decennialange politieke turbulentie en de opkomst van lokale partijen ten spijt. Toch werken deze partijen nu mee aan iets dat hun traditionele machtsbasis flink kan ondermijnen: de komst van de gekozen burgemeester.

Vanavond debatteert de Tweede Kamer over de wijziging van de Grondwet die daarvoor nodig is. Die is op initiatief van D66 al in de vorige regeerperiode, onder een kabinet van VVD en PvdA, in gang gezet. Zowel Tweede als Eerste Kamer heeft er in 2013 en 2015 mee ingestemd dat de aanstelling van de burgemeester – en de commissaris van de koning – niet langer met een Kroonbenoeming gebeurt, zoals nu nog in artikel 131 staat.

Verandering

Oude tekst grondwet: ‘De commissaris van de Koning en de burgemeester worden bij koninklijk besluit benoemd.’

Nieuwe tekst grondwet: ‘De commissaris van de Koning en de burgemeester worden aangesteld, geschorst en ontslagen op een bij de wet te bepalen wijze.’

Maar voor een grondwetswijziging zijn in beide Kamers twee stemronden nodig, met tussenliggende verkiezingen. Nu deze vorig jaar maart hebben plaatsgevonden, gaat de tweede ronde in. Daarbij geldt de bijzonderheid dat een tweederde meerderheid nodig is. In de huidige politieke verhoudingen tekent deze zich in beide Kamers af. In de vorige ronde (‘lezing’) stemden alleen SGP en ChristenUnie tegen. De CU heeft zich nu in het regeerakkoord gecommitteerd aan deze verandering.

Na dit deconstitutionaliseren (uit de Grondwet halen) ligt de weg open om bij gewone wet vast te leggen hoe iemand burgemeester of commissaris van de koning kan worden. Daarvoor bestaan verschillende varianten. Vanaf dat punt lopen ook de meningen van de partijen uiteen, wat betekent dat de eerste daadwerkelijke burgemeestersverkiezing nog wel even op zich zal laten wachten.

Toch is de Grondwetswijziging van belang, met name voor D66. De partij heeft er een geschiedenis mee. In 2005 was de grondwetswijziging zelfs al voor tweede lezing in de Eerste Kamer, toen het mis ging met het kroonjuweel. De partij had de verandering van de Grondwet gekoppeld aan een rechtstreekse verkiezing van de burgemeester door de plaatselijke bevolking. Dat stuitte toenmalig PvdA-senator en oud-burgemeester Ed van Thijn tegen de borst. Het D66-initiatief sneefde in de ‘Nacht van Van Thijn’ en toenmalig D66-minister Thom de Graaf van Bestuurlijke Vernieuwing trad af. Zijn opvolger: huidig partijleider Alexander Pechtold.

Kiezers geven al zeker 25 jaar aan meer greep te willen op de lokale democratie

Voor D66 speelt ook mee dat de partij op een ander punt van democratische vernieuwing heeft moeten inleveren. In deze periode komt er geen bindend referendum en het raadgevend referendum wordt afgeschaft. Het laatste raadgevend referendum dat er nog wel komt, ligt gevoelig bij D66. Het gaat over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waar D66 tegen was. Maar nu, in het nieuwe kabinet van VVD, CDA, D66 en CU, steunt zij de wet. Bovendien is een D66-minister, Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken), er nu verantwoordelijk voor.

Zo hebben meer regeringspartijen pijn, want het CDA op zijn beurt staat zeker niet te juichen bij een eventueel rechtstreeks gekozen burgemeester. Wat de partijen bindt, is de wetenschap dat het electoraat al zeker 25 jaar in onderzoeken aangeeft meer greep te willen hebben op de lokale democratie. De opkomst van lokale partijen is er het bewijs van. De wens de burgemeester te kunnen kiezen, zit diep – het bleek ook weer in december uit het tweejaarlijkse SCP-rapport De staat van Nederland. Nu de landelijke partijen gestaag krimpen, kunnen zij in feite niet meer om de gekozen burgemeester heen.

Nederland

386 burgemeesters zijn er op dit moment in Nederland, van wie 81 vrouwen

Van belang voor de uiteindelijke vorm waarin de burgemeester zal worden gekozen, is het later dit jaar te verschijnen rapport van de Staatscommissie Parlementair Stelsel. Voorzitter Johan Remkes (VVD), tevens commissaris van de koning in Noord-Holland, benoemde in een tussenrapportage in oktober ‘functieverlies van politieke partijen’ als een van de zwakke punten in onze democratie. Dit omdat diezelfde partijen nog wel de voornaamste personele leverancier zijn voor bestuurlijke posten in het land. Remkes: ‘Dat is niet goed voor het vertegenwoordigend stelsel.’

Het is dus mogelijk dat Remkes met zijn achtkoppige commissie eind 2018 zal adviseren in welke vorm de burgemeester het beste gekozen kan worden. Tegen die tijd is naar verwachting de grondwetswijziging alvast geregeld.

1. Rechtsreeks gekozen – Veel meer een politieke figuur

©

Een rechtstreeks door de plaatselijke bevolking gekozen burgemeester heeft verregaande consequenties. De burgemeester zal dan veel meer een politieke figuur worden, die met een eigen programma in verkiezingstijd campagne voert. Het ligt voor de hand dat hij eigen wethouders zal meenemen en zo een politiek blok vormt tegenover de gemeenteraad. De burger brengt dan bij de gemeenteraadsverkiezingen twee stemmen uit: één op een partij, één op een persoon. De aanstellingstermijn van de burgemeester zou dan teruggaan van zes naar vier jaar.

Vooral D66 bepleit deze variant. Ze geeft de burgemeester democratische legitimiteit, is het argument. Uit een enquête van Nieuwsuur in oktober bleek evenwel dat een ruime meerderheid van de zittende burgemeesters hiervan geen voorstander is. Zij ervaren geen hinder doordat ze nu benoemd zijn, omdat het parachuteren van burgemeesters vanuit Den Haag al tot het verleden behoort. Burgemeesters wijzen er ook op dat zij over het algemeen gerespecteerd zijn onder de bevolking. Denk aan Ahmed Aboutaleb in Rotterdam en de onlangs overleden Eberhard van der Laan in Amsterdam.

Critici wijzen er ook op dat deze variant een grondige verbouwing van het lokaal bestuur vergt. Er kunnen patstellingen ontstaan tussen de gekozen burgemeester en de gekozen raad. Wie heeft dan het laatste woord? Waar ligt uiteindelijk de macht? Wie kan wie wegsturen?

2. Indirect gekozen – Geheimhouding kan opgeheven

©

In deze variant wordt de burgemeester door de gemeenteraad gekozen. Dit lijkt het meest op de huidige praktijk en heeft van oudsher de voorkeur van de PvdA. Als er nu een vacature is, wordt een profielschets opgesteld. Solliciteren gebeurt bij een vertrouwenscommissie, samengesteld uit een vertegenwoordiging van de gemeenteraad. Kandidaten gaan ook langs de commissaris van de koning.

Uit de beste sollicitanten selecteert de vertrouwenscommissie twee kandidaten, waarover de gemeenteraad in het geheim stemt. Bedoeling is dat de naam van de afvaller niet bekend wordt, maar deze lekt vaak toch uit. Dat over kwam bijvoorbeeld Annemarie Jorritsma in 2010 in Amsterdam. Ze verloor van Eberhard van der Laan.

Dit proces zou transparanter kunnen worden gemaakt, met openbare sollicitaties, zonder bescherming van sollicitanten. Het schrappen van de Kroonbenoeming maakt het gemakkelijker om de geheimhouding op te heffen, als aan het eind van de rit de koning er niet meer met zijn handtekening aan te pas hoeft te komen. Ook het gedoe met strafrechtelijke vervolging als namen uitlekken, is dan van de baan.

De raad geeft het mandaat aan een burgemeester van zijn keuze en stuurt hem weg als hij niet goed functioneert. Het lijkt op een ministerschap, dat ook ophoudt als de Kamer het vertrouwen in een bewindspersoon verliest.

3. Grootste partij levert – Het aanvaardbare compromis?

Er is nog een tussenvariant denkbaar, die lijkt op het Franse model. Na de gemeenteraadsverkiezingen mag de lijsttrekker van de grootste partij een gemeentebestuur vormen dat gesteund wordt door de raad. Hij wordt zelf voor vier jaar burgemeester.

Zo gaat het nu ook al bij landelijke verkiezingen, waarbij de grootste partij doorgaans de premier levert. Het is ook het model van het stadsdeel: na stadsdeelverkiezingen wordt de aanvoerder van de winnende partij stadsdeelvoorzitter.

Voordeel is dat het de gemeenteraadsverkiezingen spannender maakt, wat de opkomst kan verhogen. Bovendien is het model herkenbaar en hoeft niet de lokale democratie te worden verbouwd. De burgemeester wordt minder ceremonieel, dat wel, maar beter democratisch gelegitimeerd.

Nadeel is dat onafhankelijke kandidaten op achterstand staan. Zij moeten eerst een partij beginnen om mee te kunnen doen. Waar voor D66 en PvdA duidelijk is hoe het na de grondwetswijziging verder moet, is dit voor VVD en CDA nog geen uitgemaakte zaak. Van rechtstreeks kiezen zijn zij geen voorstander. Via de gemeenteraad is voor hen een optie die nog nader onderzoek vereist. Deze variant zou weleens een aanvaardbaar compromis kunnen zijn.

Volg en lees meer over:  POLITIEK   NEDERLAND

Advertenties

januari 17, 2018 Posted by | 1e kamer, 2e kamerverkiezingen 2017, burgemeester, D66, formatie, politiek, regeerakkoord, Rutte 2, Rutte 3, VVD-CDA-D66-ChristenUnie VVD-CDA-D66-ChristenUnie | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

PvdA in de steigers – fase 4 rouwverwerkingsproces

De neergang van de PvdA

Patiënt gered, arts overleden

Ex-informateur Wouter Bos is ervan overtuigd dat Rutte II de geschiedenis ingaat als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’. Ex-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vindt dat er ‘heel veel dingen goed zijn gedaan’ en volgens ex-partijleider Diederik Samsom is de PvdA als een onzelfzuchtige arts: ‘De patiënt, Nederland, ligt er prima bij. Maar de chirurg is dood. Hij heeft zichzelf door de pols gesneden.’

Interviewbundel ‘De neergang van de PvdA’ 

Deze en vele andere PvdA-kopstukken komen aan het woord in de recent verschenen interviewbundel ‘De neergang van de PvdA’ van NOS-journalist Wilco Boom. En dat levert een verrassend inkijkje op in de psyche van de partij. Verslaggever Frank Hendrickx: ‘Van 38 zetels terugvallen naar 9 zetels: het hoeft een politicus niet noodzakelijkerwijs nederig te stemmen.’ De moeder aller nederlagen krijgt zo soms zelfs heroïsche trekjes.

In een nieuwe interviewbundel kijken negentien PvdA’ers terug op de epische verkiezingsnederlaag van hun partij. Wrok en zelfkritiek strijden om voorrang. ‘Elke stap voorwaarts is uitgevent als een totale nederlaag.’

Van 38 zetels terugvallen naar 9 zetels: het hoeft een politicus niet noodzakelijkerwijs nederig te stemmen. In de vandaag verschijnende interviewbundel De neergang van de PvdA van NOS-journalist Wilco Boom krijgt de moeder aller politieke nederlagen soms heroïsche trekjes. De PvdA heeft zich in de ogen van enkele hoofdrolspelers onverschrokken opgeofferd voor het landsbelang. Dan maar de lucht in, anno 2017.

Volgens Wouter Bos gaat Rutte II de geschiedenis in als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’

Zo is ex-informateur Wouter Bos ervan overtuigd dat Rutte II de geschiedenis ingaat als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’. Ex-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vindt dat er ‘heel veel dingen goed zijn gedaan’ en volgens ex-minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans is het overeind houden van de PvdA van secundair belang. ‘Uiteindelijk is er maar één maatstaf: laat je het land beter achter dan je het hebt aangetroffen.’

Ex-partijleider en hoofdarchitect van Rutte II, Diederik Samsom, zit ook op die lijn. In zijn gesprek met Boom omschrijft hij de PvdA als een onzelfzuchtige arts. Samsom: ‘De patiënt, Nederland, ligt er prima bij, die doet het geweldig. Maar de chirurg is dood, hij heeft zichzelf door de pols gesneden. Als ik dan toch moet kiezen met mijn diepcalvinistische inborst: de operatie moet slagen, de patiënt moet beter worden, dus dan de chirurg maar.’

Dankbaarheid

René Cuperus meent dat Samsom ‘totaal geen gevoel had voor de kwetsbaarheid van de sociaal-democratie’

Blijft de vraag waarom de opgeknapte patiënt geen greintje dankbaarheid toonde. De antwoorden die in het boek worden gegeven, lopen nogal uiteen, maar de negentien geïnterviewde PvdA’ers – van kopstukken tot kritische buitenstaanders – constateren wel dat de ideologische bleekheid (‘waar staan we voor in drie heldere zinnen?’) al eerder is opgetreden. Het bezuinigingskabinet-Rutte II zette een turbo op de neergang.

René Cuperus, ex-medewerker van het wetenschappelijk bureau van PvdA en Volkskrant-columnist, prijst ‘op zich’ de moed van Samsom, maar verwijt de ex-partijleider technocratische ‘ingenieurspolitiek’ en meent dat hij ‘totaal geen gevoel had voor de kwetsbaarheid van de sociaal-democratie’. De loodzware hervormingsagenda van Rutte II bleef overeind; de PvdA kreeg ‘een zenuwinzinking’.

Geen geloof meer

Die laatste diagnose is overigens weer van Samsom, die zijn eigen partij in meerdere varianten hekelt als ‘de grootste tegenstander van wat we aan het doen waren’. ‘Wij als club zijn er vier jaar lang in geslaagd werkelijk elke overwinning, elke stap voorwaarts te beleven én uit te venten als een totale nederlaag.’ En: ‘De club die vlak voor de finish z’n leider van de wagen gooit, geeft één duidelijke boodschap aan de kiezer: wij geloven er niet meer in.’

Ook Frans Timmermans klaagt dat kritische PvdA’ers voordurend deden alsof de partij door de coalitie met de VVD was ‘uitgeleverd aan de baarlijke duivel’. ‘Dan moet je niet verbaasd zijn dat de kiezers bij je weglopen.’

Omgekeerd uiten andere PvdA’ers weer harde kritiek op de losgezongen partijtop. Ex-directeur van het wetenschappelijk bureau Monika Sie Dhian Ho: ‘Samsom, Dijsselbloem en Bos zijn met alle respect carrièrepolitici die niet veel hebben met de partij, met de vereniging die de PvdA is.’

Asscher wil nooit meer zonder een andere linkse partij in ‘een rechts kabinet’ zitten

Oude rekeningen

Zo worden en passant enkele oude rekeningen vereffend in het boek van Boom. Aan Lodewijk Asscher, de nieuwe partijleider die vandaag het eerste exemplaar in ontvangst neemt, de taak om het allemaal goed te maken. Hij toont in het boek zelfkritiek over zijn rol in het kabinet-Rutte II (‘dat het anders had gemoeten is volstrekt evident’) en hij wil nooit meer zonder een andere linkse partij in ‘een rechts kabinet’ zitten.

Een terugkeer naar oude glorie zit er volgens Asscher niet snel in – ‘de tijd van de grote partijen is voorbij’ – maar er blijft volgens hem een rol weggelegd voor de PvdA. ‘Het is mijn taak om de PvdA een nieuwe plek te geven. Wat die plek ook is.’

Betrokkenen over de nederlaag en Rutte II

Kabinetsformatiegesprek met informateurs Kamp en Bos, Rutte en Blok (VVD) en Samsom en Dijsselbloem (PvdA). © Maarten Hartman / Hollandse Hoogte

Ik mag graag zeggen dat dit het kabinet-Bos was. Omdat hij de founding father is van dit regeerakkoord, omdat het regeerakkoord zo’n dwangbuis is geweest voor de bewindslieden, omdat hij zo dicht bij Samsom en Dijsselbloem staat en omdat ook Asscher zich blijft oriënteren op Bos.

Monika Sie Dhian Ho, ex-directeur van het wetenschappelijk bureau, over informateur Bos

Op de ledenraad na de Kamerverkiezingen concludeerden jullie, journalisten, zogenaamd grootmoedig maar gniffelend dat het zo goed was dat de PvdA die bijeenkomst hield. Neeeeee! Het was One Flew Over the Cuckoo’s Nest wat daar gebeurde.

Diederik Samsom over de PvdA-ledenraad na de verkiezingsnederlaag

Zijn hoge denk- en werktempo, zijn drive, maken het voor Samsom heel lastig mensen mee te nemen, om met zijn rug tegen een stoel te gaan zitten en gewoon eens te luisteren naar anderen.

Angelien Eijsink, ex-PvdA-Kamerlid

Het coördinatieoverleg van de vier heren was gericht op alles wegduwen wat vraagtekens zette bij wat er gebeurde.

Agnes Jongerius, PvdA-europarlementariër over het vierkoppige leiderschap van Samsom, Dijsselbloem, Asscher en Spekman.

We hebben afspraken gemaakt die voor linkse kiezers buitengewoon moeilijk te verteren waren. En ook dingen gedaan die we achteraf misschien niet hadden moeten doen.

Lodewijk Asscher over het regeerakkoord van Rutte II.

Terugblikken en ‘hergroeperen’

Zo gaan de ministers van Rutte II de geschiedenis in
Het langstzittende naoorlogse kabinet stevent op het einde af. Rutte II ging stoïcijns de crisis te lijf, maar wist zichzelf niet geliefd te maken. Hoe gaan de ministers de politieke geschiedenis in? (+)

‘Achteraf gezien had ik keihard op tafel moeten slaan’
In oktober zwaaide Hans Spekman af als voorzitter van de PvdA. Hoe heeft zijn partij het vertrouwen van zo veel kiezers kunnen verspelen? (+)

Hoopvol gestemd PvdA met meer linksere accenten
In een woonwinkelcentrum te Nieuwegein was de PvdA in oktober bijeen om zichzelf te ‘hergroeperen’. ‘Politiek gaat niet over statistieken maar over mensen en geluk.’ De partij hoopt dat de ‘linkse lente’ is begonnen.

Deze politieke memoires zijn wél de moeite waard

Deze politieke memoires zijn de moeite waard

Politieke memoires: Nederland heeft er geen rijke traditie in. De oud-premiers Drees en Den Uyl? Géén memoires. Wim Kok bleef stil na acht jaar premierschap, evenals Jan Peter Balkenende. Recordpremier Ruud Lubbers zegt dat hij al zijn herinneringen twintig jaar geleden als eens heeft opgeschreven maar niet overging tot publicatie. Ergens ligt dus nog een goudmijn te wachten. Deze zijn de moeite waard volgens politieke commentator Raoul du Pré.

Neergang PvdA

De ontwikkeling van de Partij van de Arbeid is tekenend voor de politieke ontwikkeling van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Vanuit een historisch perspectief blijkt dat de neergang van de Partij van de Arbeid al begon rondom 1966.

De eerste tien jaar na de Tweede Wereldoorlog was het land sterk gericht op herstel. Het land was inwaarts gericht en er was vooralsnog weinig aanleiding tot globalisering van het bedrijfsleven. Door de geleide loonpolitiek hadden veel Nederlandse gezinnen in de jaren veertig en vijftig weinig geld te besteden.

De nadruk lag op zuinig doen met het gezinsloon. In de jaren zestig veranderde dit beeld. Door het loslaten van loonmatiging stegen de inkomens fors en ging men meer consumeren.

Tussen 1955 en 1965 stegen de consumptieve uitgaven van de Nederlandse huishoudens met 42 procent. Een minder groot deel van de uitgaven werd besteed aan de eerste levensbehoeften, zoals voedsel en huisvesting en steeds meer aan kleding, comfort en inrichting van het huis. In de jaren vijftig ging 43 procent van de Nederlanders niet op vakantie, daarna werd vakantie naar het buitenland vrij algemeen.

Verzorgingsstaat

De economie groeide zo hard dat capaciteitstekort optrad. Begin jaren zestig werden de eerste laaggeschoolde en goedkope ‘gastarbeiders’ uitgenodigd om de economie verder uit te bouwen. Aanvankelijk kwamen ze uit Europese landen als Italie, Portugal, Griekenland en Spanje.

Later uit niet-Europese landen als Marokko en Turkije. Nederland werd steeds meer outward looking’: minder nationalistisch, meer kosmopolitisch, meer globalisering.

Deze trend  kreeg logischerwijze ook een politieke vertaling. Indicatief hiervoor is hoe het de PvdA is vergaan. De tweede helft van de jaren zestig was in politiek opzicht een roerige tijd. Nieuwe politieke partijen werden opgericht, in de gevestigde partijen heerste onrust.

D66, opgericht en geleid door Hans van Mierlo, kwam voor het eerst in de Kamer met zeven zetels. Progressieve KVP-ers en ARP-ers richtten een eigen partij op: de Politieke Partij Radikalen (PPR).

Door de verzorgingsstaat konden sociale problemen en dreigende armoede worden opgevangen. Iedereen in Nederland kreeg recht op financiële bijstand in geval van nood. In de jaren zestig van de vorige eeuw raakte de verzorgingsstaat goeddeels gereed. De gedachte was dat het werk vrijwel af was. Het imago van de arbeidersklasse als zielige underdog was verdwenen.

De arbeiders hadden zich verheven, vooral ook in de dienstensector. Er ontstond een bloeiende middenklasse van ondernemers. En met hen had ook het partijkader van de Partij van de Arbeid zich verheven, gestudeerd en mogelijk zelfs een leerstoel aan de universiteit verworven. De PvdA ontwikkelde zich tot een elite, een regentenklasse, maar wilde dit zelf niet weten.

Eén voorbeeld is algemeen bekend: PvdA-coryfee Arie van der Zwan, wiens vader visboer was. Arie was opgeklommen tot hoogleraar commerciële economie en bedrijfsstatistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De PvdA ontwikkelde een zeker dedain in het partijkader en afkeer van de patatetende en sportkleding dragende voormalige arbeidersklasse, ook wel ‘klootjesvolk’ genoemd.

De lotsverbetering van het proletariaat was voltooid.

Die verbetering vond mede plaats dankzij de economische groei. Het Kapitalisme en de Globalisering floreerde vooral in de tweede helft jaren tachtig en jaren negentig. De socialisten gingen op zoek naar een andere achtergestelde doelgroep danwel onderdrukte klasse. PvdA-leden vonden nieuwe onderdrukten in ontwikkelingslanden, landen die volgens hen onderontwikkeld waren gebleven door het kolonialisme. De marxistische filosofie gaf de nodige theoretische onderbouwing aan dergelijk gedachtegoed.

Nieuw Links

De CPN was binnen het Nederlandse politieke bestel een vaste waarde. Zoals PvdA-prominent en oud-communist dr. Paul Scheffer. Onder de naam Nieuw Links smeedde een groepje PvdA’ers binnen de partij een vernieuwingsbeweging die van 1966 tot 1971 opgeld deed. Initiatiefnemers waren de journalist Han Lammers en de econoom Hans van den Doel. In september 1966 werd het manifest 10 over Rood (meer en meer en nog veel meer) gepubliceerd. De tekst werd geschreven door Hans van den Doel, Arie van der HekReinier Krooshof, Han Lammers, André van der LouwTom PaukaRob de Rooi en Arie van der Zwan.

Een belangrijk programmapunt was de ‘onvoorwaardelijke erkenning van de DDR’. Toen dat ideaal in duigen viel kwam de onvoorwaardelijke steun aan Europese integratie daarvoor in de plaats. De nationale grenzen konden volgens Nieuw Links worden opgeheven, Europese grenzen zouden daarvoor in de plaats komen.

Een ander programmapunt was: ‘De PvdA neemt niet deel aan een regering, tenzij vaststaat dat de ontwikkelingshulp twee procent van het nationale inkomen bedraagt.’ Er moest geld naar de arme mensen daar, vooral ook omdat wij medeschuldig zijn aan hun achterstelling vanwege ons koloniale verleden. De hongerende kindertjes in Biafra verschenen dan ook veelvuldig op de beeldbuis.

Globalisering

Globalisering werd stevig omarmd. De PvdA kwam steeds verder af te staan van de eigen achterban en keerde zich hier in feite tegen, ook wel ‘het verraad van de arbeidersklasse’ genoemd. In feite werd in 1966 met Nieuw Links de kiem gelegd voor de afstraffing die de partij in 2017 zou ondergaan.

Nieuw Links sloeg aan: de optiek van de PvdA verschoof van ‘benauwde en kortzichtige’ binnenlandse belangen naar belangen van onze medemens in het buitenland: “Wij hebben het immers hier zo goed en zij zo slecht”, was het motto. Voortaan was de rode kleur van de PvdA gekoppeld aan de ontwikkelingsproblematiek, de onvoorwaardelijke steun aan de armen aldaar en steun voor de Europese integratie.

Ontwikkelingslanden

Opvallend is dat veel prominente (ex)-PvdA’ers zich tegen de nieuwe ideologie keerden. Willem Drees, premier van vier kabinetten, was de eerste. Hij zag tot zijn afgrijzen dat de PvdA een volgens hem volslagen verkeerde richting insloeg. Hij brak met de partij en stierf miskend.

Er volgde een lange rij politici die eveneens miskend werden, zoals de verguisde en ‘door de kogel die van links kwam’ vermoordde Pim Fortuyn en Jan Nagel. PvdA-icoon Joop den Uyl was een uitgesproken nationalist en kon in feite niets met Nieuw Links. Hij werd gedoogd op basis van zijn statuur.

De nieuwe lijn van links was gericht op ontwikkelingslanden en Europa. De signatuur was kosmopolitisch, weg van nationalisme (hetgeen soms zelfs op één lijn werd gesteld met fascisme). Deze internationale oriëntatie viel samen met de (neo)liberale lijn van rechts om ruim baan te verlenen aan multinationals.

Bedrijven als bijvoorbeeld Shell, Unilever, Philips, Akzo, Ahold, DSM, Heineken en diverse grootbanken profiteerden volop hiervan. Het in dit opzicht samenvallen van liberalen en socialisten leidde tot het faciliteren van internationale bedrijfsleven door fiscalisten (belastingontwijking via taxhavens), accountants, advocaten, consultants, wetenschap en de ondersteunende bureaucratie in den brede.

Rechts met de veren van links

Wat ooit elite was en rechts, ging zich met de veren van links tooien. Dit ging, en gaat, met de nodige arrogantie gepaard.  De term ‘onderbuikgevoelens’ is een geliefkoosde uitdrukking, dit afgewisseld met ‘racist’ of zelfs ‘fascist’ voor de wat steviger gevallen. De vroeger gangbare politieke termen ‘rechts’ en ‘links’ hadden hun inhoud verloren, in feite waren de termen van plaats gewisseld.

Degenen die achterbleven waren de laagopgeleiden en middenklassers, wier inkomens relatief steeds verder achterbleven. De stagnatie van lagere inkomensgroepen deed zich voor terwijl de reële inkomens van de top 1 procent hoogste inkomens in de wereld met 60 procent zijn gestegen sinds het midden van de jaren ’70.

In die tijd kwam ook de kreet ‘links lullen, rechts vullen’ in zwang, naar aanleiding van de lange rij mensen die zich ‘links’ noemden maar zichzelf ‘rechts’ wisten te verrijken. Voor de extremere inkomens had oud-premier Wim Kok het over “exhibitionistische zelfverrijking”, terwijl deze oud vakbondsman, PvdAer en socialistisch spreker later zelf maar al te graag lid werd van Raad van Commissarisen bij multinationals.

Meedoen in onzekerheid

De kabinetten Kok I (1994-1998) en Kok II (1998-2002), beiden gevormd door PvdA, VVD en D66 werden ‘paars’ genoemd, een bijzonderheid omdat voor het eerst sinds 1918 geen confessionele partijen zitting in een kabinet hadden. De omhelzing  van de sociaal democraten met de liberalen was als die van een wurgslang. Dit met welgemeende deelneming van de liberalen.

De globalisering van bedrijven heeft veel meer geholpen hun winsten te verbeteren dan het de lonen deed toenemen. Geen wonder dat Nederlanders niet meer geloven dat de ‘gewone man’ een eerlijk aandeel in de welvaart krijgt.

Dat de reële lonen voor de werkende en middenklasse gedurende vele decennia stagneren wordt ondermeer bevestigd in de inaugurele rede getiteld Meedoen in onzekerheid (juni 2016) van het hoofd van de onderzoekssector Arbeid en Participatie van het Sociaal Cultureel Planbureau, prof. dr. J.C. Vrooman.

De publieke ontevredenheid hing, en hangt, vooral samen met het stagneren van lonen. Een schrale troost voor de PvdA is dat een vergelijkbaar patroon zich voordoet in andere westerse landen, uiteraard ieder met een eigen accent. Zo beschouwde de Franse econoom Thomas Piketty het thema economische ongelijkheid vanuit een historisch en statistisch oogpunt. Hij kreeg internationale bekendheid na de publicatie van Le Capital au XXIe siècle in 2013 .

Populistische revolte

Zolang de levensstandaard verbetert, zoals tot aan 2008, kunnen werknemers leven met een toename van de inkomensongelijkheid. Dit impliceert dat als de stagnatie van de lonen voortduurt de populistische revolte zal aanhouden. De problematiek betreft met name een verdelingsvraagstuk. Trump is gekozen om dat probleem op te lossen: The forgotten people will be forgotten no longer.

Interessant in dit verband is de stellingname van ex-communist Paul Scheffer. Hij verwijt Nederlanders in zijn boek De vrijheid van de grens (2016) dat ze ‘nationalistisch, behoudzuchtig, hoogmoedig, populistisch en geborneerd’ zijn. Hij adviseert zijn medeburgers een “waarachtig kosmopolitische levenshouding aan te nemen” en dat we “enthousiast dienen te zijn over open grenzen”.

Gelet op het mondiaal opkomend populisme lijken steeds minder burgers te voelen voor kosmopolitisme. Ze bewegen zich juist in tegenovergestelde richting. Daar waar de nationale staat wordt uitgehold neemt vertrouwen in solidariteit af en neemt de hunkering naar lokale verbondenheid toe. De overheid wil een participatiemaatschappij, maar wordt door de ontwikkelingen ingehaald. De overheid mag blij zijn als zij mág participeren in burgerinitiatieven en burgercoöperaties.

Nationalisme

Steden en lokale politieke partijen worden belangrijker binnen het politieke spectrum. Het is de trend dat mensen nauwer betrokken willen zijn bij wat er gebeurt in hun leefomgeving. De macht, de inspraak en het denken gaat terug naar de basis, als reactie op het afstandelijker geraken van het bestuur. Nederland is een koploper qua internationale oriëntatie, terwijl de burger betrokken en geïnspireerd is, nu meer zijn eigen wereld creërend om heer en meester te zijn over het dagelijkse leven, na een periode van sterke globalisering: kosmopolitisch qua wereldoriëntatie en een sterkere nadruk op nationale en locale belangen bestaan thans naast elkaar.

De stellingname van Scheffer is indicatief hoe ver de PvdA verwijderd is van wat er in de maatschappij leeft. Maar niet alleen dat, men zit contrair aan de richting waarin deze beweegt en de partij schijnt het zich niet te realiseren. Geen wonder dat PvdA’er Rob Oudkerk adviseert de PvdA dan maar op te heffen.

Toekomst van Nederland en Europa

Hoe gaan we de toekomst tegemoet voor Nederland en Europa? Er lijkt helaas weinig reden voor overmatige vrolijkheid. Aan de economie zal het niet liggen. We werken hard en het consumentenvertrouwen is goed.

Met het vertrouwen in de sociaal-culturele ontwikkeling is het veel minder goed gesteld. Globalisering is dé drijvende kracht achter economie en maatschappelijke ontwikkelingen.

Merkwaardigerwijs blijft het onbenoemd tijdens iedere verkiezingscampagne. We hebben gezien dat de ontwikkeling van globalisering een sterke invloed heeft gehad op het financieel-economische profiel van landen. Dat heeft z’n politieke vertaling gekregen, maar veel minder zichtbaar.

We gaan een periode van deglobalisering tegemoet en de verwachting is dat dit wederom diepe sporen zal nalaten. Dat betekent dat we weer richting nationalisme gaan. CDA’er Sybrant Buma wenst het volkslied staande te laten zingen in klaslokalen. Premier en opperzwabberaar Mark Rutte roept op ‘normaal te doen’ en allen die dat niet doen kunnen ‘oppleuren’.

Te voorzien is dat niet alleen muren gebouwd zullen worden tussen de VS en Mexico en muren om huizen in de gegoede buurten in de grote steden van Zuid-Amerika, maar ook in Europa. Dat schrikbeeld moet helaas niet uitgesloten worden. Met alle varianten, erger en minder erg, van dien.

Een start werd reeds gemaakte middels de populaire Gated Communities in de verschillende steden. Het tegenovergestelde dus van een Woonwagenkamp of de inmiddels welbekende ASO containers en de ASO-wijken.

Terugblik

Makkers, ten laatste male?

Herman Tjeenk Willink vraagt zich af hoe de PvdA van een gedepolitiseerde bestuurderspartij weer een politieke partij kan worden die zich niet bij het bestaande maatschappelijke bestel neerlegt: > lees verder

Hoe wordt de PvdA van een gedepolitiseerde bestuurderspartij waarvan de vertegenwoordigers hun positie aan het bestaande politieke bestel ontlenen, weer een politieke partij die zich niet bij het bestaande maatschappelijke bestel neerlegt?

Meer dan 40 jaar ben ik lid van de PvdA; nooit stemde ik iets anders, al scheelde dat soms buitengewoon weinig en steeds minder.1 Dat heeft niets te maken met de wijze waarop het laatste kabinet van VVD en PvdA heeft geopereerd. Het kabinet heeft in moeilijke omstandigheden heel behoorlijk en fatsoenlijk bestuurd en stabiliteit gebracht. Mijn onvrede betreft de volstrekt onhelder geworden eigen visie van de PvdA op de maatschappij waarin we leven en de rol van de overheid daarin.

Bij mijn aarzeling spelen verschillende soorten vragen. Wat houdt een eigen visie nog in als in de praktijk de Partij van de Arbeid het verschaffen van werk overlaat aan de markt, die markt uiterst onzeker is en groepen uitsluit? Bevordering van voldoende werkgelegenheid was toch, ingevolge de Grondwet, ‘een voorwerp van zorg der overheid’ (artikel 19-1 Grondwet). Maar wat moet in de toekomst onder arbeid worden verstaan, gelet ook op de fundamentele veranderingen als gevolg van digitalisering en automatisering? Wat betekenen die veranderingen voor dat andere element dat de sociaal-democratie traditioneel dierbaar was: persoonlijke ontplooiing en verheffing?

En wat is het antwoord op de behoefte aan basiszekerheid (meer dan geld) in een wereld waarin de grenzen voor kapitaal en arbeid vervagen? Zou door die grensvervaging geen extra nadruk moeten liggen op de internationale oriëntatie die ook een kenmerk van het socialisme was? Maar waarom is dan de PvdA-visie op Europa zo bleek, juist nu de traditionele ‘trans-Atlantische route’ nauwelijks meer perspectief biedt, de rest van de wereld niet meer op de VS zit te wachten en bondgenoot Groot-Brittannië een eigen koers probeert te varen?

Of weet ook de PvdA niet wat ze met Europa aan moet omdat ze niet weet wat ze met Nederland aan moet? En wat heeft, ten slotte, de partij de afgelopen decennia gedaan aan het onderhoud en de versterking van de democratische rechtsorde en de instituties die die orde schra- gen? Toch is de democratische rechtsorde ook, en misschien wel in de eerste plaats bedoeld voor diegenen die geen financiële of andere machtsmiddelen hebben. Waarom voelen juist zij zich vaak niet meer vertegenwoordigd? Waarom krijgen juist zij vaak moeilijk toegang tot ‘het recht’? Allemaal vragen die de Partij van de Arbeid zich als eerste zou moeten stellen.

Zoals bekend is de grens vaag tussen het ‘zondig ras der reformisten’ (den Uyl) dat met kleine stapjes, zonder revolutie, fundamentele wijzigingen in de bestaande maatschappelijke verhoudingen wil aanbrengen en diegenen die de scherpste kantjes van de bestaande verhoudingen willen afvijlen zonder uit te zijn op een drastische wijziging van het bestel. Maar is de PvdA die vage grens al niet lang gepasseerd?

De structurele neergang van de partij begon immers al in de jaren tachtig, de periode van depolitisering waarin de overheid in financiële problemen verkeerde, politiek vooral meebesturen werd en het bestuur in de ban van het new public management raakte. De neergang – met zo nu en dan een incidentele opleving – zette door toen de sociaal-democratische Derde Weg bleek dood te lopen. Bedoeling van die derde weg was, in de woorden van Anthony Giddens, om ‘(neo-)liberale ideeën te gebruiken om socialistische doelstellingen te bereiken’. Het resultaat was het tegenovergestelde. De PvdA veinsde het ook na 2002 niet te zien en bleek niet bij machte de koers te verleggen.

Maar hoe houdbaar is een maatschappelij- ke bestel als zich volgens het SCP bij 28% van de Nederlandse bevolking problemen opstapelen op het terrein van arbeid, inkomen, opleiding en dergelijke en dat aantal groeiende is? En als het aantal mensen met psychische stoornissen en het aantal jongeren in de problemen stijgt? Zijn dat tijdelijke verschijnselen? Is het individueel onvermogen, eigen schuld? Of heeft Paul Verhaeghe gelijk wanneer hij, in zijn in 2012 verschenen boek Identiteit schrijft: ‘de dwang tot (economisch) succes en (individueel) geluk blijkt een keerzijde te hebben: het leidt tot verlies van zelfbesef, tot desoriëntatie en vertwijfeling’? Ik denk het wel.

De rol van de overheid

De vraag naar de eigen politieke visie van de PvdA is een dubbele: een visie op waar het met de maatschappij heen moet en een visie op de rol van de overheid. Voor het eerste bevat het Van Waarde-project van de WBS de nodige aanzetten. Ik beperk me hier tot het tweede, al was het maar omdat de democratische rechtsstaat zo centraal stond in mijn werk als regeringscommissaris als voorzitter van de Eerste Kamer en als vicepresident van de Raad van State.

Om hun doeleinden te verwezenlijken heb- ben sociaal-democraten altijd veel belang gehecht aan de overheid. In een notitie uit 1978 voor de WBS-werkgroep Partij Politieke Processen staat het zo: ‘In een discussie over ‘het Staatsbeeld van de Sociaal Democratie’ moeten tenminste drie aspecten worden onderscheiden:

  • de staat als instrument in het streven naar een socialistische samenleving (hetgeen een visie op die samenleving impliceert);
  • de staat als deel van de bestaande machts- verhoudingen (hetgeen inzicht in de poli- tieke, bestuurlijke en maatschappelijke verhoudingen vereist);
  • de staat als kader voor democratische machtsuitoefening (hetgeen kennis van de waarden – ruimte en grenzen – van een democratische rechtsorde veronderstelt).’

Het derde aspect is een brug tussen de eerste twee aspecten. Socialisten raakten als sociaal-democraten overtuigd van de smalle marges van de democratische politiek, maar ook van de noodzaak én de mogelijkheid die smalle marges te benutten. Waar de overheid zo be- langrijk is voor het stap voor stap realiseren van de sociaal-democratische doelstellingen, burgers in een zwakke positie ook zo van die overheid afhankelijk zijn, zou het dus voor de hand liggen dat de PvdA:

  • zorgvuldig omspringt met de democratische rechtsstaat en zijn instituties;
  • behalve van de kracht ook doordrongen is van de kwetsbaarheid van democratie en rechtsorde;
  • weet hoe de overheid functioneert en de ‘eigen rationaliteit’ van politiek, bestuur en bureaucratie onderkent;
  • de structurele problemen doorziet waarmee de overheid worstelt (denk bijvoorbeeld aan de vele bestuurlijke ontsporingen) en waarvan in de praktijk burgers in een zwakke positie en de professionele uitvoerders van het beleid de eerste slachtof- fers zijn;
  • beseft dat de overheid mede door eigen toedoen van positie is veranderd en dat dit ook direct het burgerschap als publiek ambt raakt.

De belangstelling voor deze vijf punten is binnen de PvdA echter bepaald gering. Maar als de eigen visie vaag is, de betekenis van de democratische rechtsorde wordt ondergewaardeerd, de structurele problemen in het functi- oneren van overheid (en markt) niet worden doorzien en burgers toch vooral als cliënten, klanten of kiezers worden benaderd, kom je als sociaal-democratische partij die fundamentele veranderingen zegt na te streven niet ver. Tegen die achtergrond noem ik in dit verband een paar punten die van belang zijn voor de positiebepaling van de PvdA in de oppositie.

Wat is politiek?

Als politiek wezenlijk iets anders is en in ieder geval méér dan meebesturen, is het zeker voor een oppositiepartij essentieel te definiëren wat de eigen politieke functie inhoudt: het steeds opnieuw bepalen wat het algemeen belang ver- eist. Daarvoor is allereerst nodig een visie op de rol van de overheid. Met bijvoorbeeld een antwoord op de vraag hoe de PvdA invulling wil geven aan de sociale grondrechten. Kennen ook volksvertegenwoordigers nog hun betekenis? De sociale grondrechten bevatten, met de klassieke grondrechten, de kernverantwoordelijkheden van de overheid.

Daarnaast is open parlementair debat nodig, met inhoudelijke argumenten en tegenargumenten, over grote maatschappelijke vraagstukken. Dat legitimeert beslissingen meer en beter dan incidenteel een referendum. Tenslotte is de politieke functie alleen goed uit te oefenen met kennis van de eisen die een democratie stelt, van de grenzen die het recht trekt, van het functioneren van de overheid in de praktijk en van de wijze waarop economische en maatschappelijke krachten op dat functioneren inwerken.

Wanneer in elk parlementair onderzoek naar bestuurlijke ontsporingen de Tweede Kamer zichzelf tegen komt, aan die ontsporing steeds zelf blijkt te hebben bijgedragen, dan is het van belang, zeker als oppositiepartij, opnieuw te definiëren wat de functies van de volksvertegenwoordiging zijn. Het is merkwaardig te constateren dat de Kamer zo nu en dan wel over het eigen functioneren praat (commis- sies Dolman, Deetman, Verbeet), maar nooit een discussie over de eigen functies voert. Wat heeft de PvdA-fractie geleerd van bijvoorbeeld de uitkomsten van het parlementaire onderzoek onderwijsvernieuwingen uit 2008 (commissie-Dijsselbloem)?

Waarom heeft de PvdA nooit gepleit voor een secundaire analyse op de uitkomsten van de verschillende parlementaire enquêtes en onderzoeken? In de gesignaleerde problemen zit immers een gemeenschappelijk patroon.

Bij de functies en het functioneren van het parlement wordt de controle op de uitvoering en de effecten van het beleid voor de burgers stelselmatig verwaarloosd; ondergeschikt gemaakt aan de vorming van nieuw beleid, nieuwe regels, nieuwe controlemechanismen. Maar waar tevoren niet alles te voorzien en te plannen valt, waar de samenleving veelkleurig is en niet in protocollen of modellen te vangen, hangt de geloofwaardigheid van de overheid vooral af van de kwaliteit van de uitvoering.

Vanaf 1985, toen ik regeringscommissaris voor de reorganisatie van de rijksdienst was, tot op de dag van vandaag (zie mijn bijlage bij het eindverslag van de informateur), heb ik ‘Den Haag’ proberen te overtuigen van de noodzaak structureel meer aandacht te besteden aan de uitvoerbaarheid van het beleid, de ruimte voor de professionele uitvoerders en de effecten van het beleid voor individuele burgers. De respons was en is mager, zo niet afwezig , ook nu nog; ook van de zijde van de PvdA-fractie.

Dat is het gevolg van de ontwikkelingen in de politiek-bestuurlijke praktijk sinds de jaren tachtig. De uitvoering van het beleid werd op afstand van de departementen gezet, verzelfstandigd of geprivatiseerd. Op de departementen werd via de kaasschaaf bezuinigd. Door beide ontwikkelingen liep de inhoudelijke- en uitvoeringsdeskundigheid op die departementen dramatisch terug, ook op departementen onder leiding van PvdA-ministers.2 Het aantal managers nam toe. Ministers omringden zich met adviseurs en voorlichters met de taak hen zoveel mogelijk uit de wind te houden.

Alle – vaak ambtelijk geïnitieerde – veranderingen in organisatie en functioneren van de centrale overheid waren vooral intern gericht. Kostenbeheersing en bedrijfsmatig werken waren de voornaamste drijfveren. Vele consultants verleenden daaraan hun hartelijke medewerking, met Hay Consultants voor de marktconforme beloning. De politiek oefende op die reorganisaties nauwelijks controle uit.

De resultaten waren ronduit pover. De mantra in de afgelopen dertig jaar – een periode waarin de PvdA twintig jaar regeringsverantwoordelijkheid droeg – van een kleinere overheid die goedkoper en kwalitatief beter zou zijn, meer ‘klantgericht’ zou werken en ‘maatwerk’ zou leveren, resulteerde per saldo in een aanzienlijke groei van het aantal regels, formulieren en controleurs waarmee professionele uit- voerders te maken krijgen en waarvan juist burgers in de zwakste positie als eerste het slachtoffer worden. Dat wordt – terecht – vooral ook de PvdA zwaar aangerekend.

Tegen deze achtergrond zou de PvdA strijd moeten leveren. Het gaat immers om het door- breken van bestaande machtsverhoudingen binnen de publieke dienst.

Die strijd gaat ten minste over de volgende punten;

  • Vergroting van de ruimte voor de professionals op de werkvloer. Alleen zo kan daadwerke- lijk maatwerk worden geleverd en is een ketenaanpak van complexe problemen mogelijk. Voor die ruimte moet zowel de regelzucht, ook van semipublieke en private instellingen, worden teruggedrongen als de professionaliteit op de werkvloer worden vergroot. Tot die professionaliteit behoren: vakdeskundigheid, beroepsethiek, gerichtheid op de individuele burger (patiënt, leerling) en publieke verantwoording. De PvdA als oppositiepartij zou ten behoeve van haar inbreng in de Tweede Kamer daadwerkelijke belangstelling moeten hebben voor de kennis en praktijkervaring van de professionals op de werkvloer, moeten nagaan waardoor hun ruimte steeds meer is beperkt en voorstellen moeten doen om de oorzaken van die beperkingen weg te nemen.
  • Deze vergroting van de ruimte voor professionals vergt drastische inperking van de tussenlaag tussen de professionals op de werkvloer en de minister die voor het beleid uiteindelijk politiek verantwoordelijk is. Een tussenlaag die nog altijd groeit. Daarvoor is allereerst inzicht nodig in de kosten van die tussenlaag. Het is wonderlijk dat niemand deze schijnt te kennen noch ernaar vraagt, ook de PvdA niet. Daardoor blijft verborgen dat de verhouding tussen de werkvloer en de indirecte tussenlaag volstrekt scheef is, evenals de beloningen respectievelijk op de werkvloer en in die tussenlaag.
  • De inperking van die tussenlaag vergt vergroting van de eigen deskundigheid binnen de publieke dienst, te beginnen op de departementen. Waarom wel de schoonmakers weer in overheidsdienst en niet de vakjurist, de ingenieur, de onderwijsdeskundige en anderen? Een goed functionerende democratische rechtsstaat heeft een bureaucratie die inhoudelijk deskundig is, kritisch en loyaal. Die deskundigheid is teruggelopen. Het zou goed zijn als, bij wijze van voorbeeld, bij enkele departementale directies eens een onderzoekje zou worden gedaan naar de achtergrond (opleiding / ervaring) van medewerkers dertig jaar geleden en nu. Kritische tegenspraak wordt al gauw als partijpolitieke tegenstand gezien. Loyaliteit wordt soms verengd tot: ‘de minister uit de wind’ houden. Ook de PvdA heeft deze sluipende aantasting van de bureaucratie laten gebeuren. Die sloop moet worden gestopt.
  • Deskundigheid in de publieke dienst houdt ook in: helder zicht op het begrip burgerschap als publiek ambt. Voorwaarde voor het individueel staatsburgerschap is erkenning door de overheid, want ‘geen staat zonder burgers, geen burgers zonder staat’. Die erkenning is onmogelijk als de overheid en dus de politieke partijen burgers vooral als patiënten, klanten of kiezers beschouwt of beschouwen. Zicht op het burgerschap betekent: politieke erkenning van de maatschappelijke pluriformiteit en kansen bieden aan burgerinitiatieven. Het houdt in het besef dat elk protocol, elk model, elk formulier een versimpeling van de pluriforme werkelijkheid betekent. Altijd dreigt het gevaar dat het uitgangspunt dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden, verkeert in zijn spiegelbeeld: gelijke behandeling vereist gelijke gevallen. In de praktijk is de publieke ruimte, de ruimte voor burgerinitiatieven, dan ook niet groter maar kleiner geworden. Bovendien vraagt dit zicht op burgerschap als publiek ambt het verwijderen van belemmeringen die aan die burgerinitiatieven in de weg staan, en het actief steun verlenen aan initiatieven voor de oplossing van gemeenschappelijke problemen, empowerment.

Bescherming door en van de rechter

Ten slotte moet het de PvdA gaan om de verdediging van de rechtsstaat waarvoor niet alleen de rechter maar juist ook wetgever en bestuur verantwoordelijkheid dragen. Een burger-samenleving kan immers alleen tot ontwikkeling komen als de rechtsstaat is gegarandeerd. Burgers moeten worden beschermd tegenover de staat, tegenover de markt en tegenover andere burgers.

Anders geldt het recht van de sterkste. Die bescherming moet uiteindelijk de rechter bieden zeker als politiek en bestuur het laten afweten. Als politici hun eigen functie ondergeschikt maken aan de eisen van het bestuur en in het bestuur de nadruk ligt op financieel beheer en daadkracht, neemt de betekenis van het tegenwicht van de rechter – de onafhankelijke derde macht – toe. Vandaar dat de druk op de rechter groeit.

Door reorganisaties en bestuurlijke maatregelen is de laatste decennia geprobeerd die druk te beperken. Geen van die reorganisaties was echter gebaseerd op een visie op de in- houd van rechterlijke functie noch op de ver- anderde rol van het recht in de samenleving. Toch hebben beide Kamers steeds aan die reorganisaties meegewerkt.

De verbestuurlijking nam toe. De Raad voor de rechtspraak speelde daarin een belangrijke rol. De door de Raad geïnitieerde – en door de Kamers goed- gekeurde – schaalvergroting droeg aan die verbestuurlijking belangrijk bij. De toegang tot de rechter werd daardoor beperkt. Eenvoud en nabijheid zijn – vaak meer nog dan financiële draagkracht – essentiële voorwaar- den voor toegang tot de rechter.

Is het niet vreemd dat, met de nodige moeite en veel energie, hier en daar met ‘vrederechters’ wordt geëxperimenteerd en dat in het regeerakkoord ‘buurtrechters’ worden aangekondigd, terwijl Nederland, nog in een nabij verleden, beschikte over een goed werkend en fijnmazig systeem van kantonrechters?

Het zou de PvdA-fractie daarom sieren als zij zich weer wat meer zou verdiepen in de betekenis van het recht en de eigen functie van de rechter. Misschien zou dan ook duidelijk worden dat door het gebrek aan juridische en constitutionele kennis bij politici, bestuurders, ambtenaren en journalisten en door het nog steeds ontbreken van een Constitutioneel Hof – in tegenstelling tot de meeste landen in continentaal Europa – niet alleen de democratie maar ook de Nederlandse rechtsstaat kwetsbaarder is dan nodig.

  • Dit is een bewerking van een inleiding voor de Tweede Kamerfractie van de PvdA, eind augustus 2017.
  • Illustratief in dit verband is de verklaring die Dijksma onlangs na haar aftreden als staatssecretaris gaf, dat gebrek aan deskundigheid op haar vroegere ministerie voor fouten zorgde in het Lelystad Airport-dossier.

Terug naar de middenklasse

De steun van de middenklasse is voor de PvdA noodzakelijk om weer een betekenisvolle factor te worden in het parlement, meent Wimar Bolhuis.

‘De afgelopen decennia was de middenklasse altijd prominent aanwezig in de electorale achterban. Dat was zeer belangrijk omdat het aantal traditionele arbeidersbanen steeds verder afnam. In maart 2017 bleek dat de steun voor de PvdA echter onder alle bevolkingsgroepen afgebrokkeld was behalve onder ouderen. 

Erkenning dat de electorale steun van de middenklasse essentieel is om in het politieke landschap weer een verschil te kunnen maken, is de enige kansrijke basis voor politieke wederopbouw van de PvdA.’ > Lees verder

VIJF JAAR VAN WAARDE Wiarda 01.02.2018

TUSSEN VREES EN HOOP Wiarda 01.02.2018

Meer voor De neergang van de PvdA

Vorige 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Volgende

zie dan ook: PvdA in de steigers – fase 3 rouwverwerkingsproces

zie ook: PvdA in de steigers – fase 2 rouwverwerkingsproces

zie ook: PvdA in de steigers – fase 1 rouwverwerkingsproces

Rapport: Op-de-toekomst-Paul-Depla

zie ook: Fusie PvdA, GroenLinks, SP ??

zie ook: Populisme versus de opkomst van onvrede en onrust

zie ook: Tot ziens wethouder Rabin Baldewsingh PvdA !!!

zie ook: PvdA – aftrap Haagse gemeenteraadsverkiezingen 21.03.2018

zie ook: PvdA 70 jaar partijvernieuwing – Over wat van Waarde is – en meer

zie ook: PvdA over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 4

zie ook: PvdA versus Code Rood

zie ook: De PVDA is te onzichtbaar geworden

zie verder ook: PvdA partijvernieuwing – Over wat van Waarde is – deel 5

zie ook: PvdA partijvernieuwing – Over wat van Waarde is – deel 4

zie ook: PvdA partijvernieuwing – Over wat van Waarde is – deel 3

zie ook: PvdA partijvernieuwing – Over wat van Waarde is – deel 2

zie ook: PvdA partijvernieuwing – Over wat van Waarde is – deel1

zie ook: Wethouder Rabin Baldewsingh PvdA luidt de noodklok

zie ook: Het Rode Bolwerk in Amsterdam is gebarsten – deel 2

zie ook: Het einde van de PvdA ??

zie ook: Is de ‘Elitaire’ samenstelling van de 2e kamer een afspiegeling van de samenleving ??

zie ook: PvdA, Partij van de Academici in 2010?

2017: het jaar van de neergang van de PvdA

Elsevier 31.12.2017 Voor de PvdA gaat het jaar 2017 de boeken in als annus horribilis. Op een verrassende verkiezingsoverwinning in Leeuwarden na, viel er weinig te vieren. Zelfs na de Kerstdagen blijft de partij intern verscheurd, en hangt de toekomst van het negende Kamerlid William Moorlag aan een zijden draadje. Maar het belangrijkste was natuurlijk de nederlaag op 15 maart. Daarover schreef NOS-verslaggever Wilco Boom een boek met interviews.

Op 15 maart leed de PvdA het grootste zetelverlies in de naoorlogse parlementaire geschiedenis. Ideale gelegenheid om prominente sociaal-democraten aan een grondig zelfonderzoek te onderwerpen. Gewezen ministers, backbenchers en partij-ideologen blikken terug op de zeperd, die binnen de gelederen van de sociaal-democraten kennelijk ‘Zwarte Woensdag’ wordt genoemd.

Waaraan die nederlaag te wijten is? Met die vraag gaat Boom langs een groot aantal prominenten, die stuk voor stuk een rol speelden bij de PvdA in de afgelopen jaren. Verklaringen voor het verlies zijn er te over, blijkt uit de rondgang: De Derde Weg, de opkomst van het populisme, verregaande bezuinigingen passeren de revue. Opvallend veel vingers wijzen in de richting van Wouter Bos, als architect van Rutte-II. Volgens Adri Duivesteijn, voormalig Eerste Kamerlid, een ‘strategische fout’ bij de formatie. Samsom had juist iemand moeten meenemen die linkser was, ‘als contragewicht’.

De neergang van de PvdA verscheen in december bij uitgeverij Nieuw Amsterdam, en is verkrijgbaar voor €19,99. 

Weinig lof voor verkiezingen Spekman

Ook gewezen partijvoorzitter Hans Spekman oogst weinig lof met zijn ongemakkelijke lijsttrekkersverkiezingen. Oud-partijvoorzitter Ruud Koole, ooit architect van de leiderschapsverkiezingen van de PvdA zegt tegen Boom: ‘Het verwijt dat ik Samsom en Spekman maak,  is dat zij de ledenraadpleging te veel hebben gezien als instrument om de partij weer een gezicht te geven bij de kiezers en om de positie van Samsom te versterken, in plaats van invloed aan de leden te geven.’ Dat Spekman niet direct na de desastreuze nederlaag is opgestapt vindt Koole ‘heel onverstandig’.

Het boek geeft een heldere inzage in de interne politieke strijd binnen de PvdA. Met een veelheid aan analyses wordt nog eens teruggeblikt op de afgelopen kabinetsperiode. Dat levert boeiende en openhartige interviews op. Toch blijft door de grote hoeveelheid Haagse politici de internationale trend een beetje onderbelicht, terwijl die nu juist interessant is voor een langere prognose. Daar staat dan wel weer een mooi interview met René Cuperus tegenover met het memorabele citaat: ‘Heb jij weleens een bankier zien demonstreren op het Malieveld?’

Door vast te houden aan dezelfde vraagstructuur, worden de interviews in een wat beknellend korsetje geperst. En Felix Rottenberg ontbrak, terwijl juist hij de afgelopen jaren een van de vaste criticasters was!

  Berend Sommer  (1990) is online redacteur bij Elsevier Weekblad. Hij studeerde geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zijn debuut Duchamp verscheen in juni 2017 bij Uitgeverij Prometheus.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Leden PvdA eisen aftreden eigen Kamerlid Moorlag

Nadert einde voor PvdA-Kamerlid Moorlag?

Moorlag niet van plan zomaar op te stappen

Makkers, ten laatste male?

Herman Tjeenk Willink vraagt zich af hoe de PvdA van een gedepolitiseerde bestuurderspartij weer een politieke partij kan worden die zich niet bij het bestaande maatschappelijke bestel neerlegt: > lees verder

Hoe wordt de PvdA van een gedepolitiseerde bestuurderspartij waarvan de vertegenwoordigers hun positie aan het bestaande politieke bestel ontlenen, weer een politieke partij die zich niet bij het bestaande maatschappelijke bestel neerlegt?

Meer dan 40 jaar ben ik lid van de PvdA; nooit stemde ik iets anders, al scheelde dat soms buitengewoon weinig en steeds minder.1 Dat heeft niets te maken met de wijze waarop het laatste kabinet van VVD en PvdA heeft geopereerd. Het kabinet heeft in moeilijke omstandigheden heel behoorlijk en fatsoenlijk bestuurd en stabiliteit gebracht. Mijn onvrede betreft de volstrekt onhelder geworden eigen visie van de PvdA op de maatschappij waarin we leven en de rol van de overheid daarin.

Bij mijn aarzeling spelen verschillende soorten vragen. Wat houdt een eigen visie nog in als in de praktijk de Partij van de Arbeid het verschaffen van werk overlaat aan de markt, die markt uiterst onzeker is en groepen uitsluit? Bevordering van voldoende werkgelegenheid was toch, ingevolge de Grondwet, ‘een voorwerp van zorg der overheid’ (artikel 19-1 Grondwet). Maar wat moet in de toekomst onder arbeid worden verstaan, gelet ook op de fundamentele veranderingen als gevolg van digitalisering en automatisering? Wat betekenen die veranderingen voor dat andere element dat de sociaal-democratie traditioneel dierbaar was: persoonlijke ontplooiing en verheffing?

En wat is het antwoord op de behoefte aan basiszekerheid (meer dan geld) in een wereld waarin de grenzen voor kapitaal en arbeid vervagen? Zou door die grensvervaging geen extra nadruk moeten liggen op de internationale oriëntatie die ook een kenmerk van het socialisme was? Maar waarom is dan de PvdA-visie op Europa zo bleek, juist nu de traditionele ‘trans-Atlantische route’ nauwelijks meer perspectief biedt, de rest van de wereld niet meer op de VS zit te wachten en bondgenoot Groot-Brittannië een eigen koers probeert te varen?

Of weet ook de PvdA niet wat ze met Europa aan moet omdat ze niet weet wat ze met Nederland aan moet? En wat heeft, ten slotte, de partij de afgelopen decennia gedaan aan het onderhoud en de versterking van de democratische rechtsorde en de instituties die die orde schra- gen? Toch is de democratische rechtsorde ook, en misschien wel in de eerste plaats bedoeld voor diegenen die geen financiële of andere machtsmiddelen hebben. Waarom voelen juist zij zich vaak niet meer vertegenwoordigd? Waarom krijgen juist zij vaak moeilijk toegang tot ‘het recht’? Allemaal vragen die de Partij van de Arbeid zich als eerste zou moeten stellen.

Zoals bekend is de grens vaag tussen het ‘zondig ras der reformisten’ (den Uyl) dat met kleine stapjes, zonder revolutie, fundamentele wijzigingen in de bestaande maatschappelijke verhoudingen wil aanbrengen en diegenen die de scherpste kantjes van de bestaande verhoudingen willen afvijlen zonder uit te zijn op een drastische wijziging van het bestel. Maar is de PvdA die vage grens al niet lang gepasseerd?

De structurele neergang van de partij begon immers al in de jaren tachtig, de periode van depolitisering waarin de overheid in financiële problemen verkeerde, politiek vooral meebesturen werd en het bestuur in de ban van het new public management raakte. De neergang – met zo nu en dan een incidentele opleving – zette door toen de sociaal-democratische Derde Weg bleek dood te lopen. Bedoeling van die derde weg was, in de woorden van Anthony Giddens, om ‘(neo-)liberale ideeën te gebruiken om socialistische doelstellingen te bereiken’. Het resultaat was het tegenovergestelde. De PvdA veinsde het ook na 2002 niet te zien en bleek niet bij machte de koers te verleggen.

Maar hoe houdbaar is een maatschappelij- ke bestel als zich volgens het SCP bij 28% van de Nederlandse bevolking problemen opstapelen op het terrein van arbeid, inkomen, opleiding en dergelijke en dat aantal groeiende is? En als het aantal mensen met psychische stoornissen en het aantal jongeren in de problemen stijgt? Zijn dat tijdelijke verschijnselen? Is het individueel onvermogen, eigen schuld? Of heeft Paul Verhaeghe gelijk wanneer hij, in zijn in 2012 verschenen boek Identiteit schrijft: ‘de dwang tot (economisch) succes en (individueel) geluk blijkt een keerzijde te hebben: het leidt tot verlies van zelfbesef, tot desoriëntatie en vertwijfeling’? Ik denk het wel.

De rol van de overheid

De vraag naar de eigen politieke visie van de PvdA is een dubbele: een visie op waar het met de maatschappij heen moet en een visie op de rol van de overheid. Voor het eerste bevat het Van Waarde-project van de WBS de nodige aanzetten. Ik beperk me hier tot het tweede, al was het maar omdat de democratische rechtsstaat zo centraal stond in mijn werk als regeringscommissaris als voorzitter van de Eerste Kamer en als vicepresident van de Raad van State.

Om hun doeleinden te verwezenlijken heb- ben sociaal-democraten altijd veel belang gehecht aan de overheid. In een notitie uit 1978 voor de WBS-werkgroep Partij Politieke Processen staat het zo: ‘In een discussie over ‘het Staatsbeeld van de Sociaal Democratie’ moeten tenminste drie aspecten worden onderscheiden:

  • de staat als instrument in het streven naar een socialistische samenleving (hetgeen een visie op die samenleving impliceert);
  • de staat als deel van de bestaande machts- verhoudingen (hetgeen inzicht in de poli- tieke, bestuurlijke en maatschappelijke verhoudingen vereist);
  • de staat als kader voor democratische machtsuitoefening (hetgeen kennis van de waarden – ruimte en grenzen – van een democratische rechtsorde veronderstelt).’

Het derde aspect is een brug tussen de eerste twee aspecten. Socialisten raakten als sociaal-democraten overtuigd van de smalle marges van de democratische politiek, maar ook van de noodzaak én de mogelijkheid die smalle marges te benutten. Waar de overheid zo be- langrijk is voor het stap voor stap realiseren van de sociaal-democratische doelstellingen, burgers in een zwakke positie ook zo van die overheid afhankelijk zijn, zou het dus voor de hand liggen dat de PvdA:

  • zorgvuldig omspringt met de democratische rechtsstaat en zijn instituties;
  • behalve van de kracht ook doordrongen is van de kwetsbaarheid van democratie en rechtsorde;
  • weet hoe de overheid functioneert en de ‘eigen rationaliteit’ van politiek, bestuur en bureaucratie onderkent;
  • de structurele problemen doorziet waarmee de overheid worstelt (denk bijvoorbeeld aan de vele bestuurlijke ontsporingen) en waarvan in de praktijk burgers in een zwakke positie en de professionele uitvoerders van het beleid de eerste slachtof- fers zijn;
  • beseft dat de overheid mede door eigen toedoen van positie is veranderd en dat dit ook direct het burgerschap als publiek ambt raakt.

De belangstelling voor deze vijf punten is binnen de PvdA echter bepaald gering. Maar als de eigen visie vaag is, de betekenis van de democratische rechtsorde wordt ondergewaardeerd, de structurele problemen in het functi- oneren van overheid (en markt) niet worden doorzien en burgers toch vooral als cliënten, klanten of kiezers worden benaderd, kom je als sociaal-democratische partij die fundamentele veranderingen zegt na te streven niet ver. Tegen die achtergrond noem ik in dit verband een paar punten die van belang zijn voor de positiebepaling van de PvdA in de oppositie.

Wat is politiek?

Als politiek wezenlijk iets anders is en in ieder geval méér dan meebesturen, is het zeker voor een oppositiepartij essentieel te definiëren wat de eigen politieke functie inhoudt: het steeds opnieuw bepalen wat het algemeen belang ver- eist. Daarvoor is allereerst nodig een visie op de rol van de overheid. Met bijvoorbeeld een antwoord op de vraag hoe de PvdA invulling wil geven aan de sociale grondrechten. Kennen ook volksvertegenwoordigers nog hun betekenis? De sociale grondrechten bevatten, met de klassieke grondrechten, de kernverantwoordelijkheden van de overheid.

Daarnaast is open parlementair debat nodig, met inhoudelijke argumenten en tegenargumenten, over grote maatschappelijke vraagstukken. Dat legitimeert beslissingen meer en beter dan incidenteel een referendum. Tenslotte is de politieke functie alleen goed uit te oefenen met kennis van de eisen die een democratie stelt, van de grenzen die het recht trekt, van het functioneren van de overheid in de praktijk en van de wijze waarop economische en maatschappelijke krachten op dat functioneren inwerken.

Wanneer in elk parlementair onderzoek naar bestuurlijke ontsporingen de Tweede Kamer zichzelf tegen komt, aan die ontsporing steeds zelf blijkt te hebben bijgedragen, dan is het van belang, zeker als oppositiepartij, opnieuw te definiëren wat de functies van de volksvertegenwoordiging zijn. Het is merkwaardig te constateren dat de Kamer zo nu en dan wel over het eigen functioneren praat (commis- sies Dolman, Deetman, Verbeet), maar nooit een discussie over de eigen functies voert. Wat heeft de PvdA-fractie geleerd van bijvoorbeeld de uitkomsten van het parlementaire onderzoek onderwijsvernieuwingen uit 2008 (commissie-Dijsselbloem)?

Waarom heeft de PvdA nooit gepleit voor een secundaire analyse op de uitkomsten van de verschillende parlementaire enquêtes en onderzoeken? In de gesignaleerde problemen zit immers een gemeenschappelijk patroon.

Bij de functies en het functioneren van het parlement wordt de controle op de uitvoering en de effecten van het beleid voor de burgers stelselmatig verwaarloosd; ondergeschikt gemaakt aan de vorming van nieuw beleid, nieuwe regels, nieuwe controlemechanismen. Maar waar tevoren niet alles te voorzien en te plannen valt, waar de samenleving veelkleurig is en niet in protocollen of modellen te vangen, hangt de geloofwaardigheid van de overheid vooral af van de kwaliteit van de uitvoering.

Vanaf 1985, toen ik regeringscommissaris voor de reorganisatie van de rijksdienst was, tot op de dag van vandaag (zie mijn bijlage bij het eindverslag van de informateur), heb ik ‘Den Haag’ proberen te overtuigen van de noodzaak structureel meer aandacht te besteden aan de uitvoerbaarheid van het beleid, de ruimte voor de professionele uitvoerders en de effecten van het beleid voor individuele burgers. De respons was en is mager, zo niet afwezig , ook nu nog; ook van de zijde van de PvdA-fractie.

Dat is het gevolg van de ontwikkelingen in de politiek-bestuurlijke praktijk sinds de jaren tachtig. De uitvoering van het beleid werd op afstand van de departementen gezet, verzelfstandigd of geprivatiseerd. Op de departementen werd via de kaasschaaf bezuinigd. Door beide ontwikkelingen liep de inhoudelijke- en uitvoeringsdeskundigheid op die departementen dramatisch terug, ook op departementen onder leiding van PvdA-ministers.2 Het aantal managers nam toe. Ministers omringden zich met adviseurs en voorlichters met de taak hen zoveel mogelijk uit de wind te houden.

Alle – vaak ambtelijk geïnitieerde – veranderingen in organisatie en functioneren van de centrale overheid waren vooral intern gericht. Kostenbeheersing en bedrijfsmatig werken waren de voornaamste drijfveren. Vele consultants verleenden daaraan hun hartelijke medewerking, met Hay Consultants voor de marktconforme beloning. De politiek oefende op die reorganisaties nauwelijks controle uit.

De resultaten waren ronduit pover. De mantra in de afgelopen dertig jaar – een periode waarin de PvdA twintig jaar regeringsverantwoordelijkheid droeg – van een kleinere overheid die goedkoper en kwalitatief beter zou zijn, meer ‘klantgericht’ zou werken en ‘maatwerk’ zou leveren, resulteerde per saldo in een aanzienlijke groei van het aantal regels, formulieren en controleurs waarmee professionele uit- voerders te maken krijgen en waarvan juist burgers in de zwakste positie als eerste het slachtoffer worden. Dat wordt – terecht – vooral ook de PvdA zwaar aangerekend.

Tegen deze achtergrond zou de PvdA strijd moeten leveren. Het gaat immers om het door- breken van bestaande machtsverhoudingen binnen de publieke dienst.

Die strijd gaat ten minste over de volgende punten;

  • Vergroting van de ruimte voor de professionals op de werkvloer. Alleen zo kan daadwerke- lijk maatwerk worden geleverd en is een ketenaanpak van complexe problemen mogelijk. Voor die ruimte moet zowel de regelzucht, ook van semipublieke en private instellingen, worden teruggedrongen als de professionaliteit op de werkvloer worden vergroot. Tot die professionaliteit behoren: vakdeskundigheid, beroepsethiek, gerichtheid op de individuele burger (patiënt, leerling) en publieke verantwoording. De PvdA als oppositiepartij zou ten behoeve van haar inbreng in de Tweede Kamer daadwerkelijke belangstelling moeten hebben voor de kennis en praktijkervaring van de professionals op de werkvloer, moeten nagaan waardoor hun ruimte steeds meer is beperkt en voorstellen moeten doen om de oorzaken van die beperkingen weg te nemen.
  • Deze vergroting van de ruimte voor professionals vergt drastische inperking van de tussenlaag tussen de professionals op de werkvloer en de minister die voor het beleid uiteindelijk politiek verantwoordelijk is. Een tussenlaag die nog altijd groeit. Daarvoor is allereerst inzicht nodig in de kosten van die tussenlaag. Het is wonderlijk dat niemand deze schijnt te kennen noch ernaar vraagt, ook de PvdA niet. Daardoor blijft verborgen dat de verhouding tussen de werkvloer en de indirecte tussenlaag volstrekt scheef is, evenals de beloningen respectievelijk op de werkvloer en in die tussenlaag.
  • De inperking van die tussenlaag vergt vergroting van de eigen deskundigheid binnen de publieke dienst, te beginnen op de departementen. Waarom wel de schoonmakers weer in overheidsdienst en niet de vakjurist, de ingenieur, de onderwijsdeskundige en anderen? Een goed functionerende democratische rechtsstaat heeft een bureaucratie die inhoudelijk deskundig is, kritisch en loyaal. Die deskundigheid is teruggelopen. Het zou goed zijn als, bij wijze van voorbeeld, bij enkele departementale directies eens een onderzoekje zou worden gedaan naar de achtergrond (opleiding / ervaring) van medewerkers dertig jaar geleden en nu. Kritische tegenspraak wordt al gauw als partijpolitieke tegenstand gezien. Loyaliteit wordt soms verengd tot: ‘de minister uit de wind’ houden. Ook de PvdA heeft deze sluipende aantasting van de bureaucratie laten gebeuren. Die sloop moet worden gestopt.
  • Deskundigheid in de publieke dienst houdt ook in: helder zicht op het begrip burgerschap als publiek ambt. Voorwaarde voor het individueel staatsburgerschap is erkenning door de overheid, want ‘geen staat zonder burgers, geen burgers zonder staat’. Die erkenning is onmogelijk als de overheid en dus de politieke partijen burgers vooral als patiënten, klanten of kiezers beschouwt of beschouwen. Zicht op het burgerschap betekent: politieke erkenning van de maatschappelijke pluriformiteit en kansen bieden aan burgerinitiatieven. Het houdt in het besef dat elk protocol, elk model, elk formulier een versimpeling van de pluriforme werkelijkheid betekent. Altijd dreigt het gevaar dat het uitgangspunt dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden, verkeert in zijn spiegelbeeld: gelijke behandeling vereist gelijke gevallen. In de praktijk is de publieke ruimte, de ruimte voor burgerinitiatieven, dan ook niet groter maar kleiner geworden. Bovendien vraagt dit zicht op burgerschap als publiek ambt het verwijderen van belemmeringen die aan die burgerinitiatieven in de weg staan, en het actief steun verlenen aan initiatieven voor de oplossing van gemeenschappelijke problemen, empowerment.

Bescherming door en van de rechter

Ten slotte moet het de PvdA gaan om de verdediging van de rechtsstaat waarvoor niet alleen de rechter maar juist ook wetgever en bestuur verantwoordelijkheid dragen. Een burger-samenleving kan immers alleen tot ontwikkeling komen als de rechtsstaat is gegarandeerd. Burgers moeten worden beschermd tegenover de staat, tegenover de markt en tegenover andere burgers.

Anders geldt het recht van de sterkste. Die bescherming moet uiteindelijk de rechter bieden zeker als politiek en bestuur het laten afweten. Als politici hun eigen functie ondergeschikt maken aan de eisen van het bestuur en in het bestuur de nadruk ligt op financieel beheer en daadkracht, neemt de betekenis van het tegenwicht van de rechter – de onafhankelijke derde macht – toe. Vandaar dat de druk op de rechter groeit.

Door reorganisaties en bestuurlijke maatregelen is de laatste decennia geprobeerd die druk te beperken. Geen van die reorganisaties was echter gebaseerd op een visie op de in- houd van rechterlijke functie noch op de ver- anderde rol van het recht in de samenleving. Toch hebben beide Kamers steeds aan die reorganisaties meegewerkt.

De verbestuurlijking nam toe. De Raad voor de rechtspraak speelde daarin een belangrijke rol. De door de Raad geïnitieerde – en door de Kamers goed- gekeurde – schaalvergroting droeg aan die verbestuurlijking belangrijk bij. De toegang tot de rechter werd daardoor beperkt. Eenvoud en nabijheid zijn – vaak meer nog dan financiële draagkracht – essentiële voorwaar- den voor toegang tot de rechter.

Is het niet vreemd dat, met de nodige moeite en veel energie, hier en daar met ‘vrederechters’ wordt geëxperimenteerd en dat in het regeerakkoord ‘buurtrechters’ worden aangekondigd, terwijl Nederland, nog in een nabij verleden, beschikte over een goed werkend en fijnmazig systeem van kantonrechters?

Het zou de PvdA-fractie daarom sieren als zij zich weer wat meer zou verdiepen in de betekenis van het recht en de eigen functie van de rechter. Misschien zou dan ook duidelijk worden dat door het gebrek aan juridische en constitutionele kennis bij politici, bestuurders, ambtenaren en journalisten en door het nog steeds ontbreken van een Constitutioneel Hof – in tegenstelling tot de meeste landen in continentaal Europa – niet alleen de democratie maar ook de Nederlandse rechtsstaat kwetsbaarder is dan nodig.

  • Dit is een bewerking van een inleiding voor de Tweede Kamerfractie van de PvdA, eind augustus 2017.
  • Illustratief in dit verband is de verklaring die Dijksma onlangs na haar aftreden als staatssecretaris gaf, dat gebrek aan deskundigheid op haar vroegere ministerie voor fouten zorgde in het Lelystad Airport-dossier.

Terug naar de middenklasse

De steun van de middenklasse is voor de PvdA noodzakelijk om weer een betekenisvolle factor te worden in het parlement, meent Wimar Bolhuis.

‘De afgelopen decennia was de middenklasse altijd prominent aanwezig in de electorale achterban. Dat was zeer belangrijk omdat het aantal traditionele arbeidersbanen steeds verder afnam. In maart 2017 bleek dat de steun voor de PvdA echter onder alle bevolkingsgroepen afgebrokkeld was behalve onder ouderen. 

Erkenning dat de electorale steun van de middenklasse essentieel is om in het politieke landschap weer een verschil te kunnen maken, is de enige kansrijke basis voor politieke wederopbouw van de PvdA.’ > Lees verder

Juist de bestuurder Tjeenk Willink vraagt zich af hoe de PvdA weer bestuurderspartij-af moet worden

VK 20.12.2017 ‘Hoe wordt de PvdA van een gedepolitiseerde bestuurderspartij (…) weer een politieke partij die zich niet bij het bestaande maatschappelijke bestel neerlegt?’ Het is niet een oprisping van een nieuwe beweging in de PvdA, geen Nieuw Nieuw Links die deze vraag opwerpt. Het is Herman Tjeenk Willink, zowat de meest bestuurlijke van alle PvdA-zwaargewichten.

Op de site van de Wiardi Beckman Stichting haalt Tjeenk Willink ongebruikelijk fel uit naar de partij waarvan hij al meer dan 40 jaar vooraanstaand lid is. Hij was voorzitter van de Eerste Kamer, vice-voorzitter van de Raad van State, oftewel ‘onderkoning van Nederland’, hij was regeringscommissaris voor de reorganisatie van de rijksdiensten, en hij trad driemaal op als informateur bij kabinetsformaties, de laatste keer in de aanloop naar het huidige kabinet Rutte III. Hij was een vertrouweling van Beatrix toen zij koningin was, maar hij bleef altijd zijn partij trouw.

Hij wijst zijn partij op de tradities van ‘persoonlijke ontplooiing en verheffing’: wat is daarvan overgebleven?

Dat, schrijft hij nu, is helemaal niet meer vanzelfsprekend. En dat komt doordat de visie van de PvdA op de maatschappij en op de rol van de overheid daarin ‘volstrekt onhelder’ is geworden. In zijn betoog onder de titel ‘Makkers, ten laatsten male?’, een citaat uit het in de PvdA al bijna vergeten socialistenlied

De Internationale, vraagt hij zich af wat aan te vangen met een PvdA die ‘het verschaffen van werk overlaat aan de markt’. Hij wijst zijn partij op de tradities van ‘persoonlijke ontplooiing en verheffing’: wat is daarvan overgebleven? En waarom is de visie van de PvdA op Europa zo bleek, net nu die zo hard nodig is?

Tjeenk verwijt zijn partij al sinds de jaren tachtig te zijn gedepolitiseerd. De partij ‘gebruikte neoliberale ideeën om socialistische doelen te bereiken’, een omschrijving van de zogenaamde Derde Weg die hij ontleent aan Tony Blairs adviseur Anthony Giddens.

De partij heeft de afgelopen 30 jaar, waarvan 20 jaar in de regering, bezuinigd en overheidsdiensten gerationaliseerd, bedrijfsmatig werken bevorderd en dus ook het aantal managers en adviseurs. De overheid moest vooral ‘klantgericht’ worden, en ‘maatwerk’ leveren. Hetgeen resulteerde in een vloed van regels ‘waarvan juist de burgers in de zwakste positie als eerste het slachtoffer worden’.

Tjeenk Willink vindt dat overheidsdiensten de deskundigen niet meer moeten inhuren maar in dienst nemen. ‘Een goed functionerende democratische rechtsstaat heeft een bureaucratie die inhoudelijk deskundig is, kritisch en loyaal.’ En als rechtgeaard jurist pleit hij voor een versterking van de rechterlijke macht, volgens hem essentieel om te voorkomen dat ‘het recht van de sterkste’ zal prevaleren. Daarom, schrijft hij, moet er een Constitutioneel Hof komen, zoals in bijna alle Europese landen.

Volg en lees meer over:  POLITIEK   POLITIEKE PARTIJEN   NEDERLAND   PVDA

PvdA’ers blikken terug op de moeder aller nederlagen: ‘De patiënt ligt er prima bij, de chirurg is dood’

Partijleider Asscher: terugkeer naar oude glorie zit er niet snel in

VK 07.12.2017 In een nieuwe interviewbundel kijken negentien PvdA’ers terug op de epische verkiezingsnederlaag van hun partij. Wrok en zelfkritiek strijden om voorrang. ‘Elke stap voorwaarts is uitgevent als een totale nederlaag.’

Van 38 zetels terugvallen naar 9 zetels: het hoeft een politicus niet noodzakelijkerwijs nederig te stemmen. In de vandaag verschijnende interviewbundel De neergang van de PvdA van NOS-journalist Wilco Boom krijgt de moeder aller politieke nederlagen soms heroïsche trekjes. De PvdA heeft zich in de ogen van enkele hoofdrolspelers onverschrokken opgeofferd voor het landsbelang. Dan maar de lucht in, anno 2017.

Volgens Wouter Bos gaat Rutte II de geschiedenis in als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’

Zo is ex-informateur Wouter Bos ervan overtuigd dat Rutte II de geschiedenis ingaat als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’. Ex-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vindt dat er ‘heel veel dingen goed zijn gedaan’ en volgens ex-minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans is het overeind houden van de PvdA van secundair belang. ‘Uiteindelijk is er maar één maatstaf: laat je het land beter achter dan je het hebt aangetroffen.’

Ex-partijleider en hoofdarchitect van Rutte II, Diederik Samsom, zit ook op die lijn. In zijn gesprek met Boom omschrijft hij de PvdA als een onzelfzuchtige arts. Samsom: ‘De patiënt, Nederland, ligt er prima bij, die doet het geweldig. Maar de chirurg is dood, hij heeft zichzelf door de pols gesneden. Als ik dan toch moet kiezen met mijn diepcalvinistische inborst: de operatie moet slagen, de patiënt moet beter worden, dus dan de chirurg maar.’

Dankbaarheid

René Cuperus meent dat Samsom ‘totaal geen gevoel had voor de kwetsbaarheid van de sociaal-democratie’

Blijft de vraag waarom de opgeknapte patiënt geen greintje dankbaarheid toonde. De antwoorden die in het boek worden gegeven, lopen nogal uiteen, maar de negentien geïnterviewde PvdA’ers – van kopstukken tot kritische buitenstaanders – constateren wel dat de ideologische bleekheid (‘waar staan we voor in drie heldere zinnen?’) al eerder is opgetreden. Het bezuinigingskabinet-Rutte II zette een turbo op de neergang.

René Cuperus, ex-medewerker van het wetenschappelijk bureau van PvdA en Volkskrant-columnist, prijst ‘op zich’ de moed van Samsom, maar verwijt de ex-partijleider technocratische ‘ingenieurspolitiek’ en meent dat hij ‘totaal geen gevoel had voor de kwetsbaarheid van de sociaal-democratie’. De loodzware hervormingsagenda van Rutte II bleef overeind; de PvdA kreeg ‘een zenuwinzinking’.

Geen geloof meer

Die laatste diagnose is overigens weer van Samsom, die zijn eigen partij in meerdere varianten hekelt als ‘de grootste tegenstander van wat we aan het doen waren’. ‘Wij als club zijn er vier jaar lang in geslaagd werkelijk elke overwinning, elke stap voorwaarts te beleven én uit te venten als een totale nederlaag.’ En: ‘De club die vlak voor de finish z’n leider van de wagen gooit, geeft één duidelijke boodschap aan de kiezer: wij geloven er niet meer in.’

Ook Frans Timmermans klaagt dat kritische PvdA’ers voordurend deden alsof de partij door de coalitie met de VVD was ‘uitgeleverd aan de baarlijke duivel’. ‘Dan moet je niet verbaasd zijn dat de kiezers bij je weglopen.’

Omgekeerd uiten andere PvdA’ers weer harde kritiek op de losgezongen partijtop. Ex-directeur van het wetenschappelijk bureau Monika Sie Dhian Ho: ‘Samsom, Dijsselbloem en Bos zijn met alle respect carrièrepolitici die niet veel hebben met de partij, met de vereniging die de PvdA is.’

Asscher wil nooit meer zonder een andere linkse partij in ‘een rechts kabinet’ zitten

Oude rekeningen

Zo worden en passant enkele oude rekeningen vereffend in het boek van Boom. Aan Lodewijk Asscher, de nieuwe partijleider die vandaag het eerste exemplaar in ontvangst neemt, de taak om het allemaal goed te maken. Hij toont in het boek zelfkritiek over zijn rol in het kabinet-Rutte II (‘dat het anders had gemoeten is volstrekt evident’) en hij wil nooit meer zonder een andere linkse partij in ‘een rechts kabinet’ zitten.

Een terugkeer naar oude glorie zit er volgens Asscher niet snel in – ‘de tijd van de grote partijen is voorbij’ – maar er blijft volgens hem een rol weggelegd voor de PvdA. ‘Het is mijn taak om de PvdA een nieuwe plek te geven. Wat die plek ook is.’

Betrokkenen over de nederlaag en Rutte II

Kabinetsformatiegesprek met informateurs Kamp en Bos, Rutte en Blok (VVD) en Samsom en Dijsselbloem (PvdA). © Maarten Hartman / Hollandse Hoogte

Ik mag graag zeggen dat dit het kabinet-Bos was. Omdat hij de founding father is van dit regeerakkoord, omdat het regeerakkoord zo’n dwangbuis is geweest voor de bewindslieden, omdat hij zo dicht bij Samsom en Dijsselbloem staat en omdat ook Asscher zich blijft oriënteren op Bos.

Monika Sie Dhian Ho, ex-directeur van het wetenschappelijk bureau, over informateur Bos

Op de ledenraad na de Kamerverkiezingen concludeerden jullie, journalisten, zogenaamd grootmoedig maar gniffelend dat het zo goed was dat de PvdA die bijeenkomst hield. Neeeeee! Het was One Flew Over the Cuckoo’s Nest wat daar gebeurde.

Diederik Samsom over de PvdA-ledenraad na de verkiezingsnederlaag

Zijn hoge denk- en werktempo, zijn drive, maken het voor Samsom heel lastig mensen mee te nemen, om met zijn rug tegen een stoel te gaan zitten en gewoon eens te luisteren naar anderen.

Angelien Eijsink, ex-PvdA-Kamerlid

Het coördinatieoverleg van de vier heren was gericht op alles wegduwen wat vraagtekens zette bij wat er gebeurde.

Agnes Jongerius, PvdA-europarlementariër over het vierkoppige leiderschap van Samsom, Dijsselbloem, Asscher en Spekman.

We hebben afspraken gemaakt die voor linkse kiezers buitengewoon moeilijk te verteren waren. En ook dingen gedaan die we achteraf misschien niet hadden moeten doen.

Lodewijk Asscher over het regeerakkoord van Rutte II.

Terugblikken en ‘hergroeperen’

Zo gaan de ministers van Rutte II de geschiedenis in
Het langstzittende naoorlogse kabinet stevent op het einde af. Rutte II ging stoïcijns de crisis te lijf, maar wist zichzelf niet geliefd te maken. Hoe gaan de ministers de politieke geschiedenis in? (+)

‘Achteraf gezien had ik keihard op tafel moeten slaan’
In oktober zwaaide Hans Spekman af als voorzitter van de PvdA. Hoe heeft zijn partij het vertrouwen van zo veel kiezers kunnen verspelen? (+)

Hoopvol gestemd PvdA met meer linksere accenten
In een woonwinkelcentrum te Nieuwegein was de PvdA in oktober bijeen om zichzelf te ‘hergroeperen’. ‘Politiek gaat niet over statistieken maar over mensen en geluk.’ De partij hoopt dat de ‘linkse lente’ is begonnen.

Deze politieke memoires zijn de moeite waard

Politieke memoires: Nederland heeft er geen rijke traditie in. De oud-premiers Drees en Den Uyl? Géén memoires. Wim Kok bleef stil na acht jaar premierschap, evenals Jan Peter Balkenende. Recordpremier Ruud Lubbers zegt dat hij al zijn herinneringen twintig jaar geleden als eens heeft opgeschreven maar niet overging tot publicatie. Ergens ligt dus nog een goudmijn te wachten. Deze zijn de moeite waard volgens politieke commentator Raoul du Pré.

©

Volg en lees meer over:  BOEKEN   POLITIEK   PVDA   NEDERLAND

PvdA’ers blikken terug op de moeder aller nederlagen: ‘De patiënt ligt er prima bij, de chirurg is dood’

Partijleider Asscher: terugkeer naar oude glorie zit er niet snel in

VK 07.12.2017 In een nieuwe interviewbundel kijken negentien PvdA’ers terug op de epische verkiezingsnederlaag van hun partij. Wrok en zelfkritiek strijden om voorrang. ‘Elke stap voorwaarts is uitgevent als een totale nederlaag.’

Van 38 zetels terugvallen naar 9 zetels: het hoeft een politicus niet noodzakelijkerwijs nederig te stemmen. In de vandaag verschijnende interviewbundel De neergang van de PvdA van NOS-journalist Wilco Boom krijgt de moeder aller politieke nederlagen soms heroïsche trekjes. De PvdA heeft zich in de ogen van enkele hoofdrolspelers onverschrokken opgeofferd voor het landsbelang. Dan maar de lucht in, anno 2017.

Volgens Wouter Bos gaat Rutte II de geschiedenis in als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’

Zo is ex-informateur Wouter Bos ervan overtuigd dat Rutte II de geschiedenis ingaat als ‘een van de beste kabinetten die we gehad hebben in Nederland’. Ex-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vindt dat er ‘heel veel dingen goed zijn gedaan’ en volgens ex-minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans is het overeind houden van de PvdA van secundair belang. ‘Uiteindelijk is er maar één maatstaf: laat je het land beter achter dan je het hebt aangetroffen.’

Ex-partijleider en hoofdarchitect van Rutte II, Diederik Samsom, zit ook op die lijn. In zijn gesprek met Boom omschrijft hij de PvdA als een onzelfzuchtige arts. Samsom: ‘De patiënt, Nederland, ligt er prima bij, die doet het geweldig. Maar de chirurg is dood, hij heeft zichzelf door de pols gesneden. Als ik dan toch moet kiezen met mijn diepcalvinistische inborst: de operatie moet slagen, de patiënt moet beter worden, dus dan de chirurg maar.’

Dankbaarheid

René Cuperus meent dat Samsom ‘totaal geen gevoel had voor de kwetsbaarheid van de sociaal-democratie’

Blijft de vraag waarom de opgeknapte patiënt geen greintje dankbaarheid toonde. De antwoorden die in het boek worden gegeven, lopen nogal uiteen, maar de negentien geïnterviewde PvdA’ers – van kopstukken tot kritische buitenstaanders – constateren wel dat de ideologische bleekheid (‘waar staan we voor in drie heldere zinnen?’) al eerder is opgetreden. Het bezuinigingskabinet-Rutte II zette een turbo op de neergang.

René Cuperus, ex-medewerker van het wetenschappelijk bureau van PvdA en Volkskrant-columnist, prijst ‘op zich’ de moed van Samsom, maar verwijt de ex-partijleider technocratische ‘ingenieurspolitiek’ en meent dat hij ‘totaal geen gevoel had voor de kwetsbaarheid van de sociaal-democratie’. De loodzware hervormingsagenda van Rutte II bleef overeind; de PvdA kreeg ‘een zenuwinzinking’.

Geen geloof meer

Die laatste diagnose is overigens weer van Samsom, die zijn eigen partij in meerdere varianten hekelt als ‘de grootste tegenstander van wat we aan het doen waren’. ‘Wij als club zijn er vier jaar lang in geslaagd werkelijk elke overwinning, elke stap voorwaarts te beleven én uit te venten als een totale nederlaag.’ En: ‘De club die vlak voor de finish z’n leider van de wagen gooit, geeft één duidelijke boodschap aan de kiezer: wij geloven er niet meer in.’

Ook Frans Timmermans klaagt dat kritische PvdA’ers voordurend deden alsof de partij door de coalitie met de VVD was ‘uitgeleverd aan de baarlijke duivel’. ‘Dan moet je niet verbaasd zijn dat de kiezers bij je weglopen.’

Omgekeerd uiten andere PvdA’ers weer harde kritiek op de losgezongen partijtop. Ex-directeur van het wetenschappelijk bureau Monika Sie Dhian Ho: ‘Samsom, Dijsselbloem en Bos zijn met alle respect carrièrepolitici die niet veel hebben met de partij, met de vereniging die de PvdA is.’

Asscher wil nooit meer zonder een andere linkse partij in ‘een rechts kabinet’ zitten

Oude rekeningen

Zo worden en passant enkele oude rekeningen vereffend in het boek van Boom. Aan Lodewijk Asscher, de nieuwe partijleider die vandaag het eerste exemplaar in ontvangst neemt, de taak om het allemaal goed te maken. Hij toont in het boek zelfkritiek over zijn rol in het kabinet-Rutte II (‘dat het anders had gemoeten is volstrekt evident’) en hij wil nooit meer zonder een andere linkse partij in ‘een rechts kabinet’ zitten.

Een terugkeer naar oude glorie zit er volgens Asscher niet snel in – ‘de tijd van de grote partijen is voorbij’ – maar er blijft volgens hem een rol weggelegd voor de PvdA. ‘Het is mijn taak om de PvdA een nieuwe plek te geven. Wat die plek ook is.’

Betrokkenen over de nederlaag en Rutte II

Kabinetsformatiegesprek met informateurs Kamp en Bos, Rutte en Blok (VVD) en Samsom en Dijsselbloem (PvdA). © Maarten Hartman / Hollandse Hoogte

Ik mag graag zeggen dat dit het kabinet-Bos was. Omdat hij de founding father is van dit regeerakkoord, omdat het regeerakkoord zo’n dwangbuis is geweest voor de bewindslieden, omdat hij zo dicht bij Samsom en Dijsselbloem staat en omdat ook Asscher zich blijft oriënteren op Bos.

Monika Sie Dhian Ho, ex-directeur van het wetenschappelijk bureau, over informateur Bos

Op de ledenraad na de Kamerverkiezingen concludeerden jullie, journalisten, zogenaamd grootmoedig maar gniffelend dat het zo goed was dat de PvdA die bijeenkomst hield. Neeeeee! Het was One Flew Over the Cuckoo’s Nest wat daar gebeurde.

Diederik Samsom over de PvdA-ledenraad na de verkiezingsnederlaag

Zijn hoge denk- en werktempo, zijn drive, maken het voor Samsom heel lastig mensen mee te nemen, om met zijn rug tegen een stoel te gaan zitten en gewoon eens te luisteren naar anderen.

Angelien Eijsink, ex-PvdA-Kamerlid

Het coördinatieoverleg van de vier heren was gericht op alles wegduwen wat vraagtekens zette bij wat er gebeurde.

Agnes Jongerius, PvdA-europarlementariër over het vierkoppige leiderschap van Samsom, Dijsselbloem, Asscher en Spekman.

We hebben afspraken gemaakt die voor linkse kiezers buitengewoon moeilijk te verteren waren. En ook dingen gedaan die we achteraf misschien niet hadden moeten doen.

Lodewijk Asscher over het regeerakkoord van Rutte II.

Terugblikken en ‘hergroeperen’

Zo gaan de ministers van Rutte II de geschiedenis in
Het langstzittende naoorlogse kabinet stevent op het einde af. Rutte II ging stoïcijns de crisis te lijf, maar wist zichzelf niet geliefd te maken. Hoe gaan de ministers de politieke geschiedenis in? (+)

‘Achteraf gezien had ik keihard op tafel moeten slaan’
In oktober zwaaide Hans Spekman af als voorzitter van de PvdA. Hoe heeft zijn partij het vertrouwen van zo veel kiezers kunnen verspelen? (+)

Hoopvol gestemd PvdA met meer linksere accenten
In een woonwinkelcentrum te Nieuwegein was de PvdA in oktober bijeen om zichzelf te ‘hergroeperen’. ‘Politiek gaat niet over statistieken maar over mensen en geluk.’ De partij hoopt dat de ‘linkse lente’ is begonnen.

Deze politieke memoires zijn de moeite waard

Politieke memoires: Nederland heeft er geen rijke traditie in. De oud-premiers Drees en Den Uyl? Géén memoires. Wim Kok bleef stil na acht jaar premierschap, evenals Jan Peter Balkenende. Recordpremier Ruud Lubbers zegt dat hij al zijn herinneringen twintig jaar geleden als eens heeft opgeschreven maar niet overging tot publicatie. Ergens ligt dus nog een goudmijn te wachten. Deze zijn de moeite waard volgens politieke commentator Raoul du Pré.

©

Volg en lees meer over:  BOEKEN   POLITIEK   PVDA   NEDERLAND

december 9, 2017 Posted by | 2e kamer, 2e kamerverkiezingen 2017, bezuinigingen, formatie, gemeenteraadsverkiezingen 2018, Paul Depla PvdA, peiling, politiek, PvdA, Rutte 2, verkiezingen, verkiezingen 2017, VVD-PvdA, Zorg | , , , , , , , | 1 reactie

Op weg naar de begroting 2018 van kabinet Rutte 3 – deel 2

Begrotingsbehandelingen uitgesteld: eerst een nieuw kabinet

De Tweede Kamer zal pas over de begrotingen voor 2018 debatteren als het nieuwe kabinet er is. Dan pas is duidelijk wat het nieuwe kabinet wil veranderen aan de begrotingen die op Prinsjesdag zijn ingediend. Eerder besloot de Tweede Kamer ook al de Algemene Politieke Beschouwingen en de Algemene Financiële Beschouwingen uit te stellen. Kamerlid Mark Harbers (VVD) deed het verzoek tot uitstel van de begrotingsbehandelingen woensdagmiddag 4 oktober tijdens de regeling van werkzaamheden. Hij kreeg steun van een meerderheid in de Kamer.

Door het uitstel vinden de verschillende debatten in de gebruikelijke volgorde plaats:

  1. Debat over de regeringsverklaring: zodra het nieuwe kabinet er is en zijn plannen bekend heeft gemaakt, zal de Tweede Kamer eerst een debat over de regeringsverklaring organiseren. Zo’n debat is vergelijkbaar met de Algemene Politieke Beschouwingen. Het is een belangrijk debat, omdat daarin duidelijk wordt welke ruimte het kabinet heeft om zijn plannen daadwerkelijk uit te voeren en hoe groot de steun daarvoor is. Het debat duurt meestal twee dagen. De media besteden er gewoonlijk veel aandacht aan.
  2. Kort daarna zullen de Algemene Financiële Beschouwingen gepland worden. In dit debat bespreken de financieel specialisten van de Kamerfracties de rijksbegroting, samen met de minister en de staatssecretaris van Financiën.
  3. Daarna zal de Tweede Kamer de begrotingen van elke ministerie afzonderlijk behandelen. In de Tweede Kamer worden sommige voorstellen gewijzigd en aangepast, sommige worden geschrapt en andere voorstellen worden ongewijzigd overgenomen. Alleen de Tweede Kamer heeft amendementsrecht en mag wetsvoorstellen wijzigen. De Eerste Kamer mag dat niet.

VOORZITTER KHADIJA ARIB: ZORGVULDIGE BEHANDELING VAN DE BEGROTING IS BELANGRIJK

Voorzitter Khadija Arib gaat samen met het Presidium bekijken hoe de begrotingsdebatten ingepland worden. Ze vindt het belangrijk dat de Kamer de tijd en ruimte krijgt om de begrotingen zorgvuldig te behandelen. Tijdens de regeling van werkzaamheden zei ze: “Ik vind het niet goed als de nieuwe Tweede Kamer eerst een halfjaar moet wachten, en dan op het laatste moment alles moet afraffelen.”

Lekkende Begroting 2018

Wie nog dacht dat de bijna-kabinetscrisis van eind augustus om de inhoud ging, weet sinds vanmiddag beter: het ging alleen om politiek prestige.

In een notendop:

PvdA-leider en vicepremier Asscher eiste op hoge toon 270 miljoen euro om de onderwijzers in het basisonderwijs komend jaar een salarisverhoging van 3 procent te geven.

Coalitiepartner VVD weigerde toe te stemmen omdat tegelijkertijd aan de formatietafel financiële afspraken moesten worden gemaakt.

Eerst moest het aanstaande regeerakkoord door het Centraal Planbureau worden doorgerekend, daarna viel er pas meer te zeggen over het budget voor de onderwijzers.

Binnenskamers viel toen al te horen: met die 270 miljoen komt het wel goed, maar Asscher moest niet proberen de eer naar zichzelf toe te trekken.

Van de totale overheidsbegroting 2018 van 270 miljard euro zijn al een paar dingen uitgelekt…!!

Prinsjesdag komt dichterbij en zoals altijd de afgelopen jaren lekken er dan cijfers uit. “Verschrikkelijk”, reageert premier Rutte. “Maar ja, het is onderdeel van Den Haag.”

19.09.2017

19.09.2017

En ziedaar, wat een korte adempauze niet kan doen. In de vanmiddag 15.09.2017 uitgelekte begrotingscijfers voor 2018  staat het dan toch gewoon: 270 miljoen voor de leraren. Tegelijkertijd lieten de formerende partijen weten dat hun akkoord nog niet naar het CPB kan. Toch nemen ze deze investering alvast voor lief, ongetwijfeld in de hoop dat het nu niet meer alleen op Asscher zal afstralen.

Leraren demonstreren afgelopen juni op het Malieveld voor meer salaris en minder werkdruk in het primair onderwijs

De basisschoolleraren eisen overigens 10 procent loonsverhoging, dus dit zal niet genoeg zijn om de al aangekondigde staking van 5 oktober 2017  af te wenden. 

Uit de Miljoenennota, die de Volkskrant heeft ingezien, blijkt ook dat het demissionaire kabinet 425 miljoen euro extra uittrekt om de Koopkracht te verbeteren van uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden.

AD 16.09.2017

AD 16.09.2017

Nota vol goed nieuws
Dit zijn de belangrijkste punten uit de begroting van komend jaar:

Met de economische cijfers feliciteert het kabinet zichzelf. De groei voor 2017 wordt geschat op 3,3 procent. Voor volgend jaar is de groei van de economie naar schatting 2,5 procent. De werkloosheid daalt naar 390.000 mensen.

Dit jaar staat Prinsjesdag vooral in het teken van de formatie. Want wat blijft er van de begroting voor 2018 overeind, als de formerende partijen het eens worden over een nieuw regeerakkoord?

Volgens premier Rutte veel. “Het gaat om een begroting van 270 miljard euro, dat gaan wij echt niet ineens allemaal anders doen.”

Prinsjesdag

Van de totale overheidsbegroting 2018 van 270 miljard euro zijn al een paar dingen uitgelekt:
* De leraren krijgen er 270 miljoen euro bij voor salarisverhoging
* De verpleegzorg krijgt er de komende vier jaar 130 miljoen euro bij, op de 435 miljoen extra
* De Belastingdienst krijgt 75 miljoen om problemen op te lossen
* Nederlanders gaan er volgend jaar gemiddeld 0,6 procent op vooruit
* De werkloosheid daalt naar 390.000
* Het begrotingsoverschot komt op 0,8 procent en de economische groei op 2,5 procent

Rutte is de verbindende schakel tussen het oude en het nieuwe kabinet. Buma en Segers van CDA en ChristenUnie gaan (waarschijnlijk) voor het eerst in jaren regeren, dus die leggen het accent anders dan Rutte.

Buma: “De Miljoenennota is van het demissionaire kabinet en het nieuwe kabinet zal een heleboel wijzigingen hebben.” Segers noemt de Prinsjesdagstukken wel echte plannen, maar die wijzigingen zullen er zeker komen, zegt hij.

Uiteindelijk gaat de Nederlander er qua Koopkracht gemiddeld maar 0,6 procent op vooruit. Werkenden profiteren het meest (0,8 procent). Om te voorkomen dat uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden erop achteruitgaan wordt 425 miljoen euro uitgetrokken.

AD 16.09.2017

AD 16.09.2017

Koopkrachtstijging, per groep

In de bijstand: 0,3 procent
Gepensioneerd: 0,6 procent
Werkend: 0,8 procent

– Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) schrijft in het voorwoord dat zowel de overheidsbestedingen als bedrijfsinvesteringen toenemen. De groei wordt enigszins geremd door de lagere gasproductie.

– Intussen daalt de staatsschuld naar 53,7 procent van het BNP en kan het kabinet wijzen naar een overschot op de begroting van 0,8 procent.

– Er wordt wordt flink geïnvesteerd in de zorg, een half miljard in 2018. Het eigen risico stijgt naar 400 euro. De zorgtoeslag voor lage inkomens gaat ook omhoog.

Formatie en Regeerakkoord

Over de formatie en het concept-regeerakkoord wordt overigens ook gelekt. Gisteren werd bekend dat de vier onderhandelende partijen het eens zijn over vluchtelingendeals en een nieuwe bed-bad-broodregeling.

Maandag 18.09.2017  gaan de onderhandelingen verder. Dinsdag 19.09.2017  is het Prinsjesdag.

Goedemorgen.

Het is vandaag de derde dinsdag van september: Prinsjesdag. Maar achter de feestelijkheden gaapt een leegte. 

Want met een demissionair kabinet zijn er geen grote plannen, geen vergezichten, geen met vers beleid gestutte visie op de toekomst.

Geen climax van het politieke seizoen, maar een verplicht nummer !!!

Qua rituelen zal de liefhebber niets tekortkomen, en toch is deze Prinsjesdag anders. Achter de feestelijkheden gaapt een leegte. Want wie schetst waar het heen moet met het land?

Zo op het eerste gezicht zal het een Prinsjesdag als alle andere zijn. Een Ridderzaal vol Kamerleden en hoogwaardigheidsbekleders. Luisterend naar de Koning die op plechtige toon de Troonrede voorleest. Een parade van dames met hoedjes waarover is nagedacht en heren in kraakverse pakken.

Goed, de Gouden Koets is in groot onderhoud, dus verplaatsen koning en koningin zich, voor het tweede jaar, per Glazen Koets. De route is wel weer klassiek. Vanwege de aanleg van een ondergrondse parkeergarage moest vorig jaar worden uitgeweken naar de Korte Houtstraat. Dit jaar gaat de koninklijke rijtoer als vanouds via de Korte Vijverberg naar het Binnenhof.

Een cavalerist oefent met rookbommen bij het Kurhaus in Scheveningen. © Freek van den Bergh / de Volkskrant

De Algemene Politieke Beschouwingen zijn verdaagd, tot na het regeerakkoord van een nieuw kabinet

Saluutschoten, ere-escorte van cavalerie, grenadiers, marechaussee en politie te paard – qua ritueel zal de liefhebber niets tekortkomen. Het zal niet genoeg zijn om te verhullen dat daarachter een grote leegte gaapt. Geen grote plannen, geen vergezichten, geen met vers beleid gestutte visie op de toekomst. Er is geen regering die de koning de woorden in de mond kan leggen om te schetsen waar het heen moet met ons land – de Troonrede als hoofdpijndossier. De begroting wordt een verlengstuk van die van vorig jaar.

Dit wordt de Prinsjesdag die niemand wilde, de dag die gehouden wordt omdat het nu eenmaal zo in de grondwet (artikel 65) staat. Wat normaal gesproken de climax van het politieke seizoen is, zal nu een verplicht nummer zijn. Ook de Algemene Politieke Beschouwingen – het debat van twee dagen waarin de oppositie de regering het vuur aan de schenen kan leggen – zijn verdaagd, tot na het regeerakkoord van een nieuw kabinet.

In plaats daarvan gaat het dezer dagen in de plenaire zaal over onderwerpen als misstanden in de bokkenhouderij en het gebruik van drones door Limburgse landbouwers. Nu de regering amper nog besluiten neemt, droogt de Kameragenda steeds verder op. Dat geldt in verhevigde mate voor de Eerste Kamer.

Vanwege de veiligheid worden wegblokkades aangebracht in de Haagse binnenstad.© Freek van den Bergh / de Volkskrant

Primaat

Je komt niet naar de Kamer voor die poespas, en toch doet het me wat, aldus Nieuw Kamerlid Gijs van Dijk.

De Glazen Koets. © ANP

Als het aan de SP had gelegen, was dat anders gelopen. Dan waren de Beschouwingen gewoon doorgegaan. ‘Waarom zou je het primaat bij een demissionaire regering laten’, zegt Peter Kwint (32), Kamerlid sinds maart. ‘We hadden deze periode kunnen gebruiken om als Kamer accenten aan te geven.’ De pogingen die de SP daartoe ondernam, door te proberen de verhoging van de salarissen in het lager onderwijs en de verlaging van het eigen risico in de zorg te forceren, hadden niet het gewenste resultaat. Kwint, door Kamervoorzitter Arib gekapitteld toen hij zonder jasje de Kamer toesprak, komt vandaag in pak. ‘Ik heb nog wel wat in de kast hangen.’ Zijn moeder vergezelt hem.

Waar Kwint vol ongeduld wacht totdat zijn Kamerlidmaatschap echt losbrandt, heeft Gijs van Dijk (36), nieuw Kamerlid voor de PvdA, het razend druk. Zijn toch al gedecimeerde fractie bestaat voor de helft uit demissionaire bewindspersonen. Omdat die hun handen nog vol hebben aan hun ministerie, bemoeit Van Dijk zich met zowat alles. ‘Wonen, politie, sociale zaken, koninkrijksrelaties, basisregistratie personen – het is een stoomcursus. Ik ga van commissie naar commissie.’ Van Dijk, ook geen pakkendrager, bezocht de Suit Supply. ‘Je komt niet naar de Kamer voor die poespas, en toch doet het me wat.’

Troonrede 2016. © ANP

Suzanne Kröger (41), nieuw bij GroenLinks, heeft deze week wel iets anders aan haar hoofd dan Prinsjesdag. Ze heeft debatten over de uitbreiding van de luchthaven Lelystad, over de vervuiling bij Chemours en over een noodpakket luchtkwaliteit. Een soort apotheose van haar eerste half jaar als Kamerlid. ‘Dit is de week waarvoor je het doet’, zegt ze. ‘Voor mij komt alles samen.’ Haar hoop voor de Troonrede? Dat er hoge prioriteit aan klimaatverandering wordt gegeven. Over haar Prinsjesdagkleding heeft ze nog niet nagedacht. ‘Volgend jaar ben ik ook op dat punt ingewerkt.’

René Peters (42), die als kandidaat-Kamerlid drie stond op de CDA-lijst, heeft in zijn fractie de portefeuille schulden en armoede en is daar druk mee. ‘Veel is controversieel verklaard en kan dus niet worden behandeld. Maar ik ga heel veel op werkbezoek, geef lezingen, eet alle letters die over dit onderwerp worden geschreven, wil m’n contacten perfect op orde hebben. Dit is helemaal mijn terrein.’ Hij wordt dinsdag vanaf het ontbijt gevolgd door Omroep Brabant. ‘Alles nieuw en tiptop, tot en met sokken en schoenen. Het pak is gemaakt door een kleermaker in Oss.’ Zijn ouders zullen langs de route staan.

Een Prinsjesdag om te laten zien dat alles gewoon doormarcheert. Ook als de formatie eindeloos lijkt te duren.

Samenvatting Platform 31

Nederland is sterker uit de crisis gekomen. Zo luidde de centrale boodschap van de Miljoenennota 2018 die werd gepresenteerd op Prinsjesdag.

De jaarlijkse rijksbegroting repte onder meer over een groeiende economie en dalende werkloosheid. Welke belangrijkste maatregelen en beleidswijzigingen voor stad en regio sprongen er verder uit?

De rijksbegroting van dit jaar gaat, vanwege een demissionair kabinet, de geschiedenis in als een beleidsarm document. Nederland wacht vol spanning op het aanstaande regeerakkoord. U ontvangt daarom dit jaar – anders dan u van Platform31 gewend bent – maar liefst twee analyses: een samenvatting van de rijksbegroting_2018 én een gedetailleerdere analyse van het regeerakkoord_2018. In deze eerste samenvatting bundelen we de meest opvallende maatregelen en beleidswijzigingen voor u, geordend naar de ministeries die het meest relevant zijn voor stad en regio. Zodra er een nieuw regeerakkoord is, maakt Platform31 een uitgebreide analyse en duiding en brengen we de consequenties voor steden en regio’s in beeld.

lees: Financieel Jaarverslag van het Rijk 2017

lees: bijlagen-bij-fjr

Volg en lees meer over:  PRINSJESDAG

Lees meer over: Prinsjesdag 2017

Zie ook: Samenvatting_rijksbegroting_2018

Zie ook: Analyse_regeerakkoord_kabinet-Rutte_III

Zie ook: kamerbrief met toelichting op koopkrachteffecten regeerakkoord

Zie ook: Waarom gaat Prinsjesdag dit jaar eigenlijk door?

zie ook: Op weg naar de begroting 2018 van kabinet Rutte 3 – deel 1

zie ook: Met de begroting 2017 op weg naar kabinet Rutte 3 – deel 2

zie ook: Met de begroting 2017 op weg naar kabinet Rutte-3 – deel 1  

CPB: piek economische groei voorbij

AD 19.06.2018 De economie van Nederland blijft zich gunstig ontwikkelen, maar de groeipiek ligt vermoedelijk achter ons. Dat schrijft het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuw rapport over de groeiramingen. Volgens het planbureau blijft Nederland profiteren van gunstige omstandigheden in eigen land en van ,,prima groei” van de wereldhandel.

Het CPB-rapport volgt op nieuwe ramingen die De Nederlandsche Bank (DNB) gisteren naar buiten bracht. De toezichthouder stelde de verwachtingen voor de groei neerwaarts bij naar 2,5 procent dit jaar. Eerder ging DNB voor 2018 uit van 3,1 procent groei. De mindere vooruitzichten dit jaar hebben vooral te maken met een tegenvallend eerste kwartaal. Volgens het CPB is de lichte terugval vermoedelijk van tijdelijke aard.

Lees ook

Nederlandse economie nadert het kookpunt

Lees meer

Oplopende inflatie

Voor dit jaar gaat het CPB uit van een economische groei van 2,9 procent, tegen 3,2 procent vorig jaar. In 2019 zal de economie met 2,7 procent groeien. Verder zal de inflatie verder oplopen. Dit jaar 1,5 procent en een jaar later wordt het leven gemiddeld 2,3 procent duurder. De werkloosheid daalt volgend jaar naar 3,4 procent van de beroepsbevolking.

Door de krapte op de arbeidsmarkt zullen ook de lonen stijgen. Verder dragen oplopende olieprijzen en een verhoging van de indirecte belastingen bij aan de oplopende inflatie. De overheid houdt een overschot op de begroting.

Italië en Brexit

Wel wijst het CPB op ontwikkelingen in het buitenland die een risico kunnen vormen. Daarbij wordt onder meer gewezen op de politieke ontwikkelingen in Italië en de brexit. Ook het aanhoudende conflict met de Verenigde Staten over internationale handel kan de Nederlandse economie negatief beïnvloeden.

Het effect van de al ingevoerde importheffingen op de wereldwijde groei noemt het CPB ,,verwaarloosbaar”. Een escalatie van het handelsconflict kan wel ,,verstrekkende gevolgen” op de economische groei, met name op de langere termijn. Ook DNB wees al op de risico’s van een volwaardige handelsoorlog.

Overheidsfinanciën staan er onverminderd goed voor in 2018

RO 28.05.2018 De overheidsfinanciën vertonen onverminderd een positief beeld. Financiële meevallers helpen in 2018 bij het opvangen van de kosten van het verlagen van de gaswinning. De lagere gasbaten als gevolg van dit besluit lopen naar verwachting op tot 900 miljoen euro in 2022. Financiële meevallers zijn voornamelijk te vinden bij de zorg en sociale zekerheid.

Dit zijn de belangrijkste conclusies uit de Voorjaarsnota 2018 die minister Hoekstra van Financiën op 28 mei aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. In de Voorjaarsnota staan de wijzigingen voor het begrotingsjaar 2018 ten opzichte van de Startnota, de vertaling van de financiële afspraken uit het Regeerakkoord.

Economisch en budgettair beeld

Cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) laten zien dat de economische groei hoger was dan bij de Startnota geraamd. Deze extra groei wordt vooral verklaard door een hogere uitvoer, die het gevolg is van een hoger dan geraamde wereldhandel. Ook de woningmarkt draagt bij aan de groei. De werkloosheid blijft met 3,9 procent ongewijzigd ten opzicht van de Startnota.

Ook de raming van het overheidssaldo is onveranderd en komt uit op 0,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De overheidsschuld is verder gedaald tot 53,3 procent bbp. De belangrijkste reden hiervoor is dat de schuld in 2017 lager uitkwam dan verwacht en doorwerkt in de voorjaarsnotacijfers.

Niettemin is het kabinet zich ervan bewust dat met name internationale risico’s, zoals de uitwerking van de Brexit en het (handels)beleid van de Verenigde Staten, kunnen de economische groei drukken.

Aanpassingen

Het kabinet heeft in de Voorjaarsnota 2018 extra geld vrijgemaakt voor onder andere het opvangen van de lagere gasbaten en meer mankracht bij de Brexit-voorbereidingen voor Douane en keuringsdiensten (34 miljoen).   Financiële meevallers zijn er onder andere door lagere uitgaven aan genees- en hulpmiddelen (350 miljoen) en een lager dan verwacht aantal AOW-gerechtigden (95 miljoen). Ook bij de huurtoeslag is er een meevaller van 100 miljoen.

Hogere uitgaven zijn er dit jaar onder andere door een hoger dan geraamd aantal leerlingen en studenten (200 miljoen) en doordat de gunstige economische omstandigheden meer mensen doen besluiten gebruik te maken van kinderopvang (80 miljoen).

De inkomsten komen lager uit door de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie over de fiscale eenheid en doordat zorgverzekeraars de nominale zorgpremie uiteindelijk lager hebben vastgesteld dan eerder geraamd. De economische groei zorgt – in mindere mate – juist voor hogere inkomsten.

Gasbesluit

In de Voorjaarsnota zijn de budgettaire effecten verwerkt van het kabinetsbesluit over de gaswinning in Groningen. Het gaat hier om gederfde ontvangsten voor begrotingsjaar 2018 en de meerjarige doorwerking hiervan tot en met 2022. De gedetailleerde financiële dekking van het besluit wordt zichtbaar op Prinsjesdag, waarbij traditioneel de integrale begrotingsbesluitvorming voor het jaar 2019 en verder wordt gepresenteerd.

Volgens de huidige inzichten leidt het verlagen van de gaswinning in 2018 tot 150 miljoen euro lagere baten, en loopt dit bedrag op tot 900 miljoen in 2022. Daarnaast is er structureel 200 miljoen euro gereserveerd voor diverse kosten van het Rijk voor onder andere de kosten voor de aardbevingen en het bieden van een perspectief voor de regio.

Beide maatregelen worden in 2018 gedekt uit meevallers en geld op de verschillende departementale begrotingen wat niet tot besteding zal komen, in het bijzonder die van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De meerjarige dekking wordt gepresenteerd op Prinsjesdag.

Zie ook

Meevallers op rijksbegro­ting moeten tekort door lagere gaswinning opvullen

AD 28.05.2018 Meevallers op de rijksbegroting zijn dit jaar groot genoeg om het gat te dichten dat geslagen wordt door het verder terugschroeven van de gaswinning in Groningen. Daarnaast is er ruimte om enkele tegenvallers op te vangen zonder elders te hoeven bezuinigen, blijkt uit de vandaag gepresenteerde Voorjaarsnota.

Het kabinet gaf al eerder aan niet extra te zullen bezuinigen om de kosten van het dichtdraaien van de Groningse gaskraan op te vangen. Het besluit om de gaskraan in 2030 helemaal dicht te draaien werd enkele weken geleden al genomen, maar onduidelijk was tot dusver welk prijskaartje daaraan hangt en hoe die rekening moet worden betaald. Hoe het kabinet dat vanaf 2019 denkt te gaan oplossen, wordt op Prinsjesdag bekendgemaakt.

Het besluit om de gaskraan verder dicht te draaien kost dit jaar 150 miljoen euro aan misgelopen gasbaten. Doordat de gaswinning de komende jaren helemaal wordt afgebouwd, loopt dat bedrag fors verder op naar 900 miljoen euro in 2022. Daarnaast wordt structureel 200 miljoen euro opzijgezet om het aardbevingsgebied in Groningen te helpen.

Onverminderd positief

Meevallers zijn er dit jaar met name bij de gezondheidszorg en de sociale zekerheid. Zo hoeft minder geld te worden uitgegeven aan genees- en hulpmiddelen, aan de AOW en aan huurtoeslagen. Daar staan hogere uitgaven tegenover aan onderwijs en kinderopvang. Ook gaat extra geld naar de douane en keuringsdiensten ter voorbereiding op het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU.

De overheidsfinanciën vertonen volgens minister Wopke Hoekstra (Financiën) onverminderd een positief beeld. Het kabinet gaat nog altijd uit van een begrotingsoverschot van 0,5 procent van het bruto binnenlands product. De economie draait nog altijd op volle toeren, en groeit zelfs harder dan waar vanuit werd gegaan bij het opstellen van de begroting voor dit jaar.

Het kabinet waakt desondanks voor al te veel optimisme, omdat er ook risico’s op de loer liggen. De gevolgen van bijvoorbeeld de brexit en het handelsbeleid van de Verenigde Staten kunnen de economische groei drukken.

Verantwoordingsdag: niet populair, maar wel belangrijk

NU 23.05.2018 Zodra er plannen voor de toekomst worden gesmeed, staan politici maar wat graag vooraan. Maar zodra er teruggeblikt moet worden, is dat een ander verhaal. Ook na de achttiende Verantwoordingsdag op de derde woensdag in mei, vorige week, is dat beeld nog niet veranderd. Deze woensdag debatteert de Kamer met de premier over de jaarverslagen van de ministeries.

De tegenhanger van Verantwoordingsdag, Prinsjesdag op de derde dinsdag in september, is een stuk bekender bij het grote publiek.

Toch onderschrijft iedereen in Den Haag het belang van volledige en transparante verantwoording over wat er met belastinggeld is gebeurd.

Een week na Verantwoordingsdag, waarop de jaarverslagen van de ministeries en de toelichting daarop zijn gepubliceerd, debatteert de Kamer woensdag de hele dag met premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra over de verantwoordingsstukken.

Aandacht

“Politici die plannen maken, krijgen veel aandacht. Terugkijken of die plannen ook hun doel hebben behaald, komt veel minder in het nieuws”, zegt D66-Kamerlid Joost Sneller.

Sneller voelt zich een ambassadeur van Verantwoordingsdag. Hij begeleidde als parlementariër een project waarin honderd burgers naar aanleiding van de verantwoordingsstukken zelf vragen aan het kabinet kunnen stellen.

“Het viel bijvoorbeeld iemand op dat er goed geschoold personeel in de zorg nodig is, maar dat slechts een vijfde van het budget door het ministerie daarvoor is gebruikt.” Een terechte vraag, vindt Sneller. Het kabinet moet nog antwoorden.

Sneller vindt eveneens dat de nadruk vooral ligt op wat er wordt uitgegeven aan nieuw beleid en te weinig wordt gekeken naar wat het dan oplevert. Maar kijkend naar het verleden ziet hij ook verbeteringen.

“Pas in 1993 werd het jaarverslag van de rijksoverheid voor het eerst goedgekeurd door de accountant. Nu scoren we traditioneel erg hoog op het gebied van rechtmatige rijksuitgaven.”

Verplicht

Veel onduidelijkheid kan vooraf worden weggenomen als ministers bij nieuwe wetgeving duidelijke doelen formuleren. Zo kan achteraf door de Kamer gemakkelijk worden beoordeeld of die doelen ook zijn gehaald.

Er is sinds dit jaar een wet van kracht die ministers verplicht meer inzicht te geven in de doelmatigheid en doeltreffendheid van hun beleid, maar gezien de conclusies van de Rekenkamer is er nog werk aan de winkel. Meer informatie heeft niet geleid tot meer inzicht in wat er met het belastinggeld is gebeurd, schrijft de organisatie.

Het valt Sneller ook op dat er nog winst valt te behalen op dit punt, maar het geheel moet volgens hem ook meer worden gezien als een lopend proces dat tijd nodig heeft.

Zie ook: Wat heeft het kabinet bereikt? Hier gaat Verantwoordingsdag over

Puzzel

GroenLinks-Kamerlid Bart Snels heeft het over “puzzelstukjes” die uiteindelijk tot een helder en transparant totaalbeeld moeten leiden.

“Wanneer je vooraf kijkt welke doelen je wilt behalen, kun je daar achteraf veel makkelijker verantwoording over afleggen. Zo til je het politieke debat naar een hoger niveau en zien burgers wat er met hun belastinggeld gebeurt”, zegt Snels.

Eén zo’n puzzelstukje is het onderzoek naar onze welvaart, die dit jaar voor het eerst door het Bureau voor de Statistiek (CBS) op verzoek van de Kamer is gepubliceerd.

In het onderzoek, dat onder de naam Monitor Brede Welvaart is uitgebracht, wordt naar de zogenaamde zachte waarden gekeken; gezondheid, vrije tijd, klimaat en kennis in plaats van harde economische groeicijfers uitgedrukt in het bbp waarover politici doorgaans debatteren.

Welvaart

Het algemene beeld dat dit jaar naar voren komt, is dat de welvaart in Nederland stijgt of gelijk blijft, al zijn er natuurlijk verschillen per bevolkingsgroep. Zaken als leeftijd, geslacht, etniciteit en opleidingsniveau hebben veel invloed op brede welvaart.

Snels ziet het liefst dat er bij het maken van beleid ook wordt verteld wat er bijvoorbeeld gebeurt met het klimaat, de inkomensverschillen en de natuur. Die zaken moeten dan met concrete doelstellingen in de begroting per ministerie worden opgenomen.

De Monitor is wat GroenLinks betreft een goede stap in de goede richting, maar Snels weet ook dat het een traag proces is. “We hebben het er al twintig jaar over dat de politiek duidelijke doelen moet stellen die we achteraf kunnen beoordelen. Oud-minister Gerrit Zalm begon met die discussie.”

Dividendbelasting

Voor de oppositie is het debat van woensdag een aanleiding om het wederom over de afschaffing van de dividendbelasting te hebben, de omstreden maatregel die het kabinet vanaf 2019 jaarlijks 1,6 miljard euro kost.

“Ik heb al meerdere keren vragen aan het kabinet gesteld over deze maatregel, maar ik krijg maar geen antwoord”, aldus Snels. “De discussie rondom het afschaffen van de dividendbelasting staat wat mij betreft symbool voor het grotere probleem; het gebrek aan openheid bij beleidsvorming.”

Ook PvdA-Kamerlid Henk Nijboer heeft zijn laatste vraag over dit onderwerp nog niet gesteld. “Natuurlijk ga ik het over de afschaffing van de dividendbelasting hebben. Het is echt onbegrijpelijk dat die maatregel nog op tafel ligt.”

Nijboer ziet ook positieve punten. Zo heeft het vorige kabinet de overheidsfinanciën in 2017 gezond achtergelaten. Dat de PvdA’er hierover begint is natuurlijk geen toeval, zijn partij was daar destijds medeverantwoordelijk voor.

Op hoe het geld door het nieuwe kabinet vervolgens wordt besteed, valt wel wat af te dingen, vindt Nijboer.

Over het belang van het begrip ‘brede welvaart’ lijken oppositie- en coalitiepartijen het wel eens. “Er is meer dan economische groei alleen”, zegt Nijboer.

D66-Kamerlid Sneller hoopt dat de verantwoordingsstukken en de Monitor Brede Welvaart langzaam maar zeker samensmelten.

ICT

Alleen bij de VVD willen ze het woensdag vooral over de door de Rekenkamer geconstateerde ICT-problemen bij de overheid hebben. Die zijn zelfs zo ernstig dat er gevreesd werd voor een datalek bij een onderdeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

“Ik ben echt verbaasd dat de ICT-problemen nog steeds niet zijn opgelost”, zegt VVD-Kamerlid Roald van der Linde. Hij wijst op een zeer kritisch overheidsonderzoek dat in 2014 al voor deze risico’s waarschuwde. Er moeten grote stappen worden gezet, vindt hij. “Er zijn te veel ideetjes en te weinig ideeën.”

Over brede welvaart zullen de liberalen het minder hebben, al heeft Van der Linde wel iets opgepikt uit het CBS-onderzoek: “Laten we wel wezen, Nederlanders zijn hartstikke tevreden.”

Lees meer over: Verantwoordingsdag

Kamer buigt zich over gang van zaken 2017

Telegraaf 23.05.2018  Het financiële reilen en zeilen van het Rijk en het kabinetsbeleid van 2017 staan centraal bij het grote verantwoordingsdebat in de Tweede Kamer, woensdag vanaf 10.30 uur. Dat is precies een week na de zogenoemde gehaktdag of Verantwoordingsdag, waarop de cijfers zijn gepresenteerd.

Het gaat om het eerste verantwoordingsdebat met het kabinet-Rutte III. Het kabinet moet verantwoording afleggen over het jaar 2017, dat nog door Rutte II is gedomineerd.

De overheidsfinanciën blijken vorig jaar verder verbeterd. Het overschot steeg tot 8 miljard euro. Toen het vorige kabinet de begroting voor 2017 opstelde, rekende het nog op een tekort.

Beveiliging slecht

De Algemene Rekenkamer, die toetst of het Rijk belastinggeld goed besteedt, plaatste vorige week wel een reeks kanttekeningen. Volgens de waakhond is vaak onduidelijk of de burger wel waar krijgt voor zijn geld.

Ook was er kritiek op de ministeries, waar bijna overal de beveiliging van computersystemen niet op orde is. Ook rammelt bij het minsterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de verlening van subsidies.

LEES MEER OVER; tweede kamer

Eerste ’gehaktdag’ van Rutte III

Telegraaf 16.05.2018 Het is de eerste ’gehaktdag’ van het kabinet-Rutte III. Op deze derde woensdag van mei, die officieel Verantwoordingsdag heet, moet duidelijk worden wat er het afgelopen jaar van de plannen van het kabinet is terechtgekomen en wordt er financiële verantwoording afgelegd.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën) komt net als op Prinsjesdag met een speciaal koffertje naar de Tweede Kamer om het financieel jaarverslag aan te bieden. Verder komt elk ministerie met een eigen jaarverslag, met een oordeel van de Algemene Rekenkamer.

Wat de gevolgen van het beleid zijn, is trouwens niet altijd vast te stellen. Vorig jaar meldde de Rekenkamer bijvoorbeeld dat het onduidelijk is hoeveel de overheid heeft bijgedragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit de afgelopen jaren. Daar is tussen 2005 en 2015 wel 1,6 miljard euro voor vrijgemaakt.

’Een overbodig fremdkörper’

Verantwoordingsdag moest de tegenhanger worden van Prinsjesdag, maar heeft die status nooit bereikt. Kort na de invoering in 2000 brak dan ook al een discussie los of het moest worden aangepast of zelfs verdwijnen. Toenmalig SP-leider Jan Marijnissen noemde Verantwoordingsdag in 2008 „een overbodig fremdkörper.”

LEES MEER OVER;

Financieel Jaarverslag 2017: voor het tweede jaar op rij een begrotingsoverschot

RO 16.05.2018 De economie groeit fors en de overheidsfinanciën staan er in 2017 goed voor. In de Miljoenennota 2017 werd nog uitgegaan van een begrotingstekort van 0,5%, maar dat werd een overschot van 1,1% (bbp). Daarmee was 2017 het tweede opeenvolgende jaar met een begrotingsoverschot. De economische groei bedroeg vorig jaar 3,2%; de hoogste groei sinds 2008.

De overheidschuld lag met € 416,1 miljard in 2017 € 24,4 miljard lager dan het kabinet verwachtte bij het opstellen van de begroting voor 2017. De schuld is gelijk aan 56,7% van het bbp; een daling van 5,4 procentpunt. Daarmee komt de schuld voor het eerst sinds het uitbreken van de economische crisis uit onder de EU-norm van 60% van het bbp.

Dat blijkt uit het Financieel Jaarverslag Rijk (FJR) 2017, waarin het kabinet verantwoording aflegt over de ontvangsten en uitgaven van het Rijk. Minister Hoekstra van Financiën heeft het FJR en alle andere verantwoordingsstukken vandaag officieel aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. Het Verantwoordingsdebat met de Tweede Kamer volgt op 23 mei 2018.

‘Het FJR 2017 biedt veel cijfers om tevreden over te zijn, maar zoals bekend bieden resultaten uit het verleden geen garanties voor de toekomst. De financiële gevolgen van de Brexit zijn nog moeilijk te voorspellen, internationale ontwikkelingen, zoals de dreiging van een handelsoorlog en militaire spanningen, zorgen voor onrust. Dat dwingt ons steeds de juiste balans te houden tussen geld uitgeven en buffers opbouwen voor economisch slechtere tijden’, aldus minister Hoekstra.

Begrotingstekort / Overheidssaldo
2012 2013 2014 2015 2016 2017
als % bbp -3,9 -2,4 -2,3 -2,1 0,4 1,1
in miljard € -25,1 -15,5 -15,0 -14,0 2,6 8
Overheidsschuld
2012 2013 2014 2015 2016 2017
als % bbp 66,3 67,8 68 64,6 61,8 56,7
in miljard € 428 443 451 441 434 416

Arbeidsmarkt

Het aantal werkenden nam in 2017 toe met bijna 200.000: de sterkste stijging sinds 2008. De werkloosheid daalde tot onder de 5%. Eind 2017 lag de werkloosheid zelfs op het laagste niveau in meer dan 8 jaar. De lonen stegen in 2017 gematigd; met 1,5% ten opzichte van 2016. De lonen stegen in de marktsector sneller dan bij de overheid en groeiden ongeveer even snel als de prijzen.

Woningmarkt

De huizenprijzen bleven in 2017 stijgen. Een huis in Nederland was eind 2017 gemiddeld 8,2% duurder dan een jaar eerder. Daarmee stegen de prijzen in het hoogste tempo in 15 jaar. Met name in de 4 grote steden was er grote krapte op de huizenmarkt.

Financiële sector

Het afgelopen jaar heeft het kabinet flinke voortgang geboekt om de interventies af te bouwen, die het Rijk tijdens de crisis in de financiële sector heeft gedaan. De minister van Financiën heeft in 2017 zowel aandelen van ABN AMRO als de laatste aandelen van verzekeringsmaatschappij a.s.r. die de overheid nog in bezit had, verkocht.

Europa

Ook in de Europese Unie (EU) en de rest van de wereld trok de economische groei in 2017 aan. De EU en eurozone kenden een hogere groei dan voorgaande jaren, en lieten een verbetering van de overheidsfinanciën zien. Ook de overheidsschuld daalde licht, hoewel een aantal landen een schuld hebben die duidelijk boven de EU-norm van 60% bbp ligt.

Documenten; 

Financieel Jaarverslag van het Rijk 2017

Zie ook;

Overschot op rijksbegroting verdrievoudigd

Telegraaf 16.05.2018 De overheidsfinanciën zijn vorig jaar flink verder verbeterd. Het overschot op de rijksbegroting is ten opzichte van 2016 verdrievoudigd tot 8 miljard euro, 1,1 procent van de totale omvang van de Nederlandse economie. Toen het vorige kabinet de begroting voor 2017 opstelde, rekende het nog op een tekort van 0,5 procent.

Dat staat in het Financieel Jaarverslag Rijk dat minister Wopke Hoekstra (Financiën) heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. Het is het tweede jaar op rij waarin de overheid minder uitgaf dan dat er binnenkwam. Dat is mede te danken aan de sterker dan verwachte economische groei. Die kwam in 2017 uit op 3,2 procent, het hoogste niveau sinds 2008. De sterke groei zorgt ervoor dat minder mensen werkloos thuiszitten. „Dat leidt automatisch tot meer belastinginkomsten en minder overheidsuitgaven”, aldus Hoekstra.

De staatsschuld daalde naar 416 miljard euro. Dat is ruim 24 miljard euro minder dan waar het vorige kabinet in de Miljoenennota voor 2017 van uitging. De schuld was gelijk aan 56,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp), een daling van 5,4 procentpunt ten opzichte van 2016.

BEKIJK OOK:

Eerste ’gehaktdag’ van Rutte III

’Mijlpaal’

Hoekstra noemt het „een mijlpaal” dat de staatsschuld daarmee voor het eerst in jaren onder de Europese norm van 60 procent lag. „Dat is erg goed nieuws”, aldus de minister. „Het betekent namelijk dat de last van de overheidsschuld steeds kleiner wordt.” Zo daalden de rentelasten op de overheidsschuld afgelopen jaar met 3,2 miljard euro.

„Dat is veel geld”, benadrukt Hoekstra. „Als we de schuld verder verlagen, dan krijgen we ruimte voor andere uitgaven en investeringen in onderwerpen die we met elkaar zo belangrijk vinden: in veiligheid, in onderwijs, in zorg, in duurzaamheid en het klimaat.” Bovendien is het volgens de bewindsman zaak een buffer aan te leggen voor als het economisch tij weer tegen gaat zitten.

LEES MEER OVER; rijksoverheid begrotingen wopke hoekstra

Minister Wopke Hoekstra. © ANP

Overschot op begroting verdrievou­digd

AD 16.05.2018 De rijksoverheid heeft 2017 afgesloten met een begrotingsoverschot van 8 miljard euro. Dat blijkt uit het financiële jaarverslag dat minister van Financiën Wopke Hoekstra aan de Tweede Kamer heeft aangeboden.

Gaat het goed in de wereld, dan gaat het goed met Nederland, aldus Minister Hoekstra.

Ook met de staatsschuld gaat het goed. De overheidsschuld zakte voor het eerst sinds de crisis weer onder de kritische grens van 60 procent die in de Europese Unie als maximum wordt gehanteerd. ,,Een mijlpaal”, aldus Hoekstra. Maar we zijn er nog niet, meent hij. Voor de crisis zat Nederland op een schuld van 43 procent. ,,Het moet verder naar beneden.” Het overschot wordt ingezet om de staatsschuld verder af te lossen.

Volgens Hoekstra profiteert Nederland sterk van de groeiende wereldeconomie. ,,Gaat het goed in de wereld, dan gaat het goed met Nederland.” Belastinginkomsten namen toe doordat meer mensen een baan vonden, terwijl de uitgaven aan bijvoorbeeld uitkeringen juist daalden.

Staatsschuld

De staatsschuld daalde naar 416 miljard euro. Dat is ruim 24 miljard euro minder dan waar het vorige kabinet in de Miljoenennota voor 2017 van uitging. De schuld was gelijk aan 56,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp), een daling van 5,4 procentpunt ten opzichte van 2016.

Hoekstra waarschuwt wel voor een onterechte juichstemming: ,,Sommige experts voorzien al het einde van de hoogconjunctuur.;; Ook de brexit brengt risico’s voor de Nederlandse economie met zich mee.

Vandaag 16.05.2018 , de derde woensdag in mei, is het verantwoordingsdag. Dit is de tegenhanger van Prinsjesdag, die op de derde dinsdag van september plaatsvindt.

Overheidsfinanciën staan er in 2017 beter voor 

NU 16.05.2018 De overheidsfinanciën zijn in 2017 flink verder verbeterd. Het overschot op de rijksbegroting is ten opzichte van 2016 verdrievoudigd tot 8 miljard euro, 1,1 procent van de totale omvang van de Nederlandse economie. Toen het vorige kabinet de begroting voor 2017 opstelde, rekende het nog op een tekort van 0,5 procent.

Dat staat in het Financieel Jaarverslag Rijk dat minister Wopke Hoekstra (Financiën) aan de Tweede Kamer heeft aangeboden.

Het is het tweede jaar op rij waarin de overheid minder uitgaf dan dat er binnenkwam. Dat is mede te danken aan de sterker dan verwachte economische groei. Die kwam in 2017 uit op 3,2 procent, het hoogste niveau sinds 2008.

De staatsschuld daalde naar 416 miljard euro. Dat is ruim 24 miljard euro minder dan waar het vorige kabinet in de Miljoenennota voor 2017 van uitging. De schuld was gelijk aan 56,7 procent van het bruto binnenlands product (bbp), een daling van 5,4 procentpunt ten opzichte van 2016.

Teruggekeken

Op de derde woensdag in mei, Verantwoordingsdag, wordt traditioneel teruggekeken op het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. Het draait dan om drie belangrijke vragen: wat waren de plannen voor het afgelopen jaar, wat is er bereikt en wat heeft dat gekost? Kortom: is het door burgers betaalde belastinggeld wel op de juiste manier uitgegeven?

De Algemene Rekenkamer, het instituut dat de uitgaven van de rijksoverheid controleert, heeft het Financieel Jaarverslag Rijk nagekeken en beoordeeld. De rijksuitgaven zijn voor ruim 99,5 procent goed besteed, maar er valt over het algemeen nog wel wat aan te merken op het beleid. Er zijn in totaal 35 onvolkomenheden geconstateerd door de Rekenkamer, ongeveer net zoveel als vorig jaar.

Overgangsjaar

Hoekstra zei bij het overhandigen van de verantwoordingsstukken aan de Kamer dat hij in 2017 “maar” 67 dagen verantwoordelijk was voor de overheidsfinanciën en dat het kabinet-Rutte III 225 dagen demissionair was.

2017 was een overgangsjaar, concludeert Hoekstra. “En dus kan ik mijn invloed op de staat van de overheidsfinanciën van vorig jaar eigenlijk alleen maar overschatten. Maar niettemin ben ik erg blij met het goede rapport dat ik u kan overhandigen.”

Lees meer over: Verantwoordingsdag

Rekenkamer kraakt controle op zorgsubsi­dies

AD 16.05.2018 De controle op zorg – en sportsubsidies die het ministerie van Volksgezondheid verstrekt, laat zwaar te wensen over. De tekortkomingen waren in 2017 zelfs zo pittig dat de Rekenkamer spreekt over ‘ernstige onvolkomenheden’.

Zo merkte het ministerie bij een subsidie aan een sportbond niet op dat deze bond voor de inzet van ‘stagiairs’ een dagvergoeding betaalde van 350 euro bruto. Terwijl de officiële stagevergoeding van het rijk maximaal 586 euro bruto per maand bedroeg.

Geen incident

Dit is geen incident, ziet de Rekenkamer. ,,Wij constateren dat de minister van VWS nog geen sluitend beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies heeft. Vorig jaar wezen wij de minister ook op deze tekortkomingen. Naar ons oordeel zijn deze in 2017 ernstiger dan wij vorig jaar aangaven.”

Als gevolg daarvan bestaat onzekerheid over de rechtmatigheid van diverse subsidies, aldus de rekenmeesters. De Rekenkamer telde fouten en onzekerheden (de vraag of de subsidie rechtmatig was) op tot een totaal van 960,9 miljoen euro.

De Rekenkamer telde fouten en onzekerhe­den (de vraag of de subsidie rechtmatig was) op tot een totaal van 960,9 miljoen euro.

Dat bedrag heeft voor ruim 95 procent betrekking op subsidies, aldus de rekenmeesters. Het ministerie heeft in 2017 voor ongeveer 1,36 miljard euro aan zulke financiële injecties verleend.

Vorig jaar wezen wij de minister ook op deze tekortko­min­gen. Naar ons oordeel zijn deze in 2017 ernstiger dan wij vorig jaar aangaven, aldus Algemene Rekenkamer.

De Rekenkamer meldt verder dat er is nog te weinig vooruitgang is geboekt bij het toetsen van subsidies op staatssteun (daarvan moet melding zijn gemaakt in Brussel en ze moeten zijn toegestaan door de Europese Commissie). Bijna de helft van de regelingen moet nu nog worden getoetst. En als er al een controle heeft plaatsgevonden, dan is die niet altijd goed uitgevoerd.

Niet nieuw

Het probleem met controles op subsidies is niet nieuw, maar wel verergerd. Zowel in 2016 als over de periode 1999-2012 merkte de Rekenkamer het subsidiebeheer aan als een ‘onvolkomenheid’. Ook in andere jaren is aandacht gevraagd voor verbetering.

In een reactie onderschrijft minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid het belang van een toets op staatssteun. ,,Het is mijn inzet om alle subsidies te toetsen op staatssteun.” Al noemt De Jonge dit een ‘forse reparatie’.

Wat betreft het misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies gaat de minister dit jaar een aantal controles verder verbeteren, belooft hij. Het gaat om risicoanalyses en het delen van bevindingen. Verder wordt de kwaliteit van het beheer intern in de gaten gehouden. Ook de controles zelf worden nagelopen en zo nodig aangescherpt, aldus de bewindsman.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. © ANP

Rekenkamer: Onduide­lijk of belasting­geld zinnig wordt besteed

AD 16.05.2018 Het kabinet geeft lang niet altijd goed inzicht in het geld dat ministers besteden. Burgers weten daarom niet of ze waar krijgen voor hun geld.

Uit ons onderzoek blijkt steeds weer dat de informatie die nodig is om vooruit te kijken er niet is. En dat terwijl we in een informatie en communica­tie­tijd­perk leven, aldus Arno Visser

Die kritiek uitte de president van de Algemene Rekenkamer, Arno Visser, vanochtend bij het aanbieden van de verantwoordingsstukken over 2017. Hij noemt de beperkte informatieverstrekking ‘niet van deze tijd’. ,,Uit ons onderzoek blijkt steeds weer dat de informatie die nodig is om vooruit te kijken er niet is. En dat terwijl we in een informatie- en communicatietijdperk leven”, aldus Visser.

Visser noemt als voorbeeld het Rijksvastgoedbedrijf. Daar werden resultaten mooier voorgespiegeld dan ze in werkelijkheid waren. Het kabinet meldt aan de Kamer dat de verkoop van 83 Rijksgebouwen 102 miljoen euro heeft opgebracht. Het verzuimt echter te melden dat de boekwaarde van deze panden eerst met 100 miljoen euro naar beneden werd gebracht. De werkelijke opbrengst was per saldo dus maar 2 miljoen, concludeert de Rekenkamer.

Reïntegratietrajecten

Een ander voorbeeld van onduidelijke informatieverstrekking komt van het ministerie van Sociale Zaken, en dan specifiek over de resultaten die het UWV heeft behaald om mensen vanuit een uitkering aan het werk te krijgen. In het jaarverslag van het ministerie staat slechts vermeld dat het UWV een kwart van het budget van 206 miljoen euro niet heeft opgemaakt. Onvermeld blijft dat dat komt omdat het UWV minder reïntegratietrajecten inkocht dan het eerder verwachtte. Die informatie is echter alleen in het jaarverslag van het UWV zelf te lezen.

Rekenkamer kritisch: ‘Ernstige onvolkomenheid’ bij aanpak misbruik subsidies

AD 16.05.2018  Het kabinet geeft lang niet altijd goed inzicht in het geld dat ministers besteden. Burgers weten daarom niet of ze waar krijgen voor hun geld.

Uit ons onderzoek blijkt steeds weer dat de informatie die nodig is om vooruit te kijken er niet is. En dat terwijl we in een informatie en communica­tie­tijd­perk leven, aldus Arno Visser.

Die kritiek uitte de president van de Algemene Rekenkamer, Arno Visser, vanochtend bij het aanbieden van de verantwoordingsstukken over 2017. Hij noemt de beperkte informatieverstrekking ‘niet van deze tijd’. ,,Uit ons onderzoek blijkt steeds weer dat de informatie die nodig is om vooruit te kijken er niet is. En dat terwijl we in een informatie- en communicatietijdperk leven”, aldus Visser.

Visser noemt als voorbeeld het Rijksvastgoedbedrijf. Daar werden resultaten mooier voorgespiegeld dan ze in werkelijkheid waren. Het kabinet meldt aan de Kamer dat de verkoop van 83 Rijksgebouwen 102 miljoen euro heeft opgebracht. Het verzuimt echter te melden dat de boekwaarde van deze panden eerst met 100 miljoen euro naar beneden werd gebracht. De werkelijke opbrengst was per saldo dus maar 2 miljoen, concludeert de Rekenkamer.

Reïntegratietrajecten

Een ander voorbeeld van onduidelijke informatieverstrekking komt van het ministerie van Sociale Zaken, en dan specifiek over de resultaten die het UWV heeft behaald om mensen vanuit een uitkering aan het werk te krijgen. In het jaarverslag van het ministerie staat slechts vermeld dat het UWV een kwart van het budget van 206 miljoen euro niet heeft opgemaakt. Onvermeld blijft dat dat komt omdat het UWV minder reïntegratietrajecten inkocht dan het eerder verwachtte. Die informatie is echter alleen in het jaarverslag van het UWV zelf te lezen.

Rekenkamer: OCW controleert slecht op cultuursubsidies

Telegraaf 16.05.2018 Het ministerie van Cultuur verstrekt te makkelijk subsidies aan musea en theaters, vindt de Algemene Rekenkamer. Eerder hadden de rekenmeesters al aangegeven dat het Rijk subsidiegeld moet terugvorderen als cultuurinstellingen niet goed presteren. Het ministerie heeft weliswaar stappen gezet, maar de Rekenkamer is nog verre van tevreden.

Voor de subsidieperiode 2013-2016 heeft toenmalig minister Jet Bussemaker (Cultuur) vier prestatie-eisen aan cultuurinstellingen opgelegd. Om in aanmerking te kunnen komen voor het met 1,9 miljard euro gevulde subsidiepotje voor cultuur moesten ze een bepaald bezoekersaantal halen, ruime openingstijden hanteren, en voldoende leerlingen trekken uit een basis- en voortgezet onderwijs.

De Algemene Rekenkamer ziet echter dat het ministerie besloten heeft om alleen maar tot terugvordering van subsidies over te gaan als bezoekersaantallen niet worden gehaald, de overige eisen heeft de PvdA-bewindsvrouw laten varen. De Rekenkamer vindt dat slap en stelt ook vast dat de Tweede Kamer er door Bussemaker niet over is geïnformeerd. Dat had ‘wel voor de hand’ gelegen.

Onvoldoende bezoekers

Van de 86 gesubsidieerde cultuurinstellingen hebben er in 2013-2016 zeven onvoldoende bezoekers weten te trekken, constateert de Rekenkamer. Het ministerie heeft ze voor zo’n 56.000 euro aan sancties opgelegd. Dat bedrag had waarschijnlijk dus veel hoger kunnen en moeten zijn.

LEES MEER OVER;  cultuursubsidies cultuur overheden jet bussemaker algemene rekenkamer

Het gaat onverminderd goed met Nederland

AD 16.05.2018 Het gaat goed met Nederland. De zogenaamde brede welvaart in ons land laat op de meeste gebieden een stijgende lijn zien. Zo gaat de veiligheid omhoog, evenals de gezonde levensverwachting en het vertrouwen in de medemens en in organisaties. Dat volgt uit de resultaten van de Monitor Brede Welvaart 2018 van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Om de brede welvaart te bepalen is niet alleen gekeken naar inkomen en vermogen, maar ook naar zaken als de ervaren gezondheid, woonlasten, het persoonlijk welzijn en vertrouwen in anderen. Nederland scoort in vergelijking met veel andere landen in Europa op de meeste onderdelen hoog tot zeer hoog. Ook de materiële welvaart en het welzijn stijgen.

Ongelijk

De welvaart is nog steeds wel ongelijk verdeeld. Hoogopgeleiden en inwoners met een Nederlandse achtergrond hebben een hogere brede welvaart dan laagopgeleiden en mensen met een niet-westerse achtergrond.

Niet alles gaat goed. De filedruk, de invloed van burgers op het openbaar bestuur, de kwaliteit van wonen en de tevredenheid over de vrije tijd staan licht in de min. Ook wat het milieu betreft zijn er zorgen, met name over de waterkwaliteit en de biodiversiteit.

Het CBS heeft ook gekeken naar de invloed van onze welvaart op het buitenland, en dan met name op de armste landen. Daar scoren we beduidend minder. De trend geeft aan dat wij in toenemende mate fossiele brandstoffen en biomassa uit de rest van de wereld betrekken. Het CBS neemt deze cijfers mee omdat hiermee natuurlijk kapitaal aan deze landen wordt onttrokken.

De broeikasgas-voetafdruk, de mate waarin Nederland verantwoordelijk is voor het schadelijke broeikasgas, nam in 2017 eveneens toe.

De welvaart in een grafiek. Groen is goed. © CBS

Welvaartskloof: hoger opgeleide is beter af

Telegraaf 16.05.2018  Het gaat redelijk tot goed met de welvaart in Nederland, maar niet iedereen vaart daar wel bij. Hoogopgeleide autochtone mannen hebben een hogere levensstandaard dan de rest van de bevolking.

Er is een kloof tussen die groep en vrouwen, lager opgeleiden en allochtonen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek vanochtend in een eerste onderzoek naar de ’brede welvaart’. Het CBS kijkt daarin niet alleen naar het inkomen, maar ook naar zaken als gezondheid, woonlasten en sociale samenhang.

Criminaliteit

Op bijna al die punten scoren hoogopgeleiden, dus mensen met een hbo- of universitair diploma, (ver) boven het landelijk gemiddelde. Hun enige pijnpunt: ze zijn vaker slachtoffer van criminaliteit. Nederlanders met een mbo-achtergrond of lager zijn op veel punten juist slechter af dan het gemiddelde.

Ook uitgesplitst naar achtergrond zijn er duidelijke verschillen, zegt het CBS: autochtone Nederlanders scoren op geen enkel punt onder het gemiddelde, allochtonen – uit westerse landen of niet, maakt weinig uit – zitten op (bijna) alle aspecten van welvaart onder het gemiddelde.

Overgewicht

Dat gemiddelde ligt overigens best hoog, vindt het CBS. „De brede welvaart gaat over het algemeen omhoog. Alleen bij het aantal mensen met overgewicht, de tevredenheid met vrije tijd en het oppervlak aan beschermde natuur is de trend de afgelopen acht jaar negatief geweest.” Ook vergeleken met andere EU-landen doen ’we’ het qua welvaart best goed.

Op een aantal vlakken moeten we wel opletten, waarschuwen de statistici. Zo horen onze schoolklassen tot de grootste van Europa, en zijn ze de laatste jaren ook steeds groter geworden. Tegelijkertijd dalen onze uitgaven aan onderwijs, en zijn er relatief weinig docenten ten opzichte van de totale bevoling.

Ook geven Nederlanders opvallend veel geld uit om te wonen: de ’woonquote’, het gedeelte van het inkomen dat opgaat aan huur of hypotheek, is in bijna geen ander EU-land hoger dan hier.

Natuur

De ontwikkelingen van de brede welvaart op termijn, is minder positief dan die van nu. Vooral op het gebied van klimaat en energie is sprake van een slechter beeld. Ook zijn er zorgen over de krimp van het areaal beschermde natuurgebieden. Met het percentage bos en natuur van het totale landoppervlakte scoort Nederland met 16 procent het laagste van alle EU-landen.

Het gaat goed, maar met de ene groep wel beter dan met de andere

NOS 16.05.2018 We zijn gelukkig, met onze economie gaat het goed en socialer dan nu zijn we nog nooit geweest, blijkt uit de Monitor Brede Welvaart, een onderzoek naar de welvaart van Nederland van het CBS. Maar, vraag je je misschien af, waarom merk ik hier persoonlijk niets van? Bovenstaande conclusies zijn gebaseerd op gemiddelden, voor elke bevolkingsgroep zijn er natuurlijk uitschieters naar boven en beneden.

Zo is er een groot verschil in het rapport dat meteen opvalt: hoogopgeleiden hebben het op de meeste terreinen beter dan laagopgeleiden. Dat geldt voor het inkomen, vermogen, werkloosheid, ervaren woonlasten, vrijwilligerswerk, vertrouwen in andere mensen en persoonlijk welzijn (financiële situatie, gezondheid, sociaal leven, etc.) Mensen met een hogere opleiding zijn eigenlijk op alle vlakken positiever dan laagopgeleiden, met uitzondering van de tevredenheid met het sociale leven.

Het verschil tussen het welvaartsniveau tussen hoog- en laagopgeleiden komt het duidelijkst naar voren bij het persoonlijk welzijn. Ruim drie kwart van de hoogopgeleiden beoordeelt dit positief, tegenover de helft van de laagopgeleiden.

Ook zijn er verschillen tussen geslacht. Mannen ervaren een hogere welvaart dan vrouwen, maar vrouwen zijn wel gelukkiger met hun reistijd naar het werk. Daarnaast is te zien dat mensen met een migratieachtergrond op veel onderdelen een lagere brede welvaart hebben dan mensen met een Nederlandse achtergrond. Dat is deels te verklaren doordat zij jonger en lager opgeleid zijn dan gemiddeld.

Wat weten we nog meer?

In 2017 was 85,4 procent van de volwassenen tevreden met hun leven. 3,5 procent was dat niet. Daarbij valt op dat mensen in de leeftijd van 65 tot 75 jaar iets meer dan gemiddeld tevreden zijn (88,9 procent): dan zijn ze namelijk aan hun pensioen begonnen. Ook zijn hoogopgeleiden (89,6 procent) tevredener dan laagopgeleiden (81,3 procent).

Mensen met een Nederlandse of een westerse achtergrond zijn gelukkiger dan personen met een niet-westerse migratieachtergrond, blijkt uit de cijfers. Iets meer dan 75 procent van de mensen met een niet-westerse migratieachtergrond is tevreden.

CBS/BEWERKING NOS

Op gebied van persoonlijk welzijn scoren mannen (64,6 procent) hoger dan vrouwen (59,4 procent). Dat komt omdat vrouwen zich vaker onveilig voelen. Jongeren hebben een hoger persoonlijk welzijn dan ouderen: zij geven over het algemeen aan tevredener te zijn met hun gezondheid, meer vertrouwen te hebben in de instituties en zich veiliger te voelen dan ouderen.

Opleiding

Bijna een derde van de Nederlanders is hoogopgeleid (30,1 procent). Meer dan 30 procent van de mannen is hoogopgeleid en 29,9 procent van de vrouwen. Hoger opgeleiden hebben vaker een langere levensduur, betere gezondheid en participeren meer in de maatschappij. Het aantal hoogopgeleiden stijgt al jaren: zowel bij mannen als vrouwen, al stijgt het iets meer bij vrouwen. Daarom is het percentage voor het eerst vrijwel gelijk. Van de mensen met een niet-westerse achtergrond is ongeveer een vijfde (20,8 procent) hoogopgeleid.

En goed nieuws, want bijna 80 procent van de Nederlanders vindt hun gezondheid (zeer) goed. Meer dan 81 procent van de mannen en 77 procent van de vrouwen is tevreden. Vrouwen zijn iets minder positief omdat ze vaker last hebben van langdurige aandoeningen, lichamelijke beperkingen en belemmeringen door pijn. Natuurlijk neemt de (ervaren) gezondheid af met leeftijd: zo voelt 95,2 procent van de 15-jarigen zich nog gezond, maar van de 75-plussers maar 59,2 procent. Jonge mensen met een niet-westerse migratieachtergrond zijn vaak positiever over hun gezondheid dan jongeren met een westerse achtergrond.

CBS/BEWERKING NOS

De huizenmarkt, daar hebben we de laatste tijd genoeg negatieve verhalen over gehoord. De huizen worden steeds duurder en dan moet je het geluk hebben om überhaupt een huis te kunnen kopen. Bijna 5 procent van de huiseigenaren geeft aan onder een zware financiële last gebukt te gaan. Huishoudens met een kostwinner van 35 tot 65 jaar ervaren de woonlasten zwaarder dan jongere huishoudens.

Voor huurders is de financiële last nog hoger: meer dan 20 procent vindt het lastig om maandelijks de huur te betalen. Vooral huurders tot 35 jaar zijn een relatief groot deel van hun inkomen kwijt aan woonlasten, toch vinden de 35- tot 65-jarigen de financiële lasten zwaarder.

Wantrouwen?

Maar geven al die financiële lasten dan geen wantrouwen in de maatschappij? Blijkbaar niet, want 62,2 procent van de mensen heeft vertrouwen in de medemens. Mannen vertrouwen iets sneller (64,8 procent) dan vrouwen (59,6 procent). Het vertrouwen in anderen is bij de leeftijdsgroep 65 tot 75 jaar het laagst (54,4 procent). Ook mensen met een niet-westerse migratieachtergrond (43,9 procent) en laagopgeleiden (48,4 procent) vertrouwen minder dan gemiddeld mensen.

CBS/BEWERKING NOS

De cijfers verschillen dus per groep, maar toch is de grote lijn hetzelfde: we zijn gewoon echt gelukkiger, hebben meer vertrouwen en voelen ons gezond. Ook al lijkt dat misschien soms niet zo.

BEKIJK OOK;

Het gaat heel goed met ons, maar er is een belangrijke kanttekening

CBS presenteert voor het eerst cijfers over kwaliteit van leven

Het gaat heel goed met ons, maar er is een belangrijke kanttekening

NOS 16.05.2018 Over het algemeen lijkt het alsof het niet zo goed gaat met Nederland. We klagen veel: over de politiek, de economie, het weer en soms zelfs over het Eurovisie Songfestival. Toch klopt dit negatieve beeld niet, want het gaat gemiddeld heel goed met ons land. Op economisch, sociaal en cultureel gebied, hoe gelukkig we zijn en hoeveel vertrouwen we hebben. Alles verbetert, maar er is een kanttekening: onze invloed op het milieu. Onze welvaart laat onder meer een grote ‘broeikasgasvoetafdruk’ achter.

Dat blijkt uit de Monitor Brede Welvaart, een onderzoek naar de welvaart van Nederland van het CBS. Die zogeheten brede welvaart is een maatstaf voor meer dan alleen inkomen: het gaat ook over de samenleving, veiligheid, wonen, gezondheid en meer.

Het is voor het eerst dat het CBS de Monitor Brede Welvaart presenteert. Wat houdt die precies in? Lees hier een uitgebreide uitleg en waarom het rapport uniek is.

En wil je de uitgebreide uitleg van alle cijfers? Klik dan hier.

De brede welvaart in Nederland gaat omhoog. Vergeleken met andere landen in de Europese Unie is onze welvaart hoog en op een aantal vlakken zelfs heel hoog. Zo zijn veel mensen tevreden: maar liefst 85 procent van de Nederlanders gaf het leven een 7 of hoger in 2017. Daarmee staan we op plek 1 van Europa, we zijn dus het gelukkigst. In 2016 stonden we nog op de 13de plek.

Ook het opleidingsniveau is gestegen. In 2010 had 72 procent in de leeftijd van 25 tot en met 64 jaar minimaal een startkwalificatie op de arbeidsmarkt (havo-, vwo- of mbo-diploma), in 2017 was dit percentage gestegen tot 78. Daarmee behoort Nederland tot de middenmoot van Europa.

CBS/BEWERKING NOS

Ook werkte vorig jaar 67 procent van de bevolking tussen de 15 en 74 jaar oud. Niet veel? Jawel hoor, we staan daarmee op de vijfde plek van de ranglijst van Europa. En in 2016 stond Nederland nog op plek 28. In Nederland kennen we ook een grote groep vrijwilligers: met 40 procent aan Nederlanders die vrijwilligerswerk doen, staan we op de eerste plek van Europa.

Ook ons sociale leven bloeit. In 2010 gaf 92 procent van de Nederlanders aan meerdere keren per maand contact te hebben met vrienden, familie en collega’s. In 2016 is dit toegenomen tot 94 procent. Het vertrouwen in de mensen om ons heen is tevens gegroeid: 58 procent van de Nederlanders gaf in 2010 aan mensen om zich heen te vertrouwen, nu is dat 63 procent. Met deze cijfers staan we ook boven aan de ranglijst van Europa.

De toekomst ziet er ook rooskleurig uit. De economie blijft waarschijnlijk aantrekken, het vertrouwen van burgers is stabiel en ook de gezondheid en het opleidingsniveau is positief.

CBS/BEWERKING NOS

Maar er is niet alleen maar optimisme: Nederland legt druk op het milieu en de niet-hernieuwbare grondstoffen in andere landen. De blootstelling aan fijnstof is wel verbeterd (van 17,3 microgram per m3 lucht tot 11,8 microgram), en het vermogen om hernieuwbare elektriciteit op te wekken, is ook gestegen. Maar nog steeds staan we met deze indicatoren als Nederland onder in de Europese ranglijst. De fijnstofconcentratie overschrijdt zelfs op meerdere plekken de Europese norm.

Ook is in de periode 2010 tot en met 2017 het percentage beschermd natuurgebied gedaald naar 13. Hiermee staat Nederland op de 19de plaats van Europa. Ook het stikstofoverschot, door de uitstoot van boerenbedrijven, is hoog (plek 27 op ranglijst).

Broeikasgasvoetafdruk

Maar het grootste probleem is nog onze broeikasgasvoetafdruk. Dat is de schade op het milieu van onder meer de (productie van) spullen die we kopen, het voedsel dat we eten en de reizen die we maken. Onze broeikasgasvoetafdruk is vorig jaar met meer dan 8 procent gestegen: van 14 ton CO2-equivalenten per inwoner in 2016 naar 15 ton in 2017. En hoe groter die afdruk, des te meer effect op klimaatverandering.

Video afspelen

Nederlandse broeikasgasvoetafdruk met 8% gestegen

De jaarlijkse broeikasgasuitstoot op Nederlands grondgebied neemt dan wel af, toch staat Nederland nog steeds onder aan de ranglijst binnen de EU. In 2015 werd besloten dat de uitstoot in 2020 25 procent lager moet zijn, we zitten nu op 13 procent lager.

Het gaat goed met de brede welvaart in Nederland, nu het milieu nog.

BEKIJK OOK;

CBS presenteert voor het eerst cijfers over kwaliteit van leven

Rekenkamer: ’Geldstromen Syrië schimmig’

Telegraaf 16.05.2018  Het is onduidelijk of het geld dat Nederland uitgeeft voor vluchtelingenopvang rond Syrië goed is besteed. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in het onderzoek waarin ze de uitgaven van alle ministeries onder de loep neemt.

Voor opvang van Syrische vluchtelingen in buurlanden Turkije, Libanon, Irak en Jordanië geeft het kabinet meer geld uit dan het jaarverslag van minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) meldt. Over 2016 en 2017 werd in totaal 424 miljoen euro besteed, inclusief 95 miljoen voor Syrië zelf, terwijl er voor die periode eigenlijk maar 260 miljoen euro beschikbaar was, zo schrijft de Rekenkamer.

„Voor het parlement is het lastig uit het jaarverslag van BHOS op te maken waaraan de budgetten besteed worden”, schrijft de Rekenkamer. „Ook de begroting biedt dat inzicht niet vooraf. Of dit geld doeltreffend is besteed, kan wellicht pas over enkele jaren vastgesteld worden.”

LEES MEER OVER; vluchtelingenopvang sigrid kaag syrië algemene rekenkamer

Wat heeft het kabinet bereikt? Hier gaat Verantwoordingsdag over 

NU 15.05.2018 In Den Haag staat de derde woensdag in mei traditiegetrouw in het teken van Verantwoordingsdag. Het kabinet legt dan verantwoording af aan het parlement over het voorgaande kalenderjaar.

We kennen allemaal Prinsjesdag, de derde dinsdag in september, waarop het kabinet de begroting voor het komende jaar presenteert.

Het gebeurt niet vaak in Den Haag dat er zo uitgebreid wordt teruggekeken op gevoerd beleid.

Het draait op Verantwoordingsdag om drie belangrijke vragen: Wat waren de plannen voor het afgelopen jaar, wat is er bereikt en wat heeft dat gekost? Kortom: is het door burgers betaalde belastinggeld wel op de juiste manier uitgegeven?

Het kabinet publiceert de verantwoordingstukken in de vorm van jaarverslagen van alle ministeries (het Rijksjaarverslag) en de toelichting daarop (het Financieel Jaarverslag van het Rijk). De Tweede Kamer wordt zo geholpen met haar belangrijkste taak: het controleren van de regering.

Eigenlijk wordt op Verantwoordingsdag gekeken naar wat er terecht is gekomen van de beloften op Prinsjesdag. Op beide dagen overhandigt de minister van Financiën de stukken aan de Kamer in een speciaal koffertje.

Verschillen Verantwoordingsdag en Prinsjesdag

Verantwoordingsdag

  • Kabinet blikt terug
  • Minister van Financiën biedt Financieel Jaarverslag van het Rijk en Rijksjaarverslag aan
  • Antwoord op de vragen:
    Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?
    Hebben we gedaan wat we daarvoor zouden doen?
    Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?

Prinsjesdag

  • Kabinet blikt vooruit
  • Minister van Financiën biedt Miljoenennota en Rijksbegroting aan
  • Antwoord op de vragen:
    Wat willen we bereiken?
    Wat gaan we daarvoor doen?
    Wat gaat dat kosten?

Rekenen

Er is die dag ook een grote rol weggelegd voor de Algemene Rekenkamer, het instituut dat de uitgaven van de rijksoverheid controleert. Want tegelijkertijd met de publicatie van de jaarverslagen, geeft de Algemene Rekenkamer per ministerie een oordeel over de stukken.

Hebben de ministers het geld in 2017 volgens de regels geïnd en uitgegeven? Zijn de zaken goed georganiseerd op de ministeries? Hebben de ministers voldoende zicht of het beleid de juiste resultaten heeft? Die vragen staan voor de Rekenkamer centraal.

Zo’n oordeel kan soms hard aan komen. Dat weten ze in ieder geval nog bij de Belastingdienst (als onderdeel van Financiën). Het ministerie kreeg de afgelopen twee jaar nogal wat te verstouwen op Verantwoordingsdag. De Algemene Rekenkamer heeft het dan in jargon over ‘onvolkomenheden’ of zelfs ‘ernstige onvolkomenheden’ als men het echt te bont heeft gemaakt.

Dat klinkt allemaal erg formeel, maar zo’n stempel kan nogal wat gevolgen hebben. De bewindspersoon in kwestie moet in het debat dat volgt op de verantwoordingsstukken laten weten hoe de problemen worden aangepakt en opgelost.

Soms krijgt het hele kabinet een tik op de vingers van de Rekenkamer, zoals vorig jaar gebeurde. De effecten van de overheidsuitgaven waren in het jaar 2016 onduidelijk, luidde de conclusie.

Daarmee werd direct de kernvraag beantwoord of burgers waar voor hun belastinggeld hebben gekregen.

Afronden

Het debat over de stukken volgt meestal een week na de publicatie. De minister van Financiën en de minister-president zijn daar in ieder geval bij aanwezig.

De jaarverslagen worden vervolgens door de Tweede en eerste Kamer behandeld als wetsvoorstellen. Als beide Kamers die wetten aannemen, is het begrotingsjaar afgesloten.

Lees meer over: Verantwoordingsdag

We geven steeds meer geld uit aan luxeartike­len

AD 15.05.2018 Nederlanders laten het geld dankzij de sterk draaiende economie weer volop rollen. Met name aan auto’s, elektrische apparaten, woninginrichting, kleding en horeca geven we meer geld uit, blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.

De consumptie groeide het eerste kwartaal van 2018 met 3 procent, aldus Centraal Bureau voor Statistiek.

Het was jarenlang dé grote makke van de economie. Nederlanders waren tot lang na de crisis zo pessimistisch dat ze de hand op de knip hielden en geen grote uitgaven durfden te doen. Dat sentiment is nu totaal gekeerd.

In de eerste drie maanden van dit jaar gaven huishoudens 3 procent meer uit dan in het eerste kwartaal van 2017, aldus het Centraal Bureau voor Statistiek. Dat is de grootste groei in zeventien jaar. In totaal geven we al zestien kwartalen meer uit dan een jaar eerder.

Het geld gaat vooral naar auto’s, elektrische apparaten, kleding en de inrichting van woningen. Meer geld gaven we eveneens uit aan restaurants, cafébezoek en diensten. Uitgaven aan diensten maken ruim de helft van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen uit.

Shoppers in het centrum van Leiden © foto Peter Hilz

Meer banen

Het CBS verklaart de forse groei doordat steeds meer Nederlanders aan het werk zijn en de woningmarkt nog altijd in de lift zit.

Eerder maakte het Centraal Bureau voor Statistiek al bekend dat het aantal banen in het eerste kwartaal met 76.000 gestegen is en dat voor het eerst weer meer vaste contracten zijn uitgedeeld aan werknemers dan dat er een flexibele arbeidsrelatie werd aangegaan.

Al met al groeide de Nederlandse economie het eerste kwartaal met een half procent. Ten opzichte van een jaar eerder is de economie 2,8 procent gegroeid. Of te wel: samen verdienen we dus bijna 3 procent meer dan de eerste maanden van 2017.

Export

Behalve dat consumenten meer hun portemonnee trekken, investeren bedrijven ook meer in machines, huisvesting en vervoermiddelen.  Van de export moest Nederland het dit keer minder hebben. Opmerkelijk is wel dat de import voor het eerst in ruim twee jaar harder aantrok dan de export.

De uitvoer van goederen en diensten dikte op jaarbasis met bijna 4 procent aan. Een kwartaal eerder groeide de export nog bijna twee keer zo sterk. De import ging met bijna 5 procent vooruit.

Het filiaal van Hudson’s Bay in Amersfoort. © bram petraeus

SP haalt uit naar kabinet wegens lekken ‘goed nieuws’

NU 15.05.2018 SP-Kamerlid Ronald van Raak heeft dinsdag hard uitgehaald naar het kabinet en in het bijzonder naar premier Mark Rutte. Van Raak heeft er geen goed woord voor over dat het kabinet plannen lekt naar de media zonder eerst de Tweede Kamer daarover te informeren.

“Dit kabinet trekt zich opnieuw niets aan van de Tweede Kamer”, zei hij. Van Raak verwijst naar het recente lek met betrekking tot de Voorjaarsnota. Zo zou er extra geld naar onderwijs en veiligheid gaan.

“Maar het lekken is structureel”, merkt hij op. “Ministeries lekken structureel goed nieuws naar bevriende journalisten met als doel om de eigen minister positief in beeld te brengen. Vervolgens krijgen Kamerleden telefoontjes van journalisten om op de gelekte plannen te regeren.” En dat is waar het volgens Van Raak schuurt.

Kamerleden kunnen niet reageren op plannen waar zij niet over geïnformeerd zijn, zegt hij. “Dit is te gênant voor woorden. Dit is onfatsoenlijk. Zo dreigt dit een nepparlement te worden.”

Niet gewoon

Van Raak maakt zich al een langere tijd zorgen om het lekken vanuit het kabinet. Zo is het bijna een parlementaire traditie geworden dat de plannen uit de Miljoenennota al op straat liggen voordat het Prinsjesdag is. “Maar we mogen dit niet gewoon gaan vinden. Dit is niet gewoon”, zegt Van Raak.

“Dit gaat ook over het manipuleren van media. Dit is geen incident, dit is beleid. Dit gaat over de reusachtige afdelingen voorlichting die bezig zijn met manipuleren van media en publieke opinie.”

Hij pleit ervoor dat de premier de kwestie serieus neemt en strafrechtelijk onderzoek laat instellen naar de lekken. Het zal er waarschijnlijk niet van komen, “omdat de lekken vanuit de ministers komen”.

‘Onaanvaardbaar’

Van Raak staat overigens niet alleen in zijn kritiek op Rutte, die als premier eindverantwoordelijk is voor de lekken naar media. Onlangs tikte Kamervoorzitter Khadija Arib de premier in een brief op de vingers vanwege de vele lekken vanuit de ministeries. “Het behoeft geen betoog dat dit verschijnsel vanuit staatsrechtelijk oogpunt zeer ongewenst, zo niet onaanvaardbaar is”, schreef zij.

Een debat over de nieuwe lekken kreeg geen steun van de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en CU. Zij vinden het voldoende als het kabinet nog een keer op de brief van Arib gewezen wordt.

Van Raak: “Dat kan twee dingen betekenen: of deze partijen leggen zich erbij neer dat zij de strijd over hun eigen informatiepositie verloren hebben, of deze partijen worden eerder dan de rest van de Kamer over kabinetsplannen geïnformeerd. In beide gevallen is dat een kwalijke zaak.”

Lees meer over: SP Mark Rutte

Het koffertje met daarin de rijksbegroting en miljoenennota in de Tweede Kamer op Prinsjesdag © ANP

Kabinet eens over tussenbegroting

AD 09.05.2018 Het kabinet heeft overeenstemming bereikt over de zogeheten voorjaarsnota, waarmee de begroting voor dit jaar wordt aangepast. Hoe het kabinet het wegvallen van de inkomsten van de gaswinning wil opvangen, wil minister Wopke Hoekstra (Financiën) nog niet zeggen.

De regering maakt ieder voorjaar een tussenbegroting om de begroting van Prinsjesdag bij de tijd te brengen. Naar deze voorjaarsnota werd dit jaar extra uitgekeken, omdat het kabinet moet beslissen over de kostbare gevolgen van het terugschroeven van de gaswinning.

Het zou kunnen beslissen de staatsschuld te laten oplopen, het gat met eventuele meevallers te dichten of toch weer te gaan bezuinigen, maar tegen al die opties zijn ook weer bezwaren. Het kabinet bestaat uit partijen die zich laten voorstaan op een zuinig begrotingsbeleid, maar heeft ook beloofd dat burgers de economische groei in hun portemonnee moeten merken.

Hoekstra zwijgt nog over de manier waarop het kabinet het vraagstuk wil oplossen, omdat hij ‘dat eerst met de Tweede Kamer wil delen’.

Kabinet hoeft niet te bezuinigen om gas, ook geld naar onderwijs en veiligheid

NOS 09.05.2018 Het kabinet trekt extra geld uit voor onderwijs en de aanpak voor de knelpunten bij de politie en het Openbaar Ministerie. Onderwijs krijgt er dit jaar zo’n 65 miljoen bij vanwege een tegenvaller, die is ontstaan omdat er meer leerlingen en studenten naar school en de universiteit gaan. Het ministerie van Justitie en Veiligheid kan rekenen op een eenmalig bedrag van ook zo’n 65 miljoen euro.

Niets kwijt

Dit staat in de Voorjaarsnota van minister Hoekstra van Financiën, zo bevestigen bronnen rondom het kabinet. De Voorjaarsnota moet voor 1 juni naar de Tweede Kamer. Minister Hoekstra wilde nog niets kwijt over dit belangrijke overzicht over de mee- en tegenvallers van de afgelopen periode. “Ik ga eerst de Tweede Kamer informeren.”

Gas

Verder is de coalitie het na veel discussie eens geworden over de betaling van de kosten van het dichtdraaien van de gaskraan. De tegenvallende gasinkomsten moeten binnen de begroting worden opgevangen, dat heet officieel binnen het “uitgavenkader”. Het is nog onbekend om hoeveel geld het gaat.

Belangrijk besluit

Het herstel en de versteviging van de beschadigde huizen daarentegen hoeven niet te worden betaald uit de bestaande begroting, vinden VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie. Dit geld komt uit de staatskas, waardoor het afbouwen van de staatsschuld minder snel gaat. Een belangrijk besluit, zegt NOS-verslaggever Ron Fresen.

“Door deze grote kostenpost op deze manier te betalen, wordt gezorgd dat er altijd geld is. Ook wordt voorkomen dat het schadeherstel in Groningen iedere jaar weer een speelbal wordt in de discussie over geld. Het kabinet hoeft dan niet te zeggen dat er bijvoorbeeld geen geld is voor de zorg, omdat de huizen daar verstevigd moeten worden.”

Compromis

De belofte van extra geld naar onderwijs en veiligheid is een compromis tussen de partijen, aldus Fresen. “De VVD en het CDA wilden geld voor veiligheid, de ChristenUnie en D66 hebben zich hard gemaakt voor onderwijs.”

Wat is de Voorjaarsnota?

Het is een tussentijds overzicht van de lopende begroting van het Rijk. Daaruit blijkt of sommige ministeries teveel geld hebben uitgegeven (‘tegenvallers) of dat er extra geld is (‘de meevallers’).
Als een minister meer geld blijkt nodig te hebben, wordt de begroting die op Prinsjesdag is gepresenteerd nog veranderd.

Werkdruk

Het extra geld voor onderwijs voorkomt dat het ministerie de komende tijd op andere uitgaven moet bezuinigen.

De coalitie wil voorkomen dat de sector, die onder druk staat in verband met de werkdruk en lagere salarissen, de dupe wordt van die verkeerde inschatting van de leerling- en studentenaantallen. Het gaat om geld dat wel op Prinsjesdag officieel wordt geregeld, voor de afgelopen tijd is al zo’n oplossing gevonden.

Naar verluidt zijn er grote meevallers omdat het ministerie van Sociale Zaken en het ministerie van Volksgezondheid geld overhouden. Bij Sociale Zaken komt dat door lagere AOW-uitgaven, bij Volksgezondheid omdat de lonen en prijzen minder zijn gestegen dan werd aangenomen.

BEKIJK OOK;

Rijk vecht met Shell en Exxon over miljarden euro’s aan onbenut gas

Loonstijging? Even geduld aub

Trouw 07.03.2018 De economie draait fantastisch, maar wie meer wil verdienen moet hopen op promotie of een nieuwe, beter betaalde baan. Wie blijft zitten waar ‘ie zit, gaat er nauwelijks op vooruit.

Voor loonstijgingen moeten werknemers nog even geduld hebben, meldt het Centraal Planbureau. Dit jaar merken werkenden – en dan vooral tweeverdieners – wel al een iets in hun portemonnee, dankzij belastingmaatregelen die voor hen gunstig uitvallen, maar de meeste Nederlanders moeten wachten tot 2019.

Dit jaar stijgen de lonen iets meer dan vorig jaar, verwacht het planbureau. In 2017 gingen ze 1,6 procent omhoog, dat zal in 2018 gemiddeld 2,2 procent zijn. Pas in 2019 maken óf de vakbonden een vuist, óf is er geen personeel meer te vinden, want dan zullen werkgevers instemmen met een loonstijging van gemiddeld 3,2 procent, voorspelt het CPB.

Vakcentrale voor professionals (VCP) is nog niet gerust op de effecten voor de koopkracht. “Een goed draaiende economie betekent niet per definitie een hoger besteedbaar inkomen. Tot op de dag van vandaag voelen de midden- en hogere inkomens de maatregelen die tijdens de crisis in gang zijn gezet. De lasten moeten nu echt omlaag, zodat werken weer lonend wordt”, zegt VCP-voorzitter Nic van Holstein.

Uiterst laag

Het kabinet heeft lastenverlichtingen aangekondigd voor volgend jaar, maar de grootste winst in koopkracht is een daling van de werkloosheid. Een werkloze die een uitkering weet in te wisselen voor betaalde baan heeft pas echt meer te besteden.

En daar heeft het CPB goed nieuws: de werkloosheid daalt van 4,9 procent in 2017 naar 3,9 procent dit jaar. Voor 2019 voorziet het een verdere afname naar een uiterst lage 3,5 procent. Maar dat cijfer gaat alleen om de groep die actief naar een baan zoekt en per direct beschikbaar is: op dit moment iets minder dan 400.000 mensen.

Dan is er nog een groep, van bijna 3,9 miljoen mensen, die geen werk heeft. Het gros daarvan wil niet werken, is gepensioneerd of is te ziek. Maar zeker een half miljoen van hen wil wel aan de slag, maar staat niet als werkloos in de boeken. Daarnaast zijn er de parttimers die meer uren willen draaien. Dus wellicht is de ruimte op de arbeidsmarkt minder krap dan die lijkt.

Het CPB verwacht toch dat door ‘de toenemende schaarste aan arbeidskrachten’ bedrijven vaker een vast contract aanbieden. Een op de vijf bedrijven heeft al een personeelstekort, meldt het CPB. Toch blijft ook het aantal flexbanen toenemen en blijft Nederland, in de woorden van de vakbonden, kampioen flexwerk.

Lees ook: 
Wordt dit het jaar van de stakingen? Of overwegen werkgevers serieus het personeel meer te betalen?

De economische groei biedt de kans om het systeem echt te vergroenen, zeggen economen.

Pechtold wil vooral staatsschuld verkleinen

Telegraaf 06.03.2018 De economie groeit volgens het Centraal Planbureau als kool. D66-leider Pechtold wil, als er geld overblijft, dat het kabinet dat stopt in het verkleinen van de staatsschuld. „In tijden dat het toeneemt, moet je het niet allemaal zomaar weer uitgeven.”

Pechtold deed zijn uitspraken in praatprogramma Pauw. De democraat vindt het ’fijn’ dat Nederland weer goede cijfers noteert. Wel benadrukte hij dat het slechts om ’prognoses’ gaat.

Naast het terugschroeven van de staatsschuld hoopt de D66-voorman dat het kabinet de kans ziet om de belastingen voor werkenden in te perken. Als derde wens op zijn verlanglijst staan investeringen. „Het CDA zal dan veiligheid roepen, D66 mikt op onderwijs.”

Nederlandse economie is zoete cocktail van ‘meer werk, hoger inkomen, hogere consumptie en meer investeringen’

VK 06.03.2018 Het gaat uitstekend met de Nederlandse economie, zo blijkt uit nieuwe prognoses van het Centraal Planbureau. ‘De Nederlandse economie is op stoom.’ Dit en volgend jaar groeit de economie met respectievelijk 3,2 en 2,7 procent. Nederland hoort daarmee bij de beter presterende eurolanden.

Als het CEP, het Centraal Economisch Plan, niet elk jaar rond dezelfde datum zou verschijnen, zou je haast vermoeden dat het CPB de coalitiepartijen een zetje wil geven twee weken voor de raadsverkiezingen. Deze jubelende ramingen schreeuwen de kiezer toe: de crisis ligt achter ons, we leven in hoogtijdagen. De Nederlandse economie is momenteel een zoete cocktail van ‘aantrekkende werkgelegenheid, hoger beschikbaar inkomen, hogere consumptie en meer investeringen’.

Wellicht het mooiste nieuws voor het kabinet: de werkloosheid daalt volgend jaar naar 3,5 procent. Sinds 2001 was dat cijfer niet zo laag. De vraag naar werk stijgt tegelijkertijd, maar dat kan de economie simpel aan: ‘De krachtige werkgelegenheidsgroei absorbeert met gemak het stijgende arbeidsaanbod.’

Nederland surft op een mondiale hoogconjunctuur, een wereldwijde economische golf, en doet het extra goed vanwege twee binnenlandse factoren: een bloeiende woningmarkt en ‘expansief begrotingsbeleid’. Oftewel, de regering geeft flink geld uit – aan onder meer zorg, onderwijs en defensie – en dat is goed voor de economie. Die spendeerdrift heeft wel gevolgen voor de begrotingsbalans. Het overschot, het geld dat aan het eind van het jaar onder de streep overblijft, groeit minder hard dan de andere economische cijfers: 1,1 procent van het bruto binnenlands product dit jaar en 0,7 volgend jaar.

Jarenlang moest premier Rutte bij nieuwe CPB-cijfers constateren dat de economie weliswaar aantrok, maar dat de burger er nog weinig van merkte. Nu kan hij met het nieuwste CEP in de hand sparren met stijgende koopkrachtcijfers. Mensen vinden weer werk, hebben meer te besteden en laten het dan ook letterlijk rollen. Toch kan CPB-baas Laura van Geest het niet laten een beetje roet in het eten te gooien. Koopkrachtplaatjes zijn niet zaligmakend, schrijft ze vandaag in de Volkskrant: de individuele situatie is simpelweg niet af te lezen uit een verraderlijk absoluut koopkrachtcijfer.

Een CEP zonder kanttekeningen bestaat niet, dat geldt ook voor deze prognose. Het Planbureau waarschuwt voor onzekerheden in het buitenland. Het Verenigd Koninkrijk gaat door zwaar Brexit-weer en blijft economisch achter bij de eurozone. ‘Onzekerheid over de Brexit ontmoedigt investeringen.’ Ook binnen de eurozone liggen risico’s op de loer, zoals ‘een aantal zwakke banken’ en ‘beperkte beleidsruimte’ van de Europese Centrale Bank om economische schokken op te vangen. Nog niet opgenomen in dit CEP: de Italiaanse verkiezingsuitslag, die daar tot een politieke impasse dreigt te leiden.

Volg en lees meer over:  KABINET-RUTTE III   NEDERLAND   POLITIEK   ECONOMIE

Overheid houdt hand op de knip na sterke economische verwachtingen 

NU 06.03.2018 De goede cijfers over de Nederlandse economie betekenen niet dat er automatisch meer geld beschikbaar is om uit te geven. Daarvoor waarschuwt minister Wopke Hoekstra (Financiën) na publicatie van de jongste prognoses.

Hoekstra hamert op de noodzaak om in goede tijden een buffer op te bouwen en te zorgen voor ”vlees op de botten”. Dan hoeft er niet meteen te worden bezuinigd als het tijdelijk economisch slechter gaat.

De bewindsman benadrukt ook dat de mooie cijfers geen garanties voor de toekomst geven. ”We moeten rekening houden met onzekerheden. Nederland is een open economie en daardoor zeer gevoelig voor de ontwikkelingen in de wereldeconomie.”

Het kabinet gaat nu kijken wat de cijfers voor de begroting betekenen: ”Welke mee- en tegenvallers er zijn en hoe we tegenvallers kunnen oplossen.”

Zie ook: CPB verwacht laagste werkloosheid sinds 2001

Lees meer over: Nederlandse economie

Nederlandse economie trekt verder aan

Telegraaf 06.03.2018 De Nederlandse economie trekt verder aan. Het Centraal Planbureau becijfert voor dit jaar een groei van 3,2 procent en een groei van 2,7 procent in 2019.

Daarmee zit Nederland boven het Europese gemiddelde, waar het Verenigd Koninkrijk momenteel juist achterblijft. Onder andere door het vooruitzicht van de Brexit zijn bedrijven daar huiverig te investeren.

Op de Nederlandse arbeidsmarkt is een steeds groter tekort aan mensen op de werkvloer. Volgens de rekenmeesters daalt de werkloosheid in 2019 naar het laagste niveau sinds 2001, naar 3,5 procent. Door die krapte bieden bedrijven vaker een vast arbeidscontract of zijn ze bereid hogere lonen te betalen.

Wel stijgt de inflatie door de hogere arbeidskosten en ook door de verhoging van het lage btw-tarief volgend jaar.

Overschot

Het begrotingsoverschot is ondanks de groeiende economie dit jaar kleiner dan vorig jaar. Voor 2018 schat het CPB dat er een overschot is van 0,7 procent, voor volgend jaar zou dat 0,9 procent zijn.

De besluiten die nog moeten worden genomen rondom de gaswinning in Groningen hebben ongunstige gevolgen voor de overheidsfinanciën en de economische groei. Omdat dit nog allemaal niet uitgekristalliseerd is, zijn deze gevolgen nog niet in de cijfers verwerkt.

Gunstig

In een reactie zegt minister Wiebes (Economische Zaken) dat de ramingen bevestigen ’wat we eigenlijk al weten’: „De Nederlandse economie staat er goed voor.” Hij verwacht dat burgers en bedrijven ook steeds meer daarvan zullen merken. „Dat is ook een goede uitgangspositie voor de grote maatschappelijke uitdagingen waar we voor staan, zoals het energie- en klimaatvraagstuk en het betaalbaar houden van onze zorgkosten.”

Wel wijst hij nog op de risico’s voor de economie. „Denk aan onze intensieve handelsrelatie met het Verenigd Koninkrijk en de Brexit, of de dreiging van importheffingen in de Verenigde Staten”, aldus Wiebes. „Het kabinet zal zich blijven inzetten voor vrijhandel en een gelijk speelveld.”

De economie blijft groeien, met dank aan de overheid die geld uit blijft geven

Trouw 06.03.2018 De Nederlandse economie blijft, in Europees perspectief, bovengemiddeld presteren.  Eén van de belangrijkste redenen, volgens het Centraal Planbureau: de stijgende overheidsuitgaven. Maar is het wel verstandig om veel geld uit te geven als het toch al goed gaat?

De conclusie van het Centraal Planbureau (CPB) komt juist op het moment dat het debat over al dan niet hogere overheidsuitgaven oplaait. De overheidsuitgaven stijgen onder dit centrum-rechtse kabinet snel.

Vorig jaar, het jaar dat het derde kabinet-Rutte aantrad, was nog sprake van een bescheiden groei, maar dit en volgend jaar groeit de begroting met respectievelijk ruim drie en ruim twee procent. Vrijwel gelijk opgaand met de economische groei, die in diezelfde jaren op 3,2 en 2,7 procent geraamd wordt. Vooral de extra uitgaven in het onderwijs en in defensie zijn daar debet aan. Eerder berekende De Nederlandsche Bank (DNB) al dat zonder die extra uitgaven de economie een klein procentpunt minder hard zou groeien.

Klassieke discussie

De discussie of overheidsuitgaven moeten meebewegen met de stand van de economische conjunctuur is klassiek. In tijden van voorspoed kun je groei nog eens extra stimuleren met de dan ook bij de overheid ruimer aanwezige middelen. Je kunt echter ook redeneren dat in tijden van voorspoed buffers moeten worden aangelegd voor slechter tijden. Voor de overheidsfinanciën zou dat betekenen dat in het laatste geval de overheidsschuld wordt afgelost, zodat er in slechtere tijden weer geleend kan worden.

Er komt, zeker in de huidige economische omstandigheden, een overweging bij. De overheid kan de economie stimuleren, maar als die al zo groeit ontstaat het gevaar van oververhitting: de productiemiddelen zijn al bijna optimaal bezet en er ontstaat een tekort aan arbeidskrachten, waardoor prijzen en lonen snel gaan stijgen.

Voor De Nederlandsche Bank en economen van de Rabobank was het al duidelijk voor deze nieuwste CPB-cijfers. De overheid dient op de rem te trappen. Volgens een rapport van de Rabobank doet de overheid het nog immer verkeerd: te veel bezuinigen in slechte tijden en te veel uitgeven als de zon weer schijnt. DNB-directeur Job Swank zei onlangs dat hij het politiek gezien wel begrijpt, maar ‘economisch is al dat stimuleren niet nodig’.

Loonstijging

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelde vorige week in een rapport over de Nederlandse economie dat overheidsuitgaven in onderwijs en onderzoek omhoog moeten. Door elders daarvoor ruimte vrij te maken, dan wel door hogere uitgaven. Bovendien, aldus het IMF, dienen de Nederlandse lonen te stijgen. Het fonds is kennelijk niet bang voor oververhitting, want ook meer koopkracht betekent een extra impuls voor economische groei.

De nieuwe minister van financiën Wopke Hoekstra heeft zich de waarschuwing van De Nederlandsche Bank kennelijk aangetrokken. Hij voert nu een begroting uit met fors meer uitgaven, maar daar moet het bij blijven. In een reactie op de CPB-cijfers stelde Hoekstra dat er niet meer geld voor uitgaven beschikbaar komt. Hij benadrukte dat in goede tijden een buffer voor slechtere tijden moet worden opgebouwd.

Bovendien zijn deze mooie cijfers geen garantie voor de toekomst. “We moeten rekening houden met onzekerheden. Nederland is een open economie en daardoor zeer gevoelig voor ontwikkelingen in de wereldeconomie”, aldus Hoekstra.

Lees ook: Lonen kunnen veel sterker stijgen

De Nederlandsche Bank weet het, het IMF ook, net als het Centraal Planbureau en veel economen. Werknemers in Nederland verdienen te weinig.

CPB-directeur: ‘Politiek staart zich blind op koopkrachtplaatjes, laat fixatie los’

VK 06.03.2018 Het kabinet en de Tweede Kamer moeten hun fixatie op koopkrachtplaatjes loslaten. Die oproep doet Laura van Geest, directeur van het Centraal Planbureau, dinsdag in de Volkskrant. Koopkrachtplaatjes spelen een grote rol in debatten over inkomens, maar zijn onnauwkeurig.

Toch probeert de politiek koopkrachtcijfers met één cijfer achter de komma te sturen. Dat ‘wegpoetsen van minnen’, stelt Van Geest, kost miljarden euro’s, zorgt voor veel bureaucratie en voor een complex belastingstelsel.

Met haar CPB is Van Geest zelf de leverancier van koopkrachtplaatjes. Dinsdag komt de rekenmeester van het kabinet met de nieuwste. Met haar analyse hoopt Van Geest de politiek ervan te doordringen dat de waarde ervan beperkt is. ‘In de koopkrachtplaatjes vind je geen baan, maak je nooit promotie, krijg je geen kinderen, ga je niet scheiden, ga je nooit met pensioen’, aldus Van Geest. ‘Je kunt met de koopkrachtplaatjes in de hand niet bepalen hoe je eigen portemonnee er volgend jaar uit gaat zien.’

Het CPB levert sinds een halve eeuw de cijfers die de effecten van het regeringsbeleid vertalen naar wat mensen werkelijk te besteden hebben. Maar de invloed van politieke besluiten op het inkomen is zeer klein. Veranderingen in individuele levens zoals scheiding en werkloosheid hebben juist de grootste invloed op de koopkracht, maar kunnen onmogelijk in ‘het plaatje’. Daarbij is het ook steeds moeilijker geworden de zaken te voorspellen die er wel in zitten, zoals inflatie en algehele loonstijgingen.

Geen huishouden hetzelfde

Elke subgroep van een subgroep heeft inmiddels zijn eigen koopkrachtcijfer

Vroeger, toen werknemers hun hele leven in vaste dienst bij één werkgever bleven, was het makkelijk koopkrachtplaatjes maken. Het begon in 1968 met eentje van een fictieve werknemer met een doorsnee loon en twee kinderen. Twee jaar later maakte het CPB meer plaatjes, maar allemaal van werknemers – alleen hun inkomen verschilde.

Nu zijn er puntenwolken die de koopkrachtverandering van honderdduizenden echte huishoudens laten zien – ze tonen vooral dat geen huishouden hetzelfde is. Elke subgroep van een subgroep heeft inmiddels zijn eigen koopkrachtcijfer op tienden van procenten nauwkeurig. Dat er nu zoveel koopkrachtplaatjes zijn, is niet vreemd. Er zijn sinds 1968 allerlei typen werknemers bijgekomen, denk aan flexwerkers, zelfstandigen en jobhoppers. Bovendien is de politiek versnipperd geraakt. Veel partijen zijn in het bijzonder bezorgd om hun eigen doelgroep: hoe gaan we de koopkracht verbeteren van de eenverdiener, de gepensioneerde en zzp’er?

De politiek kan ze goed gebruiken om het verschil in koopkracht tussen alle groepen niet te veel te laten oplopen

Zo is het koopkrachtplaatje op het Binnenhof uitgegroeid tot een populair instrument, een voornaam thema in elk begrotingsdebat. Afschaffing ervan, daar pleit CPB-directeur Van Geest niet voor. Volgens haar zijn de plaatjes zeer geschikt om onderling te vergelijken. De politiek kan ze goed gebruiken om het verschil in koopkracht tussen alle groepen niet te veel te laten oplopen. Sturen op een evenwichtige inkomensontwikkeling, noemt het CPB dat.

Het tegenovergestelde is het met tienden van procenten sturen op het koopkrachtcijfer voor een specifieke groep. Zolang dat cijfer maar niet onder de nul komt, signaleert Van Geest. Maar dat ‘wegpoetsen van minnen’ kost miljarden en dan nog is de uitkomst door al zijn beperkingen onzeker. Bovendien heeft het bijsturen van de plaatjes een niet in geld uit te drukken prijs, vindt Van Geest: ‘Een ingewikkeld stelsel van belastingen, premies en toeslagen.’

Met koopkrachtplaatjes in de hand kun je niet bepalen hoe je eigen portemonnee er volgend jaar uit gaat zien

Koopkrachtcijfers spelen in de politiek een grote rol. Veel aandacht en actie. Maar wat koop je ervoor, vragen Laura van Geest en Patrick Koot zich af.

Volg en lees meer over:  POLITIEK  ECONOMIE   NEDERLAND

CPB: economie groeit door, laagste werkloosheid sinds 2001

AD 06.03.2018 De werkloosheid daalt in Nederland snel tot het laagste niveau sinds 2001. De economie blijft groeien. Dat blijkt uit de nieuwste ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), dat nu uitgaat van een groei van 3,2 procent in 2018 en 2,7 procent in 2019.

De werkloosheid daalt snel, naar 3,9 procent dit jaar en 3,5 procent in 2019. De krachtige werkgelegenheidsgroei zorgt ervoor dat nieuwe toetreders op de arbeidsmarkt worden opgenomen. Bedrijven bieden vaker een vast arbeidscontract aan en betalen hogere lonen om mensen te kunnen aantrekken of te behouden.

Vorig jaar nam het bruto binnenlands product (bbp) met 3,1 procent toe. Dat was de sterkste groei in tien jaar. Tot dusver ging het CPB ook voor dit jaar uit van een groei van 3,1 procent. Nederland overtreft hiermee de groeicijfers van de eurozone.

De Nederlandse economische voorspoed is het gevolg van de groeiende internationale economie, lage rentes, begrotingsbeleid en een krachtige woningmarkt. Met die laatste twee factoren onderscheidt Nederland zich.

‘Geen fraai verhaal’

Werkenden merken van de economische voorspoed nog altijd te weinig in hun portemonnee. Dat zegt voorzitter Maurice Limmen van vakbond CNV in een reactie. ,,Het CPB voorspelt ook voor de komende jaren mooie economische cijfers, maar het verhaal achter die cijfers is minder fraai”, vindt hij.

Volgens CNV blijft Nederland kampioen flexwerk in Europa. ,,Die doorgeschoten flexibilisering drukt de lonen en zorgt ervoor dat steeds meer mensen in onzekerheid leven”, aldus Limmen. Daarnaast vindt de vakbondsbestuurder dat nog steeds een te grote groep mensen ongewild langs de zijlijn staat. ,,Daar moet wat aan gebeuren. En met deze economische rugwind is dat geen kwestie van kunnen maar van willen.”

Brexit

In de schatting van het CPB is rekening gehouden met een mild brexitscenario waarin een handelsovereenkomst wordt bereikt. Als de uittreding van de Britten uit de Europese Unie chaotisch verloopt of als de uitkomst tegenvalt kan dat schadelijk zijn voor de economie, meldt het onderzoeksinstituut.

IMF spoort Rutte III aan het geld nog meer te laten rollen, en De Nederlandsche Bank is daar niet blij mee

VK 28.02.2018 Ondanks hogere overheidsuitgaven houdt Nederland nog altijd te vaak de hand op de knip. Het nieuwe kabinet zou het geld veel meer moeten laten rollen, vindt het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Die boodschap botst met de waarschuwingen van De Nederlandsche Bank en het Centraal Planbureau. Zij zetten de afgelopen maanden juist vraagtekens bij de door het kabinet-Rutte III aangekondigde miljardenuitgaven aan onder meer onderwijs, zorg en defensie. Zonder die extra impuls zou de Nederlandse economie de komende jaren 0,8 procent minder groeien.

‘Politiek gezien begrijp ik het, na jarenlang bezuinigen’, vatte DNB-directeur Job Swank het standpunt samen. ‘Maar economisch is het niet nodig.’ De critici vrezen dat Nederland met haar begrotingsbeleid zowel de economische pieken als de dalen vergroot. ‘Juist in de jaren na de crisis, toen de economie wel wat stimulans kon gebruiken, bezuinigde de overheid hard om de begroting op orde te brengen’, schreven economen van Rabobank in reactie op het regeerakkoord. ‘Nu de economie is hersteld, gaat de overheid alleen maar verder stimuleren.’

‘Wij denken dat de economie het zó goed doet, dat er ruimte is om extra geld uit te geven’, zei Thomas Dorsey, hoofd van de IMF-delegatie die deze week Nederland bezocht. © ANP

Het IMF vindt dat niet bezwaarlijk. Integendeel, de regering dient het gaspedaal nog wat dieper in te drukken. ‘Wij denken dat de economie het zó goed doet, dat er ruimte is om extra geld uit te geven’, zei Thomas Dorsey, hoofd van de IMF-delegatie die deze week Nederland bezocht, woensdag op een persbijeenkomst in Amsterdam. Volgens zijn prognoses zal de overheidsschuld in 2023 gedaald zijn tot 42 procent van het BBP – ruim onder het Europese maximum van 60 procent. ‘Dat is een flinke veiligheidsmarge’, meent Dorsey. ‘Nederland kan met zulke vooruitzichten makkelijk meer uitgeven, en desondanks nog altijd een degelijk begrotingsbeleid voeren.’

De extra overheidsinvesteringen moeten wat het IMF betreft gestoken worden in onderwijs en onderzoek. Ook kunnen met behulp van dit geld de lasten op arbeid verder omlaag. Op die manier zouden nog meer Nederlanders gestimuleerd worden om een betaalde baan te zoeken, of meer uren te werken.

Mondiale bril

Het opvallende verschil in inzicht tussen Nederland en het IMF komt mede door de mondiale bril waardoor die laatste naar de economie kijkt. Door de populariteit van zijn goederen en diensten verdient Nederland veel meer aan het buitenland dan omgekeerd. Dat handelsoverschot is goed nieuws voor Nederlandse exportbedrijven. Voor andere landen die worstelen met een handelstekort, zoals in Zuid-Europa, is het daarentegen minder positief. Zij zien bestedingen en banen over de grens verdwijnen.

Het IMF ziet zulke ‘economische onevenwichtigheden’ graag kleiner worden. Behalve meer overheidsuitgaven helpt het daarbij ook als de lonen in Nederland harder gaan stijgen. Delegatieleider Dorsey herhaalde gisteren het eerdere IMF-pleidooi voor hogere inkomens. ‘In heel Noordwest-Europa groeien de lonen langzaam, maar in Nederland gaat het wel erg traag.’ Het IMF botst daarbij met de vakbonden. Die hechten naast loonstijgingen ook veel belang aan meer zekerheid voor werknemers. Het IMF is juist voorstander van verdergaande flexibilisering. ‘We zien liever dat de vakbonden focussen op hogere lonen, in plaats van meer vaste contracten’, aldus Dorsey.

Volg en lees meer over:  IMF   POLITIEK   NEDERLAND   KABINET-RUTTE III   ECONOMIE

Hoogste groei Nederlandse economie sinds 2007 – hoe lang kan dit nog doorgaan?

Maar hogere lonen en vaste contracten zijn nodig om de burger nu echt te laten spenderen

VK 14.02.2018 De Nederlandse economie heeft het beste jaar in een decennium achter de rug, al ziet de gemiddelde inwoner dat nauwelijks terug in zijn portemonnee. Maar de krapte op de arbeidsmarkt kan daar verandering in brengen.

Het werd al voorspeld, maar nu is het zeker: 2017 was in economisch opzicht het beste jaar in een decennium. Met de crisis achter de rug groeide de Nederlandse economie met 3,1 procent, maakte het CBS woensdag bekend. De laatste keer dat de zon zo hard scheen in de economie was in 2007. Aan de vooravond van de grootste recessie sinds de jaren dertig bedroeg de groei 3,7 procent.

Extra bemoedigend is dat ook op andere fronten het welzijn in Nederland lijkt toe te nemen. Steeds meer economen erkennen dat het bruto binnenlands product wat dat betreft een gammele graadmeter is. Als alle ouders vanaf morgen aan de ontbijttafel hun kinderen een euro laten betalen per gesmeerde boterham, stuwt dat het bbp op, zonder dat Nederland er daadwerkelijk welvarender op wordt.

Het is de dalende werkloosheid die de burger bovenal moed geeft

Positief in dit opzicht is dat de CO2-uitstoot in Nederland, ondanks een economie op stoom, volgens het CBS vorig jaar licht afnam. Dat komt onder meer doordat er minder steenkool gebruikt wordt bij de productie van elektriciteit. Ook stoelt de hoogconjunctuur, anders dan in het verleden, amper op Groningse grondstoffen. Zou de gaskraan niet deels zijn dichtgedraaid, dan was de economische groei in 2017 zelfs nog iets hoger uitgevallen.

Het is de dalende werkloosheid die de burger bovenal moed geeft. Het aantal banen nam in de laatste drie maanden van 2017 met 57 duizend toe. ‘Niet meer bang zijn om (door de crisis) je baan te verliezen, is voor veel mensen ook enorme winst’, twitterde hoofdeconoom Marieke Blom van ING Nederland woensdag. ‘Geen euro’s, maar wel een veel beter gevoel.’

Zorgwekkend blijft dat de gemiddelde Nederlander de economische bloei amper terugziet in de eigen portemonnee. De lonen strompelen achter de bbp-groei aan. Mede hierdoor valt de consumptie door huishoudens tegen vooral in het afgelopen kwartaal. Ook bij de bejubelde banenbonanza passen kanttekeningen. Hoewel het aantal vaste contracten flink toeneemt, blijkt het aantal flexbanen verhoudingsgewijs harder te groeien. De helft van alle extra werkgelegenheid komt bovendien voor rekening van de uitzendbranche. Dat zijn niet de best betaalde, meest zekere banen.

Groeitempo

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen (l) en Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat, tijdens de persconferentie van de Staat van de Economie over de gerealiseerde economische groei in 2017. © ANP

‘Economische groei maakt het mogelijk dat we grote maatschappelijke uitdagingen, zoals de energie- en klimaattransitie en de hoge kosten van de zorg, kunnen betalen’, reageerde een trotse minister Eric Wiebes van Economische Zaken woensdagochtend op de CBS-cijfers. ‘Maar uiteindelijk willen we natuurlijk vooral dat Nederlanders de groei nu ook zelf merken.’

De vraag is of de Nederlandse economie dit groeitempo lang genoeg kan volhouden om dat voor elkaar te krijgen. Is straks het feest voorbij, zonder dat de gewone burger van de taart heeft mogen snoepen? Feit is dat de groeimotoren van de afgelopen jaren niet eeuwig kunnen blijven ronken. Zo behoort, net als in 2007, de huizenmarkt tot de drijvende krachten achter het economische succes. De huizengekte vertaalt zich in een hoog consumentenvertrouwen en extra uitgaven aan bijvoorbeeld de inrichting van de woning. Ook had de bouw het afgelopen jaar opnieuw een stevig aandeel in de groei van de investeringen en het aantal banen.

Bijna een kwart miljoen bestaande koopwoningen wisselden in 2017 van eigenaar. Dat is een record dat niet snel zal worden verbroken. De koortsachtige bouw- en verbouwactiviteit zal afnemen.

Maar om de huidige groei te laten voortduren, zal ook in eigen land de burger het geld moeten laten rollen

Personeelstekorten

Een ander veelgenoemd punt van zorg zijn de groeiende personeelstekorten. Het CBS spreekt inmiddels van ‘een relatief gespannen arbeidsmarkt’. Tegenover elke openstaande vacature staan slechts 1,8 werklozen. Dat is nog altijd meer dan de 1,3 van vóór de crisis, maar het aantal werklozen slinkt snel. Werkgevers in sectoren als de bouw, horeca, onderwijs en ICT klagen al langer dat ze nauwelijks geschikte mensen kunnen vinden. Deskundigen beschouwen krapte op de arbeidsmarkt dan ook van oudsher als de ultieme economische bad guy een bedreiging voor verdere groei.

Gek genoeg kan het dit keer omgekeerd uitpakken. De economie profiteerde volgens het CBS ook afgelopen jaar vooral van de sterke export (plus 5,5 procent) en investeringen (plus 6 procent). Nederlandse machines, apparaten en chemische producten blijken buitengewoon gewild over de grens. Maar om de huidige groei te laten voortduren, zal ook in eigen land de burger het geld moeten laten rollen. Dat vinden tegenwoordig niet alleen de vakbonden en linkse partijen, maar ook instituten als het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank.

Zoiets gebeurt pas als diezelfde burger vertrouwen heeft in de toekomst én meer te besteden krijgt. Daarvoor zijn meer vaste contracten en hogere lonen nodig. Twee eisen die werknemers doorgaans pas echt luid en duidelijk durven te stellen wanneer ze niet langer bang zijn dat hun werkgever hen inruilt voor een ander. Met andere woorden: wanneer er werkelijk een schreeuwend tekort aan arbeidskrachten ontstaat.

Volg en lees meer over:  ECONOMIE   NEDERLAND

Economie draait geweldig, hoogste groei sinds 2007

AD 14.02.2018 De Nederlandse economie is vorig jaar met liefst 3,1 procent gegroeid. Dat is de allerhoogste toename sinds 2007 en een procent meer dan in 2016. Dat meldt het Centraal Bureau van Statistiek (CBS) vanochtend in zijn jaarlijkse ‘Stand van de Economie’.

Het is belangrijk dat Nederlanders de economische groei nu ook zélf merken, aldus Eric Wiebes, minister EZ.

Veel economen dachten dat groeicijfers van boven de 3 procent na de economische crisis niet langer mogelijk waren. Maar na jaren van forse bezuinigingen draait de BV Nederland op volle toeren.

De investeringen van bedrijven en burgers groeiden liefst 6 procent. Dat geld ging vooral naar woningen, terwijl bedrijven meer aan machines, installaties en investeringen uitgaven.

Gewone Nederlanders gaven eveneens meer uit, hoewel de bestedingen met 1,8 procent wel wat achterbleven. Huishoudens kochten meer kleding, elektrische apparaten en besteedden flinke bedragen aan woninginrichting. Ook spendeerden we meer aan horeca, recreatie en cultuur. Toch dikt die kleine twee procent aan: uitgaven aan diensten maken ruim de helft van de totale binnenlandse consumptie uit.

Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, spreekt van ‘hoogconjunctuur’. ,,Het is vandaag Valentijnsdag, maar we hoeven geen roze bril op te zetten om te zien hoe mooi de economie er voor staat.” Volgens Van Mulligen is de bouw voor een fors deel verantwoordelijk voor de groei. ,,Dat is ook niet vreemd omdat de bouw na de crisis totaal stilviel. Nu is er een inhaalslag.”

Trots

Minister Wiebes (Economische Zaken & Klimaat) reageert verheugd. ,,De Nederlandse economie staat er goed voor en daar mogen we best trots op zijn. Economische groei maakt het mogelijk dat we grote maatschappelijke uitdagingen zoals de energie- en klimaattransitie en de hoge koste van de zorg kunnen betalen.”

Maar de VVD-bewindsman zegt het vooral belangrijk te vinden dat Nederlanders de groei eindelijk zelf merken. Zelf stelt het CBS dat de economische groei “breed wordt gedragen”. Wat het gebruikelijke vakjargon is voor zeer positieve cijfers.

Achter de hoge economische groei gaan véél méér mooie rapportcijfers schuil. Afgelopen jaar wisselden ruim 250.000 koopwoningen van eigenaar, een record. Elke 2 minuten werd er een woning verkocht. 176.000 mensen vonden een baan.

Minister Wiebes (Economische Zaken & Klimaat) © ANP

Vaste banen 

In de laatste maanden van 2017 nam het aantal banen zelfs met 57.000 toe, het hoogste aantal sinds eind 2008. Gemiddeld waren er eind vorig jaar 10,3 miljoen banen in Nederland. In totaal werkten werknemers en zelfstandigen vorig jaar 13 miljard uren. Dat is een miljard uur meer dan rond de eeuwwisseling. Per baan werken we gemiddeld 24,5 uur per week.

Tegelijk stijgt vooral het aantal flexibele banen. De uitzendbranche is verantwoordelijk voor de helft van de totale banengroei. De sector is daarmee inmiddels goed voor 834.000 jobs, waarmee ongeveer één op de tien Nederlanders een uitzendbaan heeft.

Toch groeiden ook het aantal vaste banen. Die hoeveelheid lag eind vorig jaar 112.000 hoger dan eind 2016. En het aantal vacatures stijgt nog steeds. In december stonden liefst 227.000 vacatures open. Vooral in de bouw nam de vraag naar werk toe.

Het aantal werkloze Nederlanders zakte ondertussen onder de 400.000. Eind vorig jaar zaten 398.000 mensen zonder baan. Dat is 4,4 procent van de beroepsbevolking, het laagste percentage sinds medio 2009.

De aangetrokken bouwnijverheid is een van de belangrijkste oorzaken voor de record economische roei van 2017. © Robin van Utrecht

Nederlanders werkten 13 miljard uren in 2017, een miljard uur meer dan in 2000

CBS-cijfers

Gewend

We hebben door de crisis nog steeds een economische achterstand van 5-6 procent op Duitsland en het VK, aldus Peter Hein van Mulligen, CBS.

Voor komend jaar wordt opnieuw een groei van 3,1 procent verwacht. Toch waarschuwt Wiebes dat groeicijfers van boven de 3 procent niet iets zijn om aan gewend te raken.

Door het lage geboortecijfer en de vergrijzing groeit het arbeidsaanbod nauwelijks meer. ,,Dus moeten we het voor onze groei steeds meer hebben van de verhoging van de arbeidsproductiviteit,” schrijft EZ. ,,Dit vraagt om technologische ontwikkeling, innovaties en het slimmer organiseren van productieprocessen.

En zo vallen er meer kanttekeningen te maken: tijdens de crisis liep de Nederlandse economie harder terug dan onze Europese buurlanden. Nog steeds lopen we daardoor 5 tot 6 procent achter op Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. ,,We zullen dus jaren harder moeten groeien om dat verschil goed te maken,” zegt CBS-econoom Van Mulligen.

Daarnaast is er kans op oververhitting, zeker op de woningmarkt. ,,In grote steden als Amsterdam en Utrecht, wordt dat zichtbaar,” aldus Van Mulligen.

Reactie CNV en economen

Deze mooie cijfers zijn slechts de helft van het verhaal, aldus Maurice Limmen, voorzitter CNV.

In een eerste reactie stelt vakbond FNV blij te zijn met de cijfers. Toch vormen de fraaie resultaten slechts de helft van het verhaal, stelt voorzitter Maurice Limmen. 

Hij wijst op het feit dat er met name uitzendbanen bijkomen. ,,De groei komt te weinig terecht bij de mensen die er keihard voor werken. De flexibilisering van de arbeidsmarkt is een van de redenen dat de lonen maar niet stijgen, oordeelde onlangs ook nog eens De Nederlandsche Bank en dat mensen steeds meer blijven hangen in onzeker werk.”

Volgens het CNV ontlopen werkgevers ontlopen hun verantwoordelijkheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat zijn er liefst 1,3 miljoen, aldus eerdere CBS cijfers. ,,Dat is het verhaal waar het nu over zou moeten gaan,” meent Limmen. ,,Van mooie bedrijfsresultaten krijgen we net zoals de resultaten bij de Olympische Spelen een fijn Oranjegevoel, maar dat helpt talloze mensen die nog steeds op de reservebank zitten niet aan vast werk.”

Euforie overdreven
Econoom Bas Jacobs laat per Twitter weten de euforie overdreven te vinden. ,,Totale euforie van 3,1 procent groei is sterk overtrokken. Het historisch gemiddelde tussen 1970 en 2007 was 2,6% per jaar. Nederland had wat in te halen na de netto nul groei in de periode 2008-2015.” I

ING-econoom Marieke Blom stelt op dat gewone burgers de groei nog niet of onvoldoende merken.

Economie maakt sterkste groei in tien jaar tijd door

NOS 14.02.2018 De Nederlandse economie is in tien jaar tijd niet eerder zo hard gegroeid als vorig jaar. De groei bedroeg in 2017 3,1 procent ten opzichte van 2016, becijferde het CBS. De groei in de laatste drie maanden nam iets af, maar is met 2,9 procent nog altijd stevig.

Vooral investeringen en de export droegen in het vierde kwartaal bij aan de groei. Huishoudens consumeerden iets minder hard, maar de industrie groeide juist sterker.

“De Nederlandse economie staat er goed voor”, zegt minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat. “Economische groei maakt het mogelijk dat we grote maatschappelijke uitdagingen zoals de energie- en klimaattransitie en de hoge kosten van de zorg kunnen betalen. Maar we willen ook dat Nederlanders de groei nu ook zelf merken.”

De economieën van de ons omringende landen zijn ook stevig gegroeid. De Duitse economie, onze belangrijkste handelspartner, groeide met 2,3 procent.

Economische groei 2001-2017

Investeringen

De investeringen zijn afgelopen jaar met 6 procent gegroeid. Het gaat dan vooral om investeringen in woningen. Ook hebben bedrijven veel meer geld uitgegeven aan machines en installaties. Ook de uitgaven aan personenauto’s en bedrijfsgebouwen zijn hoger dan een jaar eerder.

De uitvoer van goederen en diensten groeide in 2017 met 5,5 procent. Nederlandse bedrijven hebben beduidend meer (elektrische) machines en apparaten uitgevoerd dan een jaar eerder. Ook werden er meer chemische producten geëxporteerd.

De invoer lag 4,9 procent hoger dan in 2016.

BART KAMPHUIS | NOS

Consumenten

Consumenten gaven vorig jaar 1,8 procent meer uit dan in 2016. Dat gebeurde vooral aan kleding, woninginrichting en elektrische apparaten. Ook in de horeca, aan recreatie en cultuur werd meer geld besteed.

De zakelijke dienstverlening (zoals de uitzendbranche) en de bouw groeiden het sterkst. Ook de industrie produceerde in 2017 meer dan een jaar eerder.

Rutte geeft EU-korting niet zomaar op

Elsevier 19.01.2018 Nederland wil de miljard euro korting op de Europese meerjarenbegroting niet zomaar opgeven. Dat zei premier Mark Rutte (VVD) na de ministerraad.

Maar als vervolgens het plafond van de uitgaven in de Europese Unie enorm omhooggaat en Nederland houdt de miljard korting, dan zou Nederland alsnog netto meer gaan bijdragen en dat is niet de bedoeling, aldus Rutte.

Vanaf komende zomer beginnen in de Europese Unie de onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027). Afgelopen week begonnen in Den Haag de inleidende beschietingen. Zo spraken Rutte, minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en de Tweede Kamer met Europees begrotingscommissaris Günther Oettinger.

Lees ook: Hoeveel hebt ú over voor meer Europa?

Oettinger presenteert over enkele maanden een voorstel voor die begroting, maar liet in een interview met het FD al blijken dat Nederland de miljard euro korting die in 2005 werd binnengehaald, gaat verliezen.

Rutte legt zich daar niet bij neer. ‘Uiteindelijk is het van belang dat onze netto-positie niet verslechtert. We betalen geld aan Europa en dat leidt ook tot inkomsten,’ zei Rutte, die het standpunt van Oettinger ‘vanuit het oogpunt van eenvoud’ zegt te kunnen begrijpen.

‘Nettoost betaler’

De Nederlandse korting is een korting op de Britse korting en die valt weg wegens het vertrek van de Britten uit de EU. Maar Nederland is al een van de ‘nettoost’ betalers, aldus Rutte, en daarom wil hij het miljard niet zo maar opgeven.

Rutte liet zich niet verleiden tot de uitspraak ‘geen cent meer’ voor Europa. ‘Want behalve bezuinigen, vanwege het vertrek van de Britten, willen we ook moderniseren,’ zei Rutte.

Minder geld

Nederland wil dat er minder geld gaat naar cohesiefondsen en structuurfondsen en meer naar innovatiemiddelen, waar Nederland veel uit terugkrijgt.

En daarmee heeft Nederland precies dezelfde positie als zeven jaar geleden. Ook toen werd ingezet op meer geld voor innovatie en minder naar landbouw en structuur- en cohesiefondsen. Dat gebeurde mondjesmaat.

Onder de streep

Nu zegt Rutte: ‘Als die begroting niet moderniseert en er blijven honderden miljarden gaan naar structuur- en cohesiefondsen en het gemeenschappelijk landbouwbeleid, waarvan we overigens ook niet veel terugkrijgen, en er moderniseert verder niets, dan zullen wij kijken wat het betekent onder de streep.’

De onderhandelingen van de dan 27 EU-landen – de vertrekkende Britten onderhandelen niet mee over de begroting – gaan minstens tot medio 2019 duren, maar waarschijnlijk nog tot 2020.

Juncker wil hoger budget: ‘EU is meer waard dan kop koffie’

Elk land kan de begroting vetoën

Het worden lastige onderhandelingen, want elk land kan de EU-begroting vetoën. De omvang bedraagt 1 procent van het totale bruto nationale inkomen in de EU.

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie zei eerder deze maand al dat de EU-afdrachten na het vertrek van de Britten omhoog moeten, maar Nederland wil dat niet.

Carla Joosten  (1960) werkt sinds 2000 voor redactie Nederland bij Elsevier Weekblad. Ze is politiek redacteur in Den Haag en covert het koningshuis. Voor de Leven & Dood-pagina’s van Elsevier Weekblad verzorgt zij de nieuwtjes over mensen.

Nederland wil na brexit vasthouden aan Europese korting

NOS 18.01.2018 Nederland wil niet twee keer de dupe worden van de brexit. Die boodschap heeft het kabinet overgebracht aan Eurocommissaris Oettinger. “Wij zijn een van de landen die economisch het meest door de brexit worden geraakt. Het is onrechtvaardig als we ook nog eens meer budget moeten betalen”, vindt minister Hoekstra.

Oettinger was vandaag in Den Haag om te praten over de Europese meerjarenbegroting vanaf 2020. De onderhandelingen over die begroting beginnen in mei. Door de brexit wordt een gat in de Europese begroting geslagen van 12 tot 13 miljard euro en daar moet een oplossing voor komen. De eurocommissaris gaat nu alle lidstaten langs om daar over te praten.

Hij zou het liefst zien dat een korting, die na het vertrek van Groot-Brittannië alleen Nederland nog krijgt, wordt afgeschaft. Handelsland Nederland is een van de grote nettobetalers door de relatief kleine bevolking. Daar staat een jaarlijkse korting van ongeveer 1 miljard euro tegenover.

Kleine groep

Het kabinet heeft laten weten dat het niet akkoord zal gaan met afschaffing van de korting. “Er is een kleine groep landen die veel harder wordt geraakt door de brexit dan anderen”, zei Hoekstra. “En daar hoort Nederland bij.” Meer betalen aan Europa is volgens de minister van Financiën geen optie. Hij vindt dat het Europese budget na het vertrek van Groot-Brittannië verkleind moet worden. “Dat is onze uitgangspositie”, zei Hoekstra, “en daar willen we ook op uitkomen.”

Of die korting echt sneuvelt “hangt af van de onderhandelingen”, zei Oettinger. Die gaan een jaar duren. Hij wees erop dat de lidstaten unaniem moeten instemmen met de meerjarenbegroting. Hij zei dat duidelijk is hoe Nederland erin staat. “Het is nu mijn verantwoordelijkheid om tot een uitgebalanceerd voorstel te komen, waar ook Nederland mee uit de voeten kan.”

Oettinger: Na Brexit kan Nederland korting op EU-bijdrage vergeten

Elsevier 18.01.2018 Nederland hoeft er niet op te rekenen dat het opnieuw een korting van 1 miljard euro krijgt op zijn bijdrage aan de Europese Unie, zegt eurocommissaris Günther Oettinger voor Begrotingszaken. Volgens Oettinger zijn de kortingen die Nederland, het Verenigd Koninkrijk en andere lidstaten krijgen ‘enorm bureaucratisch en complex in de uitvoering’.

Nu de Britten volgend jaar de EU zullen verlaten – en dus hun korting ‘de moeder aller kortingen’ verdwijnt – is het een mooi moment om de kortingen van andere lidstaten ook te schrappen, zegt Oettinger in een interview met FD, dat vrijdag verschijnt.

Eurocommissaris Oettinger was donderdag in Den Haag om het toekomstig Meerjarig Financieel Kader (MFK) te bespreken, onder anderen met premier Mark Rutte.

Oettinger vraagt ‘flexibiliteit’ om te compenseren voor gat door Britten

Volgens Oettinger is een groot deel van die kortingen er om de directe en indirecte gevolgen door de Britse korting richting bijvoorbeeld de Nederlandse afdracht te verlagen.

De korting van de Britten, die in 1984 door de Conservatieve oud-premier Margaret Thatcher werd afgedwongen, had een permanent karakter, in tegenstelling tot die van andere lidstaten. De andere kortingen lopen af als het huidige meerjarige financiële kader stopt. Dat is in 2020.

Jelte Wiersma: De Britten zijn al 500 jaar tegen een verenigd Europa

Maar het feit dat de Britten de EU volgend jaar verlaten, heeft meer consequenties dan alleen het vervallen van hun korting. Ze laten een miljardengat achter op de algehele begroting van de EU, een gat dat volgens Oettinger voor de helft moet worden opgevuld door te snijden in de uitgaven van de EU.

De andere helft moet worden opgevangen door andere EU-lidstaten, die op een verhoogde bijdrage moeten rekenen. Oettinger vraagt flexibiliteit van de lidstaten voor het nieuwe MFK, dat in 2020 moet ingaan en ook weer een looptijd heeft van zeven jaar.

Maar het verhogen van de bijdragen gebeurt niet zomaar. In de Europese Raad moeten alle EU-lidstaten er unaniem mee akkoord gaan, waarna ook alle 27 nationale parlement ermee moeten instemmen.

Kabinet wil korting niet afstaan

Minister Wopke Hoekstra van Financiën liet eerder echter weten dat het kabinet wil vasthouden aan de korting. Ook wil Nederland niet extra bijdragen aan de EU, wanneer Groot-Brittannië is weggevallen. De Britten zijn de grootste nettobetaler aan de EU, en nemen naar schatting een bijdrage van ruim 13 miljard euro op jaarbasis voor hun rekening.

Hoekstra, evenals de Tweede Kamer, vindt dat de EU maar moet bezuinigen om het gat op te vullen. Hoekstra, die donderdag ook met Oettinger sprak in Den Haag, pleit bovendien voor een modernisering van de begroting, waarbij er minder geld zou gaan naar subsidies voor landbouw en armere EU-landen, en meer geld uitgetrokken wordt voor innovatie.

Elif Isitman (1987) is sinds oktober 2014 online redacteur bij Elsevier Weekblad.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Juncker wil hoger budget: ‘EU is meer waard dan een kop koffie’

Farage vreest ‘verlies van historische Brexit-winst’

Waarom is iedereen zo negatief over de EU?

Het gaat goed met de Nederlandse economie, moet het kabinet dan niet juist nu gaan bezuinigen?

VK 07.01.2018  2018 belooft al economische zonneschijn, maar het nieuwe kabinet doet er nog een schepje bovenop. Gevaarlijk, waarschuwen economen. En hoe denken de felste voorstanders van extra overheidsuitgaven in crisistijd hierover?

Als de Nederlandse economie een barbecue is, dan dreigt het kabinet dit jaar de rol te vervullen van de iets te enthousiaste buurman. Met een scheut spiritus stookt die het vuurtje nog eens extra op.

Steeds meer economen waarschuwen voor zo’n oververhitting. ‘De overheid jaagt de economische groei verder aan’, constateerde het Centraal Planbureau vorige maand niet zonder zorgen in zijn vooruitblik op 2018. De uitgaven – aan onder meer leger, verpleeghuizen, onderwijs – lopen met maar liefst 3,5 procent op. Zonder die extra stimulans zou de Nederlandse economie maar liefst 0,8 procent minder groeien. Dit verklaart volgens het CPB ‘voor een belangrijk deel de hogere BBP-groei dan die in onze buurlanden’.

‘Anticyclisch beleid’

Winkelend publiek in Rotterdam© ANP

Dat lijkt mooi, maar de aloude economenwijsheid schrijft voor dat overheden in de vette jaren juist een financiële buffer aanleggen. Anders is er, zoals Jozef in het Oude Testament de farao al voorhield, in de magere jaren geen graan meer om uit te delen. Zo’n ‘anticyclisch beleid’ blijkt desondanks politiek moeilijk te verkopen.

In plaats van de economie af te remmen, wordt het gaspedaal nog dieper ingedrukt – ook buiten Nederland. Zo zal de belastingverlaging van president Trump de toch al florerende Amerikaanse economie verder opzwepen. Ondertussen blijft de geldpers van de Europese Centrale Bank draaien. Tot dit najaar worden voor 270 miljard euro aan extra staats- en bedrijfsobligaties opgekocht. Dat komt boven op de reeds aangeschafte schuldenberg van meer dan 2300 miljard euro. ‘Een te langzame afbouw’ van dit historisch ongekende monetaire stimuleringsprogramma, schrijft het CPB, ‘kan leiden tot oververhitting van de economie.’

‘Economisch niet nodig’

Behalve het Planbureau zet ook De Nederlandsche Bank vraagtekens bij de miljardenuitgaven die Rutte III voor ogen heeft. ‘Politiek gezien begrijp ik het, na jarenlang bezuinigen’, zei DNB-directeur Job Swank onlangs bij een persconferentie. ‘Maar economisch is het niet nodig.’ Minder omfloerst formuleren de economen van de Rabobank het in een rapport: ‘Juist in de jaren na de crisis, toen de economie wel wat stimulans kon gebruiken, bezuinigde de overheid hard om de begroting op orde te brengen. Nu de economie is hersteld, gaat de overheid alleen maar verder stimuleren.’ Dat maakt de Nederlandse economie kwetsbaar. De pieken worden hoger, maar in tijden van crisis is het dal ook extra diep.

Met die kritiek keert het uit de crisis bekende bezuinigingsdebat voorzichtig terug – zij het in spiegelbeeld. Toen luidde de kritiek van sommige economen dat de regering de hand te veel op de knip hield. Nu wordt juist iets meer calvinisme bepleit.

Er is wel een groot verschil in de toon van de discussie. Die is heel wat minder fel. Logisch: ondanks fors hogere overheidsuitgaven, kan het kabinet ook de staatsschuld terugdringen. Dat is het voordeel van economische groei. Daar komt bij dat bezuinigingen veel meer weerstand oproepen dan extra uitgaven. Nederland kent nu eenmaal geen krachtige belangengroepen, zoals in Duitsland de Bond van Belastingbetalers, die de regering om de oren slaan met elke extra cent belasting die over de balk wordt gesmeten.

‘Wereldwijde economische situatie verre van normaal’

Bas Jacobs © Raymond Rutting / de Volkskrant

Bas Jacobs, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam:

Hoewel hij zelf niet tegen méér economische stimulering door de overheid is, vindt de Rotterdamse hoogleraar economie Bas Jacobs die gelatenheid onbegrijpelijk. ‘Volstrekt inconsequent’, gedraagt de Nederlandse politiek zich volgens hem. ‘De partijen die de afgelopen crisisjaren het hardst geroepen hebben dat er bezuinigd moet worden, hebben nu collectief hun budgettaire orthodoxie overboord gegooid. Echt, daar zit geen enkele diepere economische gedachte achter. Het ergste is dat vrijwel niemand hier een woord aan vuil lijkt te maken.’

Natuurlijk onderschrijft hij het bekende adagium van de econoom Keynes: wie in slechte tijden de economie wil stimuleren, moet sparen als het economisch voor de wind gaat. Toch is Bas Jacobs, in de voorbije crisis een van de felste critici van het bezuinigingsbeleid, niet per se tegen de extra uitgaven van Rutte III.

‘Het is erg lastig in te schatten op welk punt in de economische cyclus Nederland zit’, legt hij uit. ‘Er is een aanwijzing voor oververhitting: de extreem lage werkloosheid. Tegelijkertijd groeit de economie al een paar jaar veel harder dan verwacht, terwijl de lonen en prijzen heel gematigd stijgen. Dat wijst nog op overcapaciteit. Daarnaast blijft de wereldwijde economische situatie verre van normaal, met de rente van de Europese Centrale Bank die op nul staat.’

In die situatie acht Jacobs het economische risico van bezuinigingen – tegenvallende groei – groter dan het risico van wat oververhitting. ‘Als landen als Nederland en Duitsland met hogere lonen en extra investeringen zorgen voor meer inflatie in het Eurogebied, helpt dat de ECB om het monetaire beleid te normaliseren. Dat is belangrijk, wil de centrale bank bij een volgende recessie nog iets uit kunnen richten.’

‘Nederland spaart te veel’

Coen Teulings. © anp

Coen Teulings, hoogleraar economie in Cambridge 

Ook de voormalige CPB-directeur is geen voorstander van extra zuinigheid. De reden daarvoor heeft niet zozeer te maken met de economische conjunctuur, maar is fundamenteler: net als buurland Duitsland spaart Nederland te veel.

‘De staatsschuld daalt razendsnel, van ruim 60 procent in 2016 naar iets meer dan 50 procent van het BBP in 2019. Het pensioenvermogen is de afgelopen tien jaar toegenomen van 120 naar 160 procent van het BBP. Dat klinkt mooi, maar mondiaal gezien is het een onhoudbare situatie. Tegenover de besparingen van het ene land, moeten immers wel spaartekorten van een ander land staan. Je kunt niet met zijn allen tegelijkertijd sparen. Dat is een recept voor chaos. Vergeet niet: voorafgaande aan de crisis van 2008 was het het enorme spaaroverschot van China dat de zeepbel op de Amerikaanse huizenmarkt opblies, met alle gevolgen van dien.’

De oplossing ligt voor de hand: laat de lonen stijgen en het geld binnenlands rollen. Wat Teulings betreft, had dit het beste tijdens de crisis kunnen gebeuren, om de pijn te verzachten. Tegen de economische cyclus in dus. ‘Het kabinet heeft indertijd gekozen voor forse bezuinigingen. Het gevolg is dat we, nu het beter gaat, weinig anders kunnen doen dan opnieuw procyclisch handelen: niet besparen. Maar laten we het vooral van de positieve kant bekijken. We zijn veel rijker dan we denken.’

Dit schreven we eerder over de economische feeststemming

Is de huidige economische feeststemming een voorbode van een nieuwe zeepbel plus crisis?
Stapt Nederland in dezelfde valkuil als tien jaar geleden, toen het aan de vooravond van de grootste economische crisis sinds de jaren dertig bleek te staan?

De economische paradox van 2017
In 2017 zijn Nederlandse huizenbezitters gemiddeld enkele tienduizenden euro’s rijker geworden. Als hun huis in de Randstad staat, is die winst vaak nog groter. De gewonnen rijkdom is wel van papier. Leidt die duurdere woning in de praktijk tot een dikkere portemonnee?

Economische groei zet ook in 2018 door
Als de huizenprijzen niet zo hard waren gestegen, zou de economische groei de afgelopen jaren ruim een kwart lager zijn geweest. Had de woningmarkt zich in een ‘normaler’, gematigd tempo hersteld, dan waren de consumentenuitgaven zelfs 60 procent lager geweest.

Volg en lees meer over:  ECONOMIE   NEDERLAND

Nederlandse werknemer profiteerde in 2017 qua loon amper van aantrekkende economie

VK 04.01.2018 De cao-lonen zijn in het afgelopen jaar minder gestegen dan in het jaar ervoor, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt. Vorig jaar namen de lonen 1,5 procent toe. In 2016 kregen werknemers er nog 1,8 procent bij. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Dat de loonstijging lager uitvalt dan in 2016 zou kunnen komen door het uitblijven van bepaalde cao-akkoorden, laat een woordvoerder van het CBS weten. Zo kregen de kappers- en uitvaartbranche nog geen nieuwe cao en heeft het CBS geen cijfers gepubliceerd over de sector onderwijs. In die sector zijn onvoldoende akkoorden getekend. In 2016 stond het onderwijs nog voor een loonstijging 3,9 procent in de boeken.

© vk

Ook speelt mee dat de ambtenarij in 2016 een goed jaar had. Overheidsdienaren kregen in dat jaar 3,2 procent extra. Vorig jaar kregen ambtenaren er nog slechts 1,1 procent bij. Bij de overheid werken relatief veel mensen, zodat het akkoord zwaar meetelt.

Wel goed doet de sector landbouw, bosbouw en visserij het. Werknemers in die branche kregen er het afgelopen jaar 2,3 procent bij.

Inflatie

De tegenvallende cijfers betekenen dat Nederlandse werknemers er qua loon in 2017 zeer weinig op vooruit zijn gegaan

De tegenvallende cijfers betekenen dat Nederlandse werknemers er qua loon in 2017 zeer weinig op vooruit zijn gegaan. De definitieve inflatiecijfers zijn nog niet bekend, maar de verwachting is dat de inflatie in het afgelopen jaar ook rond de 1,5 procent zal liggen. Bij dat percentage gaat de gehele stijging van de lonen op aan het duurder worden van goederen en diensten.

In 2016 was de inflatie nog historisch laag, waardoor de reële lonen (stijging van de lonen min stijging van de prijzen) sterk stegen. 

De loonstijging die het CBS meldt is een paar tienden lager dan de eerdere berekeningen vakbond FNV (1,76 procent erbij tot december en AWVN (1,78 procent erbij). Dat komt doordat die organisaties anders meten. FNV en AWVN turven de nieuw afgesloten CAO’s. Het CBS weegt werknemers zonder nieuwe cao ook mee.

Daarnaast beschikt het CBS over fijnmazige data. Het statistiekbureau weet beter hoeveel werknemers in een sector actief zijn en op welk salarisniveau zij zitten. Voor iemand met een hogere functie betekent een loonsverhoging van vijftig euro procentueel minder dan voor een werknemer met het minimumloon.

Wordt 2018 het jaar dat Nederland weer gaat staken?

In de nieuwe cao’s stijgen de lonen gemiddeld meer dan 2 procent per jaar; een symbolische grens. Is het de aanzet voor een langere periode met sterk stijgende lonen en groeiende welvaart voor de werknemer?

De economie groeit, de orderportefeuilles zijn vol en vacatures lastig in te vullen. Toch stijgen de lonen amper en gaat Nederland niet de straat op. Zijn we vergeten dat actievoeren loont? (+)

Volg en lees meer over:  ECONOMIE   NEDERLAND   VAKBONDEN

Loonstrook 2018 onder de loep: laagste inkomens leveren in

AD 04.01.2018 De meeste werknemers vinden deze maand nauwelijks extra geld op hun loonstrookje terug. Hoge inkomens gaan er het meest op vooruit, minima met een laag loontje leveren in. Dat blijkt uit berekeningen die loonstrookjesverwerker ADP vanmorgen heeft gepubliceerd.

Doordat het nieuwe kabinet net is gestart, zijn er weinig wijzigingen in de salarisstrook dit jaar, aldus Dik van Leeuwerden, ADP

Werknemers met een modaal salaris (2.894 euro) ontvangen straks netto 7 euro meer. Wie anderhalf keer modaal verdient, ziet nog 1 euro extra op de loonstrook. Mensen die meer verdienen (twee keer modaal) gaan er 16 euro op vooruit.

Bekaaid ervan af komen deeltijdwerknemers met een minimaal loontje van tussen de 1.000 en 1.500 euro per maand. Zij ontvangen tot vier euro minder. Werknemers met een minimaal salaris van 1.578 euro vinden 7 euro extra terug op hun salarisstrook.

Veel verdienende werknemers (5.750 euro of daarboven) profitereren doordat het top belastingtarief van 52 naar 51,95 procent daalt. Zij vinden eind januari tot 18 euro meer terug op hun salarisstrookje.

Veranderingen
De berekeningen van ADP zijn gebaseerd op alle veranderingen in onder meer fiscale regels, werknemerspremies en pensioenen. Ze staan los van loonsverhogingen die mensen krijgen doordat er een nieuwe CAO is afgesloten of doordat zij een treden in hun loonschaal stijgen. De CAO-lonen stegen vorig jaar gemiddeld met 1,5 procent, maakte het CBS vanmorgen bekend.

Het ADP, dat voor 1,4 miljoen werknemers de salarissen verwerkt, spreekt van een relatief saai jaar. ,,Doordat het vorige kabinet vanwege de lange formatie het grootste deel van 2017 demissionair was zie je dat veel veranderingen van Rutte III pas in 2019 ingaan,” zegt algemeen directeur Martijn Brand. ,,Daardoor zijn er weinig grote wijzigingen en veranderen de lonen relatief weinig.”

Een fictief loonstrookje zoals werknemers die het eind van deze maand op de deurmat vinden. © ANP

De reparatie van het derde WW-jaar drukt de lonen. Werknemers betalen daarvoor, aldus ADP.

De achteruitgang bij lage inkomens komt doordat de arbeidskorting niet geheel kan worden benut. Dat geldt voor alle inkomens tot 1750 euro per maand, zegt ADP-loonspecialist Dik van Leeuwerden.

,,Deze werknemers moeten er daarom goed op letten dat ze na 2018 het verschil via de aangifte inkomensbelasting terugvragen van de Belastingdienst.” Dat kan wel 250 euro opleveren.

De lonen voor de meeste werknemers stijgen iets ondanks dat de belastingtarieven in de tweede en derde schijf omhoog gaan naar 40,85 procent. ,,Maar omdat de inkomensgrenzen voor deze tarieven hoger zijn geworden en de heffingskortingen iets hoger zijn, blijft voor de meeste mensen uiteindelijk een kleine plus over,” aldus Van Leeuwerden.

Een factor die de loonstijging drukt is de reparatie van het derde WW-jaar. Het kabinet heeft bepaald dat werknemers die hun baan kwijtraken nog maximaal twee jaar recht op een WW-uitkering hebben. Met sociale partners is afgesproken dat het derde jaar toch mogelijk blijft maar dat werknemers de rekening betalen.

Ambtenaren

AMSTERDAM – Dik van Leeuwerden, loonspecialist ADP © Bart Maat

Het ADP keek naast algemene veranderingen ook naar branchegerelateerde werknemerspremies en grote pensioenregelingen bij onder andere ABP, Zorg & Welzijn en Metaal & Techniek.

Kijken we naar specifieke sectoren dan komen ambtenaren er bekaaid af. Omdat zij dit jaar meer pensioenpremie moeten betalen, gaat een modaal verdienende ambtenaar er slechts 5 euro per maand op vooruit. Overheidsdienaren die op twee keer modaal zitten zien hun loon zelfs een euro per maand op achteruit.

Bouwvakkers met doorsnee salaris gaan er 8 euro per maand op vooruit. In de zorg daalt de pensioenpremie licht en houdt personeel met een modaal salaris maandelijks 6 euro extra over. Voor 2,5 keer modaal is dat 15 euro.

Ook voor werknemers in de metaal en techniek zijn er iets lagere pensioenpremies. Een gemiddeld salaris stijgt 6 euro, voor twee keer modaal is dat 11 euro.

Pensionado’s

Pensioengerechtigen met een aanvullend pensioen of lijfrente zien hun uitkering iets dalen. Bij een aanvullend pensioen van 500 euro ontvangt iemand 1,25 euro minder per maand. Bij 750 euro is dat 1,88 euro. Het verschil loopt op tot bijna zeven euro bij een aanvullend pensioen van maandelijks 2.750 euro.

Reden van de daling is hun verhoogde bijdrage voor de Zorgverzekeringswet. Die steeg van 5,4 naar 5,65 procent. Wel profiteren pensioengerechtigden met een uitkering tussen de 1.700 en 2.650 euro lichtjes van de verlenging van de eerste belastingschijf.

Werkgevers

Voor werkgevers gaan de arbeidskosten omhoog. Een ambtenaar met modaal salaris kost de overheid 23 euro per maand meer. Voor werkgevers in de bouw blijven de lasten grotendeels gelijk. Dat veel organisaties en bedrijven duurder uit zijn komt doordat de verplichte bijdrage voor de Zorgverzekeringswet van 6,65 naar 6,90 procent stijgt.

Ook de grondslag waarop deze bijdrage wordt berekend ligt hoger. De verplichte Algemene Werkloosheidspremie (AWF) neemt toe van 2,64 naar 2,85 procent. De zogeheten AOF-premie stijgt van 6,66 naar 6,77 procent. Voor een gemiddelde werknemer met modaal salaris betekent dit 21 euro hogere werkgeverslasten.

Bekijk in de infographic hieronder  de loonwijzigingen voor 2018:

Infographic lonen 2018 © ADP

Kapper ging er in 2017 het minst op vooruit, landbouw het meest

AD 04.01.2018 De cao-lonen zijn in 2017 minder hard gestegen dan in 2016. Gemiddeld gingen de lonen er afgelopen jaar met 1,5 procent op vooruit, terwijl dat een jaar eerder nog 1,8 procent was. Het minst stegen de lonen in de bedrijfstak ‘overige dienstverlening’, zo blijkt uit cijfers van het CBS.

Tot deze bedrijfstak behoren onder meer kappers en uitvaartverzorgers. Hier klommen de lonen met slechts 1 procent omhoog. In 24 procent van de cao’s kwam er voor deze groep geen nieuw akkoord tot stand.

Landbouwwerkers zijn er volgens het CBS het meest op vooruit gegaan: gemiddeld kregen zij een loonsverhoging van 2,3 procent.

Dit jaar is in de cao’s een gemiddelde loonstijging van 2,14% afgesproken. Dat betekent dat we er in 2018 dus wél weer op vooruit gaan wat betreft de cao-lonen.

Staat leent dit jaar minder dan gedacht

AD 03.01.2018 De Nederlandse staat denkt dit jaar minder geld te moeten lenen dan gedacht. Dat blijkt uit een nieuwe raming van het Agentschap van de Generale Thesaurie van het ministerie van Financiën.

De staat schat in voor dit jaar genoeg te hebben aan 50,5 miljard euro, dat geleend zal worden op de kapitaal- en geldmarkt. De financieringsbehoefte ligt daarmee 3 miljard euro lager dan bij een eerdere raming medio december.

De verlaging hangt samen met een verbetering van de kaspositie aan het einde van 2017. Het agentschap verwacht tussen de 23 miljard en 29 miljard euro op te halen met de uitgifte van langlopend schuldpapier. In de rest van de financieringsbehoefte wordt voorzien met behulp van kortlopende leningen.

Sterke groei economie vlakt af

Telegraaf 02.01.2017 Voor beleggers remmen de winsten van 2017 komend jaar af. De eerste kwartalen houden stevige economische groei, vooral in Europa. Centrale banken, bedrijfsschulden en forsere correcties risico’s kunnen degelijke rendementen later in 2018 drukken, aldus strategen voor 2018.

De economie voorspellen blijft lastig. De consensus van doorzettende groei is opvallend onder strategen van alle zakenbanken en een tiental vermogensbeheerders. Het IMF rekent op een 3,7% beter bbp voor de wereld.

,,De markten staan op full steam ahead”, typeert hoofdeconoom Janwillem Acket van het Zwitserse Julius Bär. ,,Daar is economisch gezien voorlopig ook reden voor. Later in het jaar vind ik het verstandig wat kapitaal vrij te maken om snel van strategie te kunnen wisselen.”

Vooral de schuldenlast van bedrijven en huishoudens in China zijn, de grootste onder de kopzorgen van strategen (zie overzicht illustratie). Maar de dictatuur kan ook vrij snel ingrijpen, nuanceren de strategen meteen.

Meer voltatiliteit

De hele markt reageert nauwelijks op problemen zoals Noord-Koreaanse raketaanvallen. Maar de volatiliteit zal gaan toenemen, waarschuwt BlackRock, ’s werelds grootste vermogensbeheerder die tot 2020 wel groeiende aandelenmarkten voorziet. Want de nog steeds lage inflatie naast de aanhoudende monetaire steun van de ECB en de Federal Reserve bieden bedrijven en investeerders voldoende goedkoop kapitaal.

De verkiezingen dit jaar met anti-EU-partijenkrachten in Italië, en die in Mexico, Brazilië en Rusland, kunnen het stabiele sentiment verstoren. Terwijl de Brexit volgens de strategen al is ingeprijsd.

Het optimisme voor 2018 is historisch gezien zeer hoog. ,,We zitten in een bubbel, maar die barst nog niet”, typeert hoofdeconoom Keith Wade van vermogensbeheerder Schroders. Er is nog volop groei mogelijk voor beleggers, zegt ook hij. Voornamelijk in aandelen, claimt dit fonds. ,,Obligaties zullen met een half procent rentestijging in 2018 al een heel slecht rendement boeken”, bevestigt Corné van Zeijl (Actiam Vermogensbeheer).

Verschil rentetempo

De renteverschillen tussen de VS en de eurozone lopen in 2018 verder op. De Amerikaanse Fed onder leiding van nieuweling Jeremy Powell heeft drie renteverhogingen gepland, de ECB niet een. Met die afbouw zal de dollar stijgen tegen de euro, meent ETF Securities.

Volgens obligatiespecialist Mary Pieterse-Bloem van ABN Amro moeten beleggers rekening gaan houden dat een plots flink stijgende inflatie tot afwijkende, onverwachte ingrepen van centrale banken kan leiden.

,,Beleidsfouten door centrale bankiers behoren tot de grootste risico”, zegt hoofdstrateeg Jim McDonald van Northern Trust. Zonder uitzondering noemen strategen het grillige gedrag van Trump als rode vlag voor beleggers.

Oplopende waarderingen

De ECB zal de komende kwartalen sowieso de handen vol hebben aan het stoppen met het massaal opkopen van obligaties. Na de afbouw van het stimuleringsprogramma zal de ECB „in de lente of de zomer van 2019 voor het eerst de rente weer gaan verhogen”, stelt het Belgische Candriam. Maar vlakkere obligatiecurves tonen dat het herstel geleidelijker gaat dan hiervoor, waarschuwt ETF Securities.

Alle fondsen zijn daarnaast, met enige argwaan, enthousiast over Trumps belastingverlagingen. Amerikaanse bedrijven zullen profiteren. Het vrijgespeelde geld zal naar aandeelhouders gaan, wat tot oplopende waarderingen leidt. Maar die zijn al aan de stevige kant.

Europese aandelen blijven daarmee bij analisten favoriet voor 2018. „Wereldwijd zijn bedrijven uit de eurozone het meest aantrekkelijk geprijsd. Ook hun winsten zitten in de lift”, zegt hoofdeconoom Anton Brender van Candriam. Hij verwacht dat de Europese economie stabiel blijft groeien met 2,2%.

Gewilde sectoren

Opkomende markten zullen met hun opmars bijdragen aan een wereldwijde groei, van gemiddeld 3,6%, het hoogste niveau in tien jaar. „Het aantal kwetsbare landen, zoals Venezuela, is klein”, aldus Brender.

Naar sector bekeken trekken omzetten onder defensiebedrijven, financials, de entertainment-, sport- en reisbranche aan.

De autoproducenten blijven net als media-, retailconcerns, telecom-en kabelbedrijven en vastgoed gemiddeld vlak, tot zo’n 3% groei. De opmars van de elektrische auto krijgt nog weinig impact. Oliekartel OPEC zal bovendien zijn prijzen niet sterk kunnen verhogen, om schalieproducenten buiten de deur te houden.

Wat, afgezien van schokjes, in 2018 voor geringe prijsstijgingen van stook- en energieprijzen leidt.

Dit sorteercentrum van Wehkamp is het grootste geautomatiseerde sorteercentrum van Europa. De consument is koopzuchtig en het bedrijfsleven wil volop investeren. © Herman Engbers

Beter dan 2018 kan het economisch niet worden

Trouw 02.01.2018 Jubelen over de economie kan weer komend jaar. Voor het eerst sinds de crisis gaan alle remmen los.

Een economisch feestje wordt 2018 en het is bijna niet meer te verstoren. De consument is koopzuchtig, het bedrijfsleven wil volop investeren en geld lenen kost nog altijd bijna niets. Zie daar de ingrediënten die maken dat 2018 door een roze bril kan worden bezien. Economen hebben het over ‘hoogconjunctuur’ en een ‘groeispurt’. Kan het dan echt niet meer tegenvallen in 2018?

“Voor het eerst sinds het uitbreken van de crisis hebben we weer een echt goed jaar voor de boeg, waarin de werkloosheid laag is, de economie op volle toeren draait en de overheid ook nog eens grote uitgaven doet”, zegt Menno Middeldorp, hoofd onderzoek Nederlandse economie bij Rabobank. “Met de crisis in de achteruitkijkspiegel zijn we daar helemaal niet meer aan gewend.”

De Nederlandse economie groeit dit jaar met 3,1 procent, zo becijferde het Centraal Planbureau. De werkloosheid daalt naar het laagste niveau in tien jaar, namelijk naar 3,9 procent van de beroepsbevolking.

Hausse op de woningmarkt

Met de crisis in het achterhoofd zien veel consumenten de jubelstemming op de woningmarkt als een groot risico, zo blijkt uit een enquête van ING onder zijn klanten. Maar volgens Marieke Blom, hoofdeconoom van ING, is dit een verkeerde inschatting en is er niets ongezonds aan de hand. “Nederlanders blijven ook volgend jaar volop huizen kopen, omdat de hypotheekrente historisch laag blijft en de huizenprijzen gemiddeld lager liggen dan voor de crisis.”

Die goed draaiende woningmarkt is een belangrijke aanjager van de economie. Wie een huis koopt, geeft immers ook geld uit aan andere zaken. Denk aan een schilderbeurt, nieuwe gordijnen en meubilair. Het aantal woningen dat te koop staat, is in 2018 wel kleiner, zegt Blom. “Dat komt doordat er de afgelopen jaren te weinig woningen bij zijn gebouwd.” Blom verwacht dat het aantal huizen dat verkocht wordt daarom zal teruglopen. “Vooral in de Randstad zie je dat de markt droogkookt. Voor de toekomst moet er echt flink bijgebouwd worden.”

Halen huizenkopers zich niet veel te hoge hypotheekschulden op de hals? Dat valt gelukkig mee, vindt Middeldorp. “De regels voor het verkrijgen van een hypotheek zijn een stuk strenger geworden. Het gaat in de grote steden hard op de huizenmarkt, maar anders dan bij het uitbreken van de financiële crisis worden de aankopen niet gefinancierd met te hoge schulden. We hebben wel iets geleerd van alles wat er mis ging.”

Alleen in Amsterdam, waar de prijzen tot grote hoogten zijn gestegen, is het volgens Blom wel oppassen geblazen. “Wie voor een korte periode een huis wil kopen en daarvoor veel moet lenen, kan zich beter bedenken.” Volgens Middeldorp is Amsterdam een verhaal apart. “Wat daar gebeurt op de woningmarkt is zo anders dan in de rest van het land. Amsterdam krijgt steeds meer het karakter van een wereldstad als Londen of Parijs. Als je het met zo’n stad vergelijkt, zijn de ontwikkelingen beter te verklaren.”

De overheid trekt de portemonnee

Het kopen en verkopen op de woningmarkt gaat in 2018 dus vrolijk door. Valt er dan wellicht onheil te verwachten van het aflopen van het economisch steunprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB)? Ook die kans is klein. Sowieso blijft het stimuleringsbeleid nog doorlopen tot en met september, waardoor de rente laag blijft. En of het eind september 2018 echt voorbij is, hangt af van de economische omstandigheden van dat moment. Bankpresident Mario Draghi lijkt economische schokken in de eurozone koste wat het kost te willen voorkomen. “De ECB zal heel rustig en geleidelijk te werk gaan”, zegt Middeldorp.

Nederland gaat het in 2018 zelfs beter doen dan buurlanden, omdat de overheid de uitgaven fors opschroeft, zo schrijft het CPB. Er gaat meer geld naar onderwijs, defensie en zorg. Was de groei van de overheidsbestedingen in 2017 nog 0,4 procent, in 2018 wordt dat 3,5 procent.

Economen zijn niet per se blij met dit beleid. Een bekende economische aanname is namelijk dat de overheid juist bij economisch hoogtij moet sparen voor slechtere tijden. En in zwaar economisch weer moet de overheid geld uitgeven om de neerwaartse trend tegen te gaan. De politiek heeft echter de neiging om precies mee te bewegen met de economische golfbeweging, zegt Luc Aben, hoofdeconoom van vermogensbeheerder Van Lanschot. “Typisch procyclisch beleid.”

Ook de Nederlandse overheid haalde tijdens de crisis de broekriem aan en strooit nu het goed gaat met geld. Niet dat de schatkist daar nu echt last van krijgt: de inkomsten liggen volgend jaar hoger dan de uitgaven en dus is er nog steeds een begrotingsoverschot van 0,5 procent.

Geen bubbel, maar normalisering

Nu iedereen weer volop aan het besteden is en de economie weer op volle toeren draait, dringt de vraag zich op of er geen risico is op oververhitting. Maar volgens Blom is er geen sprake van een nieuwe zeepbel. “De economie is nog altijd bezig te normaliseren na het diepe dal. Wat we nu zien is een normale, positieve conjunctuurbeweging.” Wie denkt dat de economie oververhit raakt, kijkt volgens Blom te weinig naar de historie. “De crisis was uitzonderlijk. Als je kijkt naar hoe de economie daarvoor draaide, zie je dat er nu nog ruimte is voor verder herstel.”

In 2018 komt wel het moment dat de Nederlandse economie op de toppen van haar kunnen draait, zegt Aben. “De vrije capaciteit die er nog was om extra te produceren, is benut. Om verder te groeien moeten bedrijven investeren.”

Wat tot dusver tegenvalt is dat de economische voorspoed nog niet heeft geleid tot een grote loonstijging. Het CPB verwacht echter wel dat dit volgend jaar beter gaat en raamt een stijging van 2,2 procent. Volgens Blom is de loonstijging tot dusver tegengevallen, omdat lonen nu eenmaal traag meebewegen met economische veranderingen. “Tijdens de crisis duurde het ook even voordat je de lonen zag reageren.”

De ruime schil van flexibele arbeidskrachten is ook een mogelijke verklaring dat de loonstijging van het vaste personeel tot dusver tegenvalt. Zzp’ers krijgen meer opdrachten als het weer economisch goed gaat. “De verdiensten van zzp’ers knallen omhoog en omlaag met de toppen en dalen van de economie”, zegt Blom. Kees Vendrik, hoofdeconoom bij Triodos Bank, vreest echter dat de beperkte loonstijging blijvend is, te verklaren door de uitholling van de positie van de vakbonden. “Zij kunnen het onderhandelingsspel aan de cao-tafel minder hard spelen, waardoor het minder goed lukt om bedrijfswinsten in te zetten voor het verhogen van de lonen. Bedrijven besteden liever geld aan het belonen van de aandeelhouders of aan investeringen.”

Politiek loopt het wel los

Anders dan vorig jaar lijken economen zich over politieke risico’s in 2018 niet al te druk te maken. De economische gevolgen van de verkiezingen in Frankrijk, Duitsland en Nederland zijn meegevallen. “2017 was een jaar van blije verrassingen”, zegt Aben. “Het ging allemaal veel beter dan verwacht.”

En dus is nu de inschatting dat het met de Italiaanse verkiezingen ook wel los zal lopen. Een overwinning van de populistische Vijfsterrenbeweging kan natuurlijk leiden tot politieke turbulentie, maar dan nog zal dit de Europese economische motor niet schaden, zegt Aben. “Nu het zo goed gaat, is de kans op economische tegenwind klein.”

Is er dan niets dat het feestje kan verpesten? Daar lijkt het niet op. De ellende van de eurocrisis, die Nederland in 2011 nog in een recessie stortte, is grotendeels voorbij. Dat alle signalen voor de Nederlandse economie op groen staan, is zelfs te danken aan het opbloeien van de eurozone, aldus Aben. “De Europese consument profiteert van de afbrokkelende werkloosheid. Zelfs in het zuiden zie je dat steeds meer mensen weer aan het werk komen. Het resultaat is een groot vertrouwen bij consumenten en producenten. De eurozone staat eindelijk weer stevig op de eigen benen en is daardoor minder afhankelijk van gebeurtenissen in de rest van de wereld.”

Zelfs al mocht de Brexit, het uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, wat moeizamer verlopen dan verwacht, dan nog kan dat de pret niet drukken, zegt Corné van Zeijl, vermogensbeheerder bij Actiam. “Nederland exporteert veel naar het Verenigd Koninkrijk. Dat kan teruglopen bij een moeizame Brexit. Maar het gaat nu zo goed met de Nederlandse economie dat we van zo’n tegenslag weinig zullen merken.”

Oververhitting in de Verenigde Staten

Als Van Zeijl toch een risico moet noemen, dan is dat de Amerikaanse economie, die al wel erg lang in een opwaartse beweging zit. “Met de belastingmaatregel stimuleert Trump nu extra, terwijl dat helemaal niet nodig is. De kans op oververhitting van de economie neemt daardoor toe.” Bij oververhitting is de vraag veel groter dan het aanbod, waardoor de inflatie stijgt. De Fed, de Amerikaanse Centrale Bank, zal dan de rente laten stijgen om de vraag te temperen. Het wordt dan namelijk weer aantrekkelijker om te sparen en minder aantrekkelijk om geld te lenen. “Vroeg of laat komt er een terugslag. En zo’n correctie in de Verenigde Staten, voel je ook in de Europa.”

Ook hangen de oplopende schulden in China nog altijd als een donkere wolk boven de internationale markt. Om de hoge economische groei vol te kunnen houden, blijven de schulden verder stijgen. De gigantische schuldenberg wordt al jaren gezien als een risico voor de financiële stabiliteit in de wereld. “Het is de vraag of de Chinese overheid voldoende controle heeft om ervoor te zorgen dat dit geen probleem wordt”, aldus Van Zeijl.

En wie verder kijkt dan de economie van vandaag de dag, ziet dat we juist deze tijden van economische voorspoed moeten gebruiken om structurele problemen aan te pakken, zegt Vendrik. “Ja, de Nederlandse economie groeit met 3,1 procent. Maar daarbij hoort de krachtige kanttekening dat deze groei voornamelijk mogelijk wordt gemaakt door fossiele brandstof. De welvaart van nu zouden we moeten gebruik om de transitie naar duurzame energie te versnellen. Het klimaatakkoord dat minister Wiebes gaat sluiten in 2018 is daarbij cruciaal.”

Hoekstra: misschien extra lastenverlichting

Telegraaf 30.12.2017 Het kabinet sluit extra lastenverlichting niet uit. Minister Hoekstra van Financiën zet de deur op een kier om een deel van eventuele begrotingsoverschotten terug te geven aan de belastingbetaler.

In een interview met deze krant wijst de CDA’er erop dat het kabinet traditiegetrouw in het voorjaar bekijkt of er onder de streep extra geld overblijft. Doordat de economie harder groeit dan eerder werd voorspeld, is het niet ondenkbaar dat er meer belastinggeld wordt opgehaald dan gedacht. Zo kende de begroting ook dit jaar een miljardenoverschot.

Regeringspartij VVD drong er bij monde van VVD-Kamerlid Hennis vlak voor de kerst al op aan dat bij meevallers de belastingbetaler meedeelt in de pot. Minister Hoekstra (Financiën) benadrukt echter zuinig te zijn en gevraagd naar een scenario van overschotten wil hij eerst kijken of er nog geld moet worden uitgetrokken voor specifieke onderwerpen. Maar lastenverlichting noemt hij vervolgens ook een ’optie’.

De bewindsman waarschuwt echter dat de Brexit nog voor een flinke tegenslag voor de economie kan zorgen. „Dat is evident een van de grootste risico’s die de komende jaren op ons afkomt.” Bovendien erkent Hoekstra dat de klimaatrekening fors kan oplopen.

BEKIJK OOK:

’Streng op staatskas passen’

Hoekstra kijkt naar mogelijkheden voor extra lastenverlichting

NU 20.12.2017 Minister Wopke Hoekstra (Financiën) is bereid te kijken of er op termijn een formule gemaakt kan worden voor wat er moet gebeuren met eventuele financiële meevallers bij de overheid.

Nu is het zo dat meevallers terugvloeien naar de staatsschuld. Dat noemen ze op het ministerie “trendmatig begrotingsbeleid”.

VVD-Kamerlid Jeanine Hennis vroeg aan Hoekstra naar de mogelijkheden voor zo’n “meevallersformule”.

Ze wil, zonder het overschot “te verbrassen”, extra lastenverlichting zodat mensen de economische groei ook in hun portemonnee voelen. Het trendmatig begrotingsbeleid “fijnslijpen”, noemt de VVD-politica dat.

“Ik ga daarover nadenken”, zei Hoekstra woensdag tegen Hennis in de Tweede Kamer.

Als er extra geld is te verdelen, zijn er volgens de bewindsman drie smaken: andere overheidsuitgaven, teruggeven aan burgers in lastenverlichting of terug laten lopen naar de staatsschuld.

Maar zo ver is het nog niet. In het voorjaar wordt pas de balans opgemaakt en beoordeelt Hoekstra het wensenlijstje van zijn collega-ministers. “Dan hak ik die gordiaanse knoop door.”

Het vorige kabinet kende zo’n formule wel, maar toenmalig minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem deed hier uiteindelijk niets mee toen er wel een overschot was, benadrukte PVV’er Tony van Dijck. In het huidige regeerakkoord is hier niets over afgesproken.

Meevallers

De vraag is zeer actueel omdat de economie weer fors aantrekt. Woensdagochtend schroefde het Centraal Planbureau (CPB) de economische groeiverwachting voor 2018 nog op naar ruim 3 procent.

Hoekstra noemt het trendmatig begrotingsbeleid “het belangrijkste anker dat we hebben”. Hij brengt in herinnering dat Nederland ongeveer zes miljard euro per jaar aan rente betaalt. Het is daarom niet zo gek dat het “zuurverdiende geld” van werkend Nederland naar de staatsschuld vloeit.

Hoekstra vraagt zich daarom in de Kamer hardop af of de VVD-wens niet haaks staat op deze methode. Je weet namelijk niet waar de Nederlandse economie zich in de conjunctuur precies bevindt. Zit je net voor het punt van oververhitting, dan is het onverstandig om extra geld uit te geven, vindt de bewindsman.

Dus wat doe je in het geval als er extra geld is te verdelen: De staatsschuld verder terugschroeven of de lasten voor burgers verlichten? “Vraag aan drie economen wat je moet doen, en je krijgt vier verstandige antwoorden. Daarom ben ik voorzichtig”, aldus Hoekstra.

Olie op het vuur

Ook PvdA-Kamerlid Henk Nijboer waakt voor de mogelijkheid van extra investeringen terwijl de economie misschien tegen oververhitting aan zit. “Wij gooien geen olie op het vuur”, zei hij.

Maar Nijboer verwacht dat de politieke druk om het overschot toch uit te geven toe zal nemen. In dat geval wil de PvdA dat er extra wordt geïnvesteerd in onderwijs, huren, politie en zorg.

Hoekstra zal begin februari in een brief aan de Kamer verder uiteenzetten of hij iets ziet in een meevallersformule en zo ja, hoe die formule er dan precies uitziet.

Lees meer over: Wopke Hoekstra Nederlandse economie


VVD wil extra lastenverlichting, minister terughoudend

Telegraaf 20.12.2017 Regeringspartij VVD zou graag zien dat een deel van toekomstige overschotten op de begroting worden gebruikt voor lastenverlichting. Minister Hoekstra (Financiën) reageert echter zeer terughoudend.

Dit jaar is er op de begroting een overschot van zo’n 3 miljard euro. In principe is afgesproken dat overschotten gebruikt worden om de staatsschuld te verlagen. Maar woensdag tijdens een debat over de begroting van 2017 pleitte VVD-Kamerlid Jeanine Hennis ervoor dat in de toekomst ook een deel wordt gebruikt voor lastenverlichting, volgens een nog te bepalen ‘meevallersformule’.

In het vorige regeerakkoord tussen VVD en PvdA was zelfs afgesproken dat een kwart van de overschotten voor lastenverlichting zou worden. Maar door de crisis waren er pas plussen toen het kabinet al demissionair werd. Toenmalig minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) vond het daarom niet gepast om alsnog dat geld uit te gaan geven.

Zo’n afspraak is nu niet gemaakt in het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en CU, terwijl er wel van wordt uitgegaan dat er jaarlijks een overschot van zo’n 0,5 procent overblijft. Hennis vindt dat over de besteding daarvan nadere afspraken moeten worden gemaakt.

Aarzelend

Huidig minister Wopke Hoekstra van Financiën reageerde echter aarzelend op de suggestie van de VVD. Hij wees er tijdens het debat op dat de coalitiepartijen dit keer niet zo’n afspraak hebben gemaakt en dat er voorzichtig moet worden omgesprongen met de financiën.

Wel zei de bewindsman toe de komende maanden in een brief aan de Tweede Kamer hierop terug te komen nadat hij zijn licht nog eens heeft laten schijnen over het begrotingsbeleid.

Koopkracht

Tijdens het debat werd ook ingegaan op de nieuwe voorspellingen van het Centraal Planbureau. PVV-Kamerlid Teun van Dijck noemt de verwachte koopkrachtstijging van 0,6 procent voor 2018 ‘kruimels’. „Nederland mag zich een slag in de rondte werken voor een schijntje.”

Hij wijst erop dat koopkrachtstijging mede afhankelijk is van stijgende lonen en dat dit nog moeizaam gaat. Tegelijkertijd stijgen wel de uitgaven van de overheid, wat wordt bekostigd door de extra inkomsten aan belastingen en premies. „Alles voor Wopke, niks voor Henk en Ingrid”, schamperde Van Dijck daarover aan het adres van de minister van Financiën.

Sociale partners

Hoekstra erkende daarop dat de koopkracht achter blijft en dat dit niet alleen afhankelijk is van het kabinetsbeleid, maar ook van de lonen. „Onze waarneming is dan ook dat er ruimte is voor loonstijging en we roepen de sociale partners op om rond de tafel te gaan om tot goede nieuwe afspraken te komen.”

De lastenverlichting die het kabinet voor Nederland in petto heeft door te draaien aan de belastingtarieven gaat pas per 2019 in.

Meeste huishoudens volgend jaar vooruit in koopkracht

NOS 20.12.2017 De meeste huishoudens gaan er volgend jaar in koopkracht licht op vooruit. Minister Koolmees van Sociale Zaken heeft in een brief aan de Tweede Kamer de effecten van alle maatregelen nog eens op een rij gezet, en daarbij ook rekening gehouden met de vandaag gepubliceerde ramingen van het Centraal Planbureau.

Koolmees erkent in zijn brief dat de stijging niet voor alle groepen geldt. Zo gaan alleenverdieners met een modaal inkomen die kinderen hebben er gemiddeld 0,2 procent op achteruit en leveren AOW’ers met een pensioen tot 10.000 euro en alleenstaanden met een uitkering, zonder kinderen, 0,1 procent in.

Gepensioneerden met alleen AOW

Voor gepensioneerden met alleen AOW blijft de koopkracht gelijk of ze gaan er licht op vooruit. Dat geldt ook voor sociale minima met kinderen.

Volgens de tabellen van Sociale Zaken is de grootste stijging in de ‘voorbeeldhuishoudens’ 0,5 procent: die geldt voor tweeverdieners met kinderen van wie de ene partner twee maal modaal verdient en de andere een half maal modaal, plus voor alleenstaanden met twee keer modaal en alleenstaande ouders met het minimumloon. Het CPB schat het modale inkomen volgend jaar op 37.500 euro per jaar.

Loonstrookje

Bij de berekeningen van het ministerie is gekeken naar de ontwikkeling van de lonen in 2018, de inflatie, de zorgpremie en de toeslagen. De lastenverlichting die in het regeerakkoord is afgesproken, zal pas vanaf 2019 effect hebben.

Ook de loonstrookjes laten voor de meeste mensen een lichte plus zien. Koolmees benadrukt dat de ontwikkeling van de koopkracht een vollediger beeld geeft van het besteedbaar inkomen dan het loonstrookje.

BEKIJK OOK;

Economische groei houdt volgend jaar nog aan

‘Alle werkenden gaan er door nieuw kabinet op vooruit’


Bruisende economie niet op loonstrookje terug te zien

AD 20.12.2017 De economie mag dan op volle toeren draaien, Nederlanders zien daar voorlopig amper iets van terug in hun portemonnee. Het eerste loonstrookje in januari zal voor de meeste mensen slechts een heel klein plusje laten zien. Ouderen zien hun AOW-uitkering weliswaar iets toenemen, maar die verhoging wordt bijna helemaal ongedaan gemaakt door een lager aanvullend pensioen.

Dat blijkt uit de jaarlijkse loonstrookjesbrief die het ministerie van Sociale Zaken vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Pas in 2019 zal de koopkracht van mensen meer toenemen, omdat de lastenverlichting die het nieuwe kabinet wil doorvoeren zich dan laat voelen.

Het Centraal Planbureau (CPB) becijferde vanochtend dat de economische groei in 2018 op 3,1 procent uitkomt. Daarmee is er sprake van hoogconjunctuur, die deels wordt aangejaagd doordat de overheid het geld flink laat rollen. Lastenverlichting blijft echter uit: Nederlanders blijven in 2018 een even groot deel van hun inkomen afdragen aan belastingen en premies, gemiddeld bijna 39 procent.

Magere toename

Hoewel de gemiddelde loonstijging volgens het CPB komend jaar toeneemt van 1,6 naar 2,2 procent per jaar, gooien stijgende prijzen – de inflatie stijgt van 1,4 naar 1,6 procent – roet in het eten.

Onder de streep blijft volgens Sociale Zaken daardoor een magere toename van het besteedbaar inkomen over van hooguit 0,5 procent. Dit geldt vooral voor gezinnen met kinderen en alleenstaanden die twee keer modaal (ongeveer 70.000 euro) verdienen. Pas in 2019 zal de gemiddelde koopkrachtstijging boven 1 procent uitkomen.

Slechter af zijn modale eenverdieners met kinderen, en ouderen met een aanvullend pensioen. Zij leveren onder de streep respectievelijk 0,2 en 0,1 procent in.

Economische groei houdt volgend jaar nog aan

NOS 20.12.2017 De economie piekt. Na de positieve berichten van De Nederlandsche Bank maandag ziet ook het Centraal Planbureau de economische toekomst zonnig in.

Volgens het CPB komt dat onder meer doordat de overheid meer geld uitgeeft. Zo gaat er komend jaar meer geld naar defensie en onderwijs. Daarnaast zullen ook de uitgaven aan zorg toenemen.

Net als dit jaar zal de economie volgend jaar met meer dan 3 procent groeien, stelt het CPB. Verder daalt de werkloosheid naar het laagste niveau sinds 2008 en zal de inflatie – het prijspeil en de kosten van levensonderhoud – met 1,5 procent vrij laag zijn.

Meer loon

Omdat de werkloosheid daalt en er minder mensen beschikbaar zijn om de beschikbare banen te vullen, zullen werkgevers meer loon gaan betalen om personeel te krijgen en houden.

De lonen zullen dan ook stijgen, verwacht het CPB. Wel gaan ze dit en komend jaar iets minder hard omhoog dan eerder verwacht, omdat sommige nieuwe loonafspraken langer op zich laten wachten dan gedacht.

Verder blijft er volgend jaar netto gemiddeld wat meer geld over van het loon om te besteden. De loonstijging is dan namelijk nog iets hoger dan de stijging van de inflatie.

Maar in 2019 lijkt dat verschil kleiner te worden. Maandag signaleerde DNB al dat de inflatie dat jaar hoger zal zijn, en dat mensen dus ondanks een hoger loon minder geld zullen overhouden.

Economie groeit volgend jaar veel harder dan gedacht

Elsevier 20.12.2017 De Nederlandse economie groeit in 2018 harder dan eerder werd gedacht. Het Centraal Planbureau (CPB) rekent op 3,1 procent groei.

Het CPB ging bij de raming in augustus nog uit van 2,5 procent groei. Eerder deze week verhoogde ook De Nederlandsche Bank (DNB) zijn groeiverwachtingen voor 2018 tot boven de 3 procent. ABN AMRO, ING en Rabobank gaan nog uit van iets minder dan 3 procent groei.

Voor 2017 komt de economische groei in Nederland volgens het CPB uit op 3,2 procent. Daarmee zijn de rekenmeesters van het kabinet iets minder optimistisch dan die van DNB, die uitgaan van 3,3 procent groei. Groei met meer dan 3 procent kwam voor het laatst voor in 2007, voorafgaand aan de crisis.

Wat kan de positieve ontwikkeling bedreigen?

Groei komt vooral door overheidsbestedingen

Het zijn volgens het CPB vooral de overheidsbestedingen die de positieve ontwikkeling aanjagen. Door de in het Regeerakkoord aangekondigde maatregelen nemen de bestedingen komend jaar met 3,5 procent toe. In 2017 werd nog 0,4 procent meer uitgegeven door de overheid.

De extra uitgaven aan onder meer onderwijs en defensie en de stijgende zorgkosten zorgen niet voor problemen met de begroting. Er blijft sprake van een begrotingsoverschot van 0,5 procent.

Stijging van de koopkracht door loonsverhoging

De werkloosheid daalt verder naar 3,9 procent van de beroepsbevolking, het laagste niveau in tien jaar. Dat komt door een groei van de werkgelegenheid met 2 procent, terwijl het arbeidsaanbod minder snel toeneemt.

De verwachting is dat bedrijven door de krapte op de arbeidsmarkt de lonen verhogen om personeel te kunnen vinden en behouden. Dat zorgt weer voor een stijging van de koopkracht.

    Fleur Verbeek (1991) werkt sinds oktober 2017 op de webredactie. Ze studeerde Journalistiek aan de Hogeschool van Utrecht.

Economische groei zet ook in 2018 door, mede dankzij aanhoudende euforie op woningmarkt

Al zal deze huidige, harde groei niet eeuwig doorgaan, waarschuwt DNB

VK 19.12.2017 Als de huizenprijzen niet zo hard waren gestegen, zou de economische groei de afgelopen jaren ruim een kwart lager zijn geweest. De Nederlandsche Bank (DNB) publiceerde maandag eigen berekeningen waaruit blijkt hoe afhankelijk de Nederlandse economie is van de woningmarkt.

Had de woningmarkt zich in een ‘normaler’, gematigd tempo hersteld, dan waren de consumentenuitgaven zelfs 60procent lager geweest. Dat komt doordat hoge huizenprijzen huiseigenaren een gevoel van welstand bezorgen, waardoor huishoudens meer geld uitgeven. Bovendien zijn tal van bedrijven  van de bouw tot doe-het-zelfketens  voor hun inkomsten direct afhankelijk van de woningmarkt.

Personeelstekorten

Afhankelijkheid van huizenmarkt maakt economie er een van pieken en dalen, aldus DNB-directeur Job Swank.

Dat is geen goed nieuws, zei DNB-directeur Job Swank maandagochtend tijdens een persconferentie. ‘Je zou willen dat onze economie ook zonder die woningmarkt krachtig groeit.’ In plaats daarvan blijft Nederland mee ademen met de huizenprijzen. Gaan die omhoog, dan draait de economie op volle toeren. Dalen ze, zoals in de recente crisis, dan is de malaise des te groter. ‘De Nederlandse economie is er een van pieken en dalen’, constateert Swank. ‘Dat leidt ertoe dat je pech- en geluksgeneraties krijgt.’

Swank zou dat conjunctuureffect, dat in Nederland dus wordt versterkt door de woningmarkt, graag willen dempen. ‘Niet op de laatste plaats omdat de huidige, harde groei op de huizenmarkt niet eeuwig door zal gaan.’

Sinds het dieptepunt in 2013 zijn de huizenprijzen met gemiddeld ruim eenvijfde gestegen. In Amsterdam zijn woningen nu zelfs een kwart duurder dan aan de vooravond van de crisis in 2008, in Rotterdam 13 procent.

Gekte op woningmarkt

Sinds het dieptepunt in 2013 zijn de huizenprijzen gemiddeld met ruim een vijfde gestegen

Job Swank, directeur DNB © ANP

Ondanks zijn latere kanttekening over de woningmarkt begon Swank zijn persconferentie op ongebruikelijk opgewekte toon. DNB verwacht namelijk dat de economie ook volgend jaar zal groeien en bloeien. ‘Ik heb een boel goed nieuws voor u’, meldde Swank. De economische vooruitzichten waarmee hij strooit zijn ongekend positief. Na de piek van 3,3 procent dit jaar verwacht DNB voor 2018 een groei van 3,1 procent.

De staatsschuld smelt weg als sneeuw onder de zon. Werkloosheid? Die daalt verder van 4,9 procent dit jaar naar een extreem lage 3,5 procent in 2019. Een op de vijf bedrijven zegt een tekort aan personeel of productiemiddelen te ervaren. Daarnaast laten huishoudens het geld rollen en neemt zelfs het aantal vaste contracten na een jarenlange daling sinds kort weer serieus toe. ‘Alles werkt mee’, concludeert Swank, die binnen DNB verantwoordelijk is voor monetaire zaken en financiële stabiliteit.

DNB is zelfs nog iets positiever over de economische groei dan Rabobank en ABN Amro de afgelopen dagen waren. Woensdag komt het Centraal Planbureau met zijn nieuwste raming.

Lonen beginnen te stijgen

Een half jaar geleden waarschuwde DNB dat de Nederlandse lonen achterblijven bij de snelle economische groei. Daarin lijkt voorzichtig verandering te komen. De contractlonen stijgen de komende jaren met meer dan 2 procent. Ook de zogenoemde ‘arbeidsinkomensquote’ – het deel van de taart dat naar de werkenden gaat – verbetert tot en met 2019 licht, van 72,3 naar 73,4 procent.

Desondanks durft DNB nog niet van een definitieve ommekeer te spreken. Daarvoor zijn de loonstijgingen te bescheiden. Na aftrek van inflatie blijft er weinig over. DNB-directeur Swank toont zich daarom ‘een beetje’ tevreden. ‘Maar er blijft ruimte voor loonstijgingen in sectoren als de horeca, handel, vervoer en zakelijke diensten.’

Volg en lees meer over:  ECONOMIE   NEDERLAND   WONINGMARKT

Waarom alle economische groei volgens Wiebes op zal gaan aan de energietransitie

‘Alles wat ik in mij heb zal ik inzetten om gaswinning omlaag te krijgen’

VK 16.12.2017 De jaarlijkse economische groei van Nederland gaat de komende dertig jaar op aan de kosten van de energietransitie. Die kosten voor het overgaan van fossiele brandstoffen op hernieuwbare energie als zon en wind komen uiteindelijk terecht bij huishoudens.

Aldus overhandigde VVD-minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat zijn geloofsbrieven aan de Tweede Kamer. Hij deed dat deze week bij zijn eerste grote debat als minister. ‘De transitie, geachte leden en aanwezigen, die kost geld.’ Zo expliciet hoorden we het kabinet-Rutte III nog niet.

Circa 1 tot 3 procent van het bruto binnenlands product kost het elk jaar om het einddoel te halen, schatte Wiebes bij het debat over zijn begroting – zoals alle ministers van Rutte III greep hij zijn begrotingsdebat aan voor een minitroonrede over zijn belangrijkste opdracht de komende kabinetsperiode. Het einddoel volgt uit het mondiale klimaatakkoord van Parijs: in 2050 moet Nederland vrijwel volledig zijn overgeschakeld op duurzame energie en moet de uitstoot van broeikasgassen nihil zijn. Dit is nodig, dicteert ‘Parijs’, om de opwarming van de aarde flink onder de 2 graden Celcius te houden, liefst onder de 1,5 graad.

Een kostenpost van 1 tot 3 procent van de omvang van de economie komt neer op 7- tot 21 miljard euro per jaar. ‘Dat is de economische groei van dit jaar’, zei Wiebes. ‘Die reserveren we de komende dertig jaar voor het transitiedoel.’ Het kan erger, hield Wiebes de Kamer voor: minder efficiënt. ‘Als we het met onze ogen dicht en onnozel doen, dan hebben we het over veel meer dan 1 tot 3 procent.’

Waar bestaan die kosten volgens Wiebes uit? ‘Heb ik het nou over de energierekening? Nee, daar heb ik het absoluut niet over.’ Wat dan wel? Specifieker dan ‘inflatie, huur en producten’ werd de minister niet. Die kosten komen in eerste instantie terecht bij bedrijven en huishoudens.

‘Na acht uur ’s avonds ben ik echt niets meer waard’, zei de minister tijdens het debat dat een half uur eerder was begonnen en dat tot kwart voor twee ’s nachts zou duren

Maar omdat bedrijven hun kosten doorberekenen, stelt Wiebes, komen ze in tweede instantie ‘uiteindelijk weer terecht bij consumenten en consumenten zijn weer huishoudens’. Die gaan dat terugzien in hogere belastingen. Volgens Wiebes vindt driekwart van Nederland dat redelijk. Maar als de kosten nog hoger worden, is zijn overtuiging, haakt Nederland af.

Kamerleden sloegen niet erg aan op het weidse kostenplaatje dat Wiebes hun voorhield. ‘Een niet om aan te horen ellendig lang betoog’, zei PVV’er Dion Graus. Van andere Kamerleden kreeg Wiebes vragen over de samenhang van zijn visie met mestvergisting, de duurzaamheid van overheidsgebouwen en de verhoging van het lage btw-tarief. Als zijn meeslepend bedoelde betoog wordt onderbroken door zulke praktische zaken, gaat Wiebes’ stem steevast een octaaf omlaag en reageert hij enigszins vermoeid. ‘Na acht uur ’s avonds ben ik echt niets meer waard’, zei de minister tijdens het debat dat een half uur eerder was begonnen en dat tot kwart voor twee ’s nachts zou duren.

De afhankelijkheid van Gronings gas raken we kwijt. Dat zou zo welkom zijn. Maar ik zeg er gelijk bij: dat is straks

GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee wilde wel meer weten van het ‘de energietransitie kost heel veel geld’-verhaal van Wiebes. Wat betekent het voor de koopkracht? Want als de economische groei – die ook een keer ophoudt – opgaat aan de energietransitie, geldt dat wellicht ook voor de groei van de micro-economie op huishoudniveau. Dan verdwijnt de door Rutte III beloofde lastenverlichting als sneeuw voor de zon – zeker als lagere inkomens zich het niet kunnen veroorloven om bijvoorbeeld zonnecellen te plaatsen of hun (huur)woning te laten isoleren.

Nederland timmert al een halve eeuw koopkrachtplaatjes in elkaar, was de Wiebesiaanse reactie. In de modellen die eraan ten grondslag liggen wordt expliciet rekening gehouden met de energietransitie, stelde de minister. ‘Dit regeerakkoord zorgt ervoor dat alle groepen erop vooruitgaan.’

Alles wat ik in mij heb zal ik inzetten om het winningsniveau omlaag te krijgen. Het is niet eenvoudig. Je zal er maar verantwoordelijk voor zijn

Los daarvan, doceerde hij met brede armgebaren, na die transitie zijn we niet meer afhankelijk van olielanden. ‘De gemiddelde autorijder maakt daar gewoon 500 euro per jaar naar over.’ Ook mooi: ‘De afhankelijkheid van Gronings gas raken we kwijt. Dat zou zo welkom zijn. Maar ik zeg er gelijk bij: dat is straks.’

‘Kunt u in elk geval concreet maken dat we de komende twee jaar die gaskraan flink gaan dichtdraaien?’, was de inhaker van het Groningse SP-Kamerlid Sandra Beckerman. Wiebes’ stem ging weer omlaag, de blik ging op ‘na acht uur’. Er volgde: ‘Alles wat ik in mij heb zal ik inzetten om het winningsniveau omlaag te krijgen.’ Concreter werd Wiebes niet. ‘Het is niet eenvoudig. Het is hoogst oncomfortabel.’ En dan, meer voor zichzelf: ‘Je zal er maar verantwoordelijk voor zijn.’

Volg en lees meer over:  NEDERLAND   ECONOMIE   DUURZAAMHEID   POLITIEK   AARDBEVINGEN IN GRONINGEN   ERIC WIEBES


Bruisende economie bedreigd door tekort aan personeel

AD 14.12.2017 Het vertrouwen in de economie is onveranderd hoog en dat blijkt ook uit de verwachtingen voor volgend jaar. Ook dan blijft de economie flink groeien, met bijna 3 procent.

© ING Economisch Bureau

Dat blijkt uit onderzoeksrapport Outlook 2018 van het ING Economisch Bureau. Het enige dat de groei de komende jaren in de weg zou kunnen staan, is volgens het onderzoek het personeelstekort dat momenteel ontstaat in alle sectoren.

,,Al met al gaat het economisch goed met Nederland”, aldus Marieke Blom, hoofdeconoom van het ING Economisch Bureau. ,,Die constatering wordt echter vaak omgezet in de vraag: ‘hoelang gaat het nog goed?’ Zowel consumenten als bedrijven zijn een beetje getraumatiseerd door de lange crisis die we achter de rug hebben. Begrijpelijk, maar de groei is breed gedragen en er is nog geen sprake van oververhitting.”

De economie van het eurogebied is steeds beter gaan draaien en daar profiteert Nederland van, blijkt uit het onderzoek. Maar de economische groei komt voornamelijk uit het binnenland. Zowel consumenten als bedrijven geven meer uit en het regeerakkoord van 2018 voorziet extra overheidsuitgaven. Dat extra geld besteedt de overheid aan onder meer het onderwijs, onderzoek en ontwikkeling, infrastructuur, openbaar bestuur en defensie. Dit geeft volgens het ING Economisch Bureau een impuls aan de economie.

Lees ook;

Dít zijn de banen van de toekomst (plus de 5 beroepen die je niet moet kiezen)

Lees meer

Kijkend naar het Nederlandse bedrijfsleven, verwacht het ING Economische Bureau groei in alle sectoren, waarbij vooral de sectoren transport, toerisme, zorg, de bouw en de zakelijke dienstverlening in 2018 een bovengemiddelde groei zullen tonen.

Toch kan de economie de komende jaren ook weer onder druk komen te staan, voorziet het onderzoek. Door de aanhoudende groei vinden ook steeds meer mensen werk en dat leidt tot tekorten aan arbeidskrachten. De eerste voortekenen van krapte op de arbeidsmarkt zijn te zien in specifieke sectoren, met name in de bouw, ICT en in de industriesector.  Volgens de ING-economen is dit pas het begin.

© ING Economisch Bureau

,,Een op de zes bedrijven ervaart inmiddels een tekort aan personeel, en dat loopt snel op”, stelt Marieke Blom. ,,Het is dan ook belangrijk dat bedrijven hun productiviteit verhogen door zowel te investeren in mensen als in technologie. Bedrijven die dit niet doen dreigen daarmee groeikansen te missen, zeker als de arbeidsmarkt krapper en krapper wordt. Dat zou ook de groei in Nederland kunnen schaden, terwijl Nederland nu juist bezig is met een conjuncturele inhaalslag ten opzichte van andere Europese landen.”

De krapte is volgens Blom nog niet te vergelijken met 2008. ,,Dit zal zich daarom ook maar geleidelijk vertalen in hogere lonen. De prijsdruk neemt daardoor ook pas op termijn toe. In 2018 blijft in Nederland de inflatie voor consumenten laag en komt uit op 1,5%.”

© ING Economisch Bureau

De angst voor zeepbelvorming in de huizenmarkt is volgens het rapport niet reëel. Blom: ,,Met uitzondering van Amsterdam zie ik eerder een normalisering dan een zeepbel op de woningmarkt. Sterker nog, ik zie een normalisatie van de brede economie. De groei heeft robuuste fundamenten. Dat betekent dat we nog een aantal jaren door kunnen groeien.”

Kamer wil opheldering over tekort Ollongren

NOS 29.11.2017 De Tweede Kamer wil opheldering van het kabinet over een tekort op het ministerie van Binnenlandse Zaken. Gisteren werd duidelijk dat minister Ollongren op zoek is naar 200 miljoen euro om de uitvoering van de Omgevingswet te betalen.

Na de formatie werd de Omgevingswet overgeheveld van het ministerie van Infrastructuur naar Binnenlandse Zaken. In die wet worden diverse regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigd en samengevoegd. De uitvoering ervan is een arbeidsintensieve klus, die het ministerie van Ollongren eenmalig 200 miljoen kost. Dat geld heeft ze niet.

Krantenwijk zonder fiets

“Het lijkt erop dat de nieuwe minister wel de krantenwijk heeft overgenomen, maar vergeten is te vragen of de fiets er ook bij komt”, zei GroenLinks-Kamerlid Van Tongeren. Volgens PvdA-woordvoerder Nijboer lijkt het een rekenblunder. Hij is bang dat het probleem wordt afgewenteld op de huurders.

De Kamer wil een brief, waarin het kabinet uitlegt hoe dit wordt opgelost.

BEKIJK OOK;

Klein formatiefoutje: Ollongren komt 200 miljoen tekort

Klein formatiefoutje: Ollongren komt 200 miljoen tekort

NOS 28.11.2017 Het nieuwe kabinet zit al in de eerste weken met een politiek probleem in zijn maag. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken blijkt een cadeau te hebben gekregen waar ze zelf voor moet betalen. Ze heeft daardoor nu al een tekort van ongeveer 200 miljoen euro en heeft geen idee waar ze het geld vandaan moet halen.

Wat waren ze na de formatie blij op het ministerie van Binnenlandse Zaken. Want op het allerlaatste moment, tijdens het verdelen van de taken, werd werk weggehaald bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu en overgeheveld naar Binnenlandse Zaken. Het gaat om de prestigieuze Omgevingswet van minister Schultz. Het is een van de grootste hervormingen van het vorige kabinet en een van de meest ingewikkelde wetgevingsprocessen ooit.

Minder vergunningen

De Omgevingswet is bedoeld om de regels voor ruimtelijke ontwikkeling te vereenvoudigen en samen te voegen. Daardoor zijn bijvoorbeeld minder vergunningen nodig, verlopen procedures sneller en is het makkelijker om een bouwproject te beginnen.

De Omgevingswet werd in 2015 aangenomen door de Tweede Kamer en in 2016 door de Eerste. De wet wordt nu uitgewerkt in diverse algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen.

Zwaar teleurgesteld

Ollongren, die al over Wonen gaat, wilde de Omgevingswet er ook graag bij hebben. Maar al snel kwam ze erachter dat het invoeren van de wet haar eenmalig ongeveer 200 miljoen euro gaat kosten. Zelf heeft ze dat geld niet. Conclusie: het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft extra taken binnengehaald zonder dat er geld tegenover staat.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (tegenwoordig Infrastructuur en Waterstaat), dat de wet maakte, zocht al tijden tevergeefs naar geld voor de uitvoering. Maar nu de taak is verdwenen, staakt het ministerie de zoektocht. Volgens bronnen is I&W zwaar teleurgesteld over de overheveling van de Omgevingswet, omdat de wet het troetelkindje van het ministerie was.

‘Moeten het oplossen’

In het kabinet en in het wekelijks coalitie-overleg is er al een paar keer over het probleem gepraat. “We moeten het oplossen”, zegt een bron uit de coalitie. Maar niemand weet nog hoe.

Een soortgelijk probleem speelt ook bij Onderwijs. Dat ministerie kreeg het landbouwonderwijs erbij van Economische Zaken. De Wageningen Universiteit en een aantal mbo-opleidingen moeten nu volgens de onderwijsnormen worden betaald. Die zijn een stuk hoger.

Overschot begroting valt lager uit, meevaller in de zorg

NU 24.11.2017 Het begrotingsoverschot dit jaar zal iets lager zijn dan op Prinsjesdag werd geraamd. Het loopt terug van 0,6 naar 0,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Daar staat een meevaller van 700 miljoen in de zorg tegenover.

Dat maakte minister Wopke Hoekstra van Financiën vrijdag na de ministerraad bekend. “We lijken het jaar voorlopig goed af te sluiten”, zei de bewindsman.

De cijfers staan in de nog niet gepubliceerde Najaarsnota, de laatste stand van de begroting, die door de ministerraad is goedgekeurd. 

De zorgmeevaller is te danken aan mindere uitgaven aan de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) en medicijnen.

Het kabinet baseert deze bedragen op de declaraties bij de zorgverzekeraars over de eerste zes maanden van dit jaar en een inschatting van de verzekeraars over de tweede helft van 2017.

Ook kan het kabinet een meevaller aan belastinginkomsten bijschrijven van 51 miljoen euro.

Verder is er bij enkele ministeries minder geld uitgegeven dan aanvankelijk verwacht. Dat geldt vooral voor Defensie, Sociale Zaken, Onderwijs en Financiën.

Tegenvallers

Tegenvallers zijn onder meer de hulp aan Sint-Maarten na de orkaan Irma. Daar is alleen al voor het wederopbouwfonds 550 miljoen euro uitgetrokken.

Ook is er vertraging aan de inkomstenkant van de schenk- en erfbelasting van 450 miljoen euro. Dat bedrag komt in 2018 binnen. Hoekstra wil niet direct spreken van een meevaller omdat het een verschuiving is.

Het is dus allerminst zeker of dat geld volgend jaar kan worden besteed, er is van tevoren een afgesproken maximum aan uitgaven (het uitgavenkader).

Sowieso vloeien meevallers zoals gebruikelijk naar de staatsschuld. Zo worden ook de rentelasten lager, maar zo waarschuwt Hoekstra, volgend jaar wordt er naar verwachting alsnog 6 miljard euro aan rente over de staatsschuld betaald.

In het voorjaar wordt opnieuw de balans opgemaakt en kijkt het kabinet naar “de wensen en tegenvallers”, aldus Hoekstra.

EU-regels

Ondanks de tegenvallers, benadrukt Hoekstra dat Nederland er goed opstaat, ook in vergelijking met andere Europese landen.

“We zijn een van de vier landen in Europa met een begrotingsoverschot en een staatsschuld van onder de 60 procent van het bbp”, zei de bewindsman.

Daarmee voldoet Nederland ruim aan de regels die de Europese Unie stelt aan de overheidsfinanciën.

Zie ook: Profiel: Wopke Hoekstra (CDA), minister van Financiën

Lees meer over: Wopke Hoekstra Najaarsnota

Be­gro­tings­over­schot lager dan verwacht

AD 24.11.2017 Het begrotingsoverschot dit jaar zal iets lager zijn dan op Prinsjesdag werd geraamd. Het loopt terug van 0,6 naar 0,4 procent, zei minister Wopke Hoekstra van Financiën na de ministerraad. ,,Maar dit jaar gaan we voorlopig goed afsluiten”, zei hij.

Er komt meer dan een miljard minder in de schatkist. Tegenvallers zijn onder meer de hulp aan Sint-Maarten na de orkaan Irma. Daar is alleen al voor het wederopbouwfonds 550 miljoen euro uitgetrokken. Verder gaat er 67 miljoen naar de twee andere Bovenwindse eilanden Sint-Eustatius en Saba. Ook is er vertraging in de schenk- en erfbelasting. Dat scheelt 450 miljoen euro. Dat komt naar verwachting in de eerste helft van volgend jaar pas binnen, zei Hoekstra.

Daar staat tegenover een meevaller van 700 miljoen in de zorg. Er is minder dan verwacht uitgegeven aan geneesmiddelen. Ook is er 51 miljoen euro meer aan belastingen binnengekomen.

,,Ik denk nog steeds dat het heel goed nieuws is”, zei de bewindsman. Weinig landen in Europa stevenen volgens hem af op zo’n overschot. Dat is te danken aan ,,de robuustheid van de Nederlandse economie” en ,,het verstandige beleid van het vorige kabinet”.

De cijfers zijn verwerkt in de Najaarsnota, de laatste stand van de begroting, die door de ministerraad is goedgekeurd. Het overschot gaat naar aflossing van de staatsschuld.

Halbe Zijlstra: geen rasdiplomaat, maar nuchtere Fries

Elsevier 14.11.2017 Minister Halbe Zijlstra verdedigt dinsdag en woensdag zijn eerste begroting van Buitenlandse Zaken. Redt hij het als rechtse houwdegen of moet hij zich opwerpen als volbloed diplomaat? De postduivensecretaris is een nuchtere Fries: al te goed is buurmans gek.

De harde leerschool van Halbe Zijlstra stond in Utrecht. Van 1998 tot 2006 was hij gemeenteraadslid met een onderbreking van twee jaar wegens werkzaamheden in het buitenland.

Het was een heftige episode. In de Utrechtse raad ging het er wild aan toe. Popzanger en kroegbaas Henk Westbroek kwam met Leefbaar Utrecht als de daverende winnaar binnen en het zou lange tijd niet meer rustig worden. Linkse populisten zetten de toon. Kortom een ideale kweekvijver voor een rechtse politicus. Geert Wilders was er een jaartje eerder ook begonnen, maar stoomde in 1998 meteen door naar de Tweede Kamer.

Zoon van politieman schopte het tot raadslid in grote stad

Op de dag dat Zijlstra werd beëdigd, reisden zijn ouders vanuit Friesland naar Utrecht. In paasbeste kleren woonden zij de plechtigheid bij. De zoon van een politieman uit Oosterwolde schopte het tot gemeenteraadslid in een grote stad.

Toen de trotse Zijlstra’s eenmaal op de publieke tribune zaten, keken ze geschokt toe hoe andere raadsleden in sjofele spijkerbroek werden beëdigd. En hoe menigeen zich onbeschoft gedroeg tegenover de burgemeester.

Rechts is voor Zijlstra geen scheldwoord

Aan die tumultueuze periode in de gemeenteraad hield Zijlstra de liefde van zijn leven over: VVD-gemeenteraadslid Ingrid de Bondt, later wethouder, gedeputeerde en dijkgraaf. Plus een enorme zelfverzekerdheid, die zou nooit meer weg gaan, ook niet toen hij eind 2006 verkaste naar het Binnenhof. Hij is een van de weinige Haagse politici voor wie rechts geen scheldwoord is. Hij geniet er juist van tegenstanders en media te prikkelen. Meteen ontstaat verontwaardiging en kan Zijlstra weer gniffelen. Zijn provocatie werkte!

Meer van Eric Vrijsen; Halbe Zijlstra ongeschikt? Wat een onzin

Als fractieleider ging hij een paar keer in de fout. Hij flapte er bijvoorbeeld uit dat asielzoekers hiernaartoe komen voor gratis ooglidcorrecties en borstvergrotingen. Hij kon het niet staven en moest zijn woorden intrekken. Ook in de Zwarte Piet-discussie gleed hij uit: ‘Het Sinterklaasfeest wordt vermoord.’ Vervolgens praatte hij er een beetje omheen en moest hij zich excuseren: ‘Er is ruimte voor verbetering.’

Politieke stuntman

Toen vorige maand bekend werd dat Zijlstra in Rutte III de prestigieuze post van minister van Buitenlandse Zaken zou krijgen, ontstond ter linkerzijde ophef. Wat moest deze politieke stuntman op dat deftige departement? Hoe kon Nederland zich laten vertegenwoordigen door zo’n rabiate houwdegen? Want je kunt veel van hem zeggen, maar níet dat hij een geboren diplomaat is.

Media hoonden dat hij ervaring had als secretaris van de postduivenvereniging Oosterwolde. Partijgenoten verdedigden hem door te zeggen dat Zijlstra heus affiniteit had met het buitenland en dat hij zelfs ooit – toen hij in de jaren ’90 voor Shell werkte – op bezoek is geweest in de datsja van Vladimir Poetin. Later sprak Shell dit tegen. Opnieuw werd de spot gedreven met de postduivensecretaris.

Geen VVD-kroonprins

Het moet hem gestoken hebben, want hier werd hij geraakt in zijn ambities. En dat is nou juist het punt waarop hij zich kwetsbaar had gemaakt door nooit geheimzinnig te doen over wat hij wilde bereiken. Zijlstra maakte er ook nimmer een geheim van dat hij Rutte wilde opvolgen als VVD-leider. Al is hij sindsdien nogal buiten beeld geraakt als VVD-kroonprins.

In zijn rol als fractieleider dekte Zijlstra van 2012 tot vorige maand de rechterflank van de VVD af. Dat was niet altijd een dankbare taak. In juli 2015 sprak de VVD-top af dat premier Mark Rutte tijdens de Euro-top keihard zou vasthouden aan de verkiezingsbelofte ‘geen cent meer voor de Grieken’. De volgende dag zette Zijlstra thuis in Wassenaar de televisie aan en hoorde Rutte verklaren dat Nederland toch akkoord ging met extra financiële steun. Zijlstra ontstak in woede. Dit was precies wat ze niet hadden afgesproken.

Ruzie in de VVD-top, maar Rutte won en Zijlstra verloor, al trok hij daar wel een wijze les uit. Rutte verdedigde zich door te zeggen dat er een verschil is tussen politiek en bestuur. Wat had het voor zin te blijven vasthouden aan de VVD-lijn? Bondskanselier Angela Merkel had al besloten. Finland, Oostenrijk en eventuele andere bondgenoten van Nederland waren al gedraaid. Bestuur is geen kamikaze, hield Rutte zijn verbolgen partijgenoot voor. Zijlstra gaf toe. Hij regelde dat de VVD-fractie de lijn-Rutte zou verdedigen. Slechts één fractielid, Joost Taverne, stemde tegen.

Volgens bronnen in de VVD beloofde Rutte in ruil voor de politieke steun dat hij Zijlstra minister zou maken. Maar heel grote betekenis had dit niet, want in de VVD lopen wel meer politici rond met een halve toezegging van Rutte dat ze in het kabinet komen, waarna het toch niet doorgaat.

Eerste begroting

In de Tweede Kamer verdedigt Zijlstra de komende dagen zijn eerste begroting. Eerder maakte hij al zijn debuut in de Europese Unie. Wat opvalt is dat hij erg zijn best doet over te komen als geroutineerd diplomaat en dat hij scherp op zijn woorden let. Om niet uit de bocht te vliegen,  bedient hij zich nu van eufemismen. Als hij de militaire dreiging vanuit Rusland wil duiden, heeft hij het over ‘de niet zo vriendelijke landen’ of beweert hij ‘dat de wereld er minder gezellig op wordt’.

Volgens onze columnisten
Geerten Waling: ‘Hallo! Halbe Zijlstra minister van Buitenlandse Zaken?’

Ook in de Kamer zal hij nu de neiging tot provoceren bedwingen. Want hij weet wat hij wil. Hij is geen rasdiplomaat voor wie elke overeenkomst beter is dan géén overeenkomst. Hij is gezegend met het oerinstinct van de doorsnee Fries: al te goed is buurmans gek.

Het departement van Buitenlandse Zaken is sterk hiërarchisch. Het absolute tegendeel van de Utrechtse gemeenteraad van twintig jaar geleden. Bezoekers van de minister mogen hun jas ophangen, maar niet op het haakje met een M want dat is voor de minister en ook niet op het haakje met een R want dat is voor de minister van Buitenlandse Handel. En ook niet op het haakje met een S want dat is van de secretaris-generaal.

Zijlstra is opgeleid als socioloog en is bedreven in de handel. Hij zal spelen met zijn nieuwe omgeving en in het parlement maakt sowieso niemand hem wat wijs.

   Politiek verslaggever Redacteur Eric Vrijsen  (1957) volgt voor Elsevier Weekblad sinds 1994 de Nederlandse politiek.

Nederlanders beginnen te profiteren van economische groei

RO 14.11.2017 De Nederlandse economie is het derde kwartaal van 2017 opnieuw gegroeid, en wel met 0,4% ten opzichte van een kwartaal eerder en 3,3% ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Dit maakte het CBS vandaag bekend in haar nieuwste kwartaalcijfers. Daarmee is de Nederlandse economie nog steeds goed op weg om dit jaar met meer dan 3% te groeien. Zowel de consumptie, investeringen en export dragen bij aan deze groei.

Minister van Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes: “Economische groei krijgt pas écht betekenis wanneer Nederlanders ervan beginnen te profiteren. In de cijfers zien we dat nu gebeuren: De groei van de werkgelegenheid zet zich door. In het derde kwartaal van 2017 kwamen er 51 duizend banen bij. Dat is goed nieuws.”

Aantal banen blijft groeien

Op de arbeidsmarkt zijn de ontwikkelingen positief. In het derde kwartaal kwamen er 51 duizend banen bij. Daarmee is er al vier kwartalen op rij sprake van een banengroei van boven de 50 duizend. Volgens het CPB mogen we volgend jaar een stijging in de contractlonen van 2,5% verwachten, en in 2019 zelfs een stijging van 3,5%.

Groei in alle bedrijfstakken

Ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder, is sprake van een economische groei van 3,0%. Na correctie voor het aantal werkdagen is de groei zelfs 3,3%. Bij de meeste bedrijfstakken is de groei zichtbaar. De zakelijke dienstverlening (+6,1%) en de handel, vervoer en horeca (+5%) laten de hoogste groei zien. Al met al passen de nieuwe groeicijfers in het beeld van een robuust groeiende economie.

CO2 uitstoot

De cijfers van vandaag geven aan dat de uitstoot van CO2 na correctie voor weereffecten in het derde kwartaal is gekrompen met één procent ten opzichte van een jaar eerder. Wiebes: “Dat is mooi meegenomen, maar om onze nationale klimaatdoelstellingen te halen, is meer nodig.”

Verantwoordelijk;

Nederlandse economie groeit met 0,4 procent in derde kwartaal

VK 14.11.2017 De Nederlandse economie is in het derde kwartaal met 0,4 procent gegroeid. Het bruto binnenlands product (bbp) steeg een stuk minder dan in het tweede kwartaal, maar dat was met 1,5 procent groei een uitzonderlijk kwartaal, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek  (CBS). De economie laat al veertien kwartalen achtereen groei zien, variërend van 0,3 tot 0,9 procent.

De groei is vooral te danken aan investeringen in woningen, vliegtuigen en personenauto’s. Bedrijven staken ook meer geld in machines. De hogere investeringen in het derde kwartaal zijn in lijn met het positieve vertrouwen van de Nederlandse ondernemers, zo stelt het CBS.

Een andere stuwende factor was de toename van de export. Die groeide met bijna 7 procent. De uitvoer van goederen en diensten groeide in het derde kwartaal van 2017 sterker dan in de eerste twee kwartalen van 2017. Nederlandse bedrijven hebben vooral meer machines en apparaten uitgevoerd. Daarnaast gingen ook meer chemische producten en auto’s de grens over.

De wederuitvoer (de uitvoer van eerder ingevoerde producten) groeide bijna twee keer zo snel als de export van Nederlands product.

Consumptie

Van alle bedrijfstakken groeide de zakelijke dienstverlening in het derde kwartaal het sterkst

Consumenten hebben in het derde kwartaal opnieuw meer uitgegeven dan een jaar eerder. Hun bestedingen groeiden iets sterker dan in de voorgaande kwartalen. Consumenten gaven vooral meer uit aan elektrische apparaten, kleding en de inrichting van hun huis.

Ook werd er meer besteed aan diensten, zoals horeca en recreatie. Uitgaven aan diensten maken ruim de helft uit van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen.

Van alle bedrijfstakken groeide de zakelijke dienstverlening in het derde kwartaal het sterkst, met 6,2 procent ten opzichte van een jaar geleden. Die toename is vooral toe te schrijven aan de aanwas in de uitzendbranche. Dat is ook terug te zien in de banencijfers die CBS vandaag bekendmaakte. Het aantal werknemers met een flexibele arbeidsrelatie, waartoe ook werknemers met uitzicht op een vaste baan worden gerekend, groeide in het afgelopen jaar met 98 duizend. Het aantal zzp’ers nam toe met 27 duizend.

Dat de groei achter lijkt te blijven in vergelijking met het vorige kwartaal is niet verwonderlijk, zo signaleert het CBS. Een groei van 1,5 procent deed zich sinds het begin van deze eeuw pas twee keer eerder voor.

Volg en lees meer over:  ECONOMIE   NEDERLAND

Heb je straks meer of minder te besteden?

Telegraaf 27.10.2017 Het budgetvoorlichtingsinstituut berekende voor bijna honderd veel voorkomende huishoudens wat die te besteden hebben als het regeerakkoord wordt doorgevoerd.

Werkenden

De komende vier jaar stijgt de koopkracht van alle werkenden, van een kleine 4% tot ruime 6%, hierin is inflatie meegenomen. Nibud houdt rekening met een loonstijging die hoger is dan de prijsstijging. Daarnaast profiteren werkenden van de hogere arbeidskorting en lagere belastingtarieven.

Bekijk hier wat huishoudens te besteden hebben

Wie werkt maar een laag inkomen geniet, tot €20.000, ziet zijn koopkracht minder stijgen. Dit omdat het inkomen in de eerste belastingschijf valt. Dit is juist de schijf waarvan het belastingtarief stijgt, waardoor er dus meer belasting moet worden betaald. De middeninkomens en voor een groot deel de hoge inkomens, vallen in 2019 ook in deze schijf. De schijven met hogere tarieven die nu nog voor hen gelden komen te vervallen.

Bijstand

Ook bijstandsgerechtigden gaan er nauwelijks op vooruit. Een alleenstaande zonder kinderen heeft met de nieuwe maatregelen slechts €21 meer te besteden dan nu het geval is. Een alleenstaande met kind in de bijstand kan €15 meer uitgeven. Deze zuinige stijging van de koopkracht van bijstandsgerechtigden komt omdat zij geen arbeidskorting ontvangen en omdat de uitkeringen minder stijgen dan de lonen.

Gepensioneerd

Mensen die AOW-leeftijd hebben bereikt, profiteren ook niet van de loonstijging en arbeidskorting. Wel stijgt de AOW de komende vier jaar, maar de verwachting is dat de aanvullende pensioenen nauwelijks omhoog zullen gaan. In het regeerakkoord staan ook maatregelen om de koopkracht van ouderen te ondersteunen, zo wordt de ouderinkorting verhoogd en minder snel afgebouwd. Hier profiteren vooral ouderen met alleen AOW en een klein aanvullend pensioen van.

Nibud verwacht dat met name ouderen met een hoog aanvullend pensioen erop achteruit gaan. Het is voor hen moeilijk om prijsstijgingen om te vangen door de geringe stijging van de aanvullende pensioenen.

Btw-tarief

De prijzen stijgen onder meer omdat het kabinet het lage btw-tarief wil verhogen van 6 naar 9%. Dit betreft een aantal producten en diensten dat noodzakelijk is, zoals voedingsmiddelen. Met de btw-verhoging stijgt de de inflatie met ongeveer 0,7 procentpunt. Dit betekent dat een stel in de bijstand met twee kinderen zo’n €15 per maand meer kwijt is.

Kinderen

Huishoudens met kinderen krijgen een meevaller door de verhoging van de kinderbijslag en het inkomensafhankelijke kindgebonden budget. De afbouw daarvan begint nu nog bij een bruto jaarinkomen van €20.000, straks is dat voor paren ruim €39.000. Daarbij stijgt ook het kindgebonden budget voor het tweede kind. Volgens Nibud gaat het gezin met een werkende partner die €40.000 per jaar verdient, er meer op vooruit dan voorgaande jaren. Het eenverdienersgezin heeft €172 per maand meer te besteden dan nu.

Huurtoeslag

Het nieuwe kabinet verandert ook de regels voor huurtoeslag. Nu gelden er inkomensgrenzen waardoor je bij een bepaald inkomen geen recht hebt op huurtoeslag. Als de nieuwe regels ingaan, wordt de huurtoeslag lager naarmate het inkomen stijgt. Huishoudens die nu helemaal geen huurtoeslag krijgen, hebben daar straks wel recht op. Sommige profiteren daar behoorlijk van en hebben €160 per maand meer te besteden. Zo gaat de alleenstaande gepensioneerde met een aanvullend pensioen van jaarlijks €7500 euro er met €166 per maand er bijna 10% op vooruit. Zonder huurtoeslag zou deze gepensioneerde er slechts 1,6%, €27 per maand, op vooruit gaan.

Woningeigenaren

De koopkracht van woningbezitters met een hypotheek stijgt iets minder dan die van mensen met dezelfde woonlast die geen woning bezitten. De lagere belastingtarieven en de afbouw van de hypotheekrenteaftrek pakken nadelig uit voor huizenbezitters. Voor hen geldt: hoe hoger de hypotheek, hoe kleiner de koopkrachtstijging. Huishoudens die hun hypotheek volledig hebben afgelost, moeten door de afbouw van de wet-Hillen vanaf 2019, 10% van het eigenwoningforfait optellen bij hun inkomen in box 1. Wat dit uiteindelijk gaat kosten, is afhankelijk van het inkomen en de waarde van de woning.

Het Centraal Planbureau stelt vandaag overigens dat woningbezitters er meer op vooruit gaan dan huurders. Dit omdat woningeigenaren vaker werken en daarom meer profiteren van de lastenverlichting die Rutte III wil doorvoeren.

Nederlandse welvaart zit nog steeds in de crisis

Telegraaf 27.10.2017 De welvaart van ons land, gemeten naar zaken als inkomen, baanzekerheid, onderwijsniveau, gezondheid en woongenot, zit nog onder het niveau van 2008, blijkt uit onderzoek dat de Universiteit Utrecht en Rabobank vanochtend naar buiten brengen.

In Noord-Drenthe is het het best toeven, blijkt uit de meting. Naast Amsterdam, Rotterdam en Utrecht blijven ook Groningen, Zuid-Limburg en Flevoland achter bij het landelijk gemiddelde. „Het beeld van de grote steden wordt bepaald door de mensen die het daar gemaakt hebben”, zegt UU-hoogleraar Bas van Bavel, „maar die groep is niet representatief.”

Op het kaartje hieronder kunt u zien hoe welvarend uw regio is ten opzichte van de rest van Nederland. Hoe hoger het cijfer, hoe welvarender de regio. Geen kaartje te zien? Klik dan hier.

Politici moeten zich minder blindstaren op economische groei, vindt ook Rabo-econoom Sjoerd Harreman. .

Dijsselbloem komt op valreep met miljoenenmeevaller

NOS 26.10.2017 Nederland hoeft eenmalig 460 miljoen euro minder af te dragen aan de Europese Unie. De meevaller blijkt uit de laatste brief van minister van Financiën Dijsselbloem aan de Tweede Kamer.

Dijsselbloem schrijft op zijn laatste dag als demissionair minister dat de EU de begroting voor 2017 begin oktober heeft aangepast. Daardoor hoeven de lidstaten dit jaar minder af te dragen. Voor Nederland gaat het om een korting van 361 miljoen euro.

Omdat de EU ook 2,2 miljard euro meer aan boete-geld heeft geïnd dan verwacht, komt bovenop de meevaller waarschijnlijk nog een bedrag van 99 miljoen euro. Daardoor hoeft er in totaal 460 miljoen euro minder naar Brussel.

Nieuwe kabinet

De meevaller kwam pas begin oktober aan het licht en kan daarom niet meer voor dit jaar in de boeken worden verwerkt. Hij schuift nu door naar volgend jaar, naar het nieuwe kabinet.

Het gaat om een eenmalige meevaller, waarschuwt Dijsselbloem, die nog een poosje voorzitter van de Eurogroep blijft. In latere jaren zal de bijdrage naar verwachting juist hoger uitpakken.

De EU stond voor ruim 7 miljard in de begroting. De EU-afdracht loopt de komende jaren op tot 9,3 miljard euro in 2022.

Laatste miljoenennota Rutte-II: wacht ons een verrassing?

Elsevier 19.09.2017 De laatste keer dat de Koning een troonrede houdt die is opgesteld door het kabinet Rutte-II. Prinsjesdag heeft dit jaar een apart karakter: iedereen kijkt reikhalzend uit naar een nieuw kabinet. Is het vandaag een verplicht nummertje?

Den Haag is van top tot teen beveiligd op de derde dinsdag van september. Toeschouwers die zijn gekomen om naar de Glazen Koets te kijken, kunnen erop rekenen dat ze worden gefouilleerd . Ook zijn er betonblokken op strategische plekken langs de wegen gezet. Dit om aanslagen met bestelbusjes, zoals in Barcelona, Berlijn of Londen te voorkomen. Het is niet mogelijk om in de buurt van het Binnenhof te komen met een auto.

Al deze maatregelen zijn genomen omdat Prinsjesdag van grote symbolische waarde is voor Nederland, waardoor het een doelwit voor aanslagen is.

Syp Wynia: De loongolf begint bij de basisscholen 

Miljoenennota

Opvallend aan deze Prinsjesdag is dat de Miljoenennota geen uitgebreide vergezichten biedt voor de toekomst van Nederland. Het wachten is op het nieuwe kabinet, dat ook de begroting van 2018 naar eigen wens zal modelleren.

Wel doet het demissionaire kabinet, met instemming van de formerende partijen, een aantal investeringen: zo krijgen de basisschoolleraren 270 miljoen euro extra, een vurige wens van de PvdA. Ook wordt er 435 miljoen euro uitgetrokken voor verpleeghuiszorg, en 425 miljoen euro voor extra koopkracht voor gepensioneerden. Dit is in tegenspraak met de ongeschreven regel dat een demissionair kabinet een beleidsarme begroting moet opstellen. De Miljoenennota lekte vorige week al uit.

Algemene beschouwingen

De algemene politieke beschouwingen, waarin het kabinet de begroting moet verdedigen tegen kritiek en een tegenbegroting van de oppositie, blijft uit. Dat debat wordt pas gevoerd als het nieuwe kabinet is geïnstalleerd. Dan worden in de Tweede Kamer de degens gekruist over de plannen in het Regeerakkoord.

Naar verwachting is dit nog een kwestie van weken. De financiële plannen van de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie gaan deze week naar het Centraal Planbureau (CPB), om te worden doorgerekend.

  Berend Sommer (1990) is online redacteur bij Elsevier Weekblad. Hij studeerde geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zijn debuut Duchamp verscheen in juni 2017 bij Uitgeverij Prometheus.

De Miljoenennota, maar dan door kinderen: vooral geld naar defensie

NOS 18.09.2017 Op het Binnenhof in Den Haag zullen vanmiddag minstens honderd basisschoolleerlingen rondlopen. Niet voor een uitje van hun school, maar omdat ze de Kinder Miljoenennota aan de Tweede Kamer gaan aanbieden. Met uitgaven die zíj belangrijk vinden. Vorig jaar werd de ‘kinderbegroting’ voor het eerst aan de Kamer aangeboden.

De Kinder Miljoenennota is door 9000 basisschoolleerlingen samengesteld. Ze mochten voor negen posten aangeven hoeveel geld het kabinet er het komende jaar aan uit moet geven. “Een ding valt echt op: de kinderen willen veel meer geld geven aan het leger”, vertelt initiatiefnemer Bas Banning van Prodemos, het huis voor democratie en rechtsstaat, in het NOS Radio 1 Journaal. “Voor de rest wordt het geld gelijkmatig verdeeld.”

De echte reden voor het hoge bedrag voor defensie is niet duidelijk, maar Banning heeft wel een vermoeden. “Het heeft natuurlijk te maken met de huidige situatie in de wereld, met de terroristische aanslagen. Kinderen willen dat er zeker 1 miljard euro meer aan defensie wordt uitgegeven.”

Jade Couwmans tijdens de overhandiging van het koffertje met de Kinder Miljoenennota vorig jaar ANP

Ook wordt er veel geld weggezet voor de natuur en voor sport en cultuur. “De zorg is minder, daar willen ze een derde van wat we nu uitgeven aan besteden”, legt Banning uit.

De kinderen vulden de Kinder Miljoenennota in tijdens uitjes naar het mini-Binnenhof in Madurodam in Den Haag, als onderdeel van een educatief programma. In Madurodam gaven ze aan hoe ze vonden dat het geld verdeeld moest worden. Het gemiddelde van de scholen vormde de Kinder Miljoenennota. “Zo kunnen ze ervaren hoe moeilijk het is om al dat geld te verdelen”, zegt Banning.

BEKIJK OOK; 

We gaan er volgend jaar gemiddeld 0,6 procent op vooruit

Pechtold: extraatje geen gunst

Telegraaf 18.09.2017  Het opnemen van extra geld voor basisschoolleerkrachten in de nieuwe begroting was geen gunst aan de PvdA, vindt D66-leider Alexander Pechtold. „Het is gewoon een kwestie van goed samenwerken.”

„Ik vond dat de PvdA daar een terecht punt had”, zei Pechtold een dag voor het demissionaire kabinet de begroting presenteert. „We vonden dat eigenlijk allemaal, Kamerbreed.”

De partijen die onderhandelen over een nieuw kabinet voelden wel voor een extraatje voor juffen en meesters, maar wilden dat aanvankelijk nog niet in de begroting opgenomen zien omdat ze nog volop rekenden aan de inkomsten en uitgaven voor de komende jaren. Maar vorige week was het rekenwerk volgens ingewijden toch zover gevorderd, dat ze het demissionaire kabinet al groen licht konden geven voor het opnemen van 270 miljoen in de begroting.

Het getouwtrek over het cadeautje voor het basisonderwijs leek lang te draaien om de vraag wie daarvoor met de eer zou mogen strijken: het oude of het nieuwe kabinet. Maar „als dingen eenmaal duidelijk zijn, waarom ze dan niet ook maar opgeschreven?”, vroeg Pechtold zich af.

Het vergelijk tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie en de vorige partner van de VVD, de PvdA, smaakte volgens Pechtold naar meer. Samenwerking zoals deze „móet in de politiek gebeuren.” „Ik hoop ook in de toekomst dat we niet zulke scherpe lijnen hebben tussen oppositie en coalitie als we het over zaken gewoon eens kunnen zijn.”

De regeringscoalitie in aanbouw heeft de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede en de Eerste Kamer en lonkt al langer naar bondgenoten.

Alexander Pechtold: extra geld voor leraren is geen gunst aan PvdA

AD 18.09.2017 Het opnemen van extra geld voor basisschoolleerkrachten in de nieuwe begroting was geen gunst aan de PvdA, vindt D66-leider Alexander Pechtold. ,,Het is gewoon een kwestie van goed samenwerken.”

,,Ik vond dat de PvdA daar een terecht punt had”, zei Pechtold een dag voor het demissionaire kabinet de begroting presenteert. ,,We vonden dat eigenlijk allemaal, Kamerbreed.”

De partijen die onderhandelen over een nieuw kabinet voelden wel voor een extraatje voor juffen en meesters, maar wilden dat aanvankelijk nog niet in de begroting opgenomen zien. De reden daarvoor was dat ze nog volop bezig waren met het uitrekenen van de inkomsten en uitgaven voor de komende jaren.

Maar vorige week was het rekenwerk volgens ingewijden toch zover gevorderd, dat ze het demissionaire kabinet al groen licht konden geven voor het opnemen van 270 miljoen in de begroting.

De eer

Het getouwtrek over de toezegging aan het basisonderwijs leek lang te draaien om de vraag wie daarvoor met de eer zou mogen strijken: het oude of het nieuwe kabinet. Maar ,,als dingen eenmaal duidelijk zijn, waarom ze dan niet ook maar opschrijven?”, vroeg Pechtold zich af.

Het akkoord tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie en de vorige partner van de VVD, de PvdA, smaakte volgens Pechtold naar meer. Samenwerking zoals deze ‘moet in de politiek gebeuren’. ,,Ik hoop ook in de toekomst dat we niet zulke scherpe lijnen hebben tussen oppositie en coalitie als we het over zaken gewoon eens kunnen zijn.”

De regeringscoalitie in aanbouw heeft de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede en de Eerste Kamer en lonkt al langer naar bondgenoten.

Pechtold: meer geld voor leraren niet bedoeld om PvdA te paaien

Elsevier 18.09.2017 Het opnemen van extra geld voor basisschoolleraren in de nieuwe begroting was volgens D66-leider Alexander Pechtold ‘geen gunst’ aan de PvdA. Volgens hem vond de gehele kamer dat de PvdA ‘daar terecht een punt had’.

‘Het is gewoon een kwestie van goed samenwerken,’ zegt Pechtold in reactie op de afgewende crisis over de verhoging van de lerarensalarissen in het demissionaire kabinet, een dag voordat de nieuwe begroting wordt gepresenteerd.

Er moest nog gerekend worden

De partijen die onderhandelen over de formatie van een nieuw kabinet voelden allemaal wel voor een extraatje voor de leerkrachten, maar wilden dat aanvankelijk nog niet in de begroting opnemen omdat er nog gerekend werd aan de inkomsten en uitgaven voor de komende jaren. Maar vorige week was het rekenwerk volgens ingewijden toch zover gevorderd, dat ze het demissionaire kabinet al groen licht konden geven voor het opnemen van 270 miljoen in de begroting.

Volgens Elsevier Weekblad
Syp Wynia: ‘De loongolf begint bij de basisscholen’

Het getouwtrek over het extraatje aan de leraren leek lang te draaien om wie daarvoor met de eer zou mogen strijken: het oude of het nieuwe kabinet (dat nog altijd gevormd moet worden). Maar ‘als dingen eenmaal duidelijk zijn, waarom zijn ze dan niet ook maar opgeschreven,’ vraagt Pechtold zich af.

Bondgenoten

Pechtold hoopt dat er in de toekomst meer wordt samengewerkt, en dat er minder scherpe lijnen ontstaan tussen oppositie en coalitie ‘als we het over zaken gewoon eens kunnen zijn’. De regeringscoalitie waar nog aan getimmerd wordt heeft de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer, en zal naar alle waarschijnlijkheid dus veel afhankelijk zijn van bondgenoten.

Dinsdag wordt tijdens Prinsjesdag de begroting van het huidige kabinet voor volgend jaar gepresenteerd. Omdat het kabinet-Rutte II demissionair is, staat er relatief weinig nieuw beleid in de begrotingsplannen. Dat wordt momenteel dus uitgestippeld in de formatiebesprekingen.

   Elif Isitman (1987) is sinds oktober 2014 online redacteur bij Elsevier Weekblad.

Overzicht: De gelekte Prinsjesdagstukken, Wat verandert er in 2018? 

NU 18.09.2017 Zoals elk jaar lekten ook dit jaar de Prinsjesdagstukken met de plannen voor volgend jaar weer ruim voor de derde dinsdag van september uit. Afgelopen vrijdag was daarom al grotendeels bekend wat we dinsdag te weten gaan komen. Een overzicht van de belangrijkste punten.

Lerarensalarissen

Het demissionaire kabinet maakt in de Rijksbegroting voor 2018 alsnog 270 miljoen euro vrij voor de verhoging van de salarissen van de basisschoolleraren.

De verhoging van de salarissen was een wens van demissionair vice-premier Lodewijk Asscher (PvdA) die de kwestie de afgelopen maanden hoog liet oplopen. Hij dreigde zelfs uit het kabinet te stappen als er niet extra geld naar de leraren zou gaan.

Groei economie

Uit de gelekte Prinsjesdagstukken blijkt verder dat de economie volgend jaar groeit met 2,5 procent, zoals het Centraal Planbureau in augustus al raamde. De groei wordt enigszins afgeremd door de lagere gasproductie.

De koopkracht neemt met gemiddeld 0,6 procent toe en het aantal werklozen daalt verder naar 390.000. Dat is een lichte verbetering vergeleken met de CPB-cijfers in augustus. Het begrotingsoverschot komt volgend jaar uit op 0,8 procent, terwijl de rekenmeester vorige maand nog rekening hield met een overschot van 0,9 procent.

Verder trekt het kabinet 425 miljoen euro uit om de koopkracht van de minima te verbeteren. Globaal gezien gaan uitkeringsgerechtigden er 0,3 procent op vooruit.

Asscher beloofde al dat het kabinet extra geld zou uittrekken zodat iedereen er volgend jaar iets op vooruit gaat. Ook gepensioneerden (0,6 procent) en werkenden (0,8 procent) zien hun koopkracht stijgen in 2018.

Beleidsarme begroting

Omdat het kabinet demissionair is, staan er in de Miljoenennota weinig nieuwe plannen en beleid. Het is namelijk gebruikelijk dat dat wordt overgelaten aan het nieuwe kabinet.

Toch werd al eerder bekend dat het kabinet Rutte II in zijn laatste begroting extra geld vrijmaakt voor de zorg. Zo gaat er vanaf volgend jaar structureel 435 miljoen, wat in 2021 oploopt tot 2,1 miljard euro, naar de verpleeghuiszorg en komt daar de komende vier jaar nog eens 130 miljoen euro bovenop.

Ook is al bekend dat het eigen risico in de zorg stijgt naar 400 euro. Daar staat tegenover dat de zorgtoeslag wordt verhoogd.

De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) krijgt er na de fipronilcrisis 25 miljoen euro bij, de belastingdienst 75 miljoen, zo maakte RTL Nieuwseerder deze week bekend.

Veiligheid

In totaal komt er voor 116 miljoen bij voor veiligheid. Dat geld wordt onder meer besteed aan een expertisecentrum terrorisme, de politie, de AIVD en de MIVD. Voor de aanpak van mensenhandel wordt structureel 2 miljoen extra beschikbaar gesteld. Voor de aanpak van cybercrime 25 miljoen vrijgesteld.

Zodra een nieuw kabinet op het bordes staat, gaat de Tweede Kamer in de begrotingsdebatten echter nog sleutelen aan de begroting. Bij de behandeling van de diverse begrotingen kan daarmee dit najaar dus nog van alles worden aangepast. De onderhandelaars zullen dan echter wel vaart moeten maken.

Lees meer over: Prinsjesdag

Formatiedag 184: lekken over Prinsjesdag en de formatie

NOS 15.09.2017 Prinsjesdag komt dichterbij en zoals altijd de afgelopen jaren lekken er dan cijfers uit. “Verschrikkelijk”, reageert premier Rutte. “Maar ja, het is onderdeel van Den Haag.”

Dit jaar staat Prinsjesdag vooral in het teken van de formatie. Want wat blijft er van de begroting voor 2018 overeind, als de formerende partijen het eens worden over een nieuw regeerakkoord?

Volgens premier Rutte veel. “Het gaat om een begroting van 270 miljard euro, dat gaan wij echt niet ineens allemaal anders doen.”

Prinsjesdag

Van de totale overheidsbegroting 2018 van 270 miljard euro zijn al een paar dingen uitgelekt:
* De leraren krijgen er 270 miljoen euro bij voor salarisverhoging
* De verpleegzorg krijgt er de komende vier jaar 130 miljoen euro bij, op de 435 miljoen extra
* De Belastingdienst krijgt 75 miljoen om problemen op te lossen
* Nederlanders gaan er volgend jaar gemiddeld 0,6 procent op vooruit
* De werkloosheid daalt naar 390.000
* Het begrotingsoverschot komt op 0,8 procent en de economische groei op 2,5 procent

Rutte is de verbindende schakel tussen het oude en het nieuwe kabinet. Buma en Segers van CDA en ChristenUnie gaan (waarschijnlijk) voor het eerst in jaren regeren, dus die leggen het accent anders dan Rutte.

Buma: “De Miljoenennota is van het demissionaire kabinet en het nieuwe kabinet zal een heleboel wijzigingen hebben.” Segers noemt de Prinsjesdagstukken wel echte plannen, maar die wijzigingen zullen er zeker komen, zegt hij.

Gelekt

Over de formatie en het concept-regeerakkoord wordt overigens ook gelekt. Gisteren werd bekend dat de vier onderhandelende partijen het eens zijn over vluchtelingendeals en een nieuwe bed-bad-broodregeling.

Maandag gaan de onderhandelingen verder. Dinsdag is het Prinsjesdag.

Dit zijn de belangrijkste punten uit de nieuwe Miljoenennota

AD 15.09.2017 De inhoud van de Miljoenennota voor 2018 lag vandaag, ruim vijf dagen voor Prinsjesdag, al op straat. Onze parlementaire redactie heeft de hoogtepunten voor je op een rijtje gezet.

  • Het eigen risico in de zorg stijgt naar 400 euro in 2018, maar de zorgtoeslag wordt tegelijkertijd verhoogd met maximaal 130 euro.• Voedselveiligheidsorganisatie NVWA krijgt 25 miljoen euro extra. De Belastingdienst mag zelfs uitkijken naar 75 miljoen euro bovenop het budget. De regering trekt ongeveer 30 miljoen uit voor werving van extra verpleeghuispersoneel.• Voor lerarensalarissen in het basisonderwijs is 270 miljoen extra beschikbaar gesteld. Dat levert hen tussen de 500 tot 1000 euro per jaar extra loon op.• De economische groei voor dit jaar wordt geschat op maar liefst 3,3 procent en voor volgend jaar op 2,5 procent. De gemiddelde Nederlander kan volgend jaar uitkijken naar 0,6 procent meer te besteden. In totaal wordt 425 miljoen euro uitgetrokken om burgers meer koopkracht te geven.
  • Meer Nederlanders kunnen hopelijk uitkijken naar een baan. De werkloosheid daalt volgend jaar naar 390.000 mensen.• Voor veiligheid is 116 miljoen euro extra gereserveerd in 2018. Dat gaat onder meer naar de marechaussee en wordt ingezet op het gebied van cyberveiligheid.• De staatsschuld daalt naar 53,7 procent.

Miljoenennota: Ook minima krijgen er komend jaar wat bij  AD 15.09.2017

Zoveel gaat u erop vooruit AD 15.09.2017

Het staat nu zwart op wit: 270 miljoen voor leraren AD 15.09.2017

Rutte-2 laat financiële lijken in de kast achter AD 15.09.2017

Ook traditie: stukken wéér gelekt AD 15.09.2017

Extra miljoenen voor werving en opleiding verpleegpersoneel  AD 15.09.2017

We gaan er volgend jaar gemiddeld 0,6 procent op vooruit

NOS 15.09.2017 Nederlanders gaan er volgend jaar gemiddeld 0,6 procent op vooruit, de werkloosheid daalt naar 390.000, het begrotingsoverschot komt op 0,8 procent en de economische groei op 2,5 procent, meldt De Telegraaf.

Opnieuw zijn er vlak voor Prinsjesdag, aanstaande dinsdag, cijfers uit de begroting uitgelekt.

“Daar vind ik al zeven jaar hetzelfde van”, reageert premier Rutte. “Verschrikkelijk. Maar ja, het is onderdeel van Den Haag.”

Nieuw kabinet

Rutte onderhandelde vanmiddag verder over een nieuw regeerakkoord met CDA-leider Buma, D66-voorman Pechtold en ChristenUnie-leider Segers.

Aan hen de vraag wat de Miljoenennota eigenlijk betekent, als er toch binnenkort een nieuw kabinet komt met dus nieuwe plannen.

Buma: “De Miljoenennota is van het demissionaire kabinet en het nieuwe kabinet zal een heleboel wijzigingen hebben.” Volgens Pechtold gaat dat snel gebeuren, hij zegt dat de partijen meters maken.

Poppenkast

De vier onderhandelaars vinden niet dat Prinsjesdag daardoor een beetje een poppenkast zal worden.

“Prinsjesdag is een mooie gebeurtenis”, zegt Buma. “En dit komt vaker voor.” In 2012 was er ook een demissionair kabinet met een begroting die werd achterhaald door een nieuw kabinet.

“Niet alles verandert onmiddellijk met een nieuw kabinet”, zegt Rutte. “Het gaat om een begroting van 270 miljard euro, dat gaan wij echt niet ineens allemaal anders doen. Het gaat om accenten.”

Compromissen

Rutte wijst op de Nederlandse politiek die er een is van compromissen. Het grootste deel van het beleid voor volgend jaar is in overleg met veel politieke partijen tot stand gekomen.

Ook Segers vindt de Prinsjesdagstukken echte plannen, al gaat het nieuwe kabinet wel bepaalde veranderingen aanbrengen, zegt hij.

BEKIJK OOK;

Poortjes bij Binnenhof voor veiligheid Prinsjesdagbezoeker

Formerende partijen ook eens over nieuwe ‘vluchtelingendeals’

Prinsjesdag: nog eens 130 miljoen voor verpleegzorg

Prinsjesdag: nog eens 130 miljoen voor verpleegzorg

NOS 15.09.2017 Het demissionaire kabinet trekt de komende vier jaar 130 miljoen euro extra uit voor de verpleeghuiszorg. Het geld is bedoeld voor een wervingscampagne en voor omscholing.

Het bedrag staat in de Miljoenennota die dinsdag, op Prinsjesdag, wordt gepresenteerd, Het komt bovenop het extra bedrag dat staatssecretaris Van Rijn eerder al naar buiten bracht: vanaf 2018 jaarlijks 435 miljoen.

Er is een groot tekort aan personeel in de verpleeghuizen. Het kabinet wil dat er een campagne met onder meer televisiespots komt. Het is de bedoeling dat het voor personeel dat al in de verpleegzorg werkt aantrekkelijk wordt om dat te blijven doen. Daarnaast moeten bijvoorbeeld herintreders enthousiast gemaakt worden.

BEKIJK OOK;

Vanaf volgend jaar 435 miljoen extra voor verpleegzorg

Weer uitgelekt: dit staat in Miljoenennota

Elsevier 15.09.2017 Ook dit jaar is de Miljoenennota ruim voor Prinsjesdag gelekt. Het meeste nieuws is positief; gemiddeld hebben Nederlanders volgend jaar 0,6 procent meer te besteden.

Het is een traditie geworden, in de week voor Prinsjesdag: het is nit  meer de vraag of, maar wanneer de begrotingsplannen uitlekken. Dit jaar is het De Telegraaf die met de eer strijkt. ‘Daar vind ik al zeven jaar hetzelfde van,’ zegt premier Mark Rutte (VVD) erover. ‘Verschrikkelijk. Maar ja, het is onderdeel van Den Haag.’

Syp Wynia: Hoezo, meer welvaart? Burger profiteert nauwelijks

Nota vol goed nieuws
Dit zijn de belangrijkste punten uit de begroting van komend jaar:

– Met de economische cijfers feliciteert het kabinet zichzelf. De groei voor 2017 wordt geschat op 3,3 procent. Voor volgend jaar is de groei van de economie naar schatting 2,5 procent. De werkloosheid daalt naar 390.000 mensen.

– Uiteindelijk gaat de Nederlander er qua koopkracht gemiddeld maar 0,6 procent op vooruit. Werkenden profiteren het meest (0,8 procent). Om te voorkomen dat uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden erop achteruitgaan wordt 425 miljoen euro uitgetrokken.

Koopkrachtstijging, per groep

In de bijstand: 0,3 procent
Gepensioneerd: 0,6 procent
Werkend: 0,8 procent

– Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) schrijft in het voorwoord dat zowel de overheidsbestedingen als bedrijfsinvesteringen toenemen. De groei wordt enigszins geremd door de lagere gasproductie.

– Intussen daalt de staatsschuld naar 53,7 procent van het BNP en kan het kabinet wijzen naar een overschot op de begroting van 0,8 procent.

– Er wordt wordt flink geïnvesteerd in de zorg, een half miljard in 2018. Het eigen risico stijgt naar 400 euro. De zorgtoeslag voor lage inkomens gaat ook omhoog.

Alles over de formatie

Hoe zinvol is de nota?
Omdat het kabinet-Rutte demissionnair is, staat er relatief weinig nieuw beleid in de begrotingsplannen. Dat wordt momenteel uitgestippeld in de formatiebesprekingen.  Daardoor is de koopkrachtvoorspelling dit jaar relatief onzeker. Een nieuw kabinet zal met een reeks voorstellen komen die de economie beïnvloeden, stellen onder meer CDA-leider Sybrand Buma en D66-fractieleider Alexander Pechtold.

Maar, zo zegt premier Rutte: ‘Niet alles verandert onmiddellijk met een nieuw kabinet. Het gaat om een begroting van 270 miljard euro, dat gaan wij echt niet ineens allemaal anders doen. Het gaat om accenten.’

   Emile Kossen is sinds maart 2017 correspondent Verenigde Staten in Washington D.C. Werkte vanaf 2015 als (online) redacteur bij Elsevier Weekblad.

Miljoenennota: Nederlanders 0,6 procent…

Telegraaf 15.09.2017 Gemiddeld hebben Nederlanders volgend jaar 0,6 procent meer te besteden. De werkloosheid daalt naar 390.000. Dat blijkt uit cijfers in de begroting voor 2018, in handen van deze krant.

De begroting zoals die nu is opgesteld kent volgend jaar een overschot van 0,8 procent, ongeveer 6 miljard euro. De staatsschuld daalt naar 53,7 procent. Dat is grotendeels te danken aan de bloeiende economie. Voor volgend jaar wordt de groei geschat op 2,5 procent, dit jaar is dat zelfs 3,3 procent.

Eerder had PvdA-leider Asscher al verklapt dat iedereen er volgend jaar op vooruit gaat. De ’minnetjes’ in de koopkrachtplaatjes zijn weggewerkt. Gepensioneerden komen hierdoor uit op een plus van 0,6 procent en uitkeringsgerechtigden op 0,3 procent.

Gezinnen met kinderen zien hun portemonnee gemiddeld het meest opbollen, met 0,9 procent, gevolgd door werkenden met 0,8 procent.

Voor het ’substantiële’ bedrag dat was bedacht voor de lerarensalarissen, heeft de formatietafel inmiddels zijn fiat gegeven. Het gaat om 270 miljoen euro die extra in de begroting is opgenomen.

Groei

In de inleiding van de miljoenennota schrijft minister Dijsselbloem (Financiën) dat zowel de bedrijfsinvesteringen als de overheidsbestedingen toenemen. Alleen de lagere gasproductie remt de groei enigszins.

Dat de economie in 2018 minder hard groeit dan nu, komt volgens de demissionaire bewindsman door de invloed van ’gematigder groei’ van de investeringen. „Op dit moment profiteert Nederland als open economie van de gunstige economische ontwikkelingen in Europa als open economie”, stelt hij. „Daar staat tegenover dat Nederland relatief grotere risico’s loopt als het economisch tij in Europa of daarbuiten keert.”

Omdat het kabinet demissionair is, staat er in vergelijking met andere jaren weinig nieuw beleid in de miljoenennota die coalitiepartijen VVD en PvdA volgende week op Prinsjesdag officieel presenteren. Dat is immers aan een nieuwe regering.

Zorg

Van de besluiten die wel nog genomen zijn, lekte er de afgelopen weken al een aantal uit. Er gaat met name veel geld naar de zorg. Dat is vooral het gevolg van de miljardenimpuls voor verpleeghuizen waar de politiek zich begin dit jaar aan heeft gecommitteerd. In totaal gaat het voor volgend jaar bijna om een half miljard.

Daar tegenover staat dat het eigen risico meestijgt met de zorgkosten, naar 400 euro in 2018. De premies gaan eveneens omhoog. Om ervoor te zorgen dat mensen met een laag inkomen hierdoor niet in de problemen raken, verhoogt het kabinet de zorgtoeslag met in totaal zo’n 130 euro.

Buffer

Voor de marechaussee en voor cyberveiligheid worden ook alvast miljoenen uitgetrokken. Verder gaat er 25 miljoen euro extra naar voedselwaakhond NVWA, waarvan deze zomer tijdens de eiercrisis bleek dat dit hard nodig is.

Ook gaat er 75 miljoen euro naar de belastingdienst, een buffer om er ook volgend jaar van verzekerd te zijn dat de dienst blijft draaien. En 27 miljoen euro is gereserveerd voor de sanering van de Zeeuwse fosforfabriek Thermphos.

Miljoenennota: kabinet trekt 270 miljoen extra uit voor leraren

VK 15.09.2017 Lodewijk Asscher krijgt alsnog zijn zin: het demissionaire kabinet trekt 270 miljoen euro uit voor de verhoging van salarissen van basisschoolleerkrachten, goed voor een loonstijging van 3 procent. Het bedrag, waarover PvdA en VVD al langer discussieerden, staat in de Miljoenennota 2018 die Rutte II komende Prinsjesdag presenteert en de Volkskrant heeft ingezien.

Vicepremier Asscher en premier Rutte tijdens een debat in de Tweede Kamer. © ANP

Daarin staat ook een bedrag van 425 miljoen gereserveerd voor koopkrachtverbetering voor de lage inkomens. De twee extra uitgaven verlagen volgend jaar het overschot op de begroting van 0,9 naar 0,8 procent van het bbp.

Eind augustus eiste PvdA-leider en vicepremier Lodewijk Asscher 270 miljoen euro extra voor onderwijzers zodat het salarisgat met leraren in het voortgezet onderwijs wat verkleind kon worden. Eerder had Asscher gedreigd dat alle PvdA-ministers uit het demissionaire kabinet zouden stappen als de leerkrachten in het basisonderwijs er niets bij zouden krijgen.

Coalitiepartner VVD weigerde met de 270 miljoen in te stemmen, omdat premier Rutte tegelijkertijd aan de formatietafel financiële afspraken wilde maken met CDA, D66 en ChristenUnie. Wat Rutte betrof diende eerst het aanstaande regeerakkoord door het Centraal Planbureau worden doorgerekend. Pas daarna viel er meer te zeggen over het budget voor de onderwijzers. Asscher bond in na de toezegging van Rutte dat er ‘een substantieel bedrag’ naar de salarissen in het primair onderwijs zouden gaan.

Staking

Dat substantiële bedrag blijkt dus al in de begroting voor volgend jaar te staan en is exact hetzelfde als waar Asscher op inzette. De leraren willen echter geen 3 procent (tussen de 500 en 1000 euro per jaar) maar 10 procent loonsverhoging om het gat met leraren in het voortgezet onderwijs te vullen. Ze eisen daarmee 900 miljoen extra. Ze organiseren op 5 oktober een staking van een dag om die eis kracht bij te zetten.

Demissionair minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën (PvdA) liet de Tweede Kamer in juli weten twee zaken te willen regelen als hij ook de begroting van 2018 zou moeten maken: de salarissen van onderwijzers en koopkrachtverbetering voor lage inkomens. Normaal gesproken is de begroting van een demissionair kabinet bescheiden en zonder nieuw beleid. Maar Dijsselbloem meent dat hoe langer de formatie duurt, hoe meer vrijheid zijn partij als demissionaire coalitiepartner heeft om nieuwe uitgaven aan de begroting toe te voegen.

Koopkracht

0,6 procent hebben alleenverdieners meer te besteden dankzij de koopkrachtreparatie van VVD en PvdA. Zonder dat extra geld was hun koopkrachtstijging 0,4 procent geweest. Maar kostwinners horen bij CDA en ChristenUnie. Die partijen vinden dat dankzij VVD en PvdA één kostwinner verhoudingsgewijs meer belasting is gaan betalen dan twee tweeverdieners.

Zo blijkt uit de Miljoenennota dat het demissionaire kabinet 425 miljoen euro extra uittrekt om de koopkracht te verbeteren van uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden. Mensen met een uitkering hebben daardoor 0,3 procent meer te besteden. Zonder de extra miljoenen zou dat – 0,1 procent zijn. Ouderen gaan er 0,6 procent op vooruit in plaats van 0,1 procent op achteruit. Alle huishoudens samen zouden 0,6 procent meer te besteden moeten hebben. Mensen met werk gingen en gaan er 0,8 procent in koopkracht op vooruit.

Statistiekbureau CBS meldde vrijdag dat de koopkracht in 2016 met 2,7 procent gestegen is. Dat is conform de eerdere voorspelling van het kabinet. Het is de sterkste koopkrachtstijging sinds 2007, het laatste jaar voor de financiële crises. Het is tegelijk een eenmalige opleving. In de jaren ervoor en erna zijn de koopkrachtverbeteringen bescheidener. De oorzaak van de eenmalige piek is een belastingverlaging 5 miljard. Dat geld was eigenlijk bedoeld om een hervorming van het belastingstelsel te financieren, maar die mislukte doordat VVD en PvdA er geen overeenstemming over konden bereiken.

Staking gaat door

Het extra geld betekent niet dat de onderwijsstaking op 5 oktober van de baan is. ‘270 miljoen euro extra voor het primair onderwijs is immers onvoldoende om de problemen op onze arbeidsmarkt te beteugelen’, reageert Liesbeth Verheggen van de Algemene Onderwijsbond op de gelekte miljoenennota. ‘Het is fijn dat de PvdA is overtuigd van de noodzaak van extra geld. Het is winst dat het ze is gelukt ook de VVD te overtuigen. Dat is best een prestatie als je bedenkt dat het kabinet demissionair is en de PvdA slechts negen zetels overheeft.’

Volgens Verheggen is er tijdens de economische crisis te hard gesnoeid in de publieke sector. ‘Het onderwijs is daarvan een van de voornaamste slachtoffers. Vooral in het primair onderwijs lopen de salarissen fors achter vergeleken met die van hoogopgeleiden in andere sectoren.’ Een baan in het onderwijs is onaantrekkelijk, aldus de AOB ‘zolang de eisen hoog zijn en de beloning laag is’.

Volg en lees meer over:  PRINSJESDAG   TWEEDE KAMER   POLITIEK   NEDERLAND

PRINSJESDAG

BEKIJK HELE LIJST

Toch geld voor leraren

Telegraaf 15.09.2017 Het demissionaire kabinet van VVD en PvdA trekt in de begroting van volgend jaar toch al geld uit voor de leraren in het basisonderwijs. Het gaat om 270 miljoen euro volgens Haagse bronnen.

Het geld is bedoeld voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden van leraren. Het bedrag zou genoeg zijn voor een loonsverhoging per leraar van 3 procent; 500 tot 1000 euro per jaar. Ingewijden wijzen er echter ook op dat het geld niet per se hoeft op te gaan aan salarissen.

Het geld voor de leraren komt, hoewel het bedrag eerder al werd genoemd, als een verrassing. De PvdA en met name vicepremier Lodewijk Asscher wilde al in de begroting die met Prinsjesdag wordt gepresenteerd miljoenen uittrekken. Uiteindelijk leek dit niet te lukken, doordat de partijen aan de formatietafel hun financiële plaatje nog niet rond hadden en niet wilden instemmen.

Asscher nam na dagen onderhandelen met de VVD genoegen met de toezegging van een onbekend maar „substantieel” bedrag op een later moment. Hij had eerder gedreigd dat zijn partij het kabinet zou verlaten als er geen extra geld zou worden gereserveerd in de begroting van 2018 voor de leraren.

’Onder de maat’

De PO-raad, de sectororganisatie voor het primaire onderwijs, is niet tevreden. „Zwaar onder de maat. De geplande staking op 5 oktober gaat gewoon door”, aldus een woordvoerder.

„Die 270 miljoen verandert niets aan onze stakingsplannen. We hebben al tijden een claim van 900 miljoen voor salarissen en 500 miljoen voor verlichten van de werkdruk. Dat is het totaalpakket wat wij hebben berekend en waar wij voor gaan.”

’Staking gaat door’

De Algemene Onderwijsbond vindt het fijn dat er een begin is gemaakt, maar zegt ook dat de staking gewoon doorgaat. „Wie denkt dat ons onderwijs is gered met dit bedrag, vergist zich”, zegt voorzitter Liesbeth Verheggen. De bond verwacht van een nieuw kabinet ambitie om de sector erbovenop te helpen.

De vakbonden hadden al eerder aangekondigd dat basisschoolleraren op 5 oktober het werk neerleggen, gesteund door de PO-raad. Al eerder circuleerden bedragen van 270 miljoen euro, maar het basisonderwijs vond dat toen ook al te weinig.

LEES MEER OVER; BANENPLAN LODEWIJK ASSCHER BASISSCHOOLLERARENSALARISSEN

‘Kabinet maakt toch 270 miljoen euro vrij voor lerarensalarissen’

NU 15.09.2017 Het demissionaire kabinet maakt in de Rijksbegroting voor 2018 alsnog 270 miljoen euro vrij voor de verhoging van de salarissen van de basisschoolleraren. Dat staat in de Miljoenennota 2018, schrijven de Volkskrant en het AD.

De verhoging van de salarissen was een wens van demissionair vice-premier Lodewijk Asscher (PvdA) die de kwestie de afgelopen maanden hoog liet oplopen. Hij dreigde zelfs uit het kabinet te stappen als er niet extra geld naar de leraren zou gaan. De VVD vond echter dat dergelijke grote uitgaven aan het nieuwe kabinet zouden moeten worden overgelaten.

Uiteindelijk moest Asscher genoegen nemen met de “inspanningsbelofte” van premier Mark Rutte – die waarschijnlijk aan het hoofd van een volgend kabinet zal staan – dat er een “substantieel bedrag” zal worden gereserveerd. Dat blijkt nu dus 270 miljoen euro te zijn, zoals verschillende media vorige maand al meldden.

De PO-raad, de sectororganisatie voor het primaire onderwijs, vindt het niet genoeg en kondigt aan dat de geplande staking op 5 oktober “gewoon doorgaat”. “Die 270 miljoen verandert niets aan onze stakingsplannen. We hebben al tijden een claim van 900 miljoen voor salarissen en 500 miljoen voor verlichten van de werkdruk. Dat is het totaalpakket wat wij hebben berekend en waar wij voor gaan”, aldus een woordvoerder.

Groei economie

Uit de gelekte Prinsjesdagstukken blijkt verder dat de economie volgend jaar groeit met 2,5 procent, zoals het Centraal Planbureau in augustus al raamde. De groei wordt enigszins afgeremd door de lagere gasproductie.

De koopkracht neemt met 0,6 procent toe en het aantal werklozen daalt verder naar 390.000. Dat is een lichte verbetering vergeleken met de CPB-cijfers in augustus. Het begrotingsoverschot komt volgend jaar uit op 0,8 procent, terwijl de rekenmeester vorige maand nog rekening hielden met een overschot van 0,9 procent.

Verder trekt het kabinet 425 miljoen euro uit om de koopkracht van de minima te verbeteren. Globaal gezien gaan uitkeringsgerechtigden er 0,3 procent op vooruit. In de eerdere berekeningen stond deze groep op de nul. Asscher beloofde al dat het kabinet extra geld zou uittrekken zodat iedereen er volgend jaar iets op vooruit gaat. Ook gepensioneerden (0,6 procent) en werkenden (0,8 procent) zien hun koopkracht stijgen in 2018.

Zie ook: Waarom gaat Prinsjesdag dit jaar eigenlijk door?

Beleidsarme begroting

Omdat het kabinet demissionair is staan er in de Miljoenennota weinig nieuwe plannen en beleid. Het is gebruikelijk dat dat wordt overgelaten aan een nieuw kabinet.

Toch werd al eerder bekend dat het kabinet Rutte II in zijn laatste begroting extra geld vrijmaakt voor de zorg. Zo gaat er vanaf volgend jaar structureel 435 miljoen, wat in 2021 oploopt tot 2,1 miljard euro, naar de verpleeghuiszorg en komt daar de komend vier jaar nog eens 130 miljoen euro bovenop.

Ook is al bekend dat het eigen risico in de zorg naar alle waarschijnlijkheid stijgt naar 400 euro. Daar staat tegenover dat de zorgtoeslag wordt verhoogd.

De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) krijgt er na de fipronilcrisis 25 miljoen euro bij en datzelfde bedrag wordt structureel ingeboekt voor cyberveiligheid. De Belastingdienst krijgt er 75 miljoen euro bij, zo maakte RTL Nieuws eerder deze week bekend.

Zodra er een nieuw kabinet op het bordes staat, gaat de Tweede Kamer in de begrotingsdebatten nog sleutelen aan de begroting. Op die manier zullen de coalitiefracties de kabinetsplannen in de nieuwe budgetten verwerken.

Geheimhouding

De inhoud van de Miljoenennota hoort geheim te blijven tot na de troonrede die Koning Willem-Alexander op Prinsjesdag zal uitspreken. De Tweede Kamerfracties krijgen een paar dagen voor Prinsjesdag de stukken al in te zien.

De plannen zijn daarvoor al bekend bij de ministeries. Ondanks de geheimhoudingsplicht worden in de weken voorafgaand aan Prinsjesdag de plannen regelmatig naar de media gelekt.

Lees meer over: Prinsjesdag 2017

Koopkrachtklapper voor huishoudens

Telegraaf 15.09.2017 Voor veel huishoudens was 2016 financieel een prima jaar. Werkenden hadden de sterkste koopkrachtstijging sinds 2001, en gepensioneerden maakten een heuse ’klapper’, zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS.

De koopkracht van gepensioneerden steeg vorig jaar in doorsnee met 0,9%, blijkt uit cijfers die het CBS vanochtend publiceert. „Dat lijkt weinig”, zegt Van Mulligen, „maar tijdens de crisis is deze groep er hard op achteruit gegaan.” De laatste keer dat de koopkracht van gepensioneerden harder steeg dan vorig jaar, was in 2007. „Dit mag je best een klapper noemen”, vindt de econoom. De meeste pensioenen zijn in 2016 niet geïndexeerd, maar veel gepensioneerden kregen een ouderenkorting op hun belastingaanslag.

Groen

Voor alle Nederlandse huishoudens samen komt de doorsnee koopkrachtstijging uit op 2,7%. „Dat is harder dan de economische groei”, benadrukt Van Mulligen. Voor werkenden stonden alle seinen op groen: de 4,9% stijging voor een doorsnee werkend gezin is de hoogste in vijftien jaar.

Of er dit jaar weer feest kan worden gevierd valt te bezien: op Prinsjesdag 2016 ging het kabinet voor bijna iedereen uit van een stijging tot 1%. Wel daalt de werkloosheid hard, zodat veel gezinnen het in de praktijk beter hebben gekregen.

Belasting

De forse toename van vorig jaar is deels het gevolg van hogere lonen, maar nog meer van gunstige belastingmaatregelen, zoals de hogere arbeidskorting en de lagere tarieven in de tweede en derde schijf.

Kregen we dan zo toch de beruchte ’duizend euro van Rutte’? „Nou, zelfstandigen gaan er veel minder hard op vooruit”, zegt Van Mulligen. „Dus gemiddeld zul je nog niet aan dat bedrag zitten, al durf ik er ook geen harde uitspraken over te doen.”

Inflatie

Ook de extreem lage inflatie, van 0,3%, hielp mee: zelfs wie in harde euro’s niet veel meer te besteden had, kon daar bijna hetzelfde van kopen. Van dat effect profiteren gepensioneerden ook.

Ondanks alle plussen zag maar liefst een derde van alle huishoudens de koopkracht afnemen. „Daar zitten mensen tussen die werkloos zijn geworden, minder zijn gaan werken, of met pensioen zijn gegaan”, verklaart Van Mulligen.

Koopkracht wederom gestegen: sterkste stijging sinds 2007

AD 15.09.2017 De koopkracht in Nederland steeg vorig jaar gemiddeld met 2,7 procent, de sterkste stijging sinds 2007. Toch profiteerde niet iedereen even veel. Vooral gezinnen en werkenden gaan erop vooruit. Gepensioneerden hielden in hun portemonnee nauwelijks extra geld over.

Werkenden zijn er verreweg het meest op vooruit gegaan. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van nieuwe cijfers. Hun koopkracht steeg gemiddeld met 4,9 procent. Dit is het hoogst in 15 jaar tijd. Naast de stijging van de cao-lonen profiteerden werknemers van fiscale maatregelen, zoals verhoging van de arbeidskorting en een verlaging van het tarief in de tweede en derde schijf van de inkomstenbelasting.

Ondanks die lastenverlichting op arbeid daalde de koopkracht vorig jaar toch bij 28 procent van de werknemers, bijvoorbeeld omdat zij minder uren gingen werken. De ontwikkeling van de koopkracht is ook afhankelijk van bijvoorbeeld premies voor pensioen, zorgverzekering en van de belasting.

Gepensioneerden 

Gepensioneerden zagen hun koopkracht het minst toenemen. Gemiddeld nam die toe met 0,9 procent. In veel gevallen hadden pensioenontvangers profijt van een verhoging van de ouderenkorting, maar ze hadden ook nog steeds te maken met het niet of beperkt indexeren van aanvullende pensioenen. Daarnaast betekende het afschaffen van de ouderentoeslag dat een deel van de gepensioneerden meer belasting over hun vermogen moest betalen.

september 15, 2017 Posted by | begroting, begroting 2018, bezuinigingen, derde dinsdag september, formatie, Miljoenennota 2018, politiek, prinsjesdag, Rutte 2, Rutte 3, Verantwoordingsdag 2018, verkiezingen 2017, VVD, VVD-PvdA, Zorg | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Reacties staat uit voor Op weg naar de begroting 2018 van kabinet Rutte 3 – deel 2

Tweede Kamerdebat 02.02.2017 ‘Moslimban’

Al eerder hoorde we Geert Wilders over Minder, minder, minder toen over Marokkanen !!!  Vervang nu het woord Joden voor Moslims dan komen we uiteindelijk bij Adolf Hitler terecht!!! Ra Ra wie ben ik ?? aldus Donald Trump !!

‘Moslimban’

VVD-premier Mark Rutte staat onder druk van de Tweede Kamer om het beleid van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump scherper te veroordelen dan hij tot nu heeft gedaan. Aankomende donderdag zullen volksvertegenwoordigers hem in een debat bevragen over het omstreden inreisverbod dat Trump heeft ingesteld voor moslims uit zeven landen en in welke mate hij dat moreel laakbaar vindt. Ook schort Nederland onderhandelingen op over Amerikaanse grenscontroles op Schiphol.

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil een hoorzitting over het inreisverbod voor burgers uit zeven islamitische landen dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft ingesteld.

D66 en GroenLinks deden hun oproep zondag. Het voorstel van D66 en GroenLinks wordt gesteund door onder meer de PvdA, het CDA en de SP, aldus D66.

Koenders neemt maatregelen tegen Amerika na ‘moslimban’

De Nederlandse regering nam al afstand van het inreisverbod ingesteld door de Amerikaanse president Donald Trump, maar neemt nu extra maatregelen. Onderhandelingen over Amerikaanse grenscontroles op Schiphol worden opgeschort.

Trumps plannen om inwoners uit zeven moslimlanden tijdelijk te weren, leidde tot internationale kritiek. Ook premier Mark Rutte (VVD) en minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders (PvdA) veroordeelden de ‘moslimban’. In de Tweede Kamer maakte Koenders dinsdag bekend dat het kabinet aanvullende maatregelen heeft genomen.

2017-01-30 10:07:10 epa05761659 US President Donald J. Trump signs an executive order, while surrounded by small business leaders in the Oval Office of the White House in Washington, DC, USA, 30 January 2017. Trump said the executive order will 'dramatically' reduce regulations on small businesses. EPA/ANDREW HARRER / POOL

Trump: ik doe wat Obama deed met Iraakse vluchtelingen

Maatregel tegen ‘discriminatie van Trump’
Nederland onderhandelde sinds vorig jaar over de komst van Amerikaanse paspoortcontroles op Nederlands grondgebied. Als bezoekers van de Verenigde Staten al op Schiphol worden gecontroleerd, zou dat wachtrijen in Amerika verkleinen. Rutte noemde het plan ‘goed voor de Nederlandse economie’.

Maar door het immigratiebeleid van de nieuwe president worden de onderhandelingen bevroren, aldus Koenders. ‘In het licht van de huidige situatie spreekt het voor zich dat het kabinet de onderhandelingen heeft opgeschort.’ Opnieuw haalde de minister uit naar Trump. ‘Verdeel en heers en discriminatie zijn geen manier om terrorisme te bestrijden, laat staan om vreemdelingenbeleid te voeren.’

Tusk echoot Verhofstadt:Amerika onder Trump vormt gevaar voor EU

Wilders en Koenders botsen
In het Kamerdebat liet PVV-leider Geert Wilders weten dat hij daar heel anders over dacht. ‘Als wij in de EU hadden gedaan wat Trump doet, waren mensen uit Syrië, waaronder terroristen, niet onze kant opgekomen. Dan hadden veel slachtoffers van terreur in Europa nog geleefd.’ Volgens Wilders vond de regering ‘het goed’ dat er terroristen naar Europa kwamen. ‘Omdat u ze niet wilde controleren.’

Koenders noemde dat ‘flauwekul’. ‘Hoe krijgt u het in uw hoofd het zo bij elkaar te vegen alsof de Nederlandse regering verantwoordelijk is voor aanslagen? U heeft het verkeerde medicijn en u maakt het land onveilig.’

De minister zei dat vooralsnog onduidelijk is hoe Nederlanders met een dubbele nationaliteit precies worden beïnvloed door het inreisverbod. Het reisadvies voor mensen die naar Amerika willen reizen, is inmiddels aangepast. Het ministerie adviseert Nederlanders met een tweede nationaliteit uit Irak, Iran, Jemen, Libië, Soedan, Somalië of Syrië om naar het Amerikaanse consulaat te stappen.

VS: heeft u een tweede nationaliteit uit Irak, Iran, Jemen,
Libië, Soedan, Somalië of Syrië? https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/reisadviezen/inhoud/verenigde-staten-van-amerika 

Zie ook: Alles wat je moet weten over het inreisverbod van Trump

zie ook: Demonstratie 01.02.2017 tegen Donald Trumps #Muslimban op het Haagse Malieveld

zie ook: Demonstratie Donald Trump versus vrouwenrechten 21.01.2017 Malieveld

Lees ook hoe wereldleiders reageren op het besluit van Trump: De Amerikaanse president schendt internationale verdragen.

Lees ook: Plots is het land van de vrijheid een gevaar geworden

zie ook: president-donald-trump

zie ook: verkiezingen-president-vs-2016

‘Inreisverbod is discriminerend’

Telegraaf 02.02.2017 Het inreisverbod voor zeven islamitische landen dat de Amerikaanse president Trump heeft afgekondigd is „in de kern discriminerend.” De maatregel is in strijd „met onze waarden en niet effectief.” Dat zei premier Rutte donderdag in de Tweede Kamer, waar werd gedebatteerd over de Europese top die vrijdag op Malta begint. De Tweede Kamer had er bij Rutte op aangedrongen zich scherper uit te spreken tegen het omstreden presidentiële decreet.

„Wij betreuren de maatregel”, zei Rutte. „Het duwt mensen precies de verkeerde kant op. Daarmee wordt de wereld niet veiliger, maar juist onveiliger.”

Volg al het nieuws rond president Trump in ons dossier

Over de aanwezigheid van vice-premier Asscher bij de anti-Trumpdemonstratie op het Malieveld hield Rutte zich op de vlakte. Kwestie van ’accentverschillen’ tussen de PvdA en de VVD, zei hij. „Demonstreren is niet mijn stijl.”

’Te laf en te laat’

De premier bezwoer dat hij en PvdA-minister Koenders (Buitenlandse Zaken) precies hetzelfde denken over de tijdelijke reisbeperking in de VS. De linkse partijen in de Kamer hadden de premier deze week verweten te laf en te laat te reageren. Zaterdag stuurde het kabinet de boodschap uit dat de maatregel niet mocht leiden tot discriminatie. Later sprak Koenders onomwonden van een ’discriminerende maatregel’. Nu gebruikt Rutte die woorden ook.

Het kabinet maakte dinsdag al bekend dat het overleg met de VS over Amerikaanse douanecontroles op Schiphol is opgeschort. Inmiddels blijkt de maatregel geen Nederlanders met een dubbel paspoort te treffen.

EU in lastig parket

Rutte werd ook gevraagd wat hij vond van de brief van EU-president Tusk. Die sprak zijn zorgen uit over de machtswisseling in de VS, die de EU in een lastig parket brengt en die „het Amerikaanse buitenlandbeleid van de afgelopen 70 jaar in twijfel trekt.” Rutte noemde Tusk ’één van de meest beschaafde mensen we die in Europa hebben’ en diens brief ’verstandig’. „Er is wel wat aan de hand. En de nieuwe regering van de Verenigde Staten is geen standaard-regering.”

LEES MEER OVER; MARK RUTTE INREISVERBOD DONALD TRUMP VS

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Rutte: inreisverbod is in de kern discriminerend

Rutte: inreisverbod is in de kern discriminerend

Trouw 02.02.2017 Premier Mark Rutte heeft vandaag nadrukkelijker afstand genomen van de Amerikaanse president Donald Trump en diens inreisverbod voor moslims. De maatregel is volgens hem in strijd ‘met onze waarden en niet effectief’.

De minister-president noemde de maatregel vandaag in een debat in de Tweede Kamer ‘in de kern discriminerend’. “Wij betreuren de maatregel”, aldus de premier. “Het duwt mensen naar de verkeerde keuze.” Rutte snapt wel dat de Amerikaanse regering zich zorgen maakt over het feit dat zich mogelijk terroristen tussen migranten verbergen. Daar moeten we alles tegen doen, voegde hij eraan toe.

De Tweede Kamer had Rutte gevraagd zich duidelijker uit te spreken tegen de maatregel van de Amerikaanse president Donald Trump. Verschillende partijen vonden de eerdere kritiek van Rutte op het omstreden inreisverbod onvoldoende. De premier zei zondag het verbod af te wijzen en te betreuren.

In een gezamenlijke verklaring met minister Bert Koenders van buitenlandse zaken liet Rutte toen weten dat “Nederland ervan overtuigd is dat vluchtelingen van oorlog en geweld een veilig heenkomen verdienen ongeacht hun afkomst of geloof. Deze opvatting blijven we uitdragen. Wij zijn alert op de mogelijkheid dat potentiële terroristen misbruik maken van asielprocedures. Veiligheidsdiensten hebben hier een belangrijke taak”, aldus Rutte en Koenders.

Die verklaring was voor ondermeer Jesse Klaver, lijsttrekker van GroenLinks, niet afdoende. Die vond dat dat Rutte zich scherper moest uitspreken en “het voortouw nemen om samen met andere EU-landen een duidelijk statement te maken”. Klaver verzocht de minister-president dinsdag al naar de Kamer te komen.

Tot ongenoegen van veel partijen liet Rutte zich vervangen door minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders, die bekend maakte dat het overleg met de VS over Amerikaanse douanecontroles op Schiphol is opgeschort.

‘Discriminerende maatregelen’

Ook andere Kamerleden eisten van Rutte dat hij zich harder zou uitspreken tegen de nieuwe immigratiemaatregelen. PvdA-Tweede Kamerlid Michiel Servaes riep zondag op tot een debat over de kwestie. Hij noemde de maatregelen van Trump in een tweet ‘walgelijke discriminatie’.

Vicepremier Lodewijk Asscher, lijsttrekker van de PvdA, twitterde zaterdagavond al over de ban: ‘Mensen weigeren op basis van geloof of geboorteplek is discriminatie. Een klap in het gezicht van onze vrije wereld.’

Volgens D66-leider Alexander Pechtold is de ‘absurde’ maatregel van Trump je reinste discriminatie. SP-leider Emile Roemer twitterde eerder: ‘Mensen weigeren. Niet om wat ze doen, maar om wat ze geloven. Waar is @MinPres als je ‘m nodig hebt?’

PVV-leider Geert Wilders daarentegen zei dat een einde van de immigratie uit welk moslimland ‘precies is wat we nodig hebben’. Ook in Nederland, voegt hij eraan toe in een Engelstalige tweet. Want islam en vrijheid zijn onverenigbaar, aldus Wilders.

Door de afwezigheid van Rutte afgelopen dinsdag zag de Kamer zich genoodzaakt het geplande debat over de komende Europese top van vandaag uit te breiden. Zo kunnen ook de ‘discriminerende maatregelen’ van Trump aan de orde komen, aldus initiatiefnemer Michiel Servaes van de PvdA-fractie. Rutte zou dat debat al samen met Koenders bijwonen.

Verwant nieuws;

Meer over; Politiek Donald Trump

Rutte noemt inreisverbod Trump ‘op papier discriminerend’

NU 02.02.2017 Het Amerikaanse inreisverbod voor mensen uit zeven moslimlanden is volgens premier Mark Rutte “op papier discriminerend”.

“Deze maatregel wijzen wij af”, aldus Rutte donderdag in het debat over het decreet van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump.

De Tweede Kamer had de premier naar de Kamer geroepen om stelling te nemen. Dinsdag in het Vragenuur stuurde de premier nog minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) naar de Kamer om het kabinetsstandpunt te verdedigen.

“Wij nemen hier fors afstand van”, zei Koenders dinsdag, maar dat was voor een deel van de Kamer onvoldoende. 

De PvdA hekelde de onzichtbaarheid van de premier in de afgelopen dagen. “Het inreisverbod vroeg om een stevige reactie van de premier. Zowel politiek, als moreel”, zei PvdA’er Michiel Servaes donderdag.

Wereldleiders reageren op inreisverbod Trump

‘Beschaafd land’

In het debat benadrukte Rutte dat Koenders zijn uitspraken deed namens het kabinet. Hij voegde daaraan toe dat het beoordelen van groepen mensen, in plaats van individuen, “gewoon discriminerend” is. Maar hij realiseert zich dat er zorgen zijn dat er tussen groepen migranten terroristen zitten.

“Wij zijn een beschaafd land en zullen openstaan voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld”, zei de premier, die eraan toevoegde dat het belangrijk is dat er goed gescreend wordt.

Trumps decreet gaat volgens Rutte daarom in tegen de waarden van de westerse wereld en helpt bovendien niet in de strijd tegen terrorisme, omdat ook de Nederlandse militairen leunen op samenwerking van de lokale bevolking zoals de Koerdische strijders in Irak.

Volgens Rutte plaatst het inreisverbod deze groepen mensen voor een dilemma voor welke kant zij moeten kiezen in de strijd tegen terreur. “Het duwt mensen naar de verkeerde keuze”, zei de premier.

Als gevolg van de maatregel van Trump besloot het kabinet dinsdag de onderhandelingen met de VS over Amerikaanse grenscontroles op Schiphol voorlopig op te schorten.

Zie ook: Kabinet schort overleg met VS over controles op Schiphol op

Lees meer over: Donald Trump Mark Rutte

Kamer wil kritiek op Trump

Telegraaf 02.02.2017 Premier Mark Rutte zal donderdag in de Tweede Kamer meer afstand moeten nemen van de Amerikaanse president Donald Trump en diens inreisverbod voor moslims. Tenminste, als het aan meerdere partijen ligt.

Zij vinden de kritiek van Rutte op het omstreden inreisverbod voor burgers van zeven moslimlanden onvoldoende. De premier zei het verbod af te wijzen en te betreuren.

GroenLinks-leider Jesse Klaver riep de minister-president dinsdag al naar de Kamer, maar die liet zich tot ongenoegen van veel partijen vervangen door minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders. Die maakte bekend dat het overleg met de VS over Amerikaanse douanecontroles op Schiphol is opgeschort.

De Kamer besloot het geplande debat donderdag over de komende Europese top uit te breiden. Zo kunnen ook de ,,discriminerende maatregelen” van Trump aan de orde komen, aldus initiatiefnemer Michiel Servaes van de PvdA-fractie. Rutte zou dat debat al samen met Koenders bijwonen.

Tweets door ‎@Nielsrigter

InsluitenWeergeven op Twitter

Lees ook: Trump Haags issue

LEES MEER OVER; MARK RUTTE DONALD TRUMP TRUMP INREISVERBOD

Rutte onder druk om Trump feller te veroordelen

Streep door grenscontroles VS op Schiphol

VK 31.01.2017 VVD-premier Mark Rutte staat onder druk van de Tweede Kamer om het beleid van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump scherper te veroordelen dan hij tot nu heeft gedaan. Aankomende donderdag zullen volksvertegenwoordigers hem in een debat bevragen over het omstreden inreisverbod dat Trump heeft ingesteld voor moslims uit zeven landen en in welke mate hij dat moreel laakbaar vindt. Ook schort Nederland onderhandelingen op over Amerikaanse grenscontroles op Schiphol.

Coalitiegenoot PvdA verwacht ‘politieke en moreel leiderschap’ van Rutte om ‘de discriminerende maatregelen’ van Trump klip en klaar te veroordelen, aldus PvdA-Kamerlid Michiel Servaes dinsdag in de Tweede Kamer.  PvdA-minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken haalde dinsdag al hard uit tegen Trump, een week eerder deed PvdA-minister van Lilianne Ploumen voor Ontwikkelingssamenwerking dat ook al.

Ruttes verklaring van afgelopen zondag dat hij Trumps inreisverbod ‘betreurt en afwijst’ is voor de meeste partijen niet genoeg…..

Bert Koenders beantwoordt vragen tijdens het Vragenuurtje.© ANP

Ruttes verklaring van afgelopen zondag dat hij Trumps inreisverbod ‘betreurt en afwijst’ is voor de meeste partijen niet genoeg. GroenLinks-leider Jesse Klaver riep hem hierover naar de Kamer. Maar tot ongenoegen van PvdA, GroenLinks, D66, SP en andere partijen liet hij zich dinsdag vervangen door minister Koenders.

Aankomende donderdag moet Rutte alsnog opdraven. ‘Ik wil de garantie dat op Nederlands grondgebied nooit discriminatie plaatsvindt en dat we nooit aan dit besluit zullen hoeven meewerken’, zei Klaver dinsdag. Op die vraag antwoordde Koenders stevig: ‘De Nederlandse regering wijst het besluit van Trump af. Het druist in tegen al onze normen en waarden. Religie mag nooit een reden zijn om mensen te weren.’

Mark Rutte staat de pers te woord na afloop van de wekelijkse ministerraad. © ANP

Staat inreisverbod op gespannen voet met Amerikaanse Grondwet?

Lees hier vier vragen over de juridische gevolgen van Trumps inreisverbod. (+)

Om het ongenoegen over het inreisverbod te laten blijken heeft het kabinet de reeds in 2016 gestarte onderhandelingen met de VS over het gedeeltelijk verplaatsen van Amerikaanse grenscontroles naar Schiphol opgeschort. Doel hiervan is dat reizigers bij aankomst in de VS lange wachtrijen kunnen omzeilen. Maar Nederland wil niet verder praten over deze ‘pre-clearence’ vanwege het mogelijke discriminerende karakter, legde Koenders dinsdag uit.

Koenders is ‘bezig om met Duitsland en andere Europese landen gezamenlijk op te komen voor onze mensen met een dubbele nationaliteit’

Tot nu is Rutte zeer terughoudend geweest met een oordeel vellen over Trump en zijn beleid. Op de dag van Trumps inauguratie, anderhalve week geleden, beloofde Rutte dat hij zal ‘kijken naar de daden’ van de nieuwe Amerikaanse president, maar uitte hij zich nog optimistisch. ‘Voor Nederland en de Verenigde Staten geldt dat wij vrienden en bondgenoten zijn. Ik zie er naar uit om de uitstekende samenwerking tussen onze twee landen de komende jaren te kunnen voortzetten.’

PVV-leider Geert Wilders vindt de kritiek van het kabinet al veel te ver gaan. Rutte noemde hij dit weekeinde een ‘slapjanus’ vanwege diens afwijzing van het inreisverbod.  Over Trump is hij juist zeer te spreken. ‘Wat een verademing’, zei Wilders dinsdag over Trumps immigratiebeleid. ‘Als wij in de EU hadden gedaan wat Trump nu doet waren mensen uit Syrië, waaronder terroristen, niet onze kant opgekomen. Dan hadden veel slachtoffers van terreur in Europa nog geleefd’, beet Wilders Koenders toe.

De minister reageerde als door een wesp gestoken. ‘Wat een flauwekul’, zei hij met verheven stem. ‘Hoe krijgt u het in uw hoofd het zo bij elkaar te vegen alsof de Nederlandse regering verantwoordelijk is voor aanslagen? De Terroristen, die zijn verantwoordelijk.’

Volg en lees meer over:  NEDERLAND  DONALD TRUMP  POLITIEK

DONALD TRUMP;

Inreisverbod VS geldt toch niet voor reizigers met dubbele nationaliteit

Ook op ministeries zwelt verzet tegen Trump aan

Rutte onder druk om Trump feller te veroordelen

Bert Wagendorp: Zelfoverschatting is al vijftig jaar Trumps achilleshiel

Trump ontslaat minister van Justitie na verzet tegen inreisverbod

BEKIJK HELE LIJST

Rutte in Kamer om reisverbod

Telegraaf 31.01.2017 De Tweede Kamer krijgt donderdag toch de kans premier Mark Rutte te bevragen over het omstreden inreisverbod dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft afgekondigd. Dinsdag riep GroenLinks-leider Jesse Klaver de minister-president al naar de Kamer, maar die liet zich tot ongenoegen van veel partijen vervangen door minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders.

De Kamer besloot dinsdag een gepland debat over de aanstaande top van de Europese Unie uit te breiden, zodat ook de ,,discriminerende maatregelen” van Trump daarin aan de orde kunnen komen, zo vatte initiatiefnemer Michiel Servaes (PvdA) samen. Rutte zou dat debat al samen met Koenders bijwonen.

Servaes wil meer weten over de gevolgen van het inreisverbod voor Nederlanders met een dubbel paspoort, voor vluchtelingen en voor Nederlandse bedrijven en organisaties. Ook wil hij meer weten over het antwoord van de EU op de maatregel.

LEES MEER OVER; MARK RUTTE DONALD TRUMP INREISVERBOD

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Tweede Kamer wil hoorzitting inreisverbod Verenigde Staten

NU 30.01.2017 Een meerderheid in de Tweede Kamer wil een hoorzitting over het inreisverbod voor burgers uit zeven islamitische landen dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft ingesteld.

D66 en GroenLinks deden hun oproep zondag. Het voorstel van D66 en GroenLinks wordt gesteund door onder meer de PvdA, het CDA en de SP, aldus D66.

Bij de hoorzitting willen ze onder meer vragen stellen aan KLM, de marechaussee en een expert op het gebied van volkenrecht. Ook de ChristenUnie, de Partij voor de Dieren, Groep Kuzu/Öztürk en onafhankelijk Kamerlid Norbert Klein zijn voor een hoorzitting.

De maatregel van Trump heeft ook impact op Nederland. KLM weerde bijvoorbeeld enkele passagiers van vluchten naar de VS.

“Wat kan bijvoorbeeld Schiphol als eigenaar en beheerder van terminal 4 op vliegveld JFK in New York? Welke rol hebben marechaussee en andere diensten?'”, willen GroenLinks en D66 weten.

Wereldleiders reageren op inreisverbod Trump

EU

De Europese Commissie neemt “om juridische redenen de tijd” om na te gaan wat het door Trump afgekondigde inreisverbod voor gevolgen kan hebben voor EU-burgers met een dubbele nationaliteit.

“We zullen erop toezien dat EU-burgers niet worden gediscrimineerd”, aldus de woordvoerder van de commissie maandag. Een reactie van de EU op de maatregelen van Trump liet lang op zich wachten.

Zie ook: ‘KLM-passagiers kunnen dupe worden van nieuwe regels Trump’

Kritiek

Internationaal is er ook veel kritiek op de invoering van het inreisverbod door Trump. Zo hebben Nederland en Duitsland al eerder gevraagd om opheldering en uitleg van de maatregel. Duitsland adviseerde mensen voor wie het inreisverbod geldt maandag zelfs om niet af te reizen naar de Verenigde Staten. De Franse president Hollande heeft gezegd dat protectionisme in de huidige wereldproblematiek “een vruchteloos antwoord” is.

Een federale rechter in de staat New York heeft heeft ondanks het geldende inreisverbod geoordeeld dat personen die in de VS zijn geland en een geldig visum hebben, moeten worden toegelaten.

Zie ook: Alles wat je moet weten over het inreisverbod van Trump

Petitie

Meer dan een miljoen Britten hebben op hun beurt een petitie getekend waarin ze oproepen om het staatsbezoek van Donald Trump aan het Verenigd Koninkrijk te annuleren. Het aantal handtekeningen van de petitie nam een sterke vlucht na de aankondiging van het inreisverbod.

Hoewel een woordvoerder van de Britse premier May zei dat de Britse regering het inreisverbod van de VS afkeurt, zetten politici in het land vraagtekens bij de relatie tussen Trump en het Verenigd Koninkrijk. Dinsdag worden de ontwikkelingen in de Verenigde Staten onder het bewind van Trump besproken in het Britse parlement.

Opnieuw protesten tegen Trumps inreisverbod

Irak

Volgens verschillende internationale persbureaus heeft het Iraakse parlement maandag aan Amerikaanse regering gevraagd het inreisverbod voor inwoners van islamitische landen, waaronder Irak op te heffen.

Ondertussen zou het land zelf werken aan een eigen inreisverbod voor Amerikanen. Een wet die is aangenomen moet regelen dat Amerikanen een apart verzoek moeten doen om naar Irak te mogen reizen. Voor welke Amerikanen dit gaat gelden en hoe de maatregel er verder uit zou moeten zien, is onduidelijk.

Het geldende inreisverbod voor de Verenigde Staten is volgens Irak verder een “verkeerd besluit”. Volgens Irak werkt het land hard aan de relaties tussen het land en de Verenigde Staten. Dat zou onder meer blijken uit de bijdrage van Irak in de strijd tegen Islamitische Staat. “We herbevestigen de wens om de samenwerking tussen onze landen te versterken”, zo luidt een verklaring van Irak.

Lees meer over: Verenigde Staten Donald Trump

Kamer wil zitting inreisverbod

Telegraaf  30.01.2017 Een meerderheid in de Tweede Kamer wil een hoorzitting over het inreisverbod voor burgers uit zeven islamitische landen dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft ingesteld. Het voorstel van D66 en GroenLinks wordt gesteund door onder meer PvdA, CDA en SP, aldus D66.

D66 en GroenLinks deden hun oproep zondag. Bij de hoorzitting willen ze onder meer vragen stellen aan KLM, de marechaussee en een expert op het gebied van volkenrecht. Ook de ChristenUnie, de Partij voor de Dieren, Groep Kuzu/Öztürk en onafhankelijk Kamerlid Norbert Klein zijn voor een hoorzitting.

De maatregel van Trump heeft ook impact op Nederland. KLM weerde bijvoorbeeld enkele passagiers van vluchten naar de VS. „Wat kan bijvoorbeeld Schiphol als eigenaar en beheerder van terminal 4 op vliegveld JFK in New York? Welke rol hebben marechaussee en andere diensten?”, vragen D66 en GroenLinks zich af.

LEES MEER OVER; INREISVERBOD DONALD TRUMP TWEEDE KAMER

Zie verder ook:

Protest inreisverbod in A’dam Telegraaf 31.01.2017

Voorlopig geen Amerikaanse paspoortcontroles op Schiphol Trouw 31.01.2017

Overleg Schiphol-controles gestaakt  Telegraaf 31.01.2017

Advocaten: ‘KLM heeft Iraniërs ten onrechte teruggestuurd naar Teheran’ VK 31.01.2017

Reisadvies naar VS aangepast  Telegraaf 31.01.2017

Koenders neemt maatregelen tegen Amerika na ‘moslimban’  Elsevier 31.01.2017

Buitenlandse Zaken verscherpt reisadvies VS AD 31.01.2017

Inreisverbod benadeelt honderden Nederlandse wetenschappers  AD 31.01.2017

Nederlandse bedrijven en ngo’s hebben last van inreisverbod: ‘Dit is heel vervelend’ VK 30.01.2017

Ook prins Constantijn bezorgd over ‘moslimban’ van Donald Trump Den HaagFM 30.01.2017

Prins Constantijn bezorgd over decreet Trump: ‘Is dit de toekomst?’  RTVWEST 30.01.2017

 

Tweede Kamer wil hoorzitting inreisverbod Verenigde Staten NU 30.01.2017

Kamer wil zitting inreisverbod Telegraaf  30.01.2017

Nederlandse bedrijven en ngo’s hebben last van inreisverbod: ‘Dit is heel vervelend’ VK 30.01.2017

Ook prins Constantijn bezorgd over ‘moslimban’ van Donald Trump Den HaagFM 30.01.2017

Prins Constantijn bezorgd over decreet Trump: ‘Is dit de toekomst?’  RTVWEST 30.01.2017

Rutte wijst Trumps inreisverbod af en betreurt besluit  NU 29.01.2017

Rutte wijst Amerikaans inreisverbod af Trouw 29.01.2017

Alles wat je moet weten over het inreisverbod van Trump  NU 29.01.2017

Nederland en Duitsland vragen VS samen om opheldering over inreisverbod  VK 29.01.2017

Constantijn bezorgd over decreet Trump Telegraaf 29.01.2017

Meer Telegraaf;

  19:38 Protest op Schiphol

  18:28 Nederland vraagt VS om uitleg

  16:37 Slaapactie passagiers

  15:11 KLM weigert reizigers naar VS

  14:12 ‘Tweets Trump geen bedreiging EU’

  14:05 ‘Kijk naar gevolgen verbod’

  13:24 Rutte tegen inreisverbod VS

  09:13 Politici willen reactie Rutte

  21:12 Protest VS decreet Trump

  19:32 Decreet Trump omstreden

  18:28 Nederland vraagt VS om uitleg

  17:03 Californië klaar met Amerika

  11:36 Merkel wijst inreisverbod VS af

  10:45 Irak: ban op Amerikanen

  09:55 Gehoor aan vonnis rechter

  09:22 Indonesië boos op Trump

  07:11 Protesten op luchthavens

Justin Trudeau: vluchtelingen zijn wel welkom in Canada Trouw 29.01.2017

Justin Trudeau: vluchtelingen zijn wel welkom in Canada VK 29.01.2017

Inreisverbod VS leidt wereldwijd tot verwarring en kritiek  NU 29.01.2017

Koenders uit zorgen over praktische gevolgen inreisverbod VS NU 29.01.2017

PvdA wil statement gemeente Den Haag tegen immigratiemaatregelen Donald Trump  RTVWEST 29.01.2017

KLM houdt opnieuw reizigers naar VS tegen AD 29.01.2017

Protesten op vliegvelden VS na inreisverbod vluchtelingen  NU 29.01.2017

Protesten op vliegvelden VS tegen Trump: ‘Racisten eruit, vluchtelingen erin’  VK 29.01.2017

Protest op JFK tegen vastzetten vluchtelingen  Telegraaf  29.01.2017

Protesten op vliegvelden VS tegen visumbeleid Trump Trouw 29.01.2017

Protesten op vliegvelden VS tegen visumbeleid Trump  AD 29.01.2017

Protesten op vliegvelden VS tegen Trump: ‘Racisten eruit, vluchtelingen erin’ VK 29.01.2017

Plotseling is het land van vrijheid een gevaar geworden  NRC 29.01.2017

Oppositie en PvdA eisen reactie Rutte op beleid Trump  AD 29.01.2017

Rutte wijst Amerikaans inreisverbod af  Trouw 29.01.2017

Rutte wijst Trumps inreisverbod af en betreurt besluit   NU 29.01.2017

Zo reageert Rutte op Amerikaanse moslimban  Elsevier 29.01.2017

Iran woedend over inreisverbod Trump Trouw 29.01.2017

Trump ‘vergeet’ een paar landen AD 29.01.2017

‘De VS keren de traditie van solidariteit de rug toe’  Trouw 29.01.2017

 Rechter blokkeert Trumps inreisverbod tijdelijk voor mensen met visa  NU 29.01.2017

Rechter VS zet streep door im­mi­gra­tie­be­leid AD 29.01.2017

Rechter VS zet streep door immigratiebeleid  Trouw 29.01.2017

Eerste nederlaag Trump: rechter acht weigeren reizigers met visum onrechtmatig VK 29.01.2017

Rechter schort Trumps ‘moslimban’ deels op  Elsevier 29.01.2017

Maatregel Trump: Ook controle mensen met ver­blijfs­ver­gun­ning AD 28.01.2017

Houders verblijfsvergunning VS geweigerd door inreisverbod Trump  VK 28.01.2017

VS weigert ook mensen met verblijfsvergunning na besluit Trump   NU 28.01.2017

Ook met green card niet welkom Telegraaf 28.0.2017

Zorg over inreisverbod VS Telegraaf 28.01.2017

KLM weigert passagiers op vlucht naar VS Telegraaf 28.01.2017

KLM weigert eerste VS-reizigers vanwege maatregel Trump AD 28.01.2017

Koenders uit zorgen over praktische gevolgen inreisverbod VS  NU 28.01.2017

Bezorgdheid, woede en paniek over vluchtelingenstop Trump  Trouw 28.01.2017

Muur of geen muur, de migranten blijven komen  Trouw 28.01.2017

Nieuw decreet Trump: Syrische vluchtelingen niet langer welkom VK 28.01.2017

Trump schort programma toelating vluchtelingen tijdelijk op  NU 28.01.2017

Zo ziet Trumps tijdelijke moslimban eruit  Elsevier 28.01.2017

Trump: vluchtelingenstop Telegraaf 28.01.2017

Trump tekent twee besluiten Telegraaf 27.01.2017

Trump tekent decreet om ‘radicale mos­lim­ter­ro­ris­ten’ te weren AD 27.01.2017

januari 31, 2017 Posted by | 2e kamer, Donald Trump, minder, moslimban, Muslimban, politiek, PVV, Rutte 2, terreur, terreurdreiging, terrorisme | , , , , , , , , , | Reacties staat uit voor Tweede Kamerdebat 02.02.2017 ‘Moslimban’

Kabinet Rutte II – versus troepenmacht Afghanistan – deel 4

Nederland blijft nog even in Afganistan 

Nederlandse militairen zullen de Afghaanse strijdkrachten ook volgend jaar adviseren en trainen. Ook blijft Nederland de wederopbouw van Afghanistan financieel ondersteunen. Dit schrijft het kabinet vrijdag in een brief aan de Kamer waarin verlenging van de missie tot eind 2017 wordt aangekondigd.

De Nederlandse militaire missie in Afghanistan zal niet alleen actief zijn in Mazar-e-Sharif maar ook in andere steden in het noorden van het land zoals Kunduz. Zo bevestigt berichtgeving hierover door RTL Nieuws.

Ongeveer honderd Nederlandse militairen leveren vanuit Mazar-e-Sharif een bijdrage aan de NAVO-missie Resolute Support.

De Nederlanders adviseren en trainen sinds 2015 hogere officieren van het Afghaanse leger en de politie. Dat gebeurt incidenteel ook al buiten Mazar-e-Sharif, maar ,,deze meer flexibele inzet zal in de komende periode naar verwachting worden voortgezet en wellicht worden uitgebreid”.

De NAVO-missie ging eind 2014 van start en telt 12.000 militairen. In juni dit jaar besloot het Atlantische bondgenootschap de missie ook na 2017 voort te zetten.

Nederland

Nederland levert op dit moment zo’n honderd militairen aan Resolute Support. Ze zijn gestationeerd in Mazar-e-Sharif onder leiding van de Duitsers. Minister van Defenise Jeanine Hennis zei toen dat de Nederlandse bijdrage “niet groots wordt gewijzigd of uitgebreid”. Wel werd op verzoek een team van ongeveer zes chirurgen naar Mazar-e-Sharif uitgezonden.

Commandostructuur

Woensdag 08.11.2017 begint in Brussel een twee dagen durend NAVO-overleg, waarbij Nederland wordt vertegenwoordigd door de nieuwe defensieminister Ank Bijleveld. De defensieministers van de 29 NAVO-landen nemen woensdag onder meer een principebesluit over de aanpassing van de commandostructuur in Europa, liet Stoltenberg weten. Volgens hem moeten soldaten, tanks en ander militair materieel snel en efficiënt hun weg door Europa kunnen vinden als er een brandhaard is.

Om dit te coördineren wordt een aparte NAVO-commandant aangesteld. Nederland pleitte eerder voor een ‘militair Schengengebied’, waarbij militaire transporten centraal worden gecoördineerd en technische, logistieke en financiële obstakels worden weggenomen.

De bewindslieden zullen naar verwachting ook instemmen met een nieuwe commando-eenheid die moet zorgen voor betere beveiliging van de militaire transporten tussen de VS en Europa over zee. Volgens Stoltenberg is dit erg belangrijk voor de Atlantische samenwerking.

Afghanistan NU

AFGHANISTAN NRC

Afganistan VK

AFGHANISTAN VK 

zie ook: Kabinet Rutte II – versus troepenmacht Afghanistan – deel 3

zie ook: Kabinet Rutte II – versus troepenmacht Afghanistan – deel 2

zie ook: Kabinet Rutte II – versus troepenmacht Afghanistan – deel 1 

Bekijk de livestream
Terugkijken: thema-avond ‘De erfenis van Uruzgan’
Wat heeft de wederopbouw van Uruzgan nou eigenlijk opgeleverd? In Pakhuis de Zwijger stortte onze Harm Ede Botje zich woensdag 11 januari op de kwestie met dé Uruzgan-experts van het land: oud-inlichtingenofficier Martijn Kitzen (‘Nee, de vijand was niet ‘de Taliban‘), fotograaf en architect Jan Willem Petersen (‘Op de brommer door Uruzgan‘), ouddiplomaat Marten de Boer (‘We zijn veel te abrupt uit Uruzgan vertrokken‘), ouddiplomaat Pieter Feith, Gino van der Voet (Defensie) en natuurlijk correspondent Bette Dam (‘Hoe de Amerikanen in 2001 de vredesdeal met de taliban onder het vloerkleed veegden ‘).

Al zeggen we het zelf: het was een indrukwekkende avond.

VN-live!
Thema-avond: ‘De erfenis van Uruzgan’
Wat heeft de wederopbouw van Uruzgan nou eigenlijk opgeleverd?

Kom woensdag 11 januari 2017 naar Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. De avond wordt gepresenteerd door onze Harm Ede Botje, die zich op de kwestie stort met vijf Uruzgan-experts. Een van de gasten is Jan Willem Petersen , die bebaard op een brommer door Uruzgan trok, op zoek naar wat er daadwerkelijk terecht was gekomen van de door Nederland gebouwde scholen, wegen, klinieken en politieposten.

P.S . Entree is gratis! Je hoeft je alleen maar op de reserveer-button te klikken .

NAVO-top tevreden met ambities Ank Bijleveld

Elsevier 10.11.2017 Minister Ank Bijleveld van Defensie maakte een soepel debuut in de NAVO. Voor het eerst woonde zij een vergadering bij in Brussel met haar 28 collega’s. Die knikten instemmend toen Bijleveld vertelde dat Den Haag het defensiebudget met 1,5 miljard euro verhoogt tot 10,4 miljard in 2021.

Ook Denemarken, Noorwegen en Canada maakten onlangs een hoger defensiebudget bekend. ‘We zijn op de goede weg,’ zei Bijleveld (CDA). Overigens voldoet Nederland nog lang niet aan de afspraak uit 2015 om 2 procent van het nationaal inkomen uit te geven aan defensie. Het percentage kruipt langzaam omhoog van 1,1 naar 1,3 procent.

Drieduizend militairen naar Afghanistan

De ministers van Defensie van de 29 NAVO-landen besloten gisteren drieduizend extra militairen te sturen naar Afghanistan. Op dit moment trainen en ondersteunen dertienduizend NAVO-militairen het Afghaanse leger en de politie, maar het land is nog altijd kwetsbaar en telkens slaan de Taliban en andere opstandelingen toe. Nederland heeft honderd militairen in Afghanistan.

Bijleveld verhoogt dat aantal niet, maar beloofde wel een chirurgisch team te sturen; wat in NAVO-kringen werd uitgelegd als een kwaliteitsimpuls en dus als een extra bijdrage van Nederland.

De defensieministers vergaderden in het NAVO-hoofdkwartier ook over de nieuwe commandostructuur, in reactie op de toegenomen dreiging vanuit Rusland. Bijleveld constateerde tevreden dat ‘niet wordt getornd aan het Joint Force Command in Brunssum’. In februari volgend jaar valt het definitieve besluit over de nieuwe commandostructuur, maar het hoofdkwartier in Zuid-Limburg – waar militaire operaties worden gepland – hoeft niet te vrezen voor het verlies van taken en blijft een impuls voor de regionale economie.

‘Flitsmacht’ NAVO vertraagd door douanes

Bijleveld incasseerde ook de tamelijk uitvoerige complimenten van haar Amerikaanse ambtgenoot James Mattis. De baas van het Pentagon prees het Nederlandse initiatief om te komen tot een ‘militaire Schengenzone’. Bij grootscheepse NAVO-oefeningen, zoals Noble Jump, moeten troepen en materieel in snel tempo worden verplaatst van West- naar Midden-Europa en de Baltische Staten. Daarbij ontstaat vaak vertraging doordat tunnels, bruggen en viaducten niet berekend zijn op de omvang en het gewicht van het hedendaagse materieel.

Aan de Europese binnengrenzen moet de ‘flitsmacht’ van de NAVO halt houden, want de douaniers eisen dat eerst een enorme papierwinkel wordt afgehandeld. ‘Soms moeten honderden formulieren worden ingevuld. In een ander geval mag het vervoer niet op zondag,’ schetst een medewerkster van minister Bijleveld de ambtelijke rompslomp en het nodeloze tijdverlies.

Het kabinet speelt een voortrekkersrol bij het bezweren van die bureaucratie. Het is van groot belang dat troepenverplaatsingen snel kunnen gebeuren als de nood aan de man komt. Bijleveld en VVD-minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken ondertekenen daartoe volgende week een document bij de Europese Unie als startsein voor de militaire Schengenzone.

Aan het slot van zijn persconferentie gisteren op het NAVO-hoofdkwartier complimenteerde minister Mattis Nederland daarvoor. ‘Ik begroet deze Nederlandse inspanning.  Vaak moeten we deze problemen oplossen met lokale regelingen. Dankzij het Nederlandse voorstel kunnen we het gestandaardiseerd aanpakken,’ zei Mattis.

  Politiek verslaggever Redacteur Eric Vrijsen (1957) volgt voor Elsevier Weekblad sinds 1994 de Nederlandse politiek.

Kabinet houdt verzoek VS om extra troepen Afghanistan liever geheim

AD 27.10.2017 Het kabinet heeft een officieel verzoek ontvangen van de Amerikaanse regering om meer troepen te leveren voor de missie in Afghanistan. De passage uit een Kamerbrief waarin toenmalig minister van Defensie Klaas Dijkhoff melding maakt van dat verzoek, is donderdag echter kort na de verzending aan de Tweede Kamer uit de digitale brief gehaald.

In de oude versie van de brief, waarover deze krant beschikt, staat dat de regering op 18 oktober een brief heeft ontvangen van de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis ‘waarin hij Nederland verzoekt om een aanvullende bijdrage’ aan de NAVO-missie Resolute Support in Afghanistan. Die zin is later verdwenen. Ook is uit de brief gehaald dat het verzoek ‘zoals altijd, serieus zal worden onderzocht’.

Tandvlees

Waarom mogen wij dit niet weten? Wat precies willen de Amerikanen dan?, aldus Sadet Karabulut, SP-Kamerlid.

Al blijkt uit een eveneens verdwenen zin dat de Amerikaanse minister weinig kans maakt op de gevraagde extra militairen. De regering schreef over ‘beperkingen’ die ‘van kracht zijn’. De Nederlandse krijgsmacht loopt immers op z’n tandvlees. Maar een belangrijke bondgenoot in de kou laten staan, ligt internationaal ook gevoelig.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Defensie zijn de zinnen verwijderd omdat het Amerikaanse verzoek ‘iets te prematuur is om nu al naar buiten te brengen’. Het zou pas aan de orde moeten komen bij een Kamerdebat over de verlenging van de missie. Dat debat staat nog niet gepland.

Opheldering

SP-Kamerlid Sadet Karabulut, die de geschrapte passage opmerkte, eist opheldering. ,,Waarom mogen wij dit niet weten? Nu dit verzoek er ligt, moet het kabinet ook de Kamer inlichten. Wat precies willen de Amerikanen dan?”

Zeker is dat de missie in Afghanistan, waaraan Nederland met 100 militairen deelneemt, kampt met tekorten. De Amerikaanse president Donald Trump voerde op de NAVO-top in juni de druk al op. Van een officieel verzoek was – tot nu toe – niets bekend.

Eerder deed de NAVO al een oproep aan de bondgenoten om een aanvullende bijdrage te leveren. Dijkhoff benadrukt in de laatste versie van de brief dat ‘een substantiële toename van de Nederlandse bijdrage’ vanwege ‘de beperkte capaciteit van de krijgsmacht’ niet haalbaar is.

Kabinet ziet weinig heil in nieuwe evaluatie missie Uruzgan 

NU 14.09.2017 Het kabinet ziet weinig in een nieuwe evaluatie van de militaire missie in de Afghaanse provincie Uruzgan. Een meerderheid van de Tweede Kamer had daar op aangedrongen.

CDA-Kamerlid Raymond Knops zei dat de Kamer minister Jeanine Hennis (Defensie) aan een belofte wil houden van het vorige kabinet dat grote missies na een jaar of vijf nog eens worden geëvalueerd.

Het zou duidelijk moeten maken wat de effecten zijn geweest van de inspanningen van de Nederlandse militairen. De missie duurde van 2006 tot 2010.

Het kabinet schrijft echter dat zo’n zogeheten post-missiebeoordeling niet zinvol is.

Geweld

Na al die jaren is nauwelijks na te gaan wat de invloed van de inzet van toen is op de situatie van nu, menen Hennis en haar collega Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Na Nederland kreeg Australië de verantwoordelijkheid in het gebied. De slechte veiligheidssituatie ter plaatse maakt het onderzoek bovendien moeilijk en duur.

Als de Kamer doorzet, wil het kabinet zich wel inspannen om toch een evaluatie te doen.

De missie in Uruzgan kostte 25 Nederlandse militairen het leven. Na afloop gleed de provincie weer snel af in geweld en bloedvergieten. Veteranen vrezen dat veel van de geboekte vooruitgang teniet is gedaan.

Lees meer over: Uruzgan

Kabinet: geen evaluatie Uruzgan

Telegraaf 14.09.2017 Het kabinet ziet weinig in een nieuwe evaluatie van de militaire missie in de Afghaanse provincie Uruzgan. Een meerderheid van de Tweede Kamer had daar op aangedrongen.

CDA-Kamerlid Raymond Knops zei dat de Kamer minister Jeanine Hennis (Defensie) aan een belofte wil houden houden van het vorige kabinet dat grote missies na een jaar of vijf nog eens worden geëvalueerd. Het zou duidelijk moeten maken wat de effecten zijn geweest van de inspanningen van de Nederlandse militairen. De missie duurde van 2006 tot 2010.

Het kabinet schrijft echter dat zo’n zogeheten post-missiebeoordeling niet zinvol is. Na al die jaren is nauwelijks na te gaan wat de invloed van de inzet van toen is op de situatie van nu, menen Hennis en haar collega Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Na Nederland kreeg Australië de verantwoordelijkheid in het gebied. De slechte veiligheidssituatie ter plaatse maakt het onderzoek bovendien moeilijk en duur.

Bloedvergieten

Als de Kamer doorzet, wil het kabinet zich wel inspannen om toch een evaluatie te doen.

De missie in Uruzgan kostte 25 Nederlandse militairen het leven. Na afloop gleed de provincie weer snel af in geweld en bloedvergieten. Veteranen vrezen dat veel van de geboekte vooruitgang teniet is gedaan.

LEES MEER OVER; EVALUATIE URUZGAN KABINET MILITAIRE MISSIEAFGHANISTAN

Laat toch zitten die Evaluatie !! Dat lost het nieuwe kabinet wel op toch ??

Laat toch zitten die Evaluatie !! Dat lost het nieuwe kabinet wel op toch ??

Kabinet ziet weinig in evaluatie Uruzgan

AD 14.09.2017 Het kabinet ziet weinig in een nieuwe evaluatie van de militaire missie in de Afghaanse provincie Uruzgan. Een meerderheid van de Tweede Kamer had daarop aangedrongen.

CDA-Kamerlid Raymond Knops zei dat de Kamer minister Jeanine Hennis (Defensie) aan een belofte wil houden houden van het vorige kabinet dat grote missies na een jaar of vijf nog eens worden geëvalueerd. Het zou duidelijk moeten maken wat de effecten zijn geweest van de inspanningen van de Nederlandse militairen. De missie duurde van 2006 tot 2010.

Het kabinet schrijft echter dat zo’n zogeheten post-missiebeoordeling niet zinvol is. Na al die jaren is nauwelijks na te gaan wat de invloed van de inzet van toen is op de situatie van nu, menen Hennis en haar collega Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Na Nederland kreeg Australië de verantwoordelijkheid in het gebied. De slechte veiligheidssituatie ter plaatse maakt het onderzoek bovendien moeilijk en duur.

Doorzetten

Als de Kamer doorzet, wil het kabinet zich wel inspannen om toch een evaluatie te doen.

De missie in Uruzgan kostte 25 Nederlandse militairen het leven. Na afloop gleed de provincie weer snel af in geweld en bloedvergieten. Veteranen vrezen dat veel van de geboekte vooruitgang teniet is gedaan.

Nederland blijft bijdragen aan missies in Mali, Irak en Afghanistan

RO 11.09.2017 Nederland blijft ook volgend jaar actief meedoen aan de VN-vredesmissie in Mali, de internationale strijd tegen ISIS en de NAVO-missie in Afghanistan. De ministerraad heeft ingestemd met deze verlengingen, waarover het kabinet de Tweede Kamer maandag schriftelijk heeft geïnformeerd.

De internationale veiligheidssituatie vraagt er volgens het kabinet om dat Nederland zijn verantwoordelijkheid blijft nemen. Militaire en civiele bijdragen aan missies zijn gericht op de ring van instabiliteit rond Europa, die onze eigen veiligheid direct raakt. De prioriteit ligt bij de bestrijding van terrorisme en het voorkomen van irreguliere migratie.

De mandaten voor de Nederlandse deelname aan MINUSMA in Mali, de anti-ISIS-coalitie en Resolute Support in Afghanistan lopen aan het einde van het jaar af. Het demissionaire kabinet vond het noodzakelijk om nu een besluit te nemen over verlenging, omdat Nederland een betrouwbare partner wil zijn voor onze bondgenoten, vanwege planningsdoeleinden en om tijdig duidelijkheid te kunnen geven aan de uit te zenden militairen en hun families. De Nederlandse bijdrage aan de drie missies wordt verlengd tot eind 2018.

Via de deelname aan MINUSMA draagt Nederland bij aan stabiliteit in Mali en daarmee de bredere Sahel-regio. Stabiliteit daar is in het directe veiligheidsbelang van Europa. De Nederlandse blauwhelmen richten zich ook volgend jaar vooral op het verzamelen en analyseren van inlichtingen voor de VN-missie.

Een eenheid voor lange afstandsverkenning met nationale ondersteuning vormt de kern van de bijdrage. Nederland levert daarnaast een aantal stafofficieren, marechaussees en politiefunctionarissen en civiele adviseurs. Dankzij de overdracht van het beheer van Kamp Castor eind 2017 aan Duitsland kan het aantal Nederlandse militairen in de missie in 2018 worden teruggebracht tot maximaal 250.

Met de voortgezette inzet aan de internationale coalitie tegen ISIS levert Nederland een belangrijke bijdrage aan het breken van de slagkracht en de ideologische aantrekkingskracht van de terreurorganisatie. Ongeveer 155 Nederlandse trainers ondersteunen en adviseren de Iraakse strijdkrachten en vanaf begin januari dragen vier Nederlandse F-16’s opnieuw bij aan het militair verslaan van ISIS in Irak en Oost-Syrië.

Het detachement ter ondersteuning van de gevechtsvliegtuigen bestaat uit ongeveer 150 militairen. Om ISIS duurzaam te bestrijden, blijft Nederland zich ook onverminderd richten op het stoppen van de stroom van buitenlandse strijders, het aanpakken van de inkomstenbronnen van ISIS en het ontkrachten van de perverse ISIS-ideologie. Stabilisatie en wederopbouw van op ISIS heroverde gebieden is daarbij essentieel.

Ongeveer 100 Nederlandse militairen blijven in Afghanistan meedoen aan Resolute Support. Sinds 2015 is de Afghaanse regering zelf verantwoordelijk voor veiligheid in het land, maar internationale betrokkenheid blijft vooralsnog nodig. De NAVO-missie richt zich op het trainen, adviseren en assisteren van het Afghaanse leger en de politie.

De Nederlandse adviseurs delen hun kennis op het gebied van operationele planning, logistiek, bedrijfsvoering en gender. De medische-, transport- en beveiligingseenheden zorgen ervoor dat de NAVO-adviseurs in en rond Mazar-e-Sharif hun werk kunnen blijven uitvoeren. Vanaf begin 2018 zal Nederland op verzoek van de NAVO ook een chirurgisch team sturen.

Zie ook;Internationale vrede en veiligheid

Verantwoordelijk: Ministerie van Buitenlandse Zaken

Kabinet Rutte II regeert over zijn graf en verlengt militaire missies

VK 04.09.2017 Het demissionaire kabinet Rutte II regeert noodgedwongen over zijn graf heen en verlengt de bijdrage aan de vijf grote Nederlandse militaire missies. Hoeveel manschappen en materieel er in 2018 precies naar Mali, Afghanistan, Irak, Litouwen en de Hoorn van Afrika worden gestuurd, wordt ‘op korte termijn’ bekendgemaakt.

Dit schrijven de demissionaire ministers Koenders (Buitenlandse Zaken), Hennis (Defensie), Blok (Veiligheid en Justitie) en Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) maandagochtend in een brief aan de Tweede Kamer.

‘De internationale veiligheidssituatie vereist dat Nederland ook in 2018 verantwoordelijkheid neemt en actief bijdragen levert aan de internationale (militaire) inspanningen om instabiliteit het hoofd te bieden’, staat in de kabinetsbrief. De ‘aanpak van de complexe conflicten en problemen in onder andere Syrië, Irak, Afghanistan en Mali vergen een langdurige inzet en geïntegreerde aanpak’.

Hetzelfde geldt voor de geruststellingsmissie in Litouwen (tegen het ‘zorgwekkende optreden van Rusland’) en de antipiraterij-missie nabij de Hoorn van Afrika.

Premier Mark Rutte had gehoopt een besluit over de toekomst van de militaire missies te kunnen nemen met zijn nieuwe ministersploeg. Maar nu de onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie voortduren, moet het demissionaire kabinet van VVD en PvdA alsnog knopen doorhakken.

Door de trage kabinetsformatie verkeren ruim 850 Nederlandse militairen al maanden in onzekerheid of zij aankomende januari worden uitgezonden naar een oorlogsgebied.

‘Militaire planning’

Nederland wil haar ‘reputatie als betrouwbare partner’ hoog houden

Een besluit nog langer uitstellen is niet meer verantwoord vanwege de vereiste ‘militaire planning’, schrijft het kabinet. Zo moeten militairen die worden uitgezonden gemiddeld vier maanden voor vertrek beginnen met trainen.

Nederland wil bovendien zijn ‘reputatie als betrouwbare partner’ hoog houden door bondgenoten ‘duidelijkheid te verschaffen’ over de toekomstige inzet. Zowel Rutte als Koenders en Hennis moet in de maand september op diverse internationale fora duidelijk maken hoeveel en hoe lang Nederland militairen inzet in diverse conflictgebieden.

Strijd gaat door

Zeker is dat Nederland in 2018 haar krijgsmacht en militaire middelen vooral weer zal inzetten in de ‘ring van instabiliteit rondom Europa’, schrijft het kabinet.

Zo is de strijd tegen terreurgroep IS in Irak en Syrië ‘nog niet gestreden’, geeft het kabinet toe. Ook al is ‘sinds 2014 70 duizend vierkante kilometer heroverd op IS’. De Nederlandse Irak-missie met 190 man zal nog hard nodig zijn om de strijd voort te zetten. De F16-piloten zijn in januari klaar met hun bijscholing, waardoor ook zij hoogstwaarschijnlijk weer ingezet worden in de strijd tegen IS in Irak en Syrië.

Op ‘korte termijn’ krijgt de Tweede Kamer zogenoemde artikel 100-brieven waarin per missie staat beschreven hoe de bijdrage wordt vormgegeven en welke financiële bedragen daarbij horen.

Volg en lees meer over:  NEDERLAND   POLITIEK   KABINET-RUTTE II   DEFENSIE

Demissionair kabinet verlengt militaire missies

NOS 04.09.2017 Nederlandse militairen zullen ook volgend jaar op verschillende plekken in de wereld actief zijn. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft het demissionaire kabinet dat de missies in Mali, Afghanistan, Litouwen en voor de kust van Afrika (tegen de piraterij) zullen worden verlengd.

Ook aan de strijd tegen IS in Irak en Syrië blijft Nederland een bijdrage leveren. Vanaf volgend jaar zullen er ook weer F-16’s worden ingezet. De gevechtsvliegtuigen worden waarschijnlijk gestationeerd in Jordanië om van daaruit stellingen van de terreurgroep aan te vallen.

Tot juni 2016 waren Nederlandse F-16’s ook al actief in het Midden-Oosten. Ze werden teruggehaald voor noodzakelijk onderhoud. Dat is nu afgerond.

Verantwoordelijkheid nemen

Het besluit om de militaire missies te verlengen werd al verwacht. De ministers Hennis, Koenders en Ploumen schrijven dat de internationale veiligheidssituatie vereist dat Nederland ook in 2018 verantwoordelijkheid neemt en actief bijdragen levert.

Omdat de verlenging voorbereiding vergt wil het demissionaire kabinet niet wachten tot de formatie is afgerond en er een nieuwe ministersploeg zit. Binnenkort komt het kabinet met meer informatie, ook over de aantallen militairen en het materiaal dat ze meekrijgen.

Om welke vijf missies gaat het?

– Syrië/Irak. In de strijd tegen IS levert Nederland gevechtsvliegtuigen en militaire trainers.

– Mali. Voor de VN-missie MINUSMA verzamelen Nederlandse militairen informatie.

Afghanistan. Opbouwmissie. Nederlanders trainen leger en politie.

– Litouwen. Vanwege de dreiging van Rusland zijn NAVO-partners daar aanwezig.

– Afrikaanse kust. Marineschepen bestrijden daar in EU-verband de piraterij.

BEKIJK OOK;

‘Opnieuw Nederlandse F-16’s naar IS-gebied’

Nederlandse trainingsmissie in Afghanistan waarschijnlijk verlengd

Alle Nederlandse missies verlengd

AD 04.09.2017 Alle lopende militaire missies van Nederland worden komend jaar voorgezet. De internationale veiligheidssituatie ‘vereist dat Nederland verantwoordelijkheid neemt’, zo schrijft het demissionaire kabinet vanochtend aan de Tweede Kamer.

Daarom wachten de demissionaire ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie niet op een nieuw aangetreden ministersploeg, maar kondigen ze nu al aan de VN-missie in Mali, trainingen in Irak en Afghanistan, de NAVO-aanwezigheid in Litouwen en antipiraterijacties voor de kust van Somalië te willen voortzetten. Ook gaan er, zoals al het voornemen was, weer F-16’s naar IS-gebied.

Alle missies zijn zo goed als onomstreden bij CDA, D66 en ChristenUnie, de partijen die nu met de VVD onderhandelen voor een nieuw kabinet. Toch zou de Kamerbrief niet vooraf zijn afgestemd met de formerende partijen. Wel zijn zij geïnformeerd over dit voornemen van het kabinet. Dat de brief is verstuurd, wordt gezien als teken dat zij geen bezwaar hebben gemaakt. Het demissionaire kabinet mag weliswaar geen nieuw beleid maken, maar wel over lopende zaken beslissen. Bij internationale zaken heeft het dan meer speelruimte.

Meerderheid

Formeel is het uitzenden van Nederlandse troepen voorbehouden aan het kabinet, maar het gebruik om voor die besluiten steun te vragen aan de Tweede Kamer. De formerende partijen, aangevuld met demissionaire coalitiepartij PvdA, hebben daar een meerderheid. Die partijen hebben deze missies in het verleden altijd gesteund.

Het kabinet komt binnenkort, mogelijk nog deze week, met de eerste formele besluiten voor verlenging. Dan wordt ook duidelijk hoeveel Nederlandse militairen naar welk missiegebied worden uitgezonden. Mogelijk wordt de missie in Mali verder afgeslankt.


‘Demissionair kabinet wil missies Mali en Afghanistan verlengen’

NU 29.08.2017 Het demissionaire kabinet gaat volgende week waarschijnlijk de militaire missies in Mali, Afghanistan en Litouwen verlengen.

Op dit moment zitten er nog 290 Nederlanders voor de VN-missie MINUSMA in Mali. Hoewel er dus plannen zijn de deelname aan de missie te verlengen, wordt het aantal Nederlandse militairen wel teruggeschroefd, zo melden bronnen aan persbureau ANP naar aanleiding van berichten van De Telegraaf.

Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp stelde tegenover Radio 1 dat besluiten hierover echter nog niet definitief genoemen zijn.

Het demissionaire kabinet zou zich ook buigen over de inzet van Nederlandse F16’s. Deze zullen volgens de berichten opnieuw ingezet worden om vanuit Jordanië terreurgroep IS in Syrië en Irak te bestrijden. De gevechtsvliegtuigen lossen dan in januari de Belgen af.

Tussen oktober 2014 en juni 2016 namen Nederlandse F-16’s deel aan de strijd tegen IS. Belgische vliegtuigen namen daarna de taak over.

Het kabinet liet eerder dit jaar al weten weer F-16’s te zullen sturen als de internationale coalitie tegen IS daar om zou vragen.

Lees meer over: Mali Afghanistan Islamitische Staat

Trage formatie leidt tot onzekerheid voor militairen en irritatie bij bondgenoten

Ruim 850 Nederlandse militairen verkeren al maanden in onzekerheid

VK 28.08.2017 Als Nederlandse militairen ook volgend jaar deelnemen aan de missies in Irak, Afghanistan, Mali en Litouwen, moeten zij vanaf september gaan trainen. Doordat er nog geen nieuw kabinet is, laat de beslissing op zich wachten.

Ruim 850 Nederlandse militairen verkeren al maanden in onzekerheid of zij aankomende januari worden uitgezonden naar een oorlogsgebied. Door de voortslepende gesprekken over een nieuw kabinet is nog steeds geen besluit genomen over het verlengen van de missies in Mali, Irak, Afghanistan en Litouwen.

Mandaat

Officieel eindigt het mandaat van de vier grote militaire missies in december 2017. Als een nieuwe groep militairen in januari klaar moet staan, dan moeten zij vanaf 1 september gaan trainen. Gemiddeld oefenen militairen die op uitzending gaan vier maanden voor vertrek. Tot nog toe weten de militairen die aan de training beginnen niet of zij ook ingezet gaan worden.

Premier Mark Rutte had gehoopt een besluit over de toekomst van de militaire missies te kunnen nemen met zijn nieuwe ministersploeg. Maar nu de onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie voortduren, zal het demissionaire kabinet van VVD en PvdA alsnog knopen moeten doorhakken.

Militairen planners hebben geen tijd meer om te wachten op kabinet-Rutte III, aldus Insider over de (internationale) besluitvorming.

Bondgenoten willen duidelijkheid

Niet alleen vanwege de trainingsdeadline van 1 september moet het kabinet-Rutte II over de brug komen met een besluit. Ook internationale bondgenoten verwachten duidelijkheid over de Nederlandse inbreng vanaf 2018. ‘Militaire planners hebben geen tijd meer om te wachten op kabinet-Rutte III’, zegt een insider.

Minister Jeanine Hennis van Defensie kwam in juni al klem te zitten toen haar militair strategen bij overleg in Brussel werden bevraagd of Nederland door zou gaan met de Afghanistan-missie. Ze moest het antwoord schuldig blijven.

Aanstaande 7 september moet Hennis zelf naar Brussel om de Europese defensieministers te vertellen dat Nederland nog steeds geen antwoord heeft. Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken moet op 7 en 8 september in de Estse hoofdstad Tallinn ook zeggen dat hij het nog niet weet. Het leidt tot onnodige irritatie bij bondgenoten in de EU, de NAVO en de VN.

Verenigde Naties

Rutte zag de bui van boze militaire planners en bondgenoten in juni al hangen, toen hij in de Tweede Kamer opmerkte dat het vooral voor het optreden in het buitenland van ‘heel groot belang is dat dit land zo snel mogelijk weer een volledige, stabiele missionaire regering krijgt’.

De minister-president moet zelf eind september bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een signaal afgeven over de toekomstige militaire bijdrage aan bijvoorbeeld de door de VN geleide Mali-missie. Op 19 oktober staat de strijd tegen terrorisme weer op de agenda tijdens de EU-top in Brussel. Ook daar wil Rutte niet met zijn mond vol tanden staan.

Op de departementen van Hennis en Koenders wordt daarom koortsachtig gewerkt aan een brief over de toekomst van alle militaire missies. Dat besluit moet dan toch maar genomen worden door de demissionaire ministers, heeft Rutte bedacht. Dit zorgt voor opmerkelijke afwegingen.

Kostbare strijdkrachten

Zo zijn de VVD en de PvdA erg verdeeld over de 290 man sterke Mali-missie. PvdA-minister Koenders wil deze missie graag voortzetten. Maar de VVD en ook veel Defensiemensen willen de kostbare strijdkrachten liever elders inzetten. Het compromis dat nu in het vat zit: nog één jaar verlengen, maar tegelijkertijd nadrukkelijk afbouwen en taken overdragen aan andere partijen.

In de wandelgangen van het Binnenhof en de departementen van Defensie en Buitenlandse Zaken gonst het ook van de geruchten over de toekomst van de andere missies.

Litouwen gaat door, zo wordt gefluisterd. De 270 Nederlandse militairen daar dienen als ‘geruststellende maatregel’ voor het ‘zorgwekkende optreden’ van Rusland langs de oostgrens van Europa. Dit blijft een prioriteit in 2018.

Nederlandse militaire op patrouille in Mali. © ANP

Ook de Irak-missie met 190 man wordt hoogstwaarschijnlijk verlengd en per januari mogelijk zelfs weer uitgebreid met F-16’s. De strijd tegen terreurbeweging IS is nog lang niet klaar.

Om dezelfde reden wordt de Afghanistan-trainingsmissie met ongeveer honderd militairen hoogstwaarschijnlijk verlengd en mogelijk ook een beetje uitgebreid. In het land steken steeds vaker groepen als IS de kop op. Maar de bijdrage wordt niet echt fors opgeschroefd: het blijft een land ver weg en Nederland heeft daar al een steentje bijgedragen. Op meer dan twintig man extra hoeven de planners en bondgenoten niet te rekenen.

Trump

Opvallend is dat de beoogde coalitiepartijen D66 en CDA niet moeilijk doen als gevraagd wordt of een beperkte bijdrage aan een vechtmissie in Afghanistan ook een optie is, als aanvulling op de huidige risicoloze trainingsmissie. De Amerikaanse president Trump heeft in augustus in heldere taal laten weten dat hij niet meer is geïnteresseerd in nation building – zoals Nederland nu doet – maar wel in het doden van terroristen. Als Nederland zijn voorbeeld volgt, wordt het een heel andere Afghanistan-missie.

De PvdA zit helemaal niet op die lijn, maar de buitenlandwoordvoerder van de VVD, Han ten Broeke, heeft eerder al laten weten dat zijn partij vindt dat vechten in een oorlog er soms nou eenmaal bij hoort. D66 en CDA delen die mening, zeggen ze nu.

Nederlandse trainers leiden Koerdische Peshmerga-strijders op in Erbil, Irak. © ANP

Vechtmissie

De artikel 100-procedure

Het kabinet heeft geen toestemming van het parlement nodig om een militaire missie te beginnen, verlengen of af te bouwen. In artikel 100 van de Grondwet staat wel dat het kabinet verplicht is de Tweede Kamer per brief te informeren bij de inzet van militairen in het buitenland. Na de brief volgt een debat in de Tweede Kamer.

Het kabinet hecht eraan dat een ruime Kamermeerderheid na dit debat zijn steun uitspreekt voor de missie. In de recente praktijk is het niet voorgekomen dat een missie toch begon terwijl steun van een Kamermeerderheid ontbrak. Het is een erg Nederlands verschijnsel. In landen als Frankrijk zijn de straaljagers allang aan het bombarderen voordat het parlement is geïnformeerd.

‘Het zou zomaar kunnen dat een kleine groep special forces inderdaad gaat meedoen aan een vechtmissie. Zeker als de VS duidelijk maken dat dit een grote wens is’, zegt defensiespecialist Ko Colijn van instituut Clingendael. ‘De Noren en Denen hebben in dit opzicht goed gescoord bij de Amerikanen.’

Hennis suggereerde op 22 juni al in de Tweede Kamer dat de VS hebben gevraagd aan Nederland om de bijdrage in Afghanistan te ‘intensiveren’ en te wijzigen. Er is volgens Hennis toen gevraagd om ‘schaarse capaciteiten’ in te zetten.

Special forces zijn schaars voor Nederland. Hennis had er destijds niet veel zin in: ‘Wij opereren al de hele tijd samen met de Duitsers in een gebied; ik zie niet in waarom wij dat ineens naar een ander deel van Afghanistan zouden moeten verleggen met een andere lead nation.’ ‘Maar’, zegt Colijn: ‘Onder druk wordt alles vloeibaar.’ Praktisch probleem: de special forces kampen met grote materieeltekorten en ze zijn nog aan het herstellen van hun recente inzet in Mali.00

Het kabinet zal een voornemen over de missies in Mali, Litouwen, Irak en Afghanistan eind augustus of begin september in een ‘totaalbrief’ aankondigen. Dit wordt daarna besproken met de nieuwe Kamerleden. Op 5 september krijgen zij uitleg over de procedure voor het verlengen of afbouwen van een militaire missie – de zogenoemde artikel 100-procedure.

Er is Rutte, Hennis en Koenders veel aan gelegen om vrijwel direct daarna in een Kamerdebat knopen door te hakken. Dat kunnen zij nog net op de internationale fora in september en oktober de militaire plannen van Nederland

Volg en lees meer over:  KRIJGSMACHT   POLITIEK   DEFENSIE   NEDERLAND

Kamer: evaluatie Uruzgan

Telegraaf 28.08.2017 Het kabinet moet de missie in Uruzgan nogmaals tegen het licht houden. Daarop dringt een meerderheid van de Tweede Kamer aan.

Nu er zeven jaar zijn verstreken, kan in kaart worden gebracht wat er van de inspanningen van de Nederlandse militairen in de Afghaanse provincie terecht is gekomen.

CDA’er Raymond Knops wil minister Jeanine Hennis houden aan een belofte van het vorige kabinet dat grote missies na een jaar of vijf nog eens worden geëvalueerd, bevestigt hij. Nu pas kunnen we overzien „wat er onomkeerbaar is bereikt op het gebied van onderwijs, infrastructuur, veiligheid, etcetera”, stelt Knops.

Onafhankelijk

Sommige partijen zien liever een onafhankelijk onderzoek, maar Knops wijst erop dat aan een nieuwe evaluatie al deskundigen van buiten zouden meewerken. De christendemocraat denkt dat minister Hennis weinig voelt voor het sturen van nieuwe onderzoekers naar Uruzgan omdat ze het daar nu te gevaarlijk vindt.

De missie in Uruzgan kostte 25 Nederlandse militairen het leven. Na afloop gleed de provincie weer snel af in geweld en bloedvergieten. Veteranen vrezen dat veel van de geboekte vooruitgang teniet is gedaan.

Hennis wil nog niet reageren.

lees ook:   Hennis: strategie Trump klopt

Kamer dringt aan op nieuwe evaluatie missie Uruzgan

NU 26.08.2017 Het kabinet moet de missie in Uruzgan nogmaals tegen het licht houden. Daarop dringt een meerderheid van de Tweede Kamer aan.

Nu er zeven jaar zijn verstreken, kan in kaart worden gebracht wat er van de inspanningen van de Nederlandse militairen in de Afghaanse provincie terecht is gekomen.

Volgens CDA’er Raymond Knops wil de Kamer minister Jeanine Hennis houden aan een belofte van het vorige kabinet dat grote missies na een jaar of vijf nog eens worden geëvalueerd, bevestigde hij na berichtgeving van Reporter Radio.

Nu pas kunnen we overzien “wat er onomkeerbaar is bereikt op het gebied van onderwijs, infrastructuur, veiligheid et cetera”, stelt Knops.

25 militairen

Sommige partijen zien liever een onafhankelijk onderzoek, maar Knops wijst erop dat aan een nieuwe evaluatie al deskundigen van buiten zouden meewerken. De christendemocraat denkt dat minister Hennis weinig voelt voor het sturen van nieuwe onderzoekers naar Uruzgan omdat ze het daar nu te gevaarlijk vindt. Hennis wil nog niet reageren.

De missie in Uruzgan kostte 25 Nederlandse militairen het leven. Na afloop gleed de provincie weer snel af in geweld en bloedvergieten. Veteranen vrezen dat veel van de geboekte vooruitgang teniet is gedaan.

Lees meer over: Uruzgan Tweede Kamer

Meerderheid Kamer wil nieuwe evaluatie Uruzgan

AD 26.08.2017 Het kabinet moet de missie in Uruzgan nogmaals tegen het licht houden. Daarop dringt een meerderheid van de Tweede Kamer aan. Nu er zeven jaar zijn verstreken, kan in kaart worden gebracht wat er van de inspanningen van de Nederlandse militairen in de Afghaanse provincie terecht is gekomen.

CDA’er Raymond Knops wil minister Jeanine Hennis houden aan een belofte van het vorige kabinet dat grote missies na een jaar of vijf nog eens worden geëvalueerd, bevestigde hij na berichtgeving van Reporter Radio. Nu pas kunnen we overzien ,,wat er onomkeerbaar is bereikt op het gebied van onderwijs, infrastructuur, veiligheid etcetera”, stelt Knops.

Sommige partijen zien liever een onafhankelijk onderzoek, maar Knops wijst erop dat aan een nieuwe evaluatie al deskundigen van buiten zouden meewerken. De christendemocraat denkt dat minister Hennis weinig voelt voor het sturen van nieuwe onderzoekers naar Uruzgan omdat ze het daar nu te gevaarlijk vindt. Hennis wil nog niet reageren.

De missie in Uruzgan kostte 25 Nederlandse militairen het leven. Na afloop gleed de provincie weer snel af in geweld en bloedvergieten. Veteranen vrezen dat veel van de geboekte vooruitgang teniet is gedaan.

Nederland zet in op langer verblijf militairen in Afghanistan, uitbreiding wordt overwogen

VS hebben formeel verzoek al ingediend bij Hennis en Koenders

VK 23.08.2017 Het Nederlandse kabinet zal eind augustus hoogstwaarschijnlijk de knoop doorhakken om de trainingsmissie in Afghanistan te verlengen. Zowel minister Hennis (Defensie) als Koenders (Buitenlandse Zaken) heeft dinsdag gehint op een positief besluit hierover.

Ongeveer honderd Nederlandse militairen zijn actief in de Afghaanse stad Mazar-e-Sharif, en een handjevol in Kabul. Hennis benadrukte dinsdag dat een grote uitbreiding niet wordt verwacht, maar dat Defensie wel kijkt wat de mogelijkheden zijn. De krijgsmacht is al zwaar belast met andere missies zoals die in Irak.

AD 23.08.2017

AD 23.08.2017

Ook Koenders ‘acht het niet uitgesloten’ dat Nederland de inzet in Afghanistan voortzet en uitbreidt. Het is volgens de minister wel belangrijk dat de Amerikanen hoofdverantwoordelijke blijven voor de strijd in Afghanistan. De VS hebben op 24 mei al een ‘formeel politiek verzoek’ aan Nederland gedaan om Afghanistan militair te blijven steunen. Hennis en Koenders lieten toen aan de Tweede Kamer weten ‘serieus’ en ‘met een positieve grondhouding’ naar het verzoek te kijken.

Het kabinet hecht eraan dat een meerderheid van de Tweede Kamer het eens is over het uitzenden van Nederlandse militairen naar een land in oorlog. De nieuwe Kamerleden krijgen op de eerste Kamerdag, 5 september, uitleg over de procedure voor het verlengen van een militaire missie. Kort daarna valt een besluit over Afghanistan. De beoogde nieuwe coalitiepartners steunen de Afghanistan-missie. De VVD, D66 en de ChristenUnie zijn gecommitteerd aan langdurige vrede in het land. Het CDA wil de missie al langer uitbreiden.

Volg en lees meer over:   MISSIE IN KUNDUZ   NEDERLAND   POLITIEK  DEFENSIE

DE MISSIE NAAR KUNDUZ;

BEKIJK HELE LIJST

Kabinet tevreden over nieuwe strategie VS in Afghanistan

NU 22.08.2017 Het kabinet is tevreden over de Afghanistan-strategie die de Amerikaanse president Donald Trump naar buiten heeft gebracht. ”Omdat hij heel duidelijk inzet op het voortzetten van de Amerikaanse aanwezigheid”, zei minister Jeanine Hennis (Defensie) dinsdag.

Vermoedelijk gaan de Amerikanen tot vierduizend extra militairen naar Afghanistan sturen, vooral om Afghaanse militairen te trainen.

Het Amerikaanse leger moet nog met een voorstel komen over de versterking. Voor hij president werd, was Trump voorstander van terugtrekken van troepen uit het land.

Ongeveer honderd Nederlandse militairen zijn actief in de Afghaanse stad Mazar-e-Sharif. Het kabinet neemt zeer binnenkort een beslissing over verlenging van deze trainingsmissie. Hennis zei eerder in de Tweede Kamer dat de missie in dat geval niet ”groots wordt gewijzigd of uitgebreid”.

Koenders

Volgens minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) is het belangrijk dat de Amerikanen hoofdverantwoordelijke blijven voor de strijd in Afghanistan.

Ook benadrukt hij dat het plan dat Trump maandag aankondigde nog moet worden uitgewerkt. Of Nederland in NAVO-verband actief blijft of zijn inzet uitbreidt is nog de vraag. ”Ik acht het niet uitgesloten”, aldus Koenders. Nederland helpt in NAVO-verband bij het opleiden van Afghaanse troepen.

Over een gevechtsmissie voor Nederlandse militairen was Koenders stelliger. ”Dat lijkt me niet aan de orde.”

Lees meer overAfghanistan

Hennis: VS goed bezig

Telegraaf 22.08.2017 Het kabinet is tevreden over de Afghanistan-strategie die de Amerikaanse president Donald Trump naar buiten heeft gebracht. „Hij zet heel duidelijk in op het voortzetten van de Amerikaanse aanwezigheid”, zei minister Jeanine Hennis (Defensie) dinsdag.

http://content.tmgvideo.nl/embed/account=Kx1PKc/item=ULdkTYsAdZYX/player=LakMO-EKGMsh/embed.html

Vermoedelijk gaan de Amerikanen tot 4000 extra militairen naar Afghanistan sturen, vooral om Afghaanse militairen te trainen. Het Amerikaanse leger moet nog met een voorstel komen over de versterking. Voor hij president werd, was Trump voorstander van terugtrekken van troepen uit het land.

Nederland

Ongeveer honderd Nederlandse militairen zijn actief in de Afghaanse stad Mazar-e-Sharif. Het kabinet neemt zeer binnenkort een beslissing over verlenging van deze trainingsmissie. Hennis zei eerder in de Tweede Kamer dat de missie in dat geval niet „groots wordt gewijzigd of uitgebreid.”

Volgens minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) is het belangrijk dat de Amerikanen hoofdverantwoordelijke blijven voor de strijd in Afghanistan. Ook benadrukt hij dat het plan dat Trump maandag aankondigde nog moet worden uitgewerkt. Of Nederland in NAVO-verband actief blijft of zijn inzet uitbreidt is nog de vraag. „Ik acht het niet uitgesloten”, aldus Koenders. Nederland helpt in NAVO-verband bij het opleiden van Afghaanse troepen.

Over een gevechtsmissie voor Nederlandse militairen was Koenders stelliger. „Dat lijkt me niet aan de orde.”

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Hennis wil missie in Afghanistan niet uitbreiden

NU 22.06.2017 Als de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie in Afghanistan wordt verlengd, dan zal die volgens demissionair minister Jeanine Hennis niet “groots worden gewijzigd of uitgebreid”. Het militaire bondgenootschap heeft het kabinet al gevraagd langer in Afghanistan te blijven.

De NAVO wil ook meer troepen. Ongeveer honderd Nederlandse militairen nemen deel aan missie Resolute Support. Ze zijn gestationeerd in Mazar-e-Sharif onder leiding van de Duitsers. In het noorden van Afghanistan trainen en adviseren ze sinds 2015 hogere officieren van het Afghaanse leger en de politie.

Hennis zei donderdag in de Tweede Kamer bij verlenging niets hieraan te willen veranderen. Ze denkt wel dat de missie “flexibeler” moet worden als die langer blijft. Maar ze ziet niets in het inzetten van Nederlandse troepen in een ander deel van Afghanistan of het sturen van schaarse middelen (zoals bijvoorbeeld helikopters) zoals door de NAVO is gevraagd.

De ministers van Defensie van de NAVO-lidstaten praten volgende week over verlenging van de missie. Het kabinet staat daar positief tegenover. In juni besloot Duitsland de missie in Afghanistan met vijf jaar te verlengen; Australië overweegt extra inzet.

Lees meer over: Navo Afghanistan Defensie

‘Missie niet uitgebreid’

Telegraaf 22.06.2017 Als de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie in Afghanistan wordt verlengd, dan zal die volgens minister Jeanine Hennis (Defensie) niet „groots worden gewijzigd of uitgebreid”. Het militaire bondgenootschap heeft het kabinet al gevraagd langer in Afghanistan te blijven. De NAVO wil ook meer troepen.

Ongeveer honderd Nederlandse militairen nemen deel aan missie Resolute Support. Ze zijn gestationeerd in Mazar-e-Sharif onder leiding van de Duitsers. Ze trainen en adviseren hier sinds 2015 hogere officieren van het Afghaanse leger en de politie.

Hennis zei donderdag in de Tweede Kamer bij verlenging niets hieraan te willen veranderen. De demissionaire bewindsvrouw denkt wel dat de missie flexibeler moet worden als die langer blijft. Maar ze ziet niets in inzet in een ander deel van Afghanistan of het sturen van schaarse middelen (zoals bijvoorbeeld helikopters) zoals door de NAVO is gevraagd.

De ministers van Defensie van de NAVO-lidstaten praten volgende week over verlenging van de missie. Het kabinet staat daar positief tegenover. Het CDA steunt een verlenging en is voor uitbreiding, zei Raymond Knops.

LEES MEER OVER; NAVO AFGHANISTAN MISSIES

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Kabinet: extra hulp Afghanistan

Telegraaf 14.06.2017 Het kabinet maakt 4,5 miljoen euro extra vrij voor hulp aan kwetsbare groepen in Afghanistan. Het geld gaat naar een alliantie van Nederlandse hulporganisaties en is bestemd voor onder meer voedsel, waterputten en tenten.

„Alleenstaande ouders, kinderen, zieken en zwangere vrouwen hebben dringend extra bescherming nodig”, aldus minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) woensdag. De totale Nederlandse hulp aan Afghanistan komt dit jaar uit op ongeveer 70 miljoen euro.

LEES MEER OVER; LILIANNE PLOUMEN AFGHANISTAN

Verder:

Afghaanse troepen reageren op de aanval © AFP

Navo-landen niet gul met troepen Afghanistan

AD 09.11.2017 Veel Navo-landen staan niet te springen om extra troepen naar Afghanistan te sturen, ook al is het maar voor trainingswerk. Van de 3.000 die VS-president Donald Trump er extra wil, moet hij zeker de helft zelf leveren. Dat bleek op de laatste dag van een tweedaags beraad van de Navo-defensieministers in Brussel.

Trump wil het totale aantal westerse troepen opvoeren van 13.000 nu naar 16.000 volgend jaar. Van die 13.000 komt ruwweg de helft uit andere landen dan Amerika. Navo-baas Jens Stoltenberg houdt goede hoop dat de verdeling 50/50 blijft, zo zei hij vanmiddag. Dat betekent: de helft uit Amerika en de helft uit de 38 andere deelnemende landen (Navo plus partners). Precieze cijfers verstrekte hij niet omdat het plaatje nog incompleet is en de Navo nog middenin haar proces van ‘force generating’ (troepen zoeken) zit.

Volgens Stoltenberg is het logisch dat het Amerikaanse aandeel relatief groot is, omdat de operaties in Afghanistan begonnen na de aanval op de twin towers in New York in september 2001, de eerste en tot nu toe enige keer dat de Navo haar beroemde bijstandsartikel 5 (‘een aanval op één is een aanval op allen’) activeerde.

Fantastisch

Stoltenberg zei ook dat het ‘fantastisch’ is om te zien hoe gemotiveerd de Navo-landen na 16 jaar in Afghanistan nog steeds zijn. ,,Ze zien in dat door de terreur daar te bestrijden, ze ook hun eigen landen veiliger maken.”

Overigens heeft de Navo er geen gevechtsmissies meer. Het Afghaanse leger is nu zelf verantwoordelijk voor de veiligheid in het land, de Navo-soldaten beperken zich tot training. De Afghaanse strijdkrachten hebben wel behoefte aan snelle uitbreiding om de Taliban de baas te kunnen blijven. Of om hen, zoals dat bij de Navo heet, de beslissende slag te kunnen toebrengen.

Ze zien in dat door de terreur daar te bestrijden, ze ook hun eigen landen veiliger maken, aldus Jens Stoltenberg, Navo-baas.

Vijftien talibanstrijders gedood bij aanval op trainingscentrum van Afghaanse politie

NU 07.11.2017 Afghaanse veiligheidstroepen hebben een aanval afgeslagen op een trainingscentrum van de politie in de provincie Wardak. De lokale politiechef zei tegen nieuwszender TOLO dat zeker vijftien Talibanstrijders de basis bestormden. Zij zouden allemaal gedood zijn.

De aanvallers gebruikten volgens de eerste berichten zwaar geschut en explosieven, maar dat is nog niet bevestigd door de autoriteiten. Voor zover bekend vielen geen slachtoffers aan de kant van de veiligheidstroepen.

Enkele uren eerder vielen zeker twee doden bij een aanval op een aanval op een televisiestation in hoofdstad Kabul. Ook raakten twintig mensen gewond, onder meer omdat medewerkers uit ramen sprongen om zichzelf in veiligheid te brengen. De verantwoordelijkheid voor die aanval is opgeëist door terreurgroep Islamitische Staat.

Lees meer over: Afghanistan Taliban

Gewapende mannen vallen tv-station Kabul aan

NOS 07.11.2017 In de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn twee of drie gewapende mannen het gebouw van Shamshad TV binnengevallen. Volgens de politie hebben ze twee mensen gedood. Daarop schoten agenten de aanvallers dood. Ongeveer twintig medewerkers van het tv-station liggen gewond in het ziekenhuis.

Tijdens de aanval waren ruim honderd mensen in het gebouw; ongeveer twintig van hen zijn meteen door agenten via de achterdeur bevrijd. Anderen konden later naar buiten.

Een van de daders zou een bomgordel hebben gedragen. Ook zouden de aanvallers handgranaten bij zich hebben gehad. Ze lieten eerst een explosief ontploffen en konden toen het gebouw in.

Het is niet duidelijk wie de aanvallers zijn. IS heeft de verantwoordelijkheid opgeëist, maar het is niet bekend of die claim serieus is. De Taliban hebben al laten weten dat zij er niet achter zitten. Ook is niet duidelijk waarom juist dit station is aangevallen. Shamshad TV is een van de grootste tv-stations van het land.

Beveiligingspersoneel verzamelt bij het gebouw van de tv-zender / AFP

IS eist aanslag op tv-station Kabul op

AD 07.11.2017 Twee gewapende mannen verkleed als agenten zijn vanochtend vroeg een televisiestation in de Afghaanse hoofdstad Kabul binnengevallen. De uitzending is nog steeds stilgelegd. Beiden mannen zijn neergeschoten. Er zijn twee doden en twintig gewonden gevallen.

De aanval is de zoveelste op media en journalisten in Afghanistan. Hoewel de mannen niet uit zouden dragen dat zij namens een organisatie handelen, klonk als snel dat de Taliban de aanslag opeisten. Dat werd later door hen ontkend, toen bleek dat ook terreurgroep IS eist de aanslag opeiste. Inmiddels heeft een woordvoerder van de Afghaanse politie bevestigd dat de aanslag is gepleegd door IS.

De mannen, beiden zwaar bewapend, vielen het station binnen nadat ze een explosie hadden veroorzaakt. Een van de mannen werd bij het binnendringen door een bewaker neergeschoten. De ander wist zich een weg te banen door met granaten te gooien. Een derde man heeft zich in het gebouw opgeblazen.

Het tv-station werd na de aanval omsingeld en binnengevallen door het Afghaanse leger. Het is nog niet bekend of de daders zijn gearresteerd.

Afghaanse militairen buiten het gebouw. © AP

Een van de medewerkers twitterde vanuit het gebouw dat er twee tot vijf doden zijn gevallen. Binnen zouden zich zo’n honderd tot honderdvijftig medewerkers hebben bevonden. Twintig mensen wisten via de achterdeur te ontsnappen. De rest kon met behulp van het leger naar buiten komen.

Vorig jaar vielen er zeven doden bij een vergelijkbare aanval op de grootste commerciële zender van het land, Tolo. Een zelfmoordterrorist van de Taliban blies zich toen op in het gebouw.

Buitenaanzicht van het tv-station Shamshad TV. © AP

NAVO-landen sturen opnieuw meer troepen naar Afghanistan

NU 07.11.2017 De militaire trainingsmissie van de NAVO in Afghanistan wordt opnieuw uitgebreid. De deelnemende landen hebben toegezegd drieduizend extra troepen te leveren aan de operatie Resolute Support. De NAVO-missie in Afghanistan bestaat nu nog uit ruim dertienduizend man.

De troepen blijven de Afghaanse politie en veiligheidstroepen trainen en adviseren, maakte secretaris-generaal van de militaire alliantie Jens Stoltenberg dinsdag bekend in Brussel. Een gevechtsmissie is niet aan de orde.

Het besluit om extra troepen te sturen komt voort uit een oproep van de commandant van de Amerikaanse troepen in Afghanistan, generaal John Nicholson. Hij stelde in februari dat hij “enkele duizenden troepen” nodig heeft om de huidige patstelling in de strijd tegen de Taliban te doorbreken. Groeperingen als de Taliban en Al-Qaeda rukken de afgelopen tijd weer op. Daarom werd de trainingsmissie in juni ook al uitgebreid.

VS

Ongeveer de helft van de extra troepen komt volgens Stoltenberg uit de Verenigde Staten. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde in augustus al aan extra troepen naar Afghanistan te sturen, en stelde dat de Amerikanen zich voorlopig niet terug zullen trekken uit het land. Dat zou volgens Trump een machtsvacuüm scheppen, waar terroristische organisaties gebruik van zullen maken.

Zie ook: Trump stuurt weer Amerikaanse troepen naar Afghanistan

Nederland

Nederland levert op dit moment zo’n honderd militairen aan Resolute Support. Ze zijn gestationeerd in Mazar-e-Sharif onder leiding van de Duitsers. Eerder wel al bekend dat de Nederlandse bijdrage niet wordt uitgebreid, maar wel wordt op verzoek een team van ongeveer zes chirurgen naar Mazar-e-Sharif uitgezonden.

Commandostructuur

Woensdag 08.11.2017 begint in Brussel een twee dagen durend NAVO-overleg, waarbij Nederland wordt vertegenwoordigd door de nieuwe defensieminister Ank Bijleveld. De defensieministers van de 29 NAVO-landen nemen woensdag onder meer een principebesluit over de aanpassing van de commandostructuur in Europa, liet Stoltenberg weten. Volgens hem moeten soldaten, tanks en ander militair materieel snel en efficiënt hun weg door Europa kunnen vinden als er een brandhaard is.

Om dit te coördineren wordt een aparte NAVO-commandant aangesteld. Nederland pleitte eerder voor een ‘militair Schengengebied’, waarbij militaire transporten centraal worden gecoördineerd en technische, logistieke en financiële obstakels worden weggenomen.

De bewindslieden zullen naar verwachting ook instemmen met een nieuwe commando-eenheid die moet zorgen voor betere beveiliging van de militaire transporten tussen de VS en Europa over zee. Volgens Stoltenberg is dit erg belangrijk voor de Atlantische samenwerking.

Lees meer over: Afghanistan NAVO


Amerikaanse soldaat omgekomen in Afghanistan

NU 05.11.2017 Een Amerikaanse militair is in het oosten van Afghanistan om het leven gekomen. Dat bevestigt het Amerikaanse leger in het land. Wie het slachtoffer is en hoe de soldaat is omgekomen is nog niet bekendgemaakt.

“De militair is overleden aan verwondingen bij een operatie van het leger in de provincie Logar in het oosten van het land”, zo staat in de verklaring van het Amerikaanse commando in de Afghaanse hoofdstad Kabul.

Vorige week kwam in hetzelfde gebied ook al een Amerikaanse militair om het leven bij een helikoptercrash.

Lees meer over: Afghanistan

Doden en gewonden bij explosie in Afghanistan

Telegraaf 01.11.1017 Aan de vrachtwagens waren kleefbommen bevestigd. Door de klap werd een autobus vernietigd, hetgeen veel passagiers het leven kostte. Ook werden voorbijgangers gedood. De aanslag is nog door niemand opgeëist. Op dinsdag kwamen acht mensen om in de hoofdstad Kabul, toen een zelfmoordenaar zich opblies.

Charikar is de hoofdstad van de provincie Parvan, in het noorden van het land.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Gisteren  Kind laat bom ontploffen in Kabul

29 okt. 2017  Tientallen doden door aanvallen van Taliban

23 okt. 2017   Tillerson brengt verrassingsbezoek aan Irak

21 okt. 2017   Weer aanslag in hoofdstad Afghanistan

20 okt. 2017  Aanslagen op Afghaanse moskeeën, veel doden

Kind laat bom ontploffen in Kabul

Telegraaf 31.10.2017 Een jongen heeft dinsdag een bom laten ontploffen in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Naast de jongen vielen er vijf doden. Circa twintig mensen raakten gewond.

De jongen liet de bom ontploffen in de wijk Wazir Akbar Khan, in een buurt waar buitenlandse ambassades en veel regeringskantoren zijn gevestigd. Volgens de politie was hij tussen de tien en veertien jaar oud. De politie sluit niet uit dat de jongen de bom van iemand anders had gekregen en dat hij niet wist dat het om een explosief ging.

De jongen liet de bom ontploffen in de wijk Wazir Akbar Khan, in een buurt waar buitenlandse ambassades en veel regeringskantoren zijn gevestigd. Volgens de politie was hij tussen de tien en veertien jaar oud. De politie sluit niet uit dat de jongen de bom van iemand anders had gekregen en dat hij niet wist dat het om een explosief ging.

Terreurgroep Islamitische Staat heeft de verantwoordelijkheid voor de explosie opgeëist. In een verklaring die via het persbureau Amaq werd verspreid, liet IS weten dat het bij de explosie in de diplomatenwijk in de Afghaanse hoofdstad om een zelfmoordaanslag met een explosievengordel ging.

GERELATEERDE ARTIKELEN

21 okt. 2017  Weer aanslag in hoofdstad Afghanistan

20 okt. 2017  Aanslagen op Afghaanse moskeeën, veel doden

13 sep. 2017  Doden door aanslag op cricketstadion Kabul

04 aug. 2017  NAVO-militair en burgers omgekomen in Kabul

31 jul. 2017  Zes doden bij aanslag Iraakse ambassade Kabul

Tientallen doden door aanvallen van Taliban

Telegraaf 29.10.2017 Door enkele aanvallen van de Taliban zijn in Afghanistan zeker 38 mensen om het leven gekomen, onder wie 28 politieagenten. Ook kwam een flink aantal terroristen om, zo claimde de gouverneur van de provincie Kunduz zonder aantallen te noemen.

De aanvallen waren specifiek gericht op politieposten. De Taliban voerden hun aanvallen uit in de nacht van zaterdag op zondag in zowel de noordelijke provincie Kunduz als in het zuiden van Afghanistan. Het is nog niet bekend hoeveel mensen gewond raakten tijdens de acties.

De afgelopen weken doodden de Taliban meer dan 150 agenten en burgers bij aanvallen. Bij een aanval op een legerbasis in Kandahar vermoordden ze ook nog eens 58 soldaten.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

24 sep. 2017 Aanslag op Deens NAVO-konvooi in Kabul

02 sep. 2017 Australië: ’geruchten’ over oorlogsmisdaden

22 apr. 2017 Veel ex-Taliban onder Afghanen Duitsland

11 apr. 2017 Kinderen Kunduz dood door spelen met granaat

12 jan. 2017 Leger VS erkent burgerdoden Afghanistan

Doden door aanvallen van Taliban in Afghanistan

NU 29.10.2017 Door enkele aanvallen van de Taliban zijn in Afghanistan zeker negentien politiemensen om het leven gekomen. Ook kwam een onbekend aantal terroristen om.

De aanvallen waren specifiek gericht op politieposten. De Taliban voerden hun aanvallen in zowel de noordelijke provincie Kunduz als in het zuiden van Afghanistan uit.

Het is nog niet bekend hoeveel mensen gewond raakten tijdens de acties.

Lees meer over: Afghanistan

Taliban doden negentien politieagenten bij reeks aanslagen

NOS 29.10.2017 Bij aanvallen van de Taliban op politieposten in Afghanistan zijn zeker negentien agenten gedood. Ook een onbekend aantal Talibanstrijders kwam om.

De aanvallen werden uitgevoerd op posten in de noordelijke provincie Kunduz en in het zuiden van Afghanistan. In Kunduz werden dertien agenten gedood, één agent wist te ontsnappen.

Taliban

Gisteren kwamen nog negen politieagenten om bij aanslagen op controleposten in de oostelijke provincie Ghazni. Zes Talibanstrijders werden gedood.

De gevechtsmissie van de NAVO in Afghanistan werd eind 2014 afgerond. Vanaf 2015 werd een kleinere missie op touw gezet met als doel het opleiden van het Afghaanse leger en politie. Ook het Nederlandse leger is nog altijd in Afghanistan aanwezig. Sinds het einde van de gevechtsmissie is het aantal aanslagen door de Taliban echter sterk toegenomen.

Hoofdstad Kabul is de laatste maanden vaak het doelwit, maar ook politieposten in andere delen van het land worden geregeld door de terreurgroep aangevallen. Alleen al in oktober kwamen meer dan tweehonderd mensen om.

BEKIJK OOK;

In Afghanistan is niet alleen Taliban tegen de overheid

Human Rights Watch: twee derde Afghaanse meisjes gaat niet naar school

‘Onduidelijk waarom Nederland denkt dat Afghanen veilig terug kunnen’

Amerikaanse militair omgekomen bij neerstorten helikopter in Afghanistan

NU 28.10.2017 Een Amerikaanse militair is om het leven gekomen doordat een helikopter neerstortte in Afghanistan. Volgens een verklaring van de NAVO-coalitie zaterdag gaat het om een ongeval en is het toestel niet uit de lucht geschoten.

De helikopter crashte in de provincie Logar ten zuiden van de hoofdstad Kabul. Zes bemanningsleden raakten gewond. De helikopter zou een of meer bomen hebben geraakt.

De Taliban claimden kort na het ongeval dat zij de helikopter hadden neergeschoten en dat er 43 Amerikaanse militairen waren omgekomen. Dat wordt door de NAVO ontkend.

Lees meer over: Verenigde Staten NAVO

Tillerson: ‘Gematigde Taliban mag meeregeren’

Elsevier 24.10.2017 Gematigde leden van de Taliban moeten volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson kunnen plaatsnemen in de regering van Afghanistan. Dat zei hij maandag tijdens een flitsbezoek aan het land.

Tegelijkertijd gaf hij aan dat de Verenigde Staten zullen blijven vechten tegen de Taliban, meldt de Volkskrant. ‘Ze moeten begrijpen dat ze nooit zullen winnen. Maar we geloven dat er gematigde stemmen zijn die niet eeuwig willen doorstrijden, en niet willen dat hun kinderen eeuwig zullen strijden.’ Amerikaanse soldaten vechten al zestien jaar tegen terreur in Afghanistan.

Regeringskandidaten moeten het geweld afzweren, terrorisme veroordelen en zich willen inzetten voor een stabiel Afghanistan, zei Tillerson na afloop van zijn ontmoeting met de Afghaanse president Ashraf Ghani.

Trump stuurt meer militairen naar Afghanistan, Taliban reageren snoeihard

Actie tegen terroristen

Ook spoorde hij Pakistan aan om meer actie te ondernemen tegen terroristen op zijn grondgebied. Ten slotte had hij een boodschap voor India: dat zou banen moeten creëren in Afghanistan om het land er weer bovenop te helpen.

Uit veiligheidsoverwegingen reisde de Amerikaanse minister in een onopvallend grijs vliegtuig vanuit  Doha, de hoofdstad van Qatar. Hij ontmoette de Afghaanse premier in een zwaarbeveiligde bunker en riskeerde geen rit naar het nabijgelegen Kabul. Bij een recent bezoek van de Amerikaanse defensieminister James Mattis namen Talibanstrijders de luchthaven van Kabul onder vuur.

Uruzgan deels veroverd

De Taliban slaagden er onlangs in om een gebied in de provincie Uruzgan te veroveren. Ook voeren ze geregeld aanslagen uit, zoals vorige week op een militaire basis in de zuidelijke provincie Kandahar. Daarbij vielen zeker 64 doden.

Maar volgens Tillerson is het land op de goede weg. ‘Als je de huidige situatie vergelijkt met een paar jaar geleden, heeft het stappen gemaakt op het gebied van een actieve samenleving, een beter bestuur en onderwijs en een grotere economie.’

Vandaag bezoekt Tillerson Pakistan, woensdag reist hij naar India.

VS: Taliban kan zitting nemen in Afghaanse regering

NOS 23.10.21017 Gematigde leden van de Taliban moeten plaats kunnen nemen in de Afghaanse regering, vindt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson. De bewindsman bracht vandaag een zorgvuldig geheim gehouden bezoek aan het Aziatische land waar Amerikaanse militairen al zestien jaar actief zijn in de strijd tegen terreur.

Voorwaarde voor regeringsdeelname is wel dat de leden van de terroristische organisatie geweld afzweren, terrorisme veroordelen en zich willen inzetten voor een stabiel Afghanistan, zei Tillerson na afloop van zijn onderhoud met president Ghani.

Hij zei er zeker van te zijn dat er gematigde elementen in de Taliban zijn, die inzien dat hun strijd nergens toe leidt. Verder pleitte hij voor een keiharde aanpak van alle extremisten in de regio.

Grijs vliegtuig

Tillerson ontmoette het Afghaanse staatshoofd en diens rechterhand Abdullah Abdullah op de streng beveiligde Amerikaanse vliegbasis Bagram, ten noordwesten van de hoofdstad Kabul. Hij was voor dag en dauw opgestegen in een onopvallend grijs militair toestel vanuit Doha, de hoofdstad van Qatar, begeleid door een kleine groep journalisten. Bij een recent bezoek van de Amerikaanse minister Mattis van Defensie aan Afghanistan vuurden de Taliban projectielen af op de luchthaven van Kabul.

Tillerson benadrukte in Afghanistan dat de hele regio moet samenwerken om extremisten op te sporen, uit hun schuilplaatsen te jagen en uit te schakelen, zoals president Trump onlangs ook uiteenzette. Morgen bezoekt Tillerson Pakistan, woensdag reist hij naar India.

Onderduiken

Vooral Pakistan biedt in de ogen van de VS en Afghanistan terroristen nog te veel mogelijkheden om onder te duiken en aanslagen voor te bereiden. “We moeten de Taliban zodanig aanpakken dat ze zich realiseren dat ze nooit een militaire zege zullen boeken”, zei Tillerson op de terugweg naar Doha. In Pakistan zal hij duidelijk maken dat een keiharde aanpak van extremisme de voorwaarde is voor een goede relatie met de VS.

Voor India heeft Tillerson de boodschap dat het zijn invloed moet aanwenden in Afghanistan, en er banen moet scheppen om het land er weer bovenop te helpen.

De VS heeft nog zo’n 8400 militairen gestationeerd in Afghanistan. In NAVO-verband zijn ze vooral actief bij het trainen en superviseren van de Afghaanse strijdkrachten. De Taliban zijn er recent in geslaagd gebied in de regio Uruzgan te heroveren.

Ook voeren ze geregeld bloedige aanslagen uit, zoals vorige week op een militaire basis in Kandahar. Daarbij vielen zeker 64 doden.

BEKIJK OOK;

Tweede bloedige aanslag in Kabul in 24 uur tijd

Taliban sluiten bijna alle ziekenhuizen in Uruzgan

Trump: we blijven in Afghanistan en we zullen overwinnen

Tweede bloedige aanslag in Kabul in 24 uur tijd

NOS 21.10.2017 Afghanistan is voor de tweede keer in 24 uur getroffen door een aanslag. In de hoofdstad Kabul liet een zelfmoordterrorist een auto vol explosieven ontploffen toen een groep militairen een trainingscentrum van het leger uitliep. Vijftien soldaten kwamen om het leven, vier raakten gewond.

Militairen en politie doelwit

Gisteren werden in Kabul tientallen gelovigen gedood bij een aanslag op een moskee. Ook elders in het land werden moskeebezoekers gedood. Alleen al deze week zijn bij aanslagen in Afghanistan zeker 150 doden gevallen, vooral militairen en politiemensen waren het doelwit.

De verantwoordelijkheid voor aanslagen in het land wordt vaak opgeëist door de Taliban. Maar er zijn meer terreurgroepen actief in Afghanistan.

BEKIJK OOK;

Tientallen doden bij twee zelfmoordaanslagen Afghanistan

In Afghanistan is niet alleen Taliban tegen de overheid

Vijftien militairen omgekomen bij aanslag Afghaanse hoofdstad

NU 21.10.2017 Zeker vijftien militairen zijn om het leven gekomen door een aanslag in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Een zelfmoordterrorist in een auto met explosieven blies zich volgens een woordvoerder van het ministerie van Defensie op buiten een trainingscentrum van de strijdkrachten.

“Medewerkers van het leger verlieten de Marshal Fahim University toen een zelfmoordmoordterrorist hen tot doelwit maakte”, zei de woordvoerder. Daarbij raakten ook zeker vier personen gewond. Het is niet bekend of het gaat om Afghaanse of buitenlandse militairen.

De Afghaanse hoofdstad werd vrijdag ook al opgeschrikt door een bloedige aanslag. Toen blies een zelfmoordterrorist zich op in een moskee. Tientallen mensen kwamen om het leven.

Lees meer over: Afghanistan

Weer aanslag in hoofdstad Afghanistan

Telegraaf 21.10.2017 „Medewerkers van het leger verlieten de Marshal Fahim University toen een zelfmoordmoordterrorist hen tot doelwit maakte”, zei de woordvoerder. Daarbij raakten ook zeker vier personen gewond. Het is niet bekend of het gaat om Afghaanse of buitenlandse militairen.

De Afghaanse hoofdstad werd vrijdag ook al opgeschrikt door een bloedige aanslag. Toen blies een zelfmoordterrorist zich op in een moskee. Tientallen mensen kwamen om het leven.

LEES MEER OVER;

Tientallen doden bij twee zelfmoordaanslagen Afghanistan

NOS 20.10.2017 Bij twee zelfmoordaanslagen in Afghanistan zijn vandaag meer dan zeventig mensen omgekomen. Beide aanslagen vonden tijdens het vrijdaggebed plaats en zijn nog niet opgeëist.

In hoofdstad Kabul was de sjiitische Imam Zaman-moskee het doelwit. Minstens 39 mensen kwamen om en zeker 45 personen raakten gewond toen de dader zichzelf opblies. Sjiieten vormen een minderheid in Afghanistan.

Een aanslag op een soennitische moskee in de westelijke Afghaanse provincie Ghor eiste nog eens 33 levens. Een onbekend aantal mensen raakte gewond. Vermoedelijk was een voormalig krijgsheer die door de regering is aangesteld als lokaal commandant het doelwit van de aanslag. Onder de doden zijn zeven van zijn lijfwachten.

Deze week waren er weer veel aanslagen in het land, met zeker 150 doden tot gevolg. Onder hen waren veel politieagenten en militairen.

De Taliban krijgen weer steeds meer greep op Afghanistan. Volgens SIGAR, dat onderzoek doet naar de wederopbouw van Afghanistan, is sinds het schrikbewind van de Taliban in 2001 werd verdreven nog nooit zo’n groot gebied onder hun invloed geweest. De Taliban zijn vooral sterk in landelijke gebieden in het midden en zuiden van het land.

Sinds 2007 zijn er nog nooit zoveel gewapende conflicten geweest in Afghanistan als nu. Veel families en stammen vechten onderling om land en drugs. Wel hebben ze allemaal één gezamenlijke vijand: de centrale overheid in Kabul.

De Taliban eisen geregeld de verantwoordelijkheid op voor aanslagen waarbij burgers en vaak ook politiemensen om het leven komen.

Ook Islamitische Staat pleegt aanslagen in Afghanistan. In maart kwamen bij een aanslag van IS op een militair ziekenhuis 50 mensen om het leven.

BEKIJK OOK

In Afghanistan is niet alleen Taliban tegen de overheid

Taliban slaan opnieuw toe: tientallen doden in Kabul

Ruim zeventig doden bij meerdere bomaanslagen in Afghanistan 

NU 20.10.2017 Bij een bomaanslag in een moskee in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn vrijdagavond lokale tijd 39 doden gevallen. Kort daarna vielen bij een aanslag op een moskee in het midden van het land ten minste 33 doden.

De zelfmoord aanslag in Kabul vond plaats in de sjiitische Imam Zaman moskee in het westen van Kabul. De dader blies zich op in de op dat moment dat de moskee vol zat.

Volgens de veiligheidsdiensten hebben troepen die aanwezig zijn op de plek al zeker dertig lichamen geborgen. Een woordvoerster van het ministerie van Binnenlandse Zaken zei dat 45 anderen gewond zijn geraakt, onder wie vrouwen en kinderen.

Minder dan een uur later volgde een terreuraanval op een moskee in Ghor, in Centraal-Afghanistan, met eveneens een aanzienlijke sjiitische Hasara-gemeenschap. Een woordvoerder van de politie in de regio Dolaina zei dat daar ten minste 33 doden zijn te betreuren. De klap was zo groot dat het dak naar beneden kwam. Volgens de provinciale regering ging het om een soennitische moskee en was een leider van de politieke partij Jamiat het doelwit.

Verantwoordelijkheid

Islamitische Staat eiste de verantwoordelijkheid voor de aanslag op. Het zei in een verklaring dat de dader een bomvest liet ontploffen. Bij beide aanslagen is kans aanwezig dat het dodental nog oploopt.

De sjiitische gemeenschap in Afghanistan is dit jaar al meerdere malen getroffen door aanslagen. Volgens een rapport van de Verenigde Naties zijn daarbij zeker 84 doden en 194 gewonden gevallen.

Lees meer over: Afghanistan

Aanslagen op Afghaanse moskeeën, veel doden

Telegraaf 20.10.2017 Door aanslagen op twee moskeeën in Afghanistan zijn vrijdag tientallen doden gevallen en nog meer gewonden. Een veiligheidsfunctionaris zei in een gebedshuis in Kabul ten minste dertig lichamen te hebben gezien na een zelfmoordactie. Een woordvoerster van het ministerie van Binnenlandse Zaken bevestigde later dat zeker 39 gelovigen om het leven zijn gekomen en 45 gewond geraakt, onder wie vrouwen en kinderen.

Deze aanslag was opnieuw in een wijk waar veel sjiieten wonen, in het westen van de hoofdstad. De dader blies zich op in de op dat moment dat de Imam Zaman-moskee vol zat.

Minder dan een uur later volgde een terreuraanval op een moskee in Ghor, in Centraal-Afghanistan, met eveneens een aanzienlijke sjiitische Hasara-gemeenschap.

Een woordvoerder van de politie in de regio Dolaina zei dat daar ten minste 33 doden zijn te betreuren. De klap was zo groot dat het dak naar beneden kwam. Volgens de provinciale regering ging het om een soennitische moskee en was een leider van de politieke partij Jamiat het doelwit.

Reeks terreurdaden

De sjiitische minderheid in Afghanistan is dit jaar het slachtoffer van een reeks terreurdaden. Volgens een VN-rapport van vorige week zijn er in 2017 al zeker 84 sjiitische burgers om het leven gekomen door bloedige aanvallen op hun gebedshuizen en religieuze bijeenkomsten. Daarnaast vielen er 194 gewonden. In augustus en september sloegen jihadisten ook al toe in twee moskeeën in Kabul.

Wie achter deze aanslagen zit, is nog niet bekend. Tot dusver eiste de soennitische terreurorganisatie Islamitische Staat meestal de verantwoordelijkheid op voor de bloedbaden in sjiitische moskeeën.

LEES MEER OVER;


Aanslagen op Afghaanse moskeeën kosten meer dan zestig levens

AD 20.10.2017 Door aanslagen op twee moskeeën in Afghanistan zijn vandaag tientallen doden gevallen en nog meer gewonden. Het zou om zowel een sjiitische als een soennitische moskee gaan.

Een veiligheidsfunctionaris zei in een gebedshuis in Kabul ten minste dertig lichamen te hebben gezien na een zelfmoordactie. Een woordvoerster van het ministerie van Binnenlandse Zaken bevestigde later dat zeker 39 gelovigen om het leven zijn gekomen en 45 gewond geraakt, onder wie vrouwen en kinderen. De dader blies zich op in de op dat moment dat de Imam Zaman-moskee vol zat.

Minder dan een uur later volgde een terreuraanval op een moskee in Ghor, in Centraal-Afghanistan, met eveneens een aanzienlijke sjiitische Hasara-gemeenschap. Een woordvoerder van de politie in de regio Dolaina zei dat daar ten minste 33 doden zijn te betreuren. De klap was zo groot dat het dak naar beneden kwam. Volgens de provinciale regering ging het om een soennitische moskee en was een leider van de politieke partij Jamiat het doelwit.

Minderheid

De sjiitische minderheid in Afghanistan is dit jaar het slachtoffer van een reeks terreurdaden. Volgens een VN-rapport van vorige week zijn er in 2017 al zeker 84 sjiitische burgers om het leven gekomen door bloedige aanvallen op hun gebedshuizen en religieuze bijeenkomsten. Daarnaast vielen er 194 gewonden. In augustus en september sloegen jihadisten ook al toe in twee moskeeën in Kabul.

Wie achter deze aanslagen zit, is nog niet bekend. Tot dusver eiste de soennitische terreurorganisatie Islamitische Staat meestal de verantwoordelijkheid op voor de bloedbaden in sjiitische moskeeën.

In Afghanistan is niet alleen Taliban tegen de overheid

NOS 20.10.2017 De afgelopen week waren er weer meerdere aanslagen in Afghanistan, met zeker 150 doden tot gevolg. Onder hen waren veel politie-agenten en militairen. Ook gisteren vielen nog tientallen doden bij een aanslag door de Taliban.

De terreurorganisatie is bezig aan een opmars in het land, maar de situatie is ingewikkelder dan dat. “Het conflict in Afghanistan staat er niet goed voor”, zegt journalist Bette Dam, die momenteel haar tweede boek over Afghanistan schrijft, in het NOS Radio 1 Journaal.

De Taliban wordt steeds groter, bevestigt NOS-correspondent Aletta André. “Maar dat is eigenlijk al een paar jaar zo.” Volgens SIGAR, een organisatie die onderzoek doet naar de wederopbouw van Afghanistan, is nog nooit zo’n groot gebied onder controle van de Taliban geweest sinds 2001, het jaar dat het schrikbewind werd afgezet.

Sinds een aantal maanden zijn er bijna dagelijks aanslagen op posten van Afghaanse veiligheidstroepen. Zo was er dinsdagochtend een grote aanslag op een trainingscentrum van de politie in de oostelijke provincie Paktia. Zeker 48 mensen kwamen om het leven.

In februari van dit jaar stond nog maar iets meer dan de helft van het land onder controle van de regering: 57 procent. Vorig jaar was dat nog 63 procent. De Taliban is vooral sterk in landelijke gebieden in het midden en zuiden van het land.

Het is helemaal niet zo’n duidelijke oorlog als je denkt. aldus Bette Dam.

“Het lijkt alsof het nu erger is dan bijvoorbeeld drie jaar geleden, maar het conflict rommelt gewoon op deze manier voort”, zegt Dam. Maar volgens haar is de strijd in het land wel ingewikkelder geworden. “Veel mensen denken dat het een oorlog is tussen de overheid en Taliban, maar eigenlijk is het onduidelijker. Heel veel families en stammen vechten om land en drugs. Het is niet zo’n duidelijke oorlog als je denkt.”

Een ding is duidelijk: de Taliban, de families en stammen hebben één gezamenlijke vijand en dat is de centrale overheid in Kabul. Die geeft hun tegenstanders ook genoeg redenen om te vechten, zegt Dam. “Hun land en geld worden afgepakt. De overheid speelt een vals spel, is corrupt en niet objectief.”

Maar ook de slechtere veiligheidssituatie en werkloosheid leiden tot meer geweld, vult André aan.

Misschien is praten een oplossing, en niet meer al die bommen, aldus Bette Dam.

Sinds 2007 zijn er nog nooit zoveel gewapende conflicten geweest in Afghanistan als nu.

Het is dus een ingewikkeld conflict, zegt Dam. “Het is een gevecht tussen alle groepen, niet alleen de overheid en Taliban. Misschien is praten een oplossing, en niet meer al die bommen.”

BEKIJK OOK;

Is Afghanistan weer terug bij af?

Tientallen doden bij aanslagen Taliban op leger en politie

Tientallen doden in Afghanistan door aanval Taliban

NU 19.10.2017 Door een aanval van de Taliban op een legerkamp in de provincie Kandahar in het zuidoosten van Afghanistan zijn volgens Afghaanse media rond veertig militairen gedood.

Twee mannen mannen voerden de aanval uit met gestolen legervoertuigen die waren volgestouwd met explosieven, aldus de zender Solo TV.

Het Afghaanse ministerie van Defensie bevestigde dat er een aanval was geweest op een legerbasis in het district Maiwand, maar wilde geen bijzonderheden geven. De Taliban claimden zelfs zestig militairen te hebben gedood.

De Taliban voeren sinds enkele maanden bijna dagelijks aanvallen uit op posten en bases van Afghaanse veiligheidstroepen.

Troepenmacht

Zo kwamen dinsdag 48 mensen om door een aanval op een opleidingscentrum van de politie in de oostelijke provincie Paktia.

Sinds het einde van de NAVO-gevechtsmissie en de terugtrekking van het grootste deel van de internationale troepenmacht uit Afghanistan in december 2014 hebben Afghaanse veiligheidstroepen grote verliezen geleden.

Lees meer over: Afghanistan Taliban

Tientallen doden door twee aanslagen Afghanistan

NU 17.10.2017 Door zelfmoordaanslagen in Afghanistan zijn dinsdag zeker 61 mensen omgekomen. De Taliban hebben de aanslagen opgeëist.

Door een zelfmoordaanslag op een politiehoofdkantoor in de provincie Paktia kwamen 33 mensen om en raakten 160 mensen gewond. Een van de doden was de hoofdcommandant.

De aanslag was gericht op een politietrainingscentrum, meldt het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Ook vijf aanvallers werden gedood. Het dodenaantal neemt naar verwachting nog toe.

In de provincie Ghazni vonden vijftien veiligheidsbeambten en twaalf burgers de dood bij aanvallen door de Taliban. Leden van de extremistische groepering hadden onder meer explosieven geplaatst in pantservoertuigen nabij het kantoor van de provinciegouverneur. Negentien mensen raakten gewond.

Lees meer over: Afghanistan

Steeds minder Afghaanse meisjes naar school: ‘succesnummer’ blijkt mislukking

VK 17.10.2017 Het geldt als het succesnummer van de buitenlandse steun aan Afghanistan en werd in 2001 aangevoerd als een reden voor de Amerikaanse interventie in het land: onderwijs voor meisjes. Maar zestien jaar na het verjagen van het Talibanbewind is eerder sprake van een mislukking.

Zeker tweederde van de meisjes gaat niet naar school, stelt Human Rights Watch (HRW) in een vandaag verschenen rapport.

Volgens HRW daalt in sommige districten het aantal meisjes dat onderwijs volgt. Dat is niet alleen, en niet in de eerste plaats, het gevolg van de weerstand bij de Taliban en andere extremisten tegen meisjesonderwijs. Een reeks andere factoren speelt een rol, waaronder gebrek aan politieke wil bij de Afghaanse overheid.

‘Het ministerie van Onderwijs discrimineert meisjes openlijk’, zegt Heather Barr, onderzoekster van HRW. ‘De staat bouwt meer scholen voor jongens dan voor meisjes.’ Het HRW-team kwam in Afghanistan op plekken waar jongens les kregen in een gebouw, terwijl meisjes verderop in een tent zaten.

© AFP

Ook donorlanden doen volgens Barr ongewild mee aan de discriminatie. Zij verkleinen hun diplomatieke staf in het land en doen steeds minder direct zaken met ngo’s, die vaak toegewijd werken voor meisjes. Het donorgeld gaat steeds meer naar door de Wereldbank beheerde fondsen. De bank op zijn beurt sluist het door naar het ministerie.

De lage status van vrouwen en meisjes in de Afghaanse samenleving is de grondoorzaak van de deerniswekkende staat van het meisjesonderwijs. Veel families vinden het niet belangrijk – en soms zelfs ongewenst – dat dochters naar school gaan.

In het rapport wordt de 15-jarige Zahra geciteerd, nota bene dochter van een leraar op een jongensschool. Zij is nooit naar school gegaan en zegt dat er geroddeld wordt over meisjes die dat wel doen. ‘De mensen zeggen dat het schandelijk is als families hun dochter onderwijs laten volgen.’

Onveilig

De achterstelling van meisjes wordt groter naarmate de beslissing van ouders wordt bemoeilijkt door armoede en onveiligheid. Veel ouders hebben geen geld om hun kinderen, of in ieder geval hun dochters, naar school te sturen. Veel meisjes werken op het land of in de huishouding. Zeker een kwart van alle kinderen tussen 5 en 11 jaar werkt.

De toegenomen onveiligheid pakt rampzalig uit voor het meisjesonderwijs, aldus HRW. Ouders schatten mogelijke risico’s voor dochters veel hoger in dan voor zoons, zeker als ze een grote afstand moeten afleggen naar school. Vooral in afgelegen gebieden zijn veel te weinig scholen.

De Taliban en andere opstandelingen zijn de afgelopen jaren opnieuw in meer gebieden actief geworden. Afgezien van het willekeurige oorlogsgeweld worden soms meisjesscholen gericht aangevallen door de extremisten. Onderwijzers durven zich niet meer op school te vertonen.

Hoeveel kinderen precies naar school gaan in Afghanistan is niet goed vast te stellen, aldus het rapport. Uiteenlopende cijfers doen de ronde. Unicef schat, uitgaande van gegevens van de Afghaanse regering, dat 40 procent van de kinderen geen onderwijs volgt.

Volgens HRW zijn er goede redenen sceptisch te zijn over de officiële cijfers, al was het maar omdat de regering een kind pas als niet-schoolgaand registreert nadat het zich drie jaar lang niet in de klas heeft laten zien. ‘De opgeblazen cijfers wekken de indruk dat het voortdurend de goede kant op gaat, terwijl de aantallen in sommige delen van het land juist

Volg en lees meer over:  BUITENLAND   AFGHANISTAN   BASISONDERWIJS   ONDERWIJS

AFGHANISTAN;

BEKIJK HELE LIJST

Afghaanse politie onderschept bomtransport naar Kabul

NU 15.10.2017 De Afghaanse politie heeft zondagavond een vrachtwagen onderschept die met meer dan 2.500 kilo explosieven hoofdstad Kabul wilde binnenrijden. De vrachtwagen werd tegengehouden bij een controlepost buiten de bebouwde kom.

De chauffeur negeerde het stopsignaal en gaf gas. Hij crashte even verder op. In de laadbak vonden de bewakers verstopt onder de tomaten een grote hoeveelheid materiaal om bommen te maken, waaronder ammoniumnitraat maar ook explosieven die het leger gebruikt.

In mei kwamen door een enorme bomaanslag met een vrachtwagen meer dan 150 mensen om in Kabul.

Lees meer over: Afghanistan

Geredde Canadees: Vrouw verkracht en kind gedood tijdens gijzeling Afghanistan

Elsevier 14.10.2017 Het Amerikaans-Canadese gezin Boyle dat in 2012 in Afghanistan werd ontvoerd door een aan de Taliban gelieerde groep, is weer in Canada. Joshua Boyle, Caitlan en hun drie kinderen arriveerden vrijdag (lokale tijd) in Toronto, na eerder deze week te zijn bevrijd door het Pakistaanse leger. Het leger hoorde van de Amerikanen dat de gijzelaars naar Pakistan waren gebracht, meldt de Canadese regering.

Gevangengenomen tijdens reis door Afghanistan

Ze werden deze week in het noordwesten van Pakistan bevrijd, vlakbij de grens met Afghanistan. De Amerikanen beschuldigen Pakistan er al geruime tijd van niet genoeg op te treden tegen het Haqqani-netwerk.

Het netwerk heeft hetzelfde doel als de Taliban: het verdrijven van de door Amerika gesteunde regering in Kabul. Wel hebben de twee groepen een andere organisatiestructuur.

Het echtpaar Boyle verdween vijf jaar geleden tijdens een backpackersreis in Afghanistan. Ze vielen vermoedelijk in handen van het zogenaamde Haqqani-netwerk, dat banden heeft met de Taliban. Coleman was op dat moment zwanger. De drie kinderen werden allemaal in gevangenschap geboren.

Verkracht door een cipier

‘Het is natuurlijk van het grootste belang voor mijn gezin dat we een veilig onderkomen kunnen vinden waar onze kinderen die het wel hebben overleefd, zich thuis voelen,’ sprak Boyle tijdens een korte persverklaring op Pierson International Airport in de Canadese stad. Hij las zijn verklaring met kalme stem op van een briefje. De Amerikaanse Coleman was niet aanwezig bij de verklaring.

Volgens Boyle hebben de Taliban – die hij zelf aanduidde als het Islamitische Emiraat van Afghanistan – vorig jaar een onderzoek ingesteld, waaruit is geconcludeerd dat de misdaden tegen zijn gezin zijn gepleegd door leden van Haqqani. Volgens Boyle werd zijn vrouw verkracht door een cipier, onder supervisie van een commandant en met hulp van zijn chef.

Familieleden van Boyle en Coleman zouden herhaaldelijk zijn gevraagd waarom het stel had besloten om in een dergelijk gevaarlijk gebied te gaan backpacken, vooral gezien de zwangerschap van Coleman. Volgens Boyle waren ze daar om ‘dorpelingen die diep in het Taliban-gecontroleerd gebied wonen’ te helpen, gezien het ‘gebrek aan NGOs, hulpverleners en een regering’.

‘Als God dat wil, komt deze reeks stommiteiten op het graf van het Haqqani-netwerk te staan, aldus Boyle, die de Taliban oproept om de daders te straffen, en daarmee ‘gerechtigheid’ voor zijn familie te brengen.

  Elif Isitman (1987) is sinds oktober 2014 online redacteur bij Elsevier Weekblad.

Aantal burgerdoden Afghanistan door bombardementen fors toegenomen

VK 12.10.2017 Het aantal burgerdoden in Afghanistan als gevolg van bombardementen door de Amerikaanse en de Afghaanse luchtmacht is fors gestegen. Tot nu kwamen dit jaar 50 procent meer burgers om het leven dan in dezelfde periode vorig jaar, zo melden de Verenigde Naties. Meer dan tweederde van de slachtoffers zijn vrouwen en kinderen.

Woensdag maakte het Pentagon bekend dat de Amerikaanse luchtmacht meer bombardementen boven Afghanistan uitvoert dan ooit sinds het hoogtepunt van de Amerikaanse militaire bemoeienis met het land in 2010, de periode van de ‘surge’. In september wierpen Amerikaanse vliegtuigen 751 bommen af, tegen 503 in augustus. Dat is dus eveneens een stijging met 50 procent.

De toename van de militaire activiteit van zowel Amerikanen als Afghanen is een direct gevolg van de nieuwe strategie voor Afghanistan die in augustus werd afgekondigd door president Donald Trump.

De Amerikaanse president Donald Trump. © ANP

In plaats van zijn handen van Afghanistan af te trekken, zoals hij in zijn de verkiezingscampagne had beloofd, besloot Trump juist tot een grotere inzet. Als de VS zich overhaast terugtrekken, zei hij, ontstaat er een vacuüm dat meteen zal worden opgevuld door de Taliban en terroristen van Al Qaida en Islamitische Staat. Dat bleek al toen de meeste Amerikaanse troepen zich eind 2014 terugtrokken uit het land.

De VS blijven voor onbepaalde tijd in Afghanistan en de omvang van de Amerikaanse troepenmacht wordt verhoogd met minstens 4000, ook een toename van circa 50 procent. ‘De strategie van de president is meer proactief extremistische groepen aan te vallen die de veiligheid van de Afghaanse bevolking bedreigen’, aldus het Pentagon.

Uit de recente VN-cijfers blijkt echter dat ook de nieuwe strategie slecht kan uitpakken voor de veiligheid van de Afghaanse bevolking. Van de burgerdoden door bombardementen is 38 procent toe te schrijven aan buitenlandse (meestal Amerikaanse) troepen. De rest komt op het conto van de Afghaanse luchtmacht, die ook actiever is geworden.

Het totaal aantal burgerdoden in de Afghaanse burgeroorlog (dus niet allen door luchtacties) is veel minder sterk toegenomen, van 2.616 vorig jaar tot 2.640 dit jaar. Het aantal gewonden daalde van 5.915 tot 5.379. De Taliban en andere opstandelingengroepen zijn verantwoordelijk voor de meeste burgerslachtoffers.

Volg en lees meer over:  BUITENLAND   MENS & MAATSCHAPPIJ  AFGHANISTAN

AFGHANISTAN;

BEKIJK HELE LIJST

Rode Kruis schroeft hulp in Afghanistan drastisch terug

NOS 09.10.2017 Het Internationale Rode Kruis vermindert zijn activiteiten in Afghanistan en haalt een onbekend aantal medewerkers weg uit het land. Monica Zanarelli, hoofd van het Rode Kruis in Afghanistan, zegt dat hulpverleners met steeds meer grote risico’s en levensbedreigende situaties te maken krijgen. “Daarom moeten we onze aanwezigheid in Afghanistan drastisch terugschroeven.”

In het noorden van het land werken ongeveer driehonderd medewerkers van het Rode Kruis. Het is nog niet duidelijk hoeveel hulpverleners het gebied verlaten, maar veel lokale medewerkers zullen werkzaam blijven.

Met name de activiteiten in het noorden van Afghanistan worden door het Rode Kruis gestopt. Daar is het aantal aanslagen door strijders van de Taliban en Islamistische Staat toegenomen. Het Rode Kruis is al meer dan dertig jaar actief in Afghanistan.

Medewerkers gedood

Eerder dit jaar legde het Rode Kruis de werkzaamheden in Afghanistan al een tijdje stil, nadat in het noorden zeker zes Afghaanse collega’s waren vermoord. Buitenlandse medewerkers werden toen teruggetrokken.

Later schoot een man in dezelfde regio een fysiotherapeute van de hulporganisatie dood. “Dit soort aanslagen bemoeilijken en vertragen de hulpverlening in de conflictgebieden, omdat extra veiligheidsmaatregelen moeten worden getroffen”, zegt het Rode Kruis nu.

Onder de mensen die worden teruggehaald, zijn geen Nederlandse hulpverleners.

BEKIJK OOK;

Rode Kruis legt werk neer in Afghanistan na aanslag op medewerkers

Taliban willen terugkeer hulporganisaties naar Taliban-gebied

Rode Kruis minder actief in Afghanistan na geweld tegen hulpverleners

NU 09.10.2017 Het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) schroeft zijn activiteiten in Afghanistan ”drastisch” terug. De chef van de Afghaanse tak van het ICRC, Monica Zanarelli, zei ”geen keus” te hebben, na het dodelijke geweld tegen hulpverleners van de organisatie.

Zes medewerkers van het Rode Kruis verloren in februari het leven bij een aanval op een konvooi. Later schoot een Afghaanse patiënt een Spaanse fysiotherapeute van de hulporganisatie dood in de stad Mazar-i-Sharif.

”Blootstaan aan risico’s is onze grootste uitdaging en zorg geworden”, zei Zanarelli op een persconferentie in hoofdstad Kabul. ”We hebben geen keus. We moeten onze aanwezigheid in Afghanistan drastisch terugschroeven”, stelde ze. Dat besluit heeft vooral betrekking op activiteiten in het noorden van Afghanistan.

Lees meer over: Rode Kruis Afghanistan

Zeker drie doden door aanslag bij cricketstadion Kabul

Nu 13.09.2017 Zeker drie mensen zijn om het leven gekomen door een zelfmoordaanslag in de Afghaanse hoofdstad Kabul. De aanslagpleger blies zich op bij een controlepost buiten het cricketstadion in de Afghaanse hoofdstad, zeggen veiligheidsbronnen tegen nieuwszender TOLOnews.

In het stadion was op het moment van de aanslag een wedstrijd bezig. De toeschouwers en spelers bleven volgens de autoriteiten ongedeerd. De slachtoffers zijn volgens bronnen leden van de veiligheidstroepen.

Lees meer over: Afghanistan

Aanslag op cricketstadion Kabul

Telegraaf 13.09.2017  Zeker twee mensen zijn om het leven gekomen door een zelfmoordaanslag in de Afghaanse hoofdstad Kabul.

De aanslagpleger blies zich op bij een controlepost buiten het cricketstadion in de Afghaanse hoofdstad, zeggen veiligheidsbronnen tegen nieuwszender TOLOnews.

In het stadion was op het moment van de aanslag een wedstrijd bezig. De toeschouwers en spelers bleven volgens de autoriteiten ongedeerd. De twee slachtoffers zijn volgens bronnen leden van de veiligheidstroepen.

LEES MEER OVER; AFGHANISATAN CRICKET KABUL

‘Gerucht’ over oorlogsmisdaden

Telegraaf 02.09.2017 De inspecteur-generaal van de Australische strijdkrachten onderzoekt „geruchten” over mogelijke oorlogsmisdaden van Australische militairen in Afghanistan. Hij vraagt iedereen die daar meer over weet contact met hem op te nemen.

De oproep volgt op berichten van de Australische publieke omroep in juli over het toedekken van de dood van een Afghaanse jongen. Ook zijn er documenten uitgelekt over geheime operaties van Australische speciale eenheden.

Australië is een belangrijke bondgenoot van de Verenigde Staten en heeft sinds 2002 militairen in Afghanistan. Momenteel zijn er ongeveer driehonderd Australische militairen in dat land.

LEES MEER OVER;

KUNDUZ AUSTRALIE AFGHANISTAN OORLOGEN

Australië onderzoekt ‘geruchten’ over oorlogsmisdaden militairen

NU 02.09.2017 De inspecteur-generaal van de Australische strijdkrachten onderzoekt “geruchten” over mogelijke oorlogsmisdaden van Australische militairen in Afghanistan. Hij vraagt iedereen die daar meer over weet contact met hem op te nemen.

De oproep volgt op berichten van de Australische publieke omroep in juli over het toedekken van de dood van een Afghaanse jongen. Ook zijn er documenten uitgelekt over geheime operaties van Australische speciale eenheden.

Australië is een belangrijke bondgenoot van de Verenigde Staten en heeft sinds 2002 militairen in Afghanistan. Momenteel zijn er ongeveer driehonderd Australische militairen in dat land.

Lees meer over: Australië Afghanistan

‘11.000 militairen in Afghanistan’

Telegraaf 30.08.2017 Het Pentagon heeft woensdag bevestigd dat er al ongeveer 11.000 Amerikaanse militairen in Afghanistan verblijven, verscheidene duizenden meer dan waarvan eerder werd uitgegaan. Het is voor het eerst in jaren dat Defensie een nauwkeuriger beeld geeft van het aantal manschappen die in het land zijn gestationeerd.

De bekendmaking kwam nadat de verantwoordelijke minister Jim Mattis zijn frustratie had uitgesproken over de becijfering van Amerikaanse soldaten in conflictgebieden en zegt niets over eventuele uitbreiding van de inzet. „Dit betreft geen toename van de gelegerde eenheden maar is een poging transparanter te zijn over de totale omvang van de Amerikaanse strijdkrachten daar”, zei woordvoerster Dana White.

Het Pentagon zei eerder dat er ongeveer 8400 Amerikaanse militairen waren in Afghanistan, de limiet die tijdens de regering-Obama was gesteld. Trump liet onlangs weten extra manschappen te willen sturen voor de strijd tegen islamitische terroristen, Mattis noemde een aantal van 4000. Het Amerikaans leger zit sinds oktober 2001 in Afghanistan.

LEES MEER OVER; AFGHANISTAN TRUMP VERENIGDE STATEN DEFENSIE PENTAGON

Kritiek Trump wegens Afghanistan op buurlanden Pakistan en China valt niet in goede aarde

VK 23.08.2017 De nieuwe Amerikaanse strategie voor Afghanistan is in de regio kritisch ontvangen. Buurland Pakistan en regionale grootmacht China zijn boos vanwege de kritiek van president Donald Trump op Pakistan, dat een veilige haven zou bieden aan ‘agenten van chaos, geweld en terrorisme’.

Pakistan ontkent dat het terroristen of militanten herbergt die de VS of de Afghaanse regering in Kabul bevechten. ‘Onze inzet voor de oorlog tegen het terrorisme is zonder weerga en ongebroken’, zei minister van Buitenlandse Zaken Khawaja Asif woensdag in een tv-interview. ‘De VS moeten Pakistan niet tot zondebok maken van hun eigen mislukkingen in Afghanistan.’

Trump zei maandag dat de VS de al 16 jaar aanslepende oorlog in Afghanistan zullen voortzetten omdat opgeven een gevaarlijk vacuüm zou creëren waarin groepen als de Taliban, Al Qaida en IS kunnen springen. Ook riep hij Pakistan op een grotere bijdrage te leveren aan de strijd tegen het terrorisme.

We gaan onze steun aan en relatie met Pakistan afhankelijk maken van de resultaten die ze boeken’, legde minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson later uit. Als Pakistan niet meewerkt gaan de VS hun ontwikkelingshulp afbouwen en zou kernmacht Pakistan de status van belangrijke niet- Navo-bondgenoot kunnen verliezen.

Pakistan doet al veel in Afghanistan en zal dat blijven doen, liet de Pakistaanse legerchef generaal Qamar Javed Bajwa gisteren afgemeten weten. ‘Niet om iemand te gerieven maar in lijn met ons eigen nationale belang.’

Amerika is de vijand van de islamitische ummah (gemeenschap), aldus Sami-ul Haq, geestelijk leider.

Reacties van Pakistan en China;

Autobom

Als om te onderstrepen dat de VS nog jarenlang de handen vol zullen hebben aan Afghanistan liet een zelfmoordterrorist van de Taliban woensdag een autobom ontploffen bij een politiebureau in Lashkar Gah, de hoofdstad van de zuidelijke provincie Helmand. Zeker zeven mensen kwamen om en 42 mensen raakten gewond. De meeste slachtoffers waren agenten die wachtten op hun soldij.

De VS erkennen dat Pakistan militaire steun heeft geleverd aan de strijd tegen Al Qaida en IS. Maar tegelijk steunen delen van het Pakistaanse leger en de geheime dienst ISI militante groepen, zoals de Taliban en het Haqqani-netwerk, om invloed uit te oefenen in Afghanistan, alsook moslimrebellen in Kashmir, om India dwars te zitten.

Pakistaanse geestelijken veroordeelden woensdag de VS. ‘Amerika is de vijand van de islamitische ummah (gemeenschap)’, stelde Sami-ul Haq, geestelijk leider van een islamitische school waar veel Afghaanse Taliban studeerden. ‘De regering van Pakistan dient de alliantie voor de oorlog tegen het zogenaamde terrorisme te verlaten.’

Saillant was ook de Chinese reactie dinsdag. Een zegsman van het ministerie van Buitenlandse Zaken verdedigde Pakistan tegen Trumps verwijten. Volgens China vecht Pakistan in de voorste linies van de strijd tegen het terrorisme en had het ‘belangrijke bijdragen’ geleverd en ‘grote offers’ gebracht.

De Pakistaanse en Chinese reacties lijken mede ingegeven door Trumps lovende woorden over beider grote rivaal India.

© de Volkskrant

De Pakistaanse en Chinese reacties lijken mede ingegeven door Trumps lovende woorden over beider grote rivaal India. Trump noemde India de grootste democratie ter wereld en een cruciale economische en veiligheidspartner van de VS. Hij riep ook India op een grotere bijdrage te leveren aan de strijd in Afghanistan, een oproep die in India met instemming werd begroet.

India is Pakistans aartsvijand (en de regionale tegenpool van China). De grootste angst van Pakistan is altijd geweest dat India en Afghanistan samenspannen en Pakistan militair in de tang nemen. Dit is volgens analisten ook de reden dat Pakistan de Afghaanse Taliban jarenlang hebben gesteund.

De harde Amerikaanse aanpak van Pakistan lijkt volgens veel waarnemers tot mislukken gedoemd. De VS hebben het land nodig om de strijd in Afghanistan te kunnen voeren, want voor de aanvoer van militairen en materiaal zijn de wegen en het luchtruim van Pakistan onmisbaar. Ook is Pakistan nodig om druk te zetten op de Taliban.

Isolatie

Trumps pogingen om via toenadering tot India Pakistan te isoleren zullen volgens de Pakistaanse analist Zahid Hussain averechts uitpakken. Mogelijk wordt Pakistan in de armen van China, Rusland of Iran gedreven. Het kan ook tot spanningen leiden met China, dat Pakistan als cruciale bondgenoot ziet en 60 miljard dollar in Pakistaanse infrastructuur voor haar ‘Nieuwe Zijderoute’ heeft gestoken.

De Amerikaanse regering is intussen bezig de schade te beperken. David Hale, de Amerikaanse ambassadeur in Pakistan, sprak woensdag met legerchef Bajwa om de nieuwe strategie toe te lichten. Minister Tillerson, die vooraf aan Trumps rede al premier Shadid Khaqan Abbasi telefonisch had ingeseind, reist binnenkort naar Pakistan om ambtsgenoot Asif te ontmoeten.

Volg en lees meer over:  VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA   DONALD TRUMP   AFGHANISTAN

AFGHANISTAN;

BEKIJK HELE LIJST

Trump stuurt weer Amerikaanse troepen naar Afghanistan

NU 22.08.2017 De VS gaat zich intensiever bezighouden met het conflict in Afghanistan. Dat heeft de Amerikaanse president Donald Trump dinsdag aangekondigd. Daarbij zullen opnieuw Amerikaanse gevechtstroepen worden ingezet in het land.

Volgens ingewijden uit het Pentagon en het Witte Huis gaat het om zo’n vierduizend soldaten.

Trump zelf ging tijdens de aankondiging van zijn nieuwe beleid over Afghanistan echter niet in op specifieke aantallen troepen die hij naar het land wil sturen. Volgens de president zijn dit besluiten die overgelaten worden aan zijn legerleiding en leden van het kabinet.

Vlak na zijn aantreden droeg Trump zijn kabinet en legerleiding op om met een een strategie voor Afghanistan te komen om het conflict in het land te kunnen beëindigen. Trump stelde namelijk dat de oorlog in Afghanistan lange tijd “te veel tijd, geld en vooral levens” heeft gekost.

Video

Strategie

Trump zei dat hij Afghanistan voorafgaand aan de ontwikkeling van zijn nieuwe strategie “in detail en vanuit elke mogelijke hoek” heeft bestudeerd.

Hij stelt dat de Verenigde Staten niet meer zullen doen “aan het opbouwen van naties naar ons evenbeeld”. Wel is Trump van mening dat Amerika moet zoeken naar “een bestendige uitkomst” in het conflict, die de “enorme offers die zijn gemaakt”, waard zijn.

De president stelde daarom dat de Verenigde Staten zich voorlopig niet terug zullen trekken uit het land, zoals Trump eerder wel eens gesuggereerd heeft. Trump noemt de gevolgen van een snelle aftocht “zowel voorspelbaar als onacceptabel” en zei door zijn militaire adviseurs te zijn overgehaald om in Afghanistan te blijven.

Volgens de president zou terugtrekking van troepen uit Afghanistan een machtsvacuüm scheppen, waar terroristische organisaties gebruik van zullen maken. In plaats daarvan kondigde hij acties aan tegen dergelijke organisaties. “We gaan terroristen doden”, zo sprak Trump.

Ook zei de Amerikaanse president dat de VS geen aankondigingen meer zal doen over start- of einddata van militaire offensieven, noch over de aantallen troepen die daarbij zullen worden ingezet. Volgens Trump is dat informatie waar de vijand gebruik van kan maken. De nieuwe Amerikaanse strategie in Afghanistan zal Trump baseren op de “situatie op de grond”.

Critici voerden na de toespraak van de president aan dat hij niet veel concrete veranderingen van beleid aanstipte. Wat hij wel zei, zou veel lijken op de benadering van zijn voorgangers.

NAVO

Het besluit van Trump om troepen in Afghanistan te houden en deze ook uit te breiden, sluit aan bij een oproep van de NAVO. De commandant van de Amerikaanse en NAVO-troepen in Afghanistan, generaal John Nicholson, heeft enkele maanden geleden namelijk gezegd dat hij “enkele duizenden troepen” nodig heeft om de huidige patstelling in de strijd tegen de Taliban te doorbreken. Groeperingen als de Taliban en Al-Qaeda rukken de afgelopen tijd weer op.

De VS is sinds 2001 in het land aanwezig. Het is daarmee het langst lopende conflict waarbij de Amerikanen betrokken zijn. Er zijn momenteel ongeveer 8.400 Amerikaanse militairen aanwezig in het land, die zich vooral bezighouden met het trainen, adviseren en assisteren van Afghaanse troepen die tegen de Taliban strijden. Ook voeren zij anti-terrorismemissies uit tegen Islamitische Staat en Al-Qaeda.

De Amerikaanse militairen maken deel uit van de NAVO-trainingsmissie Resolute Support, die ruim 12.000 manschappen telt. NAVO-topman Jens Stoltenberg heeft positief gereageerd op Trumps boodschap. Vijftien NAVO-landen lieten in juni al weten bereid te zijn meer troepen te leveren.

Aan de missie doen sinds 2015 ongeveer honderd Nederlandse militairen mee, in Mazar-e-Sharif onder commando van de Duitsers. Defensieminister Jeanine Hennis zei twee maanden geleden dat de Nederlandse bijdrage niet “groots wordt gewijzigd of uitgebreid.”

De vierduizend extra militairen waarmee Trump nu bij wil dragen aan de strijd, zullen waarschijnlijk worden ingebed in fronteenheden van het Afghaanse leger. Ook zullen ze de slagkracht van de Afghaanse luchtmacht en speciale eenheden versterken.

Trumps voorganger Obama stuurde er juist in zijn eerste termijn op aan om de meeste Amerikaanse troepen uit Afghanistan terug te trekken.

Zie ook: NAVO-landen sturen meer troepen naar Afghanistan

Buurlanden

Naast acties in Afghanistan zelf, wil de Amerikaanse president dat buurlanden meer doen tegen het conflict in de regio. Zo wil Trump Pakistan onder druk zetten om meer te doen in de strijd tegen extremisme. Het land biedt nu een “veilige haven” aan terroristen, zo stelt hij.

Ook India werd aangesproken. Het land moet als “strategisch partner en grootverdiener aan de handel met de VS” meer doen aan de economische wederopbouw van Afghanistan, vindt Trump.

Taliban

De Taliban hebben Trump in een reactie op zijn toespraak gewaarschuwd dat ze “tot de laatste adem een heilige oorlog zullen voeren” tegen de Amerikaanse militairen in Afghanistan. “We zijn nog lang niet oorlogsmoe en we zullen blijven vechten zolang er Amerikaanse militairen in Afghanistan zijn. We zullen ze angst aanjagen”, liet een Talibanwoordvoerder weten.

De Afghaanse president Ashraf Ghanu heeft dinsdag laten weten “dankbaar”  te zijn voor het besluit van Trump om tegen de Taliban te willen blijven vechten.

Lees meer over: Verenigde Staten Afghanistan Donald Trump

‘Extra militairen naar Afghanistan’

Telegraaf 22.08.2017  President Donald Trump wil extra militairen naar Afghanistan sturen, zo heeft hij laten weten in een televisietoespraak op maandag (lokale tijd). Zijn nieuwe aanpak is erop gericht te voorkomen dat Afghanistan een vrijplaats wordt voor islamitische terroristen.

Tijdens zijn verkiezingscampagne liet hij nog herhaaldelijk weten dat de oorlog in Afghanistan te veel geld en levens kosten. Trump liet niet los hoeveel extra militairen het betreft, maar volgens Defensieminister James Mattis gaat het om 4000 extra militairen bovenop de al 8400 in Afghanistan gestationeerde troepen. Zij maken deel uit van de NAVO-trainingsmissie Resolute Support, die ruim 12.000 manschappen telt.

De Verenigde Staten zijn al sinds oktober 2001 actief in Afghanistan, het is daarmee het langst lopende militaire conflict waar het land bij betrokken is.

De militaire alliantie droeg de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in 2014 over aan de Afghanen. NAVO-topman Jens Stoltenberg reageerde positief op Trumps boodschap. Vijftien NAVO-landen lieten in juni al weten bereid te zijn meer troepen te leveren.

Aan de missie doen sinds 2015 ongeveer honderd Nederlandse militairen mee, in Mazar-e-Sharif onder commando van de Duitsers. Defensieminister Jeanine Hennis zei twee maanden geleden dat de Nederlandse bijdrage niet „groots wordt gewijzigd of uitgebreid.”

Heilige oorlog

De Taliban hebben in een reactie Trump gewaarschuwd dat ze „tot de laatste adem een heilige oorlog zullen voeren” tegen de Amerikaanse militairen in Afghanistan. „We zijn nog lang niet oorlogsmoe en we zullen blijven vechten zolang er Amerikaanse militairen in Afghanistan zijn. We zullen ze angst aanjagen”, liet een Talibanwoordvoerder weten.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Trump stuurt meer militairen naar Afghanistan, Taliban reageren snoeihard

Elsevier 22.08.2017 De Amerikaanse president Donald Trump benadrukt graag dat hij een America First-politiek wil voeren, maar ontkomt er toch niet aan om mogelijk duizenden extra militairen naar Afghanistan te sturen. De radicaal-islamitische Taliban waarschuwen de Amerikanen in een snoeiharde reactie voor een ‘heilige oorlog’.

Trump kondigde de extra troepeninzet maandag (lokale tijd) aan in een tv-toespraak. ‘De Verenigde Staten zullen overwinnen!’ zei hij in een toelichting op zijn besluit.

Snelle uittocht uit Afghanistan is ‘onacceptabel’

De Amerikaanse president denkt dat een snelle uittocht uit het land ‘zowel voorspelbaar als onacceptabel is’ en laat weten dat hij zich er door zijn militaire adviseurs van heeft laten overtuigen in Afghanistan te blijven. Koste wat het kost wil hij ‘een machtsvacuüm’ en een ‘vrijplaats voor terroristen’ voorkomen. Volgens bronnen in het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, en in het Witte Huis gaat het om zo’n vierduizend soldaten. Trump noemde zelf geen aantallen.

Meer over Trump: waarom ontslag Bannon slecht kan aflopen voor de Amerikaanse president >

De Taliban hebben Trump gewaarschuwd dat ze ‘tot de laatste snik een heilige oorlog zullen voeren’ tegen de Amerikaanse militairen in Afghanistan. De verklaring is een reactie op Trumps toespraak.

‘We zijn nog lang niet oorlogsmoe en we zullen blijven vechten zolang er Amerikaanse militairen in Afghanistan zijn. We zullen ze angst aanjagen,’ liet een Taliban-woordvoerder weten.

Tijdens zijn verkiezingscampagne stelde Trump diverse keren dat de oorlog in Afghanistan te veel geld en Amerikaanse levens kost. Op dit moment zijn er 8.400 Amerikaanse militairen in het land.

  Tom Reijner (1986) werkt sinds augustus 2013 op de webredactie. Hij studeerde Politicologie en Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.

Taliban: Afghanistan wordt kerkhof voor de VS

AD 22.08.2017 De Taliban waarschuwen president Donald Trump dat ze ‘tot de laatste adem een heilige oorlog zullen voeren’ tegen de Amerikaanse militairen in Afghanistan. Trump zei afgelopen nacht dat Washington de militaire campagne in Afghanistan mogelijk juist gaat opvoeren.

,,We zijn nog lang niet oorlogsmoe en we zullen blijven vechten zolang er Amerikaanse militairen in Afghanistan zijn. We zullen ze angst aanjagen”, liet Taliban-woordvoerder Zabiullah Mujahid weten. ,,Het zal een nieuw kerkhof worden voor de VS.”

Toespraak

Donald Trump tijdens zijn speech over de nieuwe strategie voor Afghanistan. © EPA

Trump zei in een televisietoespraak dat hij de Amerikaanse militairen niet weghaalt uit Afghanistan. Hij zette zelfs de deur open voor het sturen van meer troepen naar het land, maar noemde geen aantallen. De president wil voorkomen dat Afghanistan een vrijplaats wordt voor islamitische terroristen.

Tijdens zijn verkiezingscampagne liet Trump herhaaldelijk weten dat de oorlog in Afghanistan te veel geld en levens kost. ,,Mijn eerste instinct was om terug te trekken,” erkende Trump dan ook. Maar zo simpel is het niet, leerde hij als president. ,,De consequenties van een snelle exit zijn onacceptabel.” Er zou een vacuüm ontstaan waarin terreurgroepen vrij spel hebben, schetste Trump, die verwees naar de opkomst van IS in Irak nadat de Amerikanen daar vertrokken. ,,We kunnen in Afghanistan niet de fouten herhalen die onze leiders in Irak hebben gemaakt.”

Taliban-woordvoerder Mujahid noemde de plannen van Trump ook nog ‘verouderd en vaag’. ,,Er zit niets nieuws in en hij was absoluut niet duidelijk.” 

NAVO

Op dit moment zijn er 8.400 Amerikaanse militairen in het land. Zij maken deel uit van de NAVO-trainingsmissie Resolute Support, die ruim 12.000 manschappen telt. De militaire alliantie droeg de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in 2014 over aan de Afghanen. NAVO-topman Jens Stoltenberg reageerde positief op Trumps boodschap. Vijftien NAVO-landen lieten in juni al weten bereid te zijn meer troepen te leveren.

Aan de missie doen sinds 2015 ongeveer honderd Nederlandse militairen mee, in Mazar-e-Sharif onder commando van de Duitsers. Defensieminister Jeanine Hennis zei twee maanden geleden dat de Nederlandse bijdrage ‘niet groots wordt gewijzigd of uitgebreid’.

Trump neemt afstand van ‘presidentskandidaat Trump’: VS blijven in Afghanistan

Amerikanen blijven in Afghanistan

VK 22.08.2017 De Amerikanen blijven in Afghanistan, zo heeft president Donald Trump maandagavond gezegd in een toespraak tot de natie. We mogen ons niet overhaast terugtrekken, want dan ontstaat er een vacuüm dat meteen zal worden opgevuld door de terroristen van Al-Qaida en ‘Islamitische Staat’ (IS). Met deze boodschap nam Trump de president, afstand van Trump de kandidaat. Vier jaar geleden twitterde hij nog: ‘Wegwezen daar!’ Nu erkent ook hij dat Amerika zich niet zomaar kan losmaken van de zogeheten ’11-septemberoorlogen’, hoe graag het dat ook wil.

Deze oorlogen in Afghanistan en Irak, die een reactie waren op de aanslagen op de Twin Towers in New York en het Pentagon in Washington DC, begonnen respectievelijk in 2001 en 2003. Trumps voorganger, president Obama, trok conform een verkiezingsbelofte de Amerikaanse strijdkrachten eind 2011 terug uit Irak. Dit land verviel vervolgens weer in chaos waarna de opmars van IS Obama een paar jaar later dwong opnieuw troepen en bommenwerpers te sturen.

In zijn toespraak zei Trump dat hij de fout van een te vroege aftocht niet wil herhalen in Afghanistan. Wel zag hij zich genoodzaakt zijn besluit expliciet te verdedigen tegenover zijn kiezers. ‘Mijn oorspronkelijke instinct was terugtrekken, en historisch gezien volg ik graag mijn instincten. Maar mijn hele leven heb ik al gehoord dat beslissingen heel anders zijn als je achter het bureau zit in de Oval Office.’

Nieuwe strategie

Wie weet hoe belangrijk 21 augustus 2017 achteraf zal blijken in het presidentschap van Trump. Bij het begin van zijn achtste maand in het Witte Huis heeft hij kennelijk besloten niet meer uitsluitend naar zijn instincten te luisteren.

Voor het eerst nam hij een besluit waarbij min of meer de traditionele Washingtonse methode werd gevolgd. Over de nieuwe strategie werd maandenlang overlegd door de meest betrokken veiligheidsdepartementen, met een hoofdrol voor minister van Defensie James Mattis en de nationale-veiligheidsadviseur H.R. McMaster. Het ministerie van Buitenlandse Zaken deed naar verluidt nog niet zo mee, daar lopen de zaken nog niet zoals het moet, maar voor de rest leek er het begin van een normaal bureaucratisch proces.

Er waren over het onderwerp geen splijtende lekken en geen impulsieve presidentiële tweets. Over de plaats van de toespraak was duidelijk nagedacht: een militaire basis vlak bij Washington. Een passend decor voor ’s lands opperbevelhebber, die vervolgens de tekst keurig voorlas van de autocue, in zekere zin de ketting met ijzeren bal waarmee de staf en ministers hopen te voorkomen dat de president zich laat meeslepen door zijn driften.

Als er na het tumult van Charlottesville een nieuwe Trump is opgestaan; dan wellicht op deze dag in Fort Myer, Virginia. Een nieuwe Trump ook die net als menig voorganger leert dat in de praktijk van het regeren campagnebeloftes niet onversneden de eindstreep halen.

Bescheiden vermeerdering

Ik zeg niet wanneer we gaan aanvallen, maar aanvallen zullen wij

Voorzichtigheid blijft geboden bij Trump. Voor hem is onvoorspelbaarheid niet alleen maar een nood, maar ook een deugd. Het is goed als je vijanden niet weten wat je gaat doen. Hij heeft dat meermalen gezegd en hij herhaalde het maandagavond. Van tevoren was gemeld dat hij waarschijnlijk een bescheiden vermeerdering van het aantal troepen in Afghanistan zou aankondigen. Dat deed hij niet.

Trump: ‘We zullen niet spreken over troepenaantallen en militaire plannen. De omstandigheden op het slagveld, en niet willekeurig gekozen tijdslimieten, zullen onze strategie bepalen. Amerika’s vijanden mogen nooit weten wat we gaan doen, mogen niet geloven dat ze ons vertrek gewoon kunnen afwachten. Ik zeg niet wanneer we gaan aanvallen, maar aanvallen zullen wij.’

Kiezers ontzien

De Amerikaanse president Donald Trump groet militaire leiders voorafgaand aan zijn speech. © ANP

Dat Trump geen troepenaantallen noemde, was waarschijnlijk om zijn kiezers te ontzien. Dat Amerika in Afghanistan blijft, is voor hen al bezwaarlijk genoeg; een mededeling dat de troepensterkte zal worden opgevoerd, zouden ze mogelijk niet trekken.

De uiterst-rechtse nieuwssite Breitbart, populair bij de Trump-aanhang, was nu al niet blij met wat de president te zeggen had. Trumps ‘sombere ommezwaai-speech’, stond in een kop. Steve Bannon, Trumps voormalige strateeg en ex-baas van Breitbart, was erg tegen de troepenversterkingen. Dat hij vorige week werd ontslagen, kan misschien worden gezien als een onderdeel van Trumps ‘normalisatie’.

Overigens wil het feit dat Trump niet een troepenvermeerdering aankondigde, niet zeggen dat die er niet komt. Minister Mattis kreeg al eerder de bevoegdheid om 3900 extra man te sturen als hij dat nodig vindt. En dat vindt hij waarschijnlijk. In juni zei hij bij de Navo in Brussel dat de troepensterkte in Afghanistan de afgelopen jaren ‘te snel’ was teruggebracht. Vijftien Navo-landen zegden toen onder druk van Mattis toe meer troepen te zullen sturen.

Er zijn momenteel in totaal 8400 Amerikaanse militairen gestationeerd in Afghanistan. De meesten van die manschappen maken deel uit de van 13.000 man sterke Navo-missie Resolute Support die bedoeld is om de Afghaanse regeringstroepen te trainen en te adviseren in de strijd tegen de Taliban-rebellen. Tweeduizend Amerikaanse militairen zijn belast met gevechtstaken in het kader van de strijd tegen terreurgroepen als de ‘Islamititische Staat in Khorasan’.

De moordenaars moeten weten dat ze zich nergens zullen kunnen verschuilen, dat er geen plek is die buiten het bereik van de Amerikaanse macht en Amerikaanse wapens ligt

Nation building

Dat dit plaatselijke IS-filiaal aan terrein wint, is een belangrijke rechtvaardiging voor Trump om Amerika in Afghanistan te laten blijven. Hij wil in het kader van zijn motto ‘America First’ meer aandacht aan Amerika zelf besteden, maar hij heeft ook altijd beloofd er alles aan te zullen doen om het internationale terrorisme te verslaan. Een voortgezet verblijf probeert hij nu aan zijn kiezers te ‘verkopen’ als noodzakelijk kwaad in de strijd tegen de terreur.

Nation building, het bouwen van bruggen en scholen in landen als Afghanistan, zei hij niet meer te willen. Maar in de oorlog tegen het terrorisme mogen alle remmen los. De Amerikaanse militairen krijgen meer vrijheid in de jacht op terroristen. ‘De moordenaars moeten weten dat ze zich nergens zullen kunnen verschuilen, dat er geen plek is die buiten het bereik van de Amerikaanse macht en Amerikaanse wapens ligt.’ Trump gelooft in de overwinning. ‘Op het eind winnen we.’

Dat was weer de Trump zoals de wereld hem heeft leren kennen. Vol bravoure en bluf. De strijd in Afghanistan duurt al zestien jaar, er vielen 100.000 doden, er sneuvelden 2000 Amerikanen, het kostte Amerika 700 miljard dollar. Het is de langste oorlog die de Amerikanen ooit hebben gevoerd. Het einde is nog niet in zicht.

Meer lezen?

Afghanistan raakt weer in de greep van fundamentalisten
De Amerikaanse president Donald Trump heeft vannacht Nederlandse tijd aangekondigd dat de VS zich militair niet zullen terugtrekken uit Afghanistan. Dat zou de Taliban en islamitische extremisten als IS in de kaart spelen. Onduidelijk is nog of Trump ook extra troepen stuurt. Vooralsnog rukken de Taliban echter op. Lees hier het hele artikel. (+)

‘Geheime’ oorlog Amerika: mariniers bestoken IS klokje rond met granaten
Verscholen in de Syrische woestijn, onder een zandkleurig net, schieten Amerikaanse mariniers met hun M777-houwitser granaten af op IS-strijders in Raqqa. In het geniep en onafgebroken. Ze vormen Amerika’s geheime bijdrage aan het offensief om de jihadisten te verdrijven uit de hoofdstad van het kalifaat. Zonder de honderden granaten die zo’n 20 kilometer verderop neerdalen op de hoofden van de IS-strijders, zou de val van Raqqa niet nabij zijn.

Volg en lees meer over:  BUITENLAND   MENS & MAATSCHAPPIJ   DONALD TRUMP   AFGHANISTAN

Onduidelijk wat de VS precies gaan doen in Afghanistan, maar zich terugtrekken – zoals Trump beloofde – in elk geval niet

VK 22.08.2017 Tijdens een toespraak op de Amerikaanse televisie heeft president Donald Trump zijn plannen voor Afghanistan uit de doeken gedaan. Het was zijn eerste officiële toespraak op televisie in zes maanden tijd. Trump kondigde onder meer aan dat  het Amerikaanse leger zich voorlopig niet terug zal trekken uit Afghanistan en er meer verantwoordelijkheid zal komen te liggen bij het leger zelf.

Trumps dochter Ivanka, first lady Melania Trump en vice-president Mike Pence. © AFP

De VS blijven voorlopig in Afghanistan, waar het land al zestien jaar een militaire aanwezigheid heeft, omdat terugtrekking volgens de president een vacuüm zou achterlaten dat zal worden opgevuld door onder meer Islamitischde Staat (IS) en de Taliban. Als voorbeeld noemde hij de Amerikaanse terugtrekking uit Irak in 2011, die zou de weg hebben vrijgemaakt voor de opkomst van IS.

Trump liet zich vanaf de de militaire basis van Fort Myer in Arlington (Virginia) echter niet specifiek uit over het sturen van extra troepen. In plaats daarvan zei hij dat de Amerikaanse strategie in Afghanistan wordt aangepast: militaire acties zullen niet meer vooraf worden aangekondigd en militaire leiders te plekke krijgen meer ruimte om zelf beslissingen te nemen. ‘De vijanden van Amerika zullen nooit weten wat we van plan zijn’, aldus Trump. ‘Met micro-managing in Washington D.C. winnen we geen gevechten.’

Onduidelijk is dus, hoeveel extra Amerikaanse troepen er zullen worden gestuurd. John Nicholson, de Amerikaanse NAVO-bevelhebber in Afghanistan, zei in februari tegen het Amerikaanse Congres dat er meer manschappen nodig zijn om de militaire patstelling in Afghanstan te doorbreken. De regering en de Taliban hebben allebei ongever evenveel districten in handen. Ingewijden zeiden eerder dat er 4.000 extra soldaten naar Afghanistan gaan.

Tijdens zijn campagne beloofde Trump herhaaldelijk een politiek van ‘Amerika eerst’; oftewel een terugtrekking uit Afghanistan. Die mening heeft hij bijgesteld nadat hij zich uitgebreid in de complexe situatie Afghanistan verdiepte, zei de president.

De VS zullen samenwerken met de Afghaanse regering en het leger met als doel het uitbannen van terrorisme, maar de tijd van ‘nation building’ is voorbij; Amerika heeft geen interesse in aan andere landen voorschrijven hoe ze moeten regeren, aldus Trump.

Pakistan en India

Afghanistan raakt weer in de greep van fundamentalisten

Dat de VS hun militairen niet terugtrekken uit Afghanistan zou de Taliban en islamitische extremisten als IS in de kaart spelen. Onduidelijk is nog of Trump ook extra troepen stuurt. Vooralsnog rukken de Taliban echter op.

Pakistan zal in de toekomst harder worden afgerekend op het herbergen van terroristen en terroristische organisaties, aldus Trump. De VS geeft grote hoeveelheden geld aan een land dat onderdak biedt aan de terroristen waar nu juist tegen gevochten wordt, en dat moet stoppen.

Afgezien van zijn belofte om zich niet langer stil te houden over de terroristische organisaties die zich volgens Trump in Pakistan ophouden met medeweten van de Pakistaanse regering, kwam uit zijn toespraak niet naar voren hoe hij dit probleem wil gaan oplossen.

Ook India kwam kort aan bod: van dit land verwacht Trump meer hulp als het aankomt op Afghanistan, zowel financieel als diplomatiek.

Eenheid

Ivanka Trump (midden) begroet militairen. © AFP

Aan het begin en einde van zijn voorgelezen toespraak, waarin Trump niet leek af wijken van de tekst op zijn teleprompter, riep de president op tot eenheid. Na de rellen in Charlottesville afgelopen week, waarbij onder meer een vrouw om het leven kwam, lag de president onder vuur omdat hij extreem-rechtse demonstranten en witte nationalisten niet bij naam zou willen noemen. ‘Beide kanten’ hadden schuld, aldus Trump, zowel rechts als links. Dat kwam hem op veel kritiek te staan.

Hij leek de afgelopen dagen een milder pad te bewandelen. Eerst twitterde hij bemoedigende woorden richting liberale demonstranten in Boston, die met tienduizenden kwamen opdagen om een relatief kleine een neo-nazi mars te dwarsbomen.

In zijn toespraak van vanavond zei hij dat soldaten het verdienen om thuis te komen in een Amerika zonder haat, waarin alle mensen gelijk zijn. ‘De mannen en vrouwen die over de grens voor ons oorlogen uitvechten, verdienen het om thuis te komen in een land dat niet in oorlog is met zichzelf’.

Conflicten over de grens;

Afghanistan raakt weer in de greep van fundamentalisten en de humanitaire situatie is desastreus (+)

‘Geheime’ oorlog Amerika: mariniers bestoken IS klokje rond met granaten.

De vraag is niet of, maar wanneer Noord-Korea Los Angeles met een raket kan treffen.

Volg en lees meer over:  AFGHANISTAN   DONALD TRUMP   VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA

 

Gaat Trump toch nieuwe troepen naar Afghanistan sturen?

Vannacht maakt de Amerikaanse president zijn Afghanistan-beleid bekend

VK 21.08.2017 President Donald Trump spreekt maandagavond het Amerikaanse volk toe over Afghanistan. Hij kreeg de afgelopen maanden diverse opties voorgelegd: van wegwezen tot blijven, van outsourcen tot meer eigen troepen. Waarschijnlijk zal hij een troepenversterking bekendmaken. Hoewel het daarbij naar verluidt om bescheiden aantallen gaat, zou het een breuk betekenen met de gestage dalingen van de afgelopen jaren.

Het blijkt weer eens dat een oorlog beëindigen moeilijker is dan een oorlog beginnen. De Amerikanen en de Navo hadden allang weg willen zijn uit Afghanistan. Maar dat lukt niet. Zestien jaar zitten ze nu in dat land maar ze krijgen de Taliban er niet onder. In juni liet het bondgenootschap weten dat vijftien lidstaten positief hadden geantwoord op een verzoek van de militaire commandanten om extra troepen.

Maandag is het naar verwacht de beurt aan Trump. Vanaf de militaire basis van Fort Myer in Arlington, Virginia, zal hij zich om 9 uur ’s avonds (3 uur vannacht Nederlandse tijd) tot de natie richten. Dat is voor het eerst sinds hij in januari een toespraak hield tot het Congres. Zijn de berichten juist dat hij zo’n 4000 extra manschappen gaat sturen, dan heeft hij ook echt iets uit te leggen. Met name tegenover zijn achterban.

America First maar Afghanistan een beetje Second

Als presidentskandidaat profileerde Trump zich als een isolationist. Hij vond dat het na de uitputtende oorlogen in Afghanistan en Irak hoog tijd was dat de Amerikanen weer eerst aan zichzelf zouden gaan denken. In de rede bij zijn beëdiging zei hij het een paar keer met grote klem: ‘Amerika Eerst! Amerika Eerst!’ Maandagnacht moet hij wellicht bekennen: America First maar Afghanistan een beetje Second.

Het zal interessant zijn om te zien hoe Trump een ommezwaai zal rechtvaardigen. Hij wil meer aandacht besteden aan Amerika zelf, maar hij heeft ook altijd beloofd er alles aan te zullen doen om het internationale terrorisme te verslaan. Een eventuele troepenversterking kan hij aan zijn kiezers ‘verkopen’ als noodzakelijk kwaad in de strijd tegen de terreur, zeker nu een filiaal van ‘Islamitische Staat’ (IS) terreinwinst boekt in Afghanistan.

Daarnaast kan Trump erop wijzen dat de Navo-landen eveneens een extra bijdrage zullen gaan leveren, wat hem in staat stelt te zeggen dat Amerika er niet meer goeddeels alleen voor opdraait.

Het is uitgesloten dat het bondgenootschap weer gevechtsoperaties gaat uitvoeren, aldus Navo-chef Jen Stoltenberg.

Er zijn momenteel in totaal 8.400 Amerikaanse militairen gestationeerd in Afghanistan. De meesten van die manschappen maken deel uit van de 13.000 man sterke Navo-missie Resolute Support die bedoeld is om de Afghaanse regeringstroepen te trainen en te adviseren in de strijd tegen de Taliban-rebellen.

Tweeduizend Amerikaanse militairen zijn belast met gevechtstaken in het kader van de strijd tegen terreurgroepen als de ‘Islamititische Staat in Khorasan’, het plaatselijke IS-filiaal. Hoeveel man extra de Navo-landen willen gaan leveren, is nog niet bekend. Deze troepen zullen uitsluitend bedoeld zijn voor de trainingsmissie. Volgens Navo-chef Jen Stoltenberg is het uitgesloten dat het bondgenootschap weer gevechtsoperaties gaat uitvoeren.

Daar zijn de Amerikanen ook niet zo tuk op. Reden waarom er een optie op tafel lag om geen extra manschappen uit de reguliere strijdkrachten te sturen maar het werk uit te besteden aan huurlingen van particuliere beveiligingsorganisaties. Trumps strateeg Steve Bannon was voor dit outsourcen, maar het lijkt er niet op dat daarvoor wordt gekozen. Bannon werd vorige week ontslagen.

Het is moeilijk voor Amerika zich te onttrekken aan Afghanistan

Het is moeilijk voor Amerika zich te onttrekken aan Afghanistan. De vorige Amerikaanse president, Barack Obama, had gehoopt zich voor het eind van zijn presidentschap uit Afghanistan te kunnen terugtrekken. Vanwege de aanhoudende kracht van de Taliban zag hij af van dat plan. Hij had geleerd van Irak.

Dat land verviel weer in chaos kort na het vertrek van de Amerikaanse strijdkrachten in december 2011. Door de opmars van het terreurleger van IS zag hij zich zelfs gedwongen troepen en bommenwerpers terug te sturen naar Irak.

Een dergelijk scenario moest worden voorkomen in Afghanistan. De westerse aanwezigheid werd de afgelopen jaren niet beëindigd. Zij werd wel verminderd en veranderde van karakter. Het aantal troepen werd gereduceerd van 140.000 tot 17.000 in totaal en gevechtstaken werden overgedragen aan de Afghaanse strijdkrachten.

De Navo-landen stopten in 2015 met hun gevechtsmissie. In plaats daarvan gingen zij in het kader van Resolute Support de Afghanen helpen vechten. 

Een chaos als in Irak is vermeden maar in de strijd met de Taliban heerst een ‘patstelling’, zei Stoltenberg in juni. Die lijken de VS en de Navo nu te willen doorbreken met toch weer meer troepen. De zogenaamde ’11-septemberoorlogen’ die Amerika na de aanslagen in 2001 tegen het islamitisch extremisme ontketende, blijken nog moeilijker te beëindigen dan gewone oorlogen.

De Amerikaanse minister van Defensie James Mattis verklaarde in juni in Brussel dat de troepensterkte in Afghanistan de afgelopen jaren ‘te snel’ is teruggebracht.

Volg en lees meer over:  DONALD TRUMP   AFGHANISTAN   VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA

Mogelijk meer militairen VS naar Afghanistan

Telegraaf 21.08.2017  De Amerikaanse president Donald Trump houdt maandagavond een televisietoespraak om uitleg te geven over zijn strategie voor Afghanistan. The New York Times en andere Amerikaanse media berichten dat Trump vermoedelijk zal aankondigen dat hij de Amerikaanse troepenmacht in Afghanistan met enkele duizenden militairen gaat versterken.

De Verenigde Staten hebben op dit moment ongeveer 8400 militairen in Afghanistan. Mogelijk wil Trump een kleine vierduizend extra militairen sturen om het Afghaanse leger beter te kunnen trainen en helpen bij operaties tegen de Taliban en andere militante groepen in het Centraal-Aziatische land.

IS-kopstukken dood

Telegraaf 13.08.2017 Bij bombardementen van het Amerikaanse leger tegen terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) in Afghanistan zijn volgens het leger van de Verenigde Staten zeker vier kopstukken van IS gedood.

De aanval vond afgelopen donderdag plaats, maar werd pas zondag bekendgemaakt. Belangrijkste slachtoffer van de aanval is volgens een zegsman van het leger Abdul Rahman, de emir van de provincie Kunar in het noordoosten van het land.

Naast hem werden nog drie IS-leiders uit het gebied gedood. Rahman is volgens de Amerikanen de derde emir van IS die binnen een jaar tijd in de regio door de Amerikanen is gedood.

„De dood van Rahman is de zoveelste klap die we uitdelen aan de leiding van IS”, zei Generaal John Nicholson, de Amerikaanse militaire bevelhebber in Afghanistan. Nicholson zei verder dat het nog altijd het doel is om „IS voor het eind van dit jaar volledig te hebben uitgeschakeld.”

IS-kopstukken gedood bij Amerikaans bombardement

AD 13.08.2017 Bij bombardementen van het Amerikaanse leger tegen terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) in Afghanistan zijn volgens het leger van de Verenigde Staten zeker vier kopstukken van IS gedood. Dat melden Amerikaanse autoriteiten.

De aanval vond afgelopen donderdag plaats, maar werd vandaag pas bekendgemaakt. Belangrijkste slachtoffer van de aanval is volgens een zegsman van het leger Abdul Rahman, de emir van de provincie Kunar in het noordoosten van het land.

Naast hem werden nog drie IS-leiders uit het gebied gedood. Rahman is volgens de Amerikanen de derde emir van IS die binnen een jaar tijd in de regio door de Amerikanen is gedood.

Uitschakeling

,,De dood van Rahman is de zoveelste klap die we uitdelen aan de leiding van IS”, zei Generaal John Nicholson, de Amerikaanse militaire bevelhebber in Afghanistan. Nicholson zei verder dat het nog altijd het doel is om ,,IS voor het eind van dit jaar volledig te hebben uitgeschakeld.”

Volgens de Afghaanse autoriteiten kwamen bij de aanval ook 16 burgers om. De Amerikanen ontkennen dat en zeggen dat er alleen militanten zouden zijn gedood.

De dood van Rahman is de zoveelste klap die we uitdelen aan de leiding van IS

Opstandelingen vermoorden tientallen burgers in noorden Afghanistan

NU 06.08.2017 Opstandelingen hebben in Afghanistan zondag zeker vijftig mensen vermoord bij een aanval op een dorp in de noordelijke provincie Sar-e Pul. Dit melden de autoriteiten in Afghanistan.

Onder de slachtoffers zijn ouderen, vrouwen en kinderen. Zabihullah Amani, woordvoerder van de provinciale gouverneur, zegt dat de slachtoffers op een “brute, onmenselijke manier” zijn vermoord.

De opstandelingen, waaronder buitenlandse militanten, vielen in de nacht van zaterdag op zondag een beveiligingspost aan in het gebied Mirza Olang in Sayaad, waar nog steeds wordt gevochten. Volgens Amani zijn bij de aanval zo’n dertig woningen in brand gestoken.

Bij de gevechten zijn tot dusver zeven leden van de Afghaanse veiligheidsmachten om het leven gekomen. Ook zijn er opstandelingen gedood.

Het is nog onduidelijk wie achter de aanval zit. Volgens Amani gaat het om strijders van de terreurgroeperingen Islamitische Staat en Taliban. De laatstgenoemde ontkent betrokkenheid en beschuldigt de Afghaanse minister van propaganda.

Lees meer over: Afghanistan

Minstens 50 burgerdoden door aanval militanten

Telegraaf 06.08.2017  Ten minstens 58 mensen, onder wie vijftig burgers, zijn zondag in het noorden van Afghanistan doodgeschoten door militanten van de Taliban en Islamitische Staat. Onder de doden zijn zeven politieagenten en een Afghaanse soldaat.

De groep militanten stormde donderdagavond het dorp Mirza Olang binnen en raakte daarna verwikkeld in een hevig vuurgevecht met agenten en andere opstandelingen. Na 48 uur hadden de strijders van de terroristische organisaties het dorp veroverd. Ze dreven de inwoners vervolgens bijeen en schoten hen dood.

Circa 25 dorpsbewoners zijn vermist. Vermoedelijk zijn ze door IS-aanhangers ontvoerd.

LEES MEER OVER; BURGERDODEN MILITANTEN AFGANISTAN TALIBAN IS

Zeker twintig doden bij explosie in moskee Afghanistan

NU 01.08.2017 Bij een explosie in een moskee in de Afghaanse stad Herat zijn dinsdag zeker twintig doden en tientallen gewonden gevallen.

Volgens een woordvoerder van de lokale politie was er waarschijnlijk meer dan een aanvaller. Een van de daders zou zichzelf hebben opgeblazen, terwijl de ander granaten naar biddende mensen gooide. Beide aanvallers zijn omgekomen.

De aanval vond plaats tijdens het avondgebed. Volgens AFP  is er ook geschoten tijdens de aanslag. De lokale autoriteiten verwachten dat het dodental nog verder oploopt, want er zijn zeker dertig gewonden.

Herat ligt dicht bij de grens met Iran en staat niet als gewelddadig bekend.

Lees meer over: Herat Afghanistan

Doden door aanslag op moskee

Telegraaf 01.08.2017  Door een zelfmoordaanslag op een sjiitische moskee in de West-Afghaanse stad Herat zijn dinsdag ten minste 25 mensen gedood. Dat is het aantal doden dat volgens een woordvoerder van het provinciaal ministerie van Gezondheidszorg naar het grootste plaatselijke ziekenhuis is gebracht. Daar zijn ook nog 35 gewonden opgenomen.

De autoriteiten proberen na te gaan of er ook slachtoffers naar privéklinieken zijn vervoerd. Gevreesd wordt dat het dodental nog zal oplopen. De verantwoordelijkheid voor de bomaanslag is nog niet opgeëist. De voorbije maanden zaaiden soennitische IS-terroristen vooral dood en verderf in hoofdstad Kabul.

LEES MEER OVER; AANSLAG AFGHANISTAN MOSKEE

Doden bij aanval Iraakse ambassade Kabul

NU 31.07.2017 Bij een aanslag op de Iraakse ambassade in Kabul zijn zes doden gevallen, onder wie twee Afghaanse bewakers. Het ambassadepersoneel is veilig.

Terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) heeft de aanval opgeëist.

Maandag liet een zelfmoordterrorist van IS bij de ingang van de ambassade een bom afgaan, waardoor drie gewapende IS-strijders naar binnen konden.

Afghaanse strijdkrachten hebben in de ambassade urenlang tegen de indringers gevochten en ze alle drie uiteindelijk gedood, meldt een woordvoerder van de Afghaanse regering.

Lees meer over: Kabul Islamitische Staat

Doden bij aanval ambassade

Telegraaf 31.07.2017 Bij een aanslag op de Iraakse ambassade in Kabul zijn zes doden gevallen, onder wie twee Afghaanse bewakers. Het ambassadepersoneel is veilig. Terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) heeft de aanval opgeëist.

Maandag liet een zelfmoordterrorist van IS bij de ingang van de ambassade een bom afgaan, waardoor drie gewapende IS-strijders naar binnen konden. Afghaanse strijdkrachten hebben in de ambassade urenlang tegen de indringers gevochten en ze alle drie uiteindelijk gedood, meldde een woordvoerder van de Afghaanse regering.

IS heeft in Kabul al meerdere aanslagen gepleegd, voornamelijk gericht op het overwegend sjiitische Hazaravolk. In Afghanistan heerst bezorgdheid over mogelijk veel IS-strijders die uit Irak en Syrië zijn overgelopen naar Afghanistan.

Behalve IS, is er nog altijd de constante dreiging van de Taliban in Afghanistan. Vorige week nog pleegde de terreurgroep een aanslag op overheidspersoneel waarbij 35 mensen om het leven zijn gekomen. De Taliban, die vecht voor invoering van strenge islamitische wetgeving in Afghanistan, heeft zich tegen IS uitgesproken.

Foto: REUTERS

LEES MEER OVER; ISLAMITISCHE STAAT AMBASSADE KABUL TERREUR

Tientallen doden bij zelfmoordaanslag in Kabul 

NU 24.07.2017 Bij een zelfmoordaanslag in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn zondagnacht zeker 35 mensen omgekomen.

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken raakten zeker veertig mensen gewond. De aanslag is door de Taliban opgeëist.

De slachtoffers zijn gevallen door het ontploffen van een autobom, rond 05.00 uur ’s ochtends in het district Gulai-e Dawachana in Kabul, een wijk waar overwegend sjiieten wonen. De auto trof een bus die voorbij reed. Op foto’s zijn verkoolde bomen te zien, meerdere kleine branden en zwaar beschadigde huizen en winkels.

Het doelwit van de aanslag is nog niet duidelijk.

Kabul

Het is de tiende zware aanval in Kabul sinds begin dit jaar. De Afghaanse troepen strijden tegen de Taliban en Islamitische Staat (IS). De Verenigde Naties maakten onlangs bekend dat in de eerste zes maanden 1.662 burgers in het land zijn omgekomen en 3.581 inwoners gewond zijn geraakt.

In juni werd bekend dat de militaire trainingsmissie van de NAVO in Afghanistan wordt uitgebreid. Vijftien landen hebben toegezegd extra troepen te leveren aan de operatie Resolute Support, die het Afghaanse leger helpt in de strijd tegen islamitisch extremisme.

Lees meer over: Kabul

Veel doden in Kabul

Telegraaf 24.07.2017 Een zelfmoordaanslag heeft maandagochtend in Kabul aan minstens 35 mensen het leven gekost. Zeker veertig anderen zijn in de Afghaanse hoofdstad gewond geraakt en naar ziekenhuizen overgebracht.

Omstreeks vijf uur ’s ochtends explodeerde volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken een autobom in het district Gulai-e Dawachana, een wijk waar overwegend sjiieten wonen. De auto trof een bus die voorbij reed. De verantwoordelijkheid werd later opgeëist door de Taliban. Die claimde dat er 37 doden waren gevallen.

In Afghanistan wordt zowel door de Taliban als een variant van Islamitische Staat aanslagen gepleegd. Ook kleinere groeperingen plegen verzet tegen de regering. Dit jaar was Kabul al tien keer het doelwit, maar ook in andere plaatsen vinden bloedige aanslagen plaats. Door de strijd in Afghanistan zijn in de eerste zes maanden van dit jaar zeker 1662 burgers om het leven gekomen en 3581 gewond geraakt.

LEES MEER OVER  KABUL AFGHANISTAN

Minstens 24 doden bij zelf­moord­aan­slag Kabul

AD 24.07.2017 Het dodenaantal als gevolg van een zelfmoordaanslag in het Afghaanse Kabul, is inmiddels opgelopen naar 35. Zeker veertig mensen raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht, aldus de autoriteiten.

Gisternacht ontplofte rond 05.00 uur een autobom in het district Gulai-e Dawachana. Op foto’s zijn verkoolde bomen te zien, meerdere kleine branden en zwaar beschadigde huizen en winkels.

Het is de tiende zware aanval in Kabul sinds begin dit jaar. De Afghaanse troepen strijden tegen de Taliban en tegen Islamitische Staat (IS). Wie achter de nieuwe bomaanslag zit, is nog niet duidelijk, maar de verantwoordelijkheid werd wel opgeëist door de Taliban. Die claimde dat er 37 doden waren gevallen.

Burgerslachtoffers

Door de oorlog in het land zijn in de eerste zes maanden zeker 1662 burgers om het leven gekomen en 3581 gewond geraakt, werd eerder deze maand bekend. De onderzoekers zeiden dat de Taliban verantwoordelijk waren voor minstens 43 procent van alle burgerslachtoffers.

Terreurgroep Islamitische Staat werd beschuldigd van 5 procent van het aantal, terwijl niet nader geïdentificeerde anti-overheidsgroepen verantwoordelijk waren voor nog eens 19 procent van het totaal.

Zeker zeven burgers gedood na ontvoering in Afghanistan

NU 23.07.2017 Zeker zeven Afghaanse burgers zijn vermoord nadat ze eerder deze week werden ontvoerd door strijders van de Taliban. In totaal zouden zestig mensen zijn gegijzeld, waarvan een deel inmiddels is vrijgelaten.

Dat zegt een een hooggeplaatste functionaris van de Afghaanse politie. Volgens hem worden nog minimaal dertig mensen vastgehouden. Zo’n dertig anderen zijn al vrijgelaten. De burgers zouden zijn ontvoerd uit hun huizen in een dorp langs de snelweg tussen de provincies Kandahar en Tarin Kowt.

Volgens de autoriteiten was de meest recente aanval gericht tegen een legerkamp in de provincie Kandahar, vlak bij de grens met Uruzgan. Volgens lokale media beschuldigde de Taliban de inwoners ervan samen te werken met de overheid.

Burgerslachtoffers

De ontvoering is inmiddels het zoveelste geweldsincident in Afghanistan dit jaar waarbij burgers zijn betrokken. De Verenigde Naties maakten onlangs bekend dat in de eerste zes maanden 1662 burgers in het land zijn omgekomen en 3581 inwoners gewond zijn geraakt.

In juni werd bekend dat de militaire trainingsmissie van de NAVO in Afghanistan wordt uitgebreid. Vijftien landen hebben toegezegd extra troepen te leveren aan de operatie Resolute Support, die het Afghaanse leger helpt in de strijd tegen islamitisch extremisme.

Lees meer over: Afghanistan

Burgers weer doelwit Taliban

Telegraaf 23.07.2017 Zeker zeven Afghaanse burgers zijn vermoord nadat ze eerder deze week werden ontvoerd door strijders van de extremistische Taliban. Volgens een hooggeplaatste functionaris van de Afghaanse politie worden nog minimaal dertig mensen vastgehouden. Zo’n dertig anderen zijn al vrijgelaten.

De meest recente aanval was gericht tegen een legerkamp in de provincie Kandahar, vlak bij de grens met Uruzgan. Volgens lokale media beschuldigde de Taliban de inwoners ervan samen te werken met de overheid.

De ontvoering is inmiddels het zoveelste geweldsincident in Afghanistan dit jaar waarbij burgers zijn betrokken. De Verenigde Naties maakten onlangs bekend dat in de eerste zes maanden 1662 burgers in het land zijn omgekomen en 3581 inwoners gewond zijn geraakt. Het is volgens de BBC een nieuw dieptepunt van het aantal burgerslachtoffers.

Dodental foutieve aanval Afghanistan loopt op naar zestien

NU 22.07.2017 Het aantal doden door een aanval in Afghanistan die per abuis werd uitgevoerd door de Amerikaanse luchtmacht is opgelopen van negen naar zestien. Een woordvoerder van de provincie Helmand heeft dat zaterdag verklaard.

De aanval was vrijdag in het district Gereshk. Het doel was een huis waarvan het Amerikaanse leger dacht dat zich daar strijders van de extremistische Taliban ophielden. In werkelijkheid waren het lokale veiligheidstroepen. Hoe de vergissing kon gebeuren, wordt uitgezocht.

De Afghaanse troepen strijden in het gebied tegen de Taliban, die grote delen van Helmand in handen hebben.

Zie ook: VS bombarderen Afghaanse soldaten bij vergissing

Lees meer over: Afghanistan

Dodental Afghanistan stijgt

Telegraaf 22.07.2017  Het aantal doden door een aanval in Afghanistan die per abuis werd uitgevoerd door de Amerikaanse luchtmacht is opgelopen van negen naar zestien. Een woordvoerder van de provincie Helmand heeft dat zaterdag verklaard.

De aanval was vrijdag in het district Gereshk. Het doel was een huis waarvan het Amerikaanse leger dacht dat zich daar strijders van de extremistische Taliban ophielden. In werkelijkheid waren het lokale veiligheidstroepen. Hoe de vergissing kon gebeuren, wordt uitgezocht.

De Afghaanse troepen strijden in het gebied tegen de Taliban, die grote delen van Helmand in handen hebben.

LEES MEER OVER; AANVAL AFGHANISTAN DODEN

Zoon leider Taliban in aanslag

Telegraaf 22.07.2017 Abdur Rahman, een zoon van de leider van de Afghaanse Taliban, de mullah Haibatullah Akhundzada, is donderdag omgekomen bij het plegen van een zelfmoordaanslag. De extremistische Taliban hebben zaterdag bevestigd dat de 23-jarige Abdur Rahman met een truck vol explosieven een Afghaanse militaire basis is ingereden en zich heeft opgeblazen. Deze aanslag was donderdag in Gereshk in de zuidelijke provincie Helmand.

De mullah Haibatullah werd Talibanleider nadat zijn voorganger Akthar Mohammad in mei 2016 was gedood door een aanval met een Amerikaanse drone.

LEES MEER OVER; TALIBAN AFGHANISTAN ZELFMOORDAANSLAG

VS bombarderen per vergissing

Telegraaf 21.07.2017 Amerikaanse gevechtsvliegtuigen hebben vrijdag bij vergissing Afghaanse veiligheidstroepen onder vuur genomen in de provincie Helmand. Volgens de woordvoerder van de Amerikaanse strijdkrachten in Afghanistan zijn daarbij zeker negen Afghanen gedood, „maar dit aantal kan nog stijgen.”

„Wij hebben een huis beschoten waarvan wij vermoedden dat zich daar vijandelijke strijdkrachten ophielden. Dat bleken echter lokale veiligheidstroepen te zijn”, aldus woordvoerder Bill Salvin. Hoe de vergissing kon gebeuren, wordt uitgezocht.

De aanval had plaats in het district Gereshk. De Afghaanse troepen voerden daar operaties uit tegen de Taliban, die grote delen van Helmand in handen hebben.

LEES MEER OVER; VS BOMBARDEREN GEVECHTSVLIEGTUIGEN HELMANDPER VERGISSING DODEN

VS bombarderen Afghaanse soldaten bij vergissing

NU 21.07.2017 Amerikaanse gevechtsvliegtuigen hebben vrijdag bij vergissing Afghaanse veiligheidstroepen onder vuur genomen in de provincie Helmand.

Volgens de woordvoerder van de Amerikaanse strijdkrachten in Afghanistan zijn daarbij zeker negen Afghanen gedood, “maar dit aantal kan nog stijgen”.

“Wij hebben een huis beschoten waarvan wij vermoedden dat zich daar vijandelijke strijdkrachten ophielden. Dat bleken echter lokale veiligheidstroepen te zijn”, aldus woordvoerder Bill Salvin. Hoe de vergissing kon gebeuren, wordt uitgezocht.

De aanval had plaats in het district Gereshk. De Afghaanse troepen voerden daar operaties uit tegen de Taliban, die grote delen van Helmand in handen hebben.

Lees meer over: Afghanistan

Meer Afghanen dood door zelfmoordaanslagen

NU 17.07.2017 Het aantal doden en gewonden in Afghanistan door zelfmoordaanslagen is in de eerste helft van het jaar met 15 procent gestegen.

Door de oorlog in het land zijn in de eerste zes maanden in totaal zeker 1.662 burgers om het leven gekomen en 3.581 gewond geraakt. Dat is net iets meer dan het aantal slachtoffers in dezelfde periode een jaar geleden, meldden onderzoekers van de Verenigde Naties maandag.

De onderzoekers zeiden dat de Taliban verantwoordelijk waren voor minstens 43 procent van alle burgerslachtoffers. Terreurgroep Islamitische Staat (IS) werd beschuldigd van 5 procent van het aantal, terwijl niet nader geïdentificeerde antioverheidsgroepen verantwoordelijk waren voor nog eens 19 procent van het totaal.

Lees meer over: Afghanistan

Troepen heroveren deel Helmand

Telegraaf 16.07.2017 Afghaanse regeringstroepen hebben een deel van provincie Helmand heroverd op de radicaal-islamitische Taliban. Het gaat om het district Nawa. Tijdens de gevechten zijn tientallen strijders van de terreurorganisatie gedood of gewond geraakt. Dat vertelde een woordvoerder van het Afghaans ministerie van Defensie zondag op een persconferentie. De terreurorganisatie bezette het gebied sinds oktober.

Een lid van de provincieraad van Helmand bevestigde dat Afghaanse legereenheden het weer voor het zeggen hebben in de streek. Hij benadrukte dat de militaire actie alleen een succes is als ze de controle blijven houden. Doordat de regio Nawa bezaaid lag met mijnen, rukten de Afghaanse troepen maar langzaam op.

De herovering van de streek is een belangrijke strategische overwinning voor de regering. Sinds de verdedigingsmissie van de NAVO in 2014 eindigde, maken de Taliban in grote delen van Helmand de dienst uit.

Afghaanse troepen heroveren deel provincie Helmand

NU 16.07.2017 Afghaanse regeringstroepen hebben een deel van provincie Helmand heroverd op de radicaal-islamitische Taliban. De herovering van de streek is een belangrijke strategische overwinning voor de regering.

Het gaat om het district Nawa.

Tijdens de gevechten zijn tientallen strijders van de terreurorganisatie gedood of gewond geraakt. Dat vertelde een woordvoerder van het Afghaans ministerie van Defensie zondag op een persconferentie.

Doordat de regio Nawa bezaaid lag met mijnen, rukten de Afghaanse troepen maar langzaam op. De terreurorganisatie bezette het gebied sinds oktober.

Een lid van de provincieraad van Helmand bevestigde dat Afghaanse legereenheden het weer voor het zeggen hebben in de streek. Hij benadrukte dat de militaire actie alleen een succes is als ze de controle blijven houden.

De Talbiban maken in grote delen van Helmand de dienst uit sinds de verdedigingsmissie van de NAVO er in 2014 eindigde.

Lees meer over: Afganistan

Pentagon meldt dood IS-leider

Telegraaf 14.07.2017  De leider van Islamitische Staat in Afghanistan, Abu Sayed, is eerder deze week om het leven gekomen. Dat gebeurde volgens het Pentagon door een aanval op het hoofdkwartier van de terreurorganisatie in de provincie Kumar.

Defensie-woordvoerster Dana White verklaarde vrijdag dat door de actie van de Amerikaanse strijdkrachten ook andere IS-leden zijn gedood. Dat betekent volgens haar een „belangrijke ontregeling van de plannen van de terroristische groepering de aanwezigheid in Afghanistan uit te breiden”.

LEES MEER OVER; PENTAGON VERENIGDE STATEN ABU SAYED KUMAR DANA WHITE AFGHANISTAN


Afghaanse leider Islamitische Staat omgekomen bij aanval

AD 14.07.2017 Abu Sayed, de leider van Islamitische Staat in Afghanistan, is deze week in de plaats Kumar omgekomen bij een aanval op het hoofdkwartier van de organisatie. Dat heeft het Pentagon vandaag bekend gemaakt.

In een verklaring liet een woordvoerder van het Pentagon weten dat Sayed afgelopen dinsdag werd uitgeschakeld na een inval. Het wegvallen van de leider zorgt er volgens het Pentagon voor dat de plannen van de terreurorganisatie ernstig worden verstoord. Zo zou het gevolgen hebben voor de uitbreiding van IS in Afghanistan.

Navo gaat toch weer extra troepen naar Afghanistan sturen

VK 29.06.2017 Een oorlog beëindigen is moeilijker dan een oorlog beginnen. Deze oude wijsheid gaat ook weer op voor Afghanistan. De Amerikanen en de Navo hadden zich een paar jaar geleden al goeddeels willen terugtrekken uit dit land. Maar dat lukt niet. Donderdag liet het bondgenootschap weten dat het toch weer meer troepen gaat sturen. Na zestien jaar hebben het Westen en zijn Afghaanse bondgenoten de Taliban er nog steeds niet onder kunnen krijgen.

Op een vergadering van de Navo-ministers van Defensie zei Jens Stoltenberg zei Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van het bondgenootschap, dat tot dusver vijftien landen positief hebben geantwoord op een verzoek van de militaire commandanten om extra troepen. Hij zei nog geen aantallen te kunnen noemen. Nederland bevindt zich niet onder de vijftien landen. Demissionair minister Hennis verwacht geen uitbreiding van de huidige Nederlandse bijdrage van 100 man.

De toegezegde extra manschappen zijn bedoeld voor operatie Resolute Support. Dat is een missie om de Afghaanse strijdkrachten te trainen. Op dit moment doen hieraan 13 duizend militairen mee. Voor het overgrote deel zijn dat Amerikanen. Het zijn nu ook de Verenigde Staten die sterke druk uitoefenen om het aantal troepen te verhogen. In een milde variant op ‘naming and shaming’ noemde de Amerikaanse minister van Defensie, James Mattis, in de vergadering alle vijftien landen die meer troepen hebben toegezegd bij naam. Minister Hennis was er toen al niet meer bij. Ze moest eerder terug naar Nederland.

Obama

In de strijd met de Taliban heerst een patstelling, aldus Jens Stoltenberg.

De vorige Amerikaanse president, Barack Obama, had gehoopt zich voor het eind van zijn presidentschap uit Afghanistan te kunnen terugtrekken. Vanwege de aanhoudende kracht van de Taliban zag hij af van dat plan. Hij had geleerd van Irak. Dat land verviel weer in chaos kort na het vertrek van de Amerikaanse strijdkrachten in december 2011. Door de opmars van het terreurleger van ‘Islamitische Staat’ (IS) zag hij zich zelfs gedwongen troepen en bommenwerpers terug te sturen naar Irak.

Een dergelijk scenario moest worden voorkomen in Afghanistan. De westerse aanwezigheid werd de afgelopen jaren niet beëindigd. Zij werd wel verminderd en veranderde van karakter. Het aantal troepen werd gereduceerd en gevechtstaken werden overgedragen aan de Afghaanse strijdkrachten. De Navo-landen stopten in 2015 met hun gevechtsmissie. In plaats daarvan gingen zij in het kader van Resolute Support de Afghanen helpen vechten.

Patstelling

Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de NAVO bij het besluit om meer troepen naar Afghanistan te sturen. © AFP

Een chaos als in Irak is vermeden maar in de strijd met de Taliban heerst een ‘patstelling’, zei Stoltenberg. Die willen de VS en de Navo nu doorbreken met meer troepen. De Navo-chef sloot uit dat het bondgenootschap weer over gaat tot gevechtsoperaties. De troepenuitbreiding is vooral bedoeld om de Afghanen nog beter in staat te stellen zelf de strijd te voeren. Bijvoorbeeld door een versterking van hun commandotroepen en door hulp bij het ontwikkelen van een Afghaanse luchtmacht.

De Amerikanen zijn overigens zelf nooit gestopt met het uitvoeren van gevechtsoperaties. Naast hun deelname aan de trainingsmissie doen zij ook nog steeds aan aan terrorismebestrijding. Counterterrorism is zelfs een van de prioriteiten geworden van president Trump. Niet uitgesloten is dat hij die in het kader van de nieuwe Afghanistan-strategie gaat intensiveren.

Het zou Amerika nog verder verwijderd doen raken van Obama’s vroegere droom een punt te zetten achter de Amerikaanse militaire betrokkenheid in Afghanistan en Irak. De zogenaamde ’11-septemberoorlogen’ die Amerika na de aanslagen in 2001 in New York en Washington ontketende tegen het islamitisch extremisme, blijken nog moeilijker te beëindigen dan gewone oorlogen.

Lees ook

Val van Mosul nu echt nabij
Het Iraakse leger heeft vandaag het terrein van de onlangs verwoeste historische moskee van Mosul op IS heroverd. Daarmee is de val van de stad nabij. De inname van de Grote Al-Nuri-moskee is bovendien een grote symbolische overwinning voor Bagdad in het nu acht maanden durende offensief om IS te verdrijven uit Mosul.

Volg en lees meer over:  JENS STOLTENBERG  BUITENLAND   NAVO   AFGHANISTAN

AFGHANISTAN

Navo gaat toch weer extra troepen naar Afghanistan sturen

Aanslag bij bank Afghanistan doodt 34 mensen die wachten op salaris

Zeker 90 doden en 460 gewonden bij aanslag in ‘veiligste wijk’ van Kabul

Minister en legerleider ruimen het veld na bloedige aanslag legerbasis Afghanistan

Taliban doodt 140 militairen in dodelijkste aanval op Afghaanse legerbasis ooit

BEKIJK HELE LIJST

NAVO-landen sturen meer troepen naar Afghanistan

NU 29.06.2017 De militaire trainingsmissie van de NAVO in Afghanistan wordt uitgebreid. Vijftien landen hebben toegezegd extra troepen te leveren aan de operatie Resolute Support, die het Afghaanse leger helpt in de strijd tegen islamitisch extremisme.

Dat zei secretaris-generaal van de militaire alliantie Jens Stoltenberg donderdag voor aanvang van overleg van de NAVO-defensieministers in Brussel. Hij verwacht nog geen concrete aantallen te kunnen noemen.

De NAVO-missie in Afghanistan bestaat nu uit ruim 12.000 man, waaronder veel Amerikanen. De Verenigde Staten gaven eerder aan steun te willen krijgen van enkele duizenden extra troepen. Onder meer het Verenigd Koninkrijk en Denemarken hebben manschappen beloofd. Stoltenberg zei uit te zien naar toezeggingen van andere landen.

Nederlandse bijdrage

Ongeveer honderd Nederlandse militairen nemen deel aan missie Resolute Support. Ze zijn gestationeerd in Mazar-e-Sharif onder leiding van de Duitsers. Minister van Defenise Jeanine Hennis zei vorige week dat de Nederlandse bijdrage “niet groots wordt gewijzigd of uitgebreid”.

Defensiebudget

De defensieministers van de NAVO-landen vergaderen in Brussel over de uitgaven van de lidstaten op het gebied van veiligheid en defensie. Aan de vooravond van dat overleg werd bekend dat de Europese NAVO-landen en Canada het defensiebudget van de NAVO dit jaar met 4,3 procent uitbreiden. De uitgaven van de Verenigde Staten, die jarenlang pleitten voor de verhoging, blijven op het hetzelfde niveau.

In totaal betekent dit een uitbreiding van het defensiebudget van de trans-Atlantische bondgenootschap met ruim 40 miljard euro.

Lees meer over: Afghanistan

NAVO stuurt extra troepen naar Afghanistan

Telegraaf 29.06.2017  De NAVO gaat zestien jaar nadat de Amerikanen het land binnenvielen extra troepen sturen naar Afghanistan. Vijftien landen hebben na een verzoek uit Washington besloten om hun inspanningen op te voeren. Maar Nederland zit daar (nog) niet bij.

Vijftien landen hebben na een verzoek uit Washington besloten om hun inspanningen op te voeren. Maar Nederland zit daar (nog) niet bij.

Foto: ANP

De bondgenoten hebben weinig zin in een nieuw avontuur in Afghanistan, waar veel westerse soldaten het leven hebben gelaten onder wie 25 Nederlanders. Maar ze zien ook dat de Afghaanse overheid niet in staat is de veiligheid te handhaven en de Taliban rap aan invloed wint. Hoeveel extra troepen worden gestuurd kon NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg donderdag na een vergadering met ministers van Defensie nog niet zeggen.

Volgens de Amerikaanse minister ’Mad Dog’ Mattis is nu zo’n 70 procent van wat benodigd is ingevuld. „We hebben onze troepen te snel afgebouwd”, deelde hij nog een sneer uit naar de vorige regering-Obama.

James ’Mad Dog’ Mattis.

Foto: REUTERS

Minister Hennis (Defensie) wil geen toezeggingen doen omdat het kabinet demissionair is. Eerder gaf ze wel aan dat wat haar betreft de huidige inzet van een honderdtal Nederlanders in Afghanistan wordt voortgezet. Een uitbreiding, wat de VS eigenlijk graag wil, zit er vooralsnog niet in.

De Amerikanen zelf zitten nog middenin een herziening van hun Afghanistan-missie. Waarschijnlijk halverwege juli geeft Mattis het Congres een langverwacht rapport.

De NAVO trok in 2014 zijn gevechtstroepen terug uit het land. In het kader van operatie Resolute Support is er wel een trainingsmissie opgezet die de Afghanen in staat moet stellen weer zorg voor de veiligheid van hun eigen land te kunnen dragen. Daaraan dragen nu 13.000 militairen bij.

In het kader van operatie Resolute Support is er wel een trainingsmissie opgezet die de Afghanen in staat moet stellen weer zorg voor de veiligheid van hun eigen land te kunnen dragen.

Foto: ANP

Naast de NAVO-missie heeft de VS ook nog een eigen counterterrorisme missie lopen. Op het hoogtepunt van de oorlog waren er 140.000 militairen in Afghanistan gestationeerd.

Volgens Stoltenberg is het nu zaak om een stap extra te zetten. „We denken niet dat het makkelijk zal zijn. Er zal dit jaar geen vrede zijn en volgend jaar ook niet”, aldus de Noor. Hij wil de ’patstelling’ doorbreken. „Zolang de Taliban denken dat ze de oorlog kunnen winnen, gaan ze niet onderhandelen over vrede.”

Hij stelde wel duidelijk dat de NAVO niet weer gaat vechten in Afghanistan. Het blijft voorlopig bij uitbreiding van de trainingsmissie.

Navo stuurt toch weer extra troepen naar Afghanistan

AD 29.06.2017 De Navo stuurt toch weer extra troepen naar Afghanistan. Zeker vijftien landen deden vandaag in Brussel concrete toezeggingen nadat zowel de militaire bevelhebbers als de Amerikaanse president Donald Trump om 3.000 man extra hadden gevraagd. Amerika zelf zou er nog eens 4.000 sturen.

Hoewel Navo-topman Jens Stoltenberg naliet exacte aantallen te noemen, is volgens VS-defensieminister James Mattis 70 procent van de versterking nu rond. Het gaat niet om een nieuwe gevechtsmissie. De verse manschappen, bovenop de 13.000 die dat nu al doen, moeten de Afghaanse veiligheidsdiensten gaan trainen. Dertig maanden na het vertrek van ISAF, een militaire monstercoalitie van 51 landen met op haar hoogtepunt 130.000 manschappen, leggen zij het alweer af tegen de Taliban en andere terreurcellen.

Impasse doorbreken

Met de extra trainers, zo hoopt Stoltenberg, kan het Westen de ontstane impasse doorbreken en de strijd weer in het voordeel van de regeringstroepen beslechten. ,,Zo lang de Taliban het idee hebben dat zij kunnen winnen, gaan ze niet onderhandelen”, aldus Stoltenberg. Maar wat ook telt is dat het westen het zich na Irak en Libië niet kan permitteren om door vroegtijdig weg te gaan, opnieuw een land in chaos achter te laten.

Toch ontkent Stoltenberg dat de Navo en partnerlanden in Afghanistan ‘een fout’ hebben gemaakt door er eind 2014 hun strijdkrachten terug te trekken. ,,Hooguit hadden we eerder moeten beginnen met onze trainingsactiviteiten.” Mattis vindt wel dat het westen te vroeg is vertrokken. ,,Terugkijkend hebben we onze troepen te snel teruggetrokken. Het westerse eigenbelang van de trainingsmissie, Resolute Support, wijkt verder niet zo veel af van de gevechtsaanwezigheid eerder: voorkomen dat Afghanistan zich opnieuw kan ontwikkelen tot uitvalsbasis voor terreur.

In ruil voor de versterkte en langduriger aanwezigheid, aldus Stoltenberg, verwacht de Navo wel dat ook Afghanistan ‘levert’: door te zorgen voor een goed functionerende rechtsstaat en democratie, uitbannen van corruptie en gelijke rechten voor vrouwen en meisjes.

Meer troepen naar Afghanistan

Telegraaf 29.06.2017 De militaire trainingsmissie van de NAVO in Afghanistan wordt uitgebreid. Vijftien landen hebben toegezegd extra troepen te leveren aan de operatie Resolute Support, die het Afghaanse leger helpt in de strijd tegen islamitisch extremisme.

Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de militaire alliantie, zei dat donderdag voor aanvang van overleg van de NAVO-defensieministers in Brussel. Hij verwacht nog geen concrete aantallen te kunnen noemen.

De missie bestaat nu uit ruim 12.000 man, vooral Amerikanen. De Verenigde Staten hadden eerder gezegd enkele duizenden troepen extra te willen. Onder meer het Verenigd Koninkrijk en Denemarken hebben manschappen beloofd. Stoltenberg zei uit te zien naar toezeggingen van andere landen.

Nederland doet mee met ongeveer honderd militairen, die in Mazar-e-Sharif onder Duits commando hogere officieren trainen en adviseren. Minister Jeanine Hennis (Defensie) zei vorige week dat de Nederlandse bijdrage niet „groots wordt gewijzigd of uitgebreid.”

LEES MEER OVER; NAVO AFGHANISTAN MISSIES

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Aanslag bij bank Afghanistan doodt 34 mensen die wachten op salaris

VK 22.06.2017 Zeker 34 mensen zijn om het leven gekomen door een zelfmoordaanslag met een auto in Lashkar Gah, de hoofdstad van de Afghaanse provincie Helmand. De slachtoffers stonden in de rij voor een bank om hun salaris op te halen. Er zouden ook kinderen zijn omgekomen die met hun ouders mee waren gegaan om inkopen te doen voor het Suikerfeest. Zeker 58 mensen zijn zwaar gewond geraakt.

Onder de slachtoffers bevinden zich relatief veel politiemannen, soldaten en ambtenaren, die donderdag bij de bank uitbetaald zouden worden. De Taliban hebben de aanslag opgeëist.

Gedurende de hele Ramadan, de heilige vastenmaand op de islamitische kalender, is Afghanistan geteisterd door aanslagen. Die in de hoofdstad Kabul kregen daarbij veel aandacht, maar er wordt ook toegeslagen in kleine provinciestadjes, wat het vertrouwen in de regering ernstig ondermijnt.

Islamitische Staat

Terwijl Islamitische Staat ook actief is in Afghanistan, blijven de Taliban de grootste bedreiging vormen. De beweging beschikt over tienduizenden strijders en is sterker dan ooit sinds ze in 2001 door Amerikaans ingrijpen uit Kabul werd verjaagd. Het regeringsleger moet steeds meer gebied prijsgeven, de Taliban controleren zeker 40 van de 407 districten. De overheid heeft 232 districten in handen, en in de rest van het land woedt strijd om de gebieden.

Volg en lees meer over:  AFGHANISTAN   TALIBAN  MENS & MAATSCHAPPIJ   TERRORISME  BUITENLAND

Zeker twintig doden en tientallen gewonden door autobom Afghanistan

NU 22.06.2017 Een autobom die tot ontploffing werd gebracht in de Afghaanse provincie Helmand heeft woensdag zeker 36 doden levens geëist en 59 mensen verwond. Dat melden de plaatselijke autoriteiten.

De bom ontplofte buiten een bank in Lashkar Gah, hoofdstad van de provincie Helmand, waar tientallen burgers en leden van de veiligheidsdiensten in de rij stonden om hun salaris in ontvangst te nemen.

Volgens een woordvoerder van de provinciale gouverneur zijn er naast burgers ook medewerkers van de politie, het leger en bankemployees onder de slachtoffers.

De aanslag is nog niet opgeëist, maar verschillende terroristische groeperingen, zoals de Taliban en Islamitische Staat, hebben in het verleden aanslagen op banken uitgevoerd op betaaldagen. Vorige maand kwamen ten minste drie mensen om het leven bij een aanval op een bank in de oostelijke stad Gardez.

Ramadan

Zondag beginnen de feestdagen aan het einde van de Ramadan. De Afghaanse regering keert de salarissen daarom eerder uit, inclusief een bonus, zodat de werknemers cadeaus en eten kunnen kopen.

De auto met de explosieven was veiligheidsmensen opgevallen omdat hij verkeerd geparkeerd stond. Toen ze de chauffeur daarop aanspraken, heeft die de bom laten afgaan.

Afghanen ruimen ravage op na ontplofte autobom

Lees meer over: Afghanistan

Autobom Afghanistan doodt tientallen mensen

Telegraaf 22.06.2017 Een autobom bij een bank in de Afghaanse stad Lashkar Gah heeft donderdag het leven gekost aan zeker 36 mensen. De bom ontplofte bij de ingang van de bank waar op dat moment een rij stond met voornamelijk militairen en politiemensen die hun salaris kwamen halen.

Er raakten 59 mensen gewond door de aanslag in de provincie Helmand. De aanslag is nog niet opgeëist, maar in het recente verleden werden soortgelijke terreurdaden bij banken veelal gepleegd door Islamitische Staat of de Taliban.

Zondag beginnen de feestdagen aan het einde van de Ramadan. De Afghaanse regering keert de salarissen daarom eerder uit, inclusief een bonus, zodat de werknemers cadeaus en eten kunnen kopen.

De auto met de explosieven was veiligheidsmensen opgevallen omdat hij verkeerd geparkeerd stond. Toen ze de chauffeur daarop aanspraken, heeft die de bom laten afgaan.

LEES MEER OVER; AFGHANISTAN AUTOBOM AANSLAG

Trump stuurt duizenden extra militairen naar Afghanistan

Elsevier 19.06.2017 De Amerikaanse president Donald Trump heeft groen licht gegeven voor het sturen van duizenden militairen naar Afghanistan. De missie moet de opmars van de Taliban en Islamitische Staat (IS) een halt toeroepen.

Het Pentagon maakte dat eind vorige week in enige beslotenheid bekend, meldt de Amerikaanse krant The New York Times. Het besluit werd niet aangekondigd door Trump, die zich in tegenstelling tot andere conflicten erg stil houdt over de strijd in Afghanistan.

Zware verliezen

De Amerikaanse strijdkrachten werken momenteel een nieuwe strategie uit voor Afghanistan. Zo moeten de extra troepen het Afghaanse Nationale Leger ontlasten, dat zware verliezen lijdt in de strijd tegen de Taliban. Daarnaast heeft IS – een relatief nieuwe speler in de regio – vaste voet aan de grond gekregen.

Onder oud-president Barack Obama werd er juist een geleidelijke terugtrekking in gang gezet. In 2014 bedroegen de Amerikaanse troepen in Afghanistan nog zo’n 32.000, nu zijn dat er nog geen 10.000. De terugtrekking betekende meer verantwoordelijkheid voor de Afghaanse overheid en strijdkrachten. Ook dienden de resterende Amerikaanse soldaten eerder als steun in de rug voor de regering in Kabul, niet zo zeer als gevechtseenheden.

Sinds de terugtrekking heeft de Afghaanse overheid de controle over diverse districten verloren. Hoewel de Taliban er niet in slaagde een grote stad te veroveren, vergrootte het de invloed op het platteland. Naar schatting leven 9,2 miljoen Afghanen – zo’n 29 procent van de bevolking – in gebieden gecontroleerd door de Taliban.

Zelfmoordaanslagen

Lees ook: Hoe succesvol was Trumps MOAB-bom? Wat we nu weten

Ook neemt het aantal zelfmoordaanslagen in de hoofdstad Kabul weer toe, vaak gericht tegen westerse doelen. Zo kwamen er eind mei bij een zware aanslag nabij de Duitse ambassade 150 mensen om het leven. Drie dagen later vielen er twintig doden bij een aanslag op een begrafenis.

Naast interne bedreigingen richten de Amerikanen zich ook op bedreigingen van buitenaf. Vooral de rol van buurland Pakistan is controversieel. Op papier geldt Pakistan als een belangrijke bondgenoot, maar de bevolking koestert sterke anti-Amerikaanse sentimenten. Ook wordt de Pakistaanse geheime dienst geregeld beschuldigd van steun leveren aan terreurorganisaties.

Controversieel Pakistan

Deze beschuldigingen zijn niet geheel uit de lucht gegrepen. Pakistan – evenals de Verenigde Staten – steunde tijdens de Afghaanse Oorlog (1979-1989) diverse radicaal islamitische groepen in de strijd tegen de Sovjet-Unie, in de vorm van miljarden dollars en wapenleveranties. Volgens militaire experts verleent de Pakistaanse geheime dienst nog steeds steun aan de Taliban.

Om het tij in Afghanistan te keren wil het Pentagon tussen de 3.000 en 5.000 Amerikaanse militairen sturen. Onduidelijk is nog in hoeverre de Amerikanen gaan deelnemen aan gevechten. Het sturen van versterkingen is overigens geen populair besluit. De oorlog in Afghanistan duurt al bijna 16 jaar, zonder enig uitzicht op een overwinning. Bovendien kostte de strijd aan ruim 2.300 Amerikaanse soldaten het leven.

Milan Bruynzeel  Milan Bruynzeel (1991) is sinds februari 2017 stagiair op de webredactie. Momenteel studeert hij European Studies aan de Haagse Hogeschool.

Acht beveiligers Amerikaanse militaire basis in Afghanistan gedood

NU 20.06.2017 Onbekenden hebben dinsdag acht Afghaanse beveiligers gedood die op weg waren naar hun werk op de grootste Amerikaanse militaire basis in Afghanistan in Bagram.

Twee andere bewakers raakten gewond, zei de gouverneur van Bagram, het district buiten de hoofdstad Kabul waar de basis ligt.

De verantwoordelijkheid is nog niet opgeëist. De Taliban voeren regelmatig aanvallen uit op de basis. Meestal nemen ze patrouilles onder vuur of schieten ze raketten af. Door een bomexplosie op de basis zelf kwamen in november vier Amerikaanse militairen om het leven.

Lees meer over: Afghanistan

Bloedige aanslag Taliban

Telegraaf 18.06.2017 Vijf zelfmoordterroristen hebben zondag een aanslag gepleegd op het hoofdbureau van de politie in Gardez, in het oosten van Afghanistan. Daarbij zijn zeker tien doden gevallen en dertig gewonden. De aanslag vond rond 06.30 uur plaatselijke tijd plaats.

Een terrorist blies zich met auto en al op bij de ingang van het bureau, vier anderen stormden daarna het complex binnen. Deze aanslagplegers werden gedood door de politie.

De Taliban hebben de aanslag opgeëist en claimt dat er honderd agenten zijn omgekomen, maar de Taliban overdrijven over het algemeen dit soort getallen.

 Soldaat houdt de wacht op Camp Shaheen.

Soldaten VS gedood op basis

Telegraaf 17.06.2017 Zeker zeven Amerikaanse militairen zijn gewond geraakt door een vermeende schietpartij op een legerbasis in het noorden van Afghanistan. Een Afghaanse militair kwam om het leven, zei een woordvoerder van de Amerikaanse strijdkrachten in het land. Het is onduidelijk of het gaat om de schutter.

De zegsman sprak tegen dat Amerikanen zijn gedood in Camp Shaheen bij de stad Mazar-i-Sharif, zoals aanvankelijk werd gemeld door het Afghaanse leger. Volgens de Afghaanse nieuwszender TOLO opende een Afghaanse soldaat het vuur op buitenlandse trainers. De aanvaller zou daarna zijn doodgeschoten door zijn collega’s.

De Taliban hebben de aanval op de Amerikanen opgeëist. Volgens een woordvoerder van de opstandelingen opende een Afghaanse commando het vuur op buitenlandse „invasietroepen”, met doden en gewonden tot gevolg. De schutter zou trouw zijn geweest aan de Taliban.

Het zou niet de eerste keer zijn dat de Taliban toeslaan in Camp Shaheen. In de basis werd eerder dit jaar een bloedbad aangericht. Toen drongen Talibanstrijders vermomd als soldaten het kamp binnen, waarna ze een groot aantal Afghaanse militairen doodschoten.

Afghaanse militairen keren zich wel vaker tegen buitenlandse troepen. Zo schoot een Afghaanse soldaat eerder deze maand drie Amerikanen dood in een basis in de provincie Nangarhar. Een vierde Amerikaan raakte toen gewond.

LEES MEER OVER; MILITAIREN AFGHANISTAN MILITAIREN GEDOOD

Afghaanse en Amerikaanse militairen neergeschoten op basis Afghanistan

NU 17.06.2017 Zeker zeven Amerikaanse militairen zijn gewond geraakt door een vermeende schietpartij op een legerbasis in het noorden van Afghanistan. Een Afghaanse militair kwam om het leven, zei een woordvoerder van de Amerikaanse strijdkrachten in het land. Het is onduidelijk of het gaat om de schutter

De zegsman sprak tegen dat Amerikanen zijn gedood in Camp Shaheen bij de stad Mazar-i-Sharif, zoals aanvankelijk werd gemeld door het Afghaanse leger.

Volgens de Afghaanse nieuwszender TOLO opende een Afghaanse soldaat het vuur op buitenlandse trainers. De aanvaller zou daarna zijn doodgeschoten door zijn collega’s.

De Taliban heeft de aanval op de Amerikanen opgeëist. Volgens een woordvoerder van de opstandelingen opende een Afghaanse commando het vuur op buitenlandse ”invasietroepen”, met doden en gewonden tot gevolg. De schutter zou trouw zijn geweest aan de Taliban.

Bloedbad

Rebellen hebben vaker toegeslaan in Camp Shaheen. In de basis werd in april dit jaar een bloedbad aangericht door vermomde Talibanstrijders. Zij drongen het kamp binnen, waarna ze op meer dan honderd nietsvermoedende Afghaanse militairen schoten.

Militairen uit verschillende landen zijn in het kamp aanwezig. De Verenigde Staten leidt in Afghanistan een internationale coalitie die het Afghaanse leger steunt in de moeizame strijd tegen de Taliban en Islamitische Staat.

Afghaanse militairen keren zich wel vaker tegen buitenlandse troepen. Zo schoot een Afghaanse soldaat eerder deze maand drie Amerikanen dood in een basis in de provincie Nangarhar. Een vierde Amerikaan raakte toen gewond.

Lees meer over: Afghanistan

Afghaanse militair schiet Amerikaanse soldaten dood in oosten Afghanistan

NU 10.06.2017 Een Afghaanse soldaat heeft drie Amerikaanse militairen doodgeschoten. Bij het incident in de provincie Nangarhar in het oosten van Afghanistan raakte nog een andere Amerikaan gewond. Dat hebben Amerikaanse officials gezegd op voorwaarde van anonimiteit.

Lokale autoriteiten spraken eerder van twee doden en twee gewonden. De Afghaanse dader is doodgeschoten. Het Pentagon laat in een reactie weten dat er inderdaad drie Amerikanen zijn omgekomen. Eén soldaat is gewond overgebracht naar een andere locatie voor medische hulp.

Speciale eenheden van de VS zijn in het gebied actief bij de bestrijding van Islamitische Staat en de Taliban. Deze laatste groepering claimde dat de schutter een van hun mannen was. Een woordvoerder van het Witte Huis liet weten dat president Donald Trump ,,de ontwikkelingen in Afghanistan op de voet volgt”.

Lees meer over: Afghanistan

 Amerikaanse militairen in Kabul.

Afghaan schiet Amerikanen dood

Telegraaf 10.06.2017 Een Afghaanse soldaat heeft drie Amerikaanse militairen doodgeschoten. Bij het incident in de provincie Nangarhar in het oosten van Afghanistan raakte nog een andere Amerikaan gewond. Dat hebben Amerikaanse officials gezegd op voorwaarde van anonimiteit.

Lokale autoriteiten spraken eerder van twee doden en twee gewonden. De Afghaanse dader is doodgeschoten. Het Amerikaanse ministerie van Defensie meldde alleen dat er ,,een incident in het oosten van Afghanistan” was maar gaf verder nog geen informatie.

Speciale eenheden van de VS zijn in het gebied actief bij de bestrijding van Islamitische Staat en de Taliban. Deze laatste groepering claimde dat de schutter een van hun mannen was. Een woordvoerder van het Witte Huis liet weten dat president Donald Trump ,,de ontwikkelingen in Afghanistan op de voet volgt”.

Afghaanse politiemensen gedood bij actie Amerikaanse troepen

NU 10.06.2017 Drie Afghaanse politiemensen zijn per ongeluk om het leven gekomen door een aanval van de Amerikaanse luchtmacht. Volgens het Amerikaanse leger gebeurde dat in de nacht van vrijdag op zaterdag tijdens een actie van speciale troepen in de provincie Helmand die samen met het Afghaanse leger werd uitgevoerd.

Het gaat om drie leden van de Afghaanse grenspolitie. Volgens het Amerikaanse leger werden zij geraakt toen vanuit de toestellen werd ”teruggeschoten”. Nog twee Afghaanse politiemensen zijn gewond geraakt, meldt persbureau Reuters.

In een verklaring condoleert het Amerikaanse leger de nabestaanden van de slachtoffers. Zowel de Amerikaanse als Afghaanse autoriteiten doen onderzoek naar het incident. In de provincie Helmand ondersteunen en trainen de Amerikanen de Afghaane troepen.

De afgelopen weken hebben de Afghaanse troepen en burgers meerdere aanslagen en aanvallen van de taliban te verduren gekregen. BIj een aanslag in de hoofdstad Kabul kwamen deze week 150 mensen om het leven.

Lees meer over: Afghanistan Taliban

Agenten dood door aanval VS

Telegraaf 10.06.2017  Drie Afghaanse politiemensen zijn per ongeluk om het leven gekomen door een aanval van de Amerikaanse luchtmacht. Volgens het Amerikaanse leger gebeurde dat in de nacht van vrijdag op zaterdag tijdens een actie van speciale troepen in de provincie Helmand die samen met het Afghaanse leger werd uitgevoerd.

Het gaat om drie leden van de Afghaanse grenspolitie. Volgens het Amerikaanse leger werden zij geraakt toen vanuit de toestellen werd „teruggeschoten.” In een verklaring condoleert het Amerikaanse leger de nabestaanden van de slachtoffers.

Duitsers blijven in Afghanistan

Telegraaf 10.06.2017 Het Duitse leger blijft nog minstens vijf jaar in Afghanistan, waarschijnlijk zelfs langer. ,,In Kosovo zijn we twintig jaar gestationeerd geweest, in Afghanistan is waarschijnlijk een nog langere inzet nodig om een stabiele situatie te krijgen,” aldus Defensieminister Ursula von der Leyen.

Duitse militairen helpen sinds 2002 mee aan de veiligheid in Afghanistan. In dat jaar startte ook Nederland haar hulp.

Hoe lang de Nederlandse militairen nog in Afghanistan blijven is onduidelijk. In 2016 verlengde het kabinet de militaire bijdrage aan de NAVO-missie met een jaar, vanwege de zorgelijke situatie in het land.

LEES MEER OVER; URSULA VON DER LEYEN AFGHANISTAN LEGER

Duitse leger blijft nog minstens vijf jaar in Afghanistan

NU 10.06.2017 Het Duitse leger blijft nog minstens vijf jaar in Afghanistan en misschien zelfs nog langer. De verlenging van de inzet van strijdkrachten is nodig om een stabiele situatie te krijgen in Afghanistan, zegt Defensieminister Ursula von der Leyen.

Duitse militairen helpen al sinds 2002 mee aan het herstellen van de veiligheid in Afghanistan, maar de Afghanen hebben moeite om het land ook daadwerlijk veilig te houden.

Tegenstanders van de Afghaanse regering hebben hun acties in de afgelopen tijd opgevoerd. De Taliban rukt op steeds meer plaatsen in het land op en pleegt daarnaast veel aanslagen. Ook aan IS-gelieerde organisaties zijn actief in het land.

Vorige week nog werd Afghanistan opgeschrikt door een zware bomaanslag in de hoofdstad Kabul. Bij de aanslag kwamen meer dan 150 mensen om het leven en raakten honderden mensen gewond. De aanslag gold als een van de dodelijkste sinds begin 2000.

Naar aanleiding van die aanslag besloot Duitsland ook al tijdelijk geen uitgeprocedeerde asielzoekers meer uit te zetten naar Afghanistan, omdat de veiligheidssituatie volgens het land eerst verder onderzocht moet worden.

Nederland

Ook Nederland is actief in Afghanistan. Hoe lang de Nederlandse militairen nog in Afghanistan blijven is onduidelijk. In 2016 verlengde het kabinet de militaire bijdrage aan de NAVO-missie met een jaar vanwege de zorgelijke situatie in het land.

Lees meer over: Duitsland Afghanistan

Zeker tien doden bij nieuwe bomaanslag Afghanistan 

NU 06.06.2017 Afghanistan is opnieuw opgeschrikt door een aanslag. Door een bomexplosie bij een grote moskee in de provincie Herat kwamen dinsdag minstens tien mensen om het leven.

Vijftien anderen raakten gewond. Het aantal slachtoffers kan nog toenemen.

De bom was verstopt in een motorfiets die voor de ingang van de moskee stond, aldus de politie. Het is nog niet bekend wie er achter de aanslag zit.

Vorige week was er een zware bomaanslag in het centrum van de Afghaanse hoofdstad Kabul. Meer dan 150 mensen vonden de dood. Duizenden mensen gingen de straat op om tegen de regering te protesteren. Volgens hen zorgt zij onvoldoende voor een veilige situatie in Afghanistan. Bij die protesten kwamen meerdere betogers om.

De begrafenis van een van die betogers ging zaterdag gepaard met minstens drie explosies, die aan zeker twintig personen het leven kostten.

Lees meer over: Afhganistan

Weer aanslag Afghanistan

Telegraaf 06.06.2017 Afghanistan is opnieuw opgeschrikt door een aanslag. Door een bomexplosie bij een grote moskee in de provincie Herat kwamen dinsdag minstens zeven mensen om het leven. Vijftien anderen raakten gewond. De bom was verstopt in een motorfiets die voor de ingang van de moskee stond, aldus de politie. Het is nog niet bekend wie er achter de aanslag zit.

Vorige week was er een zware bomaanslag in het centrum van de Afghaanse hoofdstad Kabul. Meer dan 150 mensen vonden de dood. Duizenden mensen gingen de straat op om tegen de regering te protesteren. Volgens hen zorgt zij onvoldoende voor een veilige situatie in Afghanistan. Bij die protesten kwamen meerdere betogers om.

ZIE OOK: Doden bij demonstratie in Kabul

De begrafenis van een van die betogers ging zaterdag gepaard met minstens drie explosies, die aan zeker twintig personen het leven kostten.

LEES MEER OVER; AFGHANISTAN HERAT AANSLAGEN KABUL EXPLOSIES

Dodental aanslag Kabul loopt op tot 150

NU 06.06.2017 Het dodental van de aanslag in Kabul van vorige week is opgelopen tot meer dan 150. Dat meldt de Afghaanse president Ashraf Ghani.

Het is daarmee de dodelijkste aanslag in Kabul sinds 2001. Een in een wagen verstopt explosief ging af tijdens de drukke ochtendspits, waardoor veel burgers omkwamen. Het eerdere dodental lag op negentig, en 460 gewonden.

Het is niet duidelijk wat het precieze doelwit was van de aanslag. De autobom ontplofte in een wijk waar veel ambassades gevestigd zijn. Zo liepen de Duitse, Turkse, Chinese en Franse ambassades schade op. Volgens Ghani is het mogelijk dat de “diplomatieke gemeenschap” het doelwit was.

De aanval is vooralsnog niet opgeëist. De Taliban benadrukte de dag van de aanslag direct dat de explosie niet hun werk is. Volgens de Afghaanse inlichtingendienst tonen voorlopige onderzoeksresultaten aan dat het militante Afghaanse Haqqani-netwerk achter de aanslag zit, meldde Sky News eerder.

http://media.zie.nl/e/?v=uefzm3dfs2n5

Lees meer over: Kabul Afghanistan

 Omstanders slaan op de vlucht na de explosie in Kabul.

Dodental Kabul boven 150

Telegraaf 06.06.2017 Het dodental door de zware bomaanslag in het centrum van de Afghaanse hoofdstad Kabul vorige week, is volgens president Ashraf Ghani opgelopen tot meer dan 150. De aanslag is daarmee de dodelijkste sinds 2001 toen de Taliban werden verjaagd.

Tot nu toe heeft niemand de verantwoordelijkheid opgeëist. Tot dinsdag was sprake van negentig doden en ongeveer 460 gewonden.

De aanslag was woensdag tijdens de drukke ochtendspits. Een vrachtwagen vol met explosieven ontplofte bij de ingang van een afgesloten wijk met veel ambassades en regeringsgebouwen.

Volgens Ghani, die dinsdag sprak tijdens een bijeenkomst met diplomaten, zijn alle doden Afghanen.

Explosie bij begrafenis Kabul

Telegraaf 03.06.2017  Minstens drie explosies in de Afghaanse hoofdstad Kabul hebben zaterdag aan zeker twintig mensen het leven gekost, meldden de lokale autoriteiten. Volgens het ministerie van Volksgezondheid raakten ten minste 87 mensen gewond.

De ontploffingen deden zich voor rond de begrafenis van een betoger, die een dag eerder tijdens een demonstratie tegen de regering was omgekomen. Het betrof de zoon van een Afghaanse senator.

Bij de clash tussen Afghaanse veiligheidstroepen en de betogers in Kabul vielen vrijdag vijf doden. De ruim duizend actievoerders eisten het aftreden van president Ashraf Ghani en premier Abdullah Abdullah. Desondanks was de premier zaterdag bij de begrafenis aanwezig. Hij bleef ongedeerd, meldde de regering, evenals de minister van Buitenlandse Zaken.

Dader

Het is niet bekend wie er achter de explosies in de wijk Badam Bagh zitten. Nog geen enkele beweging heeft de aanslagen opgeëist. De Taliban lieten via een WhatsApp-bericht direct weten niets met de ontploffingen te maken te hebben.

De betogers gingen vrijdag de straat op om tegen de regering te protesteren. Ze houden haar verantwoordelijk voor de aanslag van woensdag met een tankauto vol explosieven in een wijk met ambassades en ministeries in Kabul, waardoor circa negentig doden vielen.

Tientallen doden door aanslagen bij begrafenis in Afghanistan

NU 03.06.2017 Door drie explosies in de buurt van een begrafenis in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn zeker twintig mensen om het leven gekomen.

Er zouden ook vele tientallen gewonden zijn. De aanslagen zijn nog niet opgeëist.

De ontploffingen vonden plaats tijdens de uitvaart van een slachtoffer van de gewelddadige confrontaties tussen de Afghaanse politie en demonstranten op vrijdag. Hierbij kwamen zeker vier burgers om.

De ruim duizend actievoerders waren samengekomen in de hoofdstad om het aftreden van de regering van president Ashraf Ghani te eisen.

Tientallen doden en gewonden bij aanslagen tijdens begrafenis in Kabul

http://media.zie.nl/e/?v=ed4zipzfk6nd

Tankauto

De betogers houden Ghani en premier Abdullah Abdullah verantwoordelijk voor de aanslag woensdag met een tankauto vol explosieven in een wijk met ambassades en ministeries. Daardoor vielen circa negentig doden en raakten ongeveer 460 mensen gewond.

Volgens een Afghaanse inlichtingendienst zit het Haqqani-netwerk vermoedelijk achter de aanslag. Deze terreurgroep onderhoudt banden met de Taliban en al-Qaeda. De betogers in Kabul eisten vrijdag dat leden van het Haqqani-netwerk die in de gevangenis zitten, worden geëxecuteerd.

Lees meer over: Afghanistan

Betogers eisen aftreden

Telegraaf 02.06.2017 Afghaanse veiligheidstroepen hebben vrijdag in Kabul hard ingegrepen om een woedende menigte betogers uiteen te jagen. De ruim duizend actievoerders waren samengekomen in de hoofdstad om het aftreden van de regering van president Ashraf Ghani te eisen. Tijdens de onlusten kwamen zeker vier mensen om, aldus een ziekenhuiswoordvoerder.

Tijdens de betoging gooiden de actievoerders stenen naar de oproerpolitie. Die schoot in de lucht en gebruikte traangas en een waterkanon om de menigte uiteen te drijven.

De betogers houden Ghani en premier Abdullah Abdullah verantwoordelijk voor de aanslag woensdag met een tankauto vol explosieven in een wijk met ambassades en ministeries. Daardoor vielen circa negentig doden en raakten ongeveer 460 mensen gewond.

Volgens een Afghaanse inlichtingendienst zit het Haqqani-netwerk vermoedelijk achter de aanslag. Deze terreurgroep onderhoudt banden met de Taliban en al-Qaeda. De betogers in Kabul eisten vrijdag dat leden van het Haqqani-netwerk die in de gevangenis zitten, worden geëxecuteerd.

Betogers Afghanistan eisen aftreden regering na aanslag Kabul

NU 02.06.2017 Afghaanse veiligheidstroepen hebben vrijdag in Kabul in de lucht geschoten om een woedende menigte betogers uiteen te jagen. Bij de onlusten zouden vier betogers om zijn gekomen.

Ook agenten zijn volgens AP gewond geraakt bij de schermutselingen.

De ruim duizend actievoerders waren samengekomen in de hoofdstad om het aftreden van de regering van president Ashraf Ghani te eisen.

De betogers houden Ghani en premier Abdullah Abdullah verantwoordelijk voor de aanslag woensdag met een tankauto vol explosieven in een wijk met ambassades en ministeries. Daardoor vielen circa negentig doden en raakten ongeveer 460 mensen gewond.

Volgens een Afghaanse inlichtingendienst zit het het Haqqani-netwerk vermoedelijk achter de aanslag. Deze terreurgroep onderhoudt banden met de Taliban en al-Qaeda. De betogers in Kabul eisten vrijdag dat leden van het Haqqani-netwerk die in de gevangenis zitten, worden geëxecuteerd.”

Lees meer over: Afghanistan Kabul

Duitsland zet tijdelijk geen Afghanen uit na aanslag Kabul

NU 01.06.2017 Duitsland stuurt voorlopig geen uitgeprocedeerde asielzoekers uit Afghanistan terug naar hun vaderland. Dat hebben de regering en de deelstaten donderdag besloten naar aanleiding van de zware aanslag in Kabul woensdag.

Duitsland zou afgewezen Afghaanse asielzoekers op woensdag al van Frankfurt naar Kabul vliegen, maar dat werd meteen na de aanslag uitgesteld. Nu geldt dus ook een tijdelijke stop.

Door de aanslag met een tankauto vol explosieven in de wijk met ambassades en ministeries kwamen negentig mensen om het leven en raakten honderden mensen gewond. De Duitse ambassade raakte daarnaast zwaar beschadigd.

De Duitse regering laat het ministerie van Buitenlandse Zaken een nieuwe inschatting van de veiligheidssituatie in Afghanistan maken. Verder moet de ambassade zijn hersteld voor er Afghanen worden teruggestuurd.

De tijdelijke stop geldt niet voor criminelen en mensen die als een terreurgevaar worden gezien.

http://media.nu.nl/m/cwhxww1avddg_wd1280.jpg/rookwolken-hangen-boven-kabul-na-grote-explosie-in-ambassadewijk

http://media.zie.nl/e/?v=uefzm3dfs2n5

Lees meer over: Duitsland Afghanistan

‘Vergelding na bomaanslag Kaboel’

Telegraaf 01.06.2017 De Afghaanse president Ashraf Ghani wil na de zware bomaanslag in hoofdstad Kaboel als vergelding elf terroristen terechtstellen. Daartoe gaf hij donderdag het bevel, aldus een anonieme bron in het presidentiële paleis. Volgens zender Tolo TV zijn onder de terroristen Talibanaanhangers en strijders van het Haqqani-netwerk.

Eerder op de dag maakte de Afghaanse inlichtingendienst bekend dat voorlopige onderzoeksresultaten uitwijzen dat het militante Afghaanse Haqqani-netwerk achter de aanslag zit, meldde Sky News. Het Haqqani-netwerk onderhield nauwe banden met de Taliban en al-Qaeda. De Pakistaanse geheime dienst ISI zou hulp hebben geboden. De regering van dat land wees de beschuldigingen echter direct van de hand.

Bij de aanslag in het centrum van Kaboel op woensdagochtend kwamen ten minste negentig mensen om het leven. Circa 460 anderen raakten in de drukke ochtendspits gewond.

LEES MEER OVER; KABOEL BOMAANSLAG AFGHANISTAN

Dodental aanslag in Kabul loopt op tot negentig

NU 01.06.2017 Het dodental als gevolg van de zware bomaanslag in het centrum van de Afghaanse hoofdstad Kabul is donderdag opgelopen tot negentig. Circa 460 mensen zijn gewond geraakt door de bloedige aanval van woensdagochtend, melden de autoriteiten.

Een in een wagen verstopt explosief ging af tijdens de drukke ochtendspits, waardoor veel burgers omkwamen.

Ook raakten ambassademedewerkers gewond doordat de aanslag plaatsvond in de omgeving van meerdere diplomatieke posten. Zo liepen de Duitse, Turkse, Chinese en Franse ambassades schade op. De Nederlandse ambassade ligt in dezelfde wijk, daar vielen volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken geen gewonden.

Onder de doden een chauffeur die voor de Britse nieuwszender BBC werkte. Vier medewerkers raakten gewond.

De aanval is vooralsnog niet opgeëist. De Taliban benadrukt woensdag direct dat de explosie niet hun werk is. Volgens de Afghaanse inlichtingendienst tonen voorlopige onderzoeksresultaten aan dat het militante Afghaanse Haqqani-netwerk achter de aanslag zit, meldt Sky News donderdag.

De Pakistaanse geheime dienst ISI zou daarbij hulp hebben geboden. Het Haqqani-netwerk onderhoudt nauwe banden met de Taliban en al-Qaeda en vecht tegen de NAVO en de Afghaanse regering.

http://media.zie.nl/e/?v=uefzm3dfs2n5

Lees meer over: Kabul Afghanistan

Dodental Kabul loopt op

Telegraaf 01.06.2017 Het dodental als gevolg van de zware bomaanslag in het centrum van de Afghaanse hoofdstad Kabul is donderdag opgelopen tot negentig. Circa 460 mensen zijn gewond geraakt door de bloedige aanval van woensdagochtend, meldden de autoriteiten. Een in een wagen verstopt explosief ging af tijdens de drukke ochtendspits, waardoor veel burgers omkwamen.

Ook raakten ambassademedewerkers gewond doordat de aanslag plaatsvond in de omgeving van meerdere diplomatieke posten. Zo liepen de Duitse, Turkse, Chinese en Franse ambassades schade op.

De aanval is vooralsnog niet opgeëist. De Taliban benadrukten woensdag direct dat de explosie niet hun werk is. Volgens de Afghaanse inlichtingendienst tonen voorlopige onderzoeksresultaten echter aan dat het militante Afghaanse Haqqani-netwerk achter de aanslag zit, meldde Sky News donderdag. De Pakistaanse geheime dienst ISI zou daarbij hulp hebben geboden. Het Haqqani-netwerk onderhield nauwe banden met de Taliban en al-Qaeda.

LEES MEER OVER; AFGHANISTAN KABUL TALIBAN ISI AL-QAEDA

Na de aanslag in Kaboel: moeten westerse militairen blijven of niet?

Trouw 31.05.2017 De grootste aanslag sinds jaren in Kaboel is nog niet opgeëist. De slachtoffers vielen in een zwaar bewaakte wijk. Juist op het moment dat de Navo extra troepeninzet overweegt.

In de drukke ochtendspits van de Afghaanse hoofdstad klonk woensdag om half negen een luide explosie, waarna een kolom van rook en stof zich over de wijde omgeving verspreidde. Het is nog een raadsel hoe een vrachtwagen met explosieven zich zo diep in de zwaarbewaakte ambassadewijk van Kaboel kon begeven.

De zelfmoordaanslag kostte zeker 90 levens en meer dan 400 gewonden, aldus de Afghaanse regering. De straten in de ambassadewijk zijn afgeschermd met drie meter hoge muren om schade van explosies te beperken. Toch richtten de aanslag er een ravage aan. Van de Duitse ambassade staat alleen het karkas nog overeind. Ook de ambassades van China, Turkije, Japan en India raakten beschadigd. Een beveiliger van de Duitse ambassade overleed en medewerkers van diverse ambassades raakten gewond.

Doelwit

Het eigenlijke doelwit is nog niet bekend. De moedjahedien van het Islamitisch Emiraat, ofwel de Taliban, ontkenden betrokkenheid. Zij hebben eind april hun jaarlijkse lenteoffensief ingezet. Concurrent IS pleegde de afgelopen maanden al vaker zware aanslagen in de hoofdstad. Begin mei stierven daardoor acht buitenlandse militairen, in maart kwamen bij een IS-aanval op een militair hospitaal 50 mensen om.

Was het doelwit soms het iets verderop gelegen hoofdkwartier van de Navo-missie? Of toch de Duitse ambassade? Met 980 militairen is Duitsland na de VS (ruim 9000) een van de grootste troepenleveranciers van de missie. De Navo overlegt momenteel over de inzet van 5000 extra militairen om de oprukkende islamisten in het land het hoofd te bieden.

Toen de VS in 2014 bij het einde van de Isaf-missie (Navo) hun meeste troepen terugtrokken, en in 2015 officieel trainingsmissie Resolute Support begon, is de veiligheidssituatie in Afghanistan sterk verslechterd. Vorig jaar nam het aantal aanslagen fors toe en raakten 583.000 burgers ontheemd, het hoogste aantal sinds het begin van de telling, in 2008.

Ook sneuvelden vorig jaar 6800 Afghaanse agenten en militairen. Het moreel in het leger is toch al laag, schietschijf zijn wil niemand. Westerse landen staan nu voor een dilemma: vertrekken, zoals veel Duitse krantenlezers na de aanslag schreven? Dan zijn alle inspanningen en verliezen van de afgelopen vijftien jaar voor niets geweest; de regering van president Ashraf Ghani kan geen standhouden tegen de extremisten. Meisjes en vrouwen kunnen hun minimale leefruimte definitief verliezen, de klok gaat terug richting Middeleeuwen en het terrorisme zal toenemen. Het alternatief is meer militairen en geld sturen, wat eerder matige resultaten opleverde.

Begin mei sprak Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg over het verzoek om duizenden extra militairen te sturen, omdat de huidige 13.450 de situatie niet aankunnen. Nu is het doel: trainen en adviseren op de Afghaanse hoofdkwartieren. Maar er zouden ook troepen voor training op het slagveld komen. Eind juni neemt de Navo hierover een besluit.

Een vliegtuig met afgewezen Afghaanse asielzoekers kon niet uit Frankfurt opstijgen omdat de ambassade de uitzetting niet kon afwikkelen, aldus Berlijn. De Bondsrepubliek wijst de helft van de Afghaanse asielvragen af.

Taliban ontkent betrokkenheid

Telegraaf 31.05.2017  De Taliban ontkennen verantwoordelijk te zijn voor de bloedige bomaanslag in Kabul. De extremistische beweging liet via een woordvoerder weten aanslagen te veroordelen waarbij burgerdoden vallen.

Door de explosie in het centrum de Afghaanse hoofdstad vielen woensdagochtend zeker tachtig doden. Honderden mensen raakten gewond. De meeste slachtoffers lijken Afghaanse burgers te zijn. Op videobeelden zijn brandend puin, deels ingestorte muren en verwoeste auto’s te zien.

Het is nog onduidelijk wie verantwoordelijk is. Een eerder deze maand gepleegde aanslag in Kabul werd opgeëist door terreurorganisatie Islamitische Staat.

LEES MEER OVER; KABUL TALIBAN BOMAANSLAG

Tientallen doden en meer dan 300 gewonden na aanslag in Kabul 

NU 31.05.2017  In een wijk in de Afghaanse hoofdstad Kabul waar voornamelijk buitenlandse ambassades zijn gevestigd, heeft zich woensdagmorgen een aanslag voorgedaan. Hierbij zijn 64 doden gevallen en zeker 320 mensen raakten gewond, meldt de Afghaanse minister van Binnenlandse Zaken.

Eerder was er volgens autoriteiten sprake van zeker tachtig doden en meer dan 350 gewonden. Onduidelijk is nog of het huidige aantal slachtoffers nog oploopt.

Het is niet duidelijk wat het precieze doelwit was van de aanslag. Volgens de politie ontplofte een autobom dicht bij de Duitse ambassade. Onduidelijk is ook wie er achter de aanslag zit, de Taliban ontkent er iets mee te maken te hebben.

De knal was hoorbaar en voelbaar in heel Kabul, melden verschillende getuigen en lokale autoriteiten. De kracht van de explosie zorgde ervoor dat ruiten braken en deuren uit hun voegen sprongen.

Grote zwarte wolken cirkelen boven de stad in de buurt van het presidentiële paleis, buitenlandse ambassades en regeringsgebouwen, zo blijkt uit foto’s op sociale media.

 Rookwolken hangen boven Kabul na grote explosie in ambassadewijk

Nederlandse ambassade

De Nederlandse ambassade ligt in dezelfde wijk. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat er geen Nederlanders gewond zijn. Bronnen melden dat twee medewerkers van de Japanse ambassade gewond raakten.

Onder meer de ambassades van Japan, India, Turkije en Frankrijk raakten beschadigd. Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat ambassademedewerkers bij de aanslag gewond zijn geraakt.

Een chauffeur die voor de BBC werkte in Afghanistan is bij de aanslag omgekomen, meldt de omroep. Vier medewerkers zijn gewond geraakt.

Grote explosie in Kabul

Koenders

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken veroordeelt de aanslag. “Onze gedachten zijn bij de vele, vele slachtoffers en hun families en vrienden. Deze aanslag laat opnieuw zien dat onze steun aan Afghanistan en de ontwikkeling van het land nog steeds nodig is.”

Lees meer over: Afghanistan Kabul


Zeker 90 doden en 460 gewonden bij enorme aanslag in ‘veiligste wijk’ van Kabul

VK 31.05.2017 Bij een aanslag met een autobom in Kabul zijn woensdag zeker 90 doden en naar schatting 460 gewonden gevallen. De grote bom ontplofte in de zwaarbeveiligde diplomatieke wijk van de hoofdstad waar veel ambassades en ministeries zijn. De autoriteiten vrezen dat het dodental nog flink zal oplopen. Onder de doden en gewonden zouden ook enkele Afghaanse journalisten zijn.

Het voelde als een aardbeving, aldus Een 21-jarige gewonde over de explosie.

Een daverende knal, een enorme rookwolk boven de stad, gillende sirenes, gebroken ramen tot in een kilometer omtrek. De daders van de aanslag woensdag in Kabul hebben duidelijk laten blijken waartoe zij in staat zijn. Maar vooral lieten zij blijken waartoe de autoriteiten niet in staat zijn: het beschermen van de inwoners van de Afghaanse hoofdstad. Ruim tachtig personen, van wie het merendeel burgers, kwamen om het leven. 460 mensen raakten gewond.

De onmacht van de regering van president Ashraf Ghani werd nog benadrukt doordat de explosie plaatsvond in de best beveiligde wijk van Kabul. Wazir Akbar Khan herbergt buitenlandse ambassades, het presidentieel paleis en het hoofdkwartier van de internationale troepenmacht liggen nabij. Alles is omringd door betonnen muren van 3,5 meter hoog. Op veel straathoeken staan zwaar bewapende militairen op wacht achter stapels zakken met zand.

Islamitische Staat

7h  Al Jazeera News   ✔ @AJENews

“I couldn’t think clearly, there was a mess everywhere.”

Witnesses of Kabul blast say it felt like an “earthquake” http://aje.io/k5y5 pic.twitter.com/kLzWl1DIzS

  Al Jazeera News   ✔@AJENews

The #Kabul attack that killed at least 80 people ripped through the city’s diplomatic area http://aje.io/lbds pic.twitter.com/R2Cq1N9xCO

12:51 PM – 31 May 2017

Twitter Ads info & Privacy

Wie de zelfmoordaanslag heeft gepleegd is nog niet bekend, maar het aantal potentiële daders is overzichtelijk: de Taliban of Islamitische Staat. Beide organisaties hebben in het verleden bommen laten ontploffen in de hoofdstad. Beide organisaties zijn eropuit uit de Afghaanse regering te laten wankelen.

De Taliban vormen veruit de grootste bedreiging. De beweging beschikt over tienduizenden strijders en is sterker dan ooit sinds ze in 2001 door Amerikaans ingrijpen uit Kabul werd verjaagd. Het regeringsleger moet steeds meer gebied prijsgeven, de Taliban controleren zeker 40 van de 407 districten.

Zelf ontkennen de Taliban verantwoordelijk te zijn voor de aanslag, maar dat zegt niet zo veel. Volgens Martine van Bijlert van het Afghanistan Analysts Network (AAN) in Kabul hebben de Taliban vaker de verantwoordelijkheid ontkend van aanslagen die ze wel degelijk hadden gepleegd.

View image on Twitter  

  Shafiq Hamdam  ✔@shafiqhamdam

This might be the biggest #Kabulexplosion of 2017. It happened in the heart of #Kabul city next to green zone. Fear of lots of casualties.

6:19 AM – 31 May 2017  Twitter Ads info & Privacy

‘Dat gebeurt vooral als er veel burgerslachtoffers zijn, als ze het niet kunnen verantwoorden met een verwijzing naar doelen die volgens hen legitiem zijn’, zegt Van Bijlert. Een Taliban-woordvoerder zei gisteren dat de beweging aanvallen veroordeelt zonder legitiem doelwit waarbij burgers omkomen.

Nadrukkelijk moet daarom rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat de bom te vroeg afging. De auto ontplofte op de openbare weg, nabij tal van voor terroristen aantrekkelijke doelen, maar net te ver weg om zo’n gebouw met symboolwaarde echt te kunnen treffen. De ambassades van Duitsland, China en Frankrijk liepen enige schade op. Volgens de door de NAVO geleide militaire missie Resolute Support wisten Afghaanse veiligheidstroepen te voorkomen dat de bomauto de zwaar bewaakte Groene Zone binnenkwam. In de zone bevinden zich het hoofdkwartier van Resolute Support en een groot aantal ambassades.

‘Vingerafdruk’

Wat was het doelwit? Het blijft gissen. Misschien was het inderdaad de bedoeling van de daders om tijdens het spitsuur op een druk kruispunt zoveel mogelijk burgers te treffen, maar misschien ook niet. Er zijn in Kabul wel eerder bommen per ongeluk in woonwijken afgegaan.

Overigens zegt het opeisen van een aanslag in de Afghaanse context ook niet alles. Er zijn aanslagen geweest die door de Taliban werden ontkend en door IS werden opgeëist, terwijl ze waarschijnlijk toch door de Taliban werden gepleegd.

Vooralsnog meent Van Bijlert – met alle voorbehoud – dat de aanslag van woensdag de ‘vingerafdruk’ van de Taliban heeft, niet die van Islamitische Staat. ‘IS zou het nu al hebben opgeëist. En tot nu toe was IS niet in staat zo’n aanval te organiseren, met zoveel explosieven. Maar ja, het kan altijd de eerste keer zijn.’

Teleurgestelde Talibanstrijders

IS heeft naar schatting niet meer dan 600 tot 800 strijders over, in slechts drie districten in Nangarhar, aan de grens met Pakistan

Islamitische Staat is een betrekkelijke nieuwkomer in Afghanistan. De organisatie kreeg in 2014 zeven districten in de oostelijke provincie Nangarhar in handen. Later doken IS-strijders op in zes andere provincies, waar ze inmiddels alweer verjaagd zijn. Niet door het Afghaanse leger, maar door de Taliban. Zij beschouwen de mannen van het kalifaat als concurrent. IS trok veel teleurgestelde Talibanstrijders die vonden dat het onvoldoende opschoot met de jihad.

De beweging heeft naar schatting niet meer dan 600 tot 800 strijders over, in slechts drie districten in Nangarhar, aan de grens met Pakistan. Pakistanen domineren tegenwoordig de leiding. IS in Afghanistan is bijna vernietigd. Dat kan echter juist een reden zijn om een aanslag te plegen: laten merken dat je niet uitgespeeld bent.

Lees meer

In de greep van fundamentalisten
Met een paar duizend extra militairen dacht de NAVO-commandant in Afghanistan de Taliban toch te kunnen verslaan. Moslimfundamentalisten rukken echter op (+).

Aanslag na aanslag
Naast aanslagen kampt het Afghaanse leger ook met corruptie en desertie. Krijgt de krijgsmacht ooit grip op Afghanistan? (+)

Bloedige aanslag legerbasis
Bij de dodelijkste aanval op een Afghaanse legerbasis ooit kwamen in april zo’n 130 militairen om het leven. De minister van Defensie en de legerleider ruimden het veld.

Volg en lees meer over:  AFGHANISTAN   BUITENLAND

Honderden slachtoffers bij bomaanslag ‘veiligste wijk’ Kabul

AD 31.05.2017 Bij een van de bloedigste bomaanslagen sinds jaren in Kabul zijn vandaag circa 80 doden en naar schatting 364 gewonden gevallen. De aanslag is gepleegd met een tankwagen. De grote autobom ontplofte tijdens de ochtendspits in een voorname wijk van de Afghaanse hoofdstad waar veel ambassades en ministeries zijn gevestigd.

Volgens ooggetuigen zijn op honderden meters afstand van de plek van de aanslag nog huizen beschadigd. Ramen versplinterden en deuren werden uit de sponningen geblazen. Zo’n 50 auto’s zijn door de klap verwoest. Een enorme zwarte rookwolk trok over de stad.

NL Ambassador Kabul @leeuwengew

Condemning barbaric terrorist attack during rush hour this morning Kabul. Killing and injuring hundreds of innocent civilians. #KabulAttack

9:46 AM – 31 May 2017

Onder de beschadigde panden zijn de Turkse, Chinese, Duitse en de Franse ambassade. Volgens de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Sigmar Gabriel zijn werknemers van de Duitse ambassade gewond geraakt. Ook zou één Afghaanse beveiliger die buiten het gebouw stond zijn omgekomen. Ook Pakistaanse en Japanse ambassademedewerkers raakten gewond.

De Nederlandse ambassade ligt in dezelfde wijk, enkele straten verderop. Daar zijn volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken geen slachtoffers gevallen.

Doelwit

View image on Twitter

Ministerie van BZ 

✔@MinBZ

Minister Koenders van Buitenlandse Zaken reageert op de aanslag in #Kabul:

12:19 PM – 31 May 2017 · The Hague, The Netherlands

Twitter Ads info & Privacy

© REUTERS

Ook het paleis van de president staat niet ver van de plek waar de tankauto ontplofte. Het is niet duidelijk wat het doelwit was in de chique wijk Wazir Akbar Khan. Volgens de door de NAVO geleide stabiliseringsmissie Resolute Support hebben Afghaanse veiligheidstroepen voorkomen dat het voertuig met de bom de zwaar beveiligde groene zone kon binnenrijden. Dat wijst erop dat de nog onbekende aanslagpleger zijn oorspronkelijke doelwit mogelijk niet heeft bereikt.

Aangenomen wordt dat soennitische extremisten achter de aanslag zitten. Vooralsnog heeft geen enkele beweging de verantwoordelijkheid opgeëist voor het bloedbad. Een eerder deze maand gepleegde aanslag in Kabul werd opgeëist door terreurorganisatie Islamitische Staat. Een woordvoerder van de Taliban liet aan een Arabische nieuwszender weten dat zij niet achter de aanslag zitten.

De aanslag leidde tot chaotische toestanden bij een nabijgelegen ziekenhuis. Ambulances reden er af en aan om slachtoffers af te leveren. Geëmotioneerde familieleden bekeken lijsten met namen van slachtoffers en vroegen ziekenhuismedewerkers om informatie. Een 21-jarige man met een hoofdwond zei dat de explosie ,,voelde als een aardbeving”.

Veiligste plek

© AP

De bom ontplofte op het drukste moment van de ochtendspits, rond 8.30 uur lokale tijd. De wegen zijn dan gevuld met forenzen. De wijk wordt gezien als de veiligste plek in Kabul. Er staan hoge muren rond de buitenlandse ambassades; overheidskantoren worden bewaakt door de politie en veiligheidstroepen.

De meeste slachtoffers van de aanslag zijn burgers, onder wie vrouwen en kinderen. Ook vier journalisten van de BBC en een van lokale zender 1TV zijn gewond geraakt. ,,Deze gruwelijke handelingen gaan in tegen de waarden van de mensheid en die van de vreedzame Afghanen”, stelt het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken in een verklaring. ,,Deze aanval toont het extreme niveau van wreedheid door terroristen tegen onschuldige burgers.”

De Afghaanse president Ashraf Ghani heeft de bloedige aanslag, daags na het begin van de Ramadan, sterk veroordeeld. ,,De terroristen stoppen zelfs in de heilige maand niet.”

View image on Twitter

 Follow

Ali Adili @ali_adili

School children were coming in shock out of a nearby school.#Kabul

10:53 AM – 31 May 2017

Twitter Ads info & Privacy

© AP

© AP

© AP

Op videobeelden zijn brandend puin, deels ingestorte muren en verwoeste auto’s te zien.

© EPA

© EPA

© REUTERS

View image on Twitter

 Follow

syed Sadat @tameemafg

Several killed, dozens injured in #Kabul blast near German embassy – police https://on.rt.com/8d4e 

7:17 AM – 31 May 2017

Twitter Ads info & Privacy

Onderstaande foto’s kunnen als schokkend worden ervaren.

© AFP

© REUTERS

© REUTERS

 

Explosie in Kabul

Telegraaf 31.05.2017 Bij de bomaanslag woensdag in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn volgens hulpverleners meer dan tachtig doden en 350 gewonden gevallen. De aanslag met een tankauto vol met explosieven in een van de voornaamste en best beveiligde delen van de stad, was er een van de zwaarste ooit.

Het paleis van de president en tal van ambassades, zoals de Duitse en Nederlandse, en overheidsgebouwen staan niet ver van de plek waar de tankauto ontplofte. Het was niet duidelijk wat het doelwit was in de chique wijk Wazir Akbar Khan. Aangenomen wordt dat soennitische extremisten achter de aanslag zitten. Vooralsnog heeft geen beweging de verantwoordelijkheid voor het bloedbad opgeëist.

LEES MEER OVER; KABUL EXPLOSIE

Ambassadewijk Kabul doelwit aanslag: 80 doden

Elsevier 31.05.2017 In de ambassadewijk van de Afghaanse hoofdstad Kabul is woensdag een grote bomaanslag gepleegd. Er vielen zeker 80 doden. Ook raakten er meer dan 300 mensen gewond bij de explosie.

Dit meldt persbureau Reuters op basis van een verklaring van het Afghaanse ministerie van Volksgezondheid. Dit is de grootste terreuraanslag in Afghanistan in maanden. De aanslag is gepleegd met een bom in een tankwagen, in de buurt van de Duitse en de Franse ambassade. Zowel de Chinese als de Franse ambassade zijn getroffen.

Ook de Nederlandse ambassade bevindt zich in dezelfde wijk, het is nog niet bekend in hoeverre er Nederlandse slachtoffers zijn.

Niet opgeëist

Het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken spreekt van een terroristische aanslag, en veroordeelt die ten strengste. De aanslag is nog niet opgeëist. Afgelopen maanden werden in Afghanistan zowel door de Taliban als door Islamitische Staat aanslagen gepleegd.

Afghanistan: Death toll climbs as emergency services rush to scene of Kabul car bomb https://t.co/PVrQ8Bplq1 pic.twitter.com/WmXcPRFGXp

— Ricardo Nester (@NesterTweets) May 31, 2017

  Berend Sommer (1990) is online redacteur bij Elsevier Weekblad. Hij studeerde geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zijn eerste boek verschijnt in 2017 bij Uitgeverij Prometheus. Portefeuille Buitenland Politiek Fusies en overnames Onderwijs

Zeker tachtig doden na bomaanslag in diplomatenwijk Kaboel

Trouw 31.05.2017 Bij een zelfmoordaanslag met een autobom in Kaboel zijn vandaag minstens tachtig doden en meer dan driehonderdvijftig gewonden gevallen, laat het Afghaanse ministerie van gezondheid weten.

De bom was verstopt in een tankwagen die gebruikt werd voor het legen van septische tanks en ontplofte tijdens de drukke ochtendspits. “De explosie was zo enorm dat die een krater van wel vier meter diep sloeg”, zei de politiechef van Kaboel volgens de New York Times.
De grote bom ontplofte in een voorname wijk van de Afghaanse hoofdstad waar veel ambassades en ministeries zijn, vlak voor de zwaarbeveiligde ingang van de Duitse ambassade. Een Afghaanse beveiliger kwam hierbij om en verschillende ambassademedewerkers raakten gewond. Ook de Franse, Turkse en Chinese ambassades raakten beschadigd, maar hier vielen geen gewonden.

Doelwit onbekend

Volgens ooggetuigen zijn huizen op honderden meters afstand beschadigd. Ramen versplinterden en deuren werden uit de sponningen geblazen. Circa dertig auto’s zijn door de klap verwoest. Een enorme zwarte rookwolk trok over de stad.

Het is niet bekend wat het precieze doelwit van de aanslag was. Veiligheidsdiensten konden wel voorkomen dat het voertuig de zwaarbeveiligde groene zone binnenreed, meldt de Navo-missie Resolute Support. In de groene zone staan veel ambassades en de hoofdkwartieren van de Navo-missie.

De Nederlandse ambassademedewerkers zijn veilig en ongedeerd, liet minister Koenders vanmiddag weten via Twitter. “Deze aanslag laat opnieuw zien dat onze steun aan Afghanistan en de ontwikkeling van het land nog steeds nodig is. Samen strijden we tegen terrorisme.” Honderd Nederlandse militairen werken mee aan operatie Resolute Support door Afghaanse soldaten en politieagenten te trainen en adviseren.

Verantwoordelijkheid

“Welke lafhartige terreurgroep gaat de verantwoordelijkheid voor deze massamoord opeisen?”, schreef de Afghaanse ambassadeur in de Verenigde Staten op Twitter. “Kabul bloedt tijdens de ramadan.” Ook de Afghaanse president Ashraf Ghani heeft de aanslag streng veroordeeld.

De verantwoordelijkheid voor de aanslag is nog niet opgeëist. Zowel de Taliban als Islamitische Staat hebben in het verleden grote aanslagen gepleegd in de Afghaanse hoofdstad, maar de Taliban ontkent betrokkenheid bij de aanslag. Volgens een woordvoerder veroordeelt de Taliban ongerichte aanslagen met zo veel burgerslachtoffers.

De Taliban zijn bezig met een opmars in Afghanistan, waar het Talibanregime in 2001 werd verdreven. Sinds de meeste internationale troepen in 2014 zijn vertrokken, hebben de fundamentalistische moslims ongeveer veertig procent van het land heroverd.

Afbeelding weergeven op Twitter     Volgen

Ariana News   ✔@ArianaNews

#KabulBlast The site of the incident in Kabul. #AFG    11:02 – 31 May 2017

Informatie over Twitter Ads en privacy

Ramadan begint bloedig

Telegraaf 27.05.2017 De eerste dag van de islamitische maand ramadan is in Afghanistan bloedig begonnen. Zeker veertien mensen werden gedood door een zelfmoordaanslag en bij gevechten tussen militanten en Afghaanse veiligheidstroepen sneuvelden 36 mensen.

In de oostelijke provincie Khost liet een terrorist een autobom ontploffen bij een voetbalveld, dicht bij een legerbasis. Artsen telden veertien doden en acht gewonden. Volgens een van de artsen is het niet duidelijk of het gaat om burgers of militairen, omdat de lichamen te verminkt zijn. Een woordvoerder van de Taliban heeft namens zijn beweging de verantwoording opgeëist voor de aanslag. Hij zei dat die gericht was tegen leden van de Afghaanse veiligheidsmacht.

In de noordwestelijke provincie Badghis vielen militanten veiligheidstroepen aan. Daarbij kwamen 22 extremisten, zes veiligheidsmedewerkers en acht burgers om het leven.

De door het Westen gesteunde Afghaanse regering voert door het hele land strijd met de Taliban en extremisten van Islamitische Staat. De Taliban hebben hun aanvallen in de weken voorafgaand aan de ramadan opgevoerd in Kandahar, Paktia, Helmand en andere provincies.

LEES MEER OVER; RAMADAN AFGHANISTAN


Ramadan begint bloedig in Afghanistan

AD 27.05.2017 De eerste dag van de islamitische maand Ramadan is in Afghanistan bloedig begonnen. Zeker veertien mensen werden gedood door een zelfmoordaanslag. Bij gevechten tussen militanten en Afghaanse veiligheidstroepen sneuvelden nog eens 36 mensen.

In de oostelijke provincie Khost liet een terrorist een autobom ontploffen bij een voetbalveld, dicht bij een legerbasis. Artsen telden veertien doden en acht gewonden. Volgens een van de artsen is het niet duidelijk of het gaat om burgers of militairen, omdat de lichamen te verminkt zijn.

In de noordwestelijke provincie Badghis vielen militanten veiligheidstroepen aan. Daarbij kwamen 22 extremisten, zes veiligheidsmedewerkers en acht burgers om het leven.

De door het Westen gesteunde Afghaanse regering voert door het hele land strijd met de Taliban en extremisten van Islamitische Staat.

Taliban doden weer Afghaanse militairen

NU 26.05.2017 Opnieuw hebben Afghaanse rebellen een legerbasis in de provincie Kandahar aangevallen. Daarbij kwamen donderdagavond vijftien soldaten om het leven, zei een woordvoerder van het Afghaanse ministerie van Defensie vrijdag tegen de BBC. Vijf anderen raakten gewond door de aanval van de Taliban in het district Shahwali Kot.

Vier dagen geleden vielen de Taliban een andere legerbasis in dezelfde regio aan. Toen werden minstens tien militairen gedood en raakten er negen gewond.

De regeringstroepen in het kamp Achakzai vochten terug en doodden ten minste twaalf aanvallers, zei de defensiewoordvoerder.

Vermomming

Legerbases in Afghanistan zijn vaker het doelwit van de rebellen. Een maand geleden was het ook al raak toen Talibanstrijders een bloedbad aanrichtten op een legerbasis in Mazar-i-Sharif.

De rebellen kwamen vermomd als militairen het complex binnen en openden het vuur op de nietsvermoedende soldaten. Daardoor vielen meer dan honderd doden en gewonden.

Lees meer over: Afghanistan Taliban

Taliban doden weer militairen

Telegraaf 26.05.2017 Opnieuw hebben Afghaanse Taliban-strijders een legerbasis in de provincie Kandahar aangevallen. Daardoor kwamen donderdagavond vijftien soldaten om het leven, zei een woordvoerder van het Afghaanse ministerie van Defensie vrijdag tegen de BBC. Vijf anderen raakten gewond door de aanval van de Taliban in het district Shahwali Kot.

Vier dagen geleden vielen de Taliban een andere legerbasis in dezelfde regio aan. Toen werden minstens tien militairen gedood en raakten er negen gewond. De regeringstroepen in het kamp Achakzai vochten terug en doodden ten minste twaalf aanvallers, zei de defensiewoordvoerder.

Legerbases in Afghanistan zijn vaker het doelwit van de rebellen. Een maand geleden was het ook al raak toen Talibanstrijders een bloedbad aanrichtten op een legerbasis in Mazar-i-Sharif. De rebellen kwamen vermomd als militairen het complex binnen en openden het vuur op de nietsvermoedende soldaten. Daardoor vielen meer dan honderd doden en gewonden.

LEES MEER OVER; TALIBAN

Afghaanse rebellen vallen legerbasis in Kandahar aan

NU 23.05.2017 Afghaanse rebellen hebben in de nacht van maandag op dinsdag een legerbasis in de provincie Kandahar aangevallen. Door de aanval kwamen minstens tien militairen om het leven en raakten negen gewond, maakte het Afghaanse ministerie van Defensie dinsdag bekend.

De regeringstroepen in het kamp Achakzai in het district Shawali Kot vochten terug en doodden zeker twaalf aanvallers, zei een defensiewoordvoerder.

Tegenstanders van de Afghaanse regering hebben hun activiteiten in de afgelopen weken flink opgevoerd. Zo vielen Talibanstrijders afgelopen weekend in meerdere provincies controleposten aan.

De Verenigde Staten overwegen 3000 tot 5000 meer militaire adviseurs naar Afghanistan te sturen om de Afghaanse veiligheidstroepen bij te staan. Ook de president van Australië zegt dat hij “openstaat” voor een uitbreiding van de missie voor zijn troepen in Afghanistan.

Zie ook: Australië overweegt extra inzet militairen Afghanistan

Lees meer over: Afghanistan

Justitie doet geen nieuw onderzoek naar explosie granaat Uruzgan

NU 16.05.2017 Het onderzoek naar de explosie van een handgranaat in een Nederlands legervoertuig in 2010 in Afghanistan, wordt niet heropend. In een door de Koninklijke Marechaussee uitgevoerde analyse zijn geen nieuwe feiten boven tafel gekomen.

Twee Nederlandse militairen werden er destijds korte tijd van verdacht de granaat zelf tot ontploffing te hebben gebracht in de Bushmaster op Camp Coyote in Uruzgan.

Eén van hen was Admilson R., die in november 2015 is veroordeeld tot dertig jaar cel en tbs voor drie roofmoorden in Drenthe. Het hoger beroep in deze zaak loopt nog. De ander was een militair die ternauwernood de explosie overleefde. Hij wijst naar Admilson R. als degene die de granaat in het voertuig moet hebben geplaatst.

De marechaussee heeft in opdracht van het Openbaar Ministerie (OM) opnieuw onderzoek gedaan naar de explosie, na aangifte vorig jaar van de veteraan die R. aanwees als de veroorzaker van de explosie.

Onderzoek

De marechaussee heeft in opdracht van het OM opnieuw onderzoek gedaan naar de explosie, na aangifte vorig jaar van de veteraan die R. aanwees als de veroorzaker van de explosie. Zijn advocaat Sébas Diekstra noemt het weliswaar teleurstellend dat er geen strafrechtelijk onderzoek komt, maar is tevreden met het ”gedegen uitgevoerde onderzoek”.

Uit het onderzoek van de marechaussee blijkt dat een van de twee betrokken militairen de ontploffing moet hebben veroorzaakt. Beiden ontkennen echter. Wel is duidelijk dat R. kort voor de explosie zijn collega mondeling heeft gewaarschuwd.

Lees meer over: Uruzgan Afghanistan

Australië overweegt extra inzet militairen Afghanistan

NU 12.05.2017 Australië overweegt om de bestaande bijdrage aan de NAVO-troepenmacht in Afghanistan uit te breiden. Het land lijkt hiermee tegemoet te komen aan de oproep van NAVO-topman Jens Stoltenberg die om uitbreiding heeft gevraagd.

De Australische premier Malcolm Turnbull heeft gezegd dat hij “openstaat” voor een uitbreiding van de missie voor zijn troepen. Turnbull deed geen mededelingen over hoeveel extra militairen hij mogelijk in wil zetten.

De Australische premier stelt dat het belangrijk is dat internationale partners elkaar blijven ondersteunen in Afghanistan. Hij sluit daarmee aan bij eerdere conclusies van de Verenigde Staten. Dat land stelt dat de fragiele winst die de NAVO tot nu toe heeft geboekt in het conflict met de Taliban op het spel staat als er niet snel wordt ingegrepen.

Het Amerikaanse hoofd van inlichtingendiensten zei dat veiligheidssituatie in Afghanistan het komende jaar vrijwel zeker zal verslechteren. “Totdat ze de Taliban effectief kunnen bestrijden of een vredesverdrag bereiken, blijven de Afghaanse autoriteiten afhankelijk hulp van buitenaf.”

De Amerikaanse president Donald Trump maakt al plannen voor uitbreiding van de Amerikaanse deelname aan de missie in Afghanistan.

Premier Australië staat open voor grotere bijdrage troepenmacht Afghanistan

Verliezen

Afghaanse veiligheidstroepen hebben deze winter zware verliezen geleden in de strijd met de Taliban. Traditioneel vormen de koude Afghaanse wintermaanden een rustige periode wat betreft geweld, maar dit jaar zette de Taliban de strijd voort. Ook in de lente lijkt het offensief aan te houden met onder andere een aanval op een Afghaans legerbasis waar meer dan honderd doden vielen.

Er zijn nog 8.400 Amerikaanse troepen actief in Afghanistan, van wie de meeste meewerken in de trainings- en adviesmissie van de NAVO voor Afghaanse troepen die tegen de Taliban vechten. In diezelfde missie draaien ook driehonderd Australiërs mee. In totaal zijn in de zogenaamde Resolute Support-missie ongeveer 13.000 troepen actief.

In 2015 namen het Afghaanse leger en de politie de veiligheidstaken in eigen land weer over van de NAVO. Dat had tot gevolg dat duizenden soldaten en politieagenten om het leven kwamen of gewond raakten.

Lees meer over: Afghanistan

Merkel tegen inzet Afghanistan

Telegraaf 11.05.2017  Bondskanselier Angela Merkel voelt er vooralsnog niets voor om extra Duitse militairen naar Afghanistan te sturen. „Ik denk niet dat wij de eersten moeten zijn om onze capaciteiten daar te vergroten”, zei zij donderdag na een onderhoud met NAVO-secreteris-generaal Jens Stoltenberg in Berlijn.

De NAVO heeft de lidstaten gevraagd meer troepen beschikbaar te stellen voor Afghanistan. Het politieke besluit moet over enkele weken worden genomen.

Afghaanse veiligheidstroepen hebben in de afgelopen maanden terrein moeten prijsgeven aan de Taliban en extremisten van Islamitische Staat. De regering beheerst nu nog maar 60 procent van het land.

’Advies en assistentie nodig’

De NAVO heeft momenteel 13.000 militairen in Afghanistan, ruim de helft van hen Amerikanen. Stoltenberg zei eerder deze week dat de gevraagde extra militairen geen gevechtstroepen hoeven te zijn. Ze moeten de Afghaanse strijdkrachten „trainen, assisteren en adviseren”, zei hij.

LEES MEER OVER; ANGELA MERKEL NAVO AFGHANISTAN JENS STOLTENBERG

Islamleraar gedood met ‘kussenbom’

Telegraaf 09.05.2017 KABUL – Een islamitische geleerde is dinsdag opgeblazen terwijl hij lesgaf op een Afghaanse Koranschool. Zeker zes leerlingen raakten gewond, berichtte de Afghaanse nieuwszender Tolonews. President Ashraf Ghani heeft de ,,onmenselijke” aanslag veroordeeld.

De bom was naar verluidt verstopt onder het zitkussen van de geleerde en ontplofte tijdens de les. ,,Onze les was net begonnen toen we een explosie hoorden en het licht uitviel”, zei een leerling op de religieuze school in Charikar. Een docent sprak over een ,,laffe en gewelddadige aanslag”.

De geestelijke Hanafi was meerdere keren bedreigd door de Taliban. Daarom waakten vier lijfwachten over zijn veiligheid. ,,Zij zijn in hechtenis genomen door

Militanten van Islamitische Staat marcheren door de straten van Raqqa. © ap

Zelfs voor de Afghanen is IS te wreed

Trouw 08.05.2017 IS heeft in Afghanistan alleen vijanden. De VS, de Taliban en ook de Afghanen zelf moeten niets van de beweging hebben.

Terreurbeweging Islamitische Staat, die kunnen ze er in Afghanistan ook nog wel bij hebben. Het land dat na de aanslagen van 11 september 2001 bekend werd als de thuisbasis van gewelddadig jihadisme, kampte al met een guerrillastrijd tegen Al-Qaida en de Taliban.

De laatste jaren laat ook IS zien dat het hard kan toeslaan in Afghanistan. In maart bijvoorbeeld viel de groep een ziekenhuis aan in de hoofdstad Kaboel, waarbij 49 doden vielen, en in februari was het hooggerechtshof doelwit van een bloedige zelfmoordaanslag.

Maar net als in Syrië en Irak zitten de ultraradicalen van IS ook in Afghanistan in de hoek waar de klappen vallen. Amerikaanse en Afghaanse commando’s zitten de beweging op de hielen. Vorige maand nog dropte de Amerikaanse luchtmacht een 21.000 pond zware ‘Mother of All Bombs’ op een stelling van IS.

Gisteren werd bekend dat Abdul Hasib, de IS-leider in Afghanistan, op 27 april werd gedood bij een Afghaans-Amerikaanse commando-aanval in de grensprovincie Nangarhar, waar IS zijn machtsbasis heeft.

Niet alleen de Amerikanen jagen op IS-Khorasan, zoals de Afghaanse tak genoemd wordt. Ook de fundamentalistische Taliban strijden tegen Islamitische Staat. Daarvoor hebben de Taliban-strijders – voor de komst van IS voor het Westen nog hét schrikbeeld van islamitisch fundamentalisme – tactische en ideologische redenen.

IS stak in 2014 voor het eerst de kop op in het Afghaans-Pakistaans grensgebied. Terwijl de beweging in Syrië snel terreinwinst boekte en het gesprek van de dag werd in jihadistische kringen wereldwijd, liepen morrende Talibanstrijders over naar Islamitische Staat, zo analyseerde het Amerikaanse Middle East Institute in een studie vorig jaar.

Die Afghaanse opmars begon veelbelovend. Een flink aantal Talibanstrijders keerde zich tegen vredesgesprekken met de Afghaanse regering en sloot zich daarom aan bij IS.

Maar met het succes groeide ook de tegenstand. Al snel werd de groep teruggedrongen vanuit het hart van het Talibangebied naar de Pakistaanse grens. De Taliban dulden immers geen concurrentie in de strijd om terrein en rekruten.

De twee radicale bewegingen kregen het zwaar aan de stok. Daarbij kregen de Taliban een steuntje in de rug van Amerika: bij een luchtbombardement in 2015 kwam een belangrijke IS-moellah om het leven, een mooie opsteker voor de Taliban.

Desondanks slaagt IS erin tot in Kaboel aanslagen te plegen en daarmee aandacht te trekken.

Hoewel de twee groepen allebei het islamitisch fundamentalisme omarmen, staan de Taliban van oudsher veel meer open voor Afghaanse tradities, stelde onderzoeker Hameed Hakimi onlangs in een interview met Newsweek. Islamitische Staat ‘is compleet anti-lokale cultuur’, stelde hij.

Volgens hem negeert IS tribale leiders, wat tot wrevel leidt onder Afghanen. Ook zijn de strijders van Islamitische Staat in de ogen van veel Afghanen – die toch heel wat gewend zijn – zó wreed dat zelfs zij ervoor terugschrikken.

Veel Afghanen houden de nieuwelingen daarom liever op afstand, IS komt daarom ook steeds moeilijker aan rekruten om het gedroomde kalifaat in Afghanistan tot werkelijkheid te maken.

IS-leider Abdul Hasib ‘achter ziekenhuisaanslag’

Vorig jaar nam de Afghaanse IS-commandant Abdul Hasib het stokje over van de vorige IS-leider Hafiz Saeed Khan. Khan kwam, net als zijn voorganger, om bij een Amerikaanse drone-aanval. Nu, enkele maanden later, is ook Hasib gedood.

Over Hasibs leven is weinig bekend, maar de Amerikanen zeggen zeker te weten dat hij achter een recente geruchtmakende aanslag op het militaire ziekenhuis van Kaboel zat. Een groep IS-strijders in doktersjassen trok toen het ziekenhuis in en richtte een bloedbad aan onder de patiënten en het medisch personeel.

Hij wordt ook beschuldigd van betrokkenheid bij een aanslag op een sjiitische moskee in Kaboel waarbij zeker 32 doden vielen.

Onduidelijk is hoeveel contact de Afghaanse tak van IS heeft met het hoofdkwartier van de radicalen in het Syrische Raqqa, waar IS zijn ‘hoofdstad’ heeft.

Leider IS in Afghanistan gedood

NU 07.05.2017 De leider van de Afghaanse tak van de groep Islamitische Staat, Abdul Hasib, is tijdens een actie van Afghaanse speciale eenheden in de oostelijke provincie Nangarhar gedood. Dat heeft de Afghaanse president Ashraf Ghani zondag bekendgemaakt.

Hasib kwam vorig jaar aan de leiding van IS in Afghanistan nadat zijn voorganger Hafiz Saeed Khan om het leven was gekomen door een Amerikaanse drone-aanval.

Hij zou bevel hebben gegeven tot een reeks spraakmakende aanslagen, waaronder een aanval in maart op het belangrijkste legerhospitaal in Kabul door een groep extremisten die waren verkleed als dokters.

Lees meer over: Afghanistan Islamitische Staat

Dit zag oor­logs­fo­to­gra­fe Hilda Clayton vlak voordat ze stierf

AD 03.05.2017 Hilda Clayton drukte nog één keer af en toen ging het mis. Een mortier ontplofte per ongeluk toen ze in Afghanistan een trainingssessie wilde vastleggen. Het leger heeft de aangrijpende beelden nu vrijgegeven.

Hilda Clayton © EPA

Clayton was oorlogsfotografe van het Amerikaanse leger. In juli 2013 was ze samen met de 1ste Cavaleriedivisie van het Amerikaanse leger in Afghanistan. Daar maakte ze foto’s van een legeroefening in Qaraghahi. Het was de bedoeling om Afghaanse soldaten op te leiden. Daarnaast begeleidde Clayton een Afghaanse oorlogsfotograaf op het terrein.

Clayton fotografeerde de mortierlancering toen het explosief in de buis per ongeluk afging. Zowel Clayton als haar pupil overleefden het ongeluk niet. Ook drie Afghaanse soldaten kwamen bij het ongeval om. De familie van de oorlogsfotografe gaf toestemming om de aangrijpende beelden openbaar te maken. De foto’s zijn nu gepubliceerd in de Army’s Military Review Journal.

In Fort Meade, Maryland staat de naam van Clayton gegraveerd op een muur van het opleidingscentrum van het leger, samen met andere helden die het leven hebben gelaten tijdens hun legerdienst.

© Photo News

Acht doden bij zelfmoordaanslag IS op militair konvooi in Kabul

NU 03.05.2017 Bij een zelfmoordaanval op een militair konvooi in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn woensdagochtend acht mensen om het leven gekomen en zeker 25 mensen gewond geraakt.

Dat meldt het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Islamtische Staat heeft de aanslag opgeëist.

De aanslag was volgens het departement gericht op een konvooi van bepantserde voertuigen van NAVO-troepen in Afghanistan. Alleen burgers kwamen om bij de explosie. In het konvooi raakten drie Amerikaanse militairen gewond.

Zeker acht doden bij zelfmoordaanslag op militair konvooi Kabul

Ochtendspits

De explosie is volgens veiligheidstroepen veroorzaakt door een zelfmoordaanslag. De aanslag was tijdens de ochtendspits op een druk kruispunt en vernielde ook verschillende burgervoertuigen.

Acht doden bij aanslag in Kabul

Lees meer over: Kabul Afghanistan


Doden door zelf­moord­aan­slag IS bij ambassade VS in Kabul

AD 03.05.2017 Door een zelfmoordaanslag nabij de Amerikaanse ambassade in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn vanochtend zeker acht burgers gedood en 25 gewonden gevallen. Islamitische Staat heeft de verantwoordelijkheid opgeëist.

De aanslag was gericht op een konvooi van bepantserde voertuigen dat gebruikt wordt door de NAVO-troepen in Afghanistan, zo meldden getuigen en veiligheidsfunctionarissen. Onder de gewonden zijn drie Amerikaanse militairen, verklaarde het Afghaanse ministerie van binnenlandse zaken.

De explosie, die volgens veiligheidstroepen is veroorzaakt door een zelfmoordaanslag, vernielde ook verschillende burgervoertuigen in de nabije omgeving. Het was op het moment van de aanslag erg druk vanwege de ochtendspits.

De aanslag werd na enkele uren opgeëist door een tak van IS, meldde de terreurgroep via het eigen medium Aamaq. Eerder werd het vermoeden uitgesproken dat de Taliban achter de aanslag zat. Die terreurbeweging heeft onlangs een lenteoffensief aangekondigd, dat vooral op buitenlanders is gericht.

Aanslag op NAVO-konvooi

Telegraaf 03.05.2017 Door een zelfmoordaanslag nabij de Amerikaanse ambassade in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn woensdagochtend zeker acht doden en 25 gewonden gevallen. Dat meldde het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Islamitische Staat heeft de aanslag opgeëist.

De aanslag was volgens het departement gericht op een konvooi van bepantserde voertuigen van NAVO-troepen in Afghanistan. In het konvooi raakten drie Amerikaanse militairen gewond.

De explosie is volgens veiligheidstroepen veroorzaakt door een zelfmoordaanslag, die nog niet is opgeëist. De aanslag was tijdens de ochtendspits op een druk kruispunt en vernielde ook verschillende burgervoertuigen.

Afghaanse leger leed ‘schokkend grote verliezen’ in winterstrijd tegen Taliban

NU 01.05.2017 De Afghaanse veiligheidstroepen hebben zware verliezen geleden in gevechten met de Taliban afgelopen winter, normaliter een rustig strijdseizoen. Tussen 1 januari en 24 februari sneuvelden 807 Afghaanse soldaten.

Dat blijkt uit een analyse van de speciale inspecteur voor de wederopbouw van Afghanistan (SIGAR) van de Amerikaanse regering, schrijft AFP.

“Afghanistan blijft in de greep van een dodelijke oorlog. De verliezen die worden geleden door de Afghaanse strijdkrachten en veiligheidsdiensten in de strijd tegen de Taliban en andere opstandelingen blijven schokkend groot”, meldt het SIGAR-rapport.

Traditioneel vormen de koude Afghaanse wintermaanden een rustige periode wat betreft geweld, maar dit jaar zette de Taliban de strijd voort.

Het offensief van de extremistische groepering lijkt ook in de lente aan te houden. Op 19 april werden ten minste 144 legerrekruten gedood bij een Taliban-aanval op een legerbasis buiten de noordelijke stad Mazar-i-Sharif.

Veiligheidstaken

In 2015 namen het Afghaanse leger en de politie de veiligheidstaken in eigen land weer over van de NAVO. Volgens SIGAR eiste dat al snel een hoge tol: tussen 1 januari en 12 november 2016 kwamen 6.785 soldaten en politieagenten om het leven en raakten bijna 12.000 anderen gewond.

De strijd in Afghanisten blijft ook hoge aantallen burgerslachtoffers eisen, meldt de speciale rapporteur. Het aantal burgerdoden lag in 2016 op het hoogste niveau sinds de VN in 2009 begon met het bijhouden van de statistieken. Er kwamen vorig jaar 3.498 burgers om het leven door conflictgerelateerd geweld en bijna achtduizend mensen raakten gewond.

Lees meer over: Afghanistan Taliban

Afghaanse militairen bidden en rouwen in een moskee om hun meer dan 140 collega’s die afgelopen vrijdag omkwamen bij een Talibanaanval op een legerbasis in het noorden van Afghanistan. © EPA

Kopzorgen in de VS over nieuwe strategie voor Afghanistan

Trouw 24.04.2017 De Amerikaanse defensieminister James Mattis bezoekt vandaag Afghanistan. De VS staan voor de opgave een nieuwe strategie te formuleren. Dat de Taliban in opmars zijn, werd vrijdag onderstreept door een grote aanval op een Afghaanse legerbasis, waarbij zeker 140 militairen omkwamen.

Terwijl Mattis nog onderweg was naar Afghanistan, traden vanochtend de Afghaanse minister van defensie en de stafchef van het leger af vanwege de slachtpartij van vrijdag. President Ashraf Ghani stuurde bovendien nog de commandanten van vier legerkorpsen de laan uit. Gisteren hield het land een dag van rouw voor de slachtoffers.

Het was de dodelijkste aanval van de Taliban op het Afghaanse leger sinds het islamistische Talibanregime ruim vijftien jaar geleden door de Verenigde Staten werd verjaagd uit Afghanistan.

Maar de terreurbeweging rukt al jaren weer op en bedreigt nu zo’n 40 procent van het land of heeft dit gebied al in handen. Daar komt bij dat ook Islamitische Staat probeert voet aan de grond te krijgen in Afghanistan. Ook IS pleegt bloedige aanslagen, zoals vorige maand op een militair ziekenhuis in de hoofdstad Kaboel, waarbij dertig doden vielen.

De Afghaanse minister van defensie Abdullah Habibi (R) en stafchef Qadam Shah Shahim traden vandaag af vanwege de bloedige moordpartij op hun militairen. © AP

Ingewikkelde uitdaging

De Talibanaanval onderstreept de ingewikkelde uitdaging waar de Afghaanse regering en haar westerse partners voor staan. Bij ongewijzigd beleid dreigt het land opnieuw ten onder te gaan aan het geweld van de oprukkende terreurbewegingen, zo beseft ook president Donald Trump, die met zijn regering hard zoekt naar een nieuwe strategie.

Trump heeft opdracht gegeven om alle opties te onderzoeken, zei zijn nationale veiligheidsadviseur generaal McMaster tijdens diens eigen bezoek aan Afghanistan, half april. De president wil zien welke mogelijkheden er zijn om politieke, diplomatieke, militaire en economische maatregelen te integreren in de strijd tegen deze terreur, aldus McMaster, die ook met de premiers van Pakistan en India heeft gesproken over nieuwe wegen om de Taliban te bestrijden. “Wij zullen hem die opties geven, en de keuze die hij maakt gaan we uitvoeren.”

Defensieminister Mattis spreekt in Afghanistan met president Ghani en de Amerikaanse militaire staf. Het is zijn eerste bezoek als minister, maar het land is hem niet vreemd. De nu 66-jarige Mattis was er zelf als brigadegeneraal gestationeerd rond 2002 en nam in het zuiden deel aan gevechtsoperaties tegen de Taliban. Tussen 2010 en 2013 was hij als opperbevelhebber verantwoordelijk voor alle Amerikaanse operaties in Centraal-Azië, het Midden-Oosten en Noordoost-Afrika.