Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Gedonder met de burgemeester (en oud-minister) Liesbeth Spies CDA Alphen aan den Rijn

Liesbeth Spies | Foto: Gemeente Alphen aan den Rijn

En weer gedonder over Integriteit

Burgemeester Liesbeth Spies lag eind vorig jaar al onder vuur toen het AD onthulde dat de burgemeester haar inkomsten uit nevenfuncties in eigen zak stak. Dit terwijl de gemeentelijke gedragscode haar verplicht om dat geld, het gaat om 150.000 euro, in de gemeentekas te storten.

De gemeenteraad van Alphen aan den Rijn kon eind november tijdens een spoeddebat leven met de verklaring van Spies (CDA) dat ze de passage in de gedragscode niet kende. Die verklaring roept echter steeds meer vragen op.

Absurd

,,Het was al niet heel aannemelijk dat Spies in het raadsdebat vorig jaar aanvoerde dat ze het artikel niet kende, maar na de brief die ze in 2016 verstuurde, valt dat niet meer vol te houden’’, stelt integriteit-expert John Bijl van het Periklesinstituut, dat onder meer gemeenteraden begeleidt in het verbeteren van het debat en het politieke proces.

,,Wat mij het meeste stoort, is de opmerking van Spies dat ze het artikel niet kent waarnaar ze zelf verwijst in de brief. Ze heeft het onderzoek geleid en de brief ondertekend. Dit is echt niet vol te houden als verdediging of het houdt in dat ze haar stukken niet leest.’’

Liesbeth Spies zei daarover in een reactie notabene namelijk: ,,Het feit dat ik als burgemeester in een brief verwijs naar de gedragscode en artikel 3.5 zegt niets over mijn persoonlijke wetenschap over de inhoud van die specifieke passage.’’ Bijl: ,,Spies zegt dat als ze in een brief naar een artikel verwijst, dat niet betekent dat ze dat artikel dan ook kent. Dat is uitermate onzorgvuldig. Absurd.’’

Uit een reconstructie van de feiten blijkt namelijk dat Burgemeester Liesbeth Spies (Alphen) in 2016 een brief verstuurde waarin ze zélf expliciet verwijst naar het artikel in de gedragscode dat de ‘stortingsplicht’ regelt. En Spies besluit in april 2019 dat de code verouderd is en up-to-date moet worden gemaakt.

Debat gemeenteraad Alphen

De politieke partijen SP en RijnGouweLokaal gaan voorstellen een nieuw debat te voeren over de affaire-Spies. De VVD steunt hen. ,,De kwestie blijft maar rondzingen en dat is schadelijk voor het imago van Alphen. Daar moet een eind aan komen’’, zegt Ank de Groot van RijnGouweLokaal.

Al eerder was er een gemeenteraadsdebat vanwege onduidelijkheid over de inkomsten van de burgemeester Liesbeth Spies. Zij schreef de gemeenteraad een brief over haar neveninkomsten nadat een journalist van AD Groene Hart haar vroeg naar de gedragscode van de gemeente Alphen aan den Rijn.

In de gedragscode van 2014 staat dat bestuurders geen inkomsten uit nevenfuncties mogen houden, maar alles moeten storten in de gemeentekas. Maar, volgens de landelijke gemeentewet mag een bestuurder maximaal 14 procent van het jaarsalaris aan neveninkomsten zelf houden. Daar sloot de raad zich toen dus bij aan.

Meer;

Burgemeester Spies over haar neveninkomsten tijdens extra raadsvergadering in Alphen

Gemeenteraad Alphen vergadert zaterdag over onderzoek neveninkomsten burgemeester Spies

Alphense raad verdeeld over afstaan bijverdiensten burgemeester Spies

Fractievoorzitters Alphen spreken unaniem vertrouwen uit in burgemeester Spies: ‘We geloven haar’

Alphense burgemeester Spies stortte niet alle neveninkomsten in gemeentekas

 

Oud-minister Spies verder klem als burgemeester na nieuwe onthulling

AD 11.01.2020 De Alphense burgemeester en oud-minister Liesbeth Spies (CDA) komt steeds verder in het nauw. Spies lag in eind vorig jaar al onder vuur toen het AD onthulde dat de burgemeester haar inkomsten uit nevenfuncties in eigen zak stak. Dit terwijl de gemeentelijke gedragscode haar verplicht om dat geld, het gaat om 150.000 euro, in de gemeentekas te storten.

De gemeenteraad van Alphen aan den Rijn kon eind november tijdens een spoeddebat leven met de verklaring van Spies (CDA) dat ze de passage in de gedragscode niet kende. Die verklaring roept echter steeds meer vragen op.

Uit een reconstructie van de feiten van deze krant blijkt dat Liesbeth Spies in 2016 een brief verstuurde waarin ze zélf expliciet verwijst naar het artikel in de gedragscode dat de ‘stortingsplicht’ regelt. En Spies besluit in april 2019 dat de code verouderd is en up-to-date moet worden gemaakt.

Lees ook;

Lees meer

Bovendien heeft de burgemeester bij haar aantreden in 2014 de gedragscode persoonlijk overhandigd gekregen en reikt Spies de code uit na afloop van het integriteits­gesprek dat ze heeft met elk nieuw raadslid. Dat gesprek zelf gaat ook voor een groot deel over de afspraken in de code.

Absurd

,,Het was al niet heel aannemelijk dat Spies in het raadsdebat vorig jaar aanvoerde dat ze het artikel niet kende, maar na de brief die ze in 2016 verstuurde, valt dat niet meer vol te houden’’, stelt integriteit-expert John Bijl van het Periklesinstituut, dat onder meer gemeenteraden begeleidt in het verbeteren van het debat en het politieke proces.

Spies zegt daarover in een reactie: ,,Het feit dat ik als burgemeester in een brief verwijs naar de gedragscode en artikel 3.5 zegt niets over mijn persoonlijke wetenschap over de inhoud van die specifieke passage.’’ Bijl: ,,Spies zegt dat als ze in een brief naar een artikel verwijst, dat niet betekent dat ze dat artikel dan ook kent. Dat is uitermate onzorgvuldig. Absurd.’’

De politieke partijen SP en RijnGouweLokaal gaan voorstellen een nieuw debat te voeren over de affaire-Spies. De VVD steunt hen. ,,De kwestie blijft maar rondzingen en dat is schadelijk voor het imago van Alphen. Daar moet een eind aan komen’’, zegt Ank de Groot van RijnGouweLokaal.

,,Wat mij het meeste stoort, is de opmerking van Spies dat ze het artikel niet kent waarnaar ze zelf verwijst in de brief. Ze heeft het onderzoek geleid en de brief ondertekend. Dit is echt niet vol te houden als verdediging of het houdt in dat ze haar stukken niet leest.’’

Politiek gevoelig

Spies verdient jaarlijks 30.000 euro met haar bijbanen. Dat bedrag had ze volgens de ‘Gedragscode voor bestuurders Alphen 2014’ in de gemeentekas moeten storten. De kwestie is extra politiek gevoelig omdat Spies integriteit in haar portefeuille heeft en als voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters steeds het belang van integriteit beklemtoont. In een eindejaarsinterview zei ze dat de kwestie haar enorm heeft geraakt. ,,Het was de akeligste periode uit de vijf jaar dat ik nu burgemeester ben.’’

Burgemeester Spies hoeft neveninkomsten niet terug te betalen aan gemeente Alphen

OmroepWest 30.11.2019 Burgemeester Liesbeth Spies (CDA) hoeft haar neveninkomsten niet terug te betalen aan de gemeente Alpen aan den Rijn. Dat heeft de gemeenteraad zaterdag besloten tijdens een extra raadsvergadering. Spies moest zich verantwoorden over haar inkomsten. ‘Wie mij kent weet dat dit mij heel diep heeft geraakt’, zei Spies.

Het debat werd gehouden vanwege onduidelijkheid over de inkomsten van de burgemeester. Spies schreef de gemeenteraad een brief over haar neveninkomsten nadat een journalist van AD Groene Hart haar vroeg naar de gedragscode van de gemeente Alphen aan den Rijn. In de gedragscode van 2014 staat dat bestuurders geen inkomsten uit nevenfuncties mogen houden, maar alles moeten storten in de gemeentekas. Maar, volgens de landelijke gemeentewet mag een bestuurder maximaal 14 procent van het jaarsalaris aan neveninkomsten zelf houden. Daar sluit de raad zich nu dus bij aan.

In het geval van Spies gaat het om ongeveer 100.000 euro in de afgelopen vijf jaar. De burgemeester vindt het schadelijk voor het ambt en de gemeente Alphen aan den Rijn dat ze door de kwestie in opspraak is geraakt. ‘Ik hecht zeer aan de integriteit van het openbaar bestuur en die van mijzelf in het bijzonder.’

Naar eer en geweten gehandeld

‘Ik verkeerde in de overtuiging dat ook in Alphen aan den Rijn de wettelijke bepalingen rond de afdracht van neveninkomsten van toepassing waren. De afgelopen jaren heb ik naar beste eer en geweten gehandeld en heeft er jaarlijks conform de wettelijke bepaling een verrekening en afdracht van neveninkomsten plaatsgevonden.

Een advocatenkantoor heeft inmiddels de landelijke wet en de gemeentelijke gedragscode naast elkaar gelegd. ‘Uit die toets is gebleken dat de gemeentewet voor onze eigen gedragscode gaat. Het is niet afdwingbaar dat alle neveninkomsten moeten worden afgedragen aan de gemeente. Dus het lijkt erop, als je kijkt naar de uitkomst van deze toets, dat er juist is gehandeld door Liesbeth Spies’, aldus PvdA-fractievoorzitter Ernst-Jan Straver na afloop van de raadsvergadering van woensdag.

Meningen verschillen bij partijen

Volgens de ChristenUnie moet de gedragscode gewijzigd worden. ‘Wij kunnen de burgemeester niet verplichten om geld terug te betalen’, zei Caroline Blom (CU). Daar waren D66, PvdA en GroenLinks het mee eens. Hans van Kuijk (SGP) en André de Jeu (Nieuw Elan) haalden uit naar de media. ‘Het is pijnlijk om te zien hoe de burgemeester in de media wordt afgeschilderd als iemand die zo veel mogelijk geld wil zien’, zei Van Kuijk.

Niet iedereen is het eens over het besluit van de raad. VVD, SP en RijnGouweLokaal willen dat Spies wel betaalt. ‘De overheid staat vooraan om geld terug te halen bij (bijstands)gezinnen die een afspraak niet goed gelezen hebben’, vindt Iris van de Kolk (SP). ‘Ik kende de gedragscode wel’, stelt Ank de Groot (RijnGouweLokaal). ‘De burgemeester moet moreel het juiste doen en zich houden aan de gedragscode’, besluit Anouk Noordermeer (VVD).

Burgemeester Liesbeth Spies heeft verschillende nevenfuncties, waarvan het grootste gedeelte vrijwillig is. Voor drie functies krijgt ze wel betaald: voorzitter van de Raad van Toezicht van Reclassering Nederland, vicevoorzitter van het European Institute for Public Administration (Eipa) en bestuurslid van het Nationaal Groenfonds. Spies heeft een jaarsalaris van ruim 140.000 euro. Uit een overzicht op de gemeentewebsite blijkt dat Spies op dit moment 31.000 euro per jaar ontvangt voor nevenactiviteiten.

Meer over dit onderwerp: ALPHEN AAN DEN RIJN NEVENINKOMSTEN LIESBETH SPIES

 

januari 12, 2020 Posted by | affaire-Spies, burgemeester, fraude, gedragscode, integriteit, integriteitsaffaires, NEVENFUNCTIES | , , , , , , , , , | Plaats een reactie

De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 6

Maar wat is nu eigenlijk het probleem dan ventje ???

Menno Snel (D66) stapte op als staatssecretaris van Financiën. De fouten die door de Belastingdienst zijn gemaakt in de kindertoeslagaffaire zijn de bewindspersoon uiteindelijk fataal geworden.

Aftreden Snel in het kort;

  • Snel voelt onvoldoende vertrouwen om problemen bij Belastingdienst aan te pakken.
  • Recente onthullingen en zwart lakken dossier waren druppel die emmer deed overlopen.
  • De affaire draait om het onterecht stopzetten en terugvorderen van de opvangtoeslag waardoor honderden ouders in financiële problemen raakten.

“Als helder wordt dat de Kamer begint te twijfelen of ik nog deel van de oplossing ben of dat ik deel van het probleem word, dan komt het moment dat ik mijn politieke verantwoordelijkheid moet nemen”, zei Menno Snel woensdag 18.12.2019 aan het begin van het Kamerdebat over de toeslagenaffaire.

AD 19.12.2019

De volgende kandidaat !!!

De vacature op Financiën is misschien wel de minst gewilde baan in Den Haag. Dit kabinet rest nog ruim een jaar, in die tijd moet de nieuwe staatssecretaris blijven trekken en sjorren aan de Belastingdienst. Ook loopt de kandidaat kans opnieuw in politiek woelig vaarwater te komen. “Er komen nieuwe incidenten”, voorspelt Snel.

De kandidaat moet daarnaast lid zijn van coalitiepartij D66, of bereid zijn dat te worden, zoals Snel destijds. De kandidaat zal werken op een ministerie waar CDA-minister Wopke Hoekstra de baas is.

Telegraaf 19.12.2019

Wie volgt Snel op?

De vandaag afgetreden Menno Snel (1970) werd pas lid van D66 toen hij was gevraagd staatssecretaris te worden in Rutte-III. Dat was in oktober 2017. Hij kwam in beeld vanwege zijn grote kennis van de Belastingdienst, omdat hij plaatsvervangend directeur-generaal fiscale zaken was geweest op het ministerie van Financiën.

De Belastingdienst eist met het aftreden van Menno Snel wederom een politiek slachtoffer. Terwijl gedupeerden van de toeslagenaffaire vrezen dat een oplossing nóg langer op zich laat wachten, staat D66 voor de hachelijke taak om een opvolger te vinden die zijn hoofd vrijwillig in een strop wil steken.

Telegraaf 19.12.2019

Another one bites the dust

Na Frans Weekers, die de eer aan zichzelf hield, en Eric Wiebes, die net op tijd tot minister promoveerde, leiden de aanhoudende problemen bij de Belastingdienst opnieuw tot het vertrek van de staatssecretaris van Financiën.

Want ook Menno Snel wist de chaos bij het onderdeel toeslagen en een compleet mislukte reorganisatie – die hij van zijn VVD-voorgangers erfde – niet op te lossen. Al is het vooral het gebrek aan politieke sensitiviteit in de kinderopvangtoeslagaffaire dat hem de kop kost.

Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is

Maar de technocratische indruk die Snel wekte, hielp zijn positie niet. Er zijn maar weinig bewindspersonen die het tijdens een crisissituatie met bravoure en opgelezen excuses redden. Kamerleden willen het meeleven ook ’voelen’.

De afgelopen twee weken rees helemaal geen beeld op van de door Snel beloofde menselijke maat die zou worden doorgevoerd bij de Belastingdienst; de zwartgeblakerde dossiers die gedupeerden over de schutting gekieperd kregen, gaven een tegenovergestelde indruk.

Terecht pleitte de bewindsman in zijn afscheidsrede voor het grondig op de schop nemen van het toeslagencircus. Dit rondpompen van geld is een door Haagse politici zelf gecreëerd monster, dat inmiddels al jaren onder vuur ligt. Keer op keer is echter juist vanuit de fiscus gewaarschuwd dat de dienst een grootschalige verbouwing van het systeem niet aan kon en kan.

AD 19.12.2019

Waarom kost de toeslagenaffaire hem nu alsnog de kop?
Omdat hij het vertrouwen van steeds meer Kamerleden verloor. Begin december leek hij de kerst nog te zullen halen: toen kreeg Snel nog de steun van 90 van de 150 leden, na het moeilijkste debat in zijn politieke leven.

Telegraaf 06.01.2020

Een grote meerderheid, inclusief de oppositiepartijen GroenLinks en SGP vonden toen nog dat Snel onderdeel van de oplossing van de affaire was in plaats van het probleem. Een motie van wantrouwen, ingediend door de SP, kreeg toen bij lange na geen meerderheid.

Die houding veranderde afgelopen weken echter toen ouders die hun dossier bij de Belastingdienst hadden opgevraagd een stapel papier kregen dat voor een deel helemaal zwartgelakt was, zonder dat duidelijk werd gemaakt waarom dat was. Daarmee kreeg het vertrouwen van gedupeerden een nieuwe knauw, terwijl Snel er juist voor moest zorgen dat dit werd hersteld.

Vervolgens bleven er negatieve verhalen opduiken: zo zou de Belastingdienst ook onder Snel toeslagen stop hebben gezet, ook al wisten ambtenaren dat dat niet mocht. Daarnaast kwamen verhalen naar buiten van afspraken met slachtoffers die door de fiscus op het laatste moment waren afgezegd.

Daardoor verloren GroenLinks en SGP het vertrouwen in de staatssecretaris en kwam Snel steeds verder alleen te staan. Alleen de coalitiepartijen steunden hem tenslotte nog. Zij hebben echter slechts 75 van de 150 zetels. Die steun achtte Snel onvoldoende om aan te kunnen blijven.

AD 19.12.2019

Hoe gaat het nu verder?
Kortom, D66 moet dus op zoek naar een nieuwe staatssecretaris. Terwijl tegelijkertijd de compensatie aan gedupeerden moet blijven doorgaan.

Hoewel het vertrek van staatssecretaris Menno Snel (Financiën) geen verrassing was, staat een opvolger nog niet klaar. Zijn partij D66 heeft geen haast en wil tenminste tot na het reces wachten.

Nog deze week krijgt de eerste groep ouders uit het eerder genoemde CAF 11-dossier het bedrag aan toeslagen dat zij mis zijn gelopen of ten onrechte terug moesten betalen, plus een schadevergoeding.

AD 21.12.2019

Premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra (Financiën), als vervanger van de afgetreden staatssecretaris Menno Snel, gaan op maandag 20 januari 2020 in gesprek met de door de kinderopvangtoeslagaffaire gedupeerde ouders. Dat schrijft Premier Mark Rutte in een brief aan de Tweede Kamer.

Telegraaf 19.12.2019

In januari 2020 komen vervolgens nog twee rapporten, waaronder een vervolgrapport van de commissie-Donner, waaruit zal blijken hoeveel mensen er nog meer in aanmerking komen voor schadevergoeding. Zij moeten in de loop van komend jaar allemaal recht worden gedaan.

Dossier Kinderopvangtoeslag Trouw

dossier “Toeslagenaffaire” AD

Liveblog NOS

Lees hier de Tweets van ‎@IngeLengton

Zie ook:  Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 5 – commissie Donner

Zie verder ook:  Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

Zie dan ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

en zie verder ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

en verder dan ook: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

lees: Dossierinzage ouders kinderopvangtoeslag 07.01.2020

lees: Stand van zaken uitbetaling compensatie CAF 11 24.12.2019

lees: Uitnodiging voor een gesprek met de Minister-President en de Minister van Financien  20.12.2019

lees: Gesprek met verschillende betrokken ouders in het kinderopvangdossier 19.12.2019

lees: Kamerbrief compensatie ouders CAF 11 en gedane toezeggingen 17.12.2019

lees: Bijlage 1 Antwoord Kamervragen over stopzetting van kinderopvangtoeslag 13.12.2019

lees: Bijlage 2 Brief staatssecretaris wel compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 3 Brief Toeslagen wel compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 4 Brief staatssecretaris geen compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 5 Brief van Toeslagen geen compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 6 Verzamelbesluit toeslagen proportioneel terugvorderen

lees: Bijlage 7 Instellingsbesluit Commissie van onafhankelijke deskundigen CAF Toeslagen 16.12.2019

lees: Bijlage 8 Cases en situaties schrijnende gevallen

lees: notitie vervolging ambtsmisdrijven 28.11.2019

Afwikkeling van kinderopvangtoeslagaffaire duurt nog zeker een jaar

NU 08.01.2020 De afwikkeling van de kinderopvangtoeslagaffaire gaat nog zeker een jaar duren, zegt minister Wopke Hoekstra van Financiën woensdag na een gesprek met gedupeerde ouders.

Hoekstra zegt met de compensatie voor de eerste paar honderd gedupeerden eind vorig jaar een “belangrijke eerste stap” te hebben gezet, maar benadrukt dat de afhandeling zich nog in de beginfase begeeft.

De minister wacht momenteel een onderzoek van de commissie-Donner af. Uit het rapport, dat eind januari uitkomt, moet blijken hoeveel gedupeerden er zijn. Mogelijk zijn het er duizenden. “Dus hoewel ik voortvarend aan de gang wil gaan, moet het ook zorgvuldig.”

Hoekstra denkt dat zeker de rest van het kalenderjaar nodig is om per gedupeerde te kijken wat er is gebeurd en wat er moet gebeuren om het recht te zetten. Doordat nu niet duidelijk is om hoeveel personen het gaat, kan hij nog geen einddatum noemen.

‘Geldproblemen klein stukje van de ellende’

Door de kinderopvangtoeslagaffaire raakten veel gedupeerden in de financiële problemen. “De verhalen aan tafel laten zien dat het een klein stukje van de ellende is”, zegt Hoekstra. Zo zijn er relaties gestrand, hebben mensen hun banen verloren en is er geen vertrouwen meer in de overheid.

Vijftien gedupeerden waren bij het gesprek aanwezig. Belangenvereniging BOinK, die de groep mocht samenstellen, zegt dat Hoekstra dankzij de verhalen van de aanwezigen “een goed beeld heeft gekregen van de omvang van de problemen”.

Hoekstra, die het dossier rondom de toeslagaffaire beheert sinds het vertrek van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel, zal later deze maand opnieuw in gesprek gaan met gedupeerde ouders. Dan is ook premier Mark Rutte aanwezig.

Lees meer over: Belastingdienst  Politiek

Hoekstra: nog het hele jaar bezig met kinderopvangzaak

NOS 08.01.2020 Het gaat nog zeker een jaar duren voordat alle problemen rond de kinderopvangtoeslag zijn opgelost. Dat heeft minister Hoekstra van Financiën gezegd na een gesprek met ouders die in de problemen zijn gekomen door de affaire.

Hoekstra verwees naar het tweede rapport van de commissie onder leiding van oud-minister Donner, dat eind deze maand komt. Hij verwacht dat daar nog veel meer gevallen uit voort zullen komen van ouders die ten onrechte zijn beschuldigd van fraude.

De minister, die het dossier beheert totdat er een opvolger is voor de afgetreden staatssecretaris Snel, wil “voortvarend aan de gang”. “Maar het moet ook zorgvuldig. Het is realistisch om te zeggen dat we nog de rest van dit jaar nodig hebben om in al die gevallen te bepalen wat er is gebeurd en hoe we dat rechtzetten.”

Onder de wielen van de overheid

Hoekstra zei dat het een indrukwekkend gesprek was geweest met de gedupeerde ouders. “Het zijn mensen die echt onder de wielen van de overheid terecht zijn gekomen.” Een financiële tegemoetkoming is niet genoeg, het gaat volgens de minister ook om het vertrouwen van deze mensen in de overheid.

Verschillende ouders zeiden na afloop dat ze nu wel het gevoel hebben dat ze serieus genomen worden. Angela Sanches, die door de affaire met een schuld van een ton kampt: “Het was heel emotioneel, alles kwam terug wat we meegemaakt hebben. Maar het was wel positief.”

Ook Maria Robalo was blij met het gesprek: “Al die jaren heeft niemand naar ons geluisterd. Ik ga met een positief gevoel naar huis.”

In november deed Angela Sanches bij ons haar verhaal. Haar schuld is door de misstanden opgelopen tot 100.000 euro, Gedupeerde kinderopvangtoeslag: ‘Ik ben geen crimineel’

Bekijk ook;

Belastingdienst haalt eigen deadline niet: gedupeerden krijgen dossiers later

RTL 07.01.2020 Meerdere ouders die vandaag hun dossier met betrekking tot de toeslagenaffaire dachten te krijgen, kwamen bedrogen uit. “Deze termijn bleek onvoldoende realistisch”, schrijft minister Wopke Hoekstra van Financiën in een brief aan de Tweede Kamer.

Hoekstra: “Duidelijk is dat de eerdere verstrekking van dossiers aan ouders hun vragen onvoldoende beantwoordde en ik wil daaruit lessen trekken. Dit moet deze keer anders. Dit kost meer tijd, mede gezien de omvang van de verzoeken en de stand van de informatiehuishouding van Belastingdienst/Toeslagen.”

Snel

Bij eerdere verstrekking van dossiers waren grote delen zwart gelakt. Daar kwam toen veel ophef over. Uiteindelijk vertrok staatssecretaris Menno Snel door de toeslagenaffaire.

Lees ook:

Snel: ophef over zwartmaken dossiers begrijpelijk, maar het moest

Op sociale media reageren sommige ouders furieus. “Zelf maar gebeld met de Belastingdienst hoe laat m’n dossier zou komen. En je raadt het nooit: het komt niet. En ze waren vergeten af te bellen. Dit is te onbeschoft voor woorden hoe ze met ons om blijven gaan”, schrijft Janet.

1 maart, of volgende week

Hoekstra noemde in zijn brief wel een nieuwe datum, namelijk 1 maart, maar volgens hem kunnen sommige ouders volgende week hun dossier al verwachten. Dat gaat om 13 ouders die op 12 november een verzoek tot inzage hebben gedaan. “Dit komt omdat er voor hen een individuele aanleiding was voor een onderzoek en er daarom geen of weinig persoonsinformatie van derden in voorkomt.”

Zo werd de toeslagenaffaire Menno Snel fataal:

Bekijk deze video op RTL XL

Snel had het vertrouwen van de Tweede Kamer verloren.

Negen andere ouders zullen langer geduld moeten hebben. “Dit betreft zeer omvangrijke dossiers die meer tijd vergen, juist om ouders behulpzaam te zijn en hen het gewenste inzicht te verschaffen. De Belastingdienst/Toeslagen streeft ernaar om voor 1 maart, en waar mogelijk aanzienlijk eerder, deze ouders inzicht te kunnen geven in hun dossiers.”

160 anderen

Maar dan zijn er nog ongeveer 160 verzoeken van ouders tot inzage van dossiers. Hoekstra: “Ook de afhandeling van deze verzoeken tot inzage zullen met urgentie worden behandeld.”

RTL Nieuws; Wopke Hoekstra  Menno Snel  Toeslagenaffaire Belastingdienst  Nederland

Opnieuw tegenslag voor fiscus in toeslagenaffaire

MSN 07.01.2020 Opnieuw een tegenvaller voor de Belastingdienst in de kinderopvangtoeslagenaffaire. De opgevraagde dossiers van 22 ouders kunnen niet op tijd worden afgeleverd, heeft minister Wopke Hoekstra (Financiën) aan de Tweede Kamer laten weten.

Deze groep had uiterlijk deze dinsdag inzage in hun dossier moeten krijgen. Dertien ouders ontvangen nu op z’n laatst eind volgende week de stukken. De fiscus streeft er naar de overige ouders voor 1 maart de benodigde documenten te overhandigen.

De gekozen termijn was “onvoldoende realistisch om volledig te kunnen voldoen aan de informatiebehoefte van de betrokken ouders”, aldus Hoekstra. Hij wil voorkomen dat ouders opnieuw dossiers met veel zwart gelakte pagina’s krijgen zoals vorige maand een aantal gedupeerden overkwam.

“Duidelijk is dat de eerdere verstrekking van dossiers aan ouders hun vragen onvoldoende beantwoordde en ik wil daaruit lessen trekken. Dit moet deze keer anders. Het perspectief van de burger en zorgvuldigheid staan daarbij centraal. Dit kost echter meer tijd”, schrijft de minister.

Hoekstra is verantwoordelijk voor de fiscus sinds het opstappen van zijn staatssecretaris Menno Snel medio vorige maand vanwege de affaire. Zeker honderden en misschien wel duizenden gedupeerden zijn door de fiscus onterecht als fraudeurs behandeld.

Fiscus breekt belofte: ouders in toeslagenaffaire ontvangen dossier later

NU 07.01.2020 Meer dan twintig gedupeerden van de toeslagenaffaire hebben dinsdag, ondanks beloftes, hun dossier niet ontvangen van de Belastingdienst. Dat schrijft minister Wopke Hoekstra van Financiën in een brief aan de Tweede Kamer.

Aan de 22 ouders was op 12 november beloofd dat zij uiterlijk 7 januari inzage zouden krijgen in hun dossier. De minister schrijft dat is gebleken dat deze termijn niet realistisch is.

“Duidelijk is dat de eerdere verstrekking van dossiers aan ouders hun vragen onvoldoende beantwoordde en ik wil daaruit lessen trekken. Dit moet deze keer anders.” In de eerste vrijgegeven dossiers waren grote delen zwart gelakt. Dit leidde tot enorme ophef, waardoor oud-staatssecretaris Menno Snel uiteindelijk opstapte.

Hoekstra noemt in zijn brief een nieuwe deadline van 1 maart. Toch zullen dertien van de 22 ouders naar verwachting volgende week al hun dossiers ontvangen, omdat er geen of weinig informatie van derden in naar voren komt.

Naast deze 22 dossiers worden er nog ongeveer 160 verzoeken tot inzage met urgentie behandeld.

Lees meer over: Belastingdienst  Politiek  Economie

Ouders moeten langer wachten op inzage fraudedossier

NOS 07.01.2020 Ouders die uiterlijk vandaag inzage zouden krijgen in hun dossiers in het onderzoek naar fraude met kinderopvangtoeslag moeten daar langer op wachten. Minister Hoekstra van Financiën schrijft aan de Tweede Kamer dat het meer tijd kost om alle relevante stukken bij elkaar te zoeken.

Het gaat om een groep van 22 ouders, die in november bij de Belastingdienst in Rotterdam een verzoek tot inzage hebben ingediend. Ze willen weten waarom ze door de fiscus zijn aangemerkt als mogelijke fraudeurs. Door die verdenking kwamen velen van hen onterecht in de problemen. De affaire leidde eind vorig jaar tot het ontslag van staatssecretaris Snel.

Minister Hoekstra, die de portefeuille heeft overgenomen totdat er een nieuwe staatssecretaris is, schrijft dat de ouders weliswaar beloofd is dat ze uiterlijk vandaag inzage zouden krijgen, maar dat die termijn “onvoldoende realistisch” blijkt te zijn.

Geen zwartgelakte pagina’s

Hij wil voorkomen dat, net als bij de eerste 19 dossiers, de ouders vooral zwartgelakte pagina’s krijgen overhandigd. Dat leidde toen tot veel verontwaardiging. “Dat moet deze keer anders. Dit kost echter meer tijd, mede gezien de omvang van de verzoeken en de stand van de informatiehuishouding van de Belastingdienst”, schrijft de minister.

Van de 22 ouders krijgen er dertien uiterlijk eind volgende week hun dossier. Die zijn volgens Hoekstra nog relatief eenvoudig samen te stellen. De overige negen ouders moeten mogelijk tot 1 maart wachten voordat ze inzage krijgen in de stukken. “Dit betreft zeer omvangrijke dossiers die meer tijd vergen, juist om ouders behulpzaam te zijn. Hoewel ik besef dat ouders hierdoor langer moeten wachten, weegt een zorgvuldig antwoord op hun vragen voor mij zwaarder.”

Inmiddels hebben nog eens 160 gedupeerden hun dossier opgevraagd. Volgens Hoekstra zullen die verzoeken met urgentie worden behandeld. Om alle zaken goed af te handelen is de Belastingdienst druk bezig met het werven van extra personeel.

Bekijk ook;

Opnieuw tegenslag in toeslagenaffaire

Telegraaf 07.01.2020 Opnieuw een tegenvaller in de kinderopvangtoeslagenaffaire. De opgevraagde dossiers van 22 ouders kunnen niet op tijd worden afgeleverd, heeft minister Wopke Hoekstra (Financiën) aan de Tweede Kamer laten weten.

Deze groep had uiterlijk deze dinsdag inzage in hun dossier moeten krijgen. Dertien ouders ontvangen nu op z’n laatst eind volgende week de stukken. De fiscus streeft er naar de overige ouders voor 1 maart de benodigde documenten te overhandigen.

Termijn ’onvoldoende realistisch’

De gekozen termijn was „onvoldoende realistisch om volledig te kunnen voldoen aan de informatiebehoefte van de betrokken ouders”, aldus Hoekstra. Hij wil voorkomen dat ouders opnieuw dossiers met veel zwartgelakte pagina’s krijgen zoals vorige maand een aantal gedupeerden overkwam.

„Duidelijk is dat de eerdere verstrekking van dossiers aan ouders hun vragen onvoldoende beantwoordde en ik wil daaruit lessen trekken. Dit moet deze keer anders. Het perspectief van de burger en zorgvuldigheid staan daarbij centraal. Dit kost echter meer tijd”, schrijft de minister.

Hoekstra is verantwoordelijk voor de fiscus sinds het opstappen van zijn staatssecretaris Menno Snel medio vorige maand vanwege de affaire. Zeker honderden en misschien wel duizenden gedupeerden zijn door de fiscus onterecht als fraudeurs behandeld.

Bekijk ook: 

De Belastingdienst verwoestte Janets leven 

Bekijk ook: 

Snel: zwartgelakte dossiers vooraf niet gezien 

Bekijk meer van; belastingen Wopke Hoekstra Menno Snel Belastdienst

Compensatie fiscus bij honderden ouders binnen

Trouw 24.12.2019 De meeste ouders van wie vaststaat dat zij recht hebben op compensatie wegens de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst, hebben inmiddels geld ontvangen.

Met een aantal mensen probeert de fiscus nog in contact te komen. Dat meldt minister Wopke Hoekstra van financiën aan de Tweede Kamer.

De fiscus heeft compensatie overgemaakt naar in totaal 280 gezinnen. Met 235 van die mensen is daarna nog contact geweest om na te gaan of zij het geld ook daadwerkelijk hebben ontvangen. Dat bleek in alle gevallen zo te zijn. De anderen konden nog niet worden bereikt.

In zeven andere gevallen is het niet gelukt compensatie te betalen, omdat van die mensen geen rekeningnummer bekend is bij de Belastingdienst. Daarnaast hebben 22 ouders in de zogenoemde Caf 11-zaak te horen gekregen dat zij geen recht hebben op compensatie.

De Belastingdienst probeert in contact te komen met de mensen die wel recht hebben op schadevergoeding, maar die nog niets hebben gekregen.

Hoge terugvorderingen

De afgelopen jaren zette de Belastingdienst van honderden, mogelijk zelfs duizenden mensen ten onrechte de kinderopvangtoeslag stop. Veel van die mensen kregen bovendien te maken met hoge terugvorderingen waardoor zij in grote financiële problemen kwamen.

De slepende affaire leidde vorige week tot het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel. Hij had eerder al toegezegd de mensen van wie nu al vaststaat dat zij benadeeld zijn, voor Kerstmis te compenseren. Hoekstra noemt het ‘van groot belang’ dat zijn belofte wel wordt nagekomen.

De minister zegt zich te realiseren dat hij het leed van de gedupeerden niet volledig goed kan maken. “Wel hoop ik dat deze compensatie en de persoonlijke contacten met ouders een eerste stap vormen in het herstel van hun vertrouwen in de Nederlandse overheid in het algemeen, en in de Belastingdienst in het bijzonder.”

Kerstactie

Een kerstactie van de SP voor gedupeerden van de problemen met de kinderopvangtoeslag heeft 56.550 euro opgebracht. Van het geld zijn voor 370 gezinnen kerstpakketten samengesteld, maar niet het gehele bedrag is daarvoor benut, meldt de SP.

Ouders die een steuntje in de rug kunnen gebruiken, kunnen zich de komende weken ook nog melden. Al het opgehaalde geld gaat naar de ouders zodat zij hun kinderen ook een fijne kerstvakantie kunnen bezorgen, aldus de SP. Een groep ouders begon de actie met steun van de SP.

De toeslagenaffaire kwam aan het licht door journalistiek speurwerk van Jan Kleinnijenhuis (Trouw) en Pieter Klein (RTL Nieuws). Beiden werden afgelopen week gekozen tot Journalist van het Jaar.

Lees ook:

De afgetreden Menno Snel werd gemangeld door een dienst die hij nooit onder controle kreeg

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën hield de eer aan zichzelf en trad af. Meermalen moest hij diep door het stof in de toeslagenaffaire. ‘De menselijke maat heeft niet voorop gestaan.’

Jan Kleinnijenhuis (Trouw) en Pieter Klein (RTL) Journalisten van het Jaar

Trouw-journalist Jan Kleinnijenhuis is samen met Pieter Klein van ‘RTL Nieuws’ verkozen tot Journalist van het Jaar. Ze danken de titel aan hun publicaties over de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. Die leidde vorige week nog tot het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel.

Kinderopvangtoeslag dossier

MEER OVER; BELASTINGDIENST MENNO SNEL MASSAMEDIA NIEUWSMEDIA KUNST, CULTUUR EN ENTERTAINMENT ECONOMIE, BUSINESS EN FINANCIËN POLITIEK JAN KLEINNIJENHUIS KINDEROPVANGTOESLAG REDACTIE

Honderden gedupeerden toeslagenaffaire hebben compensatie binnen

RTL 24.12.2019 De meeste ouders van wie vaststaat dat zij recht hebben op compensatie wegens de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst, hebben inmiddels geld ontvangen. Met een aantal mensen probeert de Belastingdienst nog in contact te komen.

Dat schrijft minister Wopke Hoekstra (Financiën) aan de Tweede Kamer. De Belastingdienst heeft compensatie overgemaakt naar in totaal 280 gezinnen.

Geen rekeningnummer bekend

Met 235 van die mensen is daarna nog contact geweest om na te gaan of zij het geld ook daadwerkelijk hebben ontvangen. Dat bleek in alle gevallen zo te zijn. De anderen konden nog niet worden bereikt.

In zeven andere gevallen is het niet gelukt compensatie te betalen, omdat van die mensen geen rekeningnummer bekend is bij de Belastingdienst. Daarnaast hebben 22 ouders in de zogenoemde CAF 11-zaak te horen gekregen dat zij geen recht hebben op compensatie.

Lees ook:

Boevenstreken van de Belastingdienst: de toeslagenaffaire in vogelvlucht

De Belastingdienst probeert in contact te komen met de mensen die wel recht hebben op schadevergoeding, maar die nog niets hebben gekregen.

Journalistiek werk

De afgelopen jaren zette de Belastingdienst van honderden, mogelijk zelfs duizenden mensen ten onrechte de kinderopvangtoeslag stop. Veel van die mensen kregen bovendien te maken met hoge terugvorderingen waardoor zij in grote financiële problemen kwamen.

De affaire kwam aan het licht door publicaties van RTL Nieuws en Trouw. Pieter Klein (RTL Nieuws) en Jan Kleinnijenhuis (Trouw) werden journalist van het jaar vanwege hun onthullingen rond de toeslagenaffaire.

Lees ook:

Toeslagenaffaire, hoe nu verder? ‘Dit is nog maar het begin’

De slepende affaire leidde vorige week tot het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel. Hij had eerder al toegezegd de mensen van wie nu al vaststaat dat zij benadeeld zijn, voor Kerstmis te compenseren. Hoekstra noemt het “van groot belang” dat zijn belofte wel wordt nagekomen.

Eerste stap

De minister zegt zich te realiseren dat hij het leed van de gedupeerden niet volledig goed kan maken. “Wel hoop ik dat deze compensatie en de persoonlijke contacten met ouders een eerste stap vormen in het herstel van hun vertrouwen in de Nederlandse overheid in het algemeen, en in de Belastingdienst in het bijzonder.”

Een kerstactie van de SP voor gedupeerden van de problemen met de kinderopvangtoeslag heeft 56.550 euro opgebracht. Van het geld zijn voor 370 gezinnen kerstpakketten samengesteld, maar niet het gehele bedrag is daarvoor benut, meldt de SP.

Ouders die een steuntje in de rug kunnen gebruiken, kunnen zich de komende weken ook nog melden. Al het opgehaalde geld gaat naar de ouders zodat zij hun kinderen ook een fijne kerstvakantie kunnen bezorgen, aldus de SP. Een groep ouders begon de actie met steun van de SP.

Lees ook:

Toeslagenaffaire: Belastingdienst zat ouders veel langer dwars

RTL Nieuws; Wopke Hoekstra  Menno Snel  Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst Toeslagenwet  Kinderopvang  Kinderopvangtoeslag

Hoekstra: Meeste gedupeerden van toeslagenaffaire hebben geld ontvangen

NU 24.12.2019 Bijna alle ouders die de dupe zijn geworden van de kinderopvangtoeslagaffaire bij de Belastingdienst hebben compensatie ontvangen van het kabinet, schrijft minister van Financiën Wopke Hoekstra dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer. Het kabinet had eerder beloofd de uitbetaling van de misgelopen toeslagen voor Kerstmis te hebben geregeld.

In totaal waren er 309 ouders betrokken bij de kinderopvangtoeslagenaffaire. Hiervan hebben 287 ouders recht op compensatie. 280 van hen hebben inmiddels geld ontvangen, schrijft de minister. De zeven overgebleven compensatiegerechtigden hebben nog geen geld ontvangen, omdat er geen rekeningnummer van hen bekend is bij de Belastingdienst.

De fiscus probeert contact met deze zeven ouders te leggen, maar dat verloopt stroef. Drie van hen hebben namelijk geen Nederlands woonadres dat bekend is bij de Belastingdienst. Ook hebben zij geen buitenlandse adresgegevens doorgegeven aan Nederlandse autoriteiten. Van de resterende vier ouders wonen er drie in het buitenland. Zij hebben nog niet gereageerd op de door de Belastingdienst gestuurde brief. Met de laatste ouder is inmiddels een afspraak gemaakt voor volgende week.

Voor ruim tweehonderd ouders geldt dat zij ter compensatie een bedrag van 20.000 euro krijgen. Voor ruim zeventig ouders geldt dat zij een hoger bedrag ontvangen met als hoogste bedrag 66.000 euro. Een groep van ruim twintig ouders heeft geen recht op compensatie.

Honderden ouders werden als fraudeur bestempeld

De honderden ouders worden gecompenseerd omdat de fiscus hun willens en wetens ten onrechte aanmerkte als fraudeur. Ambtenaren gingen hierdoor over tot stopzetting en terugvordering van de kinderopvangtoeslag, waardoor meerdere ouders in grote financiële problemen kwamen. Anderen raakten hun huis kwijt en relaties liepen stuk. Verantwoordelijken bij de fiscus omschreven de praktijk als “afpakjesdag”.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën, die verantwoordelijk was voor het dossier, trad op 18 december af na nieuwe onthullingen waaruit bleek dat het ministerie de Tweede Kamer wederom niet actief informeerde en nadat meerdere ouders zwartgelakte dossiers kregen waaruit niet bleek waarom zij door de Belastingdienst als fraudeur zijn bestempeld. Zijn taken worden tijdelijk waargenomen minister van Financiën Wopke Hoekstra.

 

40

Snel loopt zaal Tweede Kamer uit na aankondiging vertrek

Lees meer over:

Politiek Economie

Compensatie kinderopvangtoeslag bij vrijwel alle ouders binnen

NOS 24.12.2019 Bijna alle ouders die recht hebben op compensatie vanwege de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst hebben inmiddels geld ontvangen, schrijft minister Hoekstra (Financiën) in een brief aan de Tweede Kamer.

Volgens Hoekstra hebben 280 van de 287 ouders die recht hebben op compensatie deze ontvangen. Van de overige zeven is bij de Belastingdienst geen rekeningnummer bekend. De dienst probeert met hen in contact te komen.

Het kabinet had beloofd de uitbetaling voor Kerstmis te hebben geregeld. Hoekstra noemt het van groot belang dat die belofte wordt nagekomen.

Deskundigen hebben geoordeeld dat 22 ouders in het dossier geen recht hebben op compensatie. Zij hebben daarover uitleg ontvangen.

Herstel van vertrouwen

In de zogenoemde CAF 11-zaak zijn honderden, maar mogelijk duizenden ouders door de Belastingdienst ten onrechte als fraudeur aangemerkt. De Belastingdienst zette ten onrechte hun kinderopvangtoeslag stop, waardoor een deel van hen in financiële problemen kwam. Sommigen kregen te maken met hoge terugvorderingen.

Staatssecretaris Snel trad vorige week af vanwege de affaire. Hij zei in de Kamer dat de ouders de dupe zijn geworden van een “op hol geslagen fraudeaanpak”. Snel bood de ouders opnieuw zijn excuses aan. “Maar ik kan het niet meer goedmaken”, zei hij.

“Dit heeft voor hen ingrijpende gevolgen gehad”, schrijft ook Hoekstra in de Kamerbrief. “Ik realiseer me terdege dat de geboden compensatie dit leed niet volledig goed kan maken. Wel hoop ik dat deze compensatie en de persoonlijke contacten met ouders een eerste stap vormen in het herstel van hun vertrouwen in de Nederlandse overheid in het algemeen, en de Belastingdienst in het bijzonder.”

Bekijk ook;

Belangstellenden op de publieke tribune kijken naar staatssecretaris Menno Snel van Financien , die zojuist zijn aftreden bekendmaakte tijdens een debat in de Tweede Kamer over de door ouders ontvangen dossiers inzake de kinderopvangtoeslagaffaire. Ⓒ ANP

Compensatie fiscus bij honderden ouders vlak voor kerst binnen

Telegraaf 24.12.2019 Een deel van de gedupeerde gezinnen van de toeslagenaffaire hebben vlak voor kerst compensatie gekregen. Dat meldt minister Hoekstra (Financiën), die voorlopig de taken van de vorige week afgetreden staatssecretaris Snel waarneemt.

Hiermee is een begin gemaakt met het herstel van een schandaal dat honderden, mogelijk duizenden gezinnen in de financiële ellende stortte. De Belastingdienst behandelde hen onterecht als fraudeur, waardoor ze grote bedragen terug moesten betalen, vaak wel tienduizenden euro’s.

Soms werd er bij kleine fouten meteen de kinderopvangtoeslag gestopt en teruggevorderd. De Belastingdienst legde beslag op huizen en op auto’s. Sommige ouders verloren hun baan omdat ze hun kinderen niet meer naar de opvang konden sturen.

Bekijk ook: 

‘Enorme deuk in vertrouwen burgers in overheid na toeslagenaffaire’ 

Van de 309 ouders bij de meest in het oog springende zaak binnen de toeslagenaffaire, de zogeheten CAF-11, hebben er 280 compensatie gekregen; 22 ouders hebben te horen gekregen dat ze geen recht hebben op compensatie.

Bij de meeste van de gecompenseerde ouders is nog geverifieerd op ze het geld daadwerkelijk overgemaakt hadden gekregen. In zeven gevallen is het niet gelukt om compensatie te betalen, aangezien er geen adres of rekeningnummer bekend was.

Fraudeurs

„Ouders in de CAF 11-zaak zijn veelal ten onrechte als fraudeur behandeld”, schrijft Hoekstra. „Dit heeft voor hen ingrijpende gevolgen gehad. Ik realiseer me terdege dat de geboden compensatie dit leed niet volledig goed kan maken.

Wel hoop ik dat deze compensatie en de persoonlijke contacten met ouders een eerste stap vormen in het herstel van hun vertrouwen in de Nederlandse overheid in het algemeen, en in de Belastingdienst in het bijzonder.”

Bekijk ook: 

’De burger is geen klant, de burger is een mens’ 

Behalve compensatie voor bekende gevallen gaat Hoekstra de komende tijd uitzoeken hoeveel ouders nog meer zijn gedupeerd in de toeslagenaffaire.

Bekijk meer van; belastingen economie, business en financiën overheid samenleving Hoekstra Belastingdienst

Honderden ouders hebben compensatie fiscus binnen na toeslagenaffaire

AD 24.12.2019 De meeste ouders van wie vaststaat dat zij recht hebben op compensatie wegens de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst hebben inmiddels geld ontvangen. Met een aantal mensen probeert de fiscus nog in contact te komen, meldt minister Wopke Hoekstra (Financiën) vandaag aan de Tweede Kamer.

De fiscus heeft compensatie overgemaakt naar in totaal 280 gezinnen. Met 235 van die mensen is daarna nog contact geweest om na te gaan of zij het geld ook daadwerkelijk hebben ontvangen. Dat bleek in alle gevallen zo te zijn. De anderen konden nog niet worden bereikt.

In zeven andere gevallen is het niet gelukt compensatie te betalen, omdat van die mensen geen rekeningnummer bekend is bij de Belastingdienst. Daarnaast hebben 22 ouders in de zogenoemde CAF 11-zaak te horen gekregen dat zij geen recht hebben op compensatie.

De Belastingdienst probeert in contact te komen met de mensen die wel recht hebben op schadevergoeding, maar die nog niets hebben gekregen. ,,Het streven blijft om alle ouders die recht hebben op compensatie te compenseren”, aldus Hoekstra. De minister zegt zich te realiseren dat hij het leed van de gedupeerden niet volledig goed kan maken.

,,Wel hoop ik dat deze compensatie en de persoonlijke contacten met ouders een eerste stap vormen in het herstel van hun vertrouwen in de Nederlandse overheid in het algemeen en in de Belastingdienst in het bijzonder.”

Hoekstra zei eerder al alles op alles te willen zetten om alle gedupeerde ouders nog vóór kerst hun geld over te maken. ,,Maar een kleine groep is onvindbaar en dan staan we natuurlijk ook met de handen gebonden. Daar vraag ik dan ook wel enig begrip voor”, zei de minister, die zich na het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel over de Belastingdienst heeft ontfermd.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Ellende

Snel was als staatssecretaris verantwoordelijk voor de Belastingdienst. Hij kwam onder vuur te liggen na wanbeleid aldaar. Honderden ouders werden onterecht aangemerkt als fraudeur. Veel van die mensen kregen bovendien te maken met hoge terugvorderingen, waardoor zij in grote financiële problemen kwamen.

Vorige week woensdag stapte hij per direct op. „De ellende die deze ouders is aangedaan, kan ik niet meer goedmaken”, zei hij in de Tweede Kamer tijdens een debat over de kwestie.

Een kerstactie van de SP voor gedupeerden van de problemen met de kinderopvangtoeslag heeft 56.550 euro opgebracht. Van het geld zijn voor ruim 300 gezinnen kerstpakketten samengesteld, maar niet het gehele bedrag is daarvoor benut, meldt de SP.

Ouders die een steuntje in de rug kunnen gebruiken, kunnen zich de komende weken ook nog melden. Al het opgehaalde geld gaat naar de ouders zodat zij hun kinderen ook een fijne kerstvakantie kunnen bezorgen, aldus de SP. Een groep ouders begon de actie met steun van de SP.

Belastingdienst plant huisbezoek toeslagouder nog voor Kerstmis

AD 20.12.2019 De Belastingdienst ronselt in allerijl medewerkers die nog voor de kerst op huisbezoek kunnen gaan bij 300 slachtoffers van de toeslagenaffaire. Zij moeten op last van minister Wopke Hoekstra (Financiën) persoonlijk controleren of de beloofde schadevergoeding daadwerkelijk op hun rekening is gestort.

In een interne mail die in handen is van deze krant wordt gevraagd te inventariseren welke medewerkers zaterdag, maandag en dinsdag beschikbaar zijn om huisbezoeken af te leggen. Het is de bedoeling dat er duo’s worden gevormd die elk één bezoek afleggen en daarbij nagaan of uitbetaling van de schadevergoeding heeft plaatsgevonden.

Lees ook;

Lees meer

Niet alle gedupeerde toeslagouders krijgen voor kerst compensatie

Lees meer

Het is overigens de vraag of uiteindelijk alle 300 ouders worden bezocht. Zij zullen worden gebeld, stelt een woordvoerder. Dat gebeurt altijd eerst. Een ander scenario is dat vervolgens wordt nagegaan of het geld inderdaad op de rekening staat. Alleen ouders bij wie dat niet het geval is volgt daarna een bezoek.

Minister Hoekstra meldde eerder vandaag nog dat niet alle gedupeerde ouders voor de kerst hun beloofde compensatie van de Belastingdienst uitbetaald zullen krijgen. De dienst blijkt niet van alle ouders een actueel rekeningnummer te hebben. Ook zouden sommige ouders niet meer in Nederland wonen. Het gaat in totaal om een tiental ouders. Dinsdag wordt de Kamer nog geïnformeerd over de resultaten van de actie.

Fiscus: tiental gedupeerde ouders kinderopvangtoeslag onvindbaar

NOS 20.12.2019 Het is nog steeds de bedoeling dat 300 gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagzaak voor Kerst compensatie krijgen, maar ongeveer tien mensen zijn niet te vinden, zegt minister Hoekstra van Financiën. “Van sommige mensen zijn er geen rekeningnummers meer of is er geen vaste woon- of verblijfplaats”, zegt de minister die het dossier voorlopig overneemt van de opgestapte staatssecretaris Snel.

“Maar iedereen van wie we een rekeningnummer en adres hebben, zullen wij compenseren voor de Kerst”, vervolgt Hoekstra. Hij is persoonlijk betrokken bij het overmaken van de schadevergoeding. Een deel van de ouders zal die vandaag ontvangen, een ander deel begin volgende week. “Dit is prioriteit 1, 2 en 3 voor het ministerie, voor de Belastingdienst en voor mij.” Hoekstra belooft zich met de zaak te blijven bemoeien als er een nieuwe staatssecretaris is.

Ambtelijke notities, krantenartikelen en veel weggelakt in dossiers

Hoekstra wil aan de slag met de cultuur van de Belastingdienst en ‘fundamenteel’ kijken naar hoe het toeslagensysteem nu geregeld is. Afgelopen woensdag besloot Snel af te treden, omdat er voor zijn functioneren nog maar weinig steun voor hem was in de Tweede Kamer. “Ja, ik denk wel dat ik in zijn situatie hetzelfde gedaan had”, zegt Hoekstra desgevraagd.

Fraudeur

De affaire kwam aan het licht door berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw. Zeker enige honderden ouders zijn onterecht aangemerkt als fraudeur. Hun toeslag werd stopgezet en ze moesten het uitgekeerde bedrag terugbetalen. In veel gevallen werd er beslag op loon en goederen gelegd, waardoor de gezinnen in grote problemen kwamen.

Bekijk ook;

Niet alle ouders toeslagenaffaire krijgen beloofde compensatie voor Kerst

NU 20.12.2019 Meerdere gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire krijgen toch geen compensatie voor de Kerst. Het kabinet had beloofd dat de ouders de compensatie rond 20 december op hun rekening konden verwachten, maar dat gaat het ministerie van Financiën toch niet lukken.

Volgens het ministerie gaat het om “een tiental” mensen waarvan de Belastingdienst niet de benodigde gegevens heeft. Het gaat bijvoorbeeld om ouders die mogelijk niet meer in Nederland wonen of waarvan het rekeningnummer is veranderd.

Het ministerie maakte dinsdag bekend dat de ouders van het gastouderbureau in Eindhoven in de zogenoemde CAF11-zaak deze week een compensatie konden verwachten.

Voor ruim tweehonderd geldt een bedrag van 20.000 euro. Voor ruim zeventig ouders geldt dat zij een hoger bedrag ontvangen met als hoogste bedrag 66.000 euro. Een groep van ruim twintig ouders heeft geen recht op compensatie.

Het ministerie zegt dat alles op alles wordt gezet om deze groep alsnog te vinden en voor de Kerst de compensatie uit te keren. Tegelijkertijd vraagt Financiën begrip voor de situatie waarin zij niet alle ouders kunnen vinden.

Nieuwe tegenslag

Het is voor deze groep gedupeerde ouders een nieuwe tegenslag in hun strijd om hun gelijk te halen.

Honderden en waarschijnlijk duizenden ouders zijn door de fiscus willens en wetens ten onrechte aangemerkt als fraudeur. Ambtenaren gingen over tot stopzetting en terugvordering van de kinderopvangtoeslag, waardoor meerdere ouders in grote financiële problemen kwamen. Anderen raakten hun huis kwijt en relaties liepen stuk. Verantwoordelijken bij de fiscus omschreven de praktijk als “afpakjesdag”.

Verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel trad dinsdag af na nieuwe onthullingen waaruit bleek dat het ministerie de Kamer wederom niet actief informeerde en nadat meerdere ouders zwartgelakte dossiers kregen waaruit niet bleek waarom zij door de Belastingdienst als fraudeur zijn bestempeld.

Zijn taken worden tijdelijk waargenomen door de minister van Financiën, Wopke Hoekstra. Hij waarschuwde de Kamer dat de omvang van de toeslagenaffaire groter is dan eerder is aangenomen. Ook wees hij de Kamer erop dat er nog meer fouten naar buiten zullen komen.

Snel loopt zaal Tweede Kamer uit na aankondiging vertrek

Tiental gedupeerden toeslagenaffaire krijgt compensatie niet voor kerst

Telegraaf 20.12.2019 Een tiental gedupeerden van de toeslagenaffaire krijgt toch niet voor Kerstmis compensatie uitbetaald. Het kabinet had dat de Tweede Kamer beloofd, maar kan dat niet waarmaken. Van „een of twee handen vol” mensen heeft de Belastingdienst geen rekeningnummer, naam en/of contactgegevens, zegt minister Wopke Hoekstra (Financiën).

Hoekstra zegt „alles op alles te zetten” om alle ouders die daar recht op hebben nog voor kerst hun geld over te maken. Maar een kleine groep is „onvindbaar en dan staan we natuurlijk ook met de handen gebonden. Daar vraag ik dan ook wel enig begrip voor.”

BEKIJK OOK: 

Hoekstra: ’Dingen moeten fundamenteel anders bij Belastingdienst’ 

BEKIJK OOK: 

Leigh-Anne krijgt 9200 euro van Belastingdienst en is zwaar teleurgesteld 

De minister van Financiën, die zich na het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel over de Belastingdienst heeft ontfermd, vindt niet dat Snel de Kamer te veel heeft beloofd. „Hij heeft volstrekt terecht gezegd: we gaan deze uitbetaling doen.” Maar hij vindt het „vervolgens ook logisch” dat de fiscus daaraan niet kan voldoen als de benodigde gegevens ontbreken.

Hoekstra gaat na om hoeveel mensen het precies gaat en hij stuurt de cijfers volgende week naar de Kamer.

BEKIJK OOK: 

Ouders: ’Aftreden Menno Snel schofterig’ 

SP-Kamerlid Renske Leijten die zich hard maakt voor de belangen van gedupeerden zegt dat ze er nog steeds van uitgaat „dat ze er met man en macht aan werken en dat het anders voor oud en nieuw gaat lukken.” „Het blijft heel erg verdrietig allemaal”, stelt ze. „Al die mensen zitten nog met onzekerheid met kerst en oud en nieuw. Hier is het laatste woord nog niet over gezegd.”

Inzamelingsactie

De partij startte onlangs een inzamelingsactie voor kinderen die de dupe zijn van de problemen met de kinderopvangtoeslag. Het geld is bestemd voor ouders die door de toeslagenaffaire moeite hebben om hun kinderen een fijne kerst te bezorgen. Tot vrijdag 15.00 uur was er 54.000 euro binnen, aldus een woordvoerder. Bijna 370 ouders hebben een beroep gedaan op de handreiking, die een initiatief is van een groep ouders met steun van de SP.

Zij krijgen een kerstpakket. Ook hebben veel ouders aangegeven welk extraatje zij goed kunnen gebruiken om wat leuks te doen voor hun kinderen. Zo kunnen kinderen deze kerst wel rekenen op een kerstcadeautje of een dagje uit tijdens de vakantie. Vrijdag worden alle pakketten ingepakt en klaargemaakt voor verzending en bezorging.

BEKIJK MEER VAN; overheid belastingen Wopke Hoekstra Menno Snel Belastingdienst Tweede Kamer der Staten-Generaal Financiën Kerstmis

Niet alle gedupeerde toeslagouders krijgen voor kerst compensatie

AD 20.12.2019 Niet alle gedupeerde ouders krijgen voor de kerst hun beloofde compensatie van de Belastingdienst uitbetaald. Minister Wopke Hoekstra van Financiën zegt dat nu blijkt dat de dienst niet van alle ouders een actueel rekeningnummer heeft. Ook zouden sommige ouders niet meer in Nederland wonen.

,,Je komt hele praktische problemen tegen”, zei Hoekstra na afloop van de ministerraad. ,,Van sommige mensen zijn er bijvoorbeeld geen rekeningnummers meer of geen vaste woon- of verblijfplaats. Dan wordt het heel ingewikkeld.”

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Het gaat volgens Hoekstra om ‘één of twee handenvol’. Voor alle andere ouders zet de bewindsman ‘alles op alles’ om vandaag of begin volgende week de beloofde compensatie uit te betalen. ,,Het gros, veel meer dan 250, zullen we voor kerst overmaken.”

Toezegging

De deze week afgetreden staatssecretaris Menno Snel zei afgelopen week nog dat alle ouders die onterecht kinderopvangtoeslag moesten terugbetalen voor de kerst compensatie zouden krijgen. Die toezegging kan Hoekstra niet nakomen. ,,Ik sta ook met de handen gebonden als iemand onvindbaar is en niet meer in Nederland lijkt te verblijven. Daar vraag ik wel enig begrip voor.”

Hoekstra zegt het ‘tot op de bodem’ uitgezocht te willen hebben. ,,Ik wil per se dat we iedereen die een rekeningnummer heeft en de telefoon opneemt dat we die bereiken en dat we dat geld overmaken vóór kerst.”

Naast de eerste groep ouders uit de zogeheten CAF-11-zaak, die door de Belastingdienst onterecht werden aangemerkt als fraudeur en soms in geldnood kwamen toen zij vele duizenden euro’s moesten terugbetalen, zijn er mogelijk nog veel meer gedupeerden. Hoekstra zegt dat die gevallen zo snel mogelijk uitgezocht worden. ,,Reken maar dat ik en straks de nieuwe staatssecretaris daar nog maanden mee bezig zal zijn en daar mogelijk ook het hele jaar voor nodig heeft.”

Tiental gedupeerden toeslagenaffaire krijgt geld toch niet vóór kerst

MSN 20.12.2019 Een tiental gedupeerden van de toeslagenaffaire krijgt toch niet voor Kerstmis compensatie uitbetaald. Het kabinet had dat de Tweede Kamer beloofd, maar kan dat niet waarmaken. Van ‘een of twee handen vol’ mensen heeft de Belastingdienst geen rekeningnummer, naam en/of contactgegevens.

Dat zegt minister Wopke Hoekstra (Financiën). Hoekstra zegt “alles op alles te zetten” om alle ouders die daar recht op hebben nog voor kerst hun geld over te maken. Maar een kleine groep is “onvindbaar en dan staan we natuurlijk ook met de handen gebonden. Daar vraag ik dan ook wel enig begrip voor.”

‘Logisch’ 

De minister van Financiën, die zich na het aftreden van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel over de Belastingdienst heeft ontfermd, vindt niet dat Snel de Kamer te veel heeft beloofd.

Lees ook:

Toeslagenaffaire, hoe nu verder? ‘Dit is nog maar het begin’

“Hij heeft volstrekt terecht gezegd: we gaan deze uitbetaling doen.” Maar hij vindt het ‘vervolgens ook logisch’ dat de fiscus daaraan niet kan voldoen als de benodigde gegevens ontbreken.

Hoekstra gaat na om hoeveel mensen het precies gaat en hij stuurt de cijfers volgende week naar de Kamer.

Inzamelingsactie voor gedupeerde kinderen

Bekijk deze video op RTL XL

Een speelgoedwinkel in Bloemendaal is een spontane actie begonnen voor de kinderen van de gedupeerden in de toeslagenaffaire

RTL Nieuws / ANP; Menno Snel  Wopke Hoekstra  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Hoekstra: ’Dingen moeten fundamenteel anders bij Belastingdienst’

Telegraaf 20.12.2019  Het roer moet om bij de fiscus. Minister Wopke Hoekstra (Financiën), die na het vertrek van staatssecretaris Menno Snel verantwoordelijk is voor de Belastingdienst, zegt dat dingen de komende tijd „fundamenteel anders” moeten.

Snel stapte woensdag op vanwege de toeslagenaffaire. Nog vóór zijn aftreden heeft de D66’er aan de Tweede Kamer beloofd dat gedupeerde ouders van wie gecontroleerd is dat ze recht hebben op compensatie nog voor de kerst hun geld zouden krijgen. Minister Hoekstra moet inmiddels schoorvoetend erkennen dat dit waarschijnlijk niet helemaal gaat lukken.

Van sommige ouders kunnen namelijk geen adressen, telefoonnummers, bankrekeningnummers, of andere benodigde gegevens worden gevonden. Het gaat volgens Hoekstra om zo’n ’een of twee handen vol’ mensen. Het kunnen bijvoorbeeld mensen zijn die dakloos zijn geraakt. Hij laat weten dat alles op alles wordt gezet om de compensatie alsnog bij deze groep te bezorgen.

BEKIJK OOK: 

Opvolger Snel wacht hels karwei bij fiscus 

BEKIJK OOK: 

Ouder over aftreden Snel: ’Wat schieten wij ermee op?’ 

Gesprekken met toeslagenouders

Het is „prioriteit één, twee en drie” dat de Belastingdienst recht doet aan de ouders, aldus Hoekstra. Hij gaat in januari in gesprek met de gedupeerden.

Bij de dienst moet veel anders. „Het kan niet zo zijn dat we, na alles wat er de afgelopen weken, maanden en jaren is gebeurd, overgaan tot de orde van de dag.” De minister benadrukt dat Snel hier ook al belangrijke stappen in heeft gezet.

Over die verandering gaat hij ook in de gesprek met hoge ambtenaren die bij de Belastingdienst werken. Verder wil Hoekstra ervoor zorgen dat de vervanger van Snel, als die er is, een „vliegende start” kan maken.

BEKIJK OOK: 

D66 maakt geen haast met opvolging Menno Snel 

BEKIJK MEER VAN; overheid belastingen Wopke Hoekstra Menno Snel Den Haag Belastingdienst Financiën

Minister Hoekstra: fundamentele veranderingen bij Belastingdienst

MSN 20.12.2019 Het roer moet om bij de fiscus. Minister Wopke Hoekstra (Financiën), die na het vertrek van staatssecretaris Menno Snel verantwoordelijk is voor de Belastingdienst, zegt dat dingen de komende tijd “fundamenteel anders” moeten.

Snel stapte woensdag op vanwege de toeslagenaffaire. Misschien wel duizenden ouders zijn door de fiscus gedupeerd. De eerste driehonderd van wie de zaak nu duidelijk is, krijgen waarschijnlijk nog voor de kerst hun compensatie.

Het is “prioriteit één, twee en drie” dat de Belastingdienst recht doet aan de ouders, aldus Hoekstra. Hij gaat in januari in gesprek met de gedupeerden.

Bij de dienst moet veel anders. “Het kan niet zo zijn dat we, na alles wat er de afgelopen weken, maanden en jaren is gebeurd, overgaan tot de orde van de dag.” De minister benadrukt dat Snel hier ook al belangrijke stappen in heeft gezet.

Over die verandering gaat hij ook in de gesprek met hoge ambtenaren die bij de Belastingdienst werken. Verder wil Hoekstra ervoor zorgen dat de vervanger van Snel, als die er is, een “vliegende start” kan maken.

Rutte gaat zelf met slachtoffers toeslagenaffaire praten

MSN 20.12.2019 Premier Rutte gaat begin volgend jaar in gesprek met gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire. Ook minister van Financiën Hoekstra gaat mee.

Een meerderheid in de Kamer steunde begin december de oproep van de Partij voor de Dieren aan Rutte om de ouders te bezoeken. Het gaat om ouders uit de Eindhovense zaak, van gastouderbureau Dadim. de zaak waarover tot nu toe het meest bekend is.

Premier Rutte meldt de Kamer dat ook ouders die “inzage in hun dossier hebben gevraagd en anderen die te kennen hebben gegeven gedupeerd te zijn worden uitgenodigd”.

D66 maakt geen haast met opvolging Menno Snel

Telegraaf 19.12.2019 Hoewel het vertrek van staatssecretaris Menno Snel (Financiën) geen verrassing was, staat een opvolger nog niet klaar. Zijn partij D66 heeft geen haast en wil tenminste tot na het reces wachten.

Snel besloot gisteren pas dat zijn positie vanwege de toeslagaffaire niet langer houdbaar was. Steun uit de oppositie was verdampt. Het was D66-leider Rob Jetten die zijn collega-fractievoorzitters in de coalitie luttele uren voor het debat daarvan op de hoogte had gesteld.

Dit gebeurde op de kamer van CU-voorman Gert-Jan Segers, in een poging nieuwsgierig journaille op afstand te houden. Men wilde Snel zelf de eer gunnen om aan te kondigen wat onvermijdelijk was geworden, vanwege gekrompen steun in de Tweede Kamer.

De inmiddels gewezen staatssecretaris koos in ’s lands vergaderzaal voor de vlucht naar voren. In plaats van het debat af te wachten, vroeg hij meteen het woord. Hij begon met een uiteenzetting van alles wat er de afgelopen periode mis was gegaan, maar ook wat hij wel had gedaan voor de ouders. „U voelt wel een beetje waar het naartoe gaat”, zei Snel. Daarna kondigde hij zijn aftreden aan.

Nieuwe ellende wacht

Dat hij de handdoek in de ring gooide, was geen verrassing. Zelfs vanuit de coalitie klonk voor het debat al dat hij daar verstandig aan zou doen. Maar bij Snels partij D66 ligt niet al een lijst met potentiële opvolgers klaar. Voorlopig neemt minister Wopke Hoekstra (Financiën) de taken van Snel waar. Voor de kerst wordt er geen definitieve oplossing verwacht.

Voor de vrijgevallen vacature staan weinigen te trappelen. De opvolger van Snel zwaait de scepter over de Belastingdienst, waar het nog steeds een rommeltje is. Het aftreden van de politieke leiding verandert daar niets aan. Bovendien is het de verwachting dat in de toeslagenaffaire nieuwe ellende wacht. Wie oh wie is bereid om daarvoor zijn nek uit te steken?, is de vraag.

Udo Kock

Een naam die al wel rondzingt, is die van Udo Kock. Hij stapte in september op als wethouder van Financiën in Amsterdam. Hij werd destijds meteen genoemd als mogelijke opvolger van de toen al onder druk staande Snel. De vraag is echter of hij zin heeft om het politieke moeras van de Belastingdienst te verkennen, mocht hij gevraagd worden. Insiders twijfelen daar aan.

De voorgangers van Snel lagen ook al onder vuur. VVD’er Frans Weekers stapte in 2014 op en Eric Wiebes werd net op tijd gepromoveerd tot minister van Economische Zaken en Klimaat voor de druk op hem te groot werd.

Bij de formatie was de positie van staatssecretaris van Financiën dan ook een van de laatste posten die ingevuld werd. D66 koos uiteindelijk voor Snel, die jarenlang zelf in de top van Financiën had gewerkt en die van buiten de partijgelederen werd gehaald. Hij was zelfs geen lid van de partij. In zijn afscheidsbrief aan de partijleden noemt hij dat het moment dat hij ’uit de kast kwam als D66’er’.

Bekijk meer van; overheid Menno Snel Wopke Hoekstra Udo Kock Tweede Kamer der Staten-Generaal

Rutte en Hoekstra gaan met gedupeerde ouders praten

NOS 19.12.2019 Premier Rutte gaat begin volgend jaar in gesprek met gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire. Ook minister van Financiën Hoekstra gaat mee, als vervanger van de afgetreden staatssecretaris Menno Snel. Dat schrijft Rutte in een brief aan de Tweede Kamer.

Staatssecretaris Snel stapte gisteren op vanwege de affaire. De Belastingdienst zette in 2014 onterecht driehonderd toeslagen stop, maar waarschijnlijk zijn uiteindelijk duizenden ouders de dupe doordat ze onterecht als fraudeur werden aangemerkt. Snel zei gisteren niet meer het vertrouwen van de Kamer te hebben dat hij nodig had om zijn moeilijke klus af te maken..

Een meerderheid in de Kamer steunde begin december de oproep van de Partij voor de Dieren aan Rutte om de ouders te bezoeken. Het gaat om ouders uit de Eindhovense zaak, van gastouderbureau Dadim, de zaak waarover tot nu toe het meest bekend is.

Ook andere gedupeerden uitgenodigd

Premier Rutte meldt de Kamer dat ook ouders die “inzage in hun dossier hebben gevraagd en anderen die te kennen hebben gegeven gedupeerd te zijn worden uitgenodigd”.

De premier schrijft “geraakt” te zijn door de verhalen van de betrokken ouders. “Het is van groot belang dat we daar als kabinet aandacht voor hebben en ervoor zorgen dat wat de gedupeerde ouders is overkomen in de toekomst niet meer gebeurt.”

CDA-Kamerlid Omtzigt riep de premier deze zomer al op om zich persoonlijk met de zaak te gaan bemoeien.

Minister Hoekstra sprak gisteren met enkele ouders die voor een debat over de kwestie naar de Tweede Kamer waren gekomen.

Bekijk ook;

Rutte en Hoekstra gaan praten met door toeslagaffaire gedupeerde ouders

MSN 19.12 2019 Premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra (Financiën) gaan op maandag 20 januari in gesprek met de door de kinderopvangtoeslagaffaire gedupeerde ouders, laat Rutte donderdag in een brief aan de Tweede Kamer weten.

Het gaat om de ouders in de zogenoemde CAF 11-zaak. Die ouders zijn ten onrechte als fraudeur aangemerkt door de Belastingdienst. De kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd. De bedragen liepen in sommige gevallen op tot tienduizenden euro’s.

Woensdag trad staatssecretaris Menno Snel af. Hij was als staatssecretaris van Financiën verantwoordelijk voor de Belastingdienst. Snel kwam vooral in de problemen toen bleek dat ouders die inzage in hun dossiers wilden zwartgelakte documenten hadden gekregen.

Daarbij was de gebrekkige informatievoorziening van de afgelopen jaren richting de Kamer een grote bron van ergernis, waardoor de kritiek vanuit de Kamer bleef groeien. Bijna de gehele oppositie steunde twee weken geleden een motie van wantrouwen.

De Kamer had aan de bewindslieden gevraagd met de gedupeerden in gesprek te gaan. Woensdagavond sprak Hoekstra, die tijdelijk de taken van Snel overneemt, al even met gedupeerde ouders die naar de Kamer waren gekomen voor het debat met Snel.

Rutte en Hoekstra gaan ook in gesprek met ouders die om inzage in hun dossier hebben gevraagd en ouders die op een andere manier zijn gedupeerd door de Belastingdienst.

“Ik ben geraakt door de verhalen van de betrokken ouders en vind het zeer ernstig wat hen is overkomen”, schrijft Rutte aan de Kamer. “Het is van groot belang dat we daar als kabinet aandacht voor hebben en ervoor zorgen dat wat de gedupeerde ouders is overkomen in de toekomst niet meer gebeurt”, aldus de premier.

Gezocht: kop van jut (m/v), +80 uur, reputatieschade gegarandeerd

AD 18.12.2019 De Belastingdienst eist met het aftreden van Menno Snel wederom een politiek slachtoffer. Terwijl gedupeerden van de toeslagenaffaire vrezen dat een oplossing nóg langer op zich laat wachten, staat D66 voor de hachelijke taak om een opvolger te vinden die zijn hoofd vrijwillig in een strop wil steken.

Another one bites the dust. Na Frans Weekers, die de eer aan zichzelf hield, en Eric Wiebes, die net op tijd tot minister promoveerde, leiden de aanhoudende problemen bij de Belastingdienst opnieuw tot het vertrek van de staatssecretaris van Financiën. Ook Menno Snel wist de chaos bij het onderdeel toeslagen en een compleet mislukte reorganisatie – die hij van zijn VVD-voorgangers erfde – niet op te lossen. Al is het vooral het gebrek aan politieke sensitiviteit in de kinderopvangtoeslagaffaire dat hem de kop kost.

Lees ook;

Snel stapt op om toeslagenaffaire: ‘Als vertrek oplossing ouders dichterbij brengt, doe ik dat graag’

Lees meer

Hoe de toeslagenaffaire Menno Snel boven het hoofd groeide

Hoe de toeslagenaffaire Menno Snel boven het hoofd groeide

Lees meer

Pipo

De slachtoffers van de kwestie schieten niks op met het vertrek van Snel. Zij wachten vaak al jaren op genoegdoening. De eerste schadevergoedingen – oplopend tot ruim 60.000 euro – worden nog voor de kerst uitgekeerd. Maar daarbij gaat het om slechts circa 300 gevallen, de verwachting is dat er nog duizenden anderen in aanmerking zullen komen voor schadevergoeding. De toewijzing daarvan zal door het opstappen van de politieke baas vermoedelijk niet sneller gaan.

De vrees voor verdere vertraging was precies de reden waarom slachtoffers van de toeslagenaffaire eerder deze maand tijdens het debat met Snel de hoop uitspraken dat hij bleef zitten. Of zoals een van de gedupeerden, Steve Kuipers het tegen deze site verwoordde: ,,Snel wegsturen is zinloos. Dan komt er weer een andere pipo, die vervolgens zegt: ik ga me eerst een jaar inlezen. Dat zorgt alleen maar voor meer oponthoud voor gedupeerden.”

De Tweede Kamer zal erop blijven aandringen dat vertraging wordt voorkomen, maar daarmee is allerminst gezegd dat dit ook gebeurt. Regeringspartij D66 moet als de wiedeweerga op zoek naar een opvolger voor Snel, maar dat is voor fractieleider Rob Jetten en waarnemend vicepremier Wouter Koolmees een hachelijk avontuur. Want de personeelsadvertentie is met een beetje fantasie bepaald niet wervend:

Gezocht: kop van jut (m/v), voltijd (+80 uur),tijdelijk contract, reputatieschade gegarandeerd.

Vernuft

Het D66-duo weet als geen ander dat de zoektocht in 2017 al buitengewoon lastig was. Snel was niet de eerste keus van toenmalig D66-leider Alexander Pechtold. Pas nadat andere gegadigden hadden bedankt kwamen de democraten naar verluidt uit bij voormalig topambtenaar Snel.

Het was Koolmees die het telefoontje met Washington pleegde, waar Snel – een voormalig collega – toen nog werkte bij het Internationaal Monetair Fonds. Toen Snel ‘ja’ had gezegd moest hij nota bene eerst nog lid worden gemaakt van D66, voordat hij door de koning kon worden beëdigd.

Snel werd altijd geprezen om zijn grote inhoudelijke kennis, waarmee hij ook CDA-minister van Financiën Wopke Hoekstra – die hem altijd is blijven steunen – terzijde stond. Toch bleek technocratisch vernuft onvoldoende om in de toeslagenaffaire overeind te blijven. D66 zal dus uit een ander vaatje moeten tappen en met een kandidaat willen komen met een betere politieke antenne en die – dat vooral – gezag en vertrouwen uitstraalt.

Puinruimer

Tijdens de formatie van 2017 viel de naam van de toenmalige Amsterdamse wethouder Udo Kock als mogelijke kandidaat. Kock verwierf in Amsterdam het imago van puinruimer. Bovendien is hij beschikbaar: Kock stapte op 11 september van dit jaar op, nadat zijn collega-wethouders er niet mee instemden om vuilverbrander AEB te privatiseren.

Een andere kandidaat die twee jaar geleden werd genoemd is Hans Vijlbrief, voormalig thesaurier-generaal van het minister van Financiën. Hij is sinds 2018 echter actief als voorzitter van de ambtelijke werkgroep die de bijeenkomsten van de Europese ministers van Financiën voorbereid. Onlangs werd zijn termijn voor twee jaar verlengd.

Deze en andere namen zullen ongetwijfeld op het lijstje van Koolmees en Jetten prijken. Maar in vergelijking met twee jaar geleden zal het niet zozeer de vraag zijn wie Snel kán opvolgen, maar wie dat wíl. Die zoektocht kan best even duren.

Technocraat Menno Snel had kennis van zaken, maar redde het ook niet

NOS 18.12.2019 De vandaag afgetreden Menno Snel (1970) werd pas lid van D66 toen hij was gevraagd staatssecretaris te worden in Rutte-III. Dat was in oktober 2017. Hij kwam in beeld vanwege zijn grote kennis van de Belastingdienst, omdat hij plaatsvervangend directeur-generaal fiscale zaken was geweest op het ministerie van Financiën.

En Snel was eerder ook directeur van een pensioenuitvoerder, bewindvoerder bij het IMF in Washington en topman van de Waterschapsbank. Een indrukwekkende carrière, maar in Den Haag was hij een grote onbekende.

Als staatssecretaris kreeg hij lof voor zijn kennis van zaken. Gisteren nog loodste hij tientallen belastingmaatregelen door de Eerste Kamer. Een daarvan is dat er in de inkomstenbelasting vanaf volgend jaar nog maar twee belastingschijven zijn in plaats van vier. Ook kwam hij met plannen voor een vliegtaks. Maar hij bleef het imago houden van een technocraat; een ambtenaar en zeker geen politicus. Dat hoefde ook niet, zijn taak was het vooral om een einde maken aan de problemen bij de Belastingdienst.

Afvloeiingsregeling

Bij zijn aantreden stuitte hij al meteen op problemen. Door een uit de hand gelopen afvloeiingsregeling kwam de dienst veel personeel tekort. Vooral ervaren medewerkers hadden gebruik gemaakt van de goudgerande regeling. Achterstanden waren het gevolg.

En ook onder Snel bleven de problemen bij de fiscus zich opstapelen. Vooral nadat RTL Nieuws en Trouw zich hadden vastgebeten in het verhaal dat ouders ten onrechte aangewezen waren als fraudeurs bij het ontvangen van kinderopvangtoeslag.

Lang bleef Snel de zaak ontkennen en bagatelliseren. Maar een commissie onder leiding van oud-minister Donner was glashelder: de ouders waren het slachtoffer van ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de Belastingdienst. Levens waren verwoest, terwijl ambtenaren in onderlinge e-mails grapten over “afpakjesdag“.

Die kilheid van de Belastingdienst kon Snel ook niet wegpoetsen met zijn eigen optreden. Hij bood excuses aan, maar er gebeurde verder weinig.

Hoongelach

Tijdens een debat over de kwestie, begin deze maand, kreeg hij hoongelach over zich heen vanaf de publieke tribune met gedupeerde ouders. Even daarvoor had hij ze opgeroepen zich vooral te melden bij de Belastingtelefoon. Hij leek zich niet te realiseren dat dat nou juist de instantie was waar de ouders jarenlang nul op het rekest hadden gekregen.

De druppel was het beeld van de zwartgelakte dossiers die de ouders kregen nadat ze wanhopig om openheid hadden gevraagd. Waarom waren ze als fraudeurs aangemerkt, wat hadden ze fout gedaan? Nu wisten ze nog niets, ondanks de mooie woorden van Snel.

Die liet meteen weten dat hij de ophef over de zwartgelakte dossiers begreep, maar het was al te laat. Twee weken geleden overleefde Snel nog een motie van wantrouwen, maar na dit nieuwe incident was hij niet meer te redden.

Bekijk ook;

Ouder over aftreden Snel: ’Wat schieten wij ermee op?’

Telegraaf 18.12.2019 Het aftreden van staatssecretaris Snel (Financiën) heeft bij gedupeerde ouders voor vertwijfeling gezorgd. „Wat schieten wij ermee op?”

Latoya Wadal, moeder van vier kinderen, had gehoopt vandaag een verklaring te krijgen voor wat ze afgelopen jaren heeft moeten doorstaan. Dat het misschien toch nog ergens goed voor is geweest. Maar voordat ze goed en wel op de publieke tribune zat, kondigde de staatssecretaris zijn vertrek al aan. Nu staat Wadal onwennig in de hal van de Tweede Kamer, waar zij met lotgenoten haar verhaal doet.

De SP gaat rond met oliebollen. Voor de partij, die samen met het CDA de kwestie politiek onder de aandacht bracht, is het aftreden van Snel een overwinning. „Deze ouders waren vandaag sowieso niks opgeschoten, met of zonder vertrek van Snel”, zegt Kamerlid Leijten, die de ouders uitlegt dat het debat weliswaar over de fouten bij de Belastingdienst gaat, maar vooral over de positie van de staatssecretaris.

Hij had de toeslagaffaire veel eerder kunnen oplossen, vindt zij. „Als hij de ernst ervan tot zich had laten doordringen. Bovendien heeft hij de Kamer verkeerd geïnformeerd.”

’Verlost’

Wadal snapt best dat Snel de eer aan zichzelf heeft gehouden. „Is hij eindelijk verlost van alle aandacht van media en boze ouders.” Zelf is ze allang niet boos meer. Wel verslagen. Met Sinterklaas heeft ze geen cadeaus kunnen kopen voor haar kinderen . „Weet je hóe pijn het doet als je kinderen zien dat Sinterklaas wel bij de buren is langs geweest?”

Ze moest kinderopvangtoeslag terugbetalen toen de opvang waar haar kinderen waren geplaatst werd gesloten wegens malversaties. In één moeite door verklaarde de Belastingdienst ook de ouders tot fraudeurs. „Ik zou een kind hebben opgegeven dat niet bestaat.”

Tot op de dag van vandaag betaalt ze voor een fout die niet de hare is. Om de 18.000 euro terug te halen die ze zogenaamd verschuldigd was, werden alle toeslagen gestopt en beslag gelegd op haar salaris. Vorig jaar kreeg ze te horen dat er misschien een misverstand was. „Maar bel je de Belastingdienst, dan weet niemand ergens van.”

Kerstdiner

Het verhaal van Rita Sadilua lijkt erop, al moest zij 52.000 euro terugbetalen. Ze maakt lange dagen in de kledingzaak, maar had voor het debat een dag vrij genomen. „De kinderen hadden kerstdiner op school. Daar had ik ook graag bij willen zijn, maar ik vond dit belangrijker.”

Dat het debat voorbij was voordat het was begonnen, heeft haar overvallen. „Ik ben verdrietig. Wat hebben we hier nou aan?” Dat vraagt Dulce Goncalves Tavares zich ook af, al is ze door een schuldsaneringstraject af van de 125.000 euro schuld waarmee de fiscus haar opzadelde. „Jammer voor die man dat hij zijn baan verliest. Dat hebben veel ouders ook meegemaakt.”

Roger Derikx, die twee weken geleden van de tribune werd gehaald vanwege zijn hartenkreet dat zijn leven kapot was gemaakt, vond het aftreden ’een zwaktebod’. „Nu komt er een ander poppetje dat zich eerst in moet lezen.” Dan duurt het nog langer dat de fiscus z’n fout toegeeft en een begin maakt met de 75.000 euro die hij inmiddels heeft terugbetaald. Maar de tien jaar van stress, waarin zijn relatie strandde, die maakt ook de opvolger nooit meer goed.

Bekijk meer van; overheidsbeleid bedrog Snel Belastingdienst Financiën

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66), woensdag in het gebouw van de Tweede Kamer.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën (D66) is afgetreden vanwege de toeslagen affaire. Foto David van Dam

‘Het is echt een misdaad die hier begaan is door de Nederlandse overheid’

NRC 18.12.2019 Onder de gedupeerde ouders in de toeslagenkwestie heerste teleurstelling na het opstappen van Menno Snel. Ze zien het als weglopen voor het debat dat de staatssecretaris te wachten stond.

Nadat Menno Snel zijn aftreden bekend heeft gemaakt, blijft het druk op de publieke tribune van de Tweede Kamer. De slachtoffers van de toeslagenaffaire zijn woensdag massaal naar Den Haag gekomen – voor een debat. Ze blijven zitten nadat de staatssecretaris van Financiën de Kamer heeft verlaten. Een bode loopt de stoeltjes langs: „Hij is opgestapt, dus het debat gaat nu niet door.”

„Het is echt een misdaad die hier begaan is door de Nederlandse overheid.”

Even later, buiten de plenaire zaal, overheerst de teleurstelling. De gedupeerden, die door de Belastingdienst jarenlang ten onrechte als fraudeurs zijn bestempeld, begrijpen ook wel dat de positie van D66’er Snel moeilijk was geworden.

Maar wat in Den Haag ‘politieke verantwoordelijkheid nemen’ wordt genoemd, zien zij als ‘weglopen’. „Ik ben gekomen om te vechten”, zegt een van de ouders. „En nu zegt degene met wie ik wil vechten dat hij ermee ophoudt. Eigenlijk heeft hij gewonnen.”

Helpt het aftreden van Snel de slachtoffers? „Niet direct”, zegt Kamerlid Renske Leijten (SP), die zich al maanden heeft vastgebeten in het dossier. „Maar ik had ook niet het idee dat de staatssecretaris met helpen bezig was. Dus dat is een beetje de dubbele situatie waarin je dan komt.”

Volgens Leijten moet er snel een nieuwe staatssecretaris komen. Bovendien moet die de toeslagen ook meteen tot topprioriteit verklaren. „Het is echt een misdaad die hier begaan is door de Nederlandse overheid. Heel veel mensen hier zitten nog op het minimum en zijn helemaal getraumatiseerd.”

Stap terug

Jacqueline Imminga is niet rouwig om het vertrek van Snel. „Hij was niet kordaat genoeg.” Tegelijk maakt ze zich geen illusies. „Dit gaat de mensen gewoon niet helpen.” Tenzij deze „stap terug” er opeens toe leidt dat er „drie stappen vooruit” gezet kunnen worden.

Maar veel vertrouwen heeft ze daar niet in. Ook andere gedupeerden hebben dat niet. „Het gaat nu allemaal veel langer duren”, klinkt het bij de grote kerstboom met nepcadeautjes in het Kamergebouw. En: „De volgende staatssecretaris zal zich moeten inwerken.”

Lees ook het profiel over Menno Snel: Oer-ambtenaar Menno Snel vertilde zich aan de Belastingdienst

Imminga’s kinderopvangbedrijf in Almere ging ten onder, nadat de Belastingdienst opeens toeslagen had stopgezet van klanten met een tweede nationaliteit. „Ze zeggen gewoon: u bent fraudeur, en bewijst u maar dat het niet zo is. Erger: je kríjgt niet eens de kans om dat te bewijzen. Het voelde heel Russisch.” Imminga vindt dat de top van de Belastingdienst „strafrechtelijk vervolgd” moet worden. „Die heeft willens en wetens levens kapotgemaakt.”

Ook Imminga en haar bedrijf kregen het etiket ‘fraudeur’ opgeplakt, en anders dan bij sommige andere gedupeerden is het er bij haar nog niet af gehaald. „Ik heb mijn dossier opgevraagd”, zegt ze met een wrang lachje. De persoonlijke dossiers die gedupeerden de afgelopen weken door de Belastingdienst kregen toegestuurd, met soms pagina’s achter elkaar alleen maar weggelakte informatie, luidden uiteindelijk de val van Snel in.

Imminga is bezorgd: voor ouders is het al heel moeilijk gebleken om compensatie te krijgen; haar verwachting is dat dit voor getroffen kinderopvangbedrijven nóg moeilijker zal zijn. „Als je tegen een bedrijf zegt dat het ten onrechte is beschuldigd, kom je toch in een heel ander compensatieverhaal terecht.”

Lees ook deze artikelen;

Gedupeerden luisteren vanaf de publieke tribune tijdens het algemeen overleg in de Tweede Kamer over de langlopende kwestie rond het stopzetten van de kinderopvangtoeslag bij honderden ouders. Beeld ANP

Advocaten: vertrek van Snel is niet de oplossing

Trouw 18.12.2019 De gedupeerden van de toeslagaffaire zien liever de topambtenaren bij de Belastingdienst opstappen dan minister Snel. Ze zijn er niet zo mee bezig, met het vertrek van staatssecretaris Menno Snel van financiën.

Voor de cliënten van advocaat Eva González Pérez uit Eindhoven gaat hoe dan ook het gewone leven door. Ze gaan naar het werk, doen boodschappen, brengen hun kinderen naar school. En ondertussen wachten ze op een oplossing voor de tienduizenden euro’s aan kinderopvangtoeslag die ze jarenlang onterecht terug hebben moeten betalen of nog steeds betalen.

Die oplossing is volgens de cliënten van González Pérez niet per se dichterbij nu de staatssecretaris is afgetreden, zegt de advocaat. “De kern van het probleem zit volgens hen bij de Belastingdienst. Het zou veel mensen bij de Belastingdienst sieren als ze zouden opstappen. Dat zou de juiste stap zijn.”

Menno Snel wordt verweten informatie achter te hebben gehouden, maar volgens González Pérez is hij niet de hoofdschuldige als het gaat om de gebrekkige informatievoorziening. “De Belastingdienst is de dienst die de informatie moet verstrekken. Daar is Snel van afhankelijk geweest. Ik denk niet dat het zijn bedoeling is geweest op de Tweede Kamer onjuist te informeren.”

Snel was van goede wil, zag ook advocaat Jacqueline Nieuwstraten. “Hij was wel iemand die tot een oplossing probeerde te komen.” Ook de cliënten van Nieuwstraten betaalden te veel kinderopvangtoeslag terug, maar over hun zaken gaat het tot nu toe niet of nauwelijks.

Het gaat om mensen die toeslagen terugbetalen die ze in bijvoorbeeld 2007of 2008 hebben ontvangen. Dat is nog voor het omstreden fraudeteam van de Belastingdienst van start ging en mensen onterecht als fraudeur aanwees. “Hoe heeft het in het begin al zo fout kunnen gaan”, wil de Rotterdamse advocaat weten.

Maar dat antwoord, benadrukt Nieuwstraten, komt er alleen als er straks een staatssecretaris zit met verstand van zaken. Iemand met managementkwaliteiten, die ambtenaren kan opleggen: nou ga je doen wat ik zeg. “Straks wordt staatssecretaris nummer vier op dit dossier gezet.

Is die dan wel volledig ingelezen? In mijn optiek moet er ook een oplossing komen voor de mensen die hun kinderopvangtoeslag uit bijvoorbeeld 2008 onterecht terug moeten betalen. Gebeurt dat niet, dan blijven deze mensen de pijn nog heel lang voelen.”

Een aantal cliënten van González Pérez heeft inmiddels een deel van het betaalde geld terug. Maar daarmee is de kous nog niet af. “Naast het terugbetaalde geld krijgen cliënten ook een schadevergoeding van 2500 euro. Maar ze zijn dan wel vijf jaar als fraudeur aangemerkt. Dat staat niet in verhouding.”

Lees ook:

De afgetreden Menno Snel werd gemangeld door een dienst die hij nooit onder controle kreeg

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën houdt de eer aan zichzelf en treedt af. Meermalen moest hij diep door het stof in de toeslagenaffaire. “De menselijke maat heeft niet voorop gestaan”. 

Meer over; Belastingdienst politiek Eva González Pérez Menno Snel Jacqueline Nieuwstraten Jeannine Julen

Opvolger Snel wacht hels karwei bij fiscus

Telegraaf 18.12.2019 Het aftreden van staatssecretaris Menno Snel (D66) kwam met lange tanden en eigenlijk ook te laat. Weken geleden was reeds kristalhelder dat bij de Belastingdienst grove en zelfs onwettige fouten zijn gemaakt die het leven van onschuldige burgers totaal op de kop zetten. Mensen zijn hun auto, hun huis en zelfs hun huwelijk verloren.

Dergelijk falen verdient de hoogste politieke prijs. Niet omdat de bewindspersoon in kwestie persoonlijk de fouten heeft gemaakt, maar omdat hij er politiek verantwoordelijk voor is. Juist een opstappen laat zien dat er in Den Haag een grens wordt getrokken tussen wat er in dit land aanvaardbaar is en wat niet. Een signaal dat ook moet doordringen in de top van de fiscus.

Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is, maar de technocratische indruk die Snel wekte, hielp zijn positie niet. Er zijn maar weinig bewindspersonen die het tijdens een crisissituatie met bravoure en opgelezen excuses redden. Kamerleden willen het meeleven ook ’voelen’.

De afgelopen twee weken rees helemaal geen beeld op van de door Snel beloofde menselijke maat die zou worden doorgevoerd bij de Belastingdienst; de zwartgeblakerde dossiers die gedupeerden over de schutting gekieperd kregen, gaven een tegenovergestelde indruk.

Terecht pleitte de bewindsman in zijn afscheidsrede voor het grondig op de schop nemen van het toeslagencircus. Dit rondpompen van geld is een door Haagse politici zelf gecreëerd monster, dat inmiddels al jaren onder vuur ligt. Keer op keer is echter juist vanuit de fiscus gewaarschuwd dat de dienst een grootschalige verbouwing van het systeem niet aan kon en kan.

Doorgaan op de ingeslagen weg is geen optie. Hier ziet de politiek zich dus geconfronteerd met een dilemma; verandering wensen in een wankele organisatie kan tot meer problemen leiden. Bij uitkeringsfabriek UWV, een mogelijk nieuw tehuis voor het toeslagensysteem, gaan de zaken immers ook niet van een leien dakje.

Waarschijnlijk kan pas bij de volgende formatie een knoop worden doorgehakt. De opvolger van Snel mag de contouren hiervoor in de verf zetten. Tegelijkertijd moet hij of zij een organisatie met tienduizenden mensen aansturen en Kamer en gedupeerden de indruk geven dat de menselijke maat topprioriteit is.

Donderdagavond begint de Kamer aan haar kerstreces. Het belooft voor de D66-partijtop een flinke speurtocht te worden naar de man of vrouw die het helse karwei bij de fiscus wil aanvaarden.

Bekijk meer van; overheid belastingen Menno Snel Den Haag Belastingdienst

Staatssecretaris Menno Snel woensdag in de Tweede Kamer, waar hij zijn aftreden bekendmaakte.

Staatssecretaris Menno Snel woensdag in de Tweede Kamer, waar hij zijn aftreden bekendmaakte. Foto David van Dam

Oer-ambtenaar Menno Snel vertilde zich aan de Belastingdienst

NRC 18.12.2019 De afgetreden Menno Snel werd gewaardeerd om zijn kennis, maar vond politiek nooit leuk.

Menno Snel moet in de afgelopen weken, in de slepende toeslagenaffaire bij de Belastingdienst, vaak woest zijn geworden. De D66’er die woensdagmiddag aftrad als staatssecretaris van Financiën, speelt wekelijks een potje zaalvoetbal en staat daar bekend als temperamentvol en bloedfanatiek. Als iets niet loopt zoals hij wil, kan hij tegen medespelers behoorlijk uit z’n dak gaan. En hij kan slecht tegen z’n verlies.

Het liep bij ‘zijn’ Belastingdienst bepaald niet zoals hij wilde. Bij de afwikkeling van de toeslagenaffaire kwam de fiscus voortdurend met geblunder in het nieuws. De Belastingtelefoon die een dag na het emotionele debat op 4 december drie uur eerder dicht ging – vanwege Sinterklaas. Gedupeerde ouders die na jaren wachten eindelijk een afspraak hadden op een belastingkantoor – die afspraak werd op het laatste moment afgezegd.

Het summum van de blunders waren de gedupeerde ouders uit de regio Rotterdam, die op verzoek hun persoonlijke dossier kregen toegestuurd – dat dossier was grotendeels met zwarte lak onleesbaar gemaakt. Dat was de aanleiding om de staatssecretaris opnieuw naar Tweede Kamer te roepen.

Lees ook: ‘Ik zit door de Belastingdienst diep in de schulden’

‘Op hol geslagen fraudeaanpak’

Snel erkende bij zijn ontslagverklaring in de Tweede Kamer dat er „ontzettend veel niet goed is gegaan” , dat ontzettend veel ouders de dupe zijn geworden van „een op hol geslagen fraudeaanpak” en „een weinig menselijke aanpak van de manier waarop dat werd afgewikkeld”. Hij had dit dossier nog graag „met hart en ziel” zelf tot een goed einde willen brengen.

Dat was de reden dat hij twee weken geleden juist géén gehoor wilde geven aan de oproep van enkele oppositiepartijen om af te treden. Tegen Renske Leijten van de SP zei hij het belangrijker te vinden om verder te werken aan een oplossing voor de ouders. „Die komt geen meter dichterbij met een soort politieke daad.”

Inmiddels, zei hij woensdag, wist hij dat hij niet meer kon rekenen op steun van „een zo groot mogelijk deel van de Kamer” om het hardnekkige dossier van de toeslagen tot een goed einde te brengen. „Er moet politiek ruimte blijven om fouten te maken.”

Zijn besluit om af te treden was misschien wel zijn eerste politieke daad in zijn korte bestaan aan het Haagse Binnenhof. Want Menno Snel was niet zo politiek georiënteerd.

Toen hij in oktober 2017 door de huidige minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees werd gevraagd om staatssecretaris in het nieuwe kabinet te worden, moest Snel nog lid worden van D66. Koolmees wist alleen dat hij altijd op D66 had gestemd.

Snel (49) was uitgekozen om zijn deskundigheid, van financiën en fiscale zaken. Ook stond hij bekend om zijn enthousiasme voor het openbaar bestuur. Hij koos in de jaren negentig voor een ambtelijke carrière op het ministerie van Financiën. Hij liet een beter betaalde loopbaan in de commerciële bancaire sector schieten.

Op het departement koos hij op enig moment vrijwillig voor een betrekking bij de afdeling fiscale zaken – voor veel ambtenaren niet de meest sexy afdeling van het departement. Snel vond het interessant en leerzaam. Later kreeg hij ook bestuurlijke ervaring als bewindvoerder bij het IMF in Washington (2011-2016).

Hij kijkt naar de agenda die anderen voor hem hebben geschreven en die gaat hij uitvoeren, aldus Renske Leijten Kamerlid SP

Meer ambtenaar dan politicus

Voor een nieuwe staatssecretaris van Financiën is het bestuurlijk gezien een pre als je het departement goed kent en ook verstand hebt van de inhoud van de dossiers. Daar werd Menno Snel ook alom voor geprezen, ook door de oppositie. Maar zijn gebrek aan politieke ervaring brak hem op. Voor veel kritische Kamerleden bleef hij te veel een ambtenaar.

Een technocraat die de vele problemen die op zijn bordje lagen – niet alleen de toeslagenaffaire, er waren ook problemen met de erf- en schenkbelasting en, altijd, met de ict en personeelsaanwas – vooral bestuurlijk wilde oplossen.

Hij hield geen rekening met de wensen van de Kamer. En voelde slecht of niet op tijd aan hoe de mensen in het land – voor hem de belastingplichtigen – tegen besluiten uit de Den Haag aankijken. Zoals Renske Leijten (SP) eens zei: „Menno Snel is geen politicus, maar ambtenaar. Hij kijkt naar de agenda die anderen voor hem hebben geschreven en die gaat hij uitvoeren.”

Ook een ander oppositie-Kamerlid, Henk Nijboer van de PvdA, miste bij Snel „politieke bevlogenheid”. Dat bleek bij het eerste grote dossier dat hij moest verdedigen: de omstreden afschaffing van de dividendbelasting. Nijboer: „Hij koos eerst voor de volle verdediging, en nadat het was ingetrokken zei hij ineens dat andere maatregelen beter waren. Daaruit blijkt niet echt zijn overtuiging.”

Ook op zijn ministerie zagen de mensen die nauw met Snel samenwerkten dat hij meer lol had in het ambtelijk overleg – het nadenken over grote dingen zoals het jaarlijkse Belastingplan met alle nieuwe fiscale wetgeving – dan het publieke en politieke aspect van de functie. Hij was weliswaar altijd goed gehumeurd en makkelijk benaderbaar. Maar het steeds maar klaar moeten staan voor de Kamer of de media, met een mening of een politiek oordeel, vond hij zwaar en niet leuk.

De laatste maanden was te merken dat het werken aan een oplossing van het toeslagendossier zwaarder werd. Het was hem aan te zien. Snel maakte, erkende hij dinsdagmiddag ook, zelf ook fouten. Soms pijnlijk zichtbaar en plein public.

Zo zag hij in november bij een persconferentie over de compensatieregeling een journalist met hoofddoek voor een gedupeerde moeder aan. „Wat fijn dat u er bent.” En kreeg hij begin december de hoon van de publieke tribune over zich heen toen hij als loket voor ouders met vragen doodleuk de Belastingtelefoon suggereerde. Die was toen al weken slecht bereikbaar.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Wie doodt het monster van de toeslagen?

Lees ook deze artikelen;

Gedupeerden teleurgesteld naar huis na aftreden Snel

AD 18.12.2019 Gedupeerde ouders die naar de Tweede Kamer waren gekomen om het debat met staatssecretaris Menno Snel over de toeslagenaffaire te volgen, gaan gefrustreerd naar huis. Ze balen dat het bleef bij alleen een korte mededeling van Snel, die aankondigde af te treden.

Het is al bijna 2020. Dit gaat alleen maar langer duren, aldus Gedupeerde.

,,Ik wilde graag oplossingen zien’’, zegt een moeder uit Rotterdam. Ze heeft een oppas geregeld voor haar kind en ‘kan niet geloven’ dat er geen debat was om naar te luisteren. Ook andere gedupeerden wilden graag toezeggingen, vooral voor andere zaken dan de specifieke kinderopvangtoeslagzaak die tot nu toe is onderzocht door een commissie.

,,Het is maar een politiek spel’’, vindt een andere gedupeerde. Dat Snel opstapt zorgt alleen maar voor vertraging: ,,Het is al bijna 2020. Dit gaat alleen maar langer duren.’’

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Hoe de toeslagenaffaire Menno Snel boven het hoofd groeide

AD 18.12.2019 De affaire met de kinderopvangtoeslag begon al onder zijn voorgangers, maar kost Menno Snel nu alsnog de kop. Intussen blijft de zaak zich uitbreiden, met duizenden slachtoffers die door de fiscus als fraudeur zijn aangezien. Een samenvatting.

Waarom kwam Menno Snel in de problemen?
Snel was als staatssecretaris verantwoordelijk voor de Belastingdienst. Die besloot in 2014 voor circa 300 ouders – de tellingen lopen uiteen – de kinderopvangtoeslag volledig stop te zetten en terug te vorderen. Aanleiding daarvoor was een onderzoek door een antifraudeteam, dat de naam CAF 11 kreeg.

Bij controle van het Eindhovense gastouderbureau Dadim was het team op ‘onregelmatigheden’ gestuit. Zo bleek dat ouders onvolledige of onjuiste informatie hadden aangeleverd toen zij de toeslag aanvroegen. Soms ging het om een verkeerd ingevuld getal of een ontbrekend bonnetje. Toch greep de Belastingdienst keihard in.

Doordat gezinnen opeens honderden euro’s per maand misliepen en daarnaast ook bedragen uit jaren ervoor moesten terugbetalen, kwamen zij in grote financiële problemen terecht. Zij moesten bijvoorbeeld gedwongen hun auto verkopen of hun woning uit.

En dat was niet terecht?
De Belastingdienst had de kinderopvangtoeslag niet zomaar in één klap volledig mogen stopzetten, zo oordeelde de Raad van State in 2017. Inmiddels is duidelijk dat ouders amper de kans kregen om fouten te herstellen, hoe klein die dikwijls ook waren.

Daarnaast werden bezwaren van gedupeerde ouders veel te laat behandeld: de langstlopende procedure telde maar liefst 1105 dagen. Al die tijd moesten ouders het zonder toeslag stellen en gingen de invorderingen door.

Pas nadat de Nationale Ombudsman de zaak twee jaar geleden oppakte, en de Tweede Kamer vragen begon te stellen, werd de zaak een politieke kwestie. Vooral de Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) beten zich vast in het dossier en slaagden erin informatie beetje bij beetje en na herhaaldelijk doorvragen naar boven te krijgen.

Toch duurde het nog tot dit jaar voordat Snel de lopende invorderingen stopzette en een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner liet onderzoeken of en hoe de gedupeerde ouders gecompenseerd konden worden. Die kwam in november tot de conclusie dat zij schadevergoeding moeten krijgen. Snel nam dat advies over.

Waarom greep Snel niet eerder in?
Dat is de vraag die veel Kamerleden lang heeft bevreemd. Na het vernietigende rapport van de Nationale Ombudsman maakte Snel weliswaar tot twee maal toe excuses, en onlangs volgde zelfs een derde keer, maar pas in de loop van dit jaar ging hij zich naar eigen zeggen verder verdiepen in de zaak en sprak hij ook zelf met gedupeerde ouders. Snel kwam toen tot de conclusie dat er bij de Belastingdienst sprake is geweest van ‘tunnelvisie’ en daardoor ‘de menselijke maat’ uit de oog is verloren.

De commissie-Donner ging een stap verder en concludeert dat de ouders door een ‘vooringenomen’ aanpak door de Belastingdienst eigenlijk geen schijn van kans hadden om kleine foutjes recht te zetten en domweg als fraudeurs werden behandeld.

De rechtsbescherming schoot tekort, aldus Donner. Daarnaast waarschuwt hij dat het aantal gedupeerden ouders uiteindelijk waarschijnlijk in de duizenden loopt, doordat er in totaal circa 170 soortgelijke CAF-zaken zijn geweest waarbij vermeende fraude met toeslagen in het spel was.

Hoe kon het handelen van de Belastingdienst zo ontsporen?
De commissie-Donner wees met een beschuldigende vinger naar het politieke klimaat tijdens de vorige twee kabinetten, waarbij de nadruk meer en meer op fraudebestrijding kwam te liggen. De oprichting van het Combiteam Aanpak Facilitators, dat leidde tot het CAF 11-dossier, was hier een reactie op.

De zogeheten ‘Bulgarenfraude’ in 2013 bracht toenmalig staatssecretaris Frans Weekers in grote problemen. Hij wist een motie van wantrouwen, ingediend door de oppositie, ternauwernood te overleven. Vanaf dat moment werd iedere misslag, overtreding of onjuiste aangifte van een toeslag als fraude aangeduid, aldus Donner.

Rond de Belastingdienst is het sindsdien nooit meer rustig geweest. In 2014, toen bleek dat de problemen met Toeslagen voortwoekerden, besloot Weekers alsnog om zelf op te stappen. Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot Eric Wiebes, maar ook die wist de problemen bij de Belastingdienst niet op te lossen. Een reorganisatie om de dienst toekomstbestendig te maken liep helemaal uit de hand waarna hij met de schrik vrij kwam door minister van Economische Zaken en Klimaat te worden.

Zijn opvolger Snel gooide het roer om en zette in op ‘beheerste vernieuwing’ van de Belastingdienst, waarbij even geen plaats is voor al te grote politieke ambities. Snel oogstte lange tijd lof voor zijn aanpak, omdat hij rust bracht bij de fiscus.

Waarom kost de toeslagenaffaire hem nu alsnog de kop?
Omdat hij het vertrouwen van steeds meer Kamerleden verloor. Begin december leek hij de kerst nog te zullen halen: toen kreeg Snel nog de steun van 90 van de 150 leden, na het moeilijkste debat in zijn politieke leven.

Een grote meerderheid, inclusief de oppositiepartijen GroenLinks en SGP vonden toen nog dat Snel onderdeel van de oplossing van de affaire was in plaats van het probleem. Een motie van wantrouwen, ingediend door de SP, kreeg toen bij lange na geen meerderheid.

Die houding veranderde afgelopen weken echter toen ouders die hun dossier bij de Belastingdienst hadden opgevraagd een stapel papier kregen dat voor een deel helemaal zwartgelakt was, zonder dat duidelijk werd gemaakt waarom dat was. Daarmee kreeg het vertrouwen van gedupeerden een nieuwe knauw, terwijl Snel er juist voor moest zorgen dat dit werd hersteld.

Vervolgens bleven er negatieve verhalen opduiken: zo zou de Belastingdienst ook onder Snel toeslagen stop hebben gezet, ook al wisten ambtenaren dat dat niet mocht. Daarnaast kwamen verhalen naar buiten van afspraken met slachtoffers die door de fiscus op het laatste moment waren afgezegd.

Daardoor verloren GroenLinks en SGP het vertrouwen in de staatssecretaris en kwam Snel steeds verder alleen te staan. Alleen de coalitiepartijen steunden hem tenslotte nog. Zij hebben echter slechts 75 van de 150 zetels. Die steun achtte Snel onvoldoende om aan te kunnen blijven.

Hoe gaat het nu verder?
D66 moet op zoek naar een nieuwe staatssecretaris. Tegelijkertijd moet de compensatie aan gedupeerden doorgaan. Nog deze week krijgt de eerste groep ouders uit het eerder genoemde CAF 11-dossier het bedrag aan toeslagen dat zij mis zijn gelopen of ten onrechte terug moesten betalen, plus een schadevergoeding.

In januari komen twee rapporten, waaronder een vervolgrapport van de commissie-Donner, waaruit zal blijken hoeveel mensen er nog meer in aanmerking komen voor schadevergoeding. Zij moeten in de loop van komend jaar allemaal recht worden gedaan.

Snel stapt op om toeslagenaffaire: ‘Als vertrek oplossing ouders dichterbij brengt, doe ik dat graag’

AD 18.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) heeft zijn ontslag aangekondigd in de Tweede Kamer. Vanmiddag heeft de koning hem formeel uit zijn functie ontheven.

“Ik wil geen politicus worden die meelift op elke golf van verontwaar­di­ging of applaus”, aldus Menno Snel.

Snel kwam tot de conclusie dat zijn positie onhoudbaar was geworden in de zogeheten toeslagenaffaire. De afgelopen dagen bleek dat de gehele oppositie het niet meer in hem zag zitten. En ook binnen de coalitiepartijen werd getwijfeld of Snel nog wel de man was om de problemen bij de Belastingdienst op te lossen.

De affaire draait om honderden, maar waarschijnlijk duizenden ouders die door de Belastingdienst ten onrechte zijn aangemerkt als fraudeur waardoor zij tot vele tienduizenden euro’s aan kinderopvangtoeslag moesten terugbetalen. Ten onrechte werden zij door dwangbevelen en loonbeslagen in grote problemen gebracht.

Hoewel Snel beterschap beloofde en een regeling trof om de gedupeerde ouders te compenseren, bleek vorige week dat ambtenaren bij de Belastingdienst nog steeds te veel volgens de regeltjes werkten en te weinig rekening hielden met ‘de menselijke maat’.

Toen ouders hun dossiers opvroegen om te weten te komen waarom ze ooit als fraudeur waren aangemerkt, bleken veel pagina’s zwartgelakt. Hoewel daar redenen voor waren (gegevens van derden moeten volgens de wet worden zwartgelakt) had ouders op zijn minst moeten worden uitgelegd waarom dat zo was, volgens Snel.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Emotioneel

 Mark Rutte @MinPres

De problemen met de toeslagen hebben een grote impact op de betrokken mensen. Het kabinet voelt onverminderd de plicht om op korte termijn te komen tot een oplossing die recht doet aan iedereen die getroffen is door de toeslagenproblematiek.

,,Twee weken geleden hadden we een emotioneel debat over de toeslagenaffaire waarbij ouders wat is aangedaan,’’ zegt Snel. ,,Nu bleek met die zwartgelakte dossiers dat alles wat ik probeerde uit te stralen – een Belastingdienst die open wil zijn – teniet werd gedaan.

Dat zwartlakken is met de beste bedoelingen gedaan toen die dossiers zijn samengesteld. Maar er is een enorm belangrijke stap vergeten: wat hebben de burgers eraan? Is dit nou wat we aan burgers geven? En die fout is gemaakt. Ik snap dat dat ook mijn eigen functioneren in de weg staat.’’

Twee weken geleden overleefde Snel nog een motie van wantrouwen in de Tweede Kamer over de toeslagenaffaire. Maar de afgelopen dagen zei de volledige oppositie (ook partijen die hem twee weken geleden nog steunden) dat ze geen vertrouwen meer in de bewindsman hadden.

Volgens Snel kan hij zo niet verder. Volgens hem zullen er ‘meer incidenten volgen’. Want er is een hoop mis bij de Belastingdienst. Om de bezem door de dienst te kunnen halen en een cultuurverandering door te voeren, heeft hij de politieke steun nodig van de Tweede Kamer. ,,Ik wil geen politicus worden die meelift op elke golf van verontwaardiging of applaus.’’

Onderdeel van probleem

Na afloop van zijn verklaring in de Tweede Kamer toonde Snel zich onbewogen over zijn besluit. ,,Toen ik die beelden van die zwartgelakte pagina’s op social media zag, dacht ik: hoe ga ik dit nog rechtzetten? Er is niet één moment geweest dat ik dacht: nu gaat het niet langer.

Zolang ik onderdeel van de oplossing kon zijn, wilde ik dat doen. Maar als ik door Tweede Kamer juist gezien wordt als onderdeel van het probleem, moet je eerlijk zijn. Dan is je eigen functie van minder belang dan de oplossing van het probleem.’’

Wel gaf hij toe dat hij het liever anders had gezien. ,,Ik was graag verder gekomen dan ik ben gekomen. Maar er zijn belangrijke stappen gezet. De uitbetaling van compensatie voor de ouders is begonnen. Er is erkenning gekomen voor al die ouders: jullie zijn onterecht als fraudeurs behandelend.

Daar hebben ze jaren op moeten wachten. Daarmee is een eerste stap gezet. Het is voor mij ten einde. Maar de strijd van die ouders en het goedmaken van de ellende die hen is aangedaan nog lang niet. Als mijn vertrek een oplossing voor hen dichterbij brengt, doe ik dat graag.’’

Menno Snel © ANP

Ouders: ’Aftreden Menno Snel schofterig’

Telegraaf 18.12.2019 Nog voor het begin van het debat is staatssecretaris Snel (Financiën) woensdagmiddag opgestapt. De politicus kwam in opspraak wegens de zogenoemde toeslagenaffaire en hield de eer aan zichzelf.

„Als u Kamer twijfelt of ik wel een deel van de oplossing ben, is het moment gekomen om af te treden”, aldus Snel. Hij vroeg meteen het woord. „U voelt wel een beetje waar dit naartoe gaat”, zei hij na een uiteenzetting van wat er de afgelopen periode fout was gegaan en waar hij aan werkte.

Daarna maakte hij bekend nu zijn politieke verantwoordelijkheid te nemen door op te stappen. „Als het geduld op is met het maken van foutjes, dan wordt het lastig.”

Van de Tweede Kamer kreeg hij een applaus, maar op de publieke tribunes waren de reacties gemengd. Roger Derikx, de man die twee weken geleden bij het vorige debat van de tribune werd gehaald, vond het ’een zwaktebod’ en ’schofterig’ dat Snel aftrad. Meerdere gedupeerden vroegen zich af hoe het nu verder moet met hun zaken. „Nu komt er een ander poppetje dat zich eerst in moet lezen”, zei Derikx.

Vanuit de coalitie klinkt begrip voor Snels opstappen. CDA’er Omtzigt noemt het een ’begrijpelijk besluit’ en Jetten, partijleider van Snels partij D66, ’begrijpt zijn keuze’. „Je kunt verder met de kleinst mogelijke meerderheid, maar hij vond het belangrijk dat er meer steun zou zijn”, zei Jetten.

„Deze zaak had veel eerder opgelost kunnen worden als Snel eerder de ernst ervan had ingezien”, zegt SP-Kamerlid Leijten, die samen met Omtzigt een van de aanjagers waren achter het openbaren van de toeslagaffaire.

Wat haar betreft had de staatssecretaris eerder mogen opstappen. Ze snapt dat voor veel andere Kamerleden de onleesbaar gemaakte dossiers die gedupeerde ouders kregen de druppel was. „Het onderstreepte precies het probleem van dit onderwerp: een harde, kille Belastingdienst die geen oog heeft voor mensen.”

PvdA’er Nijboer noemt het vertrek van Snel onvermijdelijk: „De enorme ellende die ouders door machtsmisbruik van de Belastingdienst is aangedaan, kon geen andere consequentie hebben.”

Bekijk ook: 

Hoe technocraat Snel ten onder ging 

Zwartgelakte dossiers

Snel moest zich vandaag voor de Kamer wederom verantwoorden voor de affaire waarin duizenden ouders door de fiscus onterecht als fraudeurs werden neergezet en tienduizenden euro’s terug moeten betalen. Deze keer ging het specifiek om de zwartgelakte dossiers die bij verschillende gedupeerden op de mat vielen. Tot een nieuw kruisverhoor kwam het niet, aangezien Snel aan het begin van het debat al het woord nam.

Bekijk ook: 

’Wat heeft de Belastingdienst te verbergen?’ 

Bekijk ook: 

Snel: zwartgelakte dossiers vooraf niet gezien 

Bekijk ook: 

Vernedering door Belastingdienst: zo ontluisterend is het 

Rutte noemt vertrek ’spijtig’

Premier Mark Rutte noemt het vertrek van staatssecretaris Menno Snel van Financiën „ongelooflijk jammer.” Volgens Rutte twijfelde „niemand aan zijn enorme inzet om tot een oplossing te komen. We verliezen een zeer betrokken en deskundige collega en dat is buitengewoon spijtig.”

De taken van Snel worden voorlopig waargenomen door minister Hoekstra (Financiën), totdat D66 een nieuwe staatssecretaris heeft gevonden.

Bekijk ook: 

De Belastingdienst verwoestte Janets leven 

Lees hier het twitterverslag terug:Tweets by ‎@IngeLengton

Staatssecretaris Menno Snel van Financien maakt zijn aftreden bekend tijdens een debat in de Tweede Kamer over de kinderopvangtoeslagaffaire. Beeld ANP

De afgetreden Menno Snel werd gemangeld door een dienst die hij nooit onder controle kreeg

Trouw 18.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën houdt de eer aan zichzelf en treedt af. Meermalen moest hij diep door het stof in de toeslagenaffaire. “De menselijke maat heeft niet voorop gestaan”.

Dat de Belastingdienst de dossiers naar van fraude verdachte ouders stuurde, waar grote delen vanwege de privacy onleesbaar waren gemaakt, is de druppel in een lange reeks van ernstige fouten.  “Helaas een typisch voorbeeld van een Belastingdienst die nog altijd niet de menselijke maat voorop heeft staan”, zegt  Snel. Hiervoor neemt hij vandaag de politieke verantwoordelijkheid.

In een korte verklaring in de Tweede Kamer lichtte Snel zijn vertrek toe. Hij erkende opnieuw het “enorme ongemak” dat hij voelde over “onschuldige ouders die werden platgewalst door hun eigen overheid.” Niet langer acht Snel zich in staat om de broodnodige cultuurverandering bij de Belastingdienst te leiden.

Daarmee komt voor Snel een einde aan een lange reeks van incidenten, al is hij de eerste om toe te geven dat “er nog meer incidenten zullen komen”. Lange tijd houdt Snel het vertrouwen van de Tweede Kamer, ook al is de verontwaardiging groot, over de botte en ondoorzichtige wijze waarop de Belastingdienst opereert in de toeslagenaffaire.

Duizenden en mogelijk tienduizenden ouders worden daarin verdacht van fraude. Hen wordt het bovendien bewust onmogelijk gemaakt hun onschuld te bewijzen. De affaire schaadt het vertrouwen in en aanzien van de overheid diep.

Afgetreden Snel: Broodnodig dat er ander toeslagenstelsel komt

Staatssecretaris Menno Snel heeft bij zijn aftreden hard geoordeeld over de uitvoerbaarheid van het toeslagenstelsel. Dat heeft ‘zijn langste tijd gehad. Broodnodig dat er iets anders komt.’

In plaats van het debat over de zwartgelakte dossiers die ouders ontvingen – het zoveelste incident in de kwestie – las Snel een korte verklaring voor. Hij zette grote vraagtekens bij de houdbaarheid van het toeslagenstelsel. Moeten de toeslagen misschien ‘losgeknipt’ en ondergebracht in een aparte organisatie, zo vroeg Snel zich af. Al langer is er kritiek op de uitvoerbaarheid van het complexe stelsel, zeker door een dienst die juist gericht is op het innen van geld in plaats van het uitdelen.

Snel noemt ‘cultuurverandering’ bij de Belastingdienst het belangrijkst. “Hierdoor zijn we in deze situatie terecht gekomen. De dienst moet een lerende organisatie worden anders is die menselijke maat niet te bereiken.” Daarvoor moet de dienst ‘minder legalistisch’ en ‘menselijker’ worden.

Volgens de staatssecretaris zijn de door hem ingezette reparaties ‘pas het begin’. “Nog veel meer ouders zijn onterecht behandeld.” Alle fouten goed maken zal niet vanzelf gaan. “Er volgen meer incidenten. Het wordt een hobbelige road.”

Ondankbare klus 

Wat was de precieze rol van Menno Snel in de toeslagenaffaire? In zekere zin doet deze vraag er niet  meer toe. Een bewindspersoon is altijd verantwoordelijk voor de daden van zijn voorgangers. Na de onthullingen van Trouw en ‘RTL Nieuws’ was er het afgelopen jaar al genoeg reden voor de Tweede Kamer om de staatssecretaris naar huis te sturen.

De Kamer klampt zich echter lang vast aan de gedachte: als Snel niet mag blijven, wie is dan bereid deze ondankbare klus over te nemen? Een bewindspersoon die over een grote uitvoerende dienst gaat, zit immers vaak in de hoek waar de klappen vallen. En iemand moet toch Belastingdienst onder controle krijgen en de onderste steen boven.

Niet voor niets zei Snel voorganger Eric Wiebes in 2017, op zijn laatste dag als staatssecretaris van financiën: “Iemand met deze portefeuille zal moeten beschikken over een onverwoestbaar humeur en geen interesse hebben in een verdere loopbaan.”

Snel denkt ‘een dagje na’ voor hij staatssecretaris wordt

Aanvankelijk wekt de econoom en oud-bankier Snel vertrouwen met zijn rustige manier van opereren. Van hem wordt bij zijn aantreden veel verwacht, ook al kennen weinigen in Den Haag hem.

Hij werkt weliswaar op een topfunctie onder de ministers Hans Hoogervorst, Gerrit Zalm en Wouter Bos op Financiën, maar begeeft zich ook verder van het Binnenhof, als bewindvoerder bij het IMF in Washington. Terug in Nederland wordt hij de baas van de – bij het grote publiek onbekende – Nederlandse waterschapsbank.

Dan krijgt hij een sms’sje van D66’er Wouter Koolmees. ‘Bel me even’. Over het onverwachte verzoek om staatssecretaris te worden denkt hij ‘een dagje na’. Pas vlak voor hij toetreedt tot het kabinet Rutte III, wordt hij lid van D66. Die apolitiekheid is misschien wel een voordeel, zo denkt men, op dit departement.

Er liggen grote klussen te wachten. De Belastingdienst met zijn 30.000 ambtenaren is halverwege een grote reorganisatie. Honderden computersystemen moeten vervangen. Er moet een nieuw belastingplan komen, en er is het politiek gevoelige dossier van de deals met multinationals, de zogenoemde rulings. Internationaal ligt Nederland onder vuur vanwege te ruimhartige afspraken met grote concerns.

Het wordt een van zijn eerste bewindsdaden: hij laat 4000 rulings onderzoeken. Er worden veel fouten mee gemaakt, zo blijkt.

Ook de later nog explosiever gebleken omstreden handelwijze rond de kinderopvangtoeslag is al ruim voor Snels aantreden bekend. De Nationale Ombudsman heeft er zijn afkeuring over uit gesproken, de Raad van State heeft de Belastingdienst een half jaar eerder al berispt.

Onbevangenheid verdwijnt snel

Snel staat te boek als analytisch, een tikje ongeduldig misschien. Ontspannen ook, zeker in het begin. “Ik ga eerst maar eens praten op het departement. Ik geloof dat er vier rapporten liggen met de do’s and don’ts. Die moet ik nog tot me nemen”, zegt hij bij zijn aantreden.

Die onbevangenheid verdwijnt rap. “Het lek is nog niet boven”, constateert hij in 2018 nederig in de Kamer, over het (gebrek aan) functioneren van de Belastingdienst. De belastingdeals zoals die met Shell blijven voor problemen zorgen, de ICT rammelt, het innen van erfbelasting verloopt problematisch.

Of hij het onderschat heeft? De omvang van de toeslagenaffaire zeker. Evenals het vermogen van de dienst om de steven te wenden en over te gaan tot reparatie van de schade. Keer op keer blijken leidinggevenden toch door te gaan met onwettige praktijken, met dwanginvorderingen, ondanks beloftes van Snel.

Een teken aan de wand is zijn bekentenis, bij het emotionele debat twee weken geleden, dat hij een stapel evaluaties van fraudezaken een half jaar op zijn bureau liet liggen. ‘Daar zou niets extra’s in kunnen staan’, denkt hij.

Gemangeld door de dienst

Snel is in ieder geval gemangeld door een uitvoeringsorganisatie die hij nooit goed onder controle kreeg. ‘Institutionele vooringenomenheid’, luidt het keiharde oordeel van de commissie-Donner over de dienst in de toeslagenaffaire. Een vooringenomenheid waardoor waarschuwende kritiek van binnenuit niet doordringt. Evenmin als zijn voorganger Eric Wiebes heeft Snel de gesloten en eigengereide cultuur van de dienst – tot aan het schenden van eigen regels – kunnen doorbreken.

De staatssecretaris lijkt tot het eind toe te geloven dat de Belastingdienst zelf een einde kan maken aan de problemen. Ambtenaren moeten ‘op huisbezoek’ om de zwartgelakte passages uit te leggen. Gedupeerde ouders krijgen van hem twee weken geleden in een debat nog het advies de Belastingtelefoon te bellen. Een wrang grapje, zo moet hij zelf vaststellen na hoongelach van de publieke tribune. Zijn analytische, apolitieke kant legt het uiteindelijk af tegen een harde politieke werkelijkheid.

Wie volgt Snel op?

De vacature op Financiën is misschien wel de minst gewilde baan in Den Haag. Dit kabinet rest nog ruim een jaar, in die tijd moet de nieuwe staatssecretaris blijven trekken en sjorren aan de Belastingdienst. Ook loopt de kandidaat kans opnieuw in politiek woelig vaarwater te komen. “Er komen nieuwe incidenten”, voorspelt Snel. De kandidaat moet daarnaast lid zijn van coalitiepartij D66, of bereid zijn dat te worden, zoals Snel destijds. De kandidaat zal werken op een ministerie waar CDA-minister Wopke Hoekstra de baas is.

Lees ook: 

Snel liep constant achter de feiten aan

Staatssecretaris Menno Snel van financiën zat lange tijd in een ‘tunnelvisie’ bij de affaire rond de kinderopvangtoeslag. De Tweede Kamer wil woensdag tijdens een debat van hem weten: waarom trad hij niet eerder op?

Menno Snel, een ambtenaar die per ongeluk in de politiek verzeild raakte

Wie zijn de nieuwelingen in het kabinet? Vandaag: Menno Snel (D66). Met zijn bestuurservaring en kennis moet de staatssecretaris van financiën één van de lastigste klussen opknappen.

Kinderopvangtoeslag dossier

Meer over; Belastingdienst politiek Menno Snel economie, business en financiën Tweede Kamer Kinderopvangtoeslag Wendelmoet Boersema

Rutte noemt vertrek Snel ongelooflijk jammer

AD 18.12.2019 Premier Mark Rutte noemt het vertrek van staatssecretaris Menno Snel van Financiën ‘ongelooflijk jammer’. De bewindsman van D66 kondigde in de Tweede Kamer zijn vertrek aan. Hij stapt op om de toeslagenaffaire.

Met grote gedreven­heid en de best mogelijke intenties heeft hij geprobeerd het onrecht dat ouders is aangedaan te herstellen, aldus Premier Rutte.

Volgens Rutte twijfelde ‘niemand aan zijn enorme inzet om tot een oplossing te komen. We verliezen een zeer betrokken en deskundige collega en dat is buitengewoon spijtig’.

De premier erkent de grote gevolgen van de affaire voor de getroffen mensen. ,,Het kabinet voelt onverminderd de plicht om op korte termijn te komen tot een oplossing die recht doet aan iedereen die getroffen is door de toeslagenproblematiek.’’

Minister van Financiën Wopke Hoekstra zegt het aftreden ‘zeer te betreuren’. Hoekstra neemt voorlopig Snels taken waar. ,,Met grote gedrevenheid en de best mogelijke intenties heeft hij geprobeerd het onrecht dat ouders is aangedaan te herstellen’’, aldus de minister. ,,Voorop staat dat alles wat in gang is gezet om deze ouders zoveel mogelijk recht te doen, geen enkele vertraging mag oplopen.’’

‘Ogen op de bal’

Minister van Financiën Wopke Hoekstra zegt het aftreden ‘zeer te betreuren’. Hoekstra neemt voorlopig Snels taken waar. ,,Met grote gedrevenheid en de best mogelijke intenties heeft hij geprobeerd het onrecht dat ouders is aangedaan te herstellen’’, aldus de minister. ,,Voorop staat dat alles wat in gang is gezet om deze ouders zoveel mogelijk recht te doen, geen enkele vertraging mag oplopen.’’

Een ‘aderlating’, vindt D66-leider Rob Jetten, die lovende woorden heeft voor Snels ‘inzet voor de getroffen ouders in de toeslagenaffaire’. Jetten heeft tegelijkertijd ‘veel respect’ voor Snels beslissing. Hij spreekt van een ‘heldere, eerlijke politieke afweging’. Hij hield ‘altijd de ogen op de bal’.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) heeft ‘veel respect’ voor Snels keuze politieke verantwoordelijkheid te nemen. ,,Ik heb hem leren kennen als een integere en onsciëntieuze bestuurder.’’

‘Oplossing niet dichterbij’

Een oplossing komt hiermee niet dichterbij, aldus Pieter Omtzigt, CDA.

De twee Kamerleden die voorop liepen bij het aankaarten van de toeslagenaffaire, Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) begrijpen de stap van Snel. Onvermijdelijk, meent Leijten, die benadrukt dat Snel twee weken geleden al het vertrouwen van haar partij verloor tijdens een debat. Sindsdien is er nog zoveel gebeurd dat niet klopte. Zo bleef hij onvoldoende informatie aan de Kamer verstrekken, vindt ze. Ze noemt het de enige goede stap, ‘hoe tragisch ook voor hem persoonlijk’.

Volgens Omtzigt neemt Snel de verantwoordelijkheid en ‘dat begrijp ik en respecteer ik’. De CDA’er erkent dat de betrokkenen in de affaire er niets mee opschieten. ,,Een oplossing komt hiermee niet dichterbij.’’

Denk-Kamerlid Farid Azarkan vindt het ‘sterk dat Snel zelf verantwoordelijkheid neemt’. Azarkan heeft gemengde gevoelens: ,,Ik vond het een goed mens, die helaas niet in staat was om het onrecht aan de ouders om te zetten in daadkrachtig handelen.’’

En volgens de PvdA kon ‘de enorme ellende die ouders door machtsmisbruik van de Belastingdienst is aangedaan geen andere consequentie hebben’ dan het aftreden van de bewindspersoon. Ondanks politieke verschillen heeft de partij ‘grote waardering en respect voor de inzet en het vele werk dat staatssecretaris Snel heeft verzet’, zegt Kamerlid Henk Nijboer.

 Henk Krol @HenkKrol

Diep respect voor de waardige en krachtige wijze waarop Menno Snel zijn politieke verantwoordelijkheid neemt. Je mag hopen dat zijn opvolger goed luistert naar al zijn aanbevelingen en kritiekpunten. <a href=”https://t.co/HBZ8vBsGp2″>pic.twitter.com/HBZ8vBsGp2</a>

Derde bewindspersoon Rutte III
Met het vertrek van Menno Snel verliest het kabinet zijn derde bewindspersoon. Het kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie onder leiding van Mark Rutte zit er sinds eind oktober 2017. Een overzicht van de afgetreden bewindslieden.

18-12-2019: Staatssecretaris Menno Snel (D66) van Financiën treedt af vanwege de toeslagenaffaire.

21-05-2019: Staatssecretaris Mark Harbers (VVD) van Justitie en Veiligheid stapt op. De Tweede Kamer is door zijn ministerie onjuist geïnformeerd over criminaliteitscijfers onder asielzoekers.

13-02-2018: Minister Halbe Zijlstra (VVD) van Buitenlandse Zaken neemt ontslag omdat hij heeft gelogen over een bijeenkomst met de Russische president Vladimir Poetin.

Premier Rutte noemt vertrek Snel ‘buitengewoon spijtig’

MSN 18.12.2019 Premier Mark Rutte noemt het vertrek van staatssecretaris Menno Snel van Financiën ‘ongelooflijk jammer’. De bewindsman van D66 stapte zojuist op om de toeslagenaffaire. “We verliezen een zeer betrokken en deskundige collega en dat is buitengewoon spijtig”, aldus Rutte,

Volgens Rutte twijfelde ‘niemand aan zijn enorme inzet om tot een oplossing te komen’. De premier erkent de grote gevolgen van de affaire voor de getroffen mensen. “Het kabinet voelt onverminderd de plicht om op korte termijn te komen tot een oplossing die recht doet aan iedereen die getroffen is door de toeslagenproblematiek.”

Hoekstra en Jetten

Minister van Financiën Wopke Hoekstra zegt het aftreden van Snel te betreuren. “Met grote gedrevenheid en de best mogelijke intenties heeft hij geprobeerd het onrecht dat ouders is aangedaan te herstellen.”

D66-fractievoorzitter Rob Jetten vindt het opstappen van partijgenoot Snel ‘een aderlating’. Hij prijst Snels ‘inzet voor de getroffen ouders in de toeslagenaffaire’, die de bewindsman uiteindelijk de kop kostte. Jetten heeft tegelijkertijd ‘veel respect’ voor Snels beslissing. Hij spreekt van een ‘heldere, eerlijke politieke afweging’.

Lees ook:

Staatssecretaris Menno Snel stapt op vanwege toeslagenaffaire

RTL Nieuws; Menno Snel  Mark Rutte  Wopke Hoekstra  Rob Jetten  Belastingdienst  Ministerie van Financiën

Staatssecretaris Snel treedt af: ‘Er is ontzettend veel niet goed gegaan’

VK 18.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel treedt af. Woensdagmiddag liet hij de Tweede Kamer weten dat hij onvoldoende politieke steun voelt bij zijn pogingen om het probleem met de kinderopvangtoeslag op te lossen. ‘Dan komt het moment dat ik mijn politieke verantwoordelijkheid moet nemen.’ Daarmee wachtte Snel een nieuwe motie van wantrouwen van de oppositie niet af.

Snel begon het debat woensdag met een lange verklaring waarin hij zijn aftreden aankondigde. ‘Gewone burgers zijn de dupe geworden van op hol geslagen fraude-aanpak. Onschuldige ouders zijn platgewalst door hun eigen overheid.’

Hij sprak over een ‘Belastingdienst waarbij de menselijke maat nog altijd niet de boventoon voert’ en herhaalde dat het huidige toeslagensysteem wat hem betreft z’n langste tijd heeft gehad. ‘Ik kan niet terugdraaien wat deze ouders in tien jaar tijd is aangedaan.

Wat ik wel kan doen, is proberen de fouten nog een beetje te compenseren. Ik ben blij dat we deze week eindelijk zijn begonnen met het uitbetalen van de financiële tegemoetkoming. Maar dit is pas het begin. We gaan nog veel meer ouders krijgen die ook tegemoetkoming en erkenning willen voor het feit dat zij veel te lang als fraudeur zijn behandeld.

Maar dat wordt nog een hobbelige weg, waarbij fouten gemaakt zullen worden. Die weg kan ik alleen  belopen als ik kan rekenen op de steun van een zo groot mogelijk deel van de Kamer. Omdat we weten dat er nieuwe incidenten zullen komen. Er moet politiek ruimte blijven om fouten te maken. En hier begint de schoen te wringen. Als uw Kamer twijfelt of ik wel deel van de oplossing ben, komt het moment dat ik mijn politieke verantwoordelijkheid moet nemen.’

Gebrek aan draagvlak

In de afgelopen dagen smolt het politieke draagvlak voor Snel verder weg. Eerder deze maand werd hij nog overeind gehouden met steun van de regeringspartijen plus GroenLinks en de SGP. Hoewel ook zij ontstemd waren over het debacle met de kinderopvangtoeslag, kreeg Snel het voordeel van de twijfel vanwege zijn dossierkennis en omdat hij in de afgelopen maanden zichtbaar druk was met het zoeken naar oplossingen voor de gedupeerde ouders.

Toch bracht hij zichzelf in dat debat al wat verder in de problemen met enkele onhandige, wereldvreemde en weinig sensitieve uitlatingen. Zijn suggestie aan de slachtoffers om zich voor verdere hulp dan maar te melden bij de Belastingtelefoon – waar de meesten al jaren geleden stuk liepen – spande in dat opzicht de kroon.

Na de nieuwe communicatieblunder met de deels zwartgelakte slachtofferdossiers, liep ook het vertrouwen van GroenLinks deze week ‘een grote deuk op’, zo liet fractieleider Jesse Klaver dinsdag al weten. Het SGP-Kamerlid Chris Stoffer voegde zich bij hem, met de waarschuwing dat Snel vandaag met een beter verhaal zou moeten komen dan dat wat hij in de afgelopen dagen op schrift stelde in brieven aan de Kamer. ‘Als hij niet meer heeft dan dit, dan moet je je verantwoordelijkheid nemen’, aldus Stoffer.

Snel is de derde vertrekkende bewindspersoon in het kabinet Rutte III, na minister Zijlstra van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris Harbers van Justitie en Veiligheid. Het is nog onbekend door wie hij zal worden opgevolgd. Het Kamerdebat over de toeslagen is tot nader order geschorst.

INTERVIEW MENNO SNEL: ‘WE GEVEN MAKKELIJK GELD EN PAKKEN HET MAKKELIJK AF’

De signalen dat het misging bij het toezicht op de kinderopvangtoeslag waren er al eerder. Ze werden genegeerd. ‘Het had ons veel ellende kunnen schelen’, zo luidt nu de wijsheid achteraf van staatssecretaris Menno Snel van Financiën.

WAT GING ER MIS?

De Belastingdienst heeft bij circa 130 gezinnen abuis geoordeeld dat zij geen recht hadden op kinderopvangtoeslag. Deze ouders moesten achteraf duizenden tot tienduizenden euro’s toeslagen terugbetalen aan de Belastingdienst. Lees hier de reconstructie.

WAT ZIJN DE GEVOLGEN VOOR GEDUPEERDEN?

Steve Kuipers was een van de ouders die ten onrechte van fraude werd beschuldigd en moest ruim 50 duizend euro aan de Belastingdienst terugbetalen. ‘Dan besef je pas echt wat stress is.’

KRITIEK OP HET HUIDIGE TOESLAGENSYSTEEM

De problemen bij het uitkeren van zorg-, huur- en kinderopvangtoeslagen zijn met het huidige toeslagensysteem niet op te lossen. Volgens een beleidsonderzoek steekt het stelsel psychologisch verkeerd in elkaar.

Meer over; Kamer Menno Snel Belastingdienst politiek Chris Stoffer GroenLinks Raoul du Pré

Staatssecretaris Snel stapt op vanwege kinderopvangtoeslagaffaire

NU 18.12.2019 Menno Snel (D66) stapt op als staatssecretaris van Financiën. De fouten die door de Belastingdienst zijn gemaakt in de kindertoeslagaffaire zijn de bewindspersoon fataal geworden.

Aftreden Snel in het kort;

  • Snel voelt onvoldoende vertrouwen om problemen bij Belastingdienst aan te pakken.
  • Recente onthullingen en zwart lakken dossier waren druppel die emmer deed overlopen.
  • De affaire draait om het onterecht stopzetten en terugvorderen van de opvangtoeslag waardoor honderden ouders in financiële problemen raakten.

“Als helder wordt dat de Kamer begint te twijfelen of ik nog deel van de oplossing ben of dat ik deel van het probleem word, dan komt het moment dat ik mijn politieke verantwoordelijkheid moet nemen”, zei Snel woensdag aan het begin van het Kamerdebat over de toeslagenaffaire.

De positie van Snel bleek niet langer houdbaar na nieuwe onthullingen en onbegrip over het weglakken van stukken in dossiers die gedupeerde ouders duidelijkheid hadden moeten geven over waarom zij jarenlang onterecht door de fiscus als fraudeur zijn bestempeld.

Snel zei dat de problemen bij de Belastingdienst diep zitten. Hij ziet dat er bij de fiscus nog te weinig oog is voor de “menselijke maat” en verwees naar de problemen waar de dienst al jaren mee kampt, waaronder de verouderde ICT-systemen, maar vooral de “meedogenloze alles-of-nietsbenadering” van de Belastingdienst. Zijn vertrekboodschap was helder: “We moeten af van het toeslagenstelsel. Dit systeem heeft zijn langste tijd gehad”.

Hij had de problemen graag zelf willen oplossen, maar voelt te weinig krediet en politieke ruimte in de Kamer om nieuwe fouten bij de dienst op te lossen. ”

“Ik weet – en dat weten we allemaal – dat er nog nieuwe incidenten zullen komen. We zullen oplopen tegen nieuwe problemen”, aldus Snel.

Snel voor de laatste keer als staatssecretaris in de Kamer. (Foto: Pro Shots)

Voordeel van de twijfel

Twee weken geleden verloor een groot deel van de oppositie het vertrouwen in de staatssecretaris al. De omvang en de ernst van de affaire zijn wat dat deel van de Kamer betreft te groot om Snel de klus af te laten maken. Voor oppositiepartijen GroenLinks en SGP lag de vertrouwensvraag destijds nog niet op tafel.

De problemen rond de kinderopvangtoeslag dateren van voor het aantreden van Snel. De D66’er, die eerder voor het internationaal monetair fonds (IMF) werkte en bestuursvoorzitter van de Waterschapsbank was, kreeg als Haagse outsider nog het voordeel van de twijfel.

De SGP gunde Snel een tweede kans en GroenLinks wilde de uitkomsten van het eindrapport van de commissie-Donner en het onderzoek van de Auditdienst Rijk (ADR) en de Autoriteit Persoonsgegevens, die onderzoek doet naar mogelijk etnisch profileren van de van fraude beschuldigde ouders, afwachten.

Kort na het debat werd uit berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw echter duidelijk dat de Kamer opnieuw niet volledig en proactief is geïnformeerd. Zo bleek dat de Belastingdienst nog tot juli 2019 doorging met het onrechtmatig stopzetten van de toeslagen, terwijl deze praktijk volgens Snel in 2016 zou zijn gestopt.

Snel loopt zaal Tweede Kamer uit na aankondiging vertrek

Verontwaardiging over zwart lakken dossiers

Niet lang daarna stuurde de fiscus negentien gedupeerde ouders de dossiers toe met de bedoeling om ze inzicht te geven in waarom zij door de Belastingdienst jarenlang ten onrechte als fraudeur zijn neergezet.

Tot ontsteltenis van de ouders en de Tweede Kamer ontvingen de gedupeerden multomappen met meerdere zwartgelakte pagina’s. Het wordt Snel verweten dat hij heeft nagelaten de multomappen door een medewerker van de dienst te laten bezorgen en uitleg te bieden.

Voor een groot deel van de Kamer was dat het teken dat Snel niet langer de oplossing voor het probleem was, maar een onderdeel van het probleem was geworden.

Baan verloren, huis kwijt, relaties stukgelopen

De affaire draait om het onterecht stopzetten en terugvorderen van de kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst. De fiscus merkte de ouders jarenlang willens en wetens als fraudeur aan. De praktijk werd door ambtenaren omschreven als “afpakjesdag”.

Zeker is dat honderden, maar waarschijnlijk duizenden ouders hierdoor in financiële problemen zijn gekomen. Gedupeerden verloren in sommige gevallen hun baan of hun huis en relaties liepen stuk.

Hoewel er al eerder signalen waren dat er fouten werden gemaakt en de Nationale ombudsman in 2017 de noodklok luidde, erkende de Belastingdienst pas na aanhoudende berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van CDA’er Pieter Omtzigt en SP’er Renske Leijten “onrechtmatig” te hebben gehandeld.

Compensatie voor de Kerst

De zaak die de problemen aan het licht bracht, draait om het stopzetten en terugvorderen van de toeslag bij een Eindhovens gastouderbureau, de zogenoemde CAF 11-zaak. Daarbij gaat het om driehonderd ouders, maar er zijn in totaal 170 CAF-zaken.

De commissie-Donner concludeerde dat de Belastingdienst “institutioneel vooringenomen” heeft gehandeld. De aanbeveling van de commissie om de ouders in de CAF 11-zaak voor Kerst te compenseren, nam het kabinet over.

Lees meer over: Politiek

Staatssecretaris Snel treedt af na toeslagenaffaire

NOS 18.12.2019 Staatssecretaris Snel van Financiën stapt op. Nog voor het debat in de Tweede Kamer over het ten onrechte stopzetten van kinderopvangtoeslagen begon, las hij een verklaring voor met de conclusie dat hij niet verder kan.

Gisteren bleek dat de D66-staatssecretaris alleen nog op steun van de coalitiepartijen kan rekenen. Dat is de kleinst mogelijke meerderheid in de Kamer. GroenLinks en SGP vinden dat Snel wat hen betreft tekort is geschoten.

De grotendeels zwartgelakte dossiers die gedupeerde ouders vorige week van de Belastingdienst kregen, waren de druppel die de emmer deed overlopen. De ouders wilden eindelijk weten waarom ze door de fiscus ten onrechte als fraudeur waren aangemerkt.

Menselijke maat niet de boventoon

“Het beeld van die zwartgelakte dossiers was precies het beeld dat we niet wilden hebben”, zei Snel in de Kamer. Het geeft volgens hem het beeld van een Belastingdienst waar de menselijke maat niet de boventoon voert.

Hij zei dat de ouders de dupe zijn geworden van een “op hol geslagen fraudeaanpak. Ze zijn platgewalst door een overheidsapparaat, zonder daaraan te kunnen ontsnappen”. Hij bood nogmaals zijn excuses aan. “Maar ik kan het niet meer goedmaken.”

Ongeveer 300 gezinnen krijgen nog voor de Kerst een schadevergoeding, maar volgens Snel zal het daar niet bij blijven. “Dit is pas het begin, we gaan nog veel meer ouders krijgen die genoegdoening willen.”

Staatssecretaris Snel treedt af om toeslagenaffaire

De affaire kwam aan het licht door berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw. Zeker enige honderden ouders zijn onterecht aangemerkt als fraudeur. Hun toeslag werd stopgezet en ze moesten het uitgekeerde bedrag terugbetalen. In veel gevallen werd er beslag op loon en goederen gelegd, waardoor de gezinnen in grote problemen kwamen.

Derde bewindspersoon uit Rutte III

Begin deze maand gaf de Kamer Snel nog het voordeel van de twijfel. Hij beloofde toen beterschap, maar dat is volgens een meerderheid niet gebeurd.

De staatssecretaris vindt net als de Kamer dat er een grote cultuuromslag moet komen bij de Belastingdienst. Maar hij kan die omslag niet bewerkstelligen zonder voldoende politieke steun in de Kamer, en daarom treedt hij af..

Snel is de derde bewindspersoon uit Rutte III die voortijdig aftreedt. Eerder stapten VVD-minister Zijlstra van Buitenlandse Zaken en VVD-staatssecretaris Harbers van Justitie op.

Bekijk ook;

Staatssecretaris Menno Snel stapt op vanwege toeslagenaffaire

RTL 18.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën heeft in de Tweede Kamer aan het begin van het debat over de toeslagenaffaire zijn vertrek aangekondigd. Het was al duidelijk dat het geduld van een groot deel van de partijen in de Kamer op was.

“Toen ik aan deze baan begon had ik het vaste voornemen om het op mijn eigen manier te doen, door te zijn wie ik ben. Niet een politicus die meelift op elke golf van publieke verontwaardiging of applaus. Ik ben trouw gebleven aan mezelf en die boodschap. Kortom, ik vond het een enorm eervolle taak om staatssecretaris te zijn. Vandaag komt daar een einde aan. En daar heb ik vrede mee”, zei Snel.

Het moment dat Snel zegt dat hij opstapt:

Bekijk deze video op RTL XL

Lees ook:

Staatssecretaris Snel misleidde Kamer in toeslagenaffaire, hield documenten achter

Al aangekondigd

Gisteren hadden al enkele partijen aangekondigd dat het een lastig debat zou worden voor Snel. Nadat Snel verschillende keren beterschap had beloofd in de Kamer, kwam hij de afgelopen week opnieuw in opspraak. De nietsontziende fraudejacht bij de Belastingdienst was nog lang doorgegaan en dossiers van gedupeerden waren onleesbaar gemaakt.

Zo werd de toeslagenaffaire Menno Snel fataal

Bekijk deze video op RTL XL

De toeslagenaffaire is de naam van de uit de hand gelopen jacht van de Belastingdienst op mensen die fraude zouden plegen met kinderopvangtoeslag. Duizenden mensen werden onterecht aangemerkt als fraudeurs en kwamen daardoor in grote financiële problemen.

De zaak kwam aan het rollen door publicaties van RTL Nieuws en Trouw. Ook de Kamerleden Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) beten zich vast in de affaire.

Fons Lambie: ‘Steun brokkelde laatste dagen snel af’

Politiek verslaggever Fons Lambie noemt het aftreden van Menno Snel onvermijdelijk. “Nieuwe onthullingen, zwartgelakte stukken: de politieke steun brokkelde de laatste dagen heel snel af. Ook bij regeringspartijen viel te horen dat zijn positie onhoudbaar werd.”

“Bij z’n aftreden hield Snel een zakelijke, strakke toespraak. Weinig emotie, maar met duidelijke oproep: het toeslagensysteem heeft zijn langste tijd gehad. Vraag is nu of er nu nog meer mensen opstappen.

Sommigen verantwoordelijke ambtenaren zijn al vertrokken of hebben inmiddels een andere baan, maar de frustratie bij de Belastingdienst over de top is groot. Zijn opvolger heeft een zware taak: het regelen van compensatie voor alle gedupeerden, want hoeveel mensen nu precies geraakt zijn in de toeslagenaffaire, is niet duidelijk.”

Diepgravend onderzoek

“Daarnaast hoor je in de wandelgangen steeds meer steun voor een diepgravend onderzoek naar de toeslagenaffaire en de problemen bij de Belastingdienst. Misschien een mini-enquête of een parlementair ondervraging, maar partijen in de Tweede Kamer willen meer onderzoek. En volgens insiders zou het de Belastingdienst ook helpen: rust en openheid over de problemen de afgelopen jaren.”

Weggelakte tekst in dossier kinderopvangtoeslag: ‘Dit is klote’

Bekijk deze video op RTL XL

RTL Nieuws; Menno Snel  Belastingdienst  Ministerie van Financiën  Toeslagenaffaire Belastingdienst  Toeslagenwet  Kinderopvangtoeslag

Hoe technocraat Snel ten onder ging

Telegraaf 18.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) heeft woensdag zijn aftreden aangekondigd. Het krediet dat de verse, van buiten gehaalde D66’er eerst nog had, is vanwege de schrijnende toeslagenaffaire verdampt. Hoe heeft het zover kunnen komen?

„Een onverwoestbaar humeur en geen enkele interesse in de eigen loopbaan.” Dat is de functieomschrijving die Snels voorganger Eric Wiebes meegeeft aan zijn opvolger bij zijn laatste Kamerdebat in 2017. De nieuweling moet bij de fiscus puinruimen en tegelijkertijd een begin maken met het hervormen van het belastingstelsel.

Bij D66 weten ze wel een geschikte man voor de megaklus. Partijprominenten Wouter Koolmees, Kajsa Ollongren en Alexander Rinnooy Kan schuiven Menno Snel naar voren. Hij vertegenwoordigde in Washington jarenlang ons land bij het Internationaal Monetair Fonds en was net terug naar Nederland gekomen om bij de Nederlandse Waterschapsbank te werken. Maar vooral: aan het begin van deze eeuw was hij jarenlang topambtenaar bij Financiën.

Het maakt Snel tot een technocraat: iemand met veel kennis van zaken, maar zonder politieke ervaring. Hij moet voor hij het ambt kan aanvaarden zelfs nog snel lid worden van D66. Dat is wel de partij waar hij naar eigen zeggen op stemt.

Puinruimen bij de fiscus

Een jaar, misschien iets langer. Die tijd denkt Snel nodig te hebben om orde op zaken te stellen bij de fiscus. Daarna heeft hij grotere plannen: toeslagen en belastingen moeten niet langer meer samen onder de hoede van de Belastingdienst vallen. En Snel wil eindelijk een begin maken met het leggen van het fundament voor een nieuw belastingstelsel.

Maar het puinruimen blijkt niet binnen een jaar gedaan. Integendeel. Nieuwe ellende blijft maar opduiken. Vooral de affaire met kinderopvangtoeslag blijft de D66’er achtervolgen.

Motie van wantrouwen

Voor een deel is het de erfenis van zijn voorgangers. Maar de staatssecretaris werkt ook zichzelf in de nesten. De Kamer vraagt zich hardop af of hij wel alle informatie deelt. En de vraag rijst steeds meer of Snel wel de man is die de Belastingdienst uit het slop gaat trekken.

Begin december is het antwoord op die vraag nog overwegend ja. Met steun van de coalitie, de SGP, GroenLinks en Van Haga overleeft hij een motie van wantrouwen in een debat, waar de emotie door de aanwezige gedupeerde toeslagouders van de publieke tribune druipt.

Maar in de twee weken die volgen, lijkt hij ook de steun van GroenLinks en SGP kwijt te zijn geraakt. Ouders die hun dossiers opvragen om uit te vinden waarom zij door de Belastingdienst onterecht als fraudeurs zijn neergezet, krijgen multomappen vol zwartgelakte teksten. Alsof dat niet pijnlijk genoeg is, blijkt dat de fiscus nog tot en met juli dit jaar doorging met onrechtmatige controles.

Maat vol

Voor de oppositie was de maat nu dan ook echt vol. „Als u Kamer twijfelt of ik wel een deel van de oplossing ben, is het moment gekomen om af te treden”, aldus Snel, woensdag nog voor het Kamerdebat over het toeslagendebacle moest beginnen.

Hij vroeg meteen het woord. „U voelt wel een beetje waar dit naartoe gaat”, zei hij na een uiteenzetting van wat er de afgelopen periode fout was gegaan en waar hij aan werkte. Daarna maakte hij bekend nu zijn politieke verantwoordelijkheid te nemen door op te stappen.

Van de Tweede Kamer kreeg hij een applaus, maar op de publieke tribunes waren de reacties gemengd. Roger Derikx, de man die twee weken geleden bij het vorige debat van de tribune werd gehaald, vond het ’een zwaktebod’ en ’schofterig’ dat Snel aftrad. Meerdere gedupeerden vroegen zich af hoe het nu verder moet met hun zaken. „Nu komt er een ander poppetje dat zich eerst in moet lezen”, zei Derikx.

Bekijk meer van; belastingen overheid Menno Snel Den Haag Belastingdienst Democraten 66

"Ik had dit dossier graag anders opgelost," stelde Snel.

Staatssecretaris Snel stapt op om toeslagenaffaire

NRC 18.12.2019 Snel kwam onder vuur te liggen na wanbeleid bij de Belastingdienst. Daar werden honderden ouders onterecht aangemerkt als fraudeur.

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) stapt per direct op vanwege de kindertoeslagenaffaire. Dat heeft hij woensdag bekendgemaakt. „De ellende die deze ouders is aangedaan, kan ik niet meer goedmaken”, zei hij in de Tweede Kamer tijdens een debat over de kwestie.

Snel lag al langer onder vuur vanwege geblunder bij de Belastingdienst. Daar werden honderden ouders, de meeste met een migratie-achtergrond, ten onrechte als fraudeur aangemerkt. Sommigen moesten tienduizenden euro’s terugbetalen aan toeslagen waar ze wel recht op hadden en belandden daardoor in de financiële problemen. Snel hamerde er woensdag op dat er een cultuuromslag bij de Belastingdienst moet plaatsvinden.

Hij stelde ook dat de toeslagenaffaire nog een lange nasleep zou hebben en verwacht dat er binnen de Belastingdienst „nieuwe problemen” aan het licht zullen komen. Daar had hij aan willen werken, zei de staatssecretaris. Maar: „als het duidelijk wordt dat uw Kamer begint te twijfelen of ik nog wel onderdeel ben van de oplossingen”, zo stelde Snel, „dan is het tijd om op te stappen”.

Politieke reacties

Premier Mark Rutte vindt het vertrek van Snel „ongelooflijk jammer”. Over de toeslagenaffaire zei Rutte tegen ANP: „Het kabinet voelt onverminderd de plicht om op korte termijn te komen tot een oplossing die recht doet aan iedereen die getroffen is door de toeslagenproblematiek.”

Rob Jetten, leider van D66 in de Tweede Kamer, noemde het opstappen van zijn partijgenoot als staatssecretaris „een aderlating”.

Lees ook het profiel over Menno Snel: Oer-ambtenaar Menno Snel vertilde zich aan de Belastingdienst

Veel kritiek op optreden

Snel kreeg kritiek op zijn afhandeling van de affaire. De twee Kamerleden die daarin het voortouw namen, SP-lid Renske Leijten en CDA’er Pieter Omtzigt reageerden woensdag ook op zijn aftreden. Volgens Leijten was het vertrek onvermijdelijk, Omtzigt vindt het een verstandig besluit. Hij zei erbij dat het vertrek van de staatssecretaris de betrokken ouders nog niet helpt: „Een oplossing komt hiermee niet dichterbij.”

De Tweede Kamer was ontevreden met de informatieverstrekking door de staatssecretaris over de toeslagenkwestie. Bovendien kregen deze maand ouders die hun dossier hadden opgevraagd de documenten grotendeels zwartgelakt aangeleverd. Begin deze maand overleefde Snel een motie van wantrouwen ingediend tijdens een spoeddebat over de affaire. Woensdag benadrukte Leijten dat de staatssecretaris toen al het vertrouwen van haar partij had verloren.

Dinsdag werd bekend dat de ouders vrijdag een bedrag ter compensatie overgemaakt krijgen. De affaire is daarmee nog niet afgesloten. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) onderzoekt nog of er in de zaak sprake is geweest van discriminatie, dit naar aanleiding van klachten. Onder meer een kinderdagverblijf in Almere trok aan de bel toen alleen ouders van buitenlandse komaf te maken kregen met stopzetting van toeslagen.

‘Op eigen manier’

„Ik had me voorgenomen mezelf te zijn”, zei Snel (49) over zijn aantreden als staatssecretaris. Hij wilde op zijn „eigen manier te werk gaan”. Tot de successen die onder zijn bewind zijn behaald rekent Snel de aangescherpte aanpak van bedrijven die in Nederland gevestigd zijn vanwege het belastingklimaat, en de deelname aan de ‘klimaattafels’ en de nieuwe fiscale maatregelen die bedrijven moeten aansporen tot duurzamere keuzes.

Snel begon in 2017 als staatssecretaris. Hij was eerder ambtenaar bij Financiën en bestuurder bij onder meer het Internationaal Monetair Fonds en de Nederlandse Waterschapsbank. Hij is de derde bewindspersoon uit het kabinet die opstapt, na staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid, VVD) en minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken, VVD).

Meer;

Staatssecretaris Snel moet knokken voor positie

Telegraaf 18.12.2019 Tijdens een nieuwe debat over de uiterst pijnlijke toeslagenaffaire zal staatssecretaris Snel (Financiën) vandaag moeten knokken voor zijn politieke leven. In de oppositie is er haast geen partij meer die hem steunt. Niet uitgesloten wordt dat de D66-bewindsman vandaag de eer aan zichzelf houdt.

Tijdens het vorige, emotioneel beladen debat over de slepende affaire rondom de kinderopvangtoeslag werd Snel nog gesteund door oppositiepartijen GroenLinks en de SGP. Maar na twee weken met veel nieuwe incidenten geven zij aan anders in de wedstrijd te staan. Volgens SGP-Kamerlid Stoffer moet Snel met een ’wonderverhaal’ komen als hij de steun van zijn partij wil houden. „Alles wat we tot nu toe hebben gezien, is niet genoeg”, voegt Stoffer daaraan toe.

Bekijk ook:

Hoe technocraat Snel ten onder ging 

Ook GroenLinks heeft genoeg gezien. De staatssecretaris is volgens Kamerlid Snels nu ’onderdeel van het probleem’ in plaats van de oplossing geworden.

Snel moet zich vandaag opnieuw verantwoorden voor de Kamer voor de affaire waarin duizenden ouders door de fiscus onterecht als fraudeurs werden neergezet en tienduizenden euro’s terug moeten betalen.

Dossiers

Dit keer gaat het vooral om de dossiers die gedupeerde ouders opvroegen. Zij kregen vervolgens een stapel multomappen waarin flink zwartgelakt was. Alsof dat niet pijnlijk genoeg is, blijkt dat de fiscus nog tot en met juli van dit jaar doorging met onrechtmatige controles.

Zonder de SGP en GroenLinks houdt Snel alleen nog de steun van de coalitie en oud-VVD’er Van Haga over. Maar zelfs bij Snels partij D66 valt te horen dat het moeilijk gaat worden. „Snel wacht een pittig debat”, aldus partijleider Jetten.

Van Haga laat weten het debat af te wachten, maar zit er minder hard in dan de rest van de oppositie: „Nu weer een nieuwe staatssecretaris inwerken, dat zie ik ook niet zo zitten.”

Stapt hij zelf op?

De vraag is of Snel zelf genoegen neemt met een minimale meerderheid of ervoor kiest zelf op te stappen. „Ik denk dat Snel de eer aan zichzelf moet houden”, zegt SP’er Leijten.

Ook PvdA’er Nijboer verwacht dat, vanwege de magere steun die de D66-bewindsman nog heeft. En binnen 50Plus valt te horen dat de kans groot is dat ’barbertje hangt’.

Doorlichten

Snel laat woensdag weten dat hij alle processen en systemen bij toeslagen gaat doorlichten om te kijken of ze wel aan de wet voldoen. Hij vindt dat noodzakelijk omdat er een ’stapeling van een aantal voorbeelden’ ligt waaruit blijkt dat dat niet het geval is.

De Belastingdienst blijkt zich niet alleen bij de kinderopvangtoeslag niet aan de wet te houden, maar ook bij het kindgebonden budget. Daar constateerde de staatssecretaris ’een foute werkwijze in het verleden’, meldt hij in een brief aan de Kamer. Die foute werkwijze hield in dat de systemen van de fiscus niet volgens de wet werkten.

De foute handelswijze bij het kindgebonden budget is inmiddels rechtgezet. Maar de kans is groot dat het op meer gebieden mis zit. Snel schrijft dat er inmiddels een ’stapeling van een aantal voorbeelden’ ligt. Daarom wil hij alle systemen en processen laten toetsen om te kijken of die wel aan de wet- en regelgeving voldoen. Hij is al begonnen met een verkenning daarvan.

Onze verslaggever Inge Lengton is bij het debat aanwezig en twittert live mee.

Bekijk meer van; overheidsbeleid overheid Snel GroenLinks

Voor de tweede keer deze maand moet staatssecretaris Menno Snel van Financiën in debat met de Tweede Kamer over de toeslagenaffaire. Het ziet er somberder voor hem uit dan de eerste keer. © ANP

Toeslagenaffaire dreigt Snel alsnog fataal te worden

AD 18.12.2019 Menno Snel dacht als staatssecretaris de kerst gehaald te hebben. Vlak voor het reces dreigt de toeslagenaffaire hem echter alsnog fataal te worden. Vandaag kan de D66’er zomaar eens de eer aan zichzelf houden. ,,Menno is geen plucheplakker.”

De wind is gedraaid en Menno Snel staat er vol in. Twee weken geleden wist de staatssecretaris van Financiën nog 90 van de 150 Kamerleden ervan te overtuigen dat hij de juiste man op de juiste plaats is om de toeslagenaffaire op te lossen. Toen kreeg een door de SP ingediende motie van wantrouwen bij lange na geen meerderheid.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lees meer

Eind goed, al goed, dacht Snel. Tot een dikke stapel zwartgelakte dossiers hem opnieuw in het nauw bracht. Slachtoffers van de toeslagenaffaire trokken op sociale media aan de bel. Was dit de manier waarop Snel en zijn Belastingdienst het geschonden vertrouwen dachten te herstellen? Snel trok onmiddellijk het boetekleed aan en noemde de reactie van gedupeerde ouders ‘begrijpelijk’. Maar daar nam de Kamer geen genoegen mee. Vandaag heeft hij in het debat heel wat uit te leggen.

Grote deuk

Ditmaal ziet het er veel somberder voor hem uit. Ook GroenLinks en SGP lijken nu van de staatssecretaris af te willen. In dat geval houdt Snel alleen de steun over van de vier regeringspartijen, die samen de helft van de zetels bezetten. Zelfs als ex-VVD’er Wybren van Haga zich hier nog bij aansluit, rest er geen benijdenswaardig draagvlak voor een bewindspersoon die de scepter zwaait over de misschien wel belangrijkste overheidsdienst.

Het debat moet vanmiddag eerst nog gevoerd worden, maar volgens GroenLinks-leider Jesse Klaver heeft het vertrouwen een ‘grote deuk’ opgelopen. En ook SGP’er Chris Stoffer hint erop dat Snel zijn verantwoordelijkheid moet nemen.

© ANP

Weinig sensitief

Beide partijen beklagen zich erover dat Snel te ‘weinig sensitief’ is en signalen van de Tweede Kamer onvoldoende serieus neemt. Stoffer waarschuwde in het vorige debat al dat de staatssecretaris een ‘groot probleem’ had als hij niet toezegde de Kamer in de toekomst beter te informeren. Hij moest dit dreigement vier keer herhalen voordat Snel het dreigement op waarde schatte en de geëiste toezegging deed.

Bij GroenLinks telde tot dusver zwaar mee dat de Kamer medeverantwoordelijkheid droeg voor de gehele affaire, door in het verleden van fraudebestrijding een speerpunt te maken. Snel werd door de partij van Klaver lang als onderdeel van de oplossing gezien, niet als het probleem. Dat is veranderd, nu uit onthullingen van Trouw en RTL Nieuws blijkt dat de Belastingdienst nog tot en met juli dit jaar doorging met onrechtmatige controleacties.

Plucheplakker

Vertrouwelingen van Snel stellen dat de staatssecretaris vanmiddag vastberaden en strijdbaar bij het debat zal verschijnen. De coalitiepartijen zullen hem naar verwachting niet laten vallen, omdat dan het gehele kabinet aan het wankelen kan slaan. Morgen staat bijvoorbeeld ook nog een zwaar interpellatiedebat met Defensieminister Ank Bijleveld op het programma, dat met steun van D66 werd aangevraagd. CDA’ers zien die actie als een onverholen dreigement: Snel eruit, dan Bijleveld ook.

Toch kan het ook anders aflopen. Snel is niet de man die tegen elke prijs in het zadel wil blijven zitten, stelt een partijgenoot: ,,Menno is geen plucheplakker.”

© ANP

Zwaarste debat voor staatssecretaris Snel tot nu toe

Telegraaf 18.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst) heeft wel vaker tegenover een woedende Kamer gestaan vanwege de kinderopvangtoeslagaffaire, maar nog nooit was zijn positie zo wankel. Ook de oppositiepartijen die hem eerder nog steunden, twijfelen nu hardop over zijn aanblijven.

Een zwaar debat eindigde begin deze maand in een motie van wantrouwen die de steun kreeg van ruim een derde van de Kamer. Sindsdien haalde Snel opnieuw meerdere keren de krantenkoppen.

Kamerleden zijn woest over de dossiers die gedupeerden in de affaire toegestuurd kregen: deze waren grotendeels zwartgelakt. De bewindsman blijft erbij dat zijn dienst zich louter aan de wet heeft gehouden. De gedupeerden – van wie de kinderopvangtoeslag onterecht was stopgezet – hadden bovendien zelf om het volledige dossier gevraagd, benadrukt hij. Dan moet er om privacyredenen veel worden gelakt.

Snel moest ook toegeven dat de fiscus nog steeds niet standaard een aanmaning stuurt als een aanvraag incompleet is. Die onthulling door RTL Nieuws en Trouw zorgde vooral bij GroenLinks voor een „deuk in het vertrouwen.” De SGP neemt alleen genoegen met een „wonderverhaal”, anders moet Snel nadenken over zijn positie.

Juist die partijen waren de enige uit de oppositie – behalve eenmansfractie Van Haga – die het vertrouwen niet hebben opgezegd in de staatssecretaris. Hij beloofde beterschap en de „menselijke maat” te laten terugkeren. Voor veel Kamerleden zijn de zwartgelakte dossiers bewijs dat hier nog geen sprake van is.

Het mantra van veel Kamerleden was steevast dat Snel „onderdeel uitmaakt van de oplossing, niet van het probleem.” Snel zal woensdag aan de Kamer moeten bewijzen dat dit nog steeds het geval is.

Bekijk meer van; overheidsbeleid overheid misdaad, recht en justitie Menno Snel Kamer van Volksvertegenwoordigers

december 19, 2019 Posted by | 2e kamer, Belastingdienst, commissie-Donner, debat, fraude, Menno Snel D66, politiek, Staatssecretaris Menno Snel, Staatssecretaris Menno Snel D66, toeslagen, tweede kamer, vertrekovereenkomst | , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 6

Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 5 – commissie Donner

AD 12.12.2019

AD 18.12.2019

Spoeddebat over de zwartgelakte dossiers 

Voor de Kerst komt er op woensdag 18.12.2019 toch nog een debat met staatssecretaris Menno Snel-Financiën. Coalitie en GroenLinks toch wel met hem praten over de zwartgelakte dossiers die gedupeerde toeslagouders deze week kregen.

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) gaat ervan uit dat hij het kamerdebat over de grotendeels zwartgelakte dossiers in de toeslagenaffaire volgende week zal overleven. Hij wil „een bijdrage leveren aan het vinden van een oplossing” voor de gedupeerde ouders. Zolang hij daartoe mogelijkheden ziet wil hij „vol gas verder”, zei hij vrijdag 13.12.2019.

Hij moet alsnog in de Kamer uitleg komen geven over de zwartgelakte dossiers die slachtoffers van de toeslagenaffaire toegestuurd hebben gekregen door de Belastingdienst.

Gisteren 11.12.2019 was er nog geen meerderheid voor een debat over de kwestie, die tot grote verontwaardiging in de Kamer leidde.

AD 18.12.2019

Telegraaf 12.12.2019

SP-Kamerlid Renske Leijten die “#sprakeloos”, tweette vroeg woensdag al een spoeddebat voor de volgende dag aan, maar daar wilden de Coalitie en GroenLinks toen niet aan.

Op een verzoek voor een debat komende week, kwam vanuit de coalitie ook geen reactie. Maar nadat zij een aantal dossiers van de ouders hebben ingezien, draaien coalitie en GroenLinks alsnog.

Telegraaf 13.12.2019

Slachtoffers van de affaire ontvingen deze week dikke dossiers waarin hele pagina’s bleken te zijn zwartgelakt. De “paginalange zwartgelakte stukken geven een vertekend beeld”, schrijft staatssecretaris Snel vervolgens in een brief aan de Tweede Kamer.

AD 14.12.2019

Snel zegt nu dat het gaat om een rapport over een belastingcontrole bij een kinderopvanginstelling, met daarin onder meer informatie over omzet- en loongegevens “waarbij slechts één regel over de betreffende burger gaat”.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Op Twitter barstte daarop een golf van verontwaardiging los. Snel schreef de Kamer eerder vandaag die ophef ‘begrijpelijk’ te vinden, maar volgens de staatssecretaris hebben zijn ambtenaren slechts gegevens onleesbaar gemaakt die binnen de geheimhoudingsplicht van de Belastingdienst vallen. Het gaat daarbij onder meer om persoonsgegevens.

VK 14.12.2019

Volgens André Karels, de woordvoerder van staatssecretaris Menno Snel van Financiën, zijn alle gegevens die in de dossiers zijn weggelakt van anderen. “Gelakt is bijvoorbeeld informatie van de opvangorganisatie en namen, bsn-nummers en adressen van andere ouders”, twitterde hij.

Vorige maand beloofde de Belastingdienst na een demonstratie dat iedereen die zich meldde inzicht zou krijgen in hun dossier. Gisteren 11.12.2019 kregen de eerste ouders die informatie toegestuurd, of althans: een deel daarvan.

De beloftes van Menno Snel;

  • Voor het einde van het jaar heeft de eerste groep gedupeerde ouders een voorschot op de schadevergoeding op de rekening staan. Voor 200 ouders gaat het om 20.000 euro. Voor 70 ouders om hogere bedragen. Het hoogste bedrag is 66.000 euro.
    • Ouders kunnen een persoonlijk gesprek krijgen met de Belastingdienst.
    • Er komt een nieuwe organisatie die zaken uit het verleden die fout zijn gelopen afhandelt.
    • De Belastingdienst gaat bij het uitbetalen en terugvorderen van toeslagen ‘de menselijke maat’ hanteren.
    • Een commissie bekijkt nog andere groepen van naar schatting 9000 andere ouders die mogelijk ook zijn gedupeerd. Hij belooft ook bij hen zo spoedig mogelijk de schade te vergoeden.

Lees ook:

Belastingdienst negeerde de wet veel langer dan eerder gemeld

De Belastingdienst houdt zich sinds 2016 aan de wet bij controles op toeslagen voor kinderopvang, zo meldde staatssecretaris Snel de Tweede Kamer meermalen. Maar dit is niet het geval, blijkt uit interne verslagen van de fiscus.

Snel overleeft debat toeslagenaffaire met een schram

Staatssecretaris Menno Snel belooft de Kamer beter te informeren. Hij behield ondanks felle kritiek het vertrouwen van een meerderheid.

Dossier Kinderopvangtoeslag  Trouw

lees: Kamerbrief compensatie ouders CAF 11 en gedane toezeggingen 17.12.2019

lees: Bijlage 1 Antwoord Kamervragen over stopzetting van kinderopvangtoeslag 13.12.2019

lees: Bijlage 2 Brief staatssecretaris wel compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 3 Brief Toeslagen wel compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 4 Brief staatssecretaris geen compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 5 Brief van Toeslagen geen compensatie 17.12.2019

lees: Bijlage 6 Verzamelbesluit toeslagen proportioneel terugvorderen

lees: Bijlage 7 Instellingsbesluit Commissie van onafhankelijke deskundigen CAF Toeslagen 16.12.2019

lees: Bijlage 8 Cases en situaties schrijnende gevallen

lees: notitie vervolging ambtsmisdrijven 28.11.2019

lees: besluit op Wob-verzoek inzake CAF incl. inventarislijst geanonimiseerd 15.11.2019

lees: Bijlage 1.1

lees: Bijlage 1.2

lees: Bijlage 1.3

lees: Bijlage 1.4

lees: Bijlage 1.5

lees: Bijlage 1.6

lees: Bijlage 1.7

lees: Bijlage 1.8

lees: Bijlage 1.9

lees: Bijlage 1.10

lees: Bijlage 1.11

lees: Bijlage 1.12

lees: Bijlage 2.1

lees: Bijlage 2.2

lees: Bijlage 3

lees: Bijlage 4.1

lees: Bijlage 4.2

lees: aanbiedingsbrief interimrapport van de adviescommissie uitvoering toeslagen 14.11.2019

lees: interimadvies adviescommissie uitvoering toeslagen bijlage bij brief 14.11.2019

lees: aanbiedingsbriefdeelrapport 1 ibo toeslagen 11.11.2019

lees: bijlage 1 ibo toeslagen deelonderzoek 1

lees: bijlage 2 weging op de hand

lees: bijlage 3 onderzoek mare

lees: Brief over het_pakket Belastingplan 2020 en toezeggingen m.b.t. invordering toeslagen 04.11.2019 

Rapport; Dategedreven selectie aangiften door Belastingdienst WR def. 11.06.2019

brief onderzoek_EDP-auditors naar de kinderopvangtoeslag 07.06.2019

reactie concept: Bestuurlijke reactie rapport datagedreven selectie van aangiften door de Belastingdienst 23.04.2019

lees: kamerbrief-voortgang-werving-belastingdienst 17.10.2018

bijlage 1-uitingen-in-de-arbeidsmarktcampagne 17.10.2018

Bijlage 2 Aanvullend verzoek COB 02.12.2016

Kabinetsreactie Onderzoek naar de besluitvormingsprocedures binnen de Belastingdienst 27.01.2017

Zie ook:  Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

Zie dan ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

en zie verder ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

en verder dan ook: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

Gedupeerde ouders kinderopvangtoeslag CAF 11 ontvangen compensatie

RO 17.12.2019 De ouders waarbij kinderopvangtoeslag onterecht is stopgezet of teruggevorderd in de CAF 11-zaak, krijgen vandaag bericht over welke compensatie zij in ieder geval van de Belastingdienst/Toeslagen ontvangen.

Dit bedrag is berekend op basis van de tot nu toe beschikbare informatie. Het geld staat rond 20 december bij hen op de rekening. Dat meldt staatssecretaris Snel van Financiën in een brief die vandaag bij de getroffen ouders wordt bezorgd. De Tweede Kamer is hierover vandaag geïnformeerd.

In totaal ontvangen ruim 300 ouders een brief; ongeveer 90% van hen krijgen compensatie. Ruim 200 ouders krijgen een bedrag tot 20.000 euro, ruim 70 ouders een bedrag daarboven met als hoogste bedrag 66.000 euro. Dat bedrag is gebaseerd op de compensatieregeling zoals voorgesteld door de Adviescommissie uitvoering toeslagen.

In zijn brief aan de ouders die compensatie ontvangen biedt staatssecretaris Snel opnieuw zijn excuses aan voor de moeilijke omstandigheden waarin de door CAF 11 getroffen ouders zijn gebracht en voor het onterechte stempel van fraudeur. “Een geldbedrag kan nooit alles goedmaken. Het onrecht dat deze ouders is aangedaan en het gevoel van machteloosheid waar ze zo lang mee hebben rondlopen, kan ik helaas op geen enkele manier wegnemen. Dat besef ik ten zeerste.”

Berekening eerste deel compensatie

Omdat de ouders al lang in onzekerheid zitten, krijgen zij het nu berekende bedrag zo snel mogelijk. Om de volledige tegemoetkoming te kunnen vaststellen, is meer informatie nodig. Bijvoorbeeld of zij juridische bijstand hebben gehad of te maken hebben gehad met kosten voor dwanginvordering, waarvoor ze ook worden gecompenseerd.

De berekening die de ouders nu ontvangen, is nog niet definitief. De staatssecretaris benadrukt dat het uiteindelijke compensatiebedrag alleen hoger kan uitvallen, en in geen geval minder wordt dan het nu genoemde bedrag. Begin 2020 ontvangen de getroffen ouders de definitieve compensatiebeschikking. Daar kunnen zij op dat moment nog formeel bezwaar tegen maken.

Voor ouders die naar aanleiding van de brieven van vandaag en de berekeningen die erin staan nog vragen hebben, is een apart telefoonnummer beschikbaar. Zij kunnen via dit telefoonnummer ook een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek.

De afgelopen vrijdag ingestelde commissie van onafhankelijke deskundigen oordeelde bij een resterende groep van ruim 20 ouders dat zij geen recht hebben op compensatie. Dit kan verschillende redenen hebben, bijvoorbeeld omdat er geen kinderopvang is genoten. Zij hebben hiervoor ook een brief ontvangen.

Op korte termijn komen er ook aanbevelingen van de Adviescommissie uitvoering toeslagen voor de andere ouders in de overige CAF-zaken. Ook zij zullen op dezelfde wijze worden gecompenseerd als blijkt dat hen eenzelfde onrecht is aangedaan. Daarnaast komt de Auditdienst Rijk nog met zijn onderzoek naar de andere CAF-zaken.

Einde aan alles-of-niets-aanpak

Toeslagen gaat vanaf 1 januari 2020 anders om met ouders die de kosten van de kinderopvangtoeslag nog niet volledig hebben betaald. Hoeveel geld zij dan nog moeten betalen zal voortaan proportioneel worden vastgesteld, in plaats van de huidige alles-of-niets-aanpak.

In de Kamerbrief wordt uit een rekenvoorbeeld duidelijk dat bijvoorbeeld kan betekenen dat een schuld van 450 euro overblijft in plaats van een schuld van 9.000 euro.

Om voor alle getroffen ouders zorgvuldig en snel herstel mogelijk te maken, komt er een nieuwe projectorganisatie. Hier kan door de inzet van honderden nieuwe mensen substantieel meer capaciteit ingezet worden op de afwikkeling van zaken uit het verleden.

In de Kamerbrief geeft de staatssecretaris verder aan dat de manier waarop dossiers kinderopvangtoeslagen vorige week aan ouders zijn verstrekt, niet goed is gegaan. Deze ouders hebben vele vragen, die met hoe de dossiers zijn verstrekt nu nog niet zijn beantwoord.

Daarom worden de ouders persoonlijk benaderd en indien gewenst volgt een persoonlijk gesprek met Toeslagen om vragen te beantwoorden. Dit zal ook gebeuren bij de 150 andere dossieraanvragen. Ook leidinggevenden binnen Toeslagen zullen deelnemen aan deze gesprekken.

Documenten;

Rekenvoorbeeld Compensatieregeling

Publicatie | 17-12-2019

Kamerbrief over compensatie ouders CAF 11 en gedane toezeggingen

De Staatssecretaris van Financiën stuurt de Tweede Kamer een brief over de door ouders ontvangen dossiers inzake de stopzetting …

Kamerstuk: Kamerbrief | 17-12-2019

Zie ook;

Gedupeerde ouders toeslagenaffaire krijgen nog deze week compensatie

NOS 17.12.2019 Ouders die ten onrechte zijn aangemerkt als fraudeur in de toeslagenaffaire, krijgen vandaag van de Belastingdienst te horen hoeveel compensatie ze krijgen. Het gaat om een voorlopig, minimaal bedrag, gebaseerd op de informatie die nu beschikbaar is. Het geld staat rond 20 december op hun rekening, schrijft staatssecretaris Snel aan de Tweede Kamer.

Ruim driehonderd gedupeerden krijgen vandaag een brief. Ongeveer 90 procent krijgt een compensatie. Bij ruim tweehonderd ouders gaat het om een bedrag tot 20.000 euro, bij ruim zeventig mensen is het hoger.

In de brief biedt staatssecretaris Snel nogmaals zijn excuses aan voor de moeilijke omstandigheden waarin de ouders door de toeslagenaffaire terecht zijn gekomen. Hij zegt dat het definitieve bedrag begin 2020 duidelijk wordt.

Financiële problemen

Een commissie onder leiding van voormalig minister van Justitie Donner oordeelde vorige maand dat de Belastingdienst te streng is geweest bij het beoordelen van een groep ouders die kinderopvangtoeslag kreeg.

Als de ouders ook maar iets niet goed hadden ingevuld, door slordigheid of onwetendheid, werden zij al verdacht van fraude. Ze kregen vaak niet precies te horen waarom, maar moesten de bedragen van soms tienduizenden euro’s wel terugbetalen. Veel gezinnen kwamen in financiële problemen.

Woensdag moet Snel zich in een debat in de Tweede Kamer opnieuw verantwoorden voor de toeslagenaffaire. Het gaat dan over de zwartgelakte dossiers die een groep ouders vorige week ontving.

Bekijk ook;

Ouders toeslagenaffaire krijgen voor kerst compensatie

Telegraaf 17.12.2019 Honderden gedupeerde ouders in de kindertoeslagenaffaire krijgen dinsdag nog van de Belastingdienst te horen hoeveel compensatie ze dit jaar krijgen. Het gaat om een voorlopig bedrag, gebaseerd op de informatie die nu beschikbaar is. Dat wordt voor de kerst overgemaakt.

Ouders in een kleine driehonderd zaken krijgen uitsluitsel over het voorlopige bedrag. In ruim tweehonderd gevallen gaat het om bedragen tot 20.000 euro, bij ruim zeventig ligt het bedrag hoger. De hoogste uitkering is 66.000 euro. Begin volgend jaar volgt een definitieve beoordeling, laat staatssecretaris Menno Snel (Financiën) weten.

Bekijk ook: 

Vijf miljoen voor eerste toeslagouders 

De voorlopige bedragen zijn gebaseerd op de adviezen van de commissie die onder leiding van oud-minister Piet-Hein Donner onderzoek deed naar de affaire. In het zogenoemde CAF-11-dossier zitten zo’n driehonderd ouders van wie de kinderopvangtoeslag in veel gevallen onterecht is stopgezet en teruggevorderd.

Voorlopig bedrag

Nog niet alle informatie is beschikbaar, daarom spreekt Snel van een voorlopig bedrag. Zo moet bijvoorbeeld nog duidelijk worden of ouders juridische kosten hebben gemaakt, of kosten voor dwanginvordering. Daarvoor moeten ze ook worden gecompenseerd.

Snel wil ouders begin volgend jaar een definitief bedrag voorstellen. Daar kunnen de gedupeerden ook nog tegen in bezwaar gaan. De staatssecretaris benadrukt dat het uiteindelijke bedrag alleen maar hoger kan uitvallen, niet lager.

’Geldbedrag kan nooit alles goedmaken’

„Een geldbedrag kan nooit alles goedmaken”, stelt Snel. „Het onrecht dat deze ouders is aangedaan en het gevoel van machteloosheid waar ze zo lang mee hebben rondlopen, kan ik helaas op geen enkele manier wegnemen. Dat besef ik ten zeerste.”

Ook met de definitieve compensaties is de kous nog niet af. Waarschijnlijk zijn er veel meer ouders gedupeerd, en daar kijkt Donner nu naar. Het eindrapport van de commissie wordt eind januari verwacht.

Opnieuw pittig debat

Snel staat woensdag opnieuw een pittig debat met de Tweede Kamer te wachten. Na het vorige debat over de toeslagenaffaire, nog geen maand geleden, kreeg de bewindsman een motie van wantrouwen aan zijn broek. Hij kon aanblijven, omdat GroenLinks en de SGP met de coalitie mee stemden.

Bekijk ook: 

’Mijn leven is naar de klote’ 

Bekijk ook: 

Afspraak met toeslagouders ’op laatste moment’ afgezegd 

Bekijk meer van; belastingen economie, business en financiën Den Haag Belastingdienst

Honderden gedupeerden in toeslagenaffaire horen vandaag hoogte van compensatie

AD 17.12.2019 Een kleine 300 gedupeerde ouders in de kindertoeslagenaffaire krijgen vandaag  nog van de Belastingdienst te horen hoeveel compensatie ze dit jaar krijgen. Het gaat om een voorlopig bedrag, gebaseerd op de informatie die nu beschikbaar is.

De bedragen worden voor de kerst overgemaakt. In ruim tweehonderd gevallen gaat het om bedragen tot 20.000 euro, bij ruim zeventig ligt het bedrag hoger. De hoogste uitkering is 66.000 euro. Begin volgend jaar volgt een definitieve beoordeling, laat staatssecretaris Menno Snel van Financiën weten.

Snel en de Belastingdienst lagen de afgelopen tijd onder vuur, omdat de fiscus ouders ten onrechte als fraudeur aanmerkte en grote bedragen terugvorderde. Vele ouders kwamen daardoor in grote financiële problemen. Van hen hebben er 300 te horen gekregen dat ze nog voor de kerstdagen financieel zullen worden gecompenseerd.

Duizenden anderen verkeren nog in grote onzekerheid. Snel heeft eerder aangegeven dat toeslagen vanaf 2016 niet meer worden stopgezet zonder dat grondig onderzoek is verricht en zonder reactie van de ouders, toch blijkt dat er zeker tot juli dit jaar nog steeds onrechtmatige controles plaatsvonden.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Snel: Belastingdienst in de fout met weglakken dossiers opvangtoeslag

NU 17.12.2019 De Belastingdienst is in de fout gegaan met het weglakken van stukken uit de dossiers van ouders die door de Belastingdienst ten onrechte zijn aangemerkt als fraudeur. Staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst) schrijft dinsdag in antwoord op Kamervragen dat in “sommige gevallen” persoonsgegevens van derden niet zijn weggelakt.

“Ik constateer dat dat proces niet goed is verlopen”, aldus Snel.

Volgens de staatssecretaris is er niet conform de privacyregels gewerkt en is er bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) melding gedaan van een datalek. De personen van wie de gegevens bij derden zijn terechtgekomen, worden ingelicht. Snel wijt de fout aan de “grote tijdsdruk” waaronder de fiscus de stukken uit de dossiers heeft moeten verzamelen en weglakken.

SP-Kamerlid Renske Leijten spreekt van een nieuw “pijnlijk” hoofdstuk. “De Belastingdienst stapelt fout op fout en dit is tekenend voor de werkwijze waar ouders nog steeds niet gezien worden als mensen, maar als dossiers en een nummertje.” De Tweede Kamer debatteert woensdag opnieuw met de staatssecretaris over de kinderopvangtoeslagaffaire.

Snel wil geen onafhankelijke toetsing weglakken

Het weglakken van soms wel pagina’s achter elkaar in de dossiers van de gedupeerde ouders leidde vorige week tot verontwaardiging bij de betrokken ouders en de Tweede Kamer.

De Kamer eiste opheldering over waarom er zoveel documenten zijn zwartgelakt. Ook wilde de Kamer weten of een onafhankelijke derde partij, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens, mag onderzoeken of de stukken terecht zijn zwartgemaakt.

Snel schrijft dinsdag dat er geen onafhankelijke toetsing heeft plaatsgevonden. “Het is niet gebruikelijk dat een derde, zoals een onafhankelijke instantie buiten de Belastingdienst, meekijkt op de wijze waarop documenten worden gelakt”, aldus de D66-bewindsman. “Ik zie geen aanleiding om de Autoriteit Persoonsgegevens te verzoeken of zij een toets willen doen op de gelakte dossiers.”

Dat is tegen het zere been van Leijten. “Die onafhankelijke toetsing moet er gewoon komen en die gaat er komen. Een meerderheid van de Kamer wil dit”, aldus de SP’er. “Wat heeft de Belastingdienst te verbergen?”

Ook CDA’er Pieter Omtzigt Ook CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt laat het er niet bij zitten. Hij pleitte eerder al voor een onafhankelijke scheidsrechter die het lakbeleid kan toetsen en zal dat woensdag in het debat herhalen.

Ook wilde de Kamer weten of de negentien dossiers die vorige week naar de ouders zijn verstuurd door de staatssecretaris zijn gecontroleerd voordat deze op de post zijn gegaan. Ook dat is niet het geval. “Ik heb opdracht gegeven om de gevraagde informatie ruimhartig te verstrekken. Ik heb de dossiers daarna niet persoonlijk beoordeeld”, aldus Snel.

Hij schrijft verder dat “bij het verstrekken van de dossiers onvoldoende oog is geweest voor het beantwoorden van de vragen van ouders”. Snel vindt dat de fiscus had moeten kiezen voor een persoonlijkere benadering waar de dossiers beter hadden moeten worden toegelicht.

Gedupeerde ouders ontvangen voor de Kerst compensatie

Snel meldt ook dat een groep van de gedupeerde ouders dinsdag bericht krijgt over de toekenning van de compensatie. Het gaat om de ouders van het gastouderbureau in Eindhoven in de zogenoemde CAF11-zaak.

Het kabinet kondigde eerder al aan dat deze ouders voor de Kerst een compensatie kunnen verwachten. In totaal kunnen ruim driehonderd ouders een brief verwachten. Ruim tweehonderd ouders kunnen een bedrag tot 20.000 euro verwachten. Voor ruim zeventig ouders geldt dat zij een hoger bedrag ontvangen met als hoogste bedrag 66.000 euro. Een groep van ruim twintig ouders heeft geen recht op compensatie.

Het gaat om een voorlopige berekening waartegen in bezwaar kan worden gegaan. Begin volgend jaar volgt de definitieve compensatie.

De kinderopvangtoeslagaffaire draait om het handelen van de belastingdienst die honderden en waarschijnlijk duizenden ouders willens en wetens ten onrechte heeft aangemerkt als fraudeur. De toeslag werd vervolgens stopgezet en er werd voor jaren aan ontvangen toeslag teruggevorderd. Grote aantallen ouders kwamen hierdoor in financiële problemen.

Hoewel er al eerder signalen waren dat er fouten werden gemaakt, kwam de Belastingdienst pas na aanhoudende berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van CDA’er Omtzigt en SP’er Leijten onlangs tot de erkenning dat de fiscus “onrechtmatig” heeft gehandeld.

Lees meer over: Politiek

Gaat de kinderopvangtoeslagaffaire Snel nu alsnog de kop kosten?

NU 17.12.2019 De druk op staatssecretaris Menno Snel (Belasting) neemt toe na nieuwe blunders en onthullingen in de zaak rond de onterechte stopzetting en terugvordering van de kinderopvangtoeslag. Twee weken geleden zag de D66-bewindsman een motie van wantrouwen nog stranden, omdat de coalitie met GroenLinks en SGP deze niet steunde. Maar dinsdag laten de twee oppositiepartijen weten dat het er voor Snel “heel slecht” uitziet.

De Tweede Kamer debatteert woensdag opnieuw met Snel over de kinderopvangtoeslagaffaire. Van honderden en waarschijnlijk duizenden ouders is ten onrechte de opvangtoeslag stopgezet en teruggevorderd waardoor meerdere ouders in grote financiële en persoonlijke problemen kwamen.

De staatssecretaris kreeg twee weken geleden nog het vertrouwen van de coalitie en de oppositiepartijen GroenLinks en SGP, maar is dat vertrouwen in korte tijd kwijtgeraakt. “De Belastingdienst blijft fouten maken”, zegt GroenLinks-Kamerlid Bart Snels. “Het wordt heel moeilijk om een motie van wantrouwen niet te steunen.” Chris Stoffer (SGP): “Het vertrouwen in de staatssecretaris staat nu onder het nulpunt.”

Kamer ontstemd over zwartlakken dossiers

De twee partijen zien dat Snel opnieuw beterschap beloofde, maar nemen het de bewindsman kwalijk hoe hij is omgegaan met het versturen van de dossiers van de gedupeerde ouders. “De kern van het probleem is dat de Belastingdienst mensen fatsoenlijk moet behandelen.

Dan moet je ze fatsoenlijk uitleggen wat er de afgelopen jaren gebeurd is en waarom zij als fraudeur werden gezien”, aldus Snels van GroenLinks. “Die vraag had netjes beantwoord moeten worden, dat doe je niet door een steekkarretje met zwartgelakt multomappen bij de ouders door de deur te duwen.”

Daar is de SGP het mee eens. “Er mag best een keer een fout gemaakt worden. Iemand verdient altijd een tweede kans. maar de afgelopen week zie je dat er fout op fout op fout wordt gestapeld”, aldus Stoffer.

Hij verwijst onder meer naar de nieuwe onthulling van RTL Nieuws en Trouw waaruit blijkt de Belastingdienst nog tot juli 2019 doorging met het onrechtmatig stopzetten van de toeslagen, terwijl deze praktijk volgens Snel in 2016 zou zijn gestopt. Stoffer: “Hij krijgt in het debat een kans om met een verklaring te komen, maar het ziet er niet goed uit.”

Gedupeerde ouders op de tribune van de Tweede Kamer. (Foto: Pro Shots)

‘Ouders zijn vernederd’

Onder meer de SP en PvdA steunden de motie van wantrouwen twee weken geleden al, en zullen dat woensdag ook doen. Renske Leijten (SP): “Het vertrouwen in Snel is niet hersteld. De ouders zijn vernederd met de zwartgelakte dossiers.” De SP’er staat in nauw contact met een groep gedupeerde ouders. Bij haar meldpunt hebben zich inmiddels 1200 gedupeerden gemeld.

Na verontwaardigde reacties over het lakken van de stukken beloofde de Belastingdienst alsnog een persoonlijk gesprek, maar ook dat liep fout. “Maandag zaten ouders te wachten op een goedmaakgesprek, maar dat ging op het laatste moment niet door. Opnieuw een vernedering.”

“Geen antwoord op de vraag waarom deze ouders als fraudeur zijn bestempeld”, aldus SP-Kamerlid Renske Leijten.

Leijten weet te melden dat de fiscus inmiddels met een aantal ouders heeft gesproken, maar zij krijgt ontevreden reacties binnen. “Er komt geen antwoord op de vraag waarom de Belastingdienst deze ouders als fraudeur hebben bestempeld en waarop de fraudebestrijding is gebaseerd.”

Leijten wil best geloven in de goede bedoelingen van Snel, maar vindt dat hij keer op keer heeft laten zien dat hij in zijn eigen organisatie niet doorvraagt en niet bovenop de affaire zit.

Ook PvdA’er Lodewijk Asscher twijfelt niet aan de intenties van de bewindsman. “Ik ben er van overtuigd dat hij de problemen heel graag wil oplossen. Maar zowel de aard als de omvang van de affaire is te groot. De informatievoorziening naar de Kamer en de snelheid waarmee ouders worden geholpen zijn onvoldoende.”

Coalitiepartijen willen kijken naar oplossingen

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, die met aanhoudende Kamervragen de misstanden bij de Belastingdienst boven tafel kreeg, zit nog met veel vragen. Onder meer over het lakken van de stukken en het bericht dat de fiscus tot afgelopen zomer doorging met de onrechtmatige werkwijze. Over de positie van de staatssecretaris wil hij het niet hebben. “Ik controleer het kabinet. Dat deed ik in het verleden en dat blijf ik doen. Voor nu wil ik een oplossing voor alle gedupeerde ouders.”

D66-fractievoorzitter Rob Jetten ziet dat zijn partijgenoot een “lastig debat” te wachten staat, maar gelooft wel dat Snel de juiste man is om de problemen bij de fiscus op te lossen. “Wat mij betreft gaat hij daar nog een tijdje mee door”, aldus Jetten.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers spreekt van een “onmogelijke taak” voor Snel om de Belastingdienst op orde te krijgen. “Natuurlijk stel ik de vraag ook of hij de juiste persoon is, maar het vertrouwen is er tot het tegendeel bewezen is”, aldus Segers. “De ontwikkelingen van de afgelopen twee weken hebben geleid tot nieuwe vragen. Aan het eind maken van het debat maken wij een afweging.”

Zeker is dat Snel opnieuw een loodzwaar debat te wachten staat waarin hij opnieuw excuses moeten maken en opnieuw beterschap moeten beloven. Dit keer lijkt hij af te stevenen op het verlies van het vertrouwen van 75 zetels in de Kamer, omdat ook Groep Van Haga de kansen op een goede afloop van het debat zeer klein inschat.

Snel zal dan zelf moeten bepalen of hij vindt dat hij nog op een geloofwaardige manier en met voldoende vertrouwen kan zorgen voor een oplossing voor de gedupeerde ouders en kan zorgen dat de werkwijze bij Belastingdienst nu echt gaat veranderen.

Lees meer over: Politiek

Positie staatssecretaris Snel is wankel

NOS 17.12.2019 De steun voor staatssecretaris Snel van Financiën in de Tweede Kamer lijkt steeds verder af te brokkelen. GroenLinks en SGP betwijfelen of Snel de affaire rond de kinderopvangtoeslagen kan oplossen.

Morgen debatteert de Kamer opnieuw over de kwestie. Honderden ouders zijn door de Belastingdienst ten onrechte als fraudeur aangemerkt. Omdat hun toeslagen zonder uitleg werden stopgezet en er boetes werden opgelegd, kwamen ze in grote problemen.

Begin deze maand overleefde Snel nog een motie van wantrouwen. Naast de vier coalitiepartijen bleven GroenLinks, de SGP en ex-VVD’er Van Haga de bewindsman steunen.

Grotendeels zwartgelakt

Maar recente ontwikkelingen in de zaak hebben GroenLinks en SGP aan het twijfelen gebracht. Zo kregen ouders die duidelijkheid over hun zaak wilden hun dossier opgestuurd, maar bleek dat grotendeels zwartgelakt. Snel moest toegeven dat dat niet zo had mogen gebeuren.

Bovendien blijkt nu dat de fiscus pas vanaf maart volgend jaar altijd een herinnering zal sturen als er informatie ontbreekt in een aanvraag voor een toeslag. Snel zou eerder tegen de Kamer hebben gezegd dat de Belastingdienst dat nu al doet.

“Het vertrouwen heeft een flinke deuk opgelopen”, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver. De SGP sluit niet uit dat ze Snel zal vragen zijn verantwoordelijkheid te nemen en af te treden. “Hij doet het gewoon niet goed”, zegt SGP-Kamerlid Chris Stoffer. “Hij is vooral reactief en pakt niet het initiatief.”

“Je ziet dat de Belastingdienst fouten blijft maken”, zegt Bart Snels van GroenLinks. “Dan komt de vraag wel aan de orde of deze staatssecretaris nog wel deel is van de oplossing of deel van het probleem.”

GroenLinks en SGP twijfelen over Snel

Als beide partijen hun steun intrekken heeft de staatssecretaris nog de steun van de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede Kamer. De vraag is of hij dat voldoende basis vindt om door te gaan.

Bekijk ook;

Positie Snel steeds penibeler

Telegraaf 17.12.2019 De steun voor staatssecretaris Snel (Financiën) brokkelt steeds verder af. Volgens de SGP heeft hij een ’wonderverhaal’ nodig om zich te redden en ook GroenLinks dreigt het vertrouwen op te zeggen.

Die oppositiepartijen stemden twee weken geleden, in het emotioneel geladen debat over de toeslagaffaire, nog tegen een motie van wantrouwen van de SP. Maar ze geven aan nu anders in de wedstrijd te staan. De Kamer debatteert woensdag opnieuw met Snel, nu over de zwartgelakte dossiers die ouders afgelopen week toegestuurd kregen.Volgens SGP-Kamerlid Stoffer moet Snel met een ’wonderverhaal’ komen als hij de steun van zijn partij wil houden. „Alles wat we tot nu toe hebben gezien, is niet genoeg”, voegt Stoffer daaraan toe.

Bekijk ook: 

Snel: zwartgelakte dossiers vooraf niet gezien 

Ook GroenLinks, dat vorige week in eerste instantie ook nog tegen een spoeddebat over de zwartgelakte dossiers die ouders kregen stemde, heeft genoeg gezien. De staatssecretaris is volgens Kamerlid Snels nu ’onderdeel van het probleem’ in plaats van de oplossing geworden.

Daarmee is Snel het vertrouwen van bijna de gehele oppositie kwijt. De overige partijen steunden twee weken geleden in het emotioneel geladen debat al de motie van wantrouwen die SP’er Leijten indiende.

Bekijk ook: 

Motie van wantrouwen tegen Snel in toeslagdebat 

„Ik denk dat Snel de eer aan zichzelf moet houden”, zegt Leijten inmiddels. En binnen 50Plus valt te horen dat de kans groot is dat ’barbertje hangt’. Ze zou graag samen met SGP een motie van wantrouwen indienen. Daar heeft Stoffer nog niet over nagedacht, hij laat weten dat het voor hem weinig toevoegt of hij de motie mede ondertekent of steunt.

Het politieke lot van Snel lijkt nu in handen te liggen van oud-VVD’er Van Haga. Hij laat weten het debat af te wachten, maar zit er minder hard in dan de rest van de oppositie. „Nu weer een nieuwe staatssecretaris inwerken, dat zie ik ook niet zo zitten.”

Bekijk meer van; overheid Snel Stoffer Kamerlid Snels Leijten Den Haag Staatkundig Gereformeerde Partij

Toekomst staatssecretaris Menno Snel aan zijden draadje

MSN 17.12.2019 Partijen in de Tweede Kamer hebben nog weinig vertrouwen in staatssecretaris Menno Snel, een dag voor het debat over het zwartmaken van de dossiers van gedupeerden in de toeslagenaffaire.

SP-Tweede Kamerlid Renske Leijten verloor dat vertrouwen in Snel twee weken geleden al, ‘en het is echt niet beter geworden’. “Eerst die zwartgelakte dossiers. Toen het nieuws van onder meer RTL Nieuws dat de werkwijze niet is aangepast en dat ze nog steeds op deze manier invorderen en daarna een afgezegd gesprek met de ouders… Het gaat maar door. Ik denk dat hij de eer aan zichzelf moet houden.”

Lees ook:

Waarom is Menno Snel nog steeds staatssecretaris?

Grote deuk

Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver is duidelijk. “Het vertrouwen in Menno Snel heeft een grote deuk gekregen na afgelopen zaterdag”, zegt Klaver.

“We hebben eerder gezegd dat hij onderdeel moet zijn van de oplossing en dat is hij wat mij betreft niet meer. Wij hebben er grote twijfel bij of hij de juiste man op de juiste plek is. Het debat wordt heel spannend voor Menno Snel. We overwegen zeker de motie van wantrouwen te steunen. De definitieve afweging laten we in het debat. Het speelt, we denken erover na, maar we wachten het debat af.”

Weggelakte tekst in dossier kinderopvangtoeslag: ‘Dit is klote’

Bekijk deze video op RTL XL

Fatima Goncalves Tavares is slachtoffer van de ontspoorde fraudejacht van de Belastingdienst. Ze mocht eindelijk haar dossier inzien, maar nu blijkt dat grote delen tekst zijn weggelakt.

Zelfs SGP

Zelfs de SGP, meestal een steunpilaar van het kabinet, is er niet meer zeker van dat Snel de juiste man op de juiste plek is. “Het vertrouwen is de afgelopen weken sterk gedaald”, zegt SGP-Kamerlid Chris Stoffer. “Hij heeft beloofd de vorige keer, vanaf morgen doen we het anders. En als ik nu de afgelopen weken zie denk ik, hij doet van alles, het zwartlakken van dossiers, bezoeken die worden afgezegd…”

“Als dat het is, en hij heeft morgen geen ander verhaal dan dit, is mijn vertrouwen echt sterk beschaamd. De afweging of hij moet opstappen, maak je aan het eind van het debat, maar als hij niet meer heeft dan dit, dan moet je je verantwoordelijkheid nemen. Die afweging kan hij natuurlijk zelf maken, maar goed, misschien heeft hij wondertjes in zijn zak. Het is bijna kerstmis dus het kan maar zo.”

Fons Lambie: ‘Alleen kerstwonder kan Snel redden’

Politiek verslaggever Fons Lambie zag de afgelopen weken opnieuw dat staatssecretaris Snel het niet onder controle heeft. “Vorige week beloofde de Belastingdienst openheid en inzicht in dossiers, maar mensen kregen zwartgelakte pagina’s toegestuurd.

Zaterdag bleek dat de Belastingdienst veel langer is doorgegaan met die omstreden, keiharde aanpak. Toeslagen werden stopgezet voordat mensen konden reageren, terwijl Snel aan de Kamer had gemeld dat het voorbij was”, zegt Lambie.

“Bij dat vorige debat werd Snel al uitgejoeld, maar hield hij wel nog de steun van regeringspartijen en ook van GroenLinks en SGP. En bij die partijen is het vertrouwen alleen maar afgenomen. GroenLinks heeft ook al aan Snel en zijn partij D66 zelf laten weten: onze steun ben je kwijt.

Dan houdt-ie alleen de regeringspartijen over. En ook bij de regeringspartijen hoor je: het is een heel moeilijk verhaal. Een kerstwonder zou ‘m nog kunnen redden, maar achter de schermen houdt men ernstig rekening met het vertrek van Menno Snel.”

Lees ook:

Ophef over weggelakte delen dossiers kinderopvangtoeslag

RTL Nieuws; Menno Snel  Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst  Toeslagenwet

Staatssecretaris Menno Snel van financiën tijdens het debat in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. Beeld ANP

Overleeft Snel een nieuw toeslagendebat?

Trouw 17.12.2019 Opnieuw verdedigt staatssecretaris Menno Snel zich woensdag vanwege fouten in de toeslagenaffaire. Is de Kamer, en met name de coalitie, het zat of krijgt hij de gelegenheid om zijn werk af te maken?

De situatie van staatssecretaris Menno Snel van financiën is hachelijk. Hij moet vrezen voor zijn politieke toekomst. Voor de tweede keer in een paar weken moet hij zich woensdag in de Tweede Kamer verantwoorden voor de toeslagenaffaire.

Zwartgelakte dossiers voor ouders die ten onrechte toeslagen terug moesten betalen, wekken verontwaardiging. In een brief aan de Kamer erkent Snel de fout en hij wil die heel snel goed maken. Op die manier hoopt hij nog een keer in het debat overeind te blijven. Maar de steun in de Tweede Kamer ebt weg.

Snel overleefde twee weken geleden een Kamerdebat. Hij werd in het zadel gehouden door de coalitie en de oppositiepartijen GroenLinks en SGP. Maar die stellen hun oordeel bij. GroenLinks trekt vrijwel zeker de steun aan de staatssecretaris in. Het SGP-Kamerlid Chris Stoffer zei dinsdag: “Ik zie geen verbetering. Niet bij de Belastingdienst en niet bij de staatssecretaris. De twijfel is alleen maar toegenomen.”

Felle kritiek

Begin deze maand was de kritiek op Menno Snel al fel. Hem werd verweten de Kamer te laat en onvolledig te informeren. Hij zou ook te laat in actie zijn gekomen. Ook werden de fouten gemaakt voordat hij aantrad, dan nog is hij politiek verantwoordelijk voor de Belastingdienst.

Die liet honderden en mogelijk duizenden ouders ten onrechte tienduizenden euro’s kinderopvangtoeslag terugbetalen. Die mensen raakten daardoor in ernstige financiële problemen.

Met het wegsturen van Menno Snel zijn de gedupeerde ouders niet geholpen, oordeelde een meerderheid van de Kamer twee weken geleden. GroenLinks zei dat de problemen eerder aan het ingewikkelde toeslagensysteem zijn te wijten dan aan het optreden van de staatssecretaris.

Maar grote twijfel was er wel. Bij GroenLinks en ook bij coalitiepartijen CDA en VVD. Zaterdag publiceerden Trouw en ‘RTL Nieuws’ dat de fiscus ook de afgelopen drie jaar de wet heeft geschonden bij controles op toeslagen voor kinderopvang. Dit is in tegenspraak met wat Snel eerder meldde. Dinsdag dook nog via een klokkenluider een geheime memo op. Daaruit blijkt dat de top van de Belastingdienst al in 2013 wist dat onschuldige burgers de dupe zouden worden van controles.

De afloop van het debat woensdag is ongewis. De manier waarop Snel de affaire afhandelt stoort de Kamer opnieuw. In dossiers waar gedupeerde ouders al maanden om vroegen bleek een groot deel zwartgelakt. Volgens de Belastingdienst waren vanwege privacy alleen gegevens van andere ouders en bedrijven onleesbaar gemaakt. Bij de ouders bood het de indruk dat er opnieuw informatie werd achtergehouden.

De zware galm van het debat van twee weken geleden is nog te horen. De emoties van de getroffen ouders op de tribune van de Tweede Kamer symboliseerden de dramatiek in deze affaire. Een vader riep: “Mijn leven is naar de klote.” De staatssecretaris suggereerde ouders de Belastingtelefoon te bellen. Hoon was zijn deel, want daar kregen de ouders jarenlang nul op het rekest.

Staatssecretaris Menno Snel vecht terug. In een brief aan de Tweede Kamer toont hij zich strijdbaar. Hij erkent dat het toesturen van de dossiers op deze manier fout was. Ouders hadden persoonlijk benaderd moeten worden en dat gebeurt alsnog. Er is inmiddels ook een beter telefoonnummer waar ouders naar toe kunnen bellen, belooft hij.

En de eerste groep ouders die ten onrechte toeslagen terug moest betalen krijgt nog voor de jaarwisseling een voorschot. In een begeleidende brief schrijf Snel te beseffen dat hij ‘het onrecht dat hen is aangedaan en het gevoel van machteloosheid waarmee ze zolang hebben rondgelopen, helaas op geen enkele manier kan wegnemen’.

In het debat woensdag staat de Kamer, en vooral de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, voor de keus. Is de aaneenschakeling van incidenten met de toeslagen te gortig? Of wekken de plannen van Snel voldoende vertrouwen om hem de schade te laten repareren?

De beloftes van Menno Snel;

  • Voor het einde van het jaar heeft de eerste groep gedupeerde ouders een voorschot op de schadevergoeding op de rekening staan. Voor 200 ouders gaat het om 20.000 euro. Voor 70 ouders om hogere bedragen. Het hoogste bedrag is 66.000 euro.
    • Ouders kunnen een persoonlijk gesprek krijgen met de Belastingdienst.
    • Er komt een nieuwe organisatie die zaken uit het verleden die fout zijn gelopen afhandelt.
    • De Belastingdienst gaat bij het uitbetalen en terugvorderen van toeslagen ‘de menselijke maat’ hanteren.
    • Een commissie bekijkt nog andere groepen van naar schatting 9000 andere ouders die mogelijk ook zijn gedupeerd. Hij belooft ook bij hen zo spoedig mogelijk de schade te vergoeden.

Lees ook:

Belastingdienst negeerde de wet veel langer dan eerder gemeld

De Belastingdienst houdt zich sinds 2016 aan de wet bij controles op toeslagen voor kinderopvang, zo meldde staatssecretaris Snel de Tweede Kamer meermalen. Maar dit is niet het geval, blijkt uit interne verslagen van de fiscus.

Snel overleeft debat toeslagenaffaire met een schram

Staatssecretaris Menno Snel belooft de Kamer beter te informeren. Hij behield ondanks felle kritiek het vertrouwen van een meerderheid.

Kinderopvangtoeslag dossier

Meer over; Belastingdienst politiek Menno Snel Kamer misdaad, recht en justitie Tweede Kamer GroenLinks Kinderopvangtoeslag Jelle Brandsma

De toeslagouders hadden vrij genomen, oppas geregeld, maar dat bleek tevergeefs. De afspraak met de Belastingdienst ging niet door. ,,Een misverstand’’, aldus de fiscus. Ⓒ eigen foto

Afspraak met toeslagouders ’op laatste moment’ afgezegd

Telegraaf 16.12.2019 Ouders die met de Belastingdienst een afspraak hadden om over hun zwart gelakte toeslagendossiers te praten, hebben volgens SP-Kamerlid Leijten een nieuwe domper te verwerken gekregen. De afspraak werd afgeblazen.

Volgens Leijten hadden de ouders vrij genomen van werk en een oppas geregeld, om hun dossiers door te nemen. Maar de afspraak zou afgebeld zijn, terwijl de ouders met hun stapels multomappen klaar zaten op de bank, tweette Leijten.

Renske Leijten  Renske Leijten @RenskeLeijten

En daar zaten ze dan. Vrij genomen van werk. Oppas geregeld.


Wachtend met hun dossiers op het gesprek met de Belastingdienst…
Afspraak werd net afgebeld

1,103   3:46 PM – Dec 16, 2019 1,244 people are talking about this

De reacties op de tweet van de SP’er zijn niet van de lucht. ’Dit is toch pure minachting’, ’wat een klucht’ en ’werkelijk schofterig’, reageren verschillende twitteraars.

’Misverstand’

Volgens een woordvoerder van staatssecretaris Snel (Financiën) is er sprake van een ’misverstand’. Er was wel contact geweest met de ouders, maar daar was volgens de Belastingdienst geen afspraak voor maandag uitgerold. Dat de ouders nu teleurgesteld achterbleven, noemt de woordvoerder ’supervervelend’.

Maar volgens de drie moeders, die maandagmiddag gezamenlijk twee medewerkers van de Belastingdienst zouden treffen bij één van hen, was de afspraak voor maandagmiddag ’dubbel bevestigd’. Een uur voordat de medewerkers op de stoep zouden staan, kwam er een belletje: we komen morgen. „Als dit een misverstand is, is het wel weer heel slordig”, zegt één van de moeders, Dulce Goncalves Tavares.

Dossier opgevraagd

De ouders hadden hun dossier opgevraagd in de hoop daaruit te kunnen halen waarom de Belastingdienst hen jarenlang onterecht als fraudeur met kinderopvangtoeslag hadden gezien. Duizenden ouders moesten bedragen terugbetalen die konden oplopen tot tienduizenden euro’s of zelfs een ton. Van sommige ouders werd beslag gelegd op hun auto, of ze werden zelfs hun huis uitgezet door de fiscus.

Snel moet woensdag op het matje verschijnen in de Kamer om uit te leggen waarom hij de gelakte documenten zo naar de ouders had gestuurd. Hij zegde vrijdag al toe dat de ouders in een persoonlijk gesprek ook uitleg zouden gaan krijgen.

Teleurstelling

De moeders zijn teleurgesteld. „Je vraagt je af: gaat dit nog goed komen?”, zegt Dulce Goncalves Tavares. Ze had voor de afspraak speciaal afgelopen week extra uren gedraaid, zodat ze vandaag vrij kon zijn. Tijdens de ontmoeting met de Belastingdienst had ze gehoopt antwoorden te krijgen op de vraag waarom haar dossier voor inzage grotendeels onleesbaar was gemaakt. Sowieso wil ze op die ene vraag antwoord hebben: waarom ben ik als fraudeur aangemerkt?

Volgens Leijten was voor de afspraak sprake van optimisme: „Voor het eerst ging de Belastingdienst met die ouders in gesprek. Dan is het zó treurig dat het wéér fout gaat.”

Schuldsanering

Dulce Goncalves (39, drie kinderen) kreeg net als haar zusje Fatima (37, twee kinderen) in 2013 nadat de opvang van hun kinderen werd gesloten, het bericht dat ook zij fouten hadden gemaakt en kinderopvangtoeslag dienden terug te betalen.

Bij Dulce kwam dat neer op 125.000 euro. Ze had nog geluk dat ze de gemeente Rotterdam als werkgever had die haar in de wettelijke schuldsanering hielp. „Anders had ik het geld in één keer moeten terugbetalen.” Afgelopen oktober was ze schuldenvrij verklaard. „Hoewel de Belastingdienst dat nog steeds niet heeft geregistreerd.”

Bekijk meer van; samenleving belastingen Leijten Dulce Goncalves Tavares Belastingdienst

Vijf miljoen voor eerste toeslagouders

Telegraaf 16.12.2019 De eerste toeslagouders die een compensatie krijgen, mogen 5 miljoen euro verdelen. Dat bedrag moeten zij nog voor de kerst op hun rekening hebben staan.

In eerste instantie noemde staatssecretaris Snel (Financiën) in de media nog een bedrag van 7,5 miljoen euro, die de eerste ouders zouden krijgen. Maar dat blijkt een verkeerde optelsom te zijn geweest. Het ministerie van Financiën heeft nu een bedrag van 5 miljoen euro gereserveerd. „De inzet is om deze compensatie in 2019 uit te betalen”, wordt aan de Kamer gemeld.

Het gaat om de toeslagouders die in het zogenoemde CAF 11-dossier zaten. Dat was een van de vele fraudeonderzoeken die de Belastingdienst deed bij toeslagen, vooral op het gebied van kinderopvang. Dit dossier bracht de slepende affaire, waarbij ouders onterecht neer werden gezet als fraudeurs, rondom de kinderopvangtoeslag aan het rollen. Het gaat om een groep van ongeveer 300 ouders, waarvan het overgrote deel onterecht op de korrel werd genomen door de fiscus.

Bekijk ook: 

Tamara verloor haar zoon en door de toeslagenaffaire sneuvelde ook haar huwelijk 

Bekijk ook: 

Boze toeslagvader Derikx doet aangifte tegen fiscus 

Een commissie onder leiding van oud-minister Donner bepaalde vorige maand dat die ouders recht hadden op een compensatie. Zij krijgen het onterecht afgepakte bedrag plus 25 procent daarvan terug. Daarnaast zijn er nog een paar aanvullende compensaties, bijvoorbeeld voor invorderings- en juridische kosten.

Bekijk ook: 

Musetta (36) in problemen doordat kinderopvangtoeslag onterecht werd stopgezet 

Waar Snel in eerste instantie zei dat het om 7,5 miljoen euro zou gaan, blijkt dat bedrag iets lager uit te vallen. Volgens een woordvoerder komt dat omdat er in eerste instantie een verkeerde berekening is gemaakt. Hij zegt dat er niet wordt getornd aan het advies van Donner en de compensatie die ouders krijgen.

De compensatieregeling moet ook gaan gelden voor de duizenden andere ouders die onterecht werden aangepakt voor de Belastingdienst. Zij krijgen hun vergoeding pas komend jaar, wanneer precies is nog niet bekend.

Bekijk ook: 

’Wat heeft de Belastingdienst te verbergen?’ 

Bekijk meer van; overheid belastingen Piet Hein Donner Snel Den Haag Belastingdienst

Fiscus volgt regels nog niet met sturen aanmaningen

MSN 14.12.2019 De fiscus verstuurt nog niet altijd een aanmaning als een burger opgevraagde informatie niet verstrekt, bevestigt de dienst na berichtgeving door Trouw en RTL Nieuws. Dat moet volgens de regels wel. De Belastingdienst is pas in maart zover, laat het ministerie van Financiën weten. De rappels “moeten nog systematisch worden ingevoerd”, maar het is “volstrekt helder dat het gaat gebeuren” en er wordt aan gewerkt.

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) meldde de Kamer al in het voorjaar dat de fiscus inmiddels aanmaningen verstuurde. Maar dat ging volgens zijn departement over de zogeheten CAF-zaken, die onder een vergrootglas lagen omdat de Belastingdienst ontvangers van kinderopvangtoeslag buitensporig hard had aangepakt. Bij deze zaken worden al wel sinds 2016 aanmaningen verstuurd.

Snel vindt dat hij de Tweede Kamer en de Nationale Ombudsman niet ten onrechte heeft voorgespiegeld dat de Belastingdienst zich inmiddels aan de regels voor het versturen van aanmaningen zou houden. Hij bedoelde alleen de zogeheten CAF-zaken.

Belastingdienst negeerde de wet veel langer dan eerder gemeld

Trouw 14.12.2019 De Belastingdienst houdt zich sinds 2016 aan de wet bij controles op toeslagen voor kinderopvang, zo meldde staatssecretaris Snel de Tweede Kamer meermalen. Maar dit is niet het geval, blijkt uit interne verslagen van de fiscus.

Ook de afgelopen drie jaar heeft de Belastingdienst de wet geschonden bij controles op toeslagen voor kinderopvang. Dat is in directe tegenspraak met wat staatssecretaris Menno Snel van financiën eerder meldde aan de Tweede Kamer, en wat de Belastingdienst beloofde aan de Nationale Ombudsman. Die kregen te horen dat de Belastingdienst zich vanaf 2016 juist wel aan de wet zou houden.

Dit blijkt uit interne verslagen van het managementteam van de Directie Toeslagen van de Belastingdienst van de afgelopen twee jaar, waarover ‘RTL Nieuws’ en Trouw beschikken.

De Belastingdienst kwam de laatste maanden in opspraak omdat die ouders onterecht als fraudeur aanmerkte, waardoor deze in grote financiële problemen kwamen. Een eerste groep van 300 gedupeerden heeft ­inmiddels te horen gekregen dat ze nog voor Kerst zullen worden gecompenseerd. Duizenden, mogelijk zelfs tienduizenden ouders wachten nog altijd op duidelijkheid in hun zaak. Volgende week staat opnieuw een Kamerdebat gepland over de toe­slagenaffaire.

‘Rood-gekleurde toezichtacties’

Staatssecretaris Snel heeft meermalen gezegd dat het stopzetten van toeslagen zonder grondig onderzoek en zonder reactie van de ouders sinds 2016 niet meer gebeurt. Maar uit de managementverslagen blijkt dat tot juli van dit jaar nog altijd onrechtmatige controleacties plaatsvinden, ‘voordat de burger in de gelegenheid is gesteld om te reageren’. De afdeling Toeslagen spreekt van ‘rood-gekleurde toezichtacties’, en laat pas op dat moment onderzoeken of dit vaker voorkomt.

Daarnaast heeft de Belastingdienst jarenlang nagelaten om ouders een aanmaning of herinnering te sturen als zij informatie opvraagt om de rechtmatigheid van toeslagen te controleren. Deze zogeheten rappel-brieven zijn wettelijk verplicht, maar worden al sinds 2013 niet meer verstuurd.

Het ministerie van financiën wijst Toeslagen daar in juni 2018 op, maar het duurt nog ruim een jaar voordat wordt overgegaan tot ‘gefaseerd invoeren van rappeleren’. Het is niet duidelijk of dit inmiddels structureel gebeurt.

De Belastingdienst werd in 2017 ook door de Nationale Ombudsman gewezen op de wettelijke voorschriften. In een keihard rapport over het optreden van de fiscus bij een gastouderbureau uit Eindhoven zette de Ombudsman op een rij dat de Belastingdienst pas na het uitvragen van informatie, en het versturen van een ­aanmaning, mag overgaan tot het ­opschorten of stopzetten van toe­slagen.

Onjuist geïnformeerd

De hoogste baas van de Belastingdienst, directeur-generaal Jaap Uijlenbroek, stelt in 2017 in een reactie aan de Ombudsman dat de fiscus al sinds juli 2016 de wettelijke procedure volgt. Uit de managementverslagen van Toeslagen blijkt dat dit niet klopt. De Nationale Ombudsman laat weten ‘op korte termijn’ bij de Belastingdienst na te zullen vragen of inderdaad sinds 2016 conform de wet wordt gewerkt, en als dat niet zo is dat hij daarover onjuist is geïnformeerd.

Ook staatssecretaris Snel van financiën heeft herhaaldelijk aan de Tweede Kamer gemeld dat de Belastingdienst zich sinds ‘medio 2016’ aan de juiste procedures houdt. In maart van dit jaar ze hij tijdens een Kamerdebat: “De situatie die we hadden, dat toeslagen in één keer worden gestopt, kan gelukkig ook niet meer gebeuren.

Bovendien wordt er nu ook steeds een rappel gestuurd en wordt de burger ook nagebeld in die situaties.” Een woordvoerder van Snel stelt dat het de ‘standaard werkwijze’ bij fraudezaken is dat er aanmaningen worden verstuurd, maar kan niet zeggen of dat ook gebeurd is. Pas vanaf maart volgend jaar zal de fiscus in alle gevallen aanmaningen versturen.

In de managementverslagen staan nog veel meer voorbeelden waaruit blijkt dat Toeslagen niet weet of het conform de wet werkt. Hoewel staatssecretaris Snel al in oktober vorig jaar toezegde dit te zullen nagaan, blijkt dat dit in september van dit jaar nog niet is gebeurd.

Lees ook:

Ouders bij debat toeslagenaffaire: ‘Mijn leven is naar de klote!’

Een recent debat over de affaire rond de kinderopvangtoeslag heeft de gedupeerde ouders niet de gehoopte duidelijkheid opgeleverd. De emoties op de publieke tribune liepen hoog op.

Snel liep constant achter de feiten aan

Staatssecretaris Menno Snel van financiën zat lange tijd in een ‘tunnelvisie’ bij de affaire rond de kinderopvangtoeslag. De Tweede Kamer wil tijdens een debat van hem weten: waarom trad hij niet eerder op?

Staatssecretaris Snel misleidt de Kamer in toeslagenaffaire

Staatssecretaris Snel van financiën weet al langer dat er sprake is van veel meer gedupeerden in de toeslagenaffaire. Documenten die dat aantonen houdt hij achter voor de Tweede Kamer

Dossier Kinderopvangtoeslag  Trouw

Meer over; Belastingdienst politiek economie, business en financiën misdaad, recht en justitie overheidsbeleid Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

‘Fiscus zette onwettige controles opvangtoeslag langer door dan Snel zei’

NU 14.12.2019 De Belastingdienst ging langer door met onrechtmatige controleacties waarbij kinderopvangtoeslagen werden stopgezet dan staatssecretaris Menno Snel (Financiën) toegaf, schrijven RTL Nieuws en Trouw zaterdag op basis van interne documenten van de fiscus. De Belastingdienst stopte hier volgens Snel in 2016 mee, maar het zou ook in de afgelopen drie jaar nog zijn gebeurd.

De Belastingdienst zette bij controles toeslagen stop, nog voordat de gedupeerde ouders hierop konden reageren. Die ouders kregen vanaf 2013 geen tweede kans om alsnog juiste informatie aan te leveren. De Belastingdienst zou deze werkwijze nog steeds hanteren.

Dat zou in door RTL Nieuws en Trouw bemachtigde interne managementverslagen van de directie Toeslagen van de Belastingdienst staan. Deze documenten zijn van de afgelopen twee jaar en zouden laten zien dat er tot juli 2019 nog onrechtmatige controles plaatsvonden waar ouders niet op tijd op konden reageren.

Deze werkwijze van de Belastingdienst zou in 2016 zijn aangepast, meldde staatssecretaris Snel aan de Tweede Kamer. In maart van dit jaar zei Snel dat ouders op dat moment een herinnering kregen voordat toeslagen werden stopgezet. De Belastingdienst is verplicht deze herinneringen te sturen.

De fiscus meldde eind 2017 nog aan de Nationale ombudsman dat toeslagen weer wettelijk werden behandeld, maar die zegt tegen RTL Nieuws en Trouw dat dit dus niet blijkt te kloppen en dat er navraag zal worden gedaan over de plicht om herinneringen te sturen.

Zie ook: Zijn excuses en compensatie in opvangtoeslagaffaire voldoende voor Snel?

Mogelijk duizenden ouders ten onrechte aangemerkt als fraudeur

De kinderopvangtoeslag draait om het handelen van de Belastingdienst, waardoor honderden en mogelijk duizenden ouders ten onrechte zijn aangemerkt als fraudeur. Hierdoor werden toeslagen stopgezet en kregen veel ouders financiële problemen omdat zij de toeslag moesten terugbetalen.

Pas na aanhoudende berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van Pieter Omtzigt van het CDA en Renske Leijten van de SP erkende de Belastingdienst dat er “onrechtmatig” was gehandeld. Een maand geleden werd een aanbeveling van een onderzoekscommissie om de gedupeerde ouders te compenseren aangenomen.

De onderzoekscommissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner komt naar verwachting dit jaar nog met een eindrapport. Daaruit zou bijvoorbeeld moeten blijken of de fiscus etnisch profileerde. De Auditdienst Rijk doet ook onderzoek naar de affaire, onder meer naar wie van de misstanden wisten.

Een deel van de Tweede Kamer wil strafrechtelijke vervolging van de ambtenaren die onwettig handelden. Volgens staatssecretaris Snel waren er geen signalen van machtsmisbruik door ambtenaren, maar strafrechtelijke gevolgen worden niet uitgesloten.

Afgelopen week ontstond er ophef omdat gedupeerde ouders dossiers hadden ontvangen waarvan hele pagina’s zwartgelakt waren.

Lees meer over: Politiek

‘Belastingdienst zat langer fout met kinderopvangtoeslagen’

NOS 14.12.2019 De Belastingdienst heeft ook de afgelopen drie jaar de wet overtreden bij controles op de kinderopvangtoeslag. Dat schrijven Trouw en RTL Nieuws.

Staatssecretaris Snel heeft eerder gezegd dat de fiscus zich sinds 2016 bij de controles aan de wet houdt, maar uit interne verslagen van de Belastingdienst zou blijken dat dat niet klopt. Zo zou het ook de afgelopen drie jaar nog zijn voorgekomen dat de kinderopvangtoeslag van ouders werd stopgezet zonder dat zij de kans kregen om daarop te reageren.

De Belastingdienst en staatssecretaris Snel liggen al maanden onder vuur omdat bij duizenden ouders onterecht de kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd.

Inmiddels is duidelijk dat zeker 300 gedupeerde ouders recht hebben op een een schadevergoeding. Volgende week krijgen ze per brief te horen hoeveel ze terugkrijgen. Voor Kerst moet dat bedrag zijn overgemaakt.

Woensdag wordt er weer in de Kamer gedebatteerd over de afwikkeling van de affaire.

Bekijk ook;

Toeslagenaffaire: ‘Belastingdienst negeerde wet veel langer’

AD 14.12.2019 De Belastingdienst heeft zich ook de afgelopen drie jaar niet aan de wet gehouden bij het controleren van toeslagen voor kinderopvang. Dat strookt niet wat staatssecretaris Menno Snel van Financiën de Tweede Kamer heeft verteld en evenmin met wat de Belastingdienst de Nationale Ombudsman beloofde. De Belastingdienst zou zich volgens hen sinds 2016 wel aan de wet houden.

Dat melden RTL Nieuws en Trouw op basis van interne verslagen van het managementteam van de Directie Toeslagen van de Belastingdienst van de afgelopen twee jaar.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Snel en de Belastingdienst lagen de afgelopen tijd onder vuur omdat de fiscus ouders ten onrechte als fraudeur aanmerkte en grote bedragen terugvorderde. Vele ouders kwamen daardoor in grote financiële problemen. Van hen hebben er 300 recent te horen gekregen dat ze nog voor de kerstdagen financieel zullen worden gecompenseerd. Duizenden anderen verkeren nog in grote onzekerheid. Volgende week is er weer een Kamerdebat over de affaire.

Snel heeft een paar keer gezegd dat toeslagen vanaf 2016 niet meer worden stopgezet zonder dat grondig onderzoek is verricht en zonder reactie van de ouders. Uit de documenten waarover RTL Nieuws en Trouw beschikken, blijkt dat er zeker tot juli dit jaar nog steeds onrechtmatige controles plaatsvinden.

Ook stuurt de Belastingdienst sinds 2013 ouders geen aanmaning of herinnering als de dienst informatie opvraagt over de rechtmatigheid van de toegekende toeslag. Dat is wettelijk wel verplicht.

© Foto Robin van Lonkhijsen / ANP Staatssecretaris Menno Snel van Financien begin december tijdens een debat in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen.

‘Fiscus negeerde wet langer in toeslagenaffaire dan staatssecretaris Snel toegaf’

MSN 14.12.2019 De Belastingdienst heeft de wet drie jaar langer geschonden bij de controles op toeslagen voor kinderopvang dan tot nu toe bekend was. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) zei eerder dat de werkwijze in 2016 was aangepast.

Maar nu blijkt uit interne verslagen van het managementteam van de afdeling Directe Toeslagen van de Belastingdienst van de afgelopen twee jaren, die in bezit zijn van RTL Nieuws en Trouw, dat dit niet klopt.

De Belastingdienst kwam de laatste maanden in opspraak omdat ze honderden ouders onterecht als fraudeur had aangemerkt. Die moesten grote bedragen aan reeds ontvangen toeslagen terugbetalen. Sommigen van hen zijn daardoor in financiële problemen geraakt.

Ook kregen ouders vanaf 2013 geen tweede kans om alsnog de juiste informatie aan te leveren, zoals wettelijk verplicht is. Ouders behoren een aanmaning of herinnering te krijgen voordat een toeslag wordt stopgezet of opgeschort. Staatssecretaris Snel liet de Tweede Kamer en de Nationale Ombudsman eerder weten dat de Belastingdienst zich vanaf 2016 wel weer aan deze wettelijke regels zou hebben gehouden.

Uit de managementverslagen van de afdeling Directe Toeslagen blijkt volgens Trouw en RTL Nieuws nu dat in ieder geval tot juli van dit jaar nog altijd onrechtmatige controleacties plaatsvonden „voordat de burger in de gelegenheid was gesteld om te reageren”. Pas in september zou zijn besloten een begin te maken met de invoering van de veranderingen.

Snel wacht woensdag 18.12.2019 opnieuw een zwaar spoeddebat !!!

Kamerleden reageerden tegenover RTL Nieuws getergd op de nieuwe onthullingen. Pieter Omtzigt (CDA) noemt het „verontrustend” indien het klopt dat er niet de waarheid is verteld. Renske Leijten van de SP zei: „Steeds opnieuw komen er nieuwe feiten boven tafel, waarbij de vraag is of de staatssecretaris zelf wist hoe het zit.” Wat Henk Nijboer van PvdA betreft is „de maat overvol”.

Snel wacht woensdag opnieuw een zwaar spoeddebat over de nasleep van de toeslagenaffaire en zijn afhandeling ervan. Een eerste groep van driehonderd gedupeerden heeft inmiddels te horen gekregen dat zij nog voor Kerst zal worden gecompenseerd. Duizenden, mogelijk zelfs tienduizenden ouders wachten echter nog altijd op duidelijkheid in hun zaak.

Lees ook deze artikelen;

Fiscus belt ouders om zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag

NOS 13.12.2019 De ouders die deze week een dossier over hun kinderopvangtoeslag kregen met zwartgelakte pagina’s krijgen meer uitleg over hun zaak. Dat heeft staatssecretaris Snel gezegd na afloop van de wekelijkse ministerraad.

“We hebben telefoontjes gepleegd met de ouders, en gezegd dat wij graag bij ze langskomen”, zei Snel. Hij voegde toe dat de ouders recht hebben op meer informatie. “We gaan uitleggen waarom zij als potentiële fraudeur zijn aangemerkt.”

Volgens de staatssecretaris zaten er goede bedoelingen achter het vrijgeven van de dossiers, namelijk om de ouders zo snel mogelijk op de hoogte te brengen. Maar daarbij zijn wel fouten gemaakt, geeft hij toe. “De presentatie ziet er slecht uit en in sommige dossiers is er te weinig weggehaald.” Dat gaat bijvoorbeeld om gegevens van andere ouders.

Lakbeleid

Volgende week debatteert de Tweede Kamer met Snel over wat hij “het lakbeleid” noemt. Hij begrijpt dat Kamerleden er vragen over hebben. Hij vindt zelf ook dat er meer oog moet zijn voor “de menselijke maat” en dat het niet de bedoeling is dat mensen zich door de overheid beledigd in plaats van geholpen voelen.

Ambtelijke notities, krantenartikelen en veel weggelakt in dossiers

Er zijn nog 150 ouders die hun dossier hebben opgevraagd. Bij hen zal het beter gaan, belooft Snel. Hij zegt ook toe dat de ongeveer 300 ouders die recht hebben op compensatie volgende week een persoonlijke brief van hem krijgen. “En voor de kerst hebben zij het geld op hun rekening.”

Een klein deel van deze ouders krijgt geen compensatie. Bij deze mensen heeft de Belastingdienst “ernstige onregelmatigheden” in hun aanvraag gevonden, zoals een niet bestaand kind dat zogenaamd opvang heeft gehad. Een commissie van onafhankelijke deskundigen controleert deze gevallen nog.

Bekijk ook;

Fiscus naar gedupeerden om gelakte dossiers

Telegraaf 13.12.2019 Gedupeerden die deze week zwartgelakte dossiers kregen van de Belastingdienst, krijgen als ze dat op prijs stellen iemand op bezoek die daarover uitleg geeft.

Het gaat dan om ouders die wilden weten waarom zij van fraude werden verdacht, maar waarvan de dossiers grotendeels onleesbaar waren gemaakt toen zij om inzage vroegen. „Dat hebben we niet goed gedaan, het had er anders uit moeten zien”, zegt staatssecretaris Snel (Financiën).

De staatssecretaris staat voor weer een moeilijk debat. Met dit voorstel lijkt hij de vlucht naar voren te nemen. Gedupeerden worden vrijdag of zaterdag gebeld en als zij daar prijs op stellen komt er ook iemand bij hen langs, aldus Snel. Het is de bedoeling dat zij dan antwoord krijgen op hun vragen. „Daar hebben die ouders recht op”, meent de D66-bewindsman.

Snel geeft toe dat hij het eindresultaat ook zelf beter in de gaten had moeten houden. „Maar ik ga natuurlijk niet zelf lakken, het zou slecht zijn als politici dat zouden doen.”

De manier waarop het nu is gedaan, met zwartgelakte pagina’s, is ’natuurlijk gewoon slecht’. Maar volgens Snel was het de bedoeling zo snel mogelijk informatie te verstrekken.

Bekijk ook: 

Verbijstering over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag 

Bekijk meer van; belastingen bedrog Menno Snel

‘Belastingdienst op bezoek bij ouders met zwartgelakt dossier’

AD 13.12.2019 Alle ouders die van de Belastingdienst een zwartgelakt dossier toegestuurd kregen, krijgen ‘op zeer korte termijn’ persoonlijk bezoek van een medewerker van de dienst. Die gaat uitleggen wat er in hun dossier staat.

Dat zei staatssecretaris Menno Snel van Financiën na afloop van de ministerraad. ,,Bij deze 150 mensen gaan we langs. Ze krijgen vandaag of morgen nog een telefoontje met de vraag of ze daar prijs op stellen.” De D66-bewindsman zei dat het hem een goed idee lijkt als ook managers van de Belastingdienst zo’n huisbezoek afleggen.

De ouders krijgen daarbij volgens Snel waarschijnlijk niet te zien wat er precies onder de zwartgemaakte tekst staat. ,,Dat is ingewikkeld, maar ze gaan wel toelichten wat er staat.”

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Persoonlijk dossier

De Belastingdienst heeft in de persoonlijke dossiers die zij naar gedupeerden van de toeslagenaffaire heeft gestuurd hele pagina’s zwartgelakt © Videostill Renske Leijten

Snel kwam deze week wederom onder vuur te liggen in de toeslagenaffaire. Ouders, die door de Belastingdienst werden aangemerkt als verdacht van fraude, vroegen hun persoonlijke dossier op. Daarin hoopten zij te lezen waarom zij van fraude werden beticht. Grote delen van de documenten in die mappen bleken echter met een zwarte stift onleesbaar te zijn gemaakt, tot woede van de gedupeerde ouders.

Volgens Snel werden de passages en pagina’s ‘gelakt’ omdat er persoonsgegevens, vertrouwelijke informatie over derden en namen van medewerkers van de dienst Toeslagen in stonden. Snel noemde de ophef die daarover ontstond ‘begrijpelijk’. Later bleek dat er in de tekst die wel leesbaar was ook persoonsgegevens van derden te zien waren. Een verontwaardigde Tweede Kamer gaat woensdagmiddag met Snel in debat over de kwestie.

Bij het debat van vorige week over de toeslagenaffaire, waardoor honderden ouders in de financiële problemen kwamen omdat zij ten onrechte kinderopvangtoeslagen moesten terugbetalen, overleefde Snel een motie van wantrouwen. De 300 gedupeerden van een van de toeslagenzaken, het zogeheten CAF-11, krijgen nog voor de kerst een vergoeding.

Snel reageert na ophef: Belastingdienst gaat gedupeerden helpen met dossiers

RTL 13.12.2019 De Belastingdienst gaat langs bij gedupeerden in de toeslagenaffaire die nog vragen hebben over hun zwartgemaakte dossiers. Dat zei staatssecretaris Menno Snel vandaag. Het gaat dan om ouders die wilden weten waarom zij van fraude werden verdacht, maar waarvan de dossiers grotendeels onleesbaar waren gemaakt toen zij om inzage vroegen.

Zij worden vrijdag of zaterdag gebeld en als zij daar prijs op stellen komt er ook iemand bij hen langs, aldus Snel. Het is de bedoeling dat zij dan antwoord krijgen op hun vragen. “Daar hebben die ouders recht op”, meent de bewindsman.

De manier waarop het nu is gedaan, met zwartgelakte pagina’s, is “natuurlijk gewoon slecht”. Maar volgens Snel was het de bedoeling zo snel mogelijk informatie te verstrekken.

Lees ook:

Staatssecretaris Snel volgende week op het matje om zwartgemaakte dossiers

Weggelakte tekst in dossier kinderopvangtoeslag: ‘Dit is klote’

Bekijk deze video op RTL XL

RTL Nieuws; Menno Snel  Belastingdienst  Toeslagenwet  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Staatssecretaris Snel verwacht debat te overleven

Telegraaf 13.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) gaat ervan uit dat hij het Kamerdebat over de grotendeels zwartgelakte dossiers in de toeslagenaffaire volgende week zal overleven. Hij wil „een bijdrage leveren aan het vinden van een oplossing” voor de gedupeerde ouders. Zolang hij daartoe mogelijkheden ziet wil hij „vol gas verder”, zei hij vrijdag.

De Belastingdienst beschuldigde de afgelopen jaren honderden, mogelijk duizenden ouders ten onrechte van fraude met de kinderopvangtoeslag. Inmiddels heeft Snel de fouten erkend. Om de ouders nadere opheldering te verschaffen, stuurde de Belastingdienst hun deze week een dossier over hun zaak. Veel informatie bleek echter onleesbaar te zijn gemaakt.

Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat met Staatssecretaris Menno Snel over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen.

Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat met Staatssecretaris Menno Snel over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. Ⓒ ANP

Bekijk ook: 

Boze toeslagvader Derikx doet aangifte tegen fiscus 

Stevige verwijten om toeslagenaffaire

De Kamer is hier boos over en houdt volgende week woensdag een debat met Snel. Vorige week kreeg de staatssecretaris ook al stevige verwijten in een debat over de toeslagenaffaire, ook van coalitiefracties. Een motie van wantrouwen van de oppositie werd echter verworpen.

Bekijk ook: 

Vernedering door Belastingdienst: zo ontluisterend is het 

Bekijk ook: 

‘De politiek heeft een monster gecreëerd’ 

Bekijk ook: 

’Wat heeft de Belastingdienst te verbergen?’ 

Bekijk meer van; belastingen bedrog ministers Menno Snel Belastingdienst

Staatssecretaris Snel verwacht debat te overleven

MSN 13.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) gaat ervan uit dat hij het Kamerdebat over de grotendeels zwartgelakte dossiers in de toeslagenaffaire volgende week zal overleven. Hij wil „een bijdrage leveren aan het vinden van een oplossing” voor de gedupeerde ouders. Zolang hij daartoe mogelijkheden ziet wil hij „vol gas verder”, zei hij vrijdag.

De Belastingdienst beschuldigde de afgelopen jaren honderden, mogelijk duizenden ouders ten onrechte van fraude met de kinderopvangtoeslag. Inmiddels heeft Snel de fouten erkend. Om de ouders nadere opheldering te verschaffen, stuurde de Belastingdienst hun deze week een dossier over hun zaak. Veel informatie bleek echter onleesbaar te zijn gemaakt.

© ANP Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat met Staatssecretaris Menno Snel over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen.

De Kamer is hier boos over en houdt volgende week een debat met Snel. Vorige week kreeg de staatssecretaris ook al stevige verwijten in een debat over de toeslagenaffaire, ook van coalitiefracties. Een motie van wantrouwen van de oppositie werd echter verworpen.

Volgende week horen gedupeerden Belastingdienst hoeveel ze krijgen

NOS 12.12.2019 De 300 gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagzaak die recht hebben op een schadevergoeding krijgen volgende week per brief te horen hoeveel ze van de Belastingdienst krijgen. Dat bedrag moet voor Kerstmis overgemaakt zijn. Dat zegt staatssecretaris Snel van Financiën tegen de NOS.

Snel beloofde vorige week in de Tweede Kamer al dat de ouders die ten onrechte als fraudeurs zijn behandeld, worden gecompenseerd. Dit deed hij na de conclusie van een commissie onder leiding van voormalig minister van Justitie Donner dat de Belastingdienst te streng was bij het beoordelen van een groep ouders in het zogenoemde ‘CAF 11 dossier’.

Zwartgelakte dossiers

Afgelopen week was de Tweede Kamer ontstemd over een andere groep gedupeerden, die zwartgelakte dossiers kregen van de Belastingdienst. Zij hoopten te kunnen lezen waarom zij als fraudeur werden bestempeld, maar bladerend door de zwart gemaakte pagina’s kregen zij daar geen antwoord op. De volledige Tweede Kamer wil hierover een debat met staatssecretaris Snel.

Door de terugvorderingen van de Belastingdienst van duizenden tot tienduizenden euro’s kwamen veel gezinnen in financiële problemen. Er zijn zelfs gezinnen die 50.000 tot 100.000 euro schuld hebben.

“Het is voor de staatssecretaris politiek van levensbelang dat het volgende week goed gaat met deze eerste betalingen”, zegt politiek commentator Ron Fresen. “Veel partijen geloven na het debacle met de zwartgelakte dossiers namelijk niet meer dat hij de problemen goed kan oplossen. Zijn positie is echt in gevaar nu.”

Rekenvoorbeeld compensatie:

Een ouder had recht op 12.000 euro kinderopvangtoeslag over 2014, 2013 en 2012. Deze werd in juli 2014 stopgezet na beschuldiging van fraude. Ook over 2012 en 2013 moest de toeslag door de ouders worden terugbetaald. De schuld die is ontstaan is 6000 + 12.000 + 12.000 = 30.000 euro. Dit moeten de ouders per saldo terugkrijgen, ook als zij de schuld al deels hadden terugbetaald.

De immateriële schadevergoeding is 25 procent van 30.000 euro = 7500 euro. Daarnaast is er 500 euro voor elk halfjaar dat de ouders last hebben gehad van de fout en nog niet zijn terugbetaald. Dat is na 5,5 jaar 5500 euro. Ook de juridische kosten worden vergoed.

Bekijk ook;

Kamer wil toch debat over zwartgelakte dossiers opvangtoeslagfaffaire

NU 12.12.2019 De Tweede Kamer wil toch met staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst) debatteren over de zwartgelakte stukken in de dossiers die gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire hebben ontvangen.

De coalitiepartijen en GroenLinks, die woensdag nog niets zagen in een debat op korte termijn, steunden de oproep van SP-Kamerlid Renske Leijten donderdag alsnog.

Dinsdagavond verschenen op sociale media beelden van zwartgelakte pagina’s uit dossiers die ouders van de fiscus hebben ontvangen.

De ouders eisten inzicht in hun dossier, omdat zij willen weten waarom ze jarenlang door de Belastingdienst zijn aangemerkt als fraudeur en wat de reden voor de stopzetting en terugvordering van de kinderopvangtoeslag is geweest.

Man verlaat Tweede Kamer in tranen: ‘Mijn leven is naar de klote’

‘Schandalig hoe Belastingdienst met ouders omgaat’

Dat deze ouders stukken die deels zwart zijn gelakt kregen, leidde tot verontwaardigde reacties op sociale media en in de Tweede Kamer. “Schandalig hoe de Belastingdienst met deze mensen omgaat”, aldus Leijten.

Staatssecretaris Snel schreef in een brief aan de Kamer dat er “begrijpelijke ophef” is ontstaan, maar wijst erop dat de bladzijdes onder meer vanwege de privacy van andere betrokkenen onleesbaar zijn gemaakt.

Coalitiepartijen VVD, CDA, D66, ChristenUnie en oppositiepartij GroenLinks hadden woensdag nog aanvullende vragen, maar vonden een debat nog niet nodig. Donderdag willen de partijen wel een debat op korte termijn.

Opnieuw een zwaar debat in korte tijd

Voor Snel betekent het dat hij voor de tweede keer in een maand tijd op het matje wordt geroepen. Vorige week stond hij in een emotioneel debat ook al tegenover de Kamer om uitleg te geven over het debacle. Meerdere gedupeerde ouders zaten met tranen in de ogen op de publieke tribune.

De affaire draait om het handelen van de fiscus die honderden en waarschijnlijk duizenden ouders willens en wetens ten onrechte heeft aangemerkt als fraudeur. De toeslag werd vervolgens stopgezet en er werd voor jaren aan ontvangen toeslag teruggevorderd. Grote aantallen ouders kwamen hierdoor in financiële problemen.

Hoewel er al eerder signalen waren dat er fouten werden gemaakt, kwam de Belastingdienst pas na aanhoudende berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van CDA’er Pieter Omtzigt en SP’er Leijten onlangs tot de erkenning dat de fiscus “onrechtmatig” heeft gehandeld.

De commissie-Donner concludeerde een maand geleden dat de Belastingdienst “institutioneel vooringenomen” handelde. Het kabinet nam de aanbeveling van de commissie om de gedupeerde ouders te compenseren ter harte.

Strafrechtelijke vervolging niet uitgesloten

Er lopen momenteel nog meer onderzoeken naar de kinderopvangtoeslagaffaire. Verwacht wordt dat de commissie-Donner dit jaar nog met een eindrapport komt. Daarvoor wordt onder meer bekeken of de fiscus etnisch heeft geprofileerd. Ook de Auditdienst Rijk (ADR) doet onderzoek, onder meer naar wie precies wanneer op de hoogte was van de misstanden.

Een deel van Kamer wil dat ambtenaren die de fout in zijn gegaan strafrechtelijk vervolgd worden. Staatssecretaris Snel zei eerder dat hij geen signalen heeft ontvangen dat zijn ambtenaren zich schuldig hebben gemaakt aan machtsmisbruik, maar sluit strafrechtelijke stappen niet uit. “Als er sprake is van een ambtsmisdrijf, dan zullen we ambtenaren daar niet mee laten wegkomen”, zei de staatssecretaris vorige week.

Zie ook: Ouders in tranen op tribune tijdens debat over kinderopvangtoeslagaffaire

Lees meer over: Politiek

Staatssecretaris Snel vóór kerst op het matje in Tweede Kamer

Telegraaf 12.12.2019 Er komt toch een debat met staatssecretaris Snel (Financiën) voor de kerst. Coalitie en GroenLinks willen volgende week toch wel met hem praten over de zwartgelakte dossiers die gedupeerde toeslagouders deze week kregen.

SP’er Leijten vroeg woensdag al een spoeddebat voor de volgende dag aan, maar daar wilden de coalitie en GroenLinks niet aan. Op een verzoek voor een debat komende week, kwam vanuit de coalitie ook geen reactie. Maar nadat zij een aantal dossiers van de ouders hebben ingezien, draaien coalitie en GroenLinks alsnog.

Bekijk ook: 

Verbijstering over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag 

Bekijk ook: 

Snel: zwartgelakte dossiers vooraf niet gezien 

VVD wil, nadat de staatssecretaris vragen over de lakdossiers heeft beantwoord. Het CDA wil dat ook, om te voorkomen dat ook na de kerst nog zulke dossiers worden gestuurd. Ook D66, de partij van Snel, ChristenUnie en GroenLinks steunen nu de debatoproep, net als de rest van de Kamer.

Bekijk meer van; overheid Snel Den Haag

Kamer neemt geen genoegen met zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag

NOS 12.12.2019 De Tweede Kamer neemt geen genoegen met de dossiers vol zwartgelakte pagina’s van de Belastingdienst over de kinderopvangtoeslag. SP-Kamerlid Leijten wil daar nog volgende week een debat over met staatssecretaris Snel. Haar verzoek wordt door alle fracties gesteund.

De dossiers gaan over ouders die beschuldigd zijn van fraude en tienduizenden euro’s moesten terugbetalen. Enkele gedupeerde ouders lieten gisteren hun dossier zien aan de media omdat zij het niet konden geloven.

Persoonlijk dossier kinderopvangtoeslag afgelakt: ‘Sprakeloos’

Zij hoopten te kunnen lezen waarom zij als fraudeur werden gezien, maar bladerend door de zwart gemaakte pagina’s kregen zij daar geen antwoord op.

Vandaag konden de Kamerleden met eigen ogen enkele van deze dossiers zien. SP-Kamerlid Leijten had met toestemming van de betrokken ouders de multomappen ter inzage in het Kamergebouw neergelegd. Daar werd soms met stijgende verbazing in gebladerd.

Wat is er wel leesbaar?

Bijvoorbeeld de beschuldiging aan het adres van een kinderopvangbedrijf dat het misbruik maakt van Digid’s van ouders. En de persoonlijke informatie over de ouders zelf. Ook zijn memo’s van ambtenaren leesbaar waarin grapjes worden gemaakt. Kinderopvang ’t Voortvarend Scheepje wordt bijvoorbeeld “wrakhout” genoemd. Ook wordt geschreven dat een ouder “helaas” toch recht heeft op kinderopvangtoeslag.

1/3 NOS

2/3 NOS

3/3 NOS

CDA-Kamerlid Omtzigt wil weten waarom de ouders geen inzage krijgen in de fraudebeschuldiging tegen hun kinderopvang. Want juist daarom werden zij ook gezien als fraudeurs. Omtzigt vindt het ongepast dat het ministerie gisteren de verontwaardigde reacties afdeed als “ophef”. Hij vindt dat woord niet passen bij de situatie.

De Kamer wil mogelijk ook nog vragen om onafhankelijk advies over het wel of niet terecht onleesbaar maken van bepaalde pagina’s. Dat zou bijvoorbeeld de Autoriteit Persoonsgegevens kunnen doen. Dit omdat er nog honderden tot duizenden van dit soort dossiers door ouders zijn of worden opgevraagd.

Snel moet alle Kamervragen voor maandag beantwoorden.

 Pieter Omtzigt @PieterOmtzigt

De vragen die het CDA vandaag stelt over het zwartlakken van dossiers bij de kinderopvangtoeslag (1)

Bekijk ook;

Kamer roept Snel alsnog voor kerst op matje over zwartgelakte dossiers

AD 12.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën krijgt het in de laatste week voor de  kerst toch nog zwaar. Hij moet alsnog in de Kamer uitleg komen geven over de zwartgelakte dossiers die slachtoffers van de toeslagenaffaire toegestuurd hebben gekregen door de Belastingdienst.

Gisteren was er nog geen meerderheid voor een debat over de kwestie, die tot grote verontwaardiging in de Kamer leidde. De regeringspartijen wilden echter toen eerst een onderzoek afwachten of de Belastingdienst terecht zoveel passages zwart had gemaakt. Ook  oppositiepartij GroenLinks steunde die lijn, waardoor het debat op zijn vroegst na het kerstreces plaats zou vinden. Dan zou de Kamer sowieso al spreken over twee rapporten over de toeslagenaffaire die Snel heeft besteld.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Bedacht

Vanmiddag bleek echter dat de regeringspartijen zich hebben bedacht, nu slachtoffers volgens SP-Kamerlid Renske Leijten niet alleen zwartgelakte pagina’s hebben gekregen, maar ook persoonsbewijzen van mensen die zij helemaal niet kennen. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, die gisteren nog afwezig was, stemde er daarop mee in om alsnog volgende week een debat te houden. Volgens moeten er nog ‘heel veel dossiers’ verstuurd worden, en is het daarom goed om nu al te kijken of er iets mis is gegaan en of het ook anders zou kunnen.

Ook de andere coalitiepartijen  plus GroenLinks steunden nu het SP-verzoek om nog volgende week een debat te houden. Snel zal voorafgaand eerst schriftelijk vragen moeten beantwoorden. Die moeten uiterlijk maandag binnen zijn. Omtzigt deed een klemmend beroep op Kamervoorzitter Khadija Arib om het debat niet als laatste debat voor het reces in te plannen.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën moet voor de kerst alsnog komen opdraven in de Kamer. © ANP

Staatssecretaris Snel vóór kerst op het matje in Tweede Kamer

MSN 12.12.2019 Er komt toch een debat met staatssecretaris Snel (Financiën) voor de kerst. Coalitie en GroenLinks willen volgende week toch wel met hem praten over de zwartgelakte dossiers die gedupeerde toeslagouders deze week kregen.

SP’er Leijten vroeg woensdag al een spoeddebat voor de volgende dag aan, maar daar wilden de coalitie en GroenLinks niet aan. Op een verzoek voor een debat komende week, kwam vanuit de coalitie ook geen reactie. Maar nadat zij een aantal dossiers van de ouders hebben ingezien, draaien coalitie en GroenLinks alsnog.

VVD wil, nadat de staatssecretaris vragen over de lakdossiers heeft beantwoord. Het CDA wil dat ook, om te voorkomen dat ook na de kerst nog zulke dossiers worden gestuurd. Ook D66, de partij van Snel, ChristenUnie en GroenLinks steunen nu de debatoproep, net als de rest van de Kamer.

Ouders zwartgelakte dossiers: ‘Ik weet nog steeds niet wat ik fout heb gedaan’

NOS 11.12.2019 Gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire dachten dat ze na talloze brieven, telefoontjes en een debat in de Tweede Kamer eindelijk gehoord werden door de Belastingdienst. Er was beloofd dat ze inzicht in hun dossiers zouden krijgen, maar bij ontvangst blijkt dat veel informatie die ze zoeken zwartgelakt is.

“Bij mij is alles weggekrast”, zegt Nazmiyue Karaduman. “Ik weet nog steeds niet wat ik volgens de Belastingdienst fout heb gedaan.”

Karaduman bladerde met ons door de dossiers om te laten zien wat er allemaal (niet) in staat:

Ambtelijke notities, krantenartikelen en veel weggelakt in dossiers

Karaduman werd net als honderden andere ontvangers van kinderopvangtoeslag ten onrechte aangewezen als fraudeur. Veel mensen raakten in financiële problemen, met soms grote gevolgen. Sommigen verloren hun huis of baan, of hun partner door de aanhoudende stress en onzekerheid. Ze hebben vaak nog altijd geen idee waarom ze zijn beschuldigd.

Vorige maand beloofde de Belastingdienst na een demonstratie dat iedereen die zich meldde inzicht zou krijgen in hun dossier. Gisteren kregen de eerste ouders die informatie toegestuurd, of althans: een deel daarvan.

‘Dit kan toch niet?’

In de drie multomappen die Karaduman gisteren ontving zijn wel gegevens terug te lezen, maar daar heeft ze naar eigen zeggen niets aan. Een groot deel gaat over kinderopvang ’t Voortvarend Scheepje in Rotterdam, waar ze haar kinderen heen bracht als ze ging werken. Alles wat in het dossier staat en over haar gaat wist ze al, want dat komt uit haar eigen correspondentie met de Belastingdienst.

“Ik weet niet wat ik hier mee kan”, zegt ze. “Het is allemaal zo vaag. Veel is zwart gemaakt en op andere plaatsen zie ik namen staan die ik juist niet zou moeten lezen. Ik zie de ouderbijdrage van een andere vrouw staan en haar naam staat er gewoon bij. Dat kan toch niet?”

Volgens André Karels, de woordvoerder van staatssecretaris Menno Snel van Financiën, zijn alle gegevens die in de dossiers zijn weggelakt van anderen. “Gelakt is bijvoorbeeld informatie van de opvangorganisatie en namen, bsn-nummers en adressen van andere ouders”, twitterde hij vanmorgen.

“Ik denk dat mijn DigiD is misbruikt door de kinderopvang, maar dat weet ik nog steeds niet zeker, aldus Dulce Goncalves Tavares.

“Dat zegt hij misschien wel, maar mijn bsn-nummer is óók weggelakt”, zegt Dulce Goncalves Tavares. Ze kreeg gisteravond, net als Karaduman, drie mappen thuisgestuurd. In de eerste twee was vrijwel alles weggelakt; in de derde map stond een beetje informatie over haar situatie.

“Ik dacht dat ik bepaalde dingen terug zou zien. Dat ik de fout eruit kon halen die bij de Belastingdienst of bij mij of door de bso gemaakt is. Maar ik kon niets terugvinden.”

In totaal zou ze volgens de fiscus voor 125.000 euro gefraudeerd hebben. “Maar ik zou niet weten hoe. Het geld ging rechtstreeks naar de kinderopvang. Ik denk dat mijn DigiD is misbruikt door de kinderopvang, maar dat weet ik nog steeds niet zeker.”

Snel ‘begrijpt ophef’

De “paginalange zwartgelakte stukken geven een vertekend beeld”, schrijft staatssecretaris Snel vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Snel zegt nu dat het gaat om een rapport over een belastingcontrole bij een kinderopvanginstelling, met daarin onder meer informatie over omzet- en loongegevens “waarbij slechts één regel over de betreffende burger gaat”.

Drie jaar lang heeft Goncalves Tavares in de schuldsanering gezeten. Deze maand kan ze voor het eerst weer zelf over haar loon beschikken. “Ik wil verder. Het zorgt namelijk jarenlang voor stress. Ik heb een goede baan en wil mijn drie kinderen geven wat ze verdienen, maar dat kon steeds niet.”

Beide vrouwen weten niet hoe het nu verder moet. “Ik ga nu doen wat Renske zegt”, zegt Karaduman verwijzend naar SP-Kamerlid Renske Leijten. Zij heeft zich samen met Pieter Omtzigt van het CDA jarenlang sterk gemaakt voor de gedupeerde groep ouders.

Leijten vraagt vandaag een debat aan over de kwestie in de Kamer. “Als zij zegt: ‘neem een advocaat in de arm’, dan doe ik dat. Maar ik wacht nu eerst maar weer af wat er verder gaat gebeuren.”

Bekijk ook;

Coalitie en GroenLinks blokkeren debat over zwartgelakte stukken

AD 11.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën hoeft voorlopig niet in de Kamer te verschijnen om uitleg te geven over de zwartgelakte dossiers die gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire hebben gekregen. Regeringspartijen VVD, CDA, D66, en ChristenUnie blokkeerden vanmiddag het verzoek om nog voor de kerst een debat te houden. Ook GroenLinks wil wachten.

Slachtoffers van de affaire ontvingen deze week dikke dossiers waarin hele pagina’s bleken te zijn zwartgelakt. Op Twitter barstte daarop een golf van verontwaardiging los. Snel schreef de Kamer eerder vandaag die ophef heel erg ‘begrijpelijk’ te vinden, maar volgens de staatssecretaris hebben zijn ambtenaren slechts gegevens onleesbaar gemaakt die binnen de geheimhoudingsplicht van de Belastingdienst vallen. Het gaat daarbij onder meer om persoonsgegevens.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Slag in het gezicht

De Belastingdienst heeft in de persoonlijke dossiers die zij naar gedupeerden van de toeslagenaffaire heeft gestuurd hele pagina’s zwartgelakt. © Videostill Renske Leijten

SP-Kamerlid Renske Leijten spreekt echter van een ‘slag in het gezicht’ van de slachtoffers en riep haar collega’s in de Kamer op om Snel morgen of anders volgende week op het matje te roepen. Daarvoor kreeg zij echter onvoldoende steun.

CDA-Kamerlid Evert-Jan Slootweg, die de afwezige Pieter Omtzigt verving, zei Snel eerst te willen vragen om een ‘onafhankelijke derde’ partij mee te laten kijken of de zwarte stift gehanteerd mag worden zoals nu is gebeurd. De Nationale Ombudsman of de Autoriteit Persoonsgegevens zou daarvoor in stelling gebracht moeten worden. Die suggestie werd overgenomen door de coalitiepartners en GroenLinks.

Kerstreces

Volgens D66-Kamerlid Steven van Weyenberg – een partijgenoot van de staatssecretaris – zou het goed zijn om ‘snel na het kerstreces’ het debat met Snel aan te gaan. Dan zijn ook de nog te verschijnen rapporten binnen van de Auditdienst Rijk en de commissie-Donner. Een meerderheid stemde met die conclusie in. Hierdoor hoeft Snel pas na het kerstreces over de kwestie in debat.

Als de staatsse­cre­ta­ris zelf zegt dat de ophef ‘begrijpelijk’ is dan had hij die moeten voorkomen, aldus Chris Stoffer, SGP.

Oppositieleden reageerden onthutst door de afwachtende houding van de coalitiepartijen en GroenLinks. Zij willen dat Snel zo snel mogelijk tekst en uitleg verschaft. ,,De moed zakt je in de schoenen. Hoe krijgt de staatssecretaris dit voor elkaar?’’, verzuchtte PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. ,,Als de staatssecretaris zelf zegt dat de ophef ‘begrijpelijk’ is dan had hij die moeten voorkomen’’, sneerde SGP’er Chris Stoffer.

GroenLinks

Ook GroenLinks-Kamerlid Bart Snels zei ‘met verbijstering te hebben gekeken’ en nog ‘behoefte aan aanvullende vragen’ te hebben. Hij wil Snel echter de tijd geven om die te beantwoorden, tot grote irritatie van Leijten, die al eerder haar ergernis over de opstelling van GroenLinks in het toeslagendossier uitte.

De partij van Jesse Klaver meent dat de problemen voor een belangrijk deel zijn veroorzaakt doordat de politiek zelf opsporing van fraude tot topprioriteit heeft gemaakt. Leijten stelt echter dat de Tweede Kamer nooit heeft gevraagd de wet te overtreden door de kinderopvangtoeslag helemaal stop te zetten wanneer bij de aanvraag een fout is gemaakt. De rechter bestempelde die daad van de fiscus, die ertoe leidde dat gezinnen geen toeslag meer kregen en duizenden euro’s terug moesten betalen, eerder als onrechtmatig.

„Ik ga ervan uit dat deze mensen een compleet dossier krijgen”, zegt staatssecretaris Menno Snel (Financiën). Ⓒ ANP

Snel: zwartgelakte dossiers vooraf niet gezien

Telegraaf 11.12.2019 De zwartgelakte dossiers die deze week naar toeslagouders werden gestuurd, waren niet vooraf door staatssecretaris Snel (Financiën) ingezien. Hij wilde niet de indruk wekken zich met het lakken te bemoeien.

Snel reageerde woensdag op de ontstane ophef over de onleesbaar gemaakte dossiers die gedupeerde ouders van de Belastingdienst hadden gekregen. Zij waren jarenlang hardhandig opgejaagd door de fiscus, onterecht als fraudeurs neergezet en hun levens werden in sommige gevallen verwoest doordat ze tienduizenden euro’s moesten terugbetalen.

De ouders hoopten met de dossiers eindelijk inzicht te krijgen waarom ze zo ongenadig hard werden aangepakt, zonder iets fout te hebben gedaan. Maar tot hun grote frustratie was veel informatie zwartgelakt.

Bekijk ook: 

’Wat heeft de Belastingdienst te verbergen?’ 

„Een lelijk beeld”, vond Snel zelf ook van het filmpje dat dinsdagavond op Twitter rondging van een ouder die door pagina na pagina gelakte info aan het bladeren was. „Wij zijn met de beste bedoelingen bezig eindelijk die ouders de dossiers te geven waarop ze recht hebben. En dan zie je dat er toch een beeld ontstaat dat wij die informatie niet geven. Dat vond ik jammer, omdat de bedoeling wel degelijk was om deze ouders maximaal van informatie te voorzien, waar ze ook gewoon recht op hebben.”

Bemoeide u zich hier zelf mee? Keek u zelf de dossiers nog even na voor ze naar de ouders gaan?

„In dit geval was ik de afgelopen dagen in de Eerste Kamer met het Belastingplan bezig. Ik heb zelf ook geen invloed op het lakproces. Dat moet juridisch onafhankelijk van een politicus die aanwijzingen kan geven. Ik heb vanochtend wel meteen gekeken hoe die dossiers eruitzien, en we hebben van een individueel geval een kopie gekregen. Tegelijkertijd moet ik ook oppassen dat ik me als bestuurder niet op individuele zaken ga richten. Maar ik moet wel een beetje kijken hoe dat voelt.”

Maar dat heeft u pas woensdagochtend gedaan, nadat het filmpje op Twitter was verschenen?

„Ja, dit dossier heb ik woensdag pas gezien. Maar ik heb ook gezegd dat ik het belangrijk vind dat deze mensen het zo snel mogelijk krijgen en ik ga ervan uit dat ze een compleet dossier krijgen.”

Stel dat u wel het van tevoren had willen zien, had u dan misschien iets aan dat gelakte beeld willen doen?

„Nee. Sterker nog: stel dat ik zou vragen of ik het even mag zien voordat het uitgaat. En iemand zou dat zien en zeggen: hé, de staatssecretaris heeft zich bemoeid met de manier waarop naar die stukken is gekeken. Dat is ook iets wat ik wil vermijden. Het is wel zo dat het, om mee te leven met wat die ouders ervaren, goed is om te zien hoe zo’n dossier eruitziet.”

Bekijk ook: 

Opnieuw storm op komst voor staatssecretaris Snel 

Snel benadrukt dat de Belastingdienst niet anders kon dan veel informatie weglakken, omdat het om privacygevoelige gegevens van anderen gaat. „Maar ik snap heel goed dat ouders, als ze twee multomappen vol met ook veel gelakte documenten krijgen, denken: had dat niet anders gekund? Maar als wij de keus hadden gemaakt om die stukken niet te sturen, denk ik dat er terecht kritiek was geweest. Het is lastig om het goed te doen, maar toch is het zo dat wij het beste met de ouders voor hebben.”

Bekijk meer van; bedrog belastingen Snel Belastingdienst Twitter

Snel: ophef over zwartgelakte dossiers begrijpelijk

AD 11.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën noemt de ophef over de zwartgelakte pagina’s die de Belastingdienst naar slachtoffers van de toeslagenaffaire heeft gestuurd ‘begrijpelijk’. Desondanks houdt hij vol dat zijn ambtenaren de zwarte stift terecht ter hand hebben genomen.

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft Snel dat de gelakte passages vooral betrekking hebben op persoonsgegevens, vertrouwelijke informatie over derden en namen van medewerkers van de dienst Toeslagen. Volgens Snel heeft de Belastingdienst zich te houden aan de wettelijke geheimhoudingsplicht. ,,Het is immers niet aan de Belastingdienst om persoonsgegevens als namen, adressen en bsn-nummers van anderen te delen”, stelt hij.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Ophef

In totaal hebben 19 mensen hun dossier toegezonden gekregen, nadat zij hier op 11 november bij het belastingkantoor in Rotterdam om hadden verzocht. In de dikke stapel stukken bevinden zich ook paginalange zwartgelakte stukken waarover op Twitter en in de Tweede Kamer veel ophef is ontstaan.

Volgens Snel gaat het in dit specifieke geval om een rapport over een belastingcontrole bij een kinderopvangorganisatie. Daarin staat naast informatie over loon- en omzetgegevens ook een uitdraai van een zoekopdracht (query) voor een groot aantal burgers. Alleen de regel over de burger van wie het dossier is opgevraagd is leesbaar. Snel: ,,Deze documenten zijn voor de volledigheid meegestuurd, maar geven daardoor wel een vertekend beeld.”

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën. © ANP

Karwei

Snel schrijft de Kamer dat de dienst Toeslagen de afgelopen maand ‘hard gewerkt’ heeft om de dossiers voor 19 burgers samen te stellen. Dit is volgens hem een tijdrovend karwei: ,,Informatie moet uit meerdere systemen en mappen worden verzameld, gestructureerd, gelakt en geprint”, aldus Snel.

De Belastingdienst heeft de dossiers vanaf maandag verstuurd, waarbij de laatste burgers vandaag hun dossier ontvangen. In de loop van de week volgt voor sommigen nog een nazending met informatie over aanvullende jaren, aldus de staatssecretaris.

De verwachting is dat nog veel meer gedupeerden van de toeslagenaffaire  hun dossier zullen opvragen: naar schatting duizenden mensen zijn door de Belastingdienst onterecht als fraudeurs aangepakt, nadat ze in veel gevallen een klein foutje hadden gemaakt bij de aanvraag van de kinderopvangtoeslag.

Hun toeslag werd vervolgens stopgezet, wat niet mocht, en eerder uitgekeerde bedragen werden teruggevorderd. Gezinnen moesten hierdoor duizenden euro’s terugbetalen. Bezwaarschriften bleven soms een jaar of langer op de stapel liggen.

Twaalf weken

Volgens Snel heeft hij inmiddels  150 verzoeken binnen van mensen die hun dossier hebben opgevraagd. Zij mogen in de ‘komende maanden’ post verwachten. Snel zegt dat hij streeft naar een termijn van maximaal twaalf weken waarin de dossiers worden ‘opgeleverd’.

Een zwartgelakt dossier. © Renske Leijten

https://nos.nl/data/image/2019/12/09/612903/320×180.jpg

Snel begrijpt ophef over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag

NOS 11.12.2019 Staatssecretaris Snel vindt het begrijpelijk dat er ophef is ontstaan over de dossiers die ouders hebben gekregen van de Belastingdienst. De “paginalange zwartgelakte stukken geven een vertekend beeld”, schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer.

Snel reageert op een filmpje dat op Twitter rondgaat. Daarin is te zien dat grote delen van een dossier over kinderopvangtoeslagen onleesbaar zijn gemaakt. Snel zegt nu dat het gaat om een rapport over een belastingcontrole bij een kinderopvanginstelling, met daarin onder meer informatie over omzet- en loongegevens “waarbij slechts één regel over de betreffende burger gaat”.

Persoonlijk dossier kinderopvangtoeslag afgelakt: ‘Sprakeloos’…

Elke ouder die een dossier heeft gekregen, heeft daarbij een brief gekregen met uitleg over de weggelakte passages. “Deze gedeeltes gaan met name over persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie over anderen dan u zelf en over namen van medewerkers van toeslagen.” Volgens Snel sluiten ze daarbij aan bij wettelijke uitgangspunten.

Volgens de staatssecretaris zijn er inmiddels negentien toeslagendossiers verstuurd aan ouders die daar op 11 november bij een actie bij het belastingkantoor in Rotterdam om hadden gevraagd. Hij zegt dat er inmiddels 150 verzoeken om inzage zijn gedaan en dat die dossiers in de komende maanden worden opgeleverd.

Een deel van de oppositie in de Tweede Kamer wilde morgen een debat over de kwestie, maar de coalitie heeft dat tegengehouden. Die wil eerst een onafhankelijke derde laten kijken of er niet te veel in de dossiers is weggelakt.

 Steven van Weyenberg @svanweyenberg

Heldere reactie stas Snel. Ik was zelf ook verrast door vele gelakte bladzijden. Maar ik begrijp dat ook belastingdienst zich aan wet moet houden mbt gegevens over derden. Wel goed als Ombudsman of Autoriteit Persoonsgegevens checkt of weglaten inderdaad onvermijdelijk is. https://t.co/ke4WNdPmkH

Bekijk ook; SP en CDA kwaad over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag

Snel: Zwartgelakte documenten opvangtoeslag geven vertekend beeld

NU 11.12.2019 De zwartgelakte stukken in de dossiers die gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire hebben ontvangen geven volgens staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst) “een vertekend beeld”. Een deel van de ouders ontving maandagavond de dossiers om inzicht te krijgen in waarom zij jarenlang door de Belastingdienst zijn aangemerkt als fraudeurs, maar meerdere pagina’s zijn onleesbaar gemaakt.

Volgens Snel is er “begrijpelijke ophef” ontstaan, maar is het weglakken noodzakelijk in verband met “de wettelijke uitgangspunten van de geheimhoudingsplicht”. Dat schrijft hij woensdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Dinsdagavond verscheen op sociale media beelden van pagina’s zwartgelakte documenten uit de dossiers. “#sprakeloos”, tweette SP-Kamerlid Renske Leijten. Ze vroeg woensdagmiddag een debat aan over het zwartlakken in de dossiers, maar kreeg geen steun van de coalitiepartijen en GroenLinks.

“Het is schandalig hoe de Belastingdienst omgaat met deze ouders”, zei Leijten. Ook de PvdA steunt een debat: “De moed zakt je in de schoenen. Hoe krijg je dit voor elkaar”, vraagt Henk Nijboer zich af. De SGP is verbijsterd over het verweer van de staatssecretaris die de ophef zegt te begrijpen. “Als de ophef begrijpelijk is, had je het moeten voorkomen”, aldus SGP-Kamerlid Chris Stoffer.

‘Bij de wilde spinnen af’

De coalitiepartijen en GroenLinks delen de verontwaardiging over het weglakken van de stukken, maar steunen geen debat. D66 vindt de brief van de bewindsman “helder” en wil een debat als ook de uitkomsten van nog lopende onderzoeken naar de toeslagaffaire bekend zijn.

CDA’er Evert-Jan Slootweg vindt het “bij de wilde spinnen af”, maar wil van de staatssecretaris eerst een brief met meer informatie over de brief die eerder op de dag is verstuurd. Ook VVD, ChristenUnie en GroenLinks willen op een later tijdstip een debat.

In totaal negentien ouders ontvingen maandag hun dossiers en de Belastingdienst heeft inmiddels 150 verzoeken van ouders ontvangen die hun dossiers willen inzien.

‘Duizenden ouders door belastingdienst gedupeerd’

De Tweede Kamer debatteerde vorige week met staatssecretaris Snel over de kinderopvangtoeslagaffaire. De affaire draait om het handelen van de fiscus die honderden en waarschijnlijk duizenden ouders willens en wetens ten onrechte heeft aangemerkt als fraudeur. De toeslag werd vervolgens stopgezet en er werd voor jaren aan ontvangen toeslag teruggevorderd. Grote aantallen ouders kwamen hierdoor in financiële problemen.

Hoewel er al eerder signalen waren dat er fouten werden gemaakt, kwam de Belastingdienst pas na aanhoudende berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van CDA’er Pieter Omtzigt en SP’er Leijten onlangs tot de erkenning dat de fiscus “onrechtmatig” heeft gehandeld.

De commissie-Donner concludeerde een maand geleden dat de belastingdienst “institutioneel vooringenomen” handelde. Het kabinet nam de aanbeveling van de commissie over om de gedupeerde ouders te compenseren.

Strafrechtelijke vervolging niet uitgesloten

Er lopen momenteel nog meer onderzoeken naar de kinderopvangtoeslagaffaire. Verwacht wordt dat de commissie-Donner dit jaar nog met een eindrapport komt. Daar wordt onder meer gekeken of er sprake is geweest van etnisch profileren door de fiscus. Ook de Auditdienst Rijk (ADR) doet onderzoek, onder meer naar wie precies wanneer op de hoogte was van de misstanden.

Een deel van Kamer wil dat ambtenaren die de fout in zijn gegaan strafrechtelijk vervolgd worden. Staatssecretaris Snel zei eerder dat hij geen signalen heeft ontvangen dat zijn ambtenaren zich schuldig hebben gemaakt aan machtsmisbruik, maar sluit strafrechtelijke stappen niet uit. “Als er sprake is van een ambtsmisdrijf, dan zullen we ambtenaren daar niet mee laten wegkomen”, zei de staatssecretaris vorige week.

Zie ook: Ouders in tranen op tribune tijdens debat over kinderopvangtoeslagaffaire

Lees meer over: Politiek

Snel: ophef over zwartmaken dossiers begrijpelijk, maar het moest

MSN 11.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel vindt de ophef over het weglakken van informatie in dossiers van gedupeerden in de toeslagenaffaire begrijpelijk. Toch ziet hij geen andere mogelijkheid vanwege de wettelijke geheimhoudingsplicht.

Dat schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer. Hij reageert op de verontwaardiging die is ontstaan nadat ouders die slachtoffer zijn van de ontspoorde fraudejacht van de Belastingdienst, hun dossier hadden opgevraagd. Afgesproken was dat zij die mochten inzien.

Toen enkele ouders gisteren hun dossiers ontvingen, bleken grote delen van die informatie in de dossiers onleesbaar zijn gemaakt. Ambtenaren hebben de tekst ‘weggelakt’.

Toeslagenaffaire

De toeslagenaffaire is de naam die de meedogenloze jacht van de Belastingdienst op fraudeurs met kinderopvangtoeslag. In die jacht raakten duizenden ouders niet alleen onterecht hun kinderopvangtoeslag kwijt, ook moesten ze eerder ontvangen toeslagen terugbetalen. Veel ouders kwamen in grote financiële problemen door de opstelling van de Belastingdienst. Door publicaties van RTL Nieuws en Trouw kwam de zaak aan het rollen.

Sprakeloos

Willeke Ravenna, woordvoerder van een aantal ouders, tweette foto’s waarop te zien is dat de dossiers amper leesbaar zijn. “Het is bizar wat hier gebeurt; zowel de inhoud van het dossier als de ophef die mijn tweet heeft veroorzaakt. Onze ouders knokken al sinds 2012 en om dan zo te worden afgescheept, daar zijn gewoon geen woorden voor.”

SP-Kamerlid Renske Leijten was ‘sprakeloos’. “Dit is een volledig weggelakt rapport. Stuur het de ouders dan gewoon niet”, twittert ze.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt is ook verontwaardigd. “Iedere burger heeft recht op zijn dossier en zeker wanneer de overheid je beschuldigt van fraude mag je weten waarom. Dat kregen ze jaren niet te zien.”

Persoonsgegevens

Volgens Snel staan in de gelakte gedeeltes persoonsgegevens, vertrouwelijke informatie over derden en namen van medewerkers van Toeslagen.

“Met deze werkwijze is aangesloten bij de wettelijke uitgangspunten van de geheimhoudingsplicht. Het is immers niet aan de Belastingdienst om persoonsgegevens als namen, adressen en bsn-nummers van anderen te delen.”

’Wat heeft de Belastingdienst te verbergen?’

Telegraaf 11.12.2019 Ouders die ten onrechte als kindertoeslagfraudeur zijn aangemerkt en soms tienduizenden euro’s moesten terugbetalen, zijn woest dat de Belastingdienst hele stukken van hun dossier onleesbaar heeft gemaakt. Dit voelt als een klap in ons gezicht, vertelt Nazmiye Yigit uit Rotterdam.

Mijn man appte dat er drie mappen waren binnengekomen. En dat er veel was weggelakt. Ik kon het niet geloven. Wat een puinhoop”, vertelt ze verbouwereerd. „Ik ben helemaal niets wijzer geworden en weet evenveel als zes jaar geleden. Dit kan toch niet?” Dat alleen persoonsgegevens onleesbaar zijn gemaakt, vindt Nazmiye ongeloofwaardig.

Yigit is een van de honderden ouders die ten onrechte door de Belastingdienst waren aangemerkt als toeslagfraudeur. Zes jaar geleden werd haar bijdrage plotseling gestopt. „Ik dacht nog: foutje kan gebeuren. Dat zal worden rechtgezet.” Niet dus: of ze even 32.000 euro kon terugstorten. De Belastingdienst ging volgens Nazmiye ’genadeloos’ te werk. Er werd beslag gelegd. Daardoor had ze nog 1100 euro per maand. Bijna de helft ging op aan haar hypotheek.

Menno Snel

Staatssecretaris Menno Snel (financiën) kreeg begin deze maand een motie van wantrouwen aan zijn broek en beloofde opheldering. Het blijken loze woorden, constateert Nazmiye teleurgesteld.

Bijna een derde van alle documenten is onleesbaar gemaakt. De ongelakte stukken bestaan vooral uit paperassen die ze zelf naar de Belastingdienst heeft opgestuurd. „Je vraagt je af: hebben ze iets te verbergen ofzo? Ik voelde me heel verdrietig en boos. Alle emoties komen weer naar boven.”

Bovendien is er volgens Nazmiye onzorgvuldig gelakt. „Er staan ook namen van andere mensen in, die ik niet zou mogen lezen. Maar wat ik juist wil weten, hebben ze zwart gemaakt. Mijn vertrouwen is al helemaal weg. Ik dacht: de staatssecretaris heeft de fout toegegeven en excuses aangeboden. Daarom verwachtte ik een andere werkwijze en openheid.”

Bekijk ook: 

Snel: zwartgelakte dossiers vooraf niet gezien 

Bekijk ook: 

Staatssecretaris Menno Snel: ik ben ook boos 

Kopie paspoort

Bij Joe ten Cate en Tamara de Haas viel het gelak mee. Wel trof Ten Cate een paspoortkopie aan van iemand anders. En documenten met daarop het burgerservicenummer (BSN).

„Ik vind dit echt schokkend. Want met die gegevens kan gefraudeerd worden”, stelt hij vast. „We krijgen altijd van de overheid te horen: wees voorzichtig met je gegevens. En dit wordt nu zo op straat gegooid. Daar zijn geen woorden voor.”

Bekijk ook: 

’Mijn leven is naar de klote’ 

Knullig

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Financiën gaat het niet om compleet zwartgelakte dossiers, maar is alleen de informatie over anderen, zoals opvangorganisaties weggelakt. Dat is volgens hem in lijn met privacywetgeving. De eigen informatie zou wel gewoon zichtbaar zijn.

Snel begrijpt dat het „knullig” overkomt, maar het verzoek van ouders was juist om alles op te sturen, aldus de bewindsman. Tot nu toe zijn enkele tientallen dossiers – dikke multomappen vol papieren – opgestuurd. Inmiddels hebben 150 mensen die mogelijk gedupeerd zijn in fraudezaken om hun dossier gevraagd. Ook die krijgen de dikke multomappen, inclusief weggelakte persoonlijke gegevens van derden, als zij het volledige dossier willen inzien.

Bekijk ook: 

’Angst voor de overheid gaat nooit meer weg’ 

Bekijk meer van; belastingen bedrog economische sector overheid Nazmiye Yigit Menno Snel Rotterdam Belastingdienst

ouders protesteren bij belastingdienst Rotterdam tegen terugbetaling kinderopvangtoeslag SP-Tweede Kamerlid Renske Leijten

SP en CDA kwaad over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag

NOS 11.12.2019 Tweede Kamerleden zijn boos over de dossiers die enkele ouders hebben gekregen die werden verdacht van fraude met de kinderopvangtoeslag. Volgens SP-Kamerlid Leijten zijn er inmiddels zeker tien ouders die multomappen met een paar volledig zwartgelakte rapporten hebben gekregen. “Dit lijkt op treiterij van de bovenste plank.”

Persoonlijk dossier kinderopvangtoeslag afgelakt: ‘Sprakeloos’

Onderdelen van de dossiers zijn wel leesbaar, maar dan gaat het volgens haar vooral om de correspondentie tussen de ouders en de Belastingdienst. “Ze krijgen geen antwoord op de vraag: waarom word ik als fraudeur gezien? Terwijl ze daar nou juist naar op zoek zijn.” De zogenoemde CAF-onderzoeken naar eventuele fraude zijn onleesbaar gemaakt.

Een maand geleden protesteerde een groep van zo’n dertig ouders bij het belastingkantoor in Rotterdam. Die actie was door het SP-Kamerlid georganiseerd. Ze kregen toen de toezegging dat ze op korte termijn hun dossier zouden krijgen. Gisteren ontving de eerste groep ouders de multomappen per aangetekende post.

Ook andere Kamerleden reageren geschokt. Pieter Omtzigt van het CDA, die de gedupeerden in de toeslagzaak ook steeds heeft bijgestaan, retweette het filmpje van Leijten met de aanbeveling “kijk en huiver”. Helma Lodders van de VVD noemt het “zeker verbijsterend”. Leijten vraagt vanmiddag in de Tweede Kamer een debat aan over de zwartgelakte dossiers.

Een woordvoerder van staatssecretaris Snel zegt in een reactie op Twitter dat er in de zwartgelakte delen van de dossiers gegevens van anderen staan. “De eigen informatie is wel leesbaar.”

 Andre Karels @andrekarels

Nav ophef over lakken dossiers: Een deel deel van de dossiers is gelakt. Het gaat dan om gegevens van anderen. De eigen informatie is wel leesbaar. Gelakt is bv informatie over de opvangorganisatie en namen, bsn’s en adressen van andere andere ouders.

Bekijk ook;

‘Afplakjesdag’: woede en wantrouwen over zwartgelakte dossiers toeslagenaffaire

AD 11.12.2019 De Belastingdienst heeft in de persoonlijke dossiers die zij naar gedupeerden van de toeslagenaffaire heeft gestuurd hele pagina’s zwartgelakt. SP-Kamerlid Renske Leijten is ‘sprakeloos’ en spreekt van ‘afplakjesdag’. Ze wil dat verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) opnieuw naar de Kamer komt voor tekst en uitleg.

Zij wilden weten waarom ze fraudeur zijn. En krijgen dit, aldus Renske Leijten, SP.

Op Twitter is een aantal berichten opgedoken waarop te zien is dat ambtenaren van de Belastingdienst druk geweest zijn met de zwarte stift. Papieren uit de dikke stapel blijken pagina na pagina onleesbaar te zijn gemaakt.

Leijten meldt dat meer ouders zich bij haar hebben gemeld. Zij zijn volgens haar ‘terecht’ woedend dat delen van hun dossiers helemaal zwart zien. ,,Zij wilden weten waarom ze fraudeur zijn. En krijgen dit’’, aldus Leijten.

Ook binnen de regeringscoalitie klinkt kritiek. ‘Dit was toch niet de bedoeling’, twittert CDA’er Pieter Omtzigt, die samen met Leijten jarenlang heeft geijverd voor meer openheid van de Belastingdienst en een fatsoenlijke oplossing voor de gedupeerde ouders. VVD’er Helma Lodders noemt de gang van zaken ‘verbijsterend’.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Vertekend

  Willeke Ravenna @WillekeRavenna

Yeah! De eerste ouder heeft haar persoonlijk dossier inzake”>#kinderopvangtoeslag</a> binnen! Een behoorlijk dik pak….het leest wel lekker snel zo.

Volgens staatssecretaris Snel is het beeld dat op Twitter wordt geschetst ‘vertekend’. Zijn woordvoerder stelt dat ‘hooguit 10 tot 20 procent’ van de dossiers onleesbaar is gemaakt. Daarbij gaat het vooral om gegevens van bijvoorbeeld gastouderbureaus, adressen en BSN-nummers. Die moeten volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) allemaal worden gelakt, stelt hij. ,,De info over de ouders zelf is overal leesbaar.’’

Leijten is het niet met die lezing eens. Zij spreekt van een ‘volledig weggelakt rapport’. ,,Stuur het de ouders dan gewoon niet.” Het beroep op de  AVG is volgens haar misplaatst. Volgens het SP-Kamerlid zijn in dossiers kopieën aangetroffen van ‘paspoorten van totaal vreemde mensen’. Ook zijn gegevens van personeelsleden van kinderopvangcentra aangetroffen, stelt Leijten. ,,Hou op met spinnen”, zo roept zij de woordvoerder van Snel op.

Ordners

Begin vorige maand verzamelden gedupeerde ouders zich voor het kantoor van de Belastingdienst in Rotterdam om inzage in hun dossier te eisen. Deze protestactie was georganiseerd door de SP. De zegsman van Snel liet toen weten dat zij de informatie opgestuurd zouden krijgen. Inmiddels – een week na het Kamerdebat over de affaire – hebben de eerste aanvragers een aantal dikke ordners thuis gekregen. Ook de komende tijd gaan er nog dossiers de deur uit.

Een zwartgelakt dossier © Renske Leijten

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën overleefde vorige week een debat over de toeslagenaffaire. De frustratie is nog altijd groot. © ANP

Opnieuw storm op komst voor staatssecretaris Snel

Telegraaf 11.12.2019 Opnieuw is er storm op komst voor staatssecretaris Snel (Financiën) voor de manier waarop de Belastingdienst gedupeerde ouders behandelt. De Tweede Kamer wil weer een debat over de affaire rond de kinderopvangtoeslag.

Aanleiding is de dossiers die enkele ouders na lang aandringen mochten inzien. Maar de Belastingdienst blijkt de informatie grotendeels met zwarte lak onleesbaar te hebben gemaakt.

Aanleiding is de dossiers die enkele ouders na lang aandringen mochten inzien. Maar de Belastingdienst blijkt de informatie grotendeels met zwarte lak onleesbaar te hebben gemaakt.

Bekijk ook: 

Verbijstering over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag 

Bekijk ook: 

Kamer onderzoekt vervolging Snel om toeslagenaffaire 

„Dit is een schandalige manier van omgaan met burgers die onterecht voor fraudeurs zijn uitgemaakt en in de financiële afgrond zijn gestort”, zegt SP-Kamerlid Leijten. „Hoe kun je de kloof tussen de burger en de overheid nóg groter maken?”, vraagt 50Plus-Kamerlid Sazias zich af. „Het wordt alleen maar erger”, vindt SGP’er Stoffer.

Oppositiepartijen willen nog deze week een debat met verantwoordelijk bewindsman Snel, die vorige week nog een motie van wantrouwen kreeg tijdens het debat over de fouten met de kinderopvangtoeslag. Ook de coalitie heeft kritiek op het handelen van de Belastingdienst. „Bij de wilde spinnen af”, zei CDA’er Slootweg. „Verbijsterd”, was VVD-Kamerlid Lodders.

Toch hoeft die haast van de coalitie niet zo. Ze blokkeren gezamenlijk met steun van GroenLinks dat het debat deze week al wordt gehouden. De regeringspartijen stellen voor een ’onafhankelijke derde’ te laten kijken naar de manier waarop de persoonlijke dossiers openbaar zijn gemaakt. De ombudsman of de Autoriteit Persoonsgegevens zou de vraag moeten beantwoorden of bepaalde passages terecht onleesbaar zijn gemaakt. Daarna vindt alsnog een debat plaats.

De fiscus zette de afgelopen jaren van duizenden gezinnen ten onrechte de kinderopvangtoeslag stop met de motivatie nadat zij mogelijk onjuiste gegevens hadden aangeleverd. Veel ouders hebben nog altijd geen idee waarom juist zij van fraude werden beticht en ze tienduizenden euro’s moesten terugbetalen. Inzage in hun persoonlijke dossiers had mede antwoord moeten geven op die vraag.

Bekijk meer van; bedrog belastingen overheid Snel Den Haag Belastingdienst Tweede Kamer der Staten-Generaal Financiën Autoriteit Persoonsgegevens

Ophef over weggelakte delen dossiers kinderopvangtoeslag

RTL 11.12.2019 Ouders die slachtoffer zijn van de ontspoorde fraudejacht van de Belastingdienst, mogen hun dossier inzien. Enkele ouders hebben hun dossier inmiddels ontvangen, maar op Twitter is te zien dat grote delen zijn weggelakt.

SP-Kamerlid Renske Leijten deelde deze beelden van het dossier dat een van de ouders ontving. “Sprakeloos”, schrijft ze op Twitter.

Enkele weken geleden organiseerde Leijten een protestactie. Met een aantal gedupeerde ouders ging ze naar de Belastingdienst om inzage in hun dossier te eisen.

De ouders zijn boos omdat ze onterecht hun toeslagen kwijtraakten. Ze moeten forse bedragen aan eerder ontvangen toeslagen terugbetalen. De bedragen lopen op van tienduizenden euro’s tot soms wel meer dan 100.000 euro. Al jaren vechten ze voor hun gelijk.

Lees ook:

Duizenden gedupeerde ouders krijgen ruime compensatie in toeslagenaffaire

Dossiers in handen

Staatssecretaris Snel gaf uiteindelijk toe dat de ouders hun dossier thuisgestuurd moesten krijgen, nadat ze dit hadden aangevraagd bij de Belastingtelefoon of bij hun eigen belastingkantoor.

Dat is inmiddels gebeurd, maar Willeke Ravenna, woordvoerder van een van de ouders, laat op foto’s via Twitter zien dat de dossiers amper leesbaar zijn. Grote delen zijn weggelakt.

Reactie Belastingdienst

De fiscus is niet bepaald blij met Ravenna’s tweet. “Schandalig zoals dit nu gaat”, reageert een woordvoerder van de Belastingdienst. Volgens hem wordt een verkeerde voorstelling van zaken gegeven en is alleen privacygevoelige informatie weggelakt die volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) niet met derden mag worden gedeeld.

“Het gaat dan om gegevens van anderen. De eigen informatie is wel leesbaar.”

Lees ook:

Ruim duizend ouders bellen met Belastingtelefoon over toeslagenaffaire

‘Zoveel weggelakt is belachelijk’

Ravenna, die optreedt namens een aantal gedupeerde ouders, zet daar haar vraagtekens bij. “Dat is wel erg veel AVG-informatie dan”, zegt ze. Ze vindt het belachelijk dat er zoveel is weggelakt.

“Het is bizar wat hier gebeurt; zowel de inhoud van het dossier als de ophef die mijn tweet heeft veroorzaakt. Onze ouders knokken al sinds 2012 en om dan zo te worden afgescheept, daar zijn gewoon geen woorden voor.”

Belastingdienst zag Fatma als fraudeur

Bekijk deze video op RTL XL

Fatma is één van de mensen die ten onrechte werden beschuldigd van gesjoemel met de kinderopvangtoeslag. Vandaag kreeg ze gelijk.

Recht op volledig dossier

SP-Kamerlid Leijten reageert ook woedend. “Hoe durf je dit te zeggen? Dit is een volledig weggelakt rapport. Stuur het de ouders dan gewoon niet”, twittert ze.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt betitelt deze uitleg eveneens als onzin. “Dit gaat verder dan BSN-nummers en zo. Iedere burger heeft recht op zijn dossier en zeker wanneer de overheid je beschuldigt van fraude mag je weten waarom. Dat kregen ze jaren niet te zien.”

Volgens Omtzigt zou het goed zijn als een onafhankelijke derde een dossier mag inzien om te checken of de Belastingdienst niet overmatig lakt.

RTL Nieuws; Menno Snel  Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Verbijstering over zwartgelakte dossiers kinderopvangtoeslag

Telegraaf 11.12.2019 Kamerleden zijn verbijsterd over de dossiers die namens staatssectetaris Menno Snel zijn gestuurd aan de ouders over de kinderopvangtoeslagaffaire.

De stukken zijn gestuurd om de ouders inzicht te kunnen geven hoe het zo vreselijk heeft kunnen ontsporen bij de Belastingdienst. Ze werden jarenlang tot wanhoop gedreven met onterechte naheffingen.

De eerste mensen hebben hun dossier gekregen, en wat blijkt: pagina na pagina zijn alle conversaties zwartgelakt.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt die de gedupeerden van begin tot het eind bijstond, reageert verontwaardigd op Twitter:

  Pieter Omtzigt

✔ @PieterOmtzigt

Ouders krijgen dus hun persoonlijk kinderopvantoeslag dossier.
Kijk en huiver: https://twitter.com/RenskeLeijten/status/1204524312058900492?s=20 …

Kamerlid Renske Leijten van de SP die zich ook heel intensief bemoeide met de gedupeerden, zegt ’sprakeloos’ te zijn van het zwarte dossier. Zij was de eerste die dinsdagavond het filmpje deelde van de zwartgemaakte stukken. „Eerst was er ’afpakjesdag’. Het werd vandaag ’afplakjesdag’. De ouders zijn woe-dend. En terecht. Zij wilden weten waarom ze fraudeur zijn.”

Nieuw debat over kinderopvangtoeslag

„Als je ziet hoeveel papier de ouders krijgen, zonder echte informatie, dan begrijp je wel waarom ze dit niet vóór het debat ontvingen”, aldus Leijten. Zij wil een nieuw debat met de staatssecretaris. De betreffende ouders zijn volgens haar woedend. „En terecht. Zij wilden weten waarom ze fraudeur zijn. En krijgen dit.”

Willeke Ravenna, klokkenluider in de zaak, vraagt zich af of het geen 1 aprilgrap is van het ministerie. „Kijk en huiver”, schrijft zij. „Een behoorlijk dik pak. Het leest wel lekker snel zo”, concludeert ze cynisch.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Financiën gaat het niet om compleet zwartgelakte dossiers, maar is alleen de informatie over anderen, zoals opvangorganisaties weggelakt. Dat is volgens hem in lijn met privacywetgeving. De eigen informatie zou wel gewoon zichtbaar zijn.

’Geen pesterijtje’

Dat gedupeerden in de kinderopvangtoeslagaffaire stukken hebben ontvangen die grotendeels waren zwartgelakt, is „geen pesterijtje geweest”, zegt staatssecretaris Menno Snel. Zijn ministerie heeft „juist zo ruimhartig mogelijk” gekeken naar de dossiers die gedupeerden hebben aangevraagd.

Snel begrijpt dat het „knullig” overkomt, maar het verzoek van ouders was juist om alles op te sturen, aldus de bewindsman. Tot nu toe zijn enkele tientallen dossiers – dikke multomappen vol papieren – opgestuurd. Inmiddels hebben 150 mensen die mogelijk gedupeerd zijn in fraudezaken om hun dossier gevraagd. Ook die krijgen de dikke multomappen, inclusief weggelakte persoonlijke gegevens van derden, als zij het volledige dossier willen inzien.

Op Twitter zijn de grappen meteen niet van de lucht. De 80 procent witruimte in de dossiers is wel zichtbaar gehouden..

De actie van de ambtenaren leidt alom tot veel hoongelach op Twitter waar de Kinderopvangtoeslag trending onderwerp is.

Vooral de zwarte humor overheerst.

Stéphanie schrijft:

’Beste Belastingdienst ik heb de laatste tijd een hoop financiële zaken gedaan die zeer discutabel zijn. Geen probleem als ik dat even zwart maak in mijn aangifte van dit jaar he? Top, thanks!’

Bekijk ook: 

Staatssecretaris Menno Snel: ik ben ook boos 

Bekijk ook: 

Musetta (36) in problemen doordat kinderopvangtoeslag onterecht werd stopgezet 

Bekijk ook: 

Belastingdienst al meer dan tien jaar een zootje 

Bekijk ook: 

Geschreeuw en gehuil bij debat in Kamer 

Bekijk meer van; overheid overheidsbeleid Renske Leijten Menno Snel Pieter Omtzigt Twitter Belastingdienst

december 12, 2019 Posted by | 2e kamer, aangifte, Belastingdienst, commissie-Donner, fraude, politiek, Staatssecretaris Menno Snel, Staatssecretaris Menno Snel D66, toeslagen, zorgfraude | , , , , , , , | 1 reactie

Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel 6

Kamerdabat

Het SP-Kamerlid Karabulut heeft vandaag een debat over de kwestie aangevraagd en kreeg daarbij steun van vrijwel de hele Tweede Kamer. “Eerlijke overheidscommunicatie is enorm belangrijk, zeker bij militaire missies”, stelt D66’er Sjoerdsma. “We moeten realistisch zijn over wat op korte termijn bereikt kan worden en de overheid moet daarover transparant rapporteren.”

“Het Amerikaanse volk is voortdurend voorgelogen.” Dat was de stevige conclusie van de voorzitter van het instituut dat heeft onderzocht of het Amerikaanse geld voor de strijd in Afghanistan goed wordt besteed. Het onderzoek moest eigenlijk geheim blijven, maar maandag 09.12.2019 publiceerde The Washington Post erover.

AD 31.12.2019

Tot op de dag van vandaag zijn er duizenden buitenlandse militairen in het land. Onder hen ook Nederlanders. In totaal zijn er sinds 2002 zo’n 29.000 Nederlandse militairen uitgezonden geweest, van wie er 25 zijn omgekomen. Op dit moment zitten er nog zo’n 160 Nederlanders in het noorden van het land. De strijd heeft Nederland naar schatting miljarden gekost.

Zie ook: Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel 5

zie verder: Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel 4

zie ook nog: Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel 3

en zie ook: Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel 2

en zie verder ook: Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel-1

Taliban: Geen sprake van plannen voor wapenstilstand in Afghanistan

AD 30.12.2019 Berichten dat de taliban gisteren zou hebben ingestemd met een tijdelijk staakt-het-vuren worden door de Afghaanse guerrillabeweging zelf tegengesproken. Een wapenstilstand zou de aanzet zijn voor een vredesverdrag met de Verenigde Staten. ‘Het feit is dat het Islamitische Emiraat van Afghanistan geen plannen heeft voor een staakt-het-vuren’, leest het vandaag in een verklaring.

Gisteren berichtten diverse media dat de hoogste taliban-raad het eens was geworden over een tijdelijke wapenstilstand. Een staakt-het-vuren was een van de eisen die Washington eerder stelde aan het bereiken van een vredesakkoord in Amerika’s langstlopende conflict (achttien jaar) en ’s werelds dodelijkste van het afgelopen jaar.

In september strandden eerdere besprekingen tussen de VS en de taliban, nadat de beweging een aanslag in Kaboel had opgeëist. Die bomaanslag kostte twaalf mensen het leven, waaronder dat van een Amerikaanse militair. Begin deze maand staken beide partijen in Qatar toch de koppen weer bij elkaar.

Lees ook;

Lees meer

Terugtrekking Amerikanen

Op 12 december kwamen de onderhandelingen weer stil te liggen na een nieuwe aanslag met een autobom op de grootste Amerikaanse basis in Afghanistan, de luchtmachtbasis in Bagram. Daarbij kwamen zeker 73 mensen om het leven. President Trump bezocht de basis in november nog.

De besprekingen over een wapenstilstand werden een week later weer hervat. Washington zou deze week plannen aankondigen om ongeveer 4000 manschappen uit Afghanistan terug te trekken. Ook de taliban heeft in de gesprekken aangegeven dat terugtrekking van de Amerikaanse soldaten een vereiste is voor vrede.

Nog wel instemmen

Persbureau AP meldde gisteren dat nog niet duidelijk was wanneer de aangekondigde wapenstilstand moest ingaan en hoe lang deze zou gaan duren. Het vermoeden was dat het om een periode van tien dagen zou gaan. Ook moest de taliban-leiding nog wel instemmen met het voornemen.

Vier leden van een onderhandelingsdelegatie van de taliban zouden vorige week met de hoogste raad hebben overlegd. De Amerikanen reageerden niet direct op de berichten over een staakt-het-vuren, hoewel zo’n afspraak een einde aan de achttien jaar durende operatie in Afghanistan zou kunnen betekenen.

‘Geen plannen’

De VS heeft op dit moment nog zo’n 12.000 troepen in Afghanistan. De terugtrekking uit het land is een verkiezingsbelofte van president Trump. Andere eisen van de VS zijn dat de taliban terreurorganisatie Al-Qaida verbiedt Afghanistan als basis te gebruiken en dat de raad in gesprek gaat met de zittende regering.

Vandaag laat de taliban in een verklaring weten dat er van een staakt-het-vuren geen sprake is. ,,De afgelopen dagen hebben sommige media valselijk gemeld dat er een wapenstilstand zou zijn’’, aldus de beweging. ,,Het feit is dat het Islamitische Emiraat van Afghanistan geen plannen van die aard heeft.’’

Nieuwe wapenstilstand in Afghanistan om vredesbesprekingen af te ronden

NU 29.12.2019 De Taliban is zondagavond akkoord gegaan met een nieuwe staakt-het-vuren in Afghanistan om de vredesbesprekingen met de Verenigde Staten te voltooien, meldt AP. Alleen het hoofd van de islamitische beweging moet zijn goedkeuring nog geven, maar dat wordt als een formaliteit gezien.

De exacte duur van de wapenstilstand is niet bekendgemaat maar naar verluidt gaat het om een periode van om en nabij de tien dagen.

Eerder deze maand hadden beide partijen de vredesbesprekingen over de toekomst van Afghanistan hervat. In september noemde de Amerikaanse president Donald Trump de gesprekken “dood” nadat de Taliban meerdere aanslagen in de Afghaanse hoofdstad Kaboel had gepleegd, waarbij een Amerikaanse soldaat om het leven kwam.

Trump wil belangrijke verkiezingsbelofte inlossen

Trump wil de strijdbijl met de Taliban zo snel mogelijk begraven met het oog op de presidentsverkiezingen in 2020. Het beëindigen van de langste oorlog uit de historie van de VS gold bij de laatste verkiezingen in 2016 als een van zijn belangrijkste verkiezingsbeloftes.

Amerikaanse soldaten zijn al zo’n achttien jaar gestationeerd in het land en de oorlog zou de VS al zo’n 2 duizend miljard dollar hebben gekost. Momenteel zouden er nog zo’n 12.000 Amerikaanse soldaten in Afghanistan actief zijn.

Een van de grote struikelblokken bij de onderhandelingen is de eis van de VS dat de Taliban straks in gesprek moet met de door VS gesteunde Afghaanse regering. Momenteel weigert de islamitische beweging enig contact. Ook moet de Taliban laten zien dat zij de veiligheid in het land kunnen bewaren als alle buitenlandse troepen vertrekken.

Taliban-militanten hadden eerder op de zondag nog een aanslag gepleegd waarbij zeventien mensen om het leven kwamen, aldus AP. In de laatste week werd nog een Amerikaanse soldaat gedood bij gevechten in de provincie Kunduz en werden zeventien Afghaanse soldaten gedood bij vuurgevechten.

Lees meer over: Afghanistan  Taliban  Verenigde Staten  Donald Trump  Buitenland

Afghaanse troepen in gebied dat recent nog in handen was van de Taliban EPA

Taliban akkoord over staakt-het-vuren in Afghanistan

NOS 29.12.2019 De hoogste raad van de Taliban is het eens geworden over een staakt-het-vuren in Afghanistan, waarmee toegewerkt kan worden naar een vredesverdrag met de Verenigde Staten.

Het is onduidelijk wanneer de wapenstilstand moet ingaan. Ook hebben de Amerikanen nog niet gereageerd op het nieuws uit Afghanistan.

Het staakt-het-vuren was een van de eisen van Washington voor een vredesverdrag. De Amerikanen onderhandelen al maanden met de Taliban over vrede. Die gesprekken leken in september gestrand na een aanslag in Kabul die werd opgeëist door de Taliban, maar begin deze maand gingen de partijen toch weer met elkaar om de tafel.

De Taliban – wie zijn dat eigenlijk?

De VS wil dat de Taliban beloven om het geweld in Afghanistan te verminderen en stoppen met het toestaan dat terreurorganisaties als Al-Qaida het land gebruiken als uitvalsbasis. Verder eist de VS dat de Taliban directe gesprekken gaan voeren met de Afghaanse regering over de toekomst van het land. De Taliban hebben dat altijd geweigerd.

Andersom willen de Taliban dat de Amerikanen hun 12.000 soldaten na achttien jaar terugtrekken uit het land. Het voorgenomen staakt-het-vuren maakt dat op papier mogelijk, waarmee een einde kan komen aan de langste oorlog in de geschiedenis van het Amerikaanse leger.

Bekijk ook;

Gekidnapte vredesactivisten Afghanistan weer vrij

NOS 26.12.2019 Een groep gekidnapte vredesactivisten in Afghanistan is vrijgelaten. De 27 leden van de People’s Peace Movement (PPM) werden dinsdag ontvoerd, vermoedelijk door de Taliban.

Volgens een leider van de Afghaanse vredesorganisatie liep hun konvooi in een hinderlaag in de provincie Farah, in het westen van het land. De daders dwongen het konvooi van zes auto’s tot stoppen en reden met de inzittenden naar een onbekende locatie.

De Taliban zeggen dat de PPM wordt gefinancierd door de Afghaanse overheid, maar de activisten ontkennen dat. In oktober werden zes activisten van de PPM ontvoerd door de Taliban. Ook die waren na korte tijd weer vrij.

Onderhandelingen

De PPM zet zich in voor een staakt-het-vuren in het door geweld geteisterde Afghanistan, dat ongeveer voor de helft in handen is van de Taliban.

Begin deze maand werden de onderhandelingen over vrede tussen de Taliban en de Verenigde Staten weer opgestart. In september leek een akkoord ophanden, maar president Trump stopte de gesprekken na een aanslag in Kabul die werd opgeëist door de Taliban.

De Taliban – wie zijn dat eigenlijk?

Bekijk ook;

27 door taliban ontvoerde vredesactivisten vrijgelaten in Afghanistan

AD 26.12.2019 In Afghanistan zijn 27 vredesactivisten vrijgelaten nadat zij dinsdag waren gekidnapt, meldt de BBC vandaag. Het gaat om leden van de People’s Peace Movement (PPM), die door de taliban werden ontvoerd toen zij de provincie Farah binnengingen.

De activisten reden in zes auto’s toen zij, in het district Bala Buluk, werden tegengehouden op een hoofdweg. De taliban stapte in de voertuigen en reed het konvooi naar een onbekende locatie. Volgens PPM zelf was het de vierde keer dat leden van de groep werden ontvoerd door de taliban.

De taliban is van mening dat de PPM, die van dorp naar dorp reed om actie te voeren voor de vrede, gefinancierd wordt door de Afghaanse regering. De beweging zelf ontkent dat. De taliban claimde niet de verantwoordelijkheid voor de ontvoering.

Leden van de PPM houden sinds begin vorig jaar protestmarsen in verschillende gebieden in Afghanistan en eisen een staakt-het-vuren. Door de acties krijgen ze nationaal, maar ook internationaal veel steun. Lokale stamhoofden hebben onderhandeld met de taliban voor de vrijlating van de activisten.

Amerikaanse militair komt om in Afghanistan, Taliban eist aanval op

Telegraaf 23.12.2019 Een Amerikaanse soldaat is tijdens gevechten in Afghanistan omgekomen. Dat laat het Amerikaanse leger weten. De Taliban claimen een aanval te hebben uitgevoerd waarbij de militair zou zijn gesneuveld. Ook zouden ze diverse Amerikaanse en Afghaanse troepen hebben verwond.

In een WhatsApp-bericht stelt een woordvoerder van de Taliban dat strijders „een Amerikaans voertuig in het Char Dara district in Kunduz hebben opgeblazen.”

Het afgelopen jaar zijn meer dan tien buitenlandse militairen omgekomen in Afghanistan. Ongeveer 20.000 buitenlandse troepen, waarvan de meeste afkomstig zijn uit de VS, zijn in Afghanistan als onderdeel van een NAVO-missie om Afghaanse troepen te trainen, helpen en te adviseren.

BEKIJK MEER VAN; terreurdaad terrorisme internationale militaire interventie Afghanistan Taliban

23 soldaten gedood bij aanslag Afghanistan

Telegraaf 14.12.2019 Bij een aanslag op een militaire basis in de provincie Ghazni zijn 23 Afghaanse soldaten om het leven gekomen, meldden de autoriteiten zaterdag. De provincie ligt in het zuidoosten van Afghanistan.

De Taliban hebben de aanslag opgeëist en claimen 32 soldaten te hebben gedood, maar dat aantal kan niet worden bevestigd. Zij zouden bij de militaire eenheid zijn geïnfiltreerd, omdat het Afghaanse leger een personeelstekort heeft en nauwelijks mogelijkheden om nieuwe rekruten te screenen.

Bekijk meer van; bomaanslagen terrorisme Kabul Afghanistan Ghazni Taliban

Oorlog in Afghanistan niet te winnen? Tweede Kamer wil een debat

NOS 10.12.2019 “Het Amerikaanse volk is voortdurend voorgelogen.” Dat is de stevige conclusie van de voorzitter van het instituut dat heeft onderzocht of het Amerikaanse geld voor de strijd in Afghanistan goed wordt besteed. Het onderzoek moest eigenlijk geheim blijven, maar gisteren publiceerde The Washington Post erover.

Uit 400 interviews met hoge militairen en ambtenaren, komt het beeld naar voren dat bij betrokkenen al vanaf het begin duidelijk was dat de oorlog niet te winnen was. “Ongelooflijk, schokkend, heftig, heel groot”, zijn woorden die SP-Kamerlid Karabulut in de mond neemt over het onderzoek dat door The Washington Post The Afghanistan Papers wordt genoemd. Dat is een verwijzing naar de Pentagon Papers uit 1971, waaruit bleek dat het Amerikaanse volk en het Congres werden voorgelogen over het verloop van de Vietnamoorlog.

Alle drie de presidenten (Bush jr., Obama, Trump) die de VS de afgelopen achttien jaar heeft gehad, zouden hebben geweten dat een stabiel Afghanistan onmogelijk was. “Het is ongelooflijk dat president na president hiervan wist”, zegt Karabulut. “Het is voor ons de vraag of dat ook geldt voor kabinet na kabinet. Zijn wij ook voorgelogen?”

Het SP-Kamerlid heeft vandaag een debat over de kwestie aangevraagd en kreeg daarbij steun van vrijwel de hele Tweede Kamer. “Eerlijke overheidscommunicatie is enorm belangrijk, zeker bij militaire missies”, stelt D66’er Sjoerdsma. “We moeten realistisch zijn over wat op korte termijn bereikt kan worden en de overheid moet daarover transparant rapporteren.”

Verjaagd, niet verslagen

De oorlog in Afghanistan begon in 2001, toen een coalitie onder leiding van de VS het land binnenviel. Directe aanleiding waren de aanslagen van 11 september. Het Afghaanse Taliban-regime bood onderdak aan het brein achter die aanslagen, Osama bin Laden. Het regime werd al snel verjaagd, maar nooit echt verslagen.

Tot op de dag van vandaag zijn er duizenden buitenlandse militairen in het land. Onder hen ook Nederlanders. In totaal zijn er sinds 2002 zo’n 29.000 Nederlandse militairen uitgezonden geweest, van wie er 25 zijn omgekomen. Op dit moment zitten er nog zo’n 160 Nederlanders in het noorden van het land. De strijd heeft Nederland naar schatting miljarden gekost.

“Opnieuw is gebleken hoe makkelijk het is om je in een oorlog te storten”, zegt PVV-Kamerlid De Roon. “En hoe moeilijk het is om je er weer uit te wurmen met goed fatsoen. Nederland zit ook met zijn vingers tussen de deur.” VVD-Kamerlid Bosman wil inhoudelijk niet reageren op The Afghanistan Papers. Hij wil eerst weten wat het kabinet ervan vindt.

In een reactie op het artikel van The Washington Post zegt minister Bijleveld van Defensie dat “de veiligheidssituatie in Afghanistan altijd ingewikkeld is geweest en nog steeds niet stabiel is”. Dat is volgens haar de reden dat Nederland er nog steeds aanwezig is en de missie heeft verlengd tot eind 2021. “We kijken daarbij niet naar een einddatum, maar naar een eindsituatie, namelijk dat Afghanistan weer in staat is voor haar eigen veiligheid te zorgen.”

The Afghanistan Papers bevestigen wat ik onlangs merkte toen ik de troepen daar bezocht”, zegt SP-Kamerlid Karabulut. “Het is daar nog steeds niet veilig, terwijl de oorlog met zijn achttien jaar inmiddels al volwassen is. Ik vraag al jaren aan het kabinet: wordt het nou veiliger? Maar het werd dus nooit veiliger.”

Terwijl veiligheid na het verjagen van de Taliban wel de insteek leek te zijn. Er werden scholen gebouwd, wegen aangelegd, verkiezingen georganiseerd, en duizenden en duizenden Afghaanse agenten en militairen getraind, onder meer door de Nederlanders. Toch werd het nooit echt een veilig land. Tot op de dag van vandaag zijn aanslagen aan de orde van de dag en winnen de Taliban aan terrein.

Wie zijn de Taliban eigenlijk en wat willen ze?

De Taliban – wie zijn dat eigenlijk?

Volgens Afghanistan-expert Olivier Immig was veiligheid helemaal nooit het hoofddoel. “Het is mij volstrekt duidelijk dat het Westen altijd een ander doel heeft gehad dan het helpen van de Afghanen. Het ging over Osama bin Laden, over partnerschappen tussen landen, over het redden van de NAVO, over vijandschappen zoals met Rusland.”

En dat geldt ook voor ons land, denkt Immig. “Nederlandse deelname ging over onze vriendschap met de VS.”

Toch vindt hij het te ver gaan om te zeggen dat er de afgelopen achttien jaar niets goeds is gebeurd. “Miljoenen kinderen zijn de afgelopen jaren naar school gegaan. Zij hebben iets anders meegekregen dan het traditionele koranonderwijs. Die kinderen weten nu wat meer van de wereld. Dat is positief, in westerse ogen in ieder geval.”

Grotere ambities zijn niet echt waargemaakt, vindt Immig. En dat blijkt ook uit de woorden van een diplomaat die wordt aangehaald in The Afghanistan Papers. “We vallen arme landen niet binnen om ze rijk te maken. We vallen autoritaire landen niet binnen om ze democratisch te maken. We vallen gewelddadige landen binnen om ze vreedzaam te maken. En we hebben duidelijk gefaald in Afghanistan.”

Vredesoverleg

Ondertussen zijn de VS en de Taliban aan het onderhandelen over vrede. President Trump heeft meermaals gezegd dat hij graag weg wil uit het land. Op dit moment zijn er nog zo’n 13.000 Amerikaanse militairen in Afghanistan. De VS wil dat de Taliban beloven om het geweld te verminderen.

Dat er wordt gesproken over een vredesverdrag noemt Afghanistan-expert Immig onzinnig. “De Taliban worden de baas of ze vechten door totdat ze dat zijn.” Volgens hem hebben ze een prima kans om uiteindelijk aan het langste eind te trekken. “De Taliban hoeven niet zoveel, ze hebben niet zoveel, ze kunnen zich goed verschuilen en ze hebben een ideologie waar ze voor willen sterven.”

Bekijk ook;

Amerikanen jarenlang voorgelogen: ‘We wisten niet wat we in Afghanistan deden’

AD 10.12.2019 De VS boekte vooruitgang in de oorlog in Afghanistan, hielden generaals, ministers, diplomaten en ambtenaren jarenlang vol. Ze wisten wel beter, bevestigen documenten. De Washington Post wist een serie vertrouwelijke interviews op de kop te tikken die een onthutsend beeld schetsen van de manier waarop de Amerikaanse overheid de bevolking misleidde.

Onder zowel de presidenten Bush, Obama als Trump is de situatie in Afghanistan voortdurend rooskleuriger voorgesteld dan die was. Ambtenaren, politici en hoge militairen wisten ondertussen heel goed dat de Amerikanen hun oorlog tegen de Taliban niet konden winnen, terwijl ze grote sommen geld verspilden en Afghanistan alleen maar onveiliger en corrupter werd.

De documenten zijn opgesteld door onderzoekers die in opdracht van de overheid bestudeerden welke fouten zijn gemaakt in Afghanistan. Hun rapporten werden eerder openbaar, maar harde kritiek die werd geuit in interviews die ze afnamen niet. De Washington Post wist in de rechtbank 2000 pagina’s aan uitgewerkte gesprekken te bemachtigen.

Lees ook;

‘VS misleidden publiek jarenlang over oorlog in Afghanistan’

Lees meer

Amerikaanse troepen tijdens een trainingssessie van Afghaanse soldaten in Herat. © EPA

‘Afghanistan niet begrepen’

We begrepen Afghanis­tan niet, we wisten niet wat we deden, aldus Generaal Douglas Lute, Leider Afghanistan-beleid VS .

Meer dan 400 generaals, diplomaten, hulpverleners en Afghaanse ambtenaren vertellen daarin wat misging. ,,We begrepen Afghanistan niet. We wisten niet wat we deden”, zei bijvoorbeeld generaal Douglas Lute, die de leiding had over het Afghanistan-beleid in de regeringen van Bush en Obama.

De VS viel in 2001 Afghanistan binnen om wraak te nemen voor de aanslagen op de Twin Towers in New York. De man daarachter, Osama bin Laden, verschool zich in Afghanistan. De VS wilde voorkomen dat het Taliban-regime meer terroristen de ruimte zou geven. Diverse Navo-bondgenoten, waaronder Nederland, sloten zich bij de inval aan.

De Amerikaanse president Donald Trump tussen soldaten tijdens een verrassingsbezoek aan Afghanistan in november. © AFP

Voortdurend voorgelogen

Inmiddels is de strijd de langste oorlog in de Amerikaanse geschiedenis. De regering Trump onderhandelt op dit moment met de Taliban, en overweegt de 13.000 Amerikaanse militairen in Afghanistan deels terug te trekken. Al eerder schetsten onderzoeksjournalisten en getuigen in hoorzittingen in het Congres het falen en manipuleren van feiten in Afghanistan. Nu publiceert de Washington Post de kritiek die direct betrokkenen binnenskamers uitten. ,,Het Amerikaanse volk is voortdurend voorgelogen”, oordeelt de inspecteur-generaal die de interviews leidde, John Sopko.

Statistieken werden gemanipuleerd, stelden diverse geïnterviewden, zodat het leek alsof de VS aan de winnende hand was. En als de cijfers slecht waren, hielden het Witte Huis en het Pentagon vol dat ze eigenlijk een gunstige betekenis hadden – meer Amerikaanse doden door zelfmoordacties betekende dan bijvoorbeeld dat de Taliban te laf waren om te vechten. ,,De waarheid was zelden welkom”, zei een kolonel, Bob Crowley.

Kogelinslagen in de ramen van een gepantserd Amerikaans legervoertuig. © AFP

‘Geen enkel verschil’

We doodden zo veel mensen en het maakte geen enkel verschil,aldus Michael Flynn, Ex-baas militaire inlichtingendienst .

Een belangrijke bron is Michael Flynn, ex-baas van de militaire inlichtingendienst van de internationale troepenmacht in Afghanistan en als adviseur nationale veiligheid van president Trump al snel ontslagen. Het ontbrak overheidsmedewerkers aan de moed om de waarheid te vertellen, zei hij. ,,Een tijdje voelde ik me misschien goed over operationeel succes, maar na 2006 was dat voor mij irrelevant, want we doodden zo veel mensen en het maakte geen enkel verschil.”

In de strijd in Afghanistan kwamen 2300 Amerikanen om, en raakten ruim 20.000 militairen gewond. Meer dan 50.000 Afghaanse veiligheidsmensen zijn omgekomen sinds zij in 2014 officieel de leiding kregen. Sinds 2001 heeft de Amerikaanse overheid volgens een schatting van Brown University bijna een biljoen (een 1 met twaalf nullen) dollar uitgegeven aan Afghanistan, nog zonder de kosten van de CIA en zorg voor veteranen.

Amerikaanse militairen bij het lichaam van een bij een zelfmoordaanslag omgekomen Afghaan. © AFP

Corruptie aangewakkerd

,,Ons beleid was om een sterke centrale overheid te creëren, wat idioot was, want Afghanistan kent historisch geen sterke centrale overheid”, zei een medewerker van het ministerie van Buitenlandse Zaken over mislukte pogingen van stammenland Afghanistan een democratie te maken. ,,Het tijdspad om een sterke centrale overheid te creëren is 100 jaar, en die hadden we niet.”

Politici en beleidsmakers bleven maar geld sturen voor scholen, bruggen en wegen, met het idee dat het de stabiliteit ten goede zou komen, schetsen hulpverleners in de interviews. Ze klagen dat ze het geld niet uitgegeven kregen, en dat al die dollars corruptie aanwakkerden waar de VS vervolgens weinig aan deed. ,,Ons grootste project, triest genoeg en onbedoeld, kan wel eens de ontwikkeling van massale corruptie zijn,” zei Ryan Crocker, voormalig ambassadeur in Kabul.

De interviews doen veel analisten denken aan de Vietnamoorlog in de jaren zestig. In 1971 kwamen explosieve documenten over die oorlog boven water die ook toonden dat de overheid het publiek om de tuin geleid had, de beroemde Pentagon Papers. Een woordvoerder van het ministerie van defensie stelt nu dat ‘het niet de bedoeling’ was om het Congres of het publiek te misleiden over Afghanistan. ,,De meeste personen die zijn geïnterviewd hebben het voordeel dat ze achteraf praatten.”

Amerikaanse soldaten op een bergrand houden gebied in de gaten tijdens een bezoek van Navo-generaal Scott Miller. © AFP

Zo’n 12.000 Amerikaanse militairen werden in Afghanistan gestationeerd voor operatie Resolute Support. © EPA

Een militair op wacht bij een controlepunt in Jalalabad. © EPA

Regering VS gaf jarenlang onrealistisch beeld van oorlog Afghanistan

NU 09.12.2019 De Amerikaanse regering heeft jarenlang de Amerikaanse bevolking voorgelogen over hoe het er daadwerkelijk aan toeging tijdens de oorlog in Afghanistan, meldt The Washington Post maandag op basis van opgevraagde overheidsdocumenten.

Functionarissen van de Amerikaanse regering schetsten met valse beweringen een veel rooskleuriger beeld van de oorlog, terwijl zij eigenlijk al wisten dat deze niet te winnen was. Dat blijkt uit 2.000 pagina’s aan aantekeningen van interviews met mensen die een directe rol speelden tijdens de oorlog, van diplomaten tot generaals tot hulpverleners.

The Washington Post kreeg de documenten in bezit na een juridische strijd van drie jaar met de Amerikaanse regering.

De oorlog in Afghanistan begon achttien jaar geleden op 7 oktober 2001 als een reactie op de aanslagen in New York op 11 september 2001. Het oorspronkelijke doel was om terreurgroep Al-Queda aan te vallen, die een thuis werd geboden door de Afghaanse Taliban. Hoewel het Talibanregime vrij snel verslagen was, bleef de VS in Afghanistan gestationeerd om het Afghaanse leger en politie op te leiden.

Nederland was ook onderdeel van de missie in Afghanistan en leverde onder meer personeel en materiaal om de plaatselijke politie te trainen.

‘We hadden geen idee wat we aan het doen waren’

Sinds het begin van de oorlog zijn ruim 775.000 Amerikaanse soldaten ingezet in Afghanistan, waarbij 2.300 Amerikaanse doden en 20.589 gewonden vielen. Ook vielen er 62.000 Afghaanse militaire doden en lopen de cijfers over Afghaanse burgerdoden uiteen van 38.000 tot 170.000 doden.

“We hadden geen idee wat we aan het doen waren”, aldus een generaal die tijdens het presidentschap van Bush en Obama in Afghanistan gestationeerd was. “Als het Amerikaanse volk eens op de hoogte zou zijn van deze disfunctie… 2.300 levens zijn er verloren.”

In de interviews stellen meerdere Amerikaanse overheidsfunctionarissen dat hun oorlogstrategieën fataal tekortschoten en dat er enorm veel geld werd verspild om Afghanistan om te vormen naar een moderne staat. Het Ministerie van Defensie, Buitenlandse Zaken en het Amerikaanse agentschap voor internationale ontwikkeling hebben gezamenlijk sinds 2001 tussen de 934 en 978 miljard dollar uitgegeven aan de oorlog.

Amerikaanse bevolking werd opzettelijk misleid

De geïnterviewden geven verder aan dat de Amerikaanse regering opzettelijk de bevolking misleidde. “Alle data werd aangepast om een zo mooi mogelijk beeld te schetsen”, aldus een legerkolonel.

“Wat hebben we nou gekregen voor deze inspanning van bijna 1 biljoen?”, vraagt een voormalig militair van het Amerikaanse elitekorps zich af. “Na de dood van Osama Bin Laden zei ik dat Osama ons waarschijnlijk vanuit zijn zeemansgraf uitlacht om de bedragen die we in Afghanistan hebben uitgegeven.”

Zie ook: Al 18 jaar oorlog in Afghanistan: ‘Ruim 3,7 miljoen kinderen geen onderwijs’

Lees meer over: Afghanistan  Verenigde Staten  Buitenland 

december 12, 2019 Posted by | 2e kamer, aanslag, afganistan, dreiging, is, isis, islam, Kunduz, politiek, Rutte 3, sp, terreurdreiging, terrorisme, veiligheid | , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Kabinet Rutte 3 – versus troepenmacht Afghanistan – deel 6

Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 9

 

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte tijdens het debat gisteravond

Verlenging Missie Irak tot 2021

De Tweede Kamer is akkoord met een verlenging van de missie in Irak tot eind 2021. Maar partijen dringen er wel op aan om druk te zetten op de Iraakse regering om het harde optreden tegen betogers te stoppen.

De missie maakt deel uit van de strijd van een internationale coalitie tegen terreurgroep IS. Ongeveer zestig Nederlandse militairen trainen Iraakse en Koerdische militairen. Ook zijn er kleine bijdrages aan missies van de NAVO en EU.

De dreiging van IS is nog steeds niet verdwenen en daarom moet Nederland volgens een ruime meerderheid van de Kamer actief blijven in het Arabische land. Over de verlenging werd 19.12.2019 gedebatteerd.

AD 20.12.2019

Motie van wantrouwen

Informatie over burgerdoden heeft geen rol gespeeld in de beslissing over de verlenging van de missie in Syrië en Irak.

Dat zei premier Mark Rutte 27.11.2019 in een urenlang debat. Het kabinet overleefde een motie van wantrouwen van de SP.

De Tweede Kamer debatteerde met premier Rutte en minister Bijleveld over het bombardement. De vraag was vooral wie daar op welk moment vanaf wist. Een motie van wantrouwen van de SP tegen Rutte en Bijleveld kreeg geen Kamermeerderheid.

Met terugwerkende kracht is het lastig te begrijpen hoe er in juni 2015 door het toenmalige kabinet is gereageerd op het bericht dat bij een aanval van een Nederlandse F-16 op een IS-bommenfabriek in het Iraakse Hawija waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen. Internationale media spraken direct al van zo’n zeventig slachtoffers.

Hoewel het kabinet twee weken later over een verlenging van de missie van de militairen moest beslissen, is de informatie niet gedeeld in de ministerraad. Toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis vermoedt dat ze premier Rutte destijds wel heeft geïnformeerd en ze weet het zeker over toenmalige collega Koenders van Buitenlandse Zaken. Die twee zeggen daar geen herinnering aan te hebben.

Daar moet allemaal niets achter worden gezocht, hield Rutte gisteren 27.11.2019 vol tegenover een kritische Tweede Kamer. Alles is destijds ‘volgens de regels verlopen’. De informatie over de burgerdoden ‘is niet bewust achtergehouden uit angst dat de verlenging in gevaar zou komen’, zoals de oppositie vermoedt.

Mogelijke burgerslachtoffers waren “niet relevant” voor het besluit om te verlengen, zo verdedigde Rutte het Kabinetsoptreden. “Er is altijd een risico op burgerslachtoffers.”

Alle procedures zijn correct gevolgd na de melding van burgerslachtoffers door een Nederlandse aanval in Irak in 2015, benadrukte premier Mark Rutte woensdagavond. Maar hij snapt ook het “ongemak” dat er bij de Kamer hierover heerst.

Rutte kon zich informatie van Hennis niet herinneren

Waarom gingen de alarmbellen niet af toen media een dag na de aanval meldden dat er zeker zeventig burgerdoden waren gevallen, vroegen partijen herhaald. “Omdat het werd onderzocht”,zo verklaarde Rutte keer op keer. En de internationale coalitie kon op basis van die openbare bronnen niks vaststellen.

Daarna sleepte het dossier zich weer verder…….!!!!!!

Het industriegebied in Hawija Irak is volledig verwoest  foto NOS

Schadecompensatie

Dertig slachtoffers en nabestaanden van Nederlandse bombardementen in Irak willen daarvoor gecompenseerd worden door de Nederlandse staat. Dat bevestigt hun advocaat Liesbeth Zegveld.

Bij een aanval door een Nederlandse F-16 op de plaats Hawija kwamen in juni 2015 zeker zeventig onschuldige burgers om het leven, onthulden de NOS en NRC vorige maand. Het bombardement was gericht op een autobommenfabriek van IS, maar doordat daar veel meer munitie lag dan gedacht, werd ook de wijk eromheen verwoest.

Zegveld vertegenwoordigt 28 nabestaanden van het bombardement op Hawija en twee mensen die slachtoffer zijn geworden van een Nederlandse aanval op een woonhuis in de stad Mosul, een paar maanden later. Daarbij vielen vier doden.

“Waar het om gaat is de vraag: wat heeft Nederland gedaan om te voorkomen dat er zo veel burgerslachtoffers zouden vallen”, zegt Zegveld. “Het is natuurlijk een IS-gebied, maar bewoners hadden bijvoorbeeld gewaarschuwd kunnen worden met pamfletten met de tekst: mensen, het is niet zeker dat het hier vannacht veilig is.”

Geen rechtszaak

De slachtoffers hebben aangegeven hulp te willen en zijn via een journalist en een lokale organisatie in contact gekomen met Zegveld. De zaak is nog in een pril stadium; de groep nabestaanden breidt zich nog steeds uit. De advocaat heeft nu twee vertaalde verklaringen.

Ze zegt een rechtszaak te willen voorkomen. “Het is een schande als het tot een vordering zou moeten leiden.” Ze wil met de lijst met namen naar Defensie in de verwachting dat die de nabestaanden gaat compenseren.

Defensieminister Bijleveld liet tijdens een debat woensdagavond 27.11.2019 nogmaals weten inderdaad met een regeling voor nabestaanden bezig te zijn. Hoe die eruit moet komen te zien is onduidelijk. Eerder zei ze dat het geen erkenning is van schuld, maar een blijk van goede wil.

‘Nederland had plicht om te helpen’

Advocaat Zegveld vindt dat Nederland de slachtoffers eerder had moeten helpen. “Het is idioot als je mensen vijf jaar laat zitten. Er is geen proactieve houding. Ze hadden heel veel schade kunnen beperken door mensen tegemoet te komen, dat is ook hun plicht.” De advocaat zegt ook dat Nederland de plicht had om na de aanval hulp te bieden.

Instanties die de NOS heeft gesproken, denken dat er in totaal honderden mensen zijn die een naaste zijn verloren of materiële schade hebben.

Een Nederlands bombardement in Irak vier jaar geleden is gruwelijk misgegaan, zo blijkt uit onderzoek van NOS en NRC. Tientallen burgers kwamen bij een luchtaanval op een bommenfabriek in Hawija om het leven. Hoe dat precies heeft kunnen gebeuren, is onduidelijk. Inwoners van het stadje vinden de schuldvraag niet zo interessant.

Zij vragen zich vooral af wanneer ze eindelijk een schadevergoeding krijgen.

De enorme ravage die het bombardement op 3 juni 2015 aanricht blijft bij de internationale media niet onopgemerkt. Op beelden van die nacht is te zien hoe het ziekenhuis in Hawija overspoeld wordt met gewonden. Inwoners spreken van “een atoombom die insloeg” en die vijftig kilometer verderop, in Kirkuk, nog te horen was. “Een complete woonwijk is verwoest”, schrijft persbureau Reuters.

De wijk werd door de Amerikaanse generaal John Hesterman op een persconferentie na de luchtaanval omschreven als een “industriegebied”. Dat is wat overdreven als je oude foto’s van de wijk bekijkt. Er stonden inderdaad grote gebouwen: een elektriciteitscentrale, een brandweerkazerne en een ijsfabriek. Maar er was vooral laagbouw: kleine panden waar winkeltjes, een naaiatelier en een theehuis voor een levendige sfeer zorgden.

Bekijk ook;

Dossier luchtaanval Hawija

Live AD

Teruglezen: Het Tweede Kamerdebat over burgerdoden Irak NRC

Verslaggever Inge Lengton live bij het debat;

  Tweets by ‎@IngeLengton

Dossier Luchtaanval Hawija NRC

lees: Brief MIN DEF Antwoorden Kamervragen burgerslachtoffers Karabulut 25.11.2019

lees: Brief MIN DEF Beantwoording nadere vragen over de wapeninzet in Hawija 25.11.2019

lees: Brief MIN DEF SV Karabulut over passage uit boek missie F16 25.11.2019

lees: Beantwoording nadere vragen over de wapeninzet in Hawija brief 25.11.2019

lees: regeling Werkzaamheden over antwoorden op vragen over de 70 burgerdoden in Irak Brief 20.11.2019

lees: Feitenrelaas inzake de transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen brief 05.11.2019

lees: Transparantie burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS brief 04.11.2019

lees: kamerbrief over het iob onderzoek naar stabilisatieprogrammas in syrie  7 september 2018

lees: rapport review of the monitoring systems of three projects in syria  7 september 2018

lees: Civilian Casualty Review Report Redacted 17.04.2018

lees: kamerbrief met voortgangsrapportage nederlandse bijdrage in strijd tegen isis 13.04.2018

lees: kamerbrief aanvullende artikel 100 brief nederlandse bijdrage aan de strijd tegen isis 29.01.2016

Zie ook: Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 8

Zie ook: Kabinet Rutte 2 en 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 7

zie ook:  Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 6

zie ook:  Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 5

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 4

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 3

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 2

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 1

VS en bondgenoten staken trainingsmissie in Irak, militairen extra beveiligd

NU 04.01.2020 De Verenigde Staten en hun bondgenoten staken vanwege de verhoogde dreiging van een aanval uit Iran per direct en voor onbepaalde tijd trainingen van Iraakse militairen in opleiding, laat een woordvoerder van de NAVO zaterdag weten. De bescherming van alle troepen die meedoen aan de militaire operatie Inherent Resolve (OIR) wordt opgeschaald.

Dat besluit zou ook Nederlandse militairen en experts onder verscherpt toezicht stellen. Nederland nam samen met veertien andere bondgenoten van de VS deel aan OIR.

“De veiligheid van ons personeel in Irak gaat boven alles”, zegt woordvoerder Dylan White van de NAVO. “Wij blijven alle nodige voorzorgsmaatregelen nemen. De NAVO-missie wordt voortgezet, maar de trainingsactiviteiten worden tijdelijk opgeschort.”

Uit een Kamerbrief (meer) van medio oktober blijkt dat in Noord-Irak en Bagdad ten minste zestig Nederlandse militairen actief zijn, mogelijk gesteund door twintig experts. De Nederlandse militairen geven onder meer trainingen aan Koerdische en Iraakse militairen in het gebied.

Uitgerekend in Bagdad vond in de nacht van vrijdag op zaterdag een nieuwe luchtaanval plaats. Een konvooi van de door Iran gesteunde militiegroepering Popular Mobilisation Forces (PMF) werd onder vuur genomen. Ten minste zes mensen kwamen daarbij om het leven, aldus Iraakse staatsmedia.

Het land vermoedt dat de Amerikanen achter de aanval zitten. In de drie uitgebrande auto’s zouden medici en geen hooggeplaatste militairen hebben gezeten.

Een woordvoerder van de OIR ontkent zaterdagochtend dat de internationale coalitie de laatste dagen luchtaanvallen heeft uitgevoerd ten noorden van Bagdad.

Trump: ‘VS wil oorlog met Iran voorkomen, niet starten’

Conflict tussen Iran en VS escaleert na dood Iraanse generaal

De spanningen tussen de VS en Iran zijn opgelaaid nadat de Amerikanen vrijdag de Iraanse generaal Qassem Soleimani doodden bij een luchtaanval op een vliegveld in Irak. Soleimani gold als de belangrijkste militair en op grootayatollah Ali Khamenei na machtigste man in Iran. Hij wordt zaterdag begraven in Bagdad.

Iran zint op wraak en dreigt hard terug te slaan naar de Amerikanen. President Donald Trump nam daarom de beslissing om drieduizend extra militairen naar het gebied te sturen om de veiligheid in de regio te waarborgen. Eerder deze week ging een bataljon van 750 militairen hen al voor.

Sinds mei hebben de Amerikanen al ongeveer veertienduizend extra militairen naar het Midden-Oosten gestuurd naar aanleiding van de groeiende onrust.

Democraat Sanders wil met wet macht Trump aan banden leggen

De lijn van Trump kwam hem op kritiek van de Democraten te staan. Chuck Schumer, de Democratische fractievoorzitter in de Senaat, vindt dat Trump “niet het recht heeft om een oorlog met Iran te beginnen”. Volgens hem moet het Amerikaanse Congres, waarin de Democraten de scepter zwaaien, daar toestemming voor geven.

Presidentskandidaat Bernie Sanders wil verdere “militaire plannen” van Trump met een wetsvoorstel dwarsbomen. In de nacht van vrijdag op zaterdag introduceerde hij een maatregel waarmee het Congres straks vrijwel iedere uitgave van Trump in het Midden-Oosten moet goedkeuren.

Zie ook: Aanval op Iraanse generaal is kantelpunt: alles wat je erover moet weten

Lees meer over: Iran  Verenigde Staten  Donald Trump  Buitenland  Spanningen Iran

Onder dit soort erbarmelijke omstandigheden moesten de Nederlandse commando’s in Irak hun ’medische wonderen’ verrichten. Ⓒ Ministerie van Defensie

Nederlandse gewondenverzorgers onderscheiden voor werk in Irak

Telegraaf 19.12.2019 Nederlandse militaire gewondenverzorgers hebben eind 2016 in Irak honderden levens gered tijdens de slag om Mosul. Aan de inzet van deze special forces medics werd geen ruchtbaarheid gegeven, maar deze komt naar buiten nu veertien militairen van het Korps Commandotroepen en MARSOF-mariniers ervoor worden onderscheiden.

Elitemilitairen geven altijd hoog op van hun training. Daarop zijn kapitein Matthijs en de korporaals Nick, Henk en Joris geen uitzondering. Maar wat zij tussen oktober en december 2016 te verstouwen kregen, daar kon geen training hen op voorbereiden. De commando’s waren in Noord-Irak voor het opleiden van lokale speciale eenheden, toen de strijd tegen IS naar een climax ging met de aanval op Mosul, het laatste bolwerk van het kalifaat.

In het veld krijgen teamleider Matthijs en gewondenverzorger Nick door dat er grote behoefte is aan militairen die een opvangpost kunnen bemannen buiten Mosul. De plek waar de eerste medische handelingen zullen worden verricht om gewonden te stabiliseren voor vervoer naar een ziekenhuis, een uur verderop in Erbil. Met niet meer dan wat ze in hun rugzakken hebben, vertrekt een groepje commando’s en mariniers richting het aanstaande front.

Ⓒ Ministerie van Defensie

„’s Ochtends stond ik nog op de schietbaan instructie te geven, ’s avonds waren we bezig de tenten op te zetten die we van de Irakezen hadden gekregen; en toen kwamen al de eerste gewonden”, vertelt geneeskundige Henk. Zijn leidinggevende Matthijs knikt. „We hebben spullen en medicijnen bij elkaar gezocht en zijn aan de slag gegaan. Ons werk doen op een geïsoleerde plek, met weinig middelen, zonder hulp van buitenaf; dat is waarvoor special forces zijn opgezet.”

Van ’s ochtends vroeg tot het invallen van de duisternis krijgen de Nederlanders een stroom van ernstig gewonden in hun tenten. Eerst veel burgers, dan vooral militairen. De mensen worden neergelegd op veldbedjes en daar moeten Nick, Henk en Joris werk doen dat in Nederland het domein is van traumateams: schotwonden ontsmetten en hechten, tourniquets waarmee ernstige bloedingen worden gestopt aanleggen en door explosieven afgeblazen ledematen verbinden. Tijd om erover na te denken is er nauwelijks. De ambulances blijven komen.

Levensreddend werk in een tentje in Irak.

Levensreddend werk in een tentje in Irak.

Ⓒ Ministerie van Defensie

„Je komt in een soort van rush. Je doet je ding en blijft doorgaan. De positieve feedback van de Irakezen helpt en wanneer je ziet dat je mensen kunt redden, krijg je daar ook een boost van”, vertelt korporaal Henk. „Er waren ook wel minder leuke dingen”, zegt Nick met gevoel voor understatement. „Mensen die onder je ogen dood gaan en kinderlijkjes die worden binnengebracht; maar je kunt het er wel met de man naast je over hebben. Als je dan denkt: we hebben er alles aan gedaan, dan is het goed.”

Collega Joris knikt. „Als we ’s avonds het bloed van de vloer dweilden, hadden we het er ook wel over. Natuurlijk maak je krankzinnige situaties mee. Dat je aan het lunchen bent in een ruimte waar in de hoek drie bodybags liggen. Je kunt die stoffelijke overschotten meegeven aan een ambulance, maar wat als er dan nieuwe gewonden worden binnengebracht die naar het ziekenhuis moeten? Dan kun je die ambulance beter laten wachten en de lege plekken voor die patiënten gebruiken. Dat soort ethische dilemma’s waren er vrijwel permanent en er is niemand die deze voor je oplost.”

Bewijs

Maar liefst 798 gewonden passeren de Nederlandse post, die mee verhuist met het opschuivende front. De Nederlanders ’verliezen’ maar tien tot twintig patiënten. Het team concludeert dat de meeste gewonden het zonder de eerste hulp niet hadden gehaald. Het belang dat de Irakezen aan het werk hechten, is volgens Matthijs het ultieme bewijs van het Nederlandse succes. Toen de commando’s en mariniers vanwege het wachten op politieke toestemming voor een verplaatsing niet actief waren, werd een deel van de operatie in Mosul stilgelegd.

Ⓒ Ministerie van Defensie

„Zonder de zekerheid dat iemand voor ze zou zorgen wanneer ze gewond raakten, was de wil van de Irakezen om te vechten niet groot”, legt de officier uit. „Dat is logisch. Als militair wil je die zekerheid hebben. Ik weet na Mosul dat als je gewond raakt, je niet in betere handen kunt zijn dan bij deze jongens.”

’Zonder hen was ik dood in Iraakse greppel geëindigd’

De Nederlandse cameraman Sebastiaan Knoops werkte zich bij CNN op naar de eredivisie van de tv-journalistiek: filmen in oorlogs- en crisisgebieden. Alles ging crescendo, tot een oktoberdag in 2016, die hij alleen dankzij onwaarschijnlijk veel geluk en Nederlandse gewondenverzorgers wist te overleven.

Knoops is die dag vanuit het Iraakse Erbil onderweg naar Mosul. De CNN-ploeg rijdt in een gepantserde suv en heeft een Britse oud-militair van de elite-eenheid SAS bij zich als veiligheidsadviseur. De dreiging blijkt alleen niet van het slagveld te komen, maar vanuit het brein van de lokale chauffeur.

„Hij kreeg een epileptische aanval”, vertelt Knoops. „De chauffeur duwde het gaspedaal daardoor helemaal in en de auto ging steeds harder rijden. Onze veiligheidsman probeerde zijn voet van het pedaal te krijgen, maar dat lukte niet. We schijnen tegen de 200 km/u te hebben gereden en toen flipte de auto. Ik ben eruit geslingerd en met mijn hoofd tegen een rots geklapt.”

Cameraman Sebastiaan Knoops dankt zijn leven aan de hulp van de Nederlandse commando’s in Irak.

Cameraman Sebastiaan Knoops dankt zijn leven aan de hulp van de Nederlandse commando’s in Irak.

Midden in de woestijn eindigen met zwaar inwendig letsel, ernstig hoofd- en hersenletsel en veel bloedverlies. De kans dit te overleven zou normaal heel erg klein zijn, constateert Knoops nu. Maar na het ongeluk keren zijn kansen. Een ambulancebemanning ziet de crash gebeuren. Nog voor de wielen van de over de kop geslagen suv zijn gestopt met draaien, beginnen de broeders met de hulpverlening. Het tweede geluk is dat de Nederlandse commando’s zich twee dagen eerder hebben gemeld bij de lokale autoriteiten. Daardoor weten de ambulancemedewerkers waar ze Knoops heen kunnen brengen.

„Een van de risico’s die je loopt met hersenschade, is stikken”, vertelt de Nederlander. „De commando’s hadden twee uur voor mijn ongeluk zuurstofflessen gekregen, Daarmee konden ze me redden. Ze brachten me daarna naar Erbil. Ik was de hele tijd bij bewustzijn, maar ik kan me er niets meer van herinneren. De hele maand na het ongeluk ben ik kwijt. Ik heb alles wat er is gebeurd van anderen gehoord.”

“De hele maand na het ongeluk ben ik kwijt”

In Erbil kiezen de elitemilitairen er op advies van een Nederlandse arts voor Knoops naar een privéziekenhuis te brengen. Die keuze blijkt essentieel. De zorg in het hospitaal is uitstekend. De artsen doen hun werk zo goed, dat de cameraman in Nederland niet opnieuw onder het mes hoeft. Hij kan er beginnen met revalidatie. Terwijl Knoops werkt aan wat een volledig herstel zal worden, staan de commando’s aan zijn bed.

„Ze hadden nog wat voor me meegenomen: mijn laarzen. Ik dacht dat ik die kwijt was geraakt, maar zij bleken die voor me te hebben bewaard. Ik kreeg ze terug met het stof en de modder er nog op. Het is heel simpel, zonder de Nederlanders was ik dood in een Iraakse greppel geëindigd. Daarom ben ik ze enorm dankbaar.”

Bekijk meer van; gewapend conflict krijgsmacht Sebastiaan Knoops Mosoel Irak

Missie in Irak tot 2021, Kamer wil druk op Bagdad

Telegraaf 19.12.2019 De Tweede Kamer is akkoord met een verlenging van de missie in Irak tot eind 2021. Maar partijen dringen er wel op aan om druk te zetten op de Iraakse regering om het harde optreden tegen betogers te stoppen.

De missie maakt deel uit van de strijd van een internationale coalitie tegen terreurgroep IS. Ongeveer zestig Nederlandse militairen trainen Iraakse en Koerdische militairen. Ook zijn er kleine bijdrages aan missies van de NAVO en EU.

De dreiging van IS is nog steeds niet verdwenen en daarom moet Nederland volgens een ruime meerderheid van de Kamer actief blijven in het Arabische land. Over de verlenging werd donderdag gedebatteerd.

In het midden en zuiden van Irak wordt al vele weken betoogd tegen de slechte economische toestand, de corruptie en de invloed van Iran. De politie treedt hard op. Er vielen al meer dan vijfhonderd doden.

Demonstraties Irak

De Kamer is zeer bezorgd over het neerslaan van de demonstraties. Er moet een „stevig signaal” naar de regering in Bagdad worden gestuurd dat een regering die zo optreedt niet op steun hoeft te rekenen, zei Joël Voordewind (ChristenUnie). Volgens Bram van Ojik (GroenLinks) moet gekeken worden of de missie kan worden aangepast.

Het kabinet deelt de zorgen van de Kamer. We gaan niet zonder voorwaarden door met de missie, aldus minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken). Als de Iraakse regering grenzen overschrijdt, zal dat volgens hem helder worden aangegeven. Door Nederland getrainde troepen zouden niet betrokken zijn bij het onderdrukken van de protesten.

Meerderheid

Een ruime meerderheid van de Kamer steunt de verlenging. Sadet Karabulut (SP) vindt dat de bijdrage moet worden opgeschort vanwege het harde optreden tegen de betogers. SP, PVV en DENK stemmen tegen verlenging.

Bekijk meer van; burgerlijke onrust Irak Tweede Kamer der Staten-Generaal

Kamer steunt missie in Irak, maar wil druk op regering om geweld tegen betogers

AD 19.12.2019 De Tweede Kamer is akkoord met een verlenging van de missie in Irak tot eind 2021. Maar partijen dringen er wel op aan om druk te zetten op de Iraakse regering om het harde optreden tegen betogers te stoppen.

De missie maakt deel uit van de strijd van een internationale coalitie tegen terreurgroep IS. Ongeveer zestig Nederlandse militairen trainen Iraakse en Koerdische militairen. Ook zijn er kleine bijdrages aan missies van de NAVO en EU.

De dreiging van IS is nog steeds niet verdwenen en daarom moet Nederland volgens een ruime meerderheid van de Kamer actief blijven in het Arabische land. Over de verlenging werd vanmiddag gedebatteerd.

In het midden en zuiden van Irak wordt al vele weken betoogd tegen de slechte economische toestand, de corruptie en de invloed van Iran. De politie treedt hard op. Er vielen al meer dan vijfhonderd doden.

Demonstraties

De Kamer is zeer bezorgd over het neerslaan van de demonstraties. Er moet een ‘stevig signaal’ naar de regering in Bagdad worden gestuurd dat een regering die zo optreedt niet op steun hoeft te rekenen, zei Joël Voordewind (ChristenUnie). Volgens Bram van Ojik (GroenLinks) moet gekeken worden of de missie kan worden aangepast.

Het kabinet deelt de zorgen van de Kamer. We gaan niet zonder voorwaarden door met de missie, aldus minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken). Als de Iraakse regering grenzen overschrijdt, zal dat volgens hem helder worden aangegeven. Door Nederland getrainde troepen zouden niet betrokken zijn bij het onderdrukken van de protesten.

Een ruime meerderheid van de Kamer steunt de verlenging. Sadet Karabulut (SP) vindt dat de bijdrage moet worden opgeschort vanwege het harde optreden tegen de betogers. SP, PVV en Denk stemmen tegen verlenging.

Bijleveld gaat Amerikanen nog een keer vragen naar burgerdoden Hawija

NOS 19.12.2019 Minister Bijleveld van Defensie gaat nog een keer bij de Amerikaanse legerleiding navragen op welk moment duidelijk was dat er bij het bombardement van Nederlandse F16’s op het Iraakse Hawija zeker 70 burgers zijn gedood.

Dat zegde ze toe in het interpellatiedebat over de kwestie in de Tweede Kamer. Het kabinet heeft tot nu toe gezegd dat nooit officieel is vastgesteld hoeveel burgerdoden er zijn gevallen, en dat daarom de ernst van de situatie nooit echt is doorgedrongen in Den Haag. Pas vorige maand drong dat besef door, zegt het kabinet.

Maar een Amerikaanse kolonel meldt vandaag aan de NOS en NRC Handelsblad dat de 70 doden van de luchtaanval in 2015 al sinds 1,5 jaar worden meegerekend in het totale aantal burgerdoden dat bij de missie in Irak is gevallen. Tijdens het debat eisten Kamerleden van onder meer SP en D66 daar opheldering over. Vooral oppositiepartijen vermoeden dat de Kamer onjuist is geïnformeerd over de burgerslachtoffers door Nederlands vuur.

Officiële lijn

Bijleveld verwees naar de officiële informatie die ze van de Amerikanen krijgt. “Daar moet ik het mee doen, de informatie uit de officiële lijn.” Ze heeft op verzoek van de Kamer specifiek gevraagd of de mogelijke burgerdoden van Hawija zijn meegeteld bij het totaal. Ze las het officiële antwoord van het Amerikaanse hoofdkwartier Centcom in de Kamer voor.

Daarin staat dat alleen de daadwerkelijk vastgestelde burgerdoden zijn meegeteld. Bij Hawija is het wel aannemelijk dat er onschuldige slachtoffers zijn gevallen, maar het precieze aantal is volgens Centcom niet vast te stellen.

“Ik vind het waardeloos wat er nu gebeurt”, zei Bijleveld tijdens het debat. De kolonel die de NOS en NRC gesproken hebben is volgens haar niet een woordvoerder van Centcom.

“Maar ik ben uiteraard bereid om nog een keer navraag te doen. En als ik nieuwe informatie krijg, zal ik dat delen met de Kamer. Ik wil geen enkele burgerdode verzwijgen. Het kabinet vindt het al akelig genoeg dat dit gebeurd is in Hawija.”

Woordvoerder Centcom

In het debat meldde minister Bijleveld dat kolonel Myles Caggins geen officiële woordvoerder van Centcom is. Hij is dat wel, maar niet voor het hoofdkwartier van Centcom in Florida. Caggins werkt namens Centcom in Bagdad als woordvoerder van de internationale coalitie Operatie Inherent Resolve, waar Nederland deel van uitmaakt.

Sinds 2016 worden de burgerdoden-rapportages niet meer gemaakt door het Centcom-hoofdkwartier in Florida, maar door een team dat werkzaam is voor de internationale coalitie. Namens hen voert Caggins het woord. Het Nederlandse ministerie van Defensie onderhoudt contacten met Centcom via een Nederlandse liaison die werkzaam is namens Nederland in Florida.

Bekijk ook;

© Foto Bart Maat/ANP Minster Ank Bijleveld van Defensie (CDA) moest donderdag opnieuw naar de Kamer over het bombardement van Nederlandse F-16’s op Hawija.

Opnieuw irritatie in Kamer om Hawija-bombardement

MSN 19.12.2019 Het lag nog op de loer, op de laatste dag voor het Kerstreces: een nieuw politiek ongeluk. Na het aftreden van staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66), woensdag vanwege de toeslagenaffaire, waren donderdag alle ogen gericht op CDA’er Ank Bijleveld. De minister van Defensie wachtte een lastig debat rondom ‘Hawija’, het Nederlandse bombardement in Irak in juni 2015. Het was alweer het derde debat over dit onderwerp in twee maanden tijd, de SP had het aangevraagd.

De centrale vraag in het debat: vielen er nu wel of niet zeventig doden als gevolg van die bomaanval, ruim vier jaar geleden? Een Nederlandse F-16 mikte op een bommenfabriek van terreurgroep IS en veroorzaakte onbedoeld een kettingreactie aan explosies. Volgens Bijleveld is het precieze aantal burgerdoden nooit vastgesteld door ‘Centcom’, het Amerikaanse opperbevel.

De minister bezwoer de Tweede Kamer donderdag dat dit deze week nog „op zeer hoog niveau” door de Amerikanen is bevestigd. Hierover waren twijfels ontstaan door berichtgeving in radioprogramma De Nieuws BV. Volgens Bijleveld zijn de Hawija-slachtoffers nooit meegeteld in de officiële lijst met burgerdoden in de strijd tegen IS.

Maar klopt dit wel? Donderdag concludeerde Airwars, een collectief dat onderzoek doet naar burgerslachtoffers, dat ‘Hawija’ wel degelijk in tabellen is verwerkt. Een opvallende piek in het aantal burgerdoden rond juni 2015 zou alleen te verklaren zijn door het Nederlandse bombardement.

Vlak voor het debat kwamen NRC en NOS met nog een bevestiging. Volgens kolonel Myles Caggins, woordvoerder bij Centcom in Bagdad, telt de internationale anti-IS-coalitie „de ongeveer zeventig doden uit de luchtaanval op Hawija in 2015 al zeker achttien maanden mee in het totale aantal burgerdoden”. Het zette het debat op scherp. Houdt het kabinet iets achter?

Begin november leek er nog niet veel aan de hand. Toen bevestigde Defensie de zeventig doden nog. Eind van de maand trokken zowel Bijleveld als premier Mark Rutte (VVD) dat getal echter plotseling in twijfel. In een Kamerdebat, op 27 november, zeiden ze dat helemaal niet vaststond dat er zoveel doden waren gevallen – navraag bij Centcom had dat uitgewezen. Na het debat betitelde de premier tegenover BNR de getallen over zeventig doden zelfs als „geruchten” en „irrelevant”.

Deze donderdag was Bijleveld in het debat duidelijk verrast door de verklaring van Caggins dat de zeventig doden wat de VS betreft onbetwist zijn. Ze noemde de kolonel „een meneer die ik niet ken” en de almaar groeiende verwarring „vervelend en waardeloos”. Ze voelde zich zelfs genoodzaakt om te citeren uit een officieel antwoord van Centcom waarin het opperbevel zwart op wit verklaart dat de burgerdoden in Hawija „waarschijnlijk” zijn maar „onmogelijk te bevestigen” – en dus ook niet in de tabellen staan.

„Ik zal nooit enigerlei slachtoffer ontkennen”, zei de minister, „maar ik moet het doen met de officiële lijn”. Die was „altijd consistent” geweest, aldus Bijleveld. „Maar wat het ingewikkeld maakt is dat die kolonel nu weer wat anders zegt.”

Het leidde tot irritatie in de Kamer. Hoe kan het opperbevel steeds iets anders zeggen? Nemen de Amerikanen Nederland soms „niet serieus genoeg”, wilde Isabelle Diks (GroenLinks) weten. En is die onduidelijke informatievoorziening niet problematisch bij missies waarin ook Nederlandse militairen hun leven riskeren? CDA-Kamerlid Martijn van Helvert eiste op hoge toon dat Kamervoorzitter Khadija Arib een brief stuurt aan Centcom waarin de Kamer „zeer nauwkeurige communicatie” eist van het Amerikaanse leger.

De ergernis over de onduidelijke communicatie van de Amerikanen kwam Bijleveld niet slecht uit. Wat een debat had moeten worden over de vraag of de minister de Kamer onjuist heeft geïnformeerd, werd uiteindelijk een debat over de enorme ruis die er kennelijk op de transatlantische lijn zit.

Met medewerking van Jannie Schipper en Kees Versteegh.

Correctie (19 december 2019): In een eerdere versie werd er verwezen naar een piek in data over burgerslachtoffers in maart 2017, dat moet juni 2015 zijn. Hierboven is de tekst aangepast.

Ook derde debat Hawija doet mist rond Nederlands bombardement niet verdwijnen

AD 19.12.2019 De mist rond het Nederlandse bombardement in het Iraakse Hawija is na drie Kamerdebatten nog altijd niet opgetrokken. Er blijft onduidelijkheid bestaan over informatie die minister Ank Bijleveld van Defensie daarover aan de Kamer heeft gegeven. ,,Ik vind het eerlijk gezegd ook waardeloos dat dit gebeurt.”

Bijleveld moest zich gisteren weer verantwoorden voor de luchtaanval die een Nederlandse F-16 uitvoerde in de nacht van 2 op 3 juni 2015 in Irak. Daarbij was een bommenfabriek het doelwit, maar omdat daar meer springstof lag dan gedacht, vielen er burgerdoden. Mogelijk wel zeventig.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lijnrecht

Dit keer wordt Bijleveld in de problemen gebracht door woordvoerders van het Amerikaanse commandocentrum Centcom. Na vragen door verschillende media geven die woordvoerders antwoorden die lijnrecht ingaan tegen de informatie die Bijlevelds ministerie van Defensie ontving.

Zo zei een woordvoerder tegen radioprogramma De Nieuws BV dat er door Centcom wel degelijk een eindrapport van de Nederlandse aanval was opgemaakt. Bijleveld had dit altijd ontkend. Daar blijft ze ook bij: ,,Centcom heeft keer op keer bevestigd dat er geen closure report is.” Defensie kreeg een voorlopig rapport en een aanvullend rapport en daarmee beschouwde Centcom de zaak gesloten. Waarom er geen derde rapport kwam met ‘closure’ erop, is niet bekend.

Piek

Het komt behoorlijk onzorgvul­dig en chaotisch over, aldus GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks.

Maar toen het debat al in volle gang was, kwamen NOS en NRC met nieuws over de officiële tabel van het aantal bevestigde burgerslachtoffers, die tussen mei en juli 2015 opeens een opmerkelijke piek laat zien in het aantal doden. Bijleveld schreef de Kamer dat dit níet door Hawija veroorzaakt is, maar een woordvoerder van de missie tegen IS zegt dat de zeventig burgerdoden die daar vielen wél worden meegeteld in de statistieken – al anderhalf jaar.

,,U zegt: het heeft niets met Hawija te maken”, zei SP-Kamerlid Sadet Karabulut, die het debat aanvroeg. ,,Maar dat blijkt wél zo te zijn.” GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks vroeg zich af ‘wat is er in vredesnaam aan de hand met de informatie-uitwisseling tussen Centcom en het ministerie’. ,,Het komt behoorlijk onzorgvuldig en chaotisch over.” Ook Bijleveld was zichtbaar getergd door de nieuwe informatie van ‘een kolonel in Bagdad’.

Officieel antwoord

Volgens de CDA-bewindsvrouw had ze deze week nog officieel de vraag aan Centcom gesteld of Hawija onderdeel is van het totaal aantal bevestigde slachtoffers. ,,Ik lees u het officiële antwoord even voor, in het Engels: ‘No, Centcom only reports confirmed numbers’.” Alleen bevestigde doden. En ze herhaalde: ,,Ik moet handelen op basis van officiële informatie en documenten, niet op mediaberichten.”

De Kamer wil wel dat Bijleveld nogmaals bij Centcom informeert hoe het nou écht zit. Bijleveld kan het boek Hawija daarmee nog niet dichtdoen. Vorige maand voerde Bijleveld al twee keer eerder een moeizaam debat met de Kamer over de kwestie, waarbij ze een motie van wantrouwen doorstond omdat de coalitiepartijen haar bleven steunen.

VS spreekt Bijleveld tegen: burgerdoden Hawija al 1,5 jaar meegeteld

NOS 19.12.2019 “Een gerucht” en “geen relevant getal”. Dat zei premier Rutte na afloop van het debat eind november over de zeventig burgerdoden van het Nederlandse bombardement in Hawija. Toch stelt een woordvoerder van het Amerikaanse Centcom, het hoofdkwartier van de Amerikaanse militaire missies, dat de 70 burgerdoden al zeker 1,5 jaar worden meegeteld in de statistieken.

Vanmiddag wordt minister Bijleveld van Defensie daarom opnieuw over de kwestie bevraagd in de Tweede Kamer.

Het was een cruciaal element in de verdedigingslinie van premier Rutte en minister Bijleveld tijdens het debat. Omdat de Amerikanen het officiële dodental nooit hadden vastgesteld, was de ernst van de situatie op het ministerie van Defensie nooit helemaal duidelijk.

“Centcom zegt zelf dat er op geen enkele manier is vast te stellen hoeveel burgerslachtoffers er zijn gevallen,” aldus Rutte. Het is daarom niet vreemd dat zowel de Tweede Kamer als collega-ministers nooit zijn gewezen op de ernst van het incident, zo is de redenatie van het kabinet. Sterker nog, zo stelde Rutte na afloop, het is nog altijd niet duidelijk hoeveel mensen zijn omgekomen.

Doden tellen al anderhalf jaar mee

Dat ligt toch anders, blijkt uit antwoorden die NRC en NOS vandaag ontvingen van de Amerikaanse woordvoerder van de missie in Bagdad, kolonel Myles Caggins. “De internationale coalitie telt de ongeveer zeventig doden uit de 2015 Hawija luchtaanval al zeker achttien maanden mee in het totale aantal burgerdoden”, mailt hij op vragen van NOS en NRC. In totaal zouden er 1347 doden zijn gevallen bij aanvallen van de internationale coalitie, waaronder dus de 70 uit Hawija.

Gisteren nog liet Bijleveld weten het zelf ook te hebben nagevraagd bij Centcom, en dat de burgerslachtoffers die “zeer waarschijnlijk bij deze wapeninzet zijn gevallen, geen onderdeel uitmaken van het totale aantal van 1347”.

‘Misverstand’

Los van de antwoorden van kolonel Caggins zijn er nog meer aanwijzingen dat de Amerikanen al veel langer uitgaan van 70 doden.

Zo staat dat dodental in een e-mail die NOS en NRC in december 2018 ontvingen van Centcom. Kolonel Sean Ryan, op dat moment woordvoerder van de operatie tegen IS, liet weten dat bij de aanval op Hawija “helaas 70 burgers zijn gedood.”

Als minister Bijleveld in het tweede debat geconfronteerd wordt met de e-mail zegt ze dat dit is nagevraagd bij Centcom en dat dit op een misverstand berust. “Het is ook voor Centcom onduidelijk waarom de betrokken woordvoerder tegenover NRC en NOS is afgeweken van de officiële conclusies”, zegt ze. Ook Centcom komt met een nieuwe verklaring: “Het aantal burgerdoden kunnen we niet bevestigen.”

Na het debat hebben NOS en NRC opnieuw contact gezocht met kolonel Ryan, die inmiddels een andere baan heeft bij het Amerikaanse leger. Hij neemt het aantal van zeventig niet terug en laat weten dat zijn informatie in 2018 afkomstig was van de strike cell, een team uit Qatar dat alle informatie voor en na een luchtaanval bijhoudt. Volgens Ryan wordt deze informatie “constant geëvalueerd en geüpdatet”. Als er nieuw bewijs is over burgerdoden, dan past het team de informatie aan.

Op de vraag van NOS en NRC aan Centcom hoe het kan dat volgens Ryan het aantal doden in 2018 wél is vast te stellen, en op dit moment niet meer, komt geen antwoord.

Een enorme piek in 2015

Een tweede aanwijzing is een rapport (.pdf) uit 2018 van de National Defense University, een Amerikaanse militaire opleiding. In een grafiek met het aantal door Centcom officieel gerapporteerde burgerslachtoffers, is een enorme piek te zien in juni 2015, het moment van de aanval op Hawija. Volgens de grafiek zijn er tussen de vijftig en honderd officieel gemelde doden en gewonden in die maand.

Minister Bijleveld liet gisteren weten, na vragen van SP-Kamerlid Sadet Karabulut, dat in de grafiek inderdaad het aantal officieel bevestigde burgerslachtoffers te zien is. Maar het gaat hier volgens Bijleveld niet om de aanval op Hawija. In deze periode voerde de internationale coalitie namelijk “alleen al in de omgeving Kirkuk ruim veertig luchtaanvallen uit”.

De ontkenning van Bijleveld is opvallend, omdat er in deze periode nauwelijks bevestigde burgerslachtoffers zijn gevallen. Airwars – dat fulltime onderzoek doet naar burgerslachtoffers – analyseerde alle rapportages over burgerslachtoffers van Centcom. De conclusie: Centcom heeft over deze periode (mei-juli 2015), los van Hawija, slechts zes burgerdoden en vier gewonden bij luchtaanvallen in Irak gemeld.

Chris Woods, de directeur van Airwars, vindt het antwoord van de minister dan ook onbegrijpelijk. “Iedereen die even de tijd neemt om de cijfers te analyseren, ziet dat het wel om Hawija moet gaan.”

De tachtig mysterieuze doden

De derde aanwijzing is een maandrapportage die Centcom in april 2017 publiceerde. Daarin schrijft Centcom onderaan het verslag dat er nog tachtig doden zijn gevallen die “tot nu toe niet zijn gerapporteerd”.

Drie Amerikaanse hoge militairen lieten na deze publicatie aan Airwars en het Amerikaanse Foreign Policy weten dat het om doden gaat die gevallen zijn bij bombardementen van niet-Amerikaanse landen. “Maar de bondgenoten hebben de Verenigde Staten en de internationale coalitie onder druk gezet om details over deze aanvallen niet naar buiten te brengen”, aldus Foreign Policy.

Chris Woods van Airwars is, na het analyseren van alle aanvallen, ervan overtuigd dat zeventig van de tachtig doden betrekking hebben op Hawija. Volgens hem hebben de Amerikanen de cijfers in 2017 naar buiten gebracht uit frustratie over het gebrek aan transparantie bij de andere coalitielanden, waaronder Nederland.

Bekijk ook;

Bijleveld opnieuw op het matje om onduidelijkheid burgerdoden Hawija

NU 19.12.2019 Opnieuw is er onduidelijkheid over het aantal doden als gevolg van het Nederlandse bombardement op de Iraakse stad Hawija. Minister Ank Bijleveld (Defensie) moest zich donderdag opnieuw tegenover de Tweede Kamer verantwoorden naar aanleiding van nieuwe berichten dat er wel degelijk bevestigd wordt dat er zeventig doden zijn gevallen, terwijl het kabinet blijft volhouden dat er geen specifieke aantallen zijn vastgesteld.

“De aantallen zijn niet bevestigd”, hield Bijleveld de Kamer voor in een speciaal ingelast interpellatiedebat.

Eerder deze week meldde het radioprogramma De Nieuws BV dat uit navraag is gebleken dat Centcom, het Amerikaanse commandocentrum dat het aantal slachtoffers bij de luchtaanvallen in kaart brengt, wel een afsluitend rapport heeft opgemaakt over de bombardementen op Hawija. En daar zijn zeventig doden bij gevallen, wist de woordvoerder tegenover De Nieuws BV te melden.

Minister Bijleveld en premier Mark Rutte stelden onlangs in een debat juist dat dit zogenoemde closure report over de aanval op Hawija, nooit is opgemaakt.

SP wil opheldering en erkenning

Rutte en Bijleveld moesten in het debat eind november opheldering bieden of het kabinet voor de Kamer bewust heeft verzwegen dat bij het bombardement burgerslachtoffers zijn gevallen. Dat was volgens Rutte niet het geval, omdat er dus geen definitief oordeel was geveld over het specifieke aantal doden. Het aantal van zeventig doden deed hij tegenover BNR Nieuwsradio af als “geen relevant getal” en een “een gerucht”.

SP-Kamerlid Sadet Karabulut wil opheldering over de tegenstrijdige berichten. Ook eist zij erkenning van het kabinet dat er wel degelijk burgerdoden zijn gevallen en duidelijkheid of er toch een eindrapport is en of de Kamer door het kabinet verkeerd is geïnformeerd. Zij roept het kabinet op om de rapporten van Centcom openbaar te maken.

Bijleveld: woordvoerder heeft zich vergist

Om de zaak voor het kabinet nog gecompliceerder te maken, meldden NRC Handelsblad en NOS nog tijdens het debat dat kolonel Myles Caggings, woordvoerder bij Centcom in Bagdad, dat de zeventig doden in Hawija al zeker achttien maanden meetellen in de overzichten van het aantal burgerdoden. Ook de Amerikaanse kolonel Sean Ryan bevestigt de zeventig burgerdoden

Bijleveld benadrukte donderdag nogmaals dat het kabinet de Kamer juist heeft geïnformeerd. Volgens de CDA-bewindsvrouw heeft de woordvoerder van Centcom zich tegenover De Nieuws BV vergist. De woordvoerder heeft verwezen naar een rapport uit juni 2015, maar dat rapport heeft nooit de stempel closure report gekregen. Bijleveld: “Navraag leert dat de woordvoerder doelde op het rapport waar de kamer over is gerapporteerd. Deze week heeft Centcom nogmaals bevestigd dat er geen closure report is.”

De kolonels in de berichtgeving van NRC en NOS zijn volgens Bijleveld niet de officiële woordvoerders van Centcom. Dat er opnieuw onduidelijk is ontstaan noemt de minister “waardeloos”.

D66 eist actie van kabinet: zorg voor eindrapport

Maar daar neemt onder meer coalitiepartij D66 geen genoegen mee. Kamerlid Salima Belhaj wil dat de minister gaat uitzoeken waarom er nooit een eindrapportage is opgemaakt en wat Nederland heeft gedaan om duidelijkheid hierover te krijgen.

Zij wil dat het kabinet bij Centcom alsnog het verzoek doet om een eindrapportage op te maken en om volledige medewerking te verlenen. “Transparantie over burgerdoden hoort bij een volwaardige democratie.”

Lees meer over: Politiek

Bijleveld: Kamer niet verkeerd geïnformeerd over Nederlandse luchtaanval in Irak

AD 18.12.2019 De Tweede Kamer is niet verkeerd geïnformeerd over een eindrapport van de Amerikanen over het  Nederlandse bombardement op het Iraakse Hawija. Daarbij vielen in 2015 mogelijk 70 burgerdoden. Dat schrijft minister Ank Bijleveld van Defensie vanavond aan de Tweede Kamer. Morgen wacht haar op de valreep van het kerstreces wederom een zwaar debat over de kwestie.

Deze week meldde radioprogramma De Nieuws B.V. dat het Amerikaanse commandocentrum Centcom op vragen van het programma antwoordde dat er wel degelijk een zogeheten closure report was opgemaakt. Bijleveld ontkende vorige maand in een Kamerdebat dat de Amerikanen ooit zo’n definitief eindrapport hadden opgemaakt. Bij de luchtaanval van een Nederlandse F-16 op een bommenfabriek in Irak waren waarschijnlijk zeventig burgerslachtoffers te betreuren.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

‘Verwarring’

Dat leidde tot vragen uit de Tweede Kamer. Had de minister de Kamer nou weer verkeerd geïnformeerd? SP-Kamerlid Sadet Karabulut slaagde er met hulp van regeringspartij D66 in een debat aan te vragen. In aanloop naar dat – voor Bijleveld derde – debat over de kwestie schrijft de CDA-bewindsvrouw dat er sprake is van ‘verwarring’.

Een persvoorlichter van Centcom gaf aan De Nieuws B.V. weliswaar mondeling aan dat er een closure report is gemaakt, maar bij navraag door het ministerie van Defensie op ‘zeer hoog militair niveau’ wordt ‘nogmaals bevestigd dat er nooit een closure report is opgevraagd’. De persvoorlichter heeft volgens Bijleveld voor ‘verwarring’ gezorgd.

Persvoorlichter

Bijleveld heeft twee Centcom-rapporten: het voorlopige rapport van 15 juni  2015 over de Nederlandse aanval en het aanvullende onderzoek van 20 augustus 2015. Uit navraag blijkt dat de persvoorlichter op dat rapport heeft gedoeld, aldus Bijleveld. Daarop zijn niet de woorden ‘closure report’ te lezen, melden ingewijden, wat wél op het afgeronde Amerikaanse onderzoek naar twee burgerdoden door een Nederlandse bom in de Iraakse stad Mosul staat.

Ondanks Bijlevelds ontkenning kan het debat  morgen nog wel eens spannend worden voor de minister. Coalitiepartijen zijn bang dat D66 uit is op de scalp van de CDA-minister nu D66-staatssecretaris Snel vandaag het veld ruimde over de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. Begin november haalde een motie van wantrouwen tegen Bijleveld het net niet, omdat de voltallige coalitie achter haar bleef staan.

Het is overigens niet de eerste keer dat Centcom-woordvoerders tegen de media andere dingen zeggen dan hoge militairen aan het ministerie laten weten. Eerder was er al verwarring over het schriftelijke antwoord van Centcom op vragen van NRC dat er in Hawija zeventig burgerdoden waren gevallen. Volgens Bijleveld houdt Centcom echter tegen haar ministerie vol dat het exacte aantal niet met zekerheid is te zeggen.

Op pad met VN-gezant Hennis: ’70 burgerdoden had ik heus wel onthouden’

Elsevier 04.12.2019 Oud-minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) voelt zich in de rug aangevallen door de Haagse rel over de burgerdoden bij een bombardement in Irak in juni 2015. Zij kreeg het verwijt dat zij de Kamer zou hebben voorgelogen, maar kon zich hiertegen niet verdedigen. In Elsevier Weekblad spreekt zij zich voor het eerst uit over deze kwestie.

Minister Ank Bijleveld (CDA) meldde op 4 november in een Kamerbrief dat er bij het bombardement 70 burgerdoden vielen en dat Hennis destijds de Kamer verkeerd had ingelicht. Hennis kreeg de avond tevoren te horen wat Bijleveld van plan was. Uit de reportage in Elsevier Weekblad blijkt dat zij hierdoor compleet werd overvallen. Zij was onderweg, had geen toegang tot de documenten van destijds en kon zich niet verweren.

Lees het hele interview met Jeanine Hennis: ‘Het aantal van 70 doden zou ik echt wel hebben onthouden’

Kwestie werd in Irak opgepikt en uitvergroot op sociale media

Hennis bezweert dat ze de Kamer niet heeft voorgelogen. De kwestie werd ook in Irak opgepikt en op sociale media uitvergroot. ‘Als het aantal van 70 burgerdoden toen bekend was geweest, dan had ik dat heus wel onthouden,’ zegt ze in het interview.

november 28, 2019 Posted by | 2e kamer, debat, dreiging, Hawija, Irak, is, isis, islam, Mark rutte, politiek, terreur, terreurdreiging, tweede kamer | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 9

Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 8

AD 07.11.2019

Telegraaf 07.11.2019

Spoeddebat 2e Kamer

De Tweede Kamer heeft tijdens een spoeddebat op dinsdag 05.11.2019 harde kritiek op minister Ank Bijleveld van Defensie geuit. De CDA-bewindsvrouw had eerder openheid van zaken moeten geven over burgerslachtoffers bij een Nederlandse luchtaanval in Irak in 2015. De Kamer werd daarover onjuist geïnformeerd.

AD 28.11.2019


Telegraaf 28.11.2019

AD 28.11.2019

AD 21.11.2019

Onjuiste informatie aan de 2e Kamer inzake de “kwestie Irak” !!

Minister Ank Bijleveld heeft uiteindelijk op dinsdag 05.11.2019 excuses gemaakt omdat de Tweede Kamer door haar voorganger verkeerd is geïnformeerd over een dodelijke aanval in Irak door Nederlandse F-16’s. Bijlevelds voorganger, Jeanine Hennis, had in 2015 gemeld dat er geen burgerdoden waren gevallen, maar dat was foute informatie. “Ik bied daarvoor oprechte excuses aan”, zegt Bijleveld nu

© Foto Lex van Lieshout Minister Ank Bijleveld (Defensie) en kolonel-vlieger Peter Tankink (directie Operaties) tijdens een persconferentie over een aanval van een Nederlandse F-16 op een autobommenfabriek van IS in het Iraakse Hawija in 2015.

Op maandag 04.11.2019 maakte minister Bijleveld reeds bekend dat bij de aanval van Nederlandse F-16’s op een IS-doelwit in Irak in 2015 circa zeventig doden waren gevallen, onder wie burgers. Het is de eerste keer dat het kabinet zo open over een aanval is. 

AD 26.11.2019

Zeker zeventig burgers zijn in 2015 om het leven gekomen door een aanval van een Nederlandse F-16 op een autobommenfabriek van IS in het Iraakse Hawija. Dat melden NOS en NRC op basis van bronnen.

Volgens NOS en NRC heeft het Amerikaanse Pentagon bevestigd dat bij de aanval in de nacht van 3 juni zeventig burgers omkwamen. De NOS schrijft echter dat ooggetuigen spreken van veel meer doden, onder wie zeker 23 kinderen.

Ook waren er honderden gewonden. Deze site schreef al eerder dat er aanwijzingen waren dat het een Nederlands vliegtuig was dat de bom afwierp. Dat geldt ook voor een bombardement in 2015 bij Mosul waar eveneens burgerslachtoffers bij vielen. Zowel de Nederlandse als de Amerikaans overheid weigerde toen meer informatie vrij te geven over die aanvallen.

Hoeveel doden er zijn gevallen bij beide incidenten, en om welke aanvallen het gaat kreeg de Kamer voor het eerst van het kabinet te horen, ruim vier jaar nadat beide incidenten plaatsvonden, en ruim twee weken nadat de NOS en NRC Handelsblad daarover berichtten.

Rechter

Eerder besloot de rechter juist nog dat Nederland niet meer openheid hoeft te geven over de luchtaanvallen. Advocate Liesbeth Zegveld had namens twee Irakezen om meer informatie gevraagd over een bombardement op een konvooi voertuigen vanuit Mosul in 2015.

Het bleek om een stoet taxi’s te gaan waarmee burgers uit de stad vluchten. Twee passagiers, die familieleden verloren bij de aanval, hebben een procedure tegen de Nederlandse staat lopen. Zij willen weten of het een Nederlandse bom was die hun geliefden doodde.

Pas na vier jaar en vijf maanden erkent de Nederlandse staat verantwoordelijkheid voor het bombardement op een bommenfabriek in de Iraakse stad Hawija, in de nacht van 2 op 3 juni 2015. De Nederlandse regering wist al binnen twee weken dat daarbij tientallen burgers om het leven kwamen – het bleken zeventig doden, onder wie 22 vrouwen en 26 kinderen. Maar het duurde tot deze maandag voordat minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) bereid was meer details prijs te geven.

Die late openheid komt nadat NRC en NOS op 18 oktober na onderzoek hadden geconcludeerd dat de bom die bewuste nacht werd afgeworpen door een Nederlandse F-16. Als onderdeel van de strijd tegen Islamitische Staat, waaraan Nederland in coalitieverband deelneemt.

Bijleveld heeft met dit dossier een politiek probleem geërfd van haar voorganger Jeanine Hennis (VVD). Naar nu blijkt is niet alleen de kennis verzwegen dát er burgerslachtoffers zijn gevallen in Hawija. Ook werd de Tweede Kamer er verkeerd over geïnformeerd.

Telegraaf 09.11.2019

Op 24 juni 2015 antwoordde toenmalig minister van Defensie Hennis schriftelijk op vragen van de Kamer dat voor zover bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen. Toch beschikte het ministerie toen al over een Amerikaans verslag waarin die slachtoffers wel staan vermeld. Bijleveld zegt nu: „We hadden er niets over kunnen zeggen, dat had de lijn moeten zijn. Maar dit zeggen, was verkeerd.”

Een week na die aanval meldde toenmalig minister Jeanine Hennis van Defensie aan de Kamer dat Nederland niet betrokken was bij luchtaanvallen in Irak waarbij burgerslachtoffers zouden zijn gevallen. Dat was niet correct, aldus Bijleveld nu.

Die ontkenning was fout, stelt minister Bijleveld vandaag. Of minister Hennis niet wist van de Amerikaanse conclusies, of dat ze bewust niet de waarheid sprak, schrijft ze niet. Maar het is niet de enige keer dat Hennis de Nederlandse betrokkenheid bij de dood van burgerdoden stellig ontkent.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lees meer;

Een tweede keer dat er burgerslachtoffers vielen was in de nacht van 20 op 21 september 2015. Toen werd een aanval uitgevoerd op een vermeend hoofdkwartier van IS in de Iraakse stad Mosul. Dat bleek achteraf een complex met twee woonhuizen te zijn. Bij die aanval kwamen vier mensen uit één familie om. Deze site schreef begin dit jaar al dat Nederland waarschijnlijk verantwoordelijk was voor die aanval, op het huis van Basim Razzo en zijn gezin . Defensie wilde dat toen niet bevestigen.

De Tweede Kamer wil nu opheldering van Bijleveld, die politieke verantwoordelijkheid draagt voor de uitspraken van haar voorganger. Er werden al eerder vragen gesteld over de effecten van Nederlandse bombardementen boven Syrië en Irak, over deze specifieke aanval, maar tot maandag gaf de minister geen reactie.

GroenLinks noemt de zaak „heel ernstig” en Tweede Kamerlid Sadet Karabulut (SP) schrijft dat „Bijleveld zich niet moet verschuilen achter haar voorganger.” Joël Voordewind (ChristenUnie) noemt de kwestie „zeer kwalijk en verontrustend”. Tweede Kamerlid Salima Belhaj (D66) zegt precies te willen weten wie wat wanneer wist. Alle fracties, inclusief de gehele coalitie, willen spoedig in debat met de minister.

Want het parlement moedwillig onjuist informeren geldt als politieke doodzonde. Wat ook niet helpt: minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) zei in december tegen EenVandaag dat „we geen precieze aantallen kennen”, als het gaat over burgerslachtoffers. „We hebben niet altijd gedetailleerde informatie wat er op de grond gebeurt.” Blok richtte zich hier weliswaar niet rechtstreeks tot de Kamer, maar dat het niet klopt wat hij zei, is nu duidelijk.

Telegraaf 08.11.2019

AD 08.11.2019

Spontane openheid of afgedwongen?

Het is voor het eerst dat Nederland openheid geeft over de toedracht van een luchtaanval waarbij zoveel burgerslachtoffers vielen. In de brief die minister Bijleveld maandag naar de Kamer stuurde, erkent de staat ook de verantwoordelijkheid voor een tweede geval waarbij burgers om het leven kwamen: bij een aanval in september 2015 op een vermeend hoofdkwartier van IS in Mosul. Het doelwit klopte niet, het bleek een woonhuis, en was gebaseerd op verkeerde inlichtingen. Er kwamen „zeer waarschijnlijk” vier burgers om het leven.

Bijleveld moet de Kamer ook op een andere vraag antwoord geven: is de huidige openheid van de Nederlandse regering over de burgerslachtoffers een eigen beleidskeuze, of kón ze niet anders door de publiciteit? De minister zegt nu dat ze „sowieso van plan was” de Kamer te informeren. En dat het niets te maken had met de publicaties in de media.

Het is een opvallende verklaring voor een bewindspersoon van een ministerie dat bekend staat om een doorgaans juist behoudende koers. Ze „moest”, zegt Bijleveld in een interview met NRC, „de vliegers en anderen nog spreken” voordat ze de Tweede Kamer kon informeren. Die piloten sprak de minister afgelopen donderdag, bijna twee weken na publicatie van het onderzoek. Een gebeuren na de aankomst van de eerste F-35 in Leeuwarden waarbij die vliegers elkaar sowieso al zouden treffen.

Is afgedwongen openheid – ook over het onjuist informeren van de Kamer – voldoende voor een geloofwaardig verhaal van de minister van Defensie? Deze vragen zijn mogelijk deze week al actueel. Op dinsdag debatteert de Tweede Kamer over de begroting voor Defensie. De kunst voor Bijleveld wordt nu om dat debat niet alleen over Hawija en over het vertrouwen in haar eigen positie te laten gaan.

Telegraaf 14.11.2019

Meer tijd nodig voor onderzoek

Pas eind volgende week hoopt het kabinet duidelijkheid te kunnen geven op de vraag wanneer welke minister wist over de burgerdoden door een luchtaanval van Nederlandse F-16’s in Irak ruim vier jaar geleden. Dat heeft minister Ank Bijleveld (Defensie) de Tweede Kamer donderdag 14.11.2019 laten weten.

Vorige week werd duidelijk dat de Kamer door Defensie over de kwestie onjuist is geïnformeerd. Het leidde tot een motie van wantrouwen van bijna de hele oppositie tegen Bijleveld. Zij hoorde pas enkele dagen voor het debat dat de Kamer was voorgelogen. De volksvertegenwoordiging wil nu volledige openheid van zaken, want het is volgens Bijleveld „aannemelijk” dat de meest betrokken ministeries kort na de aanval al op de hoogte zijn gebracht.

Het kabinet slaagde er niet in om nog voor woensdag 13.11.2019 informatie naar de Tweede Kamer te sturen over wie precies wat wist over het bombardement in 2015 op de Iraakse plaats Hawija. Bij een Nederlandse luchtaanval vielen destijds zeker zeventig burgerslachtoffers.

Toenmalig Defensie-minister Hennis meldde de Kamer, onjuist, dat er geen burgerslachtoffers waren en haar opvolger Bijleveld bood vorige week excuses aan voor die verkeerde informatie. Bijleveld noemde het aannemelijk dat ook andere ministeries op de hoogte waren gebracht van het incident, waaronder het departement van de premier. Met name eventuele betrokkenheid van premier Rutte ligt politiek gevoelig.

Zo volledig mogelijk

De Tweede Kamer wil nu precies weten wie wanneer op de hoogte is gesteld en welke kabinetsleden van de burgerdoden hebben geweten. Kamerleden wilden die informatie nog voor morgen ontvangen. Dan begint de behandeling in de Kamer van de begroting voor Buitenlandse Zaken.

Maar Bijleveld schrijft nu aan de Kamer, mede namens Rutte en de ministers Blok, Kaag en Grapperhaus, dat zij niet in staat is de antwoorden voor morgen af te hebben. Ze benadrukt dat het kabinet “zo volledig mogelijk wil zijn in de beantwoording van de vragen”.

Rapport hoofdkwartier Centcom zoek

Het kabinet kan een belangrijk rapport rond het Nederlandse bombardement in Irak in 2015, waarbij zeventig burgerdoden zijn gevallen, niet vinden. Dat meldt Elsevier Weekblad. Daardoor heeft het kabinet grote moeite een feitenrelaas over de kwestie op te stellen, iets wat minister van Defensie Ank Bijleveld vorige week heeft toegezegd tijdens het debat daarover.

Tijdens het debat vorige week baseerde zowel de minister als de Kamerleden zich op een ‘voorlopig rapport’ van het Amerikaanse militaire hoofdkwartier Centcom van 15 juni 2015 over de ‘nevenschade’ bij het bombardement op een bommenfabriek van Islamitische Staat in het Iraakse Hawija. Daarbij zijn zeventig doden gevallen, waaronder onschuldige burgers.  De voorlopig versie van het rapport zou echter nogal beknopt geweest zijn, zonder details.

In het kort

Dit gebeurde er in de zomer van 2015:

De nacht van 2 op 3 juni 2015

In de nacht van 2 op 3 juni 2015 bombardeert Nederland een bommenfabriek van IS bij de Iraakse stad Hawija. Door foute inlichtingen zijn meer bommen in de fabriek dan gedacht en zijn de ontploffingen groter.

4 juni 2015

Persbureau Reuters spreekt in een artikel voor het eerst over ‘ongeveer 70 doden, inclusief burgers’ bij een luchtaanval op een fabriek in Hawija.

9 juni 2015

Hennis wordt voor het eerst gebriefd over onderzoek naar de luchtaanval, waaruit naar voren komt dat het ‘geloofwaardig’ is dat er bij de luchtaanval ook burgerslachtoffers zijn gevallen.

15 juni 2015

Hennis ontvangt het definitieve onderzoek van CENTCOM, het Amerikaanse hoofdkwartier voor alle militaire missies in het Midden-Oosten. Nederland werkt hiermee samen tijdens de oorlog tegen IS. Ook in het definitieve onderzoek wordt het ‘geloofwaardig’ geacht dat er burgerslachtoffers zijn gevallen. Het aantal van 70 wordt niet genoemd.

23 juni 2015

Minister Hennis informeert vervolgens de Kamer verkeerd. In antwoorden op Kamervragen schrijft ze: “Voor zover op dit moment bekend, is er geen sprake geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak.”

En dit is wat er nu 27.11.2019 bekend is over de informatievoorziening rond de aanval in Hawija;

Oktober 2014: Nederland begint bijdrage aan luchtcampagne van anti-IS-coalitie boven Irak.

Nacht van 2 op 3 juni 2015: Nederlandse F-16’s voeren een aanval uit op IS-faciliteit waar autobommen worden geproduceerd. Uit de eigen Battle Damage Assessment blijkt direct dat er sprake is van ‘onbedoelde nevenschade’, kortom: schade aan gebouwen.

4 juni 2015: Reuters meldt dat bij het bombardement op Hawija ‘een hele wijk’ is weggevaagd. Betrokkenen ter plaatse schatten het aantal doden op zeventig, zowel IS-terroristen als burgers. In de Stuurgroep Missies en Operaties (SMO) wordt de aanval besproken, inclusief de ‘secundaire explosies’, het ‘zorgvuldige targeting proces’ en de ‘mogelijkheid van eventuele burgerslachtoffers’. De ministers van Defensie, Buitenlandse Zaken en Justitie worden schriftelijk geïnformeerd. Algemene Zaken, het departement van premier Rutte, was afwezig in de SMO van 4 juni.

Juni 2015-mei 2016: tijdens deze hele periode is in de SMO met geen woord gerept over de aanval op Hawija.

9 juni 2015: minister van Defensie Hennis wordt gebriefd over de aanval. Voorlopig onderzoek door Centcom, het Amerikaanse hoofdkwartier van de anti-IS-coalitie, wijst uit dat het ‘geloofwaardig’ is dat er burgerslachtoffers zijn gevallen. Het ‘voorlopige onderzoek’ ontvangt Defensie op 15 juni.

23 juni 2015: In antwoord op Kamervragen, schrijft Hennis dat voor zover op dat moment bekend in de luchtcampagne tegen IS geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers.

Augustus 2015: Het Internationale Rode Kruis overhandigt aan Nederlandse ambassade in Bagdad een vertrouwelijke lijst van onbevestigde gevallen met burgerslachtoffers, waarin een aanval op Hawija op 4 november genoemd wordt waarbij naar verluidt 170 burgers waren gedood. De niet-gouvernementele organisatie Airwars spreekt in een openbaar rapport over tussen de 70 en 150 burgerdoden in Hawija.

Jan/feb 2016: Het initiële onderzoek van Centcom (d.d. 15 juni 2015) wordt door Defensie naar het OM gestuurd. De Yweede Kamer wordt erover ingelicht dat er twee gevallen van mogelijke burgerslachtoffers worden onderzocht.

1 juni 2017: De Tweede Kamer wordt vertrouwelijk ingelicht over gevallen waarbij mogelijk sprake was van burgerslachtoffers door Nederlandse wapeninzet.

13 april 2018: Minister Bijleveld licht de Kamer in over uitkomsten van onderzoeken van het Openbaar Ministerie naar aanvallen waarbij mogelijk sprake was van burgerslachtoffers. Locatie, datum en vermoedelijk aantal slachtoffers worden niet genoemd omdat ‘de inzet nog gaande was’.

1 januari 2019: De F-16-missie is afgelopen, het argument dat in april 2018 werd gehanteerd om informatie achter te houden, vervalt. Defensie ‘gaat aan de slag met een nieuwe toets van mogelijkheden van meer transparantie’.

Mei 2019: Minister Bijleveld zegt toe na het zomerreces te komen met een reactie op voorstellen van Kamerleden omtrent meer transparantie inzake mogelijke burgerslachtoffers.

30 september 2019: Minister Bijleveld vraagt de Kamer om meer tijd voor deze inhoudelijke reactie, ‘in het kader van zorgvuldigheid’.

18 oktober 2019: NRC en NOS melden dat Nederlandse F-16’s de luchtaanval op Hawija uitvoerden. Het Pentagon heeft desgevraagd gezegd dat er daarbij zeventig burgerdoden vielen. Bijleveld belooft dat de Kamer ‘op korte termijn’ wordt geïnformeerd over de haalbaarheid van meer transparantie.

4 november 2019: minister Bijleveld meldt de Kamer dat ‘op basis van de door Centcom aangehaalde open bronnen’ bij een Nederlandse aanval op Hawija in juni 2015 ‘ongeveer 70 slachtoffers’ zijn gevallen, ‘zowel IS-strijders als burgers’.

Dossier luchtaanval Hawija

Live AD

Teruglezen: Het Tweede Kamerdebat over burgerdoden Irak NRC

Verslaggever Inge Lengton live bij het debat;

  Tweets by ‎@IngeLengton

Dossier Luchtaanval Hawija NRC

lees: Brief MIN DEF Antwoorden Kamervragen burgerslachtoffers Karabulut 25.11.2019

lees: Brief MIN DEF Beantwoording nadere vragen over de wapeninzet in Hawija 25.11.2019

lees: Brief MIN DEF SV Karabulut over passage uit boek missie F16 25.11.2019

lees: Beantwoording nadere vragen over de wapeninzet in Hawija brief 25.11.2019

lees: regeling Werkzaamheden over antwoorden op vragen over de 70 burgerdoden in Irak Brief 20.11.2019

lees: Feitenrelaas inzake de transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen brief 05.11.2019

lees: Transparantie burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS brief 04.11.2019

lees: kamerbrief over het iob onderzoek naar stabilisatieprogrammas in syrie  7 september 2018

lees: rapport review of the monitoring systems of three projects in syria  7 september 2018

lees: kamerbrief met voortgangsrapportage nederlandse bijdrage in strijd tegen isis 13.04.2018

lees: kamerbrief aanvullende artikel 100 brief nederlandse bijdrage aan de strijd tegen isis 29.01.2016

Bekijk ook;

Zie ook: Kabinet Rutte 2 en 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 7

zie ook:  Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 6

zie ook:  Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 5

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 4

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 3

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 2

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 1

Kamer: nieuw onderzoek kabinet naar burgerslachtoffers Irak

NOS 03.12.2019 De Tweede Kamer wil dat het kabinet in Irak een nieuw onderzoek gaat doen naar de burgerslachtoffers die daar vier jaar geleden zijn gevallen bij een Nederlandse luchtaanval. Een motie daarover die vorige week werd ingediend door onder meer de regeringspartijen D66, CDA en ChristenUnie kreeg vandaag steun van een Kamermeerderheid. Coalitiegenoot VVD stemde tegen.

Vorige week verantwoordde het kabinet zich voor de gang van zaken rond de aanval op de Iraakse plaats Hawija en voor de onduidelijkheid over welke minister nu precies van wat op de hoogte was. Na een urenlang debat hield het kabinet de steun van de meerderheid: een motie van wantrouwen werd verworpen.

Nader onderzoek ter plaatse

Maar een meerderheid onder leiding van D66-Kamerlid Belhaj blijft er niet tevreden over dat nog steeds niet vaststaat hoeveel burgerslachtoffers er precies door Nederlandse toedoen zijn gevallen. Daarom moet het kabinet “ter plaatse nader onderzoek doen, waar mogelijk in samenwerking met niet-gouvernementele organisaties, de VN en lokale autoriteiten”.

Minister Bijleveld is niet erg enthousiast over dat verzoek. Ze wil de Kamer geen valse hoop bieden dat het aantal burgerslachtoffers uiteindelijk toch komt vast te staan. Ze gaat wel kijken hoe ze de motie gaat uitvoeren: “Ik zal mijn uiterste best doen.” Bijleveld benadrukte dat de situatie in Irak nog steeds onveilig is en dat dat het onderzoek bemoeilijkt.

Een idee van een deel van de oppositie om een zogenoemde parlementaire ondervraging te houden en zo meer duidelijkheid te krijgen over de Nederlandse betrokkenheid bij het bombardement haalde het niet. Ook de wens van een aantal oppositiepartijen om ex-minister Hennis geen gezant in Irak meer te laten zijn, kreeg geen meerderheid.

Bekijk ook;

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte tijdens het debat gisteravond © ANP

Kamer blijft na debat achter met een kater: ‘Wie gelooft deze premier nog?’

AD 28.11.2019 Tijdens het debat over de burgerdoden in Irak werd het op een gegeven moment zelfs regeringspartner ChristenUnie te veel. Hoe kon premier Mark Rutte zo ijzerenheinig blijven volhouden dat er niet over de kwestie gelogen is?

Met terugwerkende kracht is het lastig te begrijpen hoe er in juni 2015 door het toenmalige kabinet is gereageerd op het bericht dat bij een aanval van een Nederlandse F-16 op een IS-bommenfabriek in het Iraakse Hawija waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen. Internationale media spraken direct al van zo’n zeventig slachtoffers.

Hoewel het kabinet twee weken later over een verlenging van de missie van onze militairen moest beslissen, is de informatie niet gedeeld in de ministerraad. Toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis vermoedt dat ze premier Rutte destijds wel heeft geïnformeerd en ze weet het zeker over toenmalige collega Koenders van Buitenlandse Zaken. Die twee zeggen daar geen herinnering aan te hebben.

Lees ook;

Kabinet doorstaat motie van wantrouwen rond burgerdoden Irak

Lees meer

© ANP

Regels

Er is geen doofpot, aldus Premier Rutte.

Maar daar moet allemaal niets achter worden gezocht, hield Rutte gisteren vol tegenover een kritische Tweede Kamer. Alles is destijds ‘volgens de regels verlopen’. De informatie over de burgerdoden ‘is niet bewust achtergehouden uit angst dat de verlenging in gevaar zou komen’, zoals de oppositie vermoedt.

En dat Hennis de Tweede Kamer destijds meldde dat er bij de acties van Nederlandse F-16’s ‘voor zover op dit moment bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen’ (terwijl ze toen al wél wist van Hawija) was geen bewuste leugen, volgens Rutte. Het was ‘een fout zinnetje’. Punt. De premier benadrukte tot twee keer toe: ,,Er is geen doofpot.”

Vooraf hadden de oppositiepartijen besloten de aanval te openen op Ruttes achilleshiel: zijn geloofwaardigheid. Zijn imago heeft de afgelopen negen jaar tijdens zijn premierschap al de nodige krassen opgelopen door verbroken beloftes en plotseling geheugenverlies in lastige dossiers. Daar kwam zijn ‘niet actieve herinnering’ aan de burgerdoden in Irak nog eens bovenop. ,,Ik kan geen herinnering faken”, stelde Rutte.

Geen geloof

Nu iedereen in Den Haag verwacht dat Rutte bij de komende Kamerverkiezingen nog één keer de kar gaat trekken als lijsttrekker van zijn VVD, is dit de tactiek waarmee zijn tegenstanders hem willen verslaan. ,,Wie gelooft deze premier nog?,’’ verzuchtte zowel PVV-leider Wilders, als SP-leider Marijnissen, als FvD-voorman Baudet. ,,Het wordt wel heel moeilijk deze premier nog te geloven’’, beklaagden GroenLinks-leider Klaver en 50Plus-baas Krol zich.

Rutte wierp zelf óók de vertrouwensvraag op. ,,Als u mij niet gelooft, ga ik wat anders doen.” Een motie van wantrouwen tegen zijn kabinet werd verworpen; voor GroenLinks en PvdA ging het opzeggen van het vertrouwen in het héle kabinet een stap te ver. Toch moest Rutte toezien hoe er wederom een stukje van zijn geloofwaardigheid werd afgeknabbeld.

Tegelijkertijd kreeg de unaniem verontwaardigde oppositie geen vat op de premier. Niet dat ze het niet probeerden. Maar Rutte bleef herhalen wat hij wilde zeggen. Er was niet zo veel aan de hand. Het ‘oogde ongemakkelijk’, dat wel.

De oppositiepartijen waren verbaal zo murw geslagen dat ze voor Defensieminister Ank Bijleveld – die begin deze maand nog stuntelde in een debat over dezelfde kwestie – amper kritische vragen over hadden. De minister waarvan aan het begin werd gedacht dat zij in de grootste politieke problemen zou komen, kwam zo geen moment in gevaar.

Onderzoek

Na twee debatten en meerdere Kamerbrieven is in elk geval één ding duidelijk: niemand sloeg alarm bij het bericht dat er mogelijk burgerdoden waren gevallen door een Nederlandse bom. Betrokken bewindslieden vroegen niet door. Voor het besluit om de missie te verlengen was het volgens Rutte niet van belang, en de Amerikanen kwamen nooit met een eindrapport. Daardoor is ‘tot op de dag van vandaag’ niet duidelijk hoeveel doden er precies zijn gevallen.

Defensie moet daarom ter plekke onderzoek gaan doen in Hawija, wil de Kamer. Maar fact-finding wordt vier jaar na dato wel lastig, stelde Bijleveld, die waarschuwde voor valse hoop. ,,We gaan alle feiten niet boven tafel krijgen.” Maar de Kamer vindt dat het in elk geval geprobeerd moet worden. Dat is, stelde initiatiefnemer D66-Kamerlid Salima Belhaj, een ‘morele plicht’.

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer. Foto: ANP/ Koen van Weel

Kabinet overleeft affaire rond burgerdoden in Irak – Rutte herinnert zich niet ‘vermoedelijk’ te zijn geïnformeerd door Hennis

BIN 28.11.2019 Informatie over burgerdoden heeft geen rol gespeeld in de beslissing over de verlenging van de missie in Syrië en Irak. Dat zei premier Mark Rutte gisteravond in een urenlang debat. Het kabinet overleefde een motie van wantrouwen van de SP.

Jesse Klaver vroeg zich in het debat af of er mogelijk niet over burgerslachtoffers werd gerept omdat er drie weken na de aanval beslist moest worden over verlenging. “Dat is echt onzin”, reageerde Rutte. “Er is geen doofpot.”

Ook Thierry Baudet vermoedde dat er niks is gezegd over burgerdoden om de verlenging van de missie niet in gevaar te brengen. “Dit gaat om de integriteit van de democratie.”

Mogelijke burgerslachtoffers waren “niet relevant” voor het besluit om te verlengen, zo verdedigde Rutte het Kabinetsoptreden. “Er is altijd een risico op burgerslachtoffers.”

Alle procedures zijn correct gevolgd na de melding van burgerslachtoffers door een Nederlandse aanval in Irak in 2015, benadrukte premier Mark Rutte woensdagavond. Maar hij snapt ook het “ongemak” dat er bij de Kamer hierover heerst.

Rutte kan zich informatie van Hennis niet herinneren

Waarom gingen de alarmbellen niet af toen media een dag na de aanval meldden dat er zeker zeventig burgerdoden waren gevallen, vroegen partijen herhaald. Omdat het werd onderzocht, verklaarde Rutte keer op keer. En de internationale coalitie kon op basis van die openbare bronnen niks vaststellen. Daarna sleepte het dossier zich voort.

Ook het idee dat daardoor de Kamer verkeerd is geïnformeerd over de verlenging, klopte volgens de premier niet. Het protocol was destijds dat de Kamer nooit zou zijn geïnformeerd over burgerslachtoffers. PVV-voorman Geert Wilders zei dat de Kamer is “gepiepeld en dat is onvergeeflijk”.

De procedure is inmiddels veranderd. De Kamer wordt nu zo snel mogelijk op de hoogte gesteld als er burgerdoden vallen door een Nederlandse inzet.

Rutte herhaalde zich niet te kunnen herinneren dat toenmalig minister Jeanine Hennis van Defensie hem “vermoedelijk” op de hoogte heeft gesteld van mogelijke burgerdoden. Hennis weet ook niet meer waarom zij de Kamer enkele weken na de actie onjuist heeft geïnformeerd.

Kabinet overleeft motie van wantrouwen

Rutte hield strak aan zijn verdedigingslinie vast. Het lukte de oppositie niet om die te doorbreken. “Het kabinet doet hier te gemakkelijk over”, oordeelde Klaver. De coalitiepartijen waren mild. Zij willen vooral dat Defensie transparanter wordt. Een voorstel van D66 en ChristenUnie om ter plekke in Hawija onderzoek te doen naar burgerslachtoffers kreeg steun van een meerderheid.

Minister Ank Bijleveld (Defensie) stond door het optreden van Rutte in de luwte. Slechts een half uur was ze aan het woord. Ze kreeg begin deze maand na een slecht optreden een motie van wantrouwen aan haar broek, die door vrijwel de hele oppositie werd gesteund. Een tweede motie van wantrouwen van de SP, die ook tegen de rest van het kabinet was gericht, haalde het woensdag bij lange na niet.

Kabinet doorstaat motie van wantrouwen rond burgerdoden Irak

AD 28.11.2019 Het kabinet heeft in de kwestie over de Nederlandse betrokkenheid bij burgerdoden in Irak opnieuw een motie van wantrouwen doorstaan. Die kreeg alleen steun van de SP, PVV, Partij voor de Dieren, Denk, 50Plus, Forum voor Democratie en eenpitter Femke Merel van Kooten-Arissen.

Het is een kwestie van vertrouwen. Het is de vraag of u mij gelooft. Zo niet, dan ga ik iets anders doen. Zo ja, dan blijf ik, aldus Premier Rutte

Minister-president Mark Rutte stelde tijdens het debat zelf de vertrouwensvraag toen hij – tot ongenoegen van de Kamer – bleef volhouden dat hij zich niet herinnert dat Hennis hem destijds heeft ingelicht over het bombardement.

,,Dat wil niet zeggen dat het niet gebeurd is. Maar ik moet hier de waarheid spreken. Ik kan geen herinnering faken”, stelde Rutte. ,,Het is een kwestie van vertrouwen. Het is de vraag of u mij gelooft. Zo niet, dan ga ik iets anders doen. Zo ja, dan blijf ik.”

Rutte kan aanblijven, nu de motie die het vertrouwen in hem, Defensieminister Ank Bijleveld en ‘het hele kabinet’ werd verworpen.

Bijleveld wachtte voor de tweede keer deze maand een zwaar debat over de burgerdoden die door toedoen van een Nederlandse bom vielen in Hawija en hoe de Kamer daarover vervolgens verkeerd werd geïnformeerd. Zij kreeg echter nauwelijks kritische vragen, omdat de oppositie nu vooral Rutte bestookte met vragen.

Geen herinnering

Geert Wilders (PVV), Thierry Baudet (FvD), Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte © ANP

,,Het einde van dit kabinet is nabij en de burger zal zeggen: premier Rutte? Ik heb geen actieve herinneringen aan die man’’, zei PVV-leider Geert Wilders met een verwijzing naar Ruttes eigen verweer. Zelfs de doorgaans voorzichtige oppositiepartij SGP zei ‘kristalheldere’ antwoorden van de premier te verlangen en niet dat hij ‘ergens geen actieve herinnering aan heeft’.

Een groot deel van de oppositie verdenkt het vorige kabinet onder leiding van Rutte ervan dat bewust is gelogen over de burgerdoden. De Tweede Kamer moest in de weken na het misgelopen bombardement in 2015 instemmen met een verlenging van de missie van de Nederlandse F-16’s in het gebied.

Vrijwel alle oppositiepartijen vinden het al te toevallig dat uitgerekend in de dagen na het bombardement in zowel een brief aan de Tweede Kamer als in een Kamerdebat door toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis is gezegd dat er ‘voor zover op dit moment bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen’.

Inmiddels is bekend dat al direct na het bombardement begin juni 2015 bekend was dat de explosie veel groter was dan gedacht en dat er waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen. In allerlei – buitenlandse – media werd toen al gesproken over zeventig slachtoffers. Dat was dus vóór Hennis de Tweede Kamer verkeerd informeerde.

Verlengen van missie

Dit debat gaat niet over burgerdo­den, maar over betrouw­baar­heid van de premier, aldus Thierry Baudet, FvD.

,,Was het verlengen van de missie belangrijker dan het delen van de waarheid?’’, sneerde GroenLinks-leider Jesse Klaver gisteravond. Ook andere oppositiepartijen vonden de samenloop van omstandigheden te toevallig. ,,Dit debat gaat niet over burgerdoden, maar over betrouwbaarheid van de premier”, vond Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet. ,,De totale militaire misser moest uit het nieuws gehouden worden, want de missie moest koste wat kost verlengd worden.’’

Hennis heeft laten weten dat ze Rutte ‘vermoedelijk’ wel gebeld heeft, maar dat ze hem ‘niet alarmerend’ heeft verteld over de mogelijkheid van burgerdoden. ,,Hoe kun je niet alarmerend worden geïnformeerd over burgerdoden?’’, vroeg SP-leider Lilian Marijnissen zich af. ,,Waarom heeft de premier niet doorgevraagd? Had dat iets te maken met het verlengen van de missie die niet in gevaar mocht komen?’’

Dat ontkent Rutte. Volgens hem zijn de burgerdoden niet besproken in de ministerraad destijds. ,,Dat is ook logisch. Voor het nemen van het besluit om de missie te verlengen was dat ook niet relevant. We wisten altijd dat bij deze missie risico was op burgerslachtoffers. Het ging om levensgevaarlijk gebied.’’

Niet bewust

Volgens Rutte is er destijds een fout gemaakt, maar mag niet de conclusie worden getrokken dat de Kamer bewust is voorgelogen. ,,Het was beleid de Kamer niet te informeren over burgerdoden om de veiligheid van onze vliegers niet in gevaar te brengen.

Er had destijds in die brief moeten staan: u krijgt die informatie niet.’’ In plaats daarvan kwam er ‘een verkeerd zinnetje’ in een Kamerbrief. Achteraf, zegt hij, is niet meer ‘te reconstrueren’ hoe die fout gemaakt is. Maar, benadrukte de premier tot twee keer toe: ,,Er is geen doofpot.”

Dit kwam Rutte op harde kritiek te staan. Klaver: ,,Hoe kunt u dit iets anders noemen dan een leugen als Defensie wist dat die burgerdoden er waren?’’ Ook regeringspartij ChristenUnie had moeite met Ruttes uitleg. ,,Deze fout moet bewust zijn gemaakt”, vermoedde Kamerlid Joël Voordewind.

De SGP wilde vervolgens weten of Hennis nog is gevraagd hoe het ‘foute zinnetje’ in de brief kwam die onder haar verantwoordelijkheid naar de Kamer werd gestuurd. Dat moest Rutte eerst even navragen, maar het antwoord was ‘ja’. Volgens Rutte zegt Hennis niet te weten waarom maar ‘volgens haar is het niet bewust verkeerd in de Kamerbrief terechtgekomen’.

Hoe kunt u dit iets anders noemen dan een leugen als Defensie wist dat die burgerdo­den er waren?, aldus Jesse Klaver, GroenLinks.

Onderzoek

De regeringspartijen namen het op voor Rutte en huidige Defensieminister Bijleveld. Sloeg D66-Kamerlid Salima Belhaj tijdens het vorige debat nog een harde toon aan, nu was haar boodschap milder.

Ze kwam met een motie die Defensie oproept onderzoek te doen in Hawija. In 2015 was dat door het gevaar in de door IS gedomineerde regio niet mogelijk, maar nu wel, stellen de democraten. Het voorstel, dat mede wordt ingediend door het CDA, krijgt steun van een Kamermeerderheid.

Maandag bleek dat er door de Amerikanen nooit een eindrapport werd opgemaakt van het misgelopen bombardement. Daardoor is ‘tot op de dag van vandaag’ niet duidelijk hoeveel burgers de dood vonden.

Volgens D66 en CDA heeft Nederland ‘de morele plicht’ om dat alsnog in kaart te brengen én te onderzoeken hoe het kon gebeuren dat er in de bommenfabriek – het doelwit van de Nederlandse bom – veel meer springstof lag dan gedacht.

Volgens Bijleveld gaat zo’n ‘fact-finding mission na vier jaar heel erg lastig worden’. Ze zei de Kamer geen valse hoop te willen geven. ,,We gaan alle feiten niet boven tafel krijgen.”

Rutte ontkent doofpot rond Hawija-bombardement

Trouw 28.11.2019 De oppositie probeerde woensdagavond in het debat over het bombardement op het Iraakse Hawija met vermoedens premier Rutte klem te zetten. Die gaf geen krimp.

Een nieuw debat over burgerdoden in Haijwa, een nieuwe motie van wantrouwen voor Ank Bijleveld. Opnieuw kwam de minister van defensie niet ongeschonden uit een confrontatie met de Tweede Kamer over een Nederlands bombardement boven Irak, juni 2015. Daarbij vielen naar alle waarschijnlijkheid tientallen burgerdoden.

Drie weken geleden moest alleen Bijleveld de klappen van de oppositie opvangen, dit keer waren de pijlen vooral gericht op premier Mark Rutte. Ook hij moest een motie van wantrouwen incasseren van SP, PVV, Denk, 50Plus, Partij voor de Dieren, Forum voor Democratie en het lid Van Kooten. Beide bewindslieden hielden aan het begin van de nacht steun van een ruime Kamermeerderheid.

Toch werd het een bij vlagen vervelend debat voor Bijleveld en zeker voor Rutte. Meerdere fracties geloven niet dat Rutte ‘geen herinneringen’ heeft aan burgerdoden bij het bombardement op Hawija, zoals hij zelf verklaart.

Onder meer Jesse Klaver (GroenLinks) en Geert Wilders (PVV) vermoeden dat de zaak destijds bewust is weggemoffeld, omdat het kabinet nog diezelfde maand moest beslissen over verlenging van de Nederlandse missie. Nieuws over burgerslachtoffers zou dit besluit in de weg kunnen staan.

Klaver noemde het ‘moeilijk voor te stellen dat er in het kabinet wel is gesproken over verlenging van de missie, en dat de burgerdoden daarbij niet zijn genoemd.’ Gezien de belangstelling die de premier doorgaans heeft voor internationale politiek en veiligheid, is het volgens de fractieleider van GroenLinks ook ongeloofwaardig dat hij zegt zich niets te herinneren van het bombardement.

Rutte ontkent stellig dat er motief was om te liegen. “Er is geen sprake van een doofpot”, zei hij tijdens het debat. Het was kabinetsbeleid om tijdens een missie niets te zeggen over burgerdoden. “Er had dus nooit iets aan de Kamer gemeld kunnen worden over Hawija.”

Er is volgens Rutte alleen een fout gemaakt door toenmalig defensieminister Hennis, kort na het bombardement, door de Kamer te vertellen dat daar geen burgerslachtoffers waren gevallen. Ze had moeten zwijgen, aldus de premier.

Rutte ziet ook geen enkele reden om destijds nieuws over burgerdoden te verdoezelen. Het had, zegt hij, sowieso geen rol gespeeld bij het besluit om de militaire missie boven Irak te verlengen. “We wisten altijd dat het risico op burgerdoden bestond.”

Veel meer dan verwijzen naar een mogelijk motief konden Kamerleden uiteindelijk niet. Daarmee werd de zaak het woord van Rutte tegen vermoedens van oppositieleden. De premier: “Het is aan de Kamer of u mij gelooft of niet. Zo niet, dan ga ik wat anders doen.”

Geheugenverlies

Naast de mogelijkheid van toedekken probeerden oppositiepartijen Rutte te pakken op zijn geheugenverlies, dat volgens hen geveinsd is. De premier houdt vol dat hij zich niet herinnerd dat hij destijds is geïnformeerd over mogelijke burgerslachtoffers, terwijl Hennis vermoedt dat zij hem dit wel verteld heeft.

Wilders trok een vergelijking met ontbrekende herinneringen bij de memo’s over de dividendbelasting, de door Zijlstra verzonnen ontmoeting met Poetin, en de bonnetjesaffaire van Teeven en Opstelten. Telkens had Rutte geen ‘actieve herinnneringen’.

De Tweede Kamer wil dat defensieminister Ank Bijleveld een nieuw onderzoek naar het precieze aantal slachtoffers in Hawija instelt. Dat zegde ze toe, tegelijkertijd temperde de minister de verwachtingen over wat er vier jaar later nog boven tafel komt. “Ik zal mijn uiterste best doen. Maar ik wil geen valse hoop bieden.”

Lees ook:

De Nederlandse bom op de bomfabriek in Hawija trof IS hard

Het kabinet moet de Kamer overtuigen dat Rutte echt niets wist, en dat er om goede redenen verschillen zijn tussen wat Bijleveld in een brief en in een eerder debat meldde. 

Meer over; Mark Rutte politiek Hawija Ank Bijleveld Marno de Boer

Rutte over Hawija: suggestie oppositie ’echt onzin’

Telegraaf 28.11.2019 Premier Rutte en minister Bijleveld (Defensie) hebben bij het debat over burgerdoden in Irak voldoende vertrouwen gehouden van de Tweede Kamer.

Een motie van wantrouwen, ingediend door de SP, kreeg steun van de PVV, 50Plus, FvD, de Dierenpartij, Denk en Van Kooten. GroenLinks, dat steevast over ’leugens’ sprak, steunde de motie niet. Toch suggereerde voorman Klaver dat de informatie over mogelijke burgerdoden bij de luchtaanval in 2015 bewust onder de pet was gehouden om de verlenging van de missie niet in gevaar te brengen.

De minister-president stelt dat het altijd zo is geweest dat er risico’s zijn op burgerdoden bij dit soort operaties. „Het vermoeden dat het is toegedekt vanwege het verlengingsbesluit is gewoon niet waar”, zegt Rutte. „Echt onzin.” Hij stelt verder dat de Tweede Kamer in die tijd nooit geïnformeerd werd over slachtoffers om militairen in het veld niet in gevaar te brengen. Ook niet vertrouwelijk.

Desondanks zei toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis enkele weken na de aanval in een brief aan de Kamer dat er geen burgerdoden waren gevallen. Volgens Rutte was dat een ’fout’. Hennis, zo stelt de premier, had moeten zeggen dat er geen informatie over burgerdoden werd gedeeld.

PVV-voorman Geert Wilders vindt dat de Kamer is „gepiepeld en dat is onvergeeflijk”. GroenLinks-leider Jesse Klaver is van mening dat er geen sprake is van een fout: „het is een leugen.”

De Kamer voert vanavond een kritisch debat over de informatie die is gedeeld over een Nederlandse luchtaanval in Irak in 2015. Daarbij vielen mogelijk 70 burgerslachtoffers.

Uit een brief van defensieminister Bijleveld blijkt dat behalve toenmalig minister Hennis ook ministers Van der Steur (Justitie) en Koenders (Buitenlandse Zaken) waren ingelicht over mogelijke burgerslachtoffers bij een bombardement van 3 juni 2015 op een autobommenfabriekje in Hawija.

De informatie was met Ruttes ministerie Algemene Zaken gedeeld. Hennis had volgens haar eigen herinnering ’vermoedelijk’ ook de premier mondeling op de hoogte gesteld van de bevindingen – grotere explosie dan verwacht, nader onderzoek nodig naar burgerslachtoffers. Rutte sluit niet uit dat het gesprek heeft plaatsgevonden, maar kan zich het niet herinneren.

SP: heeft Rutte dan niet doorgevraagd?

„Dat hebben we eerder gehoord”, hoont SP-fractieleider Marijnissen, die het spannende debat over de F-16 luchtaanval aftrapte. Ze wees erop dat de premier wel vaker op cruciale momenten zijn geheugen kwijt lijkt te zijn. Het verbaast haar dan ook niet dat dit bij de luchtaanval mogelijk opnieuw is gebeurd. „Kwam het hem goed uit, of drong het echt niet door en hebben we een ander probleem te pakken?”, wil zij van Rutte weten. „Heeft hij dan niet doorgevraagd?”

GL-leider Klaver denkt dat het het kabinet wel goed uitkwam om gegevens over de burgerdoden niet naar boven te laten komen. Toen de berichten over mogelijke slachtoffers naar buiten kwamen via diverse media en de Amerikanen die er onderzoek naar deden, moest Nederland beslissen over het verlengen van de Nederlandse militaire missie in Irak.

„Was het verlengen van de missie belangrijker dan de waarheid?”, wil Klaver weten. „Het heeft er alle schijn van dat cruciale info werd achtergehouden.” Hij wil een tijdlijn over de besluitvorming van de missie.

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte buigen zich over de burgerdoden in Irak. Op de voorgrond enkele prominente Kamerleden.

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte buigen zich over de burgerdoden in Irak. Op de voorgrond enkele prominente Kamerleden. Ⓒ ANP

Oppositieleider Wilders (PVV) vindt dat de Hawija-kwestie „aan alle kanten stinkt”. Hij heeft er moeite mee om de herinneringen van voormalig minister Hennis over het voorval te geloven.

Hij vraagt zich af hoe het kan dat zij niet geheel zeker weet dat zij premier Rutte ervan op de hoogte heeft gebracht, maar dat zij wel zeker lijkt te weten dat dit op een manier gebeurde die niet alarmerend was. „Hoe kan dat?”, wil Wilders weten. „Volgens mij kan alleen een geboren leugenaar dat.”

Leugenmachine

Ook hij wijst erop dat de VVD en de premier wel vaker aan geheugenverlies lijken te lijden, zoals bij de memo’s over de dividendtaks en het uit de duim gezogen bezoekje van Halbe Zijlstra aan het buitenhuis van Poetin. „De VVD is één grote leugenmachine”, concludeert de PVV’er. Hij weet het zeker. „Het einde van het kabinet is nabij en de burger zal zeggen: premier Rutte? Ik heb geen actieve herinnering aan die man.”

Ⓒ ANP

Wilders richt zijn pijlen ook op de PvdA. Niet alleen de premier zou namelijk over de mogelijke burgerdoden zijn geïnformeerd, maar ook toenmalig PvdA-ministers Koenders (Buitenlandse Zaken) en Ploumen (Buitenlandse Handel). Volgens Wilders waren de PvdA-bewindslieden betrokken bij de brief die waarin Bijlevelds voorganger de Tweede Kamer verkeerd informeerde. „De handtekeningen van Koenders en Ploumen stonden eronder”, schampert hij. Hij noemt de PvdA ’medeschuldig’.

De coalitie is beduidend milder. D66-Kamerlid Belhaj wil 4,5 jaar na de luchtaanval dat er alsnog een nieuw onderzoek wordt gedaan naar de hoeveelheid burgerdoden in Hawija. Een Kamermeerderheid lijkt dat te gaan steunen.

Maar minister Bijleveld en premier Rutte lijken van D66 verder weinig te hoeven vrezen. Belhaj vindt dat Bijleveld haar verantwoordelijkheid heeft genomen. Wel wil ze weten waarom de CDA-bewindsvrouw de afwikkeling zo ’onhandig’ heeft gedaan.

CDA-Kamerlid Van Helvert roemt precisiebombardementen van onze F-16-vliegers. „Maar juist als het fout gaat, moet Defensie zorgvuldig informeren”, erkent hij. Hij wil dat het kabinet kritisch terugblikt en lessen trekt.

Verslaggever Inge Lengton is live bij het debat aanwezig; Tweets by ‎@IngeLengton

Rutte bestrijdt kwade opzet bij achterhouden burgerdoden Hawija

NU 27.11.2019 Premier Mark Rutte bestrijdt de suggestie dat het ministerie van Defensie in 2015 bewust heeft verzwegen dat er mogelijk burgerdoden waren gevallen bij de aanval op Hawija om op die manier de verlenging van de IS-missie in Irak niet te dwarsbomen. “Er is geen sprake van doofpot”, zei de minister-president woensdagavond tijdens een debat in de Tweede Kamer.

Volgens Rutte was het voor de besluitvorming om de missie te verlengen “niet relevant” dat er burgerslachtoffers waren gevallen, omdat er rekening werd gehouden met het risico op burgerslachtoffers. Bovendien, zo stelt Rutte, is het nooit duidelijk geworden hoeveel doden er officieel zijn gevallen.

GroenLinks en Forum voor Democratie (FVD) vermoeden dat er moedwillig informatie is achtergehouden om ervoor te zorgen dat een verlenging van de IS-missie zou doorgaan. “Was het verlengen van de missie belangrijker dan het delen van de waarheid?” vroeg Jesse Klaver (GroenLinks). Thierry Baudet (FVD): “Dit debat gaat niet meer alleen over de burgerdoden, maar over de betrouwbaarheid van deze premier en deze regering.”

De twee partijleiders wezen op de informatie over mogelijke burgerslachtoffers als gevolg van Nederlandse bombardementen die het ministerie van Defensie begin juni 2015 al had, maar verzweeg voor de Kamer.

Niet lang daarna kondigde het kabinet aan de IS-missie te verlengen en schreef het in een brief aan de Kamer dat Nederland, voor zover bekend, niet betrokken is geweest bij luchtaanvallen waar burgerslachtoffers zijn gevallen.

In een debat op 30 juni van dat jaar sprak de Kamer vervolgens over de verlenging van de missie, maar zonder alle informatie.

Baudet ziet motief voor verzwijgen

Volgens Baudet doet het kabinet alsof het om “een slordigheid gaat”, maar hij vermoedt kwade opzet. De FVD-leider ziet “een motief” om de informatie achter te houden en dat is dat het voor het kabinet heel moeilijk zou worden om instemming van de Kamer te krijgen voor de verlenging van de missie als bekend zou worden dat Nederlandse bommen “een hele woonwijk hebben weggevaagd”.

Klaver denkt er, in andere bewoordingen, hetzelfde over. “Het heeft er alle schijn van dat doorgaan missie zo belangrijk was, dat cruciale informatie is achtergehouden.”

Hij wil alle documenten inzien die geleid hebben tot het kabinetsbesluit om de missie te verlengen. Dat moet ook duidelijk maken wat premier Rutte precies wist en wanneer hij precies op de hoogte is gesteld van het aantal burgerdoden.

Rutte: ‘Kans op burgerslachtoffers altijd aanwezig’

Volgens Rutte gaat het om niet meer dan een fout in de Kamerbrief van 23 juni 2015. In de brief wordt gemeld dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers zijn gevallen, maar het beleid was dat het kabinet geen mededelingen zou doen over de missies.

Voor de besluitvorming in de ministerraad is het volgens de premier niet relevant geweest om te weten of er burgerslachtoffers zijn gevallen, omdat het risico daarop bekend was. Maar wat Klaver betreft is dát niet relevant. “Het gaat erom dat de ministerraad een besluit heeft genomen zonder alle relevante informatie.”

Ook coalitiepartij ChristenUnie is kritisch. Joël Voordewind wil weten hoe de fout in de Kamerbrief terecht is gekomen. “Hoe en waarom is de Kamer destijds verkeerd geïnformeerd?” Volgens de premier is het echter onmogelijk om te reconstrueren hoe de fout in de brief is beland.

Baudet vraagt zich af of Rutte weg mag komen met ‘sorry’

Bijleveld overleefde eerder motie van wantrouwen

De Kamer debatteerde voor de tweede keer in korte tijd over burgerdoden in Hawija. Twee weken geleden overleefde defensieminister Bijleveld ternauwernood een motie van wantrouwen nadat zij moest toegeven dat de Tweede Kamer in 2015 verkeerd is geïnformeerd over de Nederlandse betrokkenheid bij burgerdoden in Irak.

Bijleveld voegde daaraan toe dat dat het ministerie van Buitenlandse Zaken en van Algemene Zaken, het ministerie van premier Rutte, in 2015 op de hoogte zijn gesteld. Maar daar staat de premier helemaal niets van bij.

Uit de Kamerbrief van afgelopen maandag blijkt dat toenmalig minister van Defensie Jeanine Hennis in 2015 de toenmalig minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, mondeling heeft geïnformeerd over Hawija en dat ze de premier “vermoedelijk” over dit onderwerp heeft gesproken. De toon van haar boodschap zou “niet alarmerend” zijn geweest. Premier Rutte zegt zich dat gesprek niet te kunnen herinneren, maar sluit ook niet uit dat het wel heeft plaatsgevonden.

Ondanks dat meerdere partijen in de Kamer het moeilijk konden geloven dat de premier zich daar niets over kon herinneren, bleef Rutte volhouden dat hij er geen herinnering aan heeft. Of de premier daarover de waarheid vertelt, is volgens Rutte “een kwestie van vertrouwen”.

Een klein deel van de oppositie heeft dat vertrouwen niet meer. De SP diende met de steun van PVV, PvdD, 5PLUS, DENK, FVD en Lid Van Kooten-Arissen een motie van wantrouwen in tegen Bijleveld, Rutte en het hele kabinet, maar haalde geen meerderheid. Ook het voorstel om een parlementaire ondervraging lijkt te stranden. Over die motie, waar PVV, GroenLinks, SP, PvdD, 50PLUS, DENK, FVD en Lid Van Kooten-Arissen achter staan, wordt op een later moment gestemd.

Lees meer over: Politiek

Rutte ontkent doofpot burgerdoden Irak

RTL 27.11.2019 Er was volgens premier Rutte geen doofpot over de mogelijke burgerdoden tijdens een Nederlandse bomaanval op Hawija in Irak in 2015. Dat zei hij vanavond tijdens een pittig debat in de Tweede Kamer. Oppositiepartijen houden grote moeite met zijn verhaal.

Premier Rutte moest samen met minister Ank Bijleveld tekst en uitleg geven over de communicatie rond de burgerdoden die vielen tijdens een Nederlands bombardement in Irak, in 2015.

‘Geen herinnering’

De Kamer wilde weten wat Rutte wist over het Nederlandse bombardement op een IS-bommenfabriek in Irak. De premier herhaalde tijdens het debat meerdere keren dat hij ‘geen herinnering heeft aan informatie in de maand juni in 2015’.

Rutte zei: “Ik kan u niet dwingen om mij te geloven. Het is een vertrouwensvraag. Ik kan een herinnering die ik niet heb, niet faken.”

Grote moeite houden met het geheugen

De oppositie blijft grote moeite houden met het haperende geheugen van Rutte. PVV-voorman Geert Wilders vindt dat de Kamer is ‘gepiepeld en dat is onvergeeflijk’.

Ook Jesse Klaver heeft veel moeite met Ruttes verhaal. “Het heeft er alle schijn van dat voor het doorgaan van de missie cruciale informatie is achtergehouden.”

De SP stelde dat de waarheid nog altijd niet boven tafel is, daarom diende de partij een motie van wantrouwen in tegen Rutte, minister Bijleveld en het hele kabinet. De SP kreeg daarbij de steun van oppositiepartijen PVV, Partij voor de Dieren, Forum voor Democratie, Denk en het onafhankelijk Kamerlid Van Kooten-Arissen.

 floor bremer @floorbremer

Een pittig #debat voor Premier Rutte en minister Bijleveld van Defensie, op dit moment in de Tweede Kamer. Over een Nederlands bombardement in Irak, vier jaar geleden. Wie wist wat wanneer? En waarom is de Kamer boos? Hier een samenvatting in anderhalve minuut:

4  7:37 PM – Nov 27, 2019 See floor bremer’s other Tweets

Wanneer wist hij dat wel?

Wanneer de premier wel wist dat er burgerdoden waren gevallen? De topambtenaren van Rutte zijn in mei 2016 over definitieve rapporten geïnformeerd.

Maar hoeveel burgerdoden er bij de aanval zijn gevallen, blijft tot de dag van vandaag onduidelijk. Rutte zei: dat er bij de aanval ‘zeer waarschijnlijk burgerslachtoffers zijn gevallen,’ maar er zijn volgens hem geen aantallen genoemd.

Fout

Dat toenmalig minister van Defensie-Jeanine Hennis- enkele weken na de aanval in een brief aan de Kamer zei dat er geen burgerdoden waren gevallen. was volgens Rutte een fout, maar geen doelbewuste misleiding.

De oppositie vond dat weinig geloofwaardig, maar van opzet is volgens Rutte ‘0,0 bewijs’.

‘Niet relevant voor de verlenging van de missie’

De oppositie verdenkt Rutte ervan, dat hij de burgerdoden geheim willen om te voorkomen dat de Kamer bezwaar zou willen maken tegen de verlenging van de missie in Irak. Dat besluit volgde korte tijd na de aanval. Volgens de premier is dat verwijt ‘grote onzin.’

Dat er burgerdoden zijn gevallen was volgens hem ‘niet relevant’ voor het besluit tot verlenging van de missie. “Er is altijd een risico op burgerslachtoffers”, zei hij.

Meer transparantie

Wel beloven Rutte en minister Bijleveld de Tweede Kamer voortaan meer transparantie te geven over missies. Er zijn daarvoor nieuwe beleidsregels opgesteld.

Lees ook:

Harde kritiek tijdens debat burgerdoden Irak: ‘Kan ik Rutte nog geloven?’

Het bombardement op Hawija

Vanaf oktober 2014 tot juli 2016 nam Nederland voor het eerst deel aan een F-16-missie boven Irak en Syrië. Na publicaties van NRC en NOS dit najaar blijkt dat Nederland verantwoordelijk is geweest voor een bombardement op een bommenfabriek van IS in Hawija, Irak. Zeker 70 burgers zouden daarbij om het leven. Zowel Defensie als het Openbaar Ministerie onderzocht het bombardement. Volgens Defensie zijn alle procedures gevolgd. Het OM vindt geen strafbare feiten.

De toenmalige minister van Defensie, Jeanine Hennis, wist al in 2015 over de burgerdoden, maar gaf foute informatie aan de Tweede Kamer. Op 23 juni 2015 zei ze dat geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak. Daarvoor bood huidig minister Ank Bijleveld tijdens een debat begin november haar excuses aan.

RTL Nieuws; Mark Rutte  Ank Bijleveld

De Tweede Kamer eiste van premier Rutte en minister van Defensie Ank Bijleveld opheldering over de burgerslachtoffers in Hawija.

De Tweede Kamer eiste van premier Rutte en minister van Defensie Ank Bijleveld opheldering over de burgerslachtoffers in Hawija. Foto David van Dam

Wie wist wat en op welk moment?

NRC 27.11.2019 In de Tweede Kamer kwam de vraag op of de verlenging van de Irak-missie een rol speelde bij de verhulling van informatie. Een motie van wantrouwen werd verworpen.

Hoe kan het dat niemand – premier Mark Rutte voorop – in 2015 gealarmeerd raakte van het Nederlandse bombardement op het Irakese Hawija, waarvan van meet af aan duidelijk was dat er meer schade, en „waarschijnlijk” burgerslachtoffers bij waren gevallen?

Die vraag werd, in vele gedaantes, op woensdagavond gesteld door alle partijen én regeringspartijen D66 en ChristenUnie aan premier Mark Rutte (VVD) en minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA).

Lees ook de reconstructie van NRC: Nederlandse bom doodde 70 mensen

In het eerste deel van het debat over de burgerslachtoffers die vielen in Hawija en over de vraag wie daarover wat en op welk moment wist, richtte de Tweede Kamer zich vooral op Rutte.

Maar ook de „zwijgcultuur” bij het ministerie van Defensie kwam aan bod (PvdA), de „selectieve dementie” van premier Rutte (Denk) en de vraag of „dit kabinet de waarheid wel wíl weten” (SP). D66 vroeg de minister alsnog een onderzoek in te stellen naar het exacte aantal burgerdoden dat in 2015 viel.

GroenLinks kwam met nieuwe feiten: want op 19 juni 2015, tien dagen nadat de toenmalige Defensieminister Jeanine Hennis (VVD) was gebrieft over de schade die het Nederlandse bombardement had aangericht, verstuurde het toenmalige kabinet-Rutte II een brief aan de Tweede Kamer, waarin ze aankondigde de Nederlandse bijdrage aan de anti-IS-coalitie in Irak te verlengen. „Was het verlengen van de missie belangrijker dan het delen van de waarheid?”, vroeg Jesse Klaver.

Want die kennis, die niet werd vermeld in het overzicht dat Bijleveld al eerder naar de Tweede Kamer stuurde, schijnt nieuw licht op de context van die tijd: uit die verlengingsbrief blijkt dat in de ministerraad in juni 2015 met zekerheid is gesproken over de Nederlandse bijdrage in Irak. Zijn de burgerdoden daar ter sprake gekomen?

Nee, zei Rutte stelllig, toen hij begon de Kamer te antwoorden. De premier ontkende dat er bewust informatie voor de Kamer is achtergehouden, met als doel de missie in Irak te verlengen. Ook nadat Joël Voordewind van coalitiepartij ChristenUnie dat nadrukkelijk had gezegd. „Er is geen doofpot”, zei Rutte. En ook: „Ik kan geen herinneringen faken die ik niet heb.”

Afgeweken van de officiële lijn

Echt spannend werd het niet voor Rutte en Bijleveld. Dat het Amerikaanse opperbevel Centcom aan NRC en NOS had laten weten dat het om zeventig burgerdoden ging, weersprak Bijleveld, die het bij de Amerikanen had nagevraagd.

„Ook voor Centcom is het onduidelijk waarom die woordvoerder is afgeweken van officiële lijn”, zei ze. Rutte bleef volhouden dat hij geen herinneringen had aan dat hij geïnformeerd zou zijn in juni 2015. Maar ook als dat wel zo was, zei hij, had hij dat niet kunnen delen. Want het beleid was om over lopende operaties niets te zeggen.

Voor een deel van de oppositie was die uitleg onvoldoende: een motie van wantrouwen werd gesteund door de SP, de PVV, de Partij voor de Dieren, 50Plus, Denk en de eenmansfractie Van Kooten-Arissen – en werd verworpen.

Er stond duidelijk meer op het spel, in dit debat. De plenaire vergaderzaal van de Tweede Kamer was voller: er waren meer Kamerleden aanwezig, meer fotografen, meer publiek. Ank Bijleveld had goed nagedacht: droeg ze drie weken geleden tijdens het eerste debat over Hawija nog een fleurige blouse, op woensdagavond zat ze in het zwart in ‘vak K’.

Ook de PvdA kreeg kritiek. Want ook ministers van die partij (Bert Koenders, toen minister van Buitenlandse Zaken en Lilianne Ploumen, toen minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) ondertekenden samen met Hennis op 23 juni 2015 de brief met daarin onjuiste informatie aan de Kamer. „U heeft honderd kilo boter op uw hoofd”, verweet Geert Wilders (PVV) de PvdA.

Het was diezelfde Wilders die de meeste oppositie bedreef, de eerste uren. Als enige fractievoorzitter onderbrak hij de regeringspartijen tijdens hun bijdrage met vragen over de stabiliteit van de coalitie en wees hij fijntjes op de onderlinge onmin tussen regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

Zoals op ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers, die tegen NU.nl zei over het vergeten van informatie over burgerslachtoffers door Rutte: „Ik denk wel dat ik het zou hebben onthouden.” Bijleveld zou volgens Wilders „met twinkelende oogjes” Rutte bij het onderwerp betrokken hebben.

D66-Kamerlid Salima Belhaj beet hij toe dat haar partij „broodroof” pleegde. „U maakt ons als oppositie overbodig.” „Dit gaat over oorlog”, reageerde Belhaj. „Ik probeer hier serieus mee om te gaan, ik wil ontdekken wat er is gebeurd.” Dit debat zal daarvan slechts het begin zijn.

GroenLinks en FVD: Kwade opzet bij achterhouden burgerdoden Hawija

MSN 27.11.2019 GroenLinks en Forum Voor Democratie (FVD) vermoeden dat het ministerie van Defensie in 2015 bewust heeft verzwegen dat er mogelijk burgerdoden waren gevallen bij de aanval op Hawija om op die manier de verlenging van de IS-missie in Irak niet te dwarsbomen.

“Was het verlengen van de missie belangrijker dan het delen van de waarheid?” vroeg Jesse Klaver (GroenLinks) aan het kabinet tijdens het Kamerdebat woensdagavond.

Thierry Baudet (FVD): “Dit debat gaat niet meer alleen over de burgerdoden, maar over de betrouwbaarheid van deze premier en deze regering.”

De twee partijleiders wezen in het debat op de informatie over mogelijke burgerslachtoffers als gevolg van Nederlandse bombardementen.

Deze informatie had het ministerie van Defensie begin juni 2015 al, maar verzweeg dat voor de Kamer. Niet lang daarna kondigde het kabinet aan de IS-missie te verlengen en schreef het in een brief aan de Kamer dat Nederland voor zover bekend niet betrokken is geweest bij luchtaanvallen waar burgerslachtoffers zijn gevallen.

In een debat op 30 juni van dat jaar sprak de Kamer over de verlenging van de missie, maar zonder alle informatie.

Baudet ziet motief voor verzwijgen

Volgens Baudet doet het kabinet alsof het om “een slordigheid gaat”, maar hij vermoedt kwade opzet. De FVD-leider ziet “een motief” om de informatie achter te houden en dat is dat het voor het kabinet heel moeilijk zou worden om instemming van de Kamer te krijgen voor de verlenging van de missie als bekend werd dat Nederlandse bommen “een hele woonwijk hebben weggevaagd”.

Klaver denkt er, in andere bewoordingen, hetzelfde over. “Het heeft er alle schijn van dat doorgaan missie zo belangrijk was, dat cruciale informatie is achtergehouden”, aldus de GroenLinks-leider.

Hij wil alle documenten inzien die geleid hebben tot het kabinetsbesluit om de missie te verlengen. Dat moet ook duidelijk maken wat premier Rutte precies wist en wanneer hij precies op de hoogte is gesteld van het aantal burgerdoden.

Baudet sluit zich bij die oproep aan. “De Kamer moet staan voor eigen relevantie in de rechtsstaat. Wij moeten afdwingen dat we serieus worden genomen.”

Volgens Rutte gaat het om een fout in een Kamerbrief. In de brief wordt gemeld dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers zijn gevallen, maar het beleid was dat het kabinet geen mededelingen zou doen over de missies. “Er is geen sprake van een doofpot”, aldus Rutte.

Bijleveld overleefde eerder motie van wantrouwen

De Kamer debatteert voor de tweede keer in korte tijd met minister Ank Bijleveld (Defensie) over de burgerdoden bij de Nederlandse luchtaanval op de Iraakse stad Hawija. Twee weken geleden overleefde Bijleveld ternauwernood een motie van wantrouwen nadat zij moest toegeven dat de Tweede Kamer in 2015 verkeerd is geïnformeerd over de Nederlandse betrokkenheid bij burgerdoden in Irak.

Bijleveld voegde daaraan toe dat dat het ministerie van Buitenlandse Zaken en van Algemene Zaken, het ministerie van premier Rutte, in 2015 op de hoogte zijn gesteld. Maar daar staat de premier helemaal niets van bij.

Uit de Kamerbrief van afgelopen maandag blijkt dat Hennis in 2015 de toenmalig minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, mondeling heeft geïnformeerd over Hawija en dat ze de premier “vermoedelijk” over dit onderwerp heeft gesproken. De toon van haar boodschap zou “niet alarmerend” zijn geweest. Premier Rutte zegt zich dat gesprek niet te kunnen herinneren, maar sluit ook niet uit dat het wel heeft plaatsgevonden.

Meerdere partijen geloven niet de premier niets meer kan herinneren. PVV-leider Geert Wilders: “Wij moeten geloven dat zijn geheugen haperde? Denkt premier Rutte dat we gek zijn?”

Harde kritiek tijdens debat burgerdoden Irak: ‘Kan ik Rutte nog geloven?’

RTL 27.11.2019 “Het kabinet liegt en bedriegt de boel bij elkaar.” “Kan ik de premier nog geloven met zijn haperende geheugen?” De oppositie komt met harde kritiek tijdens het debat waarin premier Rutte en minister Bijleveld tekst en uitleg moeten geven over de communicatie rond de burgerdoden die vielen tijdens een bombardement in Irak, vier jaar geleden.

Wie wist wat, op welk moment? Om hoeveel slachtoffers ging het nu precies, én: hoe is vervolgens de Kamer geïnformeerd?

Dat zijn de vragen die centraal staan in het pittige debat waarin premier Rutte en Defensie-minister Bijleveld tekst en uitleg moeten geven over de communicatie rond de burgerdoden die vielen tijdens een Nederlands bombardement in Irak, vier jaar geleden.

‘Deze kwestie stinkt’

De oppositiepartijen hebben allemaal moeite met het verhaal van de premier. Ze eisen dat de waarheid boven tafel komt. Rutte zegt zich niet te kunnen herinneren dat hij is geïnformeerd over het bombardement. Eerder zei minister Bijleveld nog ‘dat het aannemelijk is dat de meest betrokken ministeries wel zijn geïnformeerd’.

“Deze hele kwestie stinkt”, concludeert PVV-leider Wilders. Voor hem is het duidelijk: de premier liegt. Ook de SP twijfelt aan zijn geloofwaardigheid. “Rutte wil ons doen geloven dat hij er herinneringen aan heeft. Dat hebben we eerder gehoord”, zegt SP-leider Lilian Marijnissen.

Ook Jesse Klaver heeft veel moeite met Ruttes verhaal. “Het heeft er alle schijn van dat voor het doorgaan van de missie cruciale informatie is achtergehouden.”

 floor bremer @floorbremer

Een pittig #debat voor Premier Rutte en minister Bijleveld van Defensie, op dit moment in de Tweede Kamer. Over een Nederlands bombardement in Irak, vier jaar geleden. Wie wist wat wanneer? En waarom is de Kamer boos? Hier een samenvatting in anderhalve minuut:

4  7:37 PM – Nov 27, 2019 See floor bremer’s other Tweets

Harde klappen

Niet alleen de premier, maar ook Defensie-minister Ank Bijleveld krijgt harde kritiek, van zowel de oppositie- als de regeringspartijen.

Bijleveld gaf in een eerder debat, drie weken geleden, toe dat haar voorganger Hennis de Kamer verkeerd had geïnformeerd. Die wist destijds over de burgerdoden, maar loog daarover tegen de Tweede Kamer. Minister Bijleveld bood daarvoor excuses aan.

Motie van wantrouwen

Bijlevelds optreden was tijdens dat debat zwak, wat leidde tot een motie van wantrouwen. Die werd gesteund door bijna alle oppositiepartijen.

Het is er volgens Marijnissen sinds het vorige debat niet veel beter op geworden. Volgens de SP schoffeert de minister de Kamer en alle Nederlanders. “Want wij hebben recht op de waarheid”, stelt Marijnissen.

 floor bremer @floorbremer

Het #debat over de burgerdoden in Irak is begonnen. Meteen op tafel: de geloofwaardigheid van premier Rutte en zijn haperende geheugen:

27  7:24 PM – Nov 27, 2019 30 people are talking about this

Cruciale informatie achtergehouden

GroenLinks-leider Klaver wil van het kabinet weten of, tijdens het praten over verlenging van de missie in Irak, gesproken is over de burgerslachtoffers bij de aanval in juni 2015. “Het heeft er alle schijn van dat verlenging zo belangrijk was, dat het ministerie van Defensie cruciale informatie heeft achtergehouden.”

Joël Voordewind van regeringspartij ChristenUnie concludeert dat Defensie doelbewust informatie verzwijgt. “Is die verkeerde reflex om informatie achter te houden inmiddels onderdeel van de cultuur geworden?”, vraagt hij zich af.

Het bombardement op Hawija

Vanaf oktober 2014 tot juli 2016 nam Nederland voor het eerst deel aan een F-16-missie boven Irak en Syrië. Na publicaties van NRC en NOS dit najaar blijkt dat Nederland verantwoordelijk is geweest voor een bombardement op een bommenfabriek van IS in Hawija, Irak. 70 burgers kwamen daarbij om het leven. Zowel Defensie als het Openbaar Ministerie onderzocht het bombardement. Volgens Defensie zijn alle procedures gevolgd. Het OM vindt geen strafbare feiten.

De toenmalige minister van Defensie, Jeanine Hennis, wist al in 2015 over de burgerdoden, maar gaf foute informatie aan de Tweede Kamer. Op 23 juni 2015 zei ze dat geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak. Daarvoor bood huidig minister Ank Bijleveld tijdens een debat begin november haar excuses aan.

Lees ook:

‘Rutte geïnformeerd over bombardement, maar niet over 70 slachtoffers’

RTL Nieuws; Mark Rutte  Ank Bijleveld  Tweede Kamer  Ministerie van Defensie  Defensie

Debat burgerdoden Irak: oppositie ziet gegoochel met waarheid, Rutte niet

NOS 27.11.2019 Mogelijke burgerdoden hebben geen rol gespeeld bij het besluit om de missie in Syrië en Irak te verlengen. Dat zei premier Rutte in het tweede debat in korte tijd over de slachtoffers die in 2015 in Irak vielen door een Nederlandse luchtaanval.

“Bij de strijd tegen IS was er altijd een risico op burgerslachtoffers”, zei de premier. Het gegeven dat er een onderzoek liep naar eventuele burgerslachtoffers was volgens Rutte “niet relevant” voor de besluitvorming over de missieverlenging.

GroenLinks, SP en Forum voor Democratie vroegen zich eerder vanavond hardop af of er een verband was. “Was het verlengen van de missie belangrijker dan het delen van de waarheid?”, zei Klaver van GroenLinks. Fractieleider Baudet van FvD sloot zich daarbij aan. “Ze wilden de missie in Irak verlengen, dus moesten ze uit het nieuws houden dat daar burgerslachtoffers waren gevallen.”

Gepiepeld

Het verlengen gebeurde eind juni 2015, het Nederlandse bombardement was begin die maand. Toenmalig minister Hennis zei in juni in de Kamer tot twee keer toe dat Nederland niet betrokken was bij bombardementen waarbij burgerdoden waren gevallen, terwijl ze toen al wist dat dat vermoedelijk wel was gebeurd.

“We zijn gepiepeld”, zei PVV-leider Wilders hierover. “De Kamer stemt in zonder het te weten.”

Rutte erkende wel dat er een fout zat in een brief van het kabinet aan de Kamer uit juni 2015. Daarin stond: “Voor zover op dit moment bekend is er geen sprake geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak.”

Volgens de premier had daar moeten staan: “Die informatie geven we u niet.” Het beleid was toen om dit type informatie bij lopende missies niet met de Tweede Kamer te delen, aldus Rutte. “We wilden onze vliegers namelijk niet in gevaar brengen.”

Rutte: brief aan de Kamer bevatte een fout, niet een leugen

Klaver accepteerde dat niet. “De informatie was beschikbaar, en de Kamer is willens en wetens verkeerd geïnformeerd.” Hij kreeg bijval van ChristenUnie-Kamerlid Voordewind: “De fout, zoals de premier dit noemt, is wel heel opmerkelijk. Wie zegt mij dat er de volgende keer niet weer een fout in een brief staat?”

De aanval waar het om gaat, was op 3 juni 2015. Een Nederlandse F-16 bombardeerde toen de Iraakse stad Hawija. Daarbij kwamen zeker 70 burgers om. Of de Kamer daarover is geïnformeerd is één vraag die voorligt, maar het debat gaat ook over de vraag of Rutte er destijds over wist.”

Hoe goed is de politieke antenne van onze minister-president eigenlijk afgesteld?”, aldus PvdD-fractieleider Ouwehand.

Defensieminister Bijleveld schreef maandag in een Kamerbrief dat haar voorganger Hennis premier Rutte vermoedelijk mondeling had geïnformeerd op een “niet alarmerende” toon. De premier heeft de afgelopen weken meermaals gezegd (vanavond ook) zich het gesprek met Hennis niet te kunnen herinneren, hoewel hij ook niet uitsluit dat het heeft plaatsgevonden.

“Hoe goed is de politieke antenne van onze minister-president eigenlijk afgesteld?”, zei PvdD-fractieleider Ouwehand daar vanavond over. Partijleider Marijnissen van de SP vroeg zich af hoe het kan dat berichten over mogelijke burgerslachtoffers de kwalificatie “niet alarmerend” hebben meegekregen.

Een opvallend moment in het debat was toen Rutte zei dat het Amerikaanse leger, dat de leiding had over de missie, nooit heeft kunnen vaststellen dat er 70 burgerslachtoffers zijn gevallen. Terwijl een woordvoerder van de legerleiding van de VS (Centcom) dat in 2018 heeft laten weten aan NRC.

 Ben Meindertsma @ben_meindertsma

Voor de goede orde: dit is wat Kolonel Sean Ryan van Centcom in december 2018 aan NOS/NRC (via @JournaJannie) laat weten. Gaat Bijleveld zo uitleg over geven.

Minister Bijleveld stelde even later dat Centcom desgevraagd aan haar heeft laten weten dat de woordvoerder is afgeweken van de officiële conclusies. “In hun onderzoek concluderen ze dat er zeer waarschijnlijk burgerslachtoffers zijn gevallen, en dat het onderzoek niet in staat was om het specifieke aantal vast te stellen.”

Persbureau Reuters schreef daags na het bombardement dat er volgens getuigen zo’n 70 doden waren gevallen. “In openbare bronnen werd al snel de beroemde 70 genoemd”, zei Rutte vanavond. “In de toekomst zou het goed zijn als dat soort informatie meteen naast de wél bevestigde informatie wordt gelegd. Dat is hier niet gebeurd.”

D66-Kamerlid Belhaj pleitte in het debat voor een nieuw onderzoek naar de burgerslachtoffers. “Hoe kan het dat vier jaar later nog niet vaststaat hoeveel burgerslachtoffers er zijn gevallen? Nederland heeft de morele plicht om dit zo goed mogelijk in kaart te brengen.” Coalitiegenoot ChristenUnie sloot aan bij de roep om een onderzoek.

Begin deze maand debatteerde de Tweede Kamer ook al over deze kwestie met minister Bijleveld. Toen ging het debat vooral over het onjuist informeren van de Kamer. Bijleveld bood hiervoor “oprechte excuses” aan en overleefde een motie van wantrouwen.

Bekijk ook

GroenLinks en FVD: Kwade opzet bij achterhouden burgerdoden Hawija

MSN 27.11.2019 GroenLinks en Forum Voor Democratie (FVD) vermoeden dat het ministerie van Defensie in 2015 bewust heeft verzwegen dat er mogelijk burgerdoden waren gevallen bij de aanval op Hawija om op die manier de verlenging van de IS-missie in Irak niet te dwarsbomen.

“Was het verlengen van de missie belangrijker dan het delen van de waarheid?” vroeg Jesse Klaver (GroenLinks) aan het kabinet tijdens het Kamerdebat woensdagavond.

Thierry Baudet (FVD): “Dit debat gaat niet meer alleen over de burgerdoden, maar over de betrouwbaarheid van deze premier en deze regering.”

De twee partijleiders wezen in het debat op de informatie over mogelijke burgerslachtoffers als gevolg van Nederlandse bombardementen.

Deze informatie had het ministerie van Defensie begin juni 2015 al, maar verzweeg dat voor de Kamer. Niet lang daarna kondigde het kabinet aan de IS-missie te verlengen en schreef het in een brief aan de Kamer dat Nederland voor zover bekend niet betrokken is geweest bij luchtaanvallen waar burgerslachtoffers zijn gevallen.

In een debat op 30 juni van dat jaar sprak de Kamer over de verlenging van de missie, maar zonder alle informatie.

Baudet ziet motief voor verzwijgen

Volgens Baudet doet het kabinet alsof het om “een slordigheid gaat”, maar hij vermoedt kwade opzet. De FVD-leider ziet “een motief” om de informatie achter te houden en dat is dat het voor het kabinet heel moeilijk zou worden om instemming van de Kamer te krijgen voor de verlenging van de missie als bekend werd dat Nederlandse bommen “een hele woonwijk hebben weggevaagd”.

Klaver denkt er, in andere bewoordingen, hetzelfde over. “Het heeft er alle schijn van dat doorgaan missie zo belangrijk was, dat cruciale informatie is achtergehouden”, aldus de GroenLinks-leider.

Hij wil alle documenten inzien die geleid hebben tot het kabinetsbesluit om de missie te verlengen. Dat moet ook duidelijk maken wat premier Rutte precies wist en wanneer hij precies op de hoogte is gesteld van het aantal burgerdoden.

Baudet sluit zich bij die oproep aan. “De Kamer moet staan voor eigen relevantie in de rechtsstaat. Wij moeten afdwingen dat we serieus worden genomen.”

Volgens Rutte gaat het om een fout in een Kamerbrief. In de brief wordt gemeld dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers zijn gevallen, maar het beleid was dat het kabinet geen mededelingen zou doen over de missies. “Er is geen sprake van een doofpot”, aldus Rutte.

Bijleveld overleefde eerder motie van wantrouwen

De Kamer debatteert voor de tweede keer in korte tijd met minister Ank Bijleveld (Defensie) over de burgerdoden bij de Nederlandse luchtaanval op de Iraakse stad Hawija. Twee weken geleden overleefde Bijleveld ternauwernood een motie van wantrouwen nadat zij moest toegeven dat de Tweede Kamer in 2015 verkeerd is geïnformeerd over de Nederlandse betrokkenheid bij burgerdoden in Irak.

Bijleveld voegde daaraan toe dat dat het ministerie van Buitenlandse Zaken en van Algemene Zaken, het ministerie van premier Rutte, in 2015 op de hoogte zijn gesteld. Maar daar staat de premier helemaal niets van bij.

Uit de Kamerbrief van afgelopen maandag blijkt dat Hennis in 2015 de toenmalig minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, mondeling heeft geïnformeerd over Hawija en dat ze de premier “vermoedelijk” over dit onderwerp heeft gesproken. De toon van haar boodschap zou “niet alarmerend” zijn geweest. Premier Rutte zegt zich dat gesprek niet te kunnen herinneren, maar sluit ook niet uit dat het wel heeft plaatsgevonden.

Meerdere partijen geloven niet de premier niets meer kan herinneren. PVV-leider Geert Wilders: “Wij moeten geloven dat zijn geheugen haperde? Denkt premier Rutte dat we gek zijn?”

LIVE | Wilders: Burger zal straks zeggen: Rutte? Ik heb geen actieve herinnering aan die man

AD 27.11.2019 Wat heeft het ministerie van Defensie begin juni 2015 nou precies aan het kabinet gedeeld over de burgerdoden bij een Nederlands bombardement in Irak? En is premier Rutte nou wel of niet op de hoogte gesteld? De Kamer eist vanavond tijdens het debat over de kwestie duidelijke antwoorden van de premier en minister Ank Bijleveld (Defensie). Mis niks van het debat met ons liveblog.

Bij een Nederlands bombardement op een bommenfabriek van Islamitische Staat in Hawija kwamen waarschijnlijk zo’n zeventig burgers om het leven. Minister Bijleveld legde begin deze maand tijdens een zwaar debat al verantwoording af over de kwestie, nadat bleek dat haar voorgangster Jeanine Hennis wist dat het ‘geloofwaardig’ was dat er bij de aanval burgerslachtoffers waren gevallen, maar aan de Kamer schreef dat er ‘voor zover op dit moment bekend’ geen burgerdoden waren gevallen.

Bijleveld maakte excuses, en beloofde een feitenrelaas met daarin duidelijk over de vraag wie wat op welk moment wist. Dat liet echter lang op zich wachten en gaf uiteindelijk ook niet alle antwoorden. Zo schreef Bijleveld in een brief dat Hennis ‘vermoedelijk’ premier Rutte ingelicht heeft nadat zij begin juni 2015 hoorde over een Nederlands bombardement in Irak. Ze informeerde in elk geval Bert Koenders, destijds minister van Buitenlandse Zaken.

De gesprekken zouden niet op alarmerende toon zijn gevoerd, maar Hennis zou ‘feitelijk melding’ hebben gemaakt van een tweede explosie na het bombardement van een Nederlandse F-16. ‘Nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden zouden zijn gevallen’, schrijft Bijleveld. De Kamer wil vanavond exact horen wat het ministerie nu precies gedeeld heeft over het bombardement, en zal het Bijleveld opnieuw lastig maken.

De Kamer wil vanavond exact horen wat het ministerie nu precies gedeeld heeft over het bombardement, en zal het Bijleveld opnieuw lastig maken. 

Rutte zegt zich ondertussen niet te kunnen herinneren dat hij direct werd ingelicht na de luchtaanval. Totaal ongeloofwaardig, stellen oppositiepartijen, die eisen dat het kabinet alle feiten op tafel legt.

Opnieuw debat over burgerdoden in Irak, oppositie is kritisch

NOS 27.11.2019 De Tweede Kamer debatteert met premier Rutte en Defensieminister Bijleveld over het bombardement op het Iraakse Hawija in 2015.Bij dat bombardement vielen zeker 70 burgerslachtoffers; het debat vanavond gaat vooral om de vraag: wie wist daar op welk moment van?

SP en GroenLinks richten pijlen op Rutte

MSN 27.11.2019 SP en GroenLinks richten hun pijlen tijdens het debat over burgerdoden in Irak op premier Mark Rutte. Zij vragen zich af of de verlenging van de missie in Irak, enkele weken na de aanval van Nederlandse F-16’s waarbij tientallen doden vielen, een rol heeft gespeeld bij het stilhouden van de burgerslachtoffers.

Lilian Marijnissen (SP) begrijpt niet waarom de alarmbellen in het kabinet niet afgingen na mediaberichten over veel burgerdoden. “Kwam het gewoon niet goed uit?”, vraagt ze zich af.

In het licht van de verlenging moet er in het kabinet gesproken zijn over burgerslachtoffers, denkt Jesse Klaver van GroenLinks. Dat besluit werd drie weken na de aanval genomen. “Het heeft er alle schijn van dat voor het doorgaan van de missie cruciale informatie is achtergehouden.”

De PvdA had bijna uitsluitend vragen aan minister Ank Bijleveld van Defensie. Er moet een einde komen aan de “beruchte Defensiecultuur” van geslotenheid, zei John Kerstens. Hij werd aangevallen door onder anderen Geert Wilders (PVV) omdat destijds ook PvdA-ministers op de hoogte werden gesteld van de gevolgen van de aanval. “U hebt boter op uw hoofd”, zei Tunahan Kuzu (Denk).

Wilders over Hawija: deze kwestie stinkt van alle kanten

Telegraaf 27.11.2019 Het kabinet krijgt van de oppositie de wind van voren over de manier waarop informatie is gedeeld over een Nederlandse luchtaanval in Irak in 2015. Daarbij vielen mogelijk 70 burgerslachtoffers. „Deze kwestie stinkt van alle kanten”, stelt PVV-leider Wilders.

Uit een brief van defensieminister Bijleveld blijkt dat behalve toenmalig minister Hennis ook ministers Van der Steur (Justitie) en Koenders (Buitenlandse Zaken) waren ingelicht over mogelijke burgerslachtoffers bij een bombardement van 3 juni 2015 op een autobommenfabriekje in Hawija. De informatie was met Ruttes ministerie Algemene Zaken gedeeld.

Hennis had volgens haar eigen herinnering ’vermoedelijk’ ook de premier mondeling op de hoogte gesteld van de bevindingen – grotere explosie dan verwacht, nader onderzoek nodig naar burgerslachtoffers. Rutte sluit niet uit dat het gesprek heeft plaatsgevonden, maar kan zich het niet herinneren.

SP: heeft Rutte dan niet doorgevraagd?

„Dat hebben we eerder gehoord”, hoont SP-fractieleider Marijnissen, die het spannende debat over de F-16 luchtaanval aftrapte. Ze wees erop dat de premier wel vaker op cruciale momenten zijn geheugen kwijt lijkt te zijn. Het verbaast haar dan ook niet dat dit bij de luchtaanval mogelijk opnieuw is gebeurd. „Kwam het hem goed uit, of drong het echt niet door en hebben we een ander probleem te pakken?”, wil zij van Rutte weten. „Heeft hij dan niet doorgevraagd?”

GL-leider Klaver denkt dat het het kabinet wel goed uitkwam om gegevens over de burgerdoden niet naar boven te laten komen. Toen de berichten over mogelijke slachtoffers naar buiten kwamen via diverse media en de Amerikanen die er onderzoek naar deden, moest Nederland beslissen over het verlengen van de Nederlandse militaire missie in Irak.

„Was het verlengen van de missie belangrijker dan de waarheid?”, wil Klaver weten. „Het heeft er alle schijn van dat cruciale info werd achtergehouden.” Hij wil een tijdlijn over de besluitvorming van de missie.

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte buigen zich over de burgerdoden in Irak. Op de voorgrond enkele prominente Kamerleden.

Ank Bijleveld, minister van Defensie en premier Mark Rutte buigen zich over de burgerdoden in Irak. Op de voorgrond enkele prominente Kamerleden. Ⓒ ANP

Oppositieleider Wilders (PVV) vindt dat de Hawija-kwestie „aan alle kanten stinkt”. Hij heeft er moeite mee om de herinneringen van voormalig minister Hennis over het voorval te geloven.

Hij vraagt zich af hoe het kan dat zij niet geheel zeker weet dat zij premier Rutte ervan op de hoogte heeft gebracht, maar dat zij wel zeker lijkt te weten dat dit op een manier gebeurde die niet alarmerend was. „Hoe kan dat?”, wil Wilders weten. „Volgens mij kan alleen een geboren leugenaar dat.”

Leugenmachine

Ook hij wijst erop dat de VVD en de premier wel vaker aan geheugenverlies lijken te lijden, zoals bij de memo’s over de dividendtaks en het uit de duim gezogen bezoekje van Halbe Zijlstra aan het buitenhuis van Poetin. „De VVD is één grote leugenmachine”, concludeert de PVV’er. Hij weet het zeker. „Het einde van het kabinet is nabij en de burger zal zeggen: premier Rutte? Ik heb geen actieve herinnering aan die man.”

Ⓒ ANP

Wilders richt zijn pijlen ook op de PvdA. Niet alleen de premier zou namelijk over de mogelijke burgerdoden zijn geïnformeerd, maar ook toenmalig PvdA-ministers Koenders (Buitenlandse Zaken) en Ploumen (Buitenlandse Handel).

Volgens Wilders waren de PvdA-bewindslieden betrokken bij de brief die waarin Bijlevelds voorganger de Tweede Kamer verkeerd informeerde. „De handtekeningen van Koenders en Ploumen stonden eronder”, schampert hij. Hij noemt de PvdA ’medeschuldig’.

De coalitie is beduidend milder. D66-Kamerlid Belhaj wil 4,5 jaar na de luchtaanval dat er alsnog een nieuw onderzoek wordt gedaan naar de hoeveelheid burgerdoden in Hawija. Een Kamermeerderheid lijkt dat te gaan steunen.

Maar minister Bijleveld en premier Rutte lijken van D66 verder weinig te hoeven vrezen. Belhaj vindt dat Bijleveld haar verantwoordelijkheid heeft genomen. Wel wil ze weten waarom de CDA-bewindsvrouw de afwikkeling zo ’onhandig’ heeft gedaan.

CDA-Kamerlid Van Helvert roemt precisiebombardementen van onze F-16-vliegers. „Maar juist als het fout gaat, moet Defensie zorgvuldig informeren”, erkent hij. Hij wil dat het kabinet kritisch terugblikt en lessen trekt.

Verslaggever Inge Lengton is live bij het debat aanwezig;

  Tweets by ‎@IngeLengton

Minister Ank Bijleveld (Defensie) tijdens het eerste debat in de Tweede Kamer over het Nederlands bombardement in Irak, begin november. © ANP/Bart Maat

Spanning in coalitie: iedereen wijst naar iedereen in Irakdossier

AD 27.11.2019 De spanning binnen de coalitie van Rutte III loopt op nu er meer bekend is over welke minister wanneer-wat-wist over de burgerdoden die in 2015 vielen bij een bombardement in Irak. En de oppositie beticht de premier van liegen.

Bijna drie weken wachtte politiek Den Haag op de brief waarin duidelijk zou worden wie wanneer op de hoogte werd gesteld van een misgelopen bombardement op 3 juni 2015 in de Iraakse stad Hawija. Maar nu de brief er ligt, is de onduidelijkheid eigenlijk alleen maar groter geworden.

Lees ook;

Bijleveld: toenmalig Defensieminister Hennis ‘vermoedt’ Rutte ingelicht te hebben

Lees meer

Hoe kun je zoveel burgerdoden vergeten? ‘Een rampzalig gegeven’

Hoe kun je zoveel burgerdoden vergeten? ‘Een rampzalig gegeven’

Lees meer

GroenLinks-leider Jesse Klaver blaast het hoogst van de toren. Volgens hem zijn de drie weken gebruikt om een relaas te componeren waarin premier Mark Rutte wordt vrijgepleit.

‘Vermoedelijk’

Ga maar na: toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis zegt dat ze de premier ‘vermoedelijk’ heeft ingelicht dat er onderzoek werd gedaan naar een tweede explosie nadat een Nederlandse F-16 zijn bom afgooide. Dat er gekeken moest worden of er burgerdoden waren gevallen. Rutte zegt zich dat niet te herinneren maar ‘sluit’ óók ‘niet uit’ dat het gesprek ‘heeft plaatsgevonden’.

Waterdichte verdediging.

Minister-president Mark Rutte (rechts), Defensieminister Jeanine Hennis en minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken woonden in juli 2016 de Navo-top in Warschau bij.

Minister-president Mark Rutte (rechts), Defensieminister Jeanine Hennis en minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken woonden in juli 2016 de Navo-top in Warschau bij. © EPA

Al wekt het haperende geheugen van Rutte schamper gelach. Zo ging het met de dividendbelasting en de bonnetjesaffaire ook al. En nu is het beeld dat hij zeventig burgerdoden in zijn oor gefluisterd kreeg, maar dat ‘vergat’.

Daarbij komt dat minister Ank Bijleveld van Defensie eerst leek te beamen dat er bij het bombardement zeventig burgers omkwamen. In het doelwit, een bommenfabriek, lagen namelijk veel meer explosieven lagen dan werd gedacht.

Maar nu schrijft ze dat het ‘tot op de dag van vandaag’ niet duidelijk is hoeveel burgers de dood vonden. Het Amerikaanse eindrapport werd namelijk nooit opgemaakt. Andere bronnen – de VN, het Rode Kruis, Airwars en persbureau Reuters – spreken over tussen 70 en 170 dodelijke slachtoffers.

Ongeloofwaardig

Dat dit grote aantal ‘niet bij de politieke top terechtkwam’ vindt Klaver ‘ontluisterend en volstrekt ongeloofwaardig’. ,,Of het systeem werkt niet, of het is niet waar.”

Maar toen Hennis premier Rutte informeerde, noemde zij überhaupt geen aantallen, liet Hennis weten. Ze sprak ‘slechts’, benadrukt men in VVD-kringen, van een ‘onderzoek’ dat moest uitwijzen óf er doden waren gevallen. Ze sloeg daarbij bovendien geen ‘alarmerende toon’ aan. Zo werd het toenmalig minister Bert Koenders (PvdA) van Buitenlandse Zaken ook verteld.

Bliksemafleider van Rutte

De kwestie zorgt ondertussen wel voor tweespalt bínnen de coalitie. Áls het debat misloopt, mag het niet zo zijn dat alleen Bijleveld moet aftreden in het debat vandaag, benadrukken CDA’ers. Ze wordt niet de bliksemafleider van Rutte, waarschuwt een ingewijde.

De liberalen hebben op hun beurt juist een appeltje te schillen met CDA’er Bijleveld. In een poging haar straatje schoon te vegen in het eerste debat over Hawija noemde ze haar voorganger Hennis bij naam. ,,Wel vier keer.” Dat vonden VVD’ers weinig chique. Bovendien werd zij daardoor ook in haar nieuwe baan, VN-gezant in Irak, mikpunt van protesten.

Anderen betrokkenen uit 2015 wijzen erop dat Hennis dat niet deed toen zij in 2017 moest aftreden. Zij noemde de naam van Hans Hillen niet, terwijl onder zijn verantwoordelijkheid een partij mortiergranaten werd gekocht die een fataal ongeluk in Mali veroorzaakte.

Bij het CDA en Bijleveld is bovendien ergernis over de manier waarop D66-Tweede Kamerlid Salima Belhaj, een coalitiegenoot, haar tijdens het debat wel erg scherp bevroeg.

Ik geloof de premier als hij zegt dat hij zich niets kan herinneren, ja, aldus ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers.

Al lijken D66 en ChristenUnie de rangen nu wel te sluiten. Jetten wil wel weten waarom Rutte niet op onderzoek uitging toen er van burgerdoden werd gesproken. Maar om dat ‘nalatig’ te noemen? ,,Nee, dat gaat weer te ver.”

Ook ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers wil vooral ‘vooruitkijken’ over hoe ministers in de toekomst over incidenten worden geïnformeerd. ,,Ik geloof de premier als hij zegt dat hij zich niets kan herinneren, ja. Het zal op zo’n manier zijn gedaan dat het geen indruk heeft achtergelaten.”

In de oppositie is men er niet zo klaar mee. Naast GroenLinks staan nog tien fracties klaar met kritiek.

Lastig parket

Alleen de PvdA zit in een lastig parket. De partij steunde begin november een motie van wantrouwen tegen Bijleveld, omdat haar voorganger Hennis de Kamer verkeerd had geïnformeerd. Zij stelde tot twee keer toe dat er ‘voor zover op dit moment bekend’ geen sprake was van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers, terwijl zij toen al meer wist.

Maar nu blijkt dat juist toenmalig PvdA-minister Koenders vanaf juni 2015 vijf keer werd verteld dat er onderzoek liep naar Hawija. Al houdt Koenders (eveneens) vol daar geen herinnering aan te hebben.

Het is nog al een verschil of iemand heeft gezegd: joh, ga even zitten, want ik moet je vertellen dat er misschien iets heel ergs is gebeurd, aldus PvdA-leider Lodewijk Asscher

PvdA-leider Lodewijk Asscher vergoelijkt dat. ,,Het is nog al een verschil of iemand heeft gezegd: we doen onderzoek naar iets, of er is gezegd: joh, ga even zitten, want ik moet je vertellen dat er misschien iets heel ergs is gebeurd.” Maar daarmee verexcuseert hij ook Rutte.

Of daarom een eensgezinde aanval van de oppositie op het kabinet echt van de grond komt, valt te betwijfelen. Maar het haperende geheugen van Rutte en de wispelturig informerende Bijleveld zijn sowieso een duidelijk doelwit.

Drie weken geleden overleefde Bijleveld een loodzwaar debat over burgerdoden in Irak. Woensdag moet zij er opnieuw voor naar de Kamer, dit keer samen met premier Rutte. Beeld ANP

Welke partijen geloven de feiten van Rutte en Bijleveld?

Trouw 27.11.2019 Het kabinet moet de Kamer overtuigen dat Rutte echt niets wist, en dat er om goede redenen verschillen zijn tussen wat Bijleveld in een brief en in een eerder debat meldde.

Oppositiepartijen hebben de messen geslepen als premier Mark Rutte en minister van defensie Ank Bijleveld vanavond hun opwachting maken in de Kamer. De twee moeten tekst en uitleg geven over wie in juni 2015 weet had van mogelijk grote aantallen burgerdoden bij een Nederlands bombardement op een bommenfabriek van Islamitische Staat in de Irakese plaats Hawija.

Een fors deel van de discussie zal zich op de premier toespitsen. Volgens de brief die het kabinet maandagavond naar de Kamer stuurde, is Rutte destijds door defensieminister Jeanine Hennis waarschijnlijk slechts ‘op niet-alarmerende toon’ verteld over ‘mogelijke burgerdoden’. Dat zou het verklaarbaar maken dat hij zich later niets herinnerde van het gesprek.

Jesse Klaver (GroenLinks) plaatst vraagtekens bij deze brief. “Het heeft er alle schijn van dat men drie weken bezig is geweest de premier uit de wind te houden.” Klaver ‘krijgt de stellige indruk’ dat het feitenrelaas dat de Kamer deze week kreeg zo is opgebouwd dat het een plausibel klinkend verhaal creëert rond Rutte’s bewering dat hij zich niets herinnert.

‘Ik zou zoiets wel onthouden’

Ook Sadet Karabulut (SP) is kritisch over de uitleg van het kabinet. Toen Hennis met Rutte sprak waren er op het ministerie van defensie al verschillende aanwijzingen dat het aantal burgerdoden bij Hawija uitzonderlijk hoog lag. “Dat haar toon niet alarmerend was, klinkt dan ongeloofwaardig.

Ik heb niet het gevoel dat de Kamer met deze brief alle feiten en achterliggende beweegredenen krijgt.” De oppositiepartijen vermoeden dat het nieuws over burgerdoden destijds is weggemoffeld om de gewenste verlenging van de missie niet in gevaar te brengen.

Zelfs coalitiepartner ChristenUnie heeft moeite de verdediging van het kabinet van harte te steunen. Fractieleider Gert-Jan Segers zegt dat de brief van Bijleveld ‘voor mij wel maximale helderheid schept’ over wat er is gebeurd, maar aarzelt om te zeggen dat hij het geloofwaardig vindt dat Rutte zich een eventuele melding van burgerdoden niet herinnert. “Ik zou zoiets wel onthouden.”

De geloofwaardigheid van de premier en het functioneren van zijn geheugen zal nadrukkelijk onderwerp zijn van debat. Bij andere lastige onderwerpen liet zijn geheugen hem ook in de steek. Zo had hij ‘geen actieve herinneringen’ dat hij met anderen sprak over de bekentenis van Halbe Zijlstra dat die loog over een ontmoeting met Poetin. Ook had hij ‘geen herinneringen’ aan memo’s over de dividendbelasting.

Reconstructie van Bijleveld 

Ook CDA-minister Ank Bijleveld heeft een probleem. In het Kamerdebat van 5 november zei ze dat het voor Hennis op 9 juni 2019 duidelijk was dat er ‘waarschijnlijk veel burgerslachtoffers’ waren gevallen. Maandagavond schreef ze dat Defensie destijds alleen wist van ‘mogelijke burgerslachtoffers’.

Sommige partijen zien deze herziening als een truc om Rutte uit de wind te houden. ‘Ik ben geneigd de Bijleveld uit het debat te geloven’, concludeert Klaver bijvoorbeeld.

CDA-Kamerlid Martijn van Helvert vindt deze discrepantie wel verklaarbaar. “De minister maakt een reconstructie. Daar had ze voorafgaand aan het eerste debat maar twee uur de tijd voor. Nu had ze er drie weken voor.” Coalitiepartijen lijken dan ook hun best te doen om Bijleveld overeind te houden. Segers prijst haar voor het scheppen van helderheid, ‘ook als ze eerder wat te stellig was.’

De minister wacht een zware uitdaging. Zij moet de Kamer overtuigen dat haar tweede versie van de feiten de juiste is, om zo Rutte uit de wind te houden. Ondertussen moet zij de Kamer begrip vragen voor de manier waarop zij drie weken geleden een heel ander beeld schetste.

Veel hangt waarschijnlijk ook af van de manier waarop Bijleveld het debat aangaat. Drie weken geleden vonden geërgerde Kamerleden dat zij een verkeerde toon aansloeg. Ze had beter door het stof kunnen gaan, in plaats van waardering te claimen voor een nieuw beleid van openheid over bombardementen waar ze naar eigen zeggen voor gekozen had.

Lees ook: Bijleveld komt terug op eerdere beweringen over ‘Hawija’

Het was nooit duidelijk hoeveel doden er precies zijn gevallen, zegt Defensie nu over het bombardement in Irak. 

Waarom de gehavende minister Bijleveld toch mag blijven

Met een ware Houdini-act ontsnapte minister Ank Bijleveld van defensie drie weken geleden aan aftreden. Ze overleefde op het nippertje een motie van wantrouwen, ingediend door GroenLinks. 

Meer over; Ank Bijleveld politiek Mark Rutte Kamer Marno de Boer

Bij een aanval van een Nederlandse F-16 op een autobommenfabriek van IS in Irak zijn in 2015 zeker zeventig burgers gedood. Door het bombardement werd een complete wijk in Hawija verwoest. Beeld Defensie

Waarom herinnert Rutte zich de tientallen burgerdoden uit Hawija niet?

VK 26.11.2019 Woensdagavond moet premier Rutte tijdens een Tweede Kamerdebat uitleg geven wat hij wist van de circa 70 burgerdoden die in 2015 vielen door een Nederlands bombardement in Hawija. De nieuwe brief van Defensieminister Bijleveld verschaft de oppositie – die uit is op het hoofd van premier Rutte – weinig munitie.

‘Ik rende met mijn zoon en vrouw en zocht bescherming onder de trap’, zegt Hassan Mahmoud al-Jubbouri. ‘Na de eerste explosie volgden er nog drie of vier, en ik voelde hoe het dak leek te gaan instorten.’ Buiten waren ‘gewapende strijders aan het schreeuwen’, zij ‘oogden heel verward. Ik hielp een familie onder het puin vandaan trekken. Hun lichamen waren verminkt. We brachten een deken en verzamelden al hun lichaamsdelen en brachten ze naar de begraafplaats.’

Aldus het relaas van een 67-jarige overlevende van de luchtaanval op Hawija dat een dag na die derde juni 2015 te lezen viel in een bericht van persbureau Reuters. Zoals minister van Defensie Ank Bijleveld fijntjes optekent in haar brief aan de Kamer, lieten Nederlandse media het collectief passeren. Touché.

Maar de grotere vraag die ze woensdagavond tijdens het Kamerdebat mag beantwoorden, is: hoe kan het dat, terwijl direct duidelijk was dat er tientallen doden waren gevallen, ‘IS-terroristen en burgers’, Defensie deze feiten vier jaar lang niet openbaar maakte?

In het vorige Kamerdebat deed Bijleveld opzichtig de suggestie om vooral ook naar de rol van anderen te kijken – premier Mark Rutte en haar voorganger Jeanine Hennis voorop, gevolgd door andere ministeries en haar eigen ambtelijk apparaat.

Hoewel deze suggestie in de Kamer en in sommige media enthousiast werd begroet – Mark Rutte is immers al negen jaar aan de macht – biedt Bijleveld de Torentje-bestormers weinig munitie in haar jongste brief.

Ruttes vertegenwoordiger was niet aanwezig tijdens de vergadering van de Stuurgroep Missies en Operaties (SMO) van 4 juni, waar de basisfeiten passeerden zonder aantallen burgerslachtoffers te noemen ‘aangezien deze niet konden worden vastgesteld’. Het verslag dat hij wel kreeg, was summier.

Op dezelfde wijze werd minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders op de hoogte gesteld. Hennis heeft ‘vermoedelijk’ ook nog met Rutte gesproken hierover, op een ‘niet alarmerende toon’, maar Rutte herinnert zich dat niet. De oppositie, die bloed ruikt, zal zich hierop richten, maar echt onthullend is het beeld dat oprijst over Defensie – en de minister zelf.

Wijsheid achteraf

Bijleveld waarschuwt impliciet voor ‘hindsight bias’, wijsheid achteraf die voorbijgaat aan de context waarin de gebeurtenis zich ontvouwde. Inderdaad, er woedde in 2015 een bloedig conflict met IS, een terreurgroep die burgers graag als dekking gebruikte en uitblonk in extreem en buitensporig geweld.

Tegen bevolkingsgroepen als de Jezidi’s, maar ook tegen een gevangen genomen Jordaanse piloot, die in brand werd gestoken. En een organisatie die aanslagen pleegde in Europa. Militairen mochten hier in het openbaar niet meer in uniform reizen, vanwege die dreiging.

Daartegenover stond een internationale luchtcoalitie die bekendstond (en in de VS en Groot-Brittannië bekritiseerd werd) om haar voorzichtige en zorgvuldige procedures bij het kiezen van doelen en bij de aanvallen zelf. Zie ook de Nederlandse ervaring: bij meer dan 2.100 keer wapeninzet hoefden slechts vier gevallen door het Openbaar Ministerie te worden onderzocht.

Maar Bijleveld verweert zich tegen een beschuldiging die (bijna) niemand uit. Zelden trok Nederland ten strijde met zoveel publieke steun. De Nederlandse vliegers wordt niets verweten – en natuurlijk was hun veiligheid een prioriteit.

Je kunt je zelfs voorstellen dat bij Defensie de angst leefde dat er toch met een beschuldigende vinger naar het eigen personeel zou worden gewezen, dat een vuil klusje opknapte terwijl de rest van het land vrolijk door winkelde. Het was oorlog en het uitschakelen van een bommenfabriek van IS heeft ongetwijfeld veel slachtoffers voorkomen, onder burgers en onder de plaatselijke bestrijders van IS.

De vraag die nu leeft in de Kamer is juist: waarom heeft niemand bij Defensie beseft dat je een onbedoeld effect van een op zich juiste luchtaanval niet zomaar onder de pet kunt houden, jaren en jaren lang? En waarom heeft niemand gezien dat juist dat zwijgen het publieke vertrouwen in Defensie ondermijnt?

Overdreven formalisme

Voor het antwoord kom je onherroepelijk terecht bij de cultuur bij Defensie, waar de politieke en de militaire top elkaar al jaren lijken te verlammen in hun wederzijdse pogingen de neuzen één kant op te krijgen.

En alle onenigheid in eigen huis te houden. Overdreven formalisme, het soms op surrealistische wijze vasthouden aan een ambtelijke realiteit, terwijl de harde feiten – hoewel ‘incompleet’ – je in de ogen aanstaren. Het was tenslotte oorlog.

Nederland zweeg samen met andere Europese landen, dat wel. Die hadden de VS zelfs gemaand minder transparant te worden over burgerslachtoffers. De maand voor ‘Hawija’ erkenden de VS voor het eerst dat ze burgerslachtoffers hadden gemaakt.

In de periode tot mei 2017 gaven ze toe tot dan toe verantwoordelijk te zijn voor 377 burgerslachtoffers, inclusief 105 burgerdoden bij één incident in Mosul. Het toont dat over de balans tussen ‘operationele veiligheid’ en ‘transparantie’ ook door militairen verschillend gedacht kan worden.

Het politieke probleem voor Bijleveld bestaat eruit dat er vooral in de directe periode na de luchtaanval veel voor te zeggen viel om eerst de zaken goed uit te zoeken: wat was de rol van de vlieger? Waren de coördinaten juist?

Van wie kwam de informatie over het doel? Behalve de zoektocht naar deze en andere antwoorden gold, zeker toen de vliegers nog ter plaatse waren, dat hun operationele veiligheid – en inzetbaarheid – niet in gevaar gebracht mocht worden. Na hun rotatie lag dat al anders en na afloop van de missie, op 31 december 2018, helemaal.

Hadden op dat moment het morele imperatief en de politieke noodzaak tot transparantie niet de doorslag moeten geven, zal de Kamer vragen. Oud-commandant der strijdkrachten Dick Berlijn beantwoordde die vraag in de Volkskrant positief.

Aangezien opeenvolgende ministers van Defensie dit probleem blijkbaar nooit openlijk op tafel hebben gelegd in de ministerraad, moeten zij voor het vinden van antwoorden op deze politieke vragen vooral goed in de spiegel kijken. Met in de hand dat Reuters-bericht van 4 juni 2015, dat Bijleveld, zich beroepend op het Amerikaanse hoofdkwartier Centcom, in de brief van deze week alsnog citeert.

Dit is nu bekend over de informatievoorziening rond de aanval in Hawija;

Oktober 2014: Nederland begint bijdrage aan luchtcampagne van anti-IS-coalitie boven Irak.

Nacht van 2 op 3 juni 2015: Nederlandse F-16’s voeren een aanval uit op IS-faciliteit waar autobommen worden geproduceerd. Uit de eigen Battle Damage Assessment blijkt direct dat er sprake is van ‘onbedoelde nevenschade’, kortom: schade aan gebouwen.

4 juni 2015: Reuters meldt dat bij het bombardement op Hawija ‘een hele wijk’ is weggevaagd. Betrokkenen ter plaatse schatten het aantal doden op zeventig, zowel IS-terroristen als burgers. In de Stuurgroep Missies en Operaties (SMO) wordt de aanval besproken, inclusief de ‘secundaire explosies’, het ‘zorgvuldige targeting proces’ en de ‘mogelijkheid van eventuele burgerslachtoffers’. De ministers van Defensie, Buitenlandse Zaken en Justitie worden schriftelijk geïnformeerd. Algemene Zaken, het departement van premier Rutte, was afwezig in de SMO van 4 juni.

Juni 2015-mei 2016: tijdens deze hele periode is in de SMO met geen woord gerept over de aanval op Hawija.

9 juni 2015: minister van Defensie Hennis wordt gebriefd over de aanval. Voorlopig onderzoek door Centcom, het Amerikaanse hoofdkwartier van de anti-IS-coalitie, wijst uit dat het ‘geloofwaardig’ is dat er burgerslachtoffers zijn gevallen. Het ‘voorlopige onderzoek’ ontvangt Defensie op 15 juni.

23 juni 2015: In antwoord op Kamervragen, schrijft Hennis dat voor zover op dat moment bekend in de luchtcampagne tegen IS geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers.

Augustus 2015: Het Internationale Rode Kruis overhandigt aan Nederlandse ambassade in Bagdad een vertrouwelijke lijst van onbevestigde gevallen met burgerslachtoffers, waarin een aanval op Hawija op 4 november genoemd wordt waarbij naar verluidt 170 burgers waren gedood. De niet-gouvernementele organisatie Airwars spreekt in een openbaar rapport over tussen de 70 en 150 burgerdoden in Hawija.

Jan/feb 2016: Het initiële onderzoek van Centcom (d.d. 15 juni 2015) wordt door Defensie naar het OM gestuurd. De Yweede Kamer wordt erover ingelicht dat er twee gevallen van mogelijke burgerslachtoffers worden onderzocht.

1 juni 2017: De Tweede Kamer wordt vertrouwelijk ingelicht over gevallen waarbij mogelijk sprake was van burgerslachtoffers door Nederlandse wapeninzet.

13 april 2018: Minister Bijleveld licht de Kamer in over uitkomsten van onderzoeken van het Openbaar Ministerie naar aanvallen waarbij mogelijk sprake was van burgerslachtoffers. Locatie, datum en vermoedelijk aantal slachtoffers worden niet genoemd omdat ‘de inzet nog gaande was’.

1 januari 2019: De F-16-missie is afgelopen, het argument dat in april 2018 werd gehanteerd om informatie achter te houden, vervalt. Defensie ‘gaat aan de slag met een nieuwe toets van mogelijkheden van meer transparantie’.

Mei 2019: Minister Bijleveld zegt toe na het zomerreces te komen met een reactie op voorstellen van Kamerleden omtrent meer transparantie inzake mogelijke burgerslachtoffers.

30 september 2019: Minister Bijleveld vraagt de Kamer om meer tijd voor deze inhoudelijke reactie, ‘in het kader van zorgvuldigheid’.

18 oktober 2019: NRC en NOS melden dat Nederlandse F-16’s de luchtaanval op Hawija uitvoerden. Het Pentagon heeft desgevraagd gezegd dat er daarbij zeventig burgerdoden vielen. Bijleveld belooft dat de Kamer ‘op korte termijn’ wordt geïnformeerd over de haalbaarheid van meer transparantie.

4 november 2019: minister Bijleveld meldt de Kamer dat ‘op basis van de door Centcom aangehaalde open bronnen’ bij een Nederlandse aanval op Hawija in juni 2015 ‘ongeveer 70 slachtoffers’ zijn gevallen, ‘zowel IS-strijders als burgers’.

Meer over; Ank Bijleveld politiek Hawija misdaad, recht en justitie Defensie Kamer conflicten, oorlog en vrede misdaad Arnout Brouwers

Waarom kan Rutte zich de burgerdoden in Hawija niet herinneren?

NU 26.11.2019 Ook na twee weken grondig onderzoek zijn de herinneringen van premier Mark Rutte over de Nederlandse bombardementen op Hawija waar tientallen burgerslachtoffers bij vielen niet gevonden. Uit de Kamerbrief van maandag bleek dat de premier “vermoedelijk” is geïnformeerd, maar Rutte kan het zich niet herinneren.

Woensdag 27.11.2019 debatteert de Tweede Kamer opnieuw met defensieminister Ank Bijleveld en ook met premier Rutte. Een deel van de Kamer vraagt zich af: hoe vergeet je zoiets?

“Ik kan niet in het hoofd van iemand kijken. Wat de premier zegt, neem ik voor waar aan. Ik denk wel dat ik het zou hebben onthouden”, zegt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers.

Ook Rob Jetten (D66) wil opheldering. “Mijn gevoel zegt dat het zoveel indruk op je zou maken dat je daar meer van wil weten.” PvdA’er Lodewijk Asscher, in het vorige kabinet nog vicepremier en minister zegt destijds niet geïnformeerd te zijn, maar denkt het anders wel onthouden te hebben. “Zoiets vergeet je niet snel.”

GroenLinks-leider Jesse Klaver noemt het zelfs “ongeloofwaardig” dat de premier zich niets herinnert van het gesprek met toenmalig defensieminister Jeanine Hennis over de luchtaanval op de Iraakse stad Hawija waar tientallen doden zijn gevallen.

NOS en NRC brachten begin november aan het licht dat bij Nederlandse bombardementen in Irak 74 burgerslachtoffers zijn gevallen. Vier burgerdoden bij een aanval op een woning in Mosoel en zeker zeventig burgerdoden bij het bombardement op een IS-bommenfabriek in Hawija.

Bijleveld wijst naar voorganger Hennis

Minister Ank Bijleveld moest twee weken geleden toegeven dat Nederland inderdaad verantwoordelijk was voor de aanval in Hawija. Zij voegde daaraan toe dat haar voorganger, Hennis, dat in 2015 al wist en dat voor de Tweede Kamer verzwegen had.

In een bijgaand feitenrelaas merkte Bijleveld terloops ook op dat het “aannemelijk” was dat het ministerie van Buitenlandse Zaken en van Algemene Zaken, het ministerie van premier Rutte, in 2015 op de hoogte zijn gesteld. Maar daar staat de premier helemaal niets van bij.

Het optreden van Bijleveld twee weken geleden riep bij de Kamer meer vragen dan antwoorden op: er moest zo snel mogelijk opheldering komen over wie wat wanneer wist.

Uit de Kamerbrief van afgelopen maandag blijkt dat Hennis in 2015 de toenmalig minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, mondeling heeft geïnformeerd over Hawija en dat ze de premier “vermoedelijk” over dit onderwerp heeft gesproken. De toon van haar boodschap zou “niet alarmerend” zijn geweest. Premier Rutte zegt zich dat gesprek niet te kunnen herinneren, maar sluit ook niet uit dat het wel heeft plaatsgevonden.

Zie ook: Oud-minister Hennis informeerde Rutte ‘vermoedelijk’ over luchtaanval Irak

Vragen over ‘vaagheid’ Kamerbrief

Wat D66’er Jetten betreft, is dit nog te vaag. “Wat wordt er bedoeld met ‘een alarmerende toon’?” Als alle info die nu bekend is, gedeeld zou zijn met de premier, dan lijkt hem dat iets wat hijzelf niet snel zal vergeten. Het is voor Jetten van belang hoe en welke info er gedeeld is.

Dat vindt ook Asscher. “Ik heb nog veel vragen. Iedereen die te horen krijgt dat er zeventig doden zijn gevallen bij een bombardement, die vergeet dat niet. Maar ik heb niet de indruk dat premier Rutte op die manier is geïnformeerd. Dat roept de vraag op wat Defensie verstaat onder informeren. Dat is belangrijk, omdat we moeten kunnen vertrouwen dat Defensie het hele verhaal vertelt.”

SP’er Sadet Karabulut kan moeilijk geloven dat na het zien van de beelden van de bombardementen en de berichten die destijds binnenkwamen er niet op een alarmerende toon met de premier is gesproken. “Was het misschien de bedoeling van Defensie om überhaupt niet te informeren?”, vraagt de SP’er zich af. Zij wijst erop dat Defensie de militaire missie tegen IS presenteerde als een effectieve oorlog met precisiebommen waar weinig burgerslachtoffers bij vielen.

Klaver denkt dat er meer speelt. “Je ziet dat minister Bijleveld twee weken geleden de berichtgeving waar gesproken wordt over zeventig doden bevestigt, maar dat verhaal is gaan veranderen nadat premier Rutte zei dat hij zich niet kan herinneren dat hierover is geïnformeerd.” aldus Klaver. “Ik heb de stellige indruk dat de nieuwe lijn van het kabinet gebouwd is om de uitspraak van Rutte dat hij zich niets meer kan herinneren. Hij is onhandig geweest en hij probeert zich er nu uit te redden.”

Minister Bijleveld overleefde een motie van wantrouwen. (Foto: Pro Shots)

Oppositie zal geloofwaardigheid Rutte betwisten

De oppositie zal van het debat gebruikmaken om de geloofwaardigheid van Rutte in twijfel te trekken. De premier kon zich eerder ook al de dividendmemo’s niet herinneren en ook tijdens de politieke nasleep van de Teevendeal had zijn ministerie moeite bepaalde zaken terug te halen.

De premier worstelt met de stikstofproblematiek en verkondigde dat de verlaging van de maximumsnelheid van 130 kilometer per uur naar 100 de “grootste crisis” van zijn negenjarig premierschap was. Toch lijkt het erop dat zowel Rutte als Bijleveld, die twee weken geleden nog ternauwernood een motie van wantrouwen overleefde, door kunnen. VVD en CDA steunen hun bewindspersonen en coalitiepartners D66 en CU zijn niet van plan een eigen koers te varen.

Hoewel het kabinet twee weken geleden nog sprak over zeventig doden en nu schrijft dat een precies aantal niet is vast te stellen, vindt Segers (CU) dat de Kamerbrief van maandag “maximale helderheid” biedt. “Er is helderheid gekomen over wanneer de info is binnengekomen en wanneer dat met de minister-president is gedeeld.”

D66’er Jetten is kritisch en wil dat Defensie leert van de fouten door onder andere actiever te onderzoeken hoeveel burgerslachtoffers er zijn gevallen na een Nederlandse aanval, maar vindt niet dat de positie van Rutte of van Bijleveld ter discussie staat. “Het is duidelijk dat Nederland destijds onvoldoende heeft gedaan om de onderste steen boven te krijgen. Dit is een hele harde les voor Defensie.”

Lees meer over: Politiek  Mark Rutte

Hoewel aanvankelijk werd gesproken van 70 doden bij Nederlandse luchtaanvallen in Irak, valt de exacte hoeveelheid burgerslachtoffers nog altijd niet vast te stellen. De Tweede Kamer debatteert woensdag over de kwestie. Ⓒ ANP

Coalitie houdt Rutte en Bijleveld uit de wind

Telegraaf 26.11.2019 De Tweede Kamer debatteert woensdag met premier Rutte en minister Bijleveld (Defensie) over burgerslachtoffers die in de strijd tegen IS vielen bij een luchtaanval van Nederlandse F-16’s in Irak. De coalitie lijkt vastbesloten de bewindslieden uit de wind te houden.

Voor partijleider Jetten van D66 hoeft de vertrouwensvraag niet meer op tafel te komen. „Die is bij het vorige debat al gesteld.” In dat debat was D66 van de coalitiepartijen nog het meest kritisch op het optreden van defensieminister Bijleveld. Nu lijkt de bewindsvrouw zich van bescherming verzekerd. De brief die Bijleveld maandagavond naar de Kamer stuurde is ook ’beter dan de vorige’.

Harde les

Wel blijft het een ’harde les’ dat er bij Defensie en de andere ministeries geen alarmbellen zijn gaan rinkelen toen het er op leek dat bij de Nederlandse luchtaanval van 2 op 3 juni 2015 op een bommenfabriek in het Iraakse Hawija burgerslachtoffers waren gevallen. Premier Rutte moet ’meer context’ schetsen, vindt Jetten.

Uit de nieuwe informatie blijkt dat behalve toenmalig minister Hennis ook ministers Van der Steur (Justitie) en Koenders (Buitenlandse Zaken) waren ingelicht over mogelijke burgerslachtoffers bij het bewuste bombardement. De informatie – grotere explosie dan verwacht, nader onderzoek nodig naar burgerslachtoffers – was met Ruttes ministerie Algemene Zaken gedeeld. Hennis had volgens haar eigen herinnering waarschijnlijk ook de premier mondeling van de bevindingen op de hoogte gesteld. Rutte sluit dat niet uit, maar kan zich het niet herinneren. Koenders herinnert het zich evenmin.

Hoewel aanvankelijk werd gesproken van zeventig doden, valt het exacte aantal burgerslachtoffers nog altijd niet vast te stellen. Evenmin is duidelijk geworden hoe het kon dat Hennis destijds de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd over Iraakse burgerslachtoffers bij Nederlandse luchtaanvallen.

“Ik kan niet in iemands hoofd kijken”

„Dit schept voor mij maximale helderheid”, zegt CU-leider Segers. Zelf denkt hij dat hij het wel zou onthouden als hem was verteld van mogelijke slachtoffers. ,,Maar ik kan niet in iemands hoofd kijken.” Nu is het zaak ’lessen te trekken’.

Dat vindt CDA-Kamerlid Van Helvert ook. „Er is onder de vorige minister een grote fout gemaakt door de Kamer niet te informeren. Dat is onder deze minister ontdekt. Nu moeten we ervan leren en zorgen voor meer transparantie over militaire operaties.” Het uitgangspunt voor Bijleveld is nu anders dan bij het debat van twee weken geleden dat de bewindsvrouw met de hakken over de sloot overleefde. „Toen had ze twee uur de tijd om de feiten op een rij te zetten. Nu twee weken.”

De oppositie neemt geen genoegen met de uitleg van Bijleveld. GL-voorman Klaver gelooft er niks van dat premier Rutte van niks wist. „Zelfs ik krijg informatie mee uit buitenlandse kranten. Rutte heeft een heel leger ambtenaren om die informatie voor hem te verzamelen.” PVV-leider Wilders noemt de uitleg ’ongeloofwaardig’. Volgens SP-Kamerlid Karabulut heeft de minister alleen nog maar meer mist gecreëerd.

Verwarrend

PvdA-leider Asscher vindt de brief van Bijleveld een ’onbevredigend en verwarrend verhaal’. „We hebben tijdens het vorige debat het vertrouwen opgezegd in de minister. Dat is met deze brief niet hersteld. Aan de andere kant moet je je er ook bij neerleggen als zo’n motie van wantrouwen het niet haalt.” Volgens de vice-premier uit het vorige kabinet speelt bij de positie van de PvdA ’op geen enkele manier’ mee dat partijgenoot Koenders was ingelicht over mogelijke burgerdoden. Asscher gelooft Koenders dat hij er niks van wist.

Bekijk meer van; gewapend conflict defensie Ank Bijleveld Mark Rutte Bert Koenders Hennis Segers Lodewijk Asscher Hawija Islamitische Staat

Hoe kun je zoveel burgerdoden vergeten? ‘Een rampzalig gegeven’

AD 26.11.2019 Hoe kun je een melding over burgerdoden nou vergeten, zoals premier Rutte en oud-minister Koenders claimen? (Ervarings)deskundigen aan het woord over ‘oorlogsmist’, verhullende formuleringen en de feilbaarheid van ons geheugen. ‘Hòe je iets zegt, maakt veel uit’.

Voor oppositiepartijen is het compleet ongeloofwaardig: zowel premier Mark Rutte heeft – net als toenmalig minister Bert Koenders – ‘geen herinnering’ aan het gesprek waarin Defensieminister Jeanine Hennis aangaf dat een Nederlands bombardement in Hawija (Irak) op 4 juni 2015 veel meer schade veroorzaakte dan gepland.

,,De toon van de boodschap was niet alarmerend”, schreef haar opvolger Ank Bijleveld (CDA) maandagavond aan de Tweede Kamer. ,,Ze maakte feitelijk melding van een explosie (…) en dat nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden gevallen waren.”

Rampzalig

Terwijl bij termen als bombardement, Irak en mogelijke burgerdoden toch alle alarmbellen af moeten gaan, zegt ook voormalig SP-Kamerlid Harry van Bommel, die jaren geleden al Kamervragen stelde over de kwestie: ,,De mogelijkheid van burgerslachtoffers is een rampzalig gegeven voor het kabinet: het is ondermijnend voor je draagvlak om een missie voort te zetten.”

Generaal-majoor buiten dienst Frank Van Kappen: ,,Als je iets op tafel krijgt met burgerslachtoffers is dat geen klein bier, volgens de procedures wordt dat gedeeld met de bazen van alle betrokken ministeries”, zegt de VVD-senator die in het verleden de VN-secretaris generaal adviseerde over vredesoperaties. Oud-Defensieminister Hans Hillen (CDA), op de vraag of hij een melding over burgerdoden zou onthouden: ,,Tuurlijk, je leeft heel erg mee.”

Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) meldde eerder deze week dat haar voorganger Hennis melding over mogelijke burgerdoden maakte bij Rutte en Koenders.

Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) meldde eerder deze week dat haar voorganger Hennis melding over mogelijke burgerdoden maakte bij Rutte en Koenders. © ANP

Hoe kan het dan dat Koenders en Rutte zich niks meer herinneren van zo’n letterlijk en figuurlijk explosieve mededeling? Is dat nu jaren later dan een gewiekste Haagse formulering om een kabinetscrisis te bezweren, of kan het zijn dat ze het daadwerkelijk niet meer weten?

Rechtspsycholoog Sophie van der Zee (Erasmus Universiteit Rotterdam) waarschuwt vooral dat we de vergeetachtigheid niet te makkelijk af moeten doen als functionele ‘Haagse amnesie’: ,,Je kijkt met kennis van nu terug. We weten nu van die waarschijnlijk 70 burgerdoden en zeggen dan: hoe kun je zoiets nou vergeten?

Maar in de wetenschap kennen we de term ‘hindsight bias’, de wijsheid achteraf. Op het moment dat je informatie hebt en de afloop nog niet kent, waardeer en taxeer je die anders. Zo verwijten we de kapitein van de Titanic dat hij ondanks de ijsbergen harder ging varen. Maar dat doen we omdat we weten dat het schip daardoor ten onder ging.”

Nog een voorbeeld: ,,Er is beroemd onderzoek naar de dood van een zwerver die overleed na een arrestatie op de stoep bij een Amsterdams politiebureau. Later is getuigen gevraagd of er sprake was van excessief geweld door de agenten.

De grote meerderheid zei: ja. Maar twee mensen waren milder, zij stelden dat er geen buitensporig geweld was toegepast. Wat bleek? Deze twee waren toeristen, zij wisten niet dat de zwerver uiteindelijk overleden was na de arrestatie. Zij redeneerden dus niet naar de uitkomst toe.”

Voormalig minister van Defensie Hans Hillen (CDA).

Voormalig minister van Defensie Hans Hillen (CDA). © ANP

Daarbij maakt het een enorm verschil wat er precies gemeld is, op welke toon, binnen welke context, zeggen Van der Zee, Hillen en Van Kappen: ,,Was het terloops”, zegt Van Kappen. ,,Of een uitgebreid schriftelijk verslag?” Hillen: ,,Vergeet niet dat het ministerschap een rollercoaster is, met de hele dag door zoveel informatie. En informatie over zulke zaken komt vaak druppelsgewijs binnen, uit verschillende bronnen, die elkaar soms ook tegenspreken.”

Van der Zee: ,,Stel dat toen tegen Rutte gezegd is: het bombardement is volgens plan uitgevoerd, het doel is uitgeschakeld, maar er is nog onduidelijkheid over mogelijke burgerdoden. Dan kan de boodschapper denken: ik heb het verteld, maar Rutte kan even goed denken: ik heb nooit meegekregen dat er zoveel burgerdoden gevallen zijn. In zekere zin hebben ze dan beiden gelijk.”

Daarom komt het er – ook in het debat vandaag –op aan hoe Hennis haar collega’s informeerde, welke woorden ze gebruikte, hoe uitgebreid het was. Iets dat oppositiepartijen exact zullen uitbenen. Daar moet ook duidelijkheid over komen, al is het maar om te voorkomen dat ambtenaren, adviseurs en ministers voortaan liever in vaagtaal communiceren, juist om latere politieke problemen te voorkomen onder het motto ‘wat niet weet, wat niet deert’. Van Bommel: ,,Je weet ook: hoe preciezer je het opschrijft, hoe pijnlijker het wordt.”

De ministers Jeanine Hennis van Defensie (VVD) en Bert Koenders van Buitenlandse Zaken (PvdA) zaken praten met de Tweede Kamer over de Artikel 100 brief inzake de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie in Afghanistan (in 2014).

De ministers Jeanine Hennis van Defensie (VVD) en Bert Koenders van Buitenlandse Zaken (PvdA) zaken praten met de Tweede Kamer over de Artikel 100 brief inzake de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie in Afghanistan (in 2014). © ANP

Premier Rutte en toenmalig minister Hennis tijdens een persconferentie in 2017. Ⓒ ANP

Hennis: ’Rutte vermoedelijk geïnformeerd over burgerdoden Irak’

Telegraaf 26.11.2019 Niet alleen toenmalig defensieminister Hennis, maar ook haar collega’s van destijds, Koenders (Buitenlandse Zaken) en Van der Steur (Justitie), waren ervan op de hoogte dat er bij een Nederlandse luchtaanval in Irak mogelijk burgerdoden waren gevallen. Ook premier Rutte wist er vermoedelijk van.

Rutte en Koenders zijn zelfs door Hennis, zo herinnert zij zich, ook mondeling geïnformeerd over de luchtaanval van 3 op 4 juni 2015, waarbij een Nederlandse F-16 een fabriekje onder vuur nam waar IS autobommen produceerde. Hoewel de toon van Hennis ’niet alarmerend’ zou zijn geweest, vertelde ze hen wel van ’secundaire explosies’ in het fabriekje en dat nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden waren gevallen. Zowel Koenders als Rutte zegt zich daar niks van te kunnen herinneren.

Een en ander blijkt uit nieuwe informatie die minister Bijleveld (Defensie) maandag in een uitgebreide brief aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Met het noemen van de premier en de andere ministers als ’medeweters’ bracht de CDA-bewindsvrouw zichzelf tijdens het debat van twee weken geleden in het nauw. Deze week moet zij andermaal verantwoording afleggen aan de Tweede Kamer, nu waarschijnlijk samen met de premier.

Herexamen Bijleveld

Tot op de dag van vandaag is nog steeds niet duidelijk hoeveel burgerslachtoffers er in 2015 in Irak door Nederlandse bommen zijn gevallen. En waarom tegenover de Kamer is ontkend dat er überhaupt burgers waren gedood door Nederlands toedoen, blijft nog even vaag.

Minister Ank Bijleveld bracht zichzelf in het nauw

Minister Ank Bijleveld (Defensie) moet het deze week allemaal toelichten als ze voor een herexamen naar de Tweede Kamer moet. Al komt ze beter beslagen ten ijs dan twee weken geleden, toen ze een motie van wantrouwen ternauwernood overleefde. Dat kwam onder meer doordat ze onduidelijk was over wat de andere ministers wisten die betrokken waren bij de militaire operatie tegen Islamitische Staat.

Bekijk ook: 

’Toon Bijleveld was niet goed’ 

Ambtelijke stuurgroep

Nu blijkt dat behalve de toenmalige minister van Defensie ook de minister van Veiligheid en Justitie (Van der Steur) en Koenders (Buitenlandse Zaken) waren geïnformeerd. Ook premier Rutte had ’kennis kunnen nemen’ van het verslag van een ambtelijke stuurgroep die een dag na de aanslag bijeenkwam.

De club hoge ambtenaren stelde vast dat bij een door Nederland uitgevoerde aanval van de coalitie op een IS-autobommenfabriek in de buurt van Kirkuk ’secundaire ontploffingen’ waren geweest en dat er daardoor mogelijk burgerslachtoffers waren gevallen.

Een verslag van de bijeenkomst is naar de betrokken ministeries gestuurd, waaronder dat van premier Rutte. Toenmalig defensieminister Hennis herinnert zich dat ze de bevindingen ook persoonlijk heeft meegedeeld aan Koenders en Rutte, al zou de toon bij dat gesprek ’niet alarmerend’ zijn geweest. De twee heren herinneren zich er niets van.

Nog altijd is onduidelijk hoeveel burgerdoden er zijn gevallen bij de luchtaanval die Nederlandse F-16’s in de nacht van 2 op 3 juni uitvoerden in Hawija. „De uren en dagen na deze wapeninzet waren met veel onzekerheden omgeven.”

Geen verkeerde afwegingen

Ondanks de duisternis was het de jachtvliegers al duidelijk dat de explosies groter waren dan verwacht. Even later konden onderzoekers van het Amerikaanse legeronderdeel Centcom dat ook vaststellen, net als dat het aannemelijk was dat er burgers om het leven waren gekomen.

Van fouten in het uitkiezen van het doel was geen sprake, van verkeerde operationele afwegingen evenmin, concludeerden de Amerikanen, een conclusie die Defensie een jaar later ook trok. Maar waar in ambtelijk overleg werd verwezen naar een finaal oordeel, bleef dat van de Amerikanen uit, aangezien het finale rapport over de aanval nooit is verschenen.

’Ongeloofwaardig’

„De antwoorden van het kabinet zijn onthutsend en ongeloofwaardig”, reageert GroenLinks-leider Jesse Klaver. „Het is moeilijk te geloven dat de premier zich niets herinnert van een gesprek over burgerdoden door toedoen van het Nederlandse leger.” Het was GroenLinks dat bij het vorige debat de motie van wantrouwen tegen Bijleveld indiende.

Bekijk ook: 

Dit gebeurt er voordat F-16 bom laat vallen 

Bekijk ook: 

F-16-vlieger ziek van vergisbom 

Bekijk meer van; defensie Hennis de Kamer Bert Koenders Ank Bijleveld Mark Rutte Ard van der Steur Tweede Kamer der Staten-Generaal

Oud-minister Hennis informeerde Rutte ‘vermoedelijk’ over luchtaanval Irak

NU 26.11.2019 Voormalig minister van Defensie Jeanine Hennis herinnert zich dat ze in 2015 “vermoedelijk” premier Mark Rutte mondeling heeft geïnformeerd over het bombardement in Hawija. Ook toenmalig minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken zou volgens haar zijn ingelicht.

Dat staat in een Kamerbrief van minister Ank Bijleveld van Defensie. Rutte en Koenders kunnen zich het gesprek niet herinneren, staat ook in de brief.

De minister-president heeft “geen herinnering aan een dergelijk gesprek’, maar “sluit ook niet uit dat dit gesprek heeft plaatsgevonden”.

Volgens Hennis heeft ze geen aantallen genoemd toen ze over het aantal burgerslachtoffers sprak. Ook zou “de toon van de boodschap niet alarmerend” zijn geweest.

Ze zou feitelijk hebben verteld dat er bij de aanval van Nederlandse F-16’s sprake was van secundaire explosies en dat onderzocht moest worden of er ook burgerdoden waren gevallen.

In de nacht van 2 op 3 juni 2015 werd in het Iraakse Hawija een bommenfabriek van Islamitische Staat (IS) geraakt door een bom die kort daarvoor was afgeworpen door een Nederlandse F-16. Er vielen zeker zeventig doden, onder wie een groot aantal burgerslachtoffers.

Premier Rutte zei begin november ook al dat hij zich niet kan herinneren of hij in 2015 is geïnformeerd over de Nederlandse luchtaanval waarbij burgers om het leven kwamen.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer met minister Bijleveld over de luchtaanval. Mogelijk is Rutte daar ook bij aanwezig.

Lees meer over: Politiek

 

Rutte en Koenders blijven ontkennen dat ze wisten van burgerdoden Irak

Elsevier 26.11.2019 Premier Mark Rutte (VVD) is ‘vermoedelijk’ geïnformeerd over mogelijke burgerdoden bij het bombardement op een IS-bommenfabriek in de Iraakse stad Hawija in 2015. Dat blijkt uit een brief die minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) maandagavond naar de Tweede Kamer stuurde. Ex-minister Bert Koenders (PvdA, Buitenlandse Zaken) wist er volgens de brief zeker van, maar zegt net als Rutte dat hij van niets wist.

‘Vermoedelijk’ heeft toenmalig minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) in juni 2015 Rutte mondeling op de hoogte gesteld van het Nederlandse bombardement op Hawija, schrijft Bijleveld. In het gesprek zou de voormalige bewindsvrouw, die nu de hoogste vertegenwoordiger is van de Verenigde Naties in Irak, de premier hebben laten weten dat meer onderzoek nodig was om vast te stellen of er burgerslachtoffers waren gevallen.

Lees ook dit commentaar van Eric Vrijsen: Weinig verheffende politieke spelletjes na  burgerdoden Irak

‘De minister-president heeft geen herinnering aan een dergelijk gesprek, maar sluit ook niet uit dat dit heeft plaatsgevonden,’ schrijft minister Bijleveld in de brief. ‘Er staat mij niets van bij,’ zei Rutte begin deze maand al, nadat de CDA-minister het ‘aannemelijk’ had genoemd dat andere ministers van de burgerdoden op de hoogte waren. Toch sloot de premier niet bij voorbaat uit dat het hem of zijn ambtenaren destijds wel ter ore is gekomen.

De toon van Hennis was echter ‘niet alarmerend’ en er zijn geen aantallen burgerslachtoffers genoemd, zei de toenmalige VVD-minister, die alleen ‘feitelijk melding maakte van een secundaire explosie na inzet van Nederlandse F-16’s, de oorzaak van de explosies, en dat nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden zouden zijn gevallen’. Dat is te lezen in de brief van Bijleveld, die bevestigt dat Rutte niet uitsluit dat het gesprek heeft plaatsgevonden, en dat Koenders volhoudt dat hij er niet over is geïnformeerd.

Vaststaat dat ambtenaren van betrokken ministeries (de zogeheten Stuurgroep Missies en Operaties) een dag na de aanval, op 4 juni, hebben gesproken over de gebeurtenis. In het overleg werd de mogelijkheid genoemd van eventuele burgerdoden, maar een concreet aantal werd niet genoemd. Daarna is bijna een jaar niet over de luchtaanval gesproken in de stuurgroep of bij ander overleg tussen ministeries, schrijft Bijleveld.

De minister geeft er in haar brief geen duidelijkheid over waarom haar voorganger Hennis in 2015, enkele weken na de aanval, de Tweede Kamer niet juist heeft geïnformeerd. De VVD-bewindsvrouw zei destijds dat er geen burgerdoden waren gevallen. Kort na de aanval verschenen al berichten, waaronder van persbureau Reuters, waarin sprake was van ongeveer zeventig burgerdoden.

Defensie kan rapport over burgerdoden niet vinden, onthulde Eric Vrijsen eerder deze maand

‘In de Nederlandse media is destijds niet bericht over de aanval,’ schrijft Bijleveld in haar brief. ‘Tegelijkertijd was er in deze periode sprake van ISIS-propaganda die volledig gericht was op het in diskrediet brengen van de acties van de anti-ISIS coalitie, zoals de wapeninzet in Hawija.’ Pas vorige maand maakten Nederlandse media (Nieuwsuur en NRC) voor het eerst melding van burgerslachtoffers bij de aanval op de bommenfabriek van terreurgroep Islamitische Staat.

Op dinsdag 6 november debatteerde Bijleveld met de Tweede Kamer over de kwestie. Bijna de voltallige oppositie zegde het vertrouwen in de minister toen op, maar SGP en onafhankelijk Kamerlid Wybren van Haga stemden net als de coalitiepartijen tegen een motie van wantrouwen. Die overleefde Bijleveld, die haar ‘oprechte excuses’ aanbood voor het verkeerd informeren van de Kamer. De minister is ook politiek verantwoordelijk voor het handelen van haar voorganger.

‘Woordje “vermoedelijk” duidt erop dat Hennis aan het gissen is’

‘Het woordje “vermoedelijk” duidt er al op dat ze zelf eigenlijk min of meer aan het gissen is hoe het is gegaan,’ zei Elsevier Weekblad-redacteur Carla Joosten in Den Haag dinsdagochtend in redioprogramma Goedemorgen Nederland van WNL over de verklaringen van oud-minister Hennis. Volgens Joosten ‘dekt hij [premier Rutte] zichzelf al helemaal in’ door te zeggen dat hij geen herinnering heeft aan een gesprek over burgerdoden, maar tegelijk niet uit te sluiten dat het hem wel is verteld. ‘Dit kennen we van hem natuurlijk heel goed. “Ik heb daar geen actieve herinnering aan.” Dat is toch een beetje een ijkzin van hem.’

Volgens Joosten gaat minister Bijleveld woensdag, wanneer de kwestie in de Tweede Kamer opnieuw wordt besproken, wederom een moeilijk debat tegemoet. ‘Ze zal weer excuses moeten maken, van “misschien heb ik dingen te hard gezegd, het blijkt toch allemaal wat vager te zijn gegaan”, want dat is eigenlijk de kern van deze brief.’ Ook vindt de EW-redacteur het opmerkelijk dat Koenders – van wie Hennis zeker wist dat ze hem over mogelijke burgerdoden had gesproken – blijft volhouden dat hij niet op de hoogte is gebracht. ‘Dat werkt dan ook weer een beetje ten positieve van Rutte, want hij is niet de enige die het zich niet herinnert.’

Lees ook deze column van Philip van Tijn Bombardement in Hawija: bijzaken worden politieke hoofdzaken

Tweede Kamerlid Jan Paternotte van coalitiepartij D66 zegt dat ‘dit allemaal voorkomen had kunnen worden’ als het ministerie van Defensie duidelijker en transparanter had gecommuniceerd: ‘Als we met elkaar de afspraak hadden van, zodra het kan, zodra het veilig is, breng je gewoon alle informatie naar buiten over zo’n militaire missie waar je gebombardeerd hebt en ook als er eventuele slachtoffers zijn.’ De minister van Defensie heeft in haar brief al beloofd in de toekomst de Tweede Kamer sneller te informeren over burgerslachtoffers die vallen door Nederlandse militaire acties. Dat zal ‘standaard en zo snel mogelijk vertrouwelijk’ gebeuren.

Oppositie niet overtuigd: ‘Wie gelooft Rutte nog?’

Gezien de reacties op Twitter zijn de oppositiepartijen van links tot rechts niet overtuigd door de brief. Velen trekken de verklaringen van Bijleveld, Hennis en Rutte in twijfel. Een selectie van de tweets:

GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver vindt het ‘ongeloofwaardig’ dat Rutte zich niets herinnert, en vraagt zich af of er ‘dan niemand is die de premier daarover informeert’:

 Jesse Klaver

RTL Nieuws

@RTLnieuws

In de Kamerbrief staat verder dat de minister-president ‘geen herinnering heeft aan een dergelijk gesprek’. https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/4933821/hawijapremier-rutte-vermoedelijk-mondeling-geinformeerd-over 197  
Volgens SP-Kamerlid Sadet Karabulut is het ‘niet te geloven’ dat Rutte en Koenders ‘hun herinneringen “kwijt” zijn’, en ‘is gelogen tegen de Tweede Kamer’. Tevens denkt ze dat het ‘nooit de bedoeling’ was om het parlement de waarheid te vertellen:

Sadet Karabulut

@SadetKarabulut

Het is niet te geloven dat de minister-president en minister van Buitenlandse Zaken hun herinneringen ‘kwijt’ zijn. Het is onacceptabel dat niemand heeft gevraagd en laten onderzoeken burgerslachtoffers. Ook niet na een heftige explosie. Wel is gelogen tegen de Tweede Kamer.

Sadet Karabulut

@SadetKarabulut    

En voor alle duidelijkheid en tegen alle spin in. Ze hadden het kunnen en moeten weten. Alleen al de SP fractie heeft bijna twintig keer vragen gesteld over burgerslachtoffers. Maar het was nooit de bedoeling ons de waarheid te vertellen. Tot op de dag van vandaag. Dat kan niet. 28  

Henk Krol

@HenkKrol

De – in mijn ogen – belangrijkste passage uit de zojuist verzonden brief aan de Kamer van minister Bijleveld over het haperende geheugen van de minister-president.

Afbeelding weergeven op Twitter
‘Wie gelooft Rutte nog?’ PVV-leider Geert Wilders in elk geval niet:

Geert Wilders

@geertwilderspvv

Wie gelooft Rutte nog? https://twitter.com/fonslambie/status/1199047710554435590 

Fons Lambie

@fonslambie

Brief kabinet over #burgerslachtoffers in #Irak: zowel premier Rutte als toenmalig minister Koenders hebben “geen herinneringen” aan gesprek met minister Hennis over bombardement in #Hawija.

Afbeelding weergeven op Twitter

Forum voor Democratie-lijsttrekker Thierry Baudet is sceptisch over het ‘vermoedelijk’ informeren van premier Rutte door ex-minister Hennis:

Thierry Baudet

@thierrybaudet

ThePostOnline

@TPOnl

Jeanine Hennis: Ik heb vermoedelijk Mark Rutte geïnformeerd over mogelijke burgerdoden Irak https://ift.tt/37BUvje 988  

Gerelateerde artikelen;

Hawija in oktober 2017, nadat de stad was bevrijd van IS. 

Hawija in oktober 2017, nadat de stad was bevrijd van IS. Foto Ali Mukarrem Garip/Getty

Niemand vroeg door na de bom op Hawija

NRC 26.11.2019 Na het bombardement op de Irakese stad Hawija in 2015 waren er aanwijzingen dat er veel burgerdoden te betreuren waren. Bewindslieden toonden weinig belangstelling.

Kon men het weten? En zo ja, wilde men het weten? Deze twee vragen rijzen bij lezing van het nieuwste feitenrelaas van minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) over de bloedige gevolgen van de Nederlandse luchtaanval op Hawija, op 3 juni 2015.

Bij de aanval vonden 70 burgers de dood, zo bevestigde het Amerikaans opperbevel Centcom in december 2018 aan NRC en NOS, die de aanval samen onderzochten. Onder hen waren 22 vrouwen en 26 kinderen, berichtte NGO Airwars al eerder op basis van ooggetuigeverslagen.

Ja, men kon snel na de aanval al het nodige weten, blijkt uit het relaas van Bijleveld maandagavond. Immers, er waren vanuit de lucht wel veel verwoeste woonhuizen na het bombardement te zien. Op 7 juni 2015 ging een officier naar het hoofdkwartier van de internationale coalitie in Qatar, en hoorde daar meer details over de schade.

Lees ook: Hoe een Nederlandse bom 70 burgers doodde

Op 4 november 2019, onlangs dus, was Bijleveld nog stelliger en concreter. Uit haar brief aan de Tweede Kamer van toen bleek dat in militaire kring al snel bekend was dat de cirkel van vernietiging in Hawija veel wijder was dan waarmee de coalitie bij de planning rekening had gehouden.

„Uit ons eigen Battle Damage Assesment (BDA) bleek direct dat er sprake was van onbedoelde nevenschade”. Een eerste rapport van de Amerikanen dat Defensie op 15 juni 2015 ontving, noemde burgerslachtoffers „geloofwaardig”.

Haar voorganger, Jeanine Hennis (VVD), had daarom de Kamer verkeerd ingelicht, aldus Bijleveld. Hennis schreef op 24 juni 2015 dat „voor zover bekend” er geen burgerslachtoffers waren gevallen bij Nederlandse bombardementen. „Dat was fout”, zei Bijleveld daarover toen.

NRC en NOS stuitten bij hun eigen onderzoek ook op veel aanwijzingen dat al vroeg duidelijk was dat er veel burgerslachtoffers waren. Op 4 juni meldde Reuters al de mogelijkheid van burgerslachtoffers, mede op basis van uitlatingen van ‘veiligheidsfunctionarissen’.

„Een luchtaanval van de door de VS geleide coalitie heeft een hele wijk platgelegd in een Noord-Irakese stad die wordt gecontroleerd door militanten van IS. Tientallen mensen werden gedood, inclusief burgers, zeiden getuigen en veiligheidsfunctionarissen.”

Er werd vooral veel afgewacht

Commandant John Hesterman van de luchtoperaties tegen IS kondigde op 5 juni een onderzoek aan, zoals gebruikelijk bij aanwijzingen van burgerslachtoffers. Een paar weken later, op 24 juni, zei Pentagon-woordvoerder Steve Warren dat een onderzoek was begonnen, nadat eerdere aanwijzingen „geloofwaardig”, waren gebleken.

Als men in de junidagen van 2015 stevige aanwijzingen had dat het beleid van Nederland – geen burgerslachtoffers, in elk geval zo min mogelijk – in Hawija op een fiasco was uitgelopen, wilde men dat dan wel weten? Voor wie de brief van Bijleveld leest, lijkt het antwoord nee.

In de maanden en jaren na die junimaand 2015, werd vooral veel afgewacht in Den Haag: op nadere rapporten van het Amerikaans opperbevel, op eigen onderzoeken, eerst van Defensie, later van het Openbaar Ministerie. Niemand uit het kabinet toonde indringende belangstelling. Hennis niet als eerst verantwoordelijke minister. Premier Mark Rutte niet als coördinator van het regeringsbeleid; hij werd slechts summier geïnformeerd.

En Bert Koenders als minister van Buitenlandse Zaken (PvdA) en eerste ondertekenaar van brieven over de voortgang van de F-16-missie tegen IS, evenmin. Informatie van het Rode Kruis aan de Nederlandse ambassade in Bagdad over burgerdoden in onder meer Hawija, is geen aanleiding voor een actievere houding van ‘BuZa’.

De patronen die minister Bijleveld maandagavond schetst, herinneren enigszins aan een ander drama met honderd keer zoveel burgerdoden, de val van Srebrenica in 1995. De parlementaire enquête-commissie die het Srebrenica-drama met 7.000 slachtoffers onderzocht, sprak in 2002 over „onwil” van ambtenaren en militairen om actief op zoek te gaan naar onwelkome informatie die haaks stond op heersende veronderstellingen. Toenmalig NIOD-directeur Hans Blom had het over „het gebrek aan goede wil om uit eigen initiatief te zorgen dat de minister zo goed mogelijk werd geïnformeerd”.

Zeventien jaar later zijn er opnieuw aanwijzingen voor zo’n gebrek aan wil – nu ook van politici – om onwelkome informatie op de agenda te krijgen. Als mogelijke verklaring spelen ten minste drie fenomenen een rol: de onvolledigheid en dubbelzinnigheid van de informatie die juni 2015 voorhanden was, de manier waarop informatiestromen functioneren, en de fase van de oorlog tegen IS in 2015.

Daags na de aanval op Hawija zei de Amerikaanse commandant John Hesterman tijdens een persconferentie dat er „geen bewijzen” waren van burgerslachtoffers, wel aanwijzingen. Zijn staf beschikte wel over (lucht-)beelden van ingestorte en weggevaagde huizen en gebouwen. Het bergen van lichamen in de puinhopen, het identificeren van slachtoffers, het onderscheiden van IS-strijders (vrijwel altijd in burger) en ‘non-combattanten’, het was allemaal onmogelijk.

Lees ook: het interview met minister Bijleveld: ‘burgerslachtoffers calculeren we niet in, zo opereren we niet’

Verder was in die in juni-dagen vooral tevredenheid over het uitschakelen van de bommenfabriek van IS. Een belangrijk militair doelwit, vlak bij de frontlijn richting de stad Kirkuk, was ermee uitgeschakeld. De berichten in Irak daarover waren „positief”, schrijft Bijleveld in haar brief.

Slecht nieuws is onwelkom

Voor ambtenaren zijn voorlopigheden en dubbelzinnigheden aanleiding om ‘nader onderzoek’ af te wachten. „Onrijpheid” van informatie, noemt oud-minister Ed van Thijn dat in zijn boek De Informatie-paradox (2004). Hij somt daarin maar liefst dertig „dwingende, legitieme redenen” voor ambtenaren om „de minister (nog) niet te informeren”.

Behalve onrijp geachte informatie gaat het om zaken als ‘gedoebeperking’, ‘onwelkome boodschap’, ‘slecht nieuws schaadt de eigen organisatie’, ‘collegialiteit’ (geen ‘matennaaien”) , ‘informatie is te vertrouwelijk voor derden’, en ‘strijdigheid met het belang van de staat’.

Veel van dit alles kan een rol hebben gespeeld in de Hawija-casus. De eerste drie hebben te maken met het slechte nieuws over de vele burgerslachtoffers waarop niemand zat te wachten.

De collegialiteit speelt vooral in situaties waarbij meerdere departementen zijn betrokken en men elkaar tegenkomt in interdepartementale werkgroepen, zoals de Stuurgroep Missies en Operaties. De laatste twee factoren hebben te maken met de geclassificeerde informatie. Verspreiding van die informatie kan uitlekken en de vijand in de kaart spelen.

De fase van de oorlog tegen IS, anno 2015, stimuleerde evenmin het actief informeren naar een mogelijk bloedbad door een Nederlandse bom. Die oorlog kwam dichtbij door een reeks terreuraanslagen. Bijleveld refereert eraan in haar nieuwste brief. In zo’ n situatie worden burgerdoden anders gewogen dan nu.

Het oersterke geloof in hightech-bommen, speelde daarbij ook een rol. In een Kamerdebat, eind juni 2015, zei toenmalig minister Hennis: „Het is zo precies. Het is niet zo dat je gelijk een complete wijk of regio platlegt. Dat komt door die smart weapons waarover ik net sprak.” In augustus 2015 had de coalitie na 5.000 bombardementen twee burgerdoden toegegeven.

Ook bij de media, steeds bepalender voor de ambtelijk-politieke agenda in Den Haag, was er geen grote aandacht voor het onderwerp burgerdoden. De aanval op Hawija werd in Nederlandse media niet gemeld, stelt Bijleveld vast. Burgerdoden werden voor journalisten pas later in de oorlog tegen IS een groot issue.

Later deze week buigt de Tweede Kamer zich opnieuw over ‘Hawija’. Hoeveel begrip Kamerleden willen opbrengen voor de historische context en ambtelijke gedragingen van destijds, zal dan blijken.

Tijdens een eerder debat over Hawija wees de minister naar andere ministeries, die waarschijnlijk ook van de zaak geweten hadden. Beeld ANP

Bijleveld komt terug op eerdere beweringen over ‘Hawija’

Trouw 25.11.2019 Het was nooit duidelijk hoeveel doden er precies zijn gevallen, zegt Defensie nu over het bombardement in Irak.

Defensieminister Ank Bijleveld moet de klappen opvangen rond de vraag welke bewindspersonen in juni 2015 wisten van burgerdoden bij een bombardement in het Irakese Hawija. Het Kamerdebat hierover vindt vermoedelijk woensdag plaats.

De minister stuurde maandagavond een uitgebreide brief naar de Kamer. Daarin probeert ze een antwoord te geven op vragen rond haar bewering van drie weken geleden dat het ‘aannemelijk’ was dat andere betrokken ministeries destijds door Defensie op de hoogte waren gesteld.

Die maand loog toenmalig defensieminister Jeanine Hennis tot tweemaal toe tegen de Kamer over een Nederlandse rol bij burgerdoden, door iedere betrokkenheid te ontkennen. Door de formulering van Bijleveld rees de vraag wat premier Mark Rutte al die tijd wist.

Bijleveld schrijft nu dat het nooit duidelijk is geweest hoeveel burgerdoden er precies in Hawija zijn gevallen. In de bewuste nacht van 2 op 3 juni konden de Nederlandse gevechtspiloten niet vaststellen wat de precieze gevolgen waren toen hun aanval op een bommenfabriek in het gebied van Islamitische Staat tot een veel grotere ontploffing leidde dan verwacht. Ook een eerste Nederlands onderzoek bracht op 9 juni geen helderheid, evenmin als een eerste Amerikaans onderzoek van 15 juni.

Omdat het allemaal niet precies duidelijk was, is er op 4 juni in een overleg tussen hoge ambtenaren van verschillende ministeries niet gesproken over aantallen burgerdoden. Wel meldde Defensie dat er meer schade was dan verwacht en dat de mogelijkheid van burgerdoden onderzocht werd.

Vergaloppeerd

Na het overleg bracht een ambtenaar van buitenlandse zaken minister Bert Koenders schriftelijk op de hoogte. Premier Mark Rutte kreeg nog niets te horen, want zijn vertegenwoordiger was die dag niet bij het overleg.

Hennis heeft ergens in juni wel aan Koenders, en naar zij zich herinnert vermoedelijk ook aan Rutte, over mogelijke burgerdoden verteld. Haar toon was ‘niet alarmistisch’, en Koenders en Rutte herinneren zich de gesprekken niet meer.

Als de nieuwe uitleg klopt, heeft Bijleveld zich in het vorige debat over Hawija vergaloppeerd. Toen zei ze dat aan Hennis op 9 juni is verteld dat er ‘veel meer nevenschade’ was dan verwacht, en ‘dat er waarschijnlijk ook veel burgerslachtoffers bij waren gevallen’.

In de brief van maandag betoogt Bijleveld juist dat nooit duidelijk is geworden hoeveel burgerslachtoffers er zijn gevallen, omdat Nederland en de VS dit niet ter plaatse konden controleren.

Een ander open einde is de boodschap van Defensie tijdens het overleg met andere departementen op 4 juni. Daarin werd volgens de brief van maandag summier verteld dat na het bombardement springstof in de fabriek tot ontploffing kwam, en dat in Irakese media ‘de mogelijkheid van eventuele burgerslachtoffers werd genoemd’.

Defensie had destijds echter ook informatie uit eigen hand, zo valt op een andere pagina te lezen. Al tijdens de aanval ‘was het voor de vliegers duidelijk dat de secundaire explosies veel groter waren dan verwacht en dat sprake was van aanzienlijke schade aan diverse gebouwen’.

De nieuwe lezing maakt het verklaarbaar dat Rutte zich niets meer kan herinneren van mogelijke burgerdoden, maar brengt Bijleveld juist in de problemen. Als zij drie weken geleden in de Kamer een ander beeld schetste dan nu uit haar brief naar voren komt, is de vraag wanneer de Kamer haar nog moet geloven.

Loodzwaar debat

De minister wacht dan ook een loodzwaar debat. Drie weken geleden raakte ze tijdens het eerste debat over Hawija al politiek beschadigd. Vrijwel de gehele oppositie steunde toen een motie van wantrouwen tegen de minister.

Ook is Bijleveld politiek verantwoordelijk voor het feit dat de informatie die Defensie op 4 juni met andere ministeries deelde, een veel vager beeld geeft van de gebeurtenissen rond Hawija dan dat men blijkens de meldingen van de eigen piloten vermoedde. Bijleveld zal de Kamer nu moeten overtuigen dat zij de juiste persoon is om deze informatievoorziening in de toekomst te verbeteren.

Daarbij zal vermoedelijk ook een nieuw onderzoek naar Hawija discussiepunt worden. Want naar nu blijkt is er tot en met 2016 wel onderzoek gedaan door de Amerikaanse krijgsmacht, maar heeft dat alleen voorlopige bevindingen opgeleverd. “Recente navraag leert dat er inderdaad nooit een finaal rapport, oftewel Closure Report, is opgemaakt.”

Lees ook: De feiten over Hawija zijn nog steeds niet boven water

De minister van defensie en verschillende ministeries zijn druk op zoek naar documenten over het bombardement in Hawija, Irak. De Tweede Kamer raakt geïrriteerd. ‘Bizar hoeveel tijd ze hiervoor nodig hebben, deze zaak stinkt.’

Waarom de gehavende minister Bijleveld toch mag blijven

Met een ware Houdini-act ontsnapte minister Ank Bijleveld van defensie aan aftreden. Ze overleefde op het nippertje een motie van wantrouwen, ingediend door GroenLinks. 

Meer over; Ank Bijleveld Hawija politiek Defensie Mark Rutte Kamer Marno de Boer

Minister Ank Bijleveld (Defensie) en kolonel-vlieger Peter Tankink (directie Operaties) tijdens een persconferentie over een aanval van een Nederlandse F-16 op een autobommenfabriek van IS in het Iraakse Hawija in 2015. Beeld ANP

Defensie sloeg nooit groot alarm over luchtaanval op Hawija

VK 25.11.2019 Het ministerie van Defensie sloeg nooit groot alarm, ook niet intern, over de gevolgen van de luchtaanval op Hawija in juni 2015. Het informeerde andere betrokken ministeries langs de gebruikelijke ambtelijke kanalen, maar in algemene bewoordingen.

Toenmalig minister Jeanine Hennis herinnert zich dat ze ‘vermoedelijk’ premier Mark Rutte mondeling heeft ingelicht in juni 2015, ook op een ‘niet alarmerende toon’.

Rutte ‘heeft geen herinnering aan een dergelijk gesprek, maar sluit ook niet uit dat dit heeft plaatsgevonden’. Dat blijkt uit een brief die minister van Defensie Ank Bijleveld maandagavond naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, mede namens de premier en de ministers van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Justitie.

Naar de brief werd met spanning uitgekeken, vooral toen premier Rutte en de twee PvdA-ministers van Buitenlandse Zaken van destijds, Bert Koenders en Lilianne Ploumen, verklaarden zich niet te herinneren over het voorval ingelicht te zijn.

De brief bevat tussen de regels door wel een verklaring voor het formeel delen van informatie met andere ministeries, wat keurig gebeurd is (al was Algemene Zaken niet aanwezig bij de eerste briefing hierover op 4 juni 2015) en het feit dat er niemand op aansloeg.

Daarbij helpt een cruciaal zinnetje in Bijlevelds brief, dat verschillende keren terugkeert: ‘Aantallen mogelijke burgerslachtoffers zijn daarbij niet genoemd, aangezien deze niet konden worden vastgesteld.’

De verklaring zit dus in het verschil tussen enerzijds de alarmerende open rapportages in buitenlandse media (Nederlandse media schreven niet over Hawija) en door ngo’s over grote, maar sterk wisselende en onbevestigde aantallen doden; en anderzijds ‘ambtelijk aanvaarde, want bevestigde doden’.

Vertrouwelijke lijst

Wat betreft de eerste categorie waren er direct nieuwsberichten van Reuters, Al Jazeera en uit de Iraakse pers. In augustus 2015 gaf het Internationale Rode Kruis aan Buitenlandse Zaken een vertrouwelijke lijst van onbevestigde gevallen van burgerslachtoffers, waaronder een aanval op Hawija op 4 juni, waarbij naar verluidt 170 burgers waren gedood en honderden anderen verwond.

‘Het was niet duidelijk of dezelfde aanval werd bedoeld als Nederlandse wapeninzet in Hawija in de nacht van 2 op 3 juni’, meldt de brief. Een rapport van de ngo Airwars uit die tijd gaf aan dat dat naar verluidt 70 burgers waren gedood, ‘maar maakt ook melding van berichtgeving die sprak over 150 burgerslachtoffers’.

Officieel echter was er geen duidelijkheid over aantallen doden – en die zou ook, tot de dag van vandaag, nooit komen. Er was het bericht van 15 juni 2015 van het Amerikaanse hoofdkwartier van de anti-IS-coalitie, Centcom, dat het ‘geloofwaardig’ achtte dat er burgerslachtoffers waren gevallen, maar dat niet kon verifiëren of falsifiëren. In een later rapport noemde Centcom het ‘waarschijnlijk’ dat er burgerdoden waren gevallen. Een uiteindelijk rapport is er nooit gekomen.

Doordat in de officiële communicatie van Defensie – klaarblijkelijk ook tussen de departementen – de voorzichtige lijn werd gehandhaafd dat er ‘mogelijk’ of ‘waarschijnlijk’ burgerdoden waren gevallen, zonder context te geven over de onbevestigde berichten dat het ging om tientallen burgerdoden, konden de gevolgen van de luchtaanval op Hawija jarenlang onder de radar blijven.

Onderwijl werden alle betrokken partijen formeel wel op de hoogte gesteld en kon het OM ook onderzoek doen en concluderen dat er geen aanleiding was tot vervolgonderzoek. Ambtelijk klopte alles dus wellicht, maar deze week zal de Tweede Kamer zich in een debat uitspreken over de vraag of ze vindt dat politiek ook alles klopt.

Meer over; Hawija politiek Mark Rutte Tweede Kamer Arnout Brouwers

De Speld: Bijleveld neemt verantwoordelijkheid maar ‘het was wel al een rotzooitje’

Minister informeert Tweede Kamer over gang van zaken rond Hawija

RO 25.11.2019 Minister Ank Bijleveld heeft de Tweede Kamer vandaag geïnformeerd over hoe de informatie over de wapeninzet in Hawija met de verschillende ministeries is gedeeld. De minister schrijft verder namens de minister-president en de betrokken ministers hoe Defensie in de toekomst transparanter kan zijn over de gevolgen van de Nederlandse inzet en wat kan worden gedaan met de afhandeling van eventuele schade.

Daarnaast heeft de minister van Defensie antwoorden op Kamervragen van de Tweede Kamerleden Diks (GroenLinks) en Karabulut (SP) naar de Kamer gestuurd.

De Tweede kamer heeft aangegeven snel na het ontvangen van de brief een debat te willen met de minister-president en minister van Defensie Bijleveld.

Kamerstukken;

Kamerbrief met antwoorden op nadere vragen over de wapeninzet in Hawija

Kamerstuk: Kamerbrief | 25-11-2019

Beantwoording Kamervragen over een passage uit het boek Missie F-16 over mogelijke burgerslachtoffers in Irak

Kamerstuk: Kamervragen | 25-11-2019

Beantwoording Kamervragen over een luchtaanval op Mosul in Irak

Kamerstuk: Kamervragen | 25-11-2019

Zie ook;

Oud-minister Hennis informeerde Rutte ‘vermoedelijk’ over luchtaanval Irak

NU 25.11.2019 Voormalig minister van Defensie Jeanine Hennis herinnert zich dat ze in 2015 “vermoedelijk” premier Mark Rutte mondeling heeft geïnformeerd over het bombardement in Hawija. Ook toenmalig minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken zou volgens haar zijn ingelicht.

Dat staat in een Kamerbrief van minister Ank Bijleveld van Defensie. Rutte en Koenders kunnen zich het gesprek niet herinneren, staat ook in de brief.

De minister-president heeft “geen herinnering heeft aan een dergelijk gesprek’, maar “sluit ook niet uit dat dit gesprek heeft plaatsgevonden”.

Volgens Hennis heeft ze geen aantallen genoemd toen ze over het aantal burgerslachtoffers sprak. Ook zou “de toon van de boodschap niet alarmerend” zijn geweest.

Ze zou feitelijk hebben verteld dat er bij de aanval van Nederlandse F-16’s sprake was van secundaire explosies en dat onderzocht moest worden of er ook burgerdoden waren gevallen.

In de nacht van 2 op 3 juni 2015 werd in het Iraakse Hawija een bommenfabriek van Islamitische Staat (IS) geraakt door een bom die kort daarvoor was afgeworpen door een Nederlandse F-16. Er vielen zeker zeventig doden, onder wie een groot aantal burgerslachtoffers.

Premier Rutte zei begin november ook al dat hij zich niet kan herinneren of hij in 2015 is geïnformeerd over de Nederlandse luchtaanval waarbij burgers om het leven kwamen.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer met minister Bijleveld over de luchtaanval. Mogelijk is Rutte daar ook bij aanwezig.

Lees meer over: Politiek

Hawija na het bombardement NOS

Hennis informeerde Rutte ‘vermoedelijk’ over burgerdoden, geen aantallen genoemd

NOS 25.11.2019 Oud-minister Hennis van Defensie zegt dat ze in 2015 haar collega Koenders van Buitenlandse Zaken mondeling heeft geïnformeerd over mogelijke burgerdoden in Irak, en vermoedelijk ook premier Rutte. Ze heeft daarbij geen aantallen slachtoffers genoemd, staat in een brief van minister Bijleveld van Defensie aan de Tweede Kamer.

Zowel Koenders als Rutte zegt zich niets te kunnen herinneren van dat gesprek. Maar Rutte sluit niet uit dat het toch heeft plaatsgevonden. Volgens Hennis was haar boodschap “niet alarmerend van toon”. Ze heeft feitelijk verteld dat er bij de aanval van Nederlandse F16’s op een bommenfabriek in Hawija sprake was van secundaire explosies, en dat nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden waren gevallen.

Bij de aanval, op 3 juni 2015, hebben zo’n 70 onschuldige burgers het leven verloren. Die getallen gingen al snel na het bombardement rond, maar volgens Bijleveld was er in die eerste tijd nog heel veel onduidelijk en moest nader onderzoek duidelijkheid brengen.

Wie wist wat, op welk moment

Deze week, vermoedelijk woensdag, debatteert de Tweede Kamer opnieuw over de gang van zaken rond het bombardement en de burgerdoden. De Kamer wil precies weten wie er op welk moment op de hoogte was dat er mogelijk burgerdoden waren gevallen. De Kamer werd daarover officieel pas vorige maand, ruim vier jaar na dato, op de hoogte gebracht. Dat gebeurde na publicaties van de NOS en NRC Handelsblad.

In de brief die Bijleveld vanavond naar de Kamer stuurde staat dat een groep ambtenaren van verschillende ministeries al op 4 juni, een dag na de aanval, over de actie heeft gesproken. Daarbij is ook gemeld dat er in de Iraakse pers de mogelijkheid van burgerdoden werd gemeld. Het ministerie van Algemene Zaken was bij die bespreking niet aanwezig, maar heeft er achteraf wel kennis van kunnen nemen via de besluitenlijst.

Toch zei toenmalig minister Hennis eind juni 2015 tot twee keer toe tegen de Kamer dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen. Omdat de Kamer dus onjuist geïnformeerd was, kreeg huidig minister Bijleveld begin deze maand een motie van wantrouwen gepresenteerd door GroenLinks. Die motie werd gesteund door bijna de hele oppositie.

Eerder vertrouwelijk informeren

Bijleveld zal met terugwerkende kracht een overzicht geven van alle Nederlandse acties in Irak tussen 2014 en 2018. Dan gaat het om het aantal missies, de locaties, wat voor doel er was en welke wapens zijn gebruikt.

Om in de toekomst onduidelijkheid te voorkomen, wil de minister voortaan de Kamer zo snel mogelijk vertrouwelijk informeren over mogelijke burgerslachtoffers die door Nederlandse wapens zijn veroorzaakt.

Bekijk ook;

Rutte ‘vermoedelijk’ geïnformeerd over Irak

Telegraaf 25.11.2019 Minister Jeanine Hennis van Defensie heeft in juni 2015 “vermoedelijk” premier Mark Rutte mondeling op de hoogte gesteld van de Nederlandse luchtaanval op Hawija in Irak en daarbij gezegd dat nader onderzoek nodig was om vast te stellen of er burgerslachtoffers waren gevallen.

“De minister-president heeft geen herinnering aan een dergelijk gesprek, maar sluit ook niet uit dat dit heeft plaatsgevonden”, schrijft minister Ank Bijleveld (Defensie) aan de Tweede Kamer.

Hennis is wel zeker toenmalig minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) op de hoogte te hebben gesteld. Volgens Hennis was “de toon van de boodschap niet alarmerend” en zijn er geen aantallen burgerdoden genoemd. Koenders heeft ook geen herinnering aan een dergelijk gesprek.

Onjuist geïnformeerd

Bij de luchtaanval vielen veel doden maar het exacte aantal is niet vast te stellen, aldus Bijleveld. Het zou om vele tientallen doden gaan waaronder burgers. Een dag de aanval repten internationale media over zeventig doden.

Hennis informeerde enkele weken later de Kamer onjuist over de kwestie door te melden dat er geen doden waren door Nederlandse acties in Irak. Daarmee was de Kamer onjuist geïnformeerd. Bijleveld hoorde dat pas begin deze maand.

In debat

Ze liet de Kamer weten dat het “aannemelijk” was dat meer bewindslieden in 2015 op de hoogte waren gesteld onder wie de premier. Daar wilde de Kamer toen het naadje van de kous van weten. Tijdens een debat over de kwestie zegde bijna de hele oppositie het vertrouwen in Bijleveld op.

De Kamer gaat zoals het zich nu laat aanzien woensdag 27.11.2019 in debat met Rutte en Bijleveld over de zaak.

Premier Rutte en toenmalig minister Hennis tijdens een persconferentie in 2017. Ⓒ ANP

’Rutte, Koenders en Van der Steur wisten van mogelijke burgerdoden’

Telegraaf 25.11.2019 Niet alleen toenmalig defensieminister Hennis, maar ook haar collega’s van destijds, Koenders (Buitenlandse Zaken) en Van der Steur (Justitie), waren ervan op de hoogte dat er bij een Nederlandse luchtaanval in Irak mogelijk burgerdoden waren gevallen. Ook premier Rutte wist ervan.

Rutte en Koenders zijn zelfs door Hennis, zo herinnert zij zich, ook mondeling geïnformeerd over de luchtaanval van 3 op 4 juni 2015, waarbij een Nederlandse F-16 een fabriekje onder vuur nam waar IS autobommen produceerde.

Hoewel de toon van Hennis ’niet alarmerend’ zou zijn geweest, vertelde ze hen wel van ’secundaire explosies’ in het fabriekje en dat nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden waren gevallen. Zowel Koenders als Rutte zegt zich daar niks van te kunnen herinneren.

Een en ander blijkt uit nieuwe informatie die minister Bijleveld (Defensie) maandag in een uitgebreide brief aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Met het noemen van de premier en de andere ministers als ’medeweters’ bracht de CDA-bewindsvrouw zichzelf tijdens het debat van twee weken geleden in het nauw. Deze week moet zij andermaal verantwoording afleggen aan de Tweede Kamer, nu waarschijnlijk samen met de premier.

Herexamen Bijleveld

Tot op de dag van vandaag is nog steeds niet duidelijk hoeveel burgerslachtoffers er in 2015 in Irak door Nederlandse bommen zijn gevallen. En waarom tegenover de Kamer is ontkend dat er überhaupt burgers waren gedood door Nederlands toedoen, blijft nog even vaag.

Minister Ank Bijleveld bracht zichzelf in het nauw

Minister Ank Bijleveld (Defensie) moet het deze week allemaal toelichten als ze voor een herexamen naar de Tweede Kamer moet. Al komt ze beter beslagen ten ijs dan twee weken geleden, toen ze een motie van wantrouwen ternauwernood overleefde. Dat kwam onder meer doordat ze onduidelijk was over wat de andere ministers wisten die betrokken waren bij de militaire operatie tegen Islamitische Staat.

Bekijk ook:

’Toon Bijleveld was niet goed’ 

Ambtelijke stuurgroep

Nu blijkt dat behalve de toenmalige minister van Defensie ook de minister van Veiligheid en Justitie (Van der Steur) en Koenders (Buitenlandse Zaken) waren geïnformeerd. Ook premier Rutte had ’kennis kunnen nemen’ van het verslag van een ambtelijke stuurgroep die een dag na de aanslag bijeenkwam.

De club hoge ambtenaren stelde vast dat bij een door Nederland uitgevoerde aanval van de coalitie op een IS-autobommenfabriek in de buurt van Kirkuk ’secundaire ontploffingen’ waren geweest en dat er daardoor mogelijk burgerslachtoffers waren gevallen. Toenmalig defensieminister Hennis herinnert zich dat ze dit ook persoonlijk heeft meegedeeld aan Koenders en premier Rutte. De twee heren herinneren zich er niets van.

Nog altijd is onduidelijk hoeveel burgerdoden er zijn gevallen bij de luchtaanval die Nederlandse F-16’s in de nacht van 2 op 3 juni 2015 uitvoerden in Hawija. „De uren en dagen na deze wapeninzet waren met veel onzekerheden omgeven.”

Geen verkeerde afwegingen

Ondanks de duisternis was het de jachtvliegers al duidelijk dat de explosies groter waren dan verwacht. Even later konden onderzoekers van het Amerikaanse legeronderdeel Centcom dat ook vaststellen, net als dat het aannemelijk was dat er burgers om het leven waren gekomen.

Van fouten in het uitkiezen van het doel was geen sprake, van verkeerde operationele afwegingen evenmin, concludeerden de Amerikanen, een conclusie die Defensie een jaar later ook trok. Maar waar in ambtelijk overleg werd verwezen naar een finaal oordeel, bleef dat van de Amerikanen uit, aangezien het finale rapport over de aanval nooit is verschenen.

’Ongeloofwaardig’

„De antwoorden van het kabinet zijn onthutsend en ongeloofwaardig”, reageert GroenLinks-leider Jesse Klaver. „Het is moeilijk te geloven dat de premier zich niets herinnert van een gesprek over burgerdoden door toedoen van het Nederlandse leger.” Het was GroenLinks dat bij het vorige debat de motie van wantrouwen tegen Bijleveld indiende.

Bekijk ook:

Dit gebeurt er voordat F-16 bom laat vallen 

Bekijk ook:

F-16-vlieger ziek van vergisbom 

Bekijk meer van; defensie Hennis de Kamer Bert Koenders Ank Bijleveld Mark Rutte Ard van der Steur Tweede Kamer der Staten-Generaal

Bijleveld: toenmalig Defensieminister Hennis ‘vermoedt’ Rutte ingelicht te hebben

AD 25.11.2019 Toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis heeft minister-president Mark Rutte in juni 2015 ‘vermoedelijk’ mondeling ingelicht nadat zij had gehoord over een Nederlands bombardement in Irak waarbij waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen. Dat deed ze in elk geval bij Bert Koenders, destijds minister van Buitenlandse Zaken. Ze noemde geen dodental. In Hawija kwamen waarschijnlijk zo’n zeventig burgers om het leven.

Minister Ank Bijleveld van Defensie schrijft vanavond in een langverwachte brief aan de Tweede Kamer dat Hennis zich deze gang van zaken zo herinnert. De gesprekken zouden niet op alarmerende toon zijn gevoerd, maar ze zou ‘feitelijk melding’ hebben gemaakt van een tweede explosie na het bombardement van een Nederlandse F-16. ‘Nader onderzoek moest vaststellen of er burgerdoden zouden zijn gevallen’, schrijft Bijleveld.

Lees ook;

 

Lees meer

Lees meer

Geen herinnering

Rutte zei eerder deze maand al geen herinnering te hebben dat hij snel na de luchtaanval in 2015 werd ingelicht. Dat herhaalt Bijleveld ook: ,,De minister-president heeft geen herinnering aan een dergelijk gesprek, maar sluit ook niet uit dat dit heeft plaatsgevonden. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken stelt bij navraag geen herinnering te hebben aan een dergelijk gesprek.”

Koenders werd op 1 juli 2015 door één van zijn topambtenaren nogmaals geïnformeerd over de ‘collatoral damage’ door een Nederlandse F-16 in Irak. Ook begin juni 2015 en mei 2016 zou de PvdA-bewindsman tot drie keer toe zijn geïnformeerd over de kwestie. Zijn partij, de PvdA, steunde begin november een motie van wantrouwen tegen minister Bijleveld.

Ambtelijk overleg

Ook de ambtenaren van de meest betrokken ministeries (Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Defensie, Justitie en Veiligheid en Algemene Zaken) werden op 4 juni 2015 tijdens een regulier overleg ingelicht. Daarin werd ook melding gemaakt van mogelijke burgerslachtoffers. Maar, schrijft Bijleveld, bij dat overleg was het ministerie van Rutte, Algemene Zaken, niet aanwezig.

Zijn ambtenaren konden wel in de besluitenlijst lezen wat er was besproken, aldus Bijleveld, maar daarin stond enkel: Daarin stond enkel dat het ministerie van Defensie meldde dat met een aanval van Nederlandse F-16’s bommenfabriek was vernietigd – niets over burgerdoden.

Bijleveld stelt dat het ‘tot de dag van vandaag’ niet duidelijk is hoeveel slachtoffers er vielen.

Geloofwaardig

Uit het eerste Amerikaanse onderzoek naar het misgelopen bombardement bleek dat het credible (geloofwaardig) was dat er burgerslachtoffers zouden zijn gevallen in de nacht van 2 op 3 juni 2015, maar niet hoeveel doden er waren gevallen.

Het aanvullende onderzoek kreeg defensie op 22 januari 2016 binnen. Daaruit bleek dat het bombardement volgens de regels was verlopen, maar dat het wel probable (aannemelijk) was dat bij de door Nederland uitgevoerde aanval burgerdoden te betreuren vielen.

Daarmee beschouwden de Amerikanen het onderzoek ‘gesloten’. Een zogeheten closure report, waarvan Elsevier schreef dat het ministerie het niet kon vinden, werd door de Amerikanen nooit opgemaakt, zo ‘leert recente navraag’, aldus Bijleveld.

Rutte ‘vermoedelijk’ geïnformeerd over Irak

MSN 25.11.2019 Minister Jeanine Hennis van Defensie heeft in juni 2015 “vermoedelijk” premier Mark Rutte mondeling op de hoogte gesteld van de Nederlandse luchtaanval op Hawija in Irak en daarbij gezegd dat nader onderzoek nodig was om vast te stellen of er burgerslachtoffers waren gevallen.

“De minister-president heeft geen herinnering aan een dergelijk gesprek, maar sluit ook niet uit dat dit heeft plaatsgevonden”, schrijft minister Ank Bijleveld (Defensie) aan de Tweede Kamer.

Hennis is wel zeker toenmalig minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) op de hoogte te hebben gesteld. Volgens Hennis was “de toon van de boodschap niet alarmerend” en zijn er geen aantallen burgerdoden genoemd. Koenders heeft ook geen herinnering aan een dergelijk gesprek.

Onjuist geïnformeerd

Bij de luchtaanval vielen veel doden maar het exacte aantal is niet vast te stellen, aldus Bijleveld. Het zou om vele tientallen doden gaan waaronder burgers. Een dag de aanval repten internationale media over zeventig doden.

Hennis informeerde enkele weken later de Kamer onjuist over de kwestie door te melden dat er geen doden waren door Nederlandse acties in Irak. Daarmee was de Kamer onjuist geïnformeerd. Bijleveld hoorde dat pas begin deze maand.

In debat

Ze liet de Kamer weten dat het “aannemelijk” was dat meer bewindslieden in 2015 op de hoogte waren gesteld onder wie de premier. Daar wilde de Kamer toen het naadje van de kous van weten. Tijdens een debat over de kwestie zegde bijna de hele oppositie het vertrouwen in Bijleveld op.

De Kamer gaat zoals het zich nu laat aanzien woensdag 27.11.2019 in debat met Rutte en Bijleveld over de zaak.

 

Alaa met zijn zoontje Abdulmalek NOS

Alaas zoontje werd blind door Nederlandse aanval, maar hij koestert geen wrok

NOS 24.11.2019 Ze waren in Hawija wel gewend aan bombardementen. Maar die van 3 juni 2015 veranderde het leven van de Iraakse Alaa Qader en zijn gezin volledig. Zijn zoontje raakte halfblind, zijn vrouw gewond, hun huis en winkel werden verwoest.

Na een vluchtroute via Turkije en Griekenland kwamen Alaa en zijn vijf kinderen in Nederland terecht. Hier hoorde hij vorige maand wie er achter het bombardement in zijn voormalige woonplaats Hawija zat: een Nederlandse F-16. Die viel op de bewuste junidag in 2015 een autobommenfabriek van IS aan, waarbij zeker zeventig doden vielen.

“Dat was een grote verrassing voor mij”, zegt Alaa over de Nederlandse betrokkenheid. Bij de luchtaanval in Hawija raakte zijn vrouw gewond aan haar rug door een granaatscherf. Zijn destijds 5-jarige zoontje, dat door de knal onder een omgevallen deur terecht was gekomen, raakte blind aan zijn rechteroog. “Zijn oog bloedde. Volgens de dokter is zijn pupil verdwenen door een stuk metaal dat erin was gekomen.”

Het bombardement voelde als een soort aardbeving, vertelt Alaa:

‘Dieven zullen het geld voor wederopbouw in hun eigen zak steken’

Ondanks dat Alaa en zijn gezin nog altijd kampen met de gevolgen van het bombardement nemen ze de Nederlandse overheid weinig kwalijk. “Het probleem ligt niet bij Nederland, de Nederlandse regering of de Nederlandse vliegtuigen”, zegt hij. “De schuld ligt bij IS. Zij hebben ons gebied bezet.”

Wel vindt Alaa het lastig te verkroppen dat de Nederlandse aanval zo veel impact heeft gehad op het leven van hem en zijn familie. “Door het bombardement is onze toekomst verpest. We zijn ons land verloren, ons huis, onze winkel.” Voor de luchtaanval had Alaa een zaak voor vrouwen- en kinderkleding. “Ik had veel werk. De situatie was goed.”

Alaa en zijn gezin woonden op zo’n 1 tot 1,5 kilometer afstand van de gebombardeerde IS-fabriek. Toch stortte ook hun huis in:

1/3 NOS

2/3 NOS

3/3 NOS

Inmiddels heeft Alaa ook hier een baan gevonden, als postbode in zijn woonplaats Zoetermeer. “Daar ben ik heel blij mee”, zegt hij. Ook zijn zoon Abdulmalek, inmiddels 9 jaar, heeft het naar zijn zin in Nederland. “Ik voel me hier veiliger dan daar. En het gaat goed op school.”

Wie wist wat?

Bij het bombardement op de IS-bommenfabriek in Hawija, uitgevoerd door een Nederlandse F-16, vielen zeker zeventig burgerdoden. Wat het kabinet daar toen van wist, blijft onduidelijk. Die vraag ligt op tafel sinds de NOS en NRC het nieuws over de luchtaanval vorige maand naar buiten brachten.

Volgens minister Bijleveld van Defensie heeft haar voorganger Hennis de Tweede Kamer tot twee keer toe verkeerd geïnformeerd over de zaak. Hennis zei dat Nederland niet betrokken was bij bombardementen waarbij burgerdoden zijn gevallen, terwijl ze op dat moment al zou weten dat dat niet waar was. Premier Rutte kan zich naar eigen zeggen niet herinneren of hij al in 2015 van die slachtoffers wist.

Bijleveld is de kwestie nu aan het uitzoeken. Eigenlijk zou ze afgelopen week met meer informatie komen, maar woensdag werd duidelijk dat het kabinet daar meer tijd voor nodig heeft. Waarschijnlijk wordt er begin deze week meer bekend.

Bekijk ook;

Bijleveld is nog lang niet uit de problemen

RTL 23.11.2019 Het was deze week betrekkelijk rustig rond CDA-minister Ank Bijleveld van Defensie, een uitstelbriefje over wie wat wist van het bombardement in Syrië daargelaten. Maar het is stilte voor de storm; volgende week zal de CDA-minister toch echt duidelijk moeten maken wie allemaal wist van de 74 doden, onder wie heel veel onschuldige burgers, en daarover heeft gezwegen.

Het is zo’n levensgevaarlijk dossier dat een bewindspersoon opeens in grote problemen kan brengen. Drie weken geleden was er nog weinig aan de hand. Bijleveld was weliswaar politiek verantwoordelijk voor de bombardementen met de tragische afloop.

Maar het was gebeurd onder haar voorgangster Jeanine Hennis, die – dat stond inmiddels vast – de Tweede Kamer had voorgelogen. De algemene verwachting was dat Bijleveld het debat wel zou overleven, ook al dreigden sommige fracties met een motie van wantrouwen.

“Gedurende het debat ontstond er steeds meer ergernis toen Bijleveld al te nadrukkelijk haar voorgangster begon zwart te maken.”

Bijleveld is een vakvrouw met een grote dosis kennis en ervaring. Haar indrukwekkende cv (12 jaar Kamerlidmaatschap, bijna 7 jaar burgemeester, 3 jaar staatssecretaris, 6 jaar Commissaris van de Koning en sinds 2017 minister) staat bol van politieke en bestuurlijke vaardigheden.

Ze staat erom bekend lastige dossiers aan te kunnen. Zo was zij als staatssecretaris verantwoordelijk voor de staatkundige hervorming van de Nederlandse Antillen. Bijleveld is veruit de meest ervaren bewindspersoon van het CDA. Ook het Iraakse drama zou zij, zo was de verwachting, in rustiger vaarwater kunnen brengen.

Dat ging haar aanvankelijk goed af. Bijleveld erkende haar politieke verantwoordelijkheid, bood haar excuses aan en de Kamer aanvaardde dat welwillend. Maar gedurende het debat ontstond er steeds meer ergernis toen Bijleveld al te nadrukkelijk haar voorgangster, die zich niet kon verweren, begon zwart te maken. Het was Hennis die de Kamer onjuist had geïnformeerd, niet zij. Bijleveld verloor zichtbaar de controle over het debat; spanning en nervositeit waren van haar gezicht te lezen.

De Kamer trok de touwtjes steeds strakker aan: wanneer wist Bijleveld van het bombardement?

Bij haar aantreden, twee jaar geleden? Waarom had ze zolang gezwegen, waarom kwam ze pas naar buiten na publicaties van NOS en NRC? En waarom zei ze, volkomen onverwacht, dat in 2015 de ministeries van Algemene Zaken (Rutte), Buitenlandse Zaken (Koenders), Ontwikkelingssamenwerking (Ploumen), en Veiligheid en Justitie (Van der Steur) ook op de hoogte waren? De betrokken bewindspersonen kunnen zich er niets van herinneren.

“Nu is Bijleveld aangeschoten wild, wordt zij niet meer klakkeloos op haar woord geloofd.”

Er zijn maar weinig bewindslieden die met zo’n klein verschil in stemmen de dans weten te ontspringen. Acht (!) partijen dienden die bewuste dinsdagavond de motie van wantrouwen in; de vier regeringspartijen, SGP en de eenmansfractie Van Haga hielden Bijleveld met 79 tegen 71 stemmen in het zadel. Maar voor hoelang?

Bijleveld heeft zichzelf onnodig in problemen gebracht. Was zij gebleven bij het benadrukken van haar politieke verantwoordelijkheid en haar verontschuldigingen en zou ze niet hebben geprobeerd anderen mede aansprakelijk te maken, dan was zij nog steeds een gerespecteerd bewindspersoon geweest.

Nu is Bijleveld aangeschoten wild, wordt zij niet meer klakkeloos op haar woord geloofd en wacht haar nog een heel zwaar debat, waarvan de uitkomst ongewis is.

Met haar schat aan ervaring had dat nooit mogen gebeuren.

Kabinet: Meer tijd nodig voor feiten rond burgerdoden Hawija

NU 20.11.2019 Het kabinet heeft meer tijd nodig om uit te zoeken hoe en wanneer premier Mark Rutte op de hoogte is gesteld van de Nederlandse luchtaanvallen op de Iraakse stad Hawija waarbij zeventig doden zijn gevallen.

Het kabinet zou uiterlijk deze week met een uitleg komen, maar schrijft woensdag in een brief aan de Kamer dat het “helaas niet gelukt” is.

De vertraging is volgens defensieminister Ank Bijleveld te wijten aan “een gecompliceerde ICT-structuur”.

Volgens de minister zijn er vorderingen gemaakt, maar gaat het om veel documenten die onderzocht moeten worden. Het kabinet hoopt begin volgende week de feiten op een rij te hebben

Twee weken geleden overleefde minister Bijleveld ternauwernood een motie van wantrouwen in het debat over de burgerdoden in Hawija. Het ministerie van Defensie had de Tweede Kamer onjuist geïnformeerd over de Nederlandse betrokkenheid bij de luchtaanvallen in Irak.

Minister Bijleveld verwees nadrukkelijk naar haar voorganger, oud-defensieminister Jeanine Hennis, die in 2015 op de hoogte was dat er burgerslachtoffers waren gevallen hij de aanval om een IS-bommenfabriek in Hawija.

De defensieminister voegde daaraan toe dat het “aannemelijk” was dat ook premier Rutte op de hoogte was gesteld. Premier Rutte zei daags na het Kamerdebat zich niet te kunnen herinneren dat hij geïnformeerd is over de zeventig burgerdoden. “Er staat mij niets van bij”, zei de minister-president toen.

‘Feiten zijn zoek, geheugen is kwijt’

De Tweede Kamer eist nu een nieuw feitenrelaas waar duidelijk wordt gemaakt wie wanneer wat wist.

SP-Kamerlid Sadet Karabulut vindt het tekenend dat het kabinet opnieuw uitstel aankondigt. “Het is zorgelijk dat de premier zijn herinneringen zo lang kwijt is”, aldus Karabulut.

De SP’er wijst erop dat de Kamer twee weken geleden al om openheid vroeg en verwijt het minister Bijleveld dat zij niet volledig is geweest. “De feiten zijn zoek en het geheugen is kwijt”, aldus de politica. “Er zijn kennelijk nog zo veel documenten die wij niet hebben gekregen, dit is alles behalve transparant.”

Kabinet heeft nog meer tijd nodig voor informatie burgerdoden Irak

NOS 20.11.2019 Het kabinet heeft opnieuw meer tijd nodig om uit te zoeken hoe het precies zit met de informatie over het Nederlandse bombardement in Irak, waarbij zeventig burgerdoden vielen. De Tweede Kamer wil van het kabinet weten wie wanneer op de hoogte was.

Het gaat daarbij vooral over de rol van premier Rutte. Die zei twee weken geleden zich niet te kunnen herinneren of hij al in 2015 op de hoogte is gesteld van burgerslachtoffers. Minister Bijleveld zei tegen de Kamer dat Defensie ten onrechte heeft gemeld dat er geen burgerslachtoffers zijn gevallen. Zij noemde het aannemelijk dat ook andere ministeries op de hoogte waren van het incident, waaronder het departement van de premier.

Gecompliceerde ICT

Bijleveld heeft de Kamer al twee keer eerder geschreven dat er meer tijd nodig is om de kwestie goed uit te zoeken. In haar vorige brief sprak ze de verwachting uit dat het eind deze week zou worden. Mede namens de premier en de ministers Blok, Kaag en Grapperhaus schrijft zij nu dat het omwille van de zorgvuldigheid “begin volgende week” wordt.

Bijleveld benadrukt dat het ministerie van Buitenlandse Zaken een “decentraal postennet” heeft met een gecompliceerde ICT-structuur. Ze wijst verder op de vele personeelsveranderingen op dat departement, “zeker op hard-ship posten zoals Bagdad”. Volgens haar moeten ook veel bestanden worden doorzocht.

Haagse bronnen melden dat zeven ministers al twee keer over de “informatiebrief” hebben vergaderd, maar dat ze het nog niet eens zijn.

Bekijk ook;

Debat burgerdoden Irak uitgesteld

Telegraaf 20.11.2019 Defensie heeft meer tijd nodig om antwoord te geven op Kamervragen over welke ministers wisten van de burgerdoden door een Nederlandse luchtaanval in Irak. Defensieminister Bijleveld had de Tweede Kamer beloofd eind deze week helderheid te geven.

Reden is volgens de minister dat veel informatie van Buitenlandse Zaken moet komen, en dan niet alleen van het ministerie, maar ook van de ambassade in Bagdad, dat veel verloop kende van personeel, zeker op zogeheten ’ontberingsposten’ in Irak. „Gezien het grote volume van de te doorzoeken centrale en decentrale bestanden en omwille van de eerder genoemde zorgvuldigheid is enige extra tijd benodigd.”

Kamerleden willen onder meer weten of premier Rutte en de toenmalige ministers van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en Justitie en op de hoogte waren gebracht van de burgerdoden die waren gevallen bij de luchtaanval van 3 juni 2015 op een bommenfabriekje van IS in Hawija. Defensie gaf in een feitenrelaas aan dat het ’aannemelijk’ was dat de ’meest betrokken ministeries’ waren geïnformeerd.

Bij de aanval in Hawija vielen op 3 juni 2015 zeventig doden, zowel IS-strijders als burgers. Toenmalig minister Hennis (Defensie) werd al een paar dagen later door het Amerikaanse commando op de hoogte gesteld dat er vermoedelijk burgerslachtoffers waren gevallen. Desondanks meldde zij twee weken later aan de Kamer dat er geen burgerdoden in Irak waren gevallen door Nederlandse luchtacties. Daarmee was de Kamer onjuist geïnformeerd.

Al was Bijleveld de eerste die tegenover de Kamer erkende dat Nederland verantwoordelijk was voor de burgerdoden en daarmee tegemoet kwam aan de verlangde openheid, kreeg zij het twee weken geleden in het debat over het onderwerp knap lastig. Haar werd verweten dat ze niet eerder aan de bel had getrokken.

Bovendien vond de Kamer het ongeloofwaardig dat ze pas de vrijdag voorafgaand aan het debat had ontdekt dat de Kamer verkeerd was geïnformeerd. Bovendien was ze onduidelijk over wat premier Rutte precies wist. De CDA-bewindsvrouw overleefde ternauwernood een motie van wantrouwen.

Bekijk ook: 

Bijleveld opnieuw naar Kamer om leugen over burgerdoden 

Na de brief van volgende week zal de Kamer opnieuw een debat houden over de kwestie.

Bekijk meer van; defensie Ank Bijleveld Irak Tweede Kamer der Staten-Generaal

Pas volgende week duidelijkheid wie wat wist rond burgerdoden Irak

AD 20.11.2019 De brief waarin minister Ank Bijleveld van Defensie duidelijkheid moet geven wie wat wanneer wist rond de Nederlandse aanval in Irak waarbij burgerdoden vielen, wordt wederom uitgesteld. De brief gaat nu pas begin volgende week naar de Tweede Kamer.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

In een uitstelbrief stelt Bijleveld dat de ‘gecompliceerde ICT- structuur’ van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor vertraging zorgt. ,,Gezien het grote volume van de te doorzoeken centrale en decentrale bestanden en omwille van de eerder benoemde zorgvuldigheid is enige extra tijd benodigd”, schrijft Bijleveld aan de Kamer.

Ook stelt ze dat er al ‘goede vorderingen’ zijn gemaakt. Eerder schreef Elsevier nog dat de definitieve versie van een Amerikaans rapport na het fatale bombardement zoek was.

Feitenrelaas

Vorige week kregen Kamerleden ook twee brieven over het uitgebreide feitenrelaas, waar in politiek Den Haag reikhalzend wordt uitgekeken. In de eerste brief stond dat de Kamer daar deze week over zou worden geïnformeerd, in de tweede brief werd dat al uitgesteld naar eind van de week.

Begin deze maand erkende Defensie voor het eerst dat er bij aanvallen van Nederlandse F-16’s tijdens de missie tegen IS op twee plekken in Irak – Hawija en Mosul – burgerslachtoffers zijn gevallen. Bij het bombardement in Hawija vielen op 3 juni 2015 ruim 70 slachtoffers.

Toenmalig Defensieminister Jeanine Hennis wist daarvan, maar zei tegen de Kamer dat er ‘voor zover op dit moment bekend’ geen sprake was van Nederlandse betrokkenheid bij burgerdoden. Daarmee heeft zij de Kamer verkeerd geïnformeerd.

Aannemelijk

Tijdens een spoeddebat over de kwestie stelde Bijleveld dat ook de ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op de hoogte waren van het misgelopen bombardement op een bommenfabriek, waar meer explosieven lagen dan verwacht. In een eerste feitenrelaas schreef zij dat het ‘aannemelijk’ was dat de meest betrokken departementen op de hoogte waren.

Dat leverde in het debat vragen op. Wist premier Mark Rutte van de kwestie? En de PvdA-bewindspersonen die toen op Buitenlandse Zaken zaten, Bert Koenders en Lilianne Ploumen? De drie hebben inmiddels ontkend ervan op de hoogte te zijn geweest of er herinneringen aan te hebben.

Bijleveld opnieuw naar Kamer om leugen over burgerdoden

Telegraaf 20.11.2019 Voor de tweede keer in korte tijd moet minister Ank Bijleveld (Defensie) deze week spitsroeden lopen in de Tweede Kamer. Niet de burgerdoden in Irak door Nederlandse bommen worden haar verweten, wel de leugen daarover richting de Tweede Kamer. Of ze bij het openbaren van alle blunders premier Mark Rutte uit de wind kan houden, is de vraag.

Oud-Kamerlid Harry van Bommel weet het nog goed. Op 30 juni 2015 debatteerde hij met toenmalig defensieminister Jeanine Hennis over de strijd tegen IS. Of daarbij door Nederlands toedoen burgerslachtoffers waren gevallen, wilde de oud-SP’er weten.

Voor zover we weten niet, zei Hennis. Het SP-Kamerlid geloofde het niet. „Hoe kan de minister de Kamer met zo’n grote stelligheid voorhouden dat er nul burgerslachtoffers zijn, als ze tegelijkertijd moet erkennen dat er no boots on the ground zijn en dat we een en ander niet kunnen controleren?”

’Een zeer terechte opmerking’, vond Hennis na een schorsing van het debat. „Je kunt het inderdaad niet met zo veel stelligheid vaststellen. De heer Van Bommel heeft gelijk. Ik kan natuurlijk nooit ’nul’ zeggen en dat had ik ook niet moeten zeggen.”

Briefing

Punt voor Van Bommel. Maar wat hij toen nog niet wist, was dat Hennis al drie weken daarvoor persoonlijk was gebriefd door het Amerikaanse commando (Centcom) van de internationale coalitie tegen IS over de luchtaanval die een Nederlandse F-16 in de nacht van 2 op 3 juni had uitgevoerd op een bommenfabriekje in het Iraakse Hawija.

Aangezien de aanval in de nacht had plaatsgevonden en de coalitie geen grondtroepen had in het gebied dat toen nog volledig onder controle stond van IS, had de piloot de schade niet zelf kunnen vaststellen.

In die briefing was Hennis meegedeeld dat er bij die aanval waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen. Er lagen meer explosieven opgeslagen dan verwacht, waardoor het bombardement indirecte explosies had veroorzaakt die niet alleen de bommenfabriek, maar ook de woonhuizen eromheen hadden getroffen.

Het aantal van zeventig slachtoffers werd toen al door meerdere media gemeld. Een week later kwam het ’initiële onderzoek’ Centcom schriftelijk naar Defensie. En definitief onderzoek is nog altijd niet gevonden.

Weer een week later, op 23 juni, verstuurde Hennis’ ministerie schriftelijke antwoorden op Kamervragen waarin Nederlandse betrokkenheid bij de burgerslachtoffers in Irak werd ontkend.

Hoe dat kan, is nog altijd een raadsel voor naaste medewerkers van Hennis, alom bekend als pietje-precies, zeker als het op het informeren van de Kamer aankwam. Had ze geheel volgens de beleidslijn geschreven dat Defensie er met het oog op de veiligheid van de operatie geen mededelingen over kon doen, dan was er ’geen vuiltje aan de lucht geweest’, zegt een bron bij Defensie.

Het lijkt erop dat de antwoorden al waren samengesteld voordat Hennis werd gebriefd. „Vervolgens heeft niemand het meer rechtgezet”, zegt een betrokkene. „De vragen vormden de basis voor haar verdere communicatie over de kwestie.”

Overleg

Wat is er vervolgens met de informatie gebeurd? Ook dat zijn ze bij Defensie nog altijd aan het uitzoeken. Vaststaat dat de informatie van Centcom is gedeeld in de Stuurgroep Missies en Operaties (SMO), een wekelijks overleg waarin ambtenaren van Defensie, Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Justitie en Veiligheid en Algemene Zaken de lopende missies bespreken.

Het is een mondeling overleg, waarvan niet alles op schrift komt. Bovendien is nog onduidelijk welke ministeries aanwezig waren toen de ’nevenschade’ van de aanval in Hawija ter tafel kwam. Volgens betrokkenen was het de eerste keer dat de mogelijke burgerslachtoffers ter sprake werden gebracht. Algemene Zaken, Ruttes ministerie, zou niet aanwezig zijn geweest. Wat Rutte persoonlijk van Hennis heeft vernomen over de burgerdoden, is onduidelijk.

De onzekerheid bracht Bijleveld in het recente feitenrelaas aan de Kamer tot de formulering: „Het is aannemelijk dat de meest betrokken ministeries over het bestaan van het onderzoek zijn geïnformeerd.”

„Bij zaken die niet zeker zijn, wordt in dat overleg al snel besloten ze even weg te leggen tot ze wél zeker zijn”, zegt een hoge militair die destijds betrokken was bij de operatie. De mogelijke burgerslachtoffers bij de aanval in Hawija kwamen meermaals terug in het ambtelijk overleg. Defensie zou de kwestie telkens afdoen met de mededeling dat nader onderzoek nog uitsluitsel zou moeten geven.

En inderdaad. Het Openbaar Ministerie pakte de zaak op, maar pas in april 2018 komt de mededeling dat het OM geen onrechtmatigheden of procedurele fouten heeft kunnen vaststellen. In de tussentijd vraagt niemand naar ’Hawija’.

Vreemd

Dat is vreemd. „Als tijdens de Uruzganmissie zo’n rapport was gekomen, waren alle alarmbellen afgegaan”, zegt de militair. Tijdens die missie was er elke ochtend overleg over de operaties tussen de minister, de Commandant der Strijdkrachten of diens plaatsvervanger, de directeur operaties en de directeur voorlichting.

Bij het aantreden van Hennis is de frequentie teruggeschroefd naar eenmaal per week of minder, zodat de minister, die het toen zonder staatssecretaris moest doen, zich meer kon concentreren op de hoofdlijnen.

Vraag blijft waarom het tot begin deze maand duurde voordat iemand in het ministerie zijn hand opstak en opmerkte dat de Tweede Kamer al die tijd verkeerd was geïnformeerd. Het gebeurde toen Bijleveld zich met haar team voorbereidde op het Kamerdebat dat na berichtgeving door NRC en NOS was aangevraagd.

Een mogelijke verklaring is dat iemand bij Defensie, onduidelijk is nog altijd wie, had bedacht dat de briefing van Centcom in mei 2016 had plaatsgevonden, dus nadat Hennis tegenover de Kamer Nederlandse betrokkenheid had ontkend bij het vallen van burgerslachtoffers in Irak. Die datum is, zoals dat heet, ’een eigen leven gaan leiden’.

Voor Bijleveld, als opvolger van Hennis verantwoordelijk voor de desinformatie aan de Kamer, zit er niks anders op dan alle stommiteiten op tafel te gooien. Ze zal daarbij een veel deemoediger houding moeten aannemen dan tijdens het vorige debat, dat ze maar met de hakken over de sloot doorstond. Of ze daarbij premier Rutte uit de wind kan houden, is nog de vraag.

Wat hij wist van de mogelijke burgerslachtoffers is nog altijd onduidelijk. Met de vraag of de premier de Kamer informatie heeft onthouden komt niet alleen de positie van de minister in het schootsveld, maar ook die van de premier. Daarmee komt ook diens kabinet in de gevarenzone.

Bekijk meer van; defensie Jeanine Hennis-Plasschaert Ank Bijleveld Mark Rutte Irak Islamitische Staat Tweede Kamer der Staten-Generaal

Rutte zwijgt: dit keer over verdwenen rapport

Elsevier 15.11.2019 Hoe zit het toch met het verdwenen document over de bombardementen in Irak? Premier Mark Rutte (VVD) weigerde na de ministerraad elk inhoudelijk commentaar en wacht nader onderzoek af.

Elsevier Weekblad onthulde deze week dat het definitieve rapport van het Amerikaanse militaire hoofdkwartier Centcom over de ‘nevenschade’ bij een bombardement op 3 juni 2015 in Irak spoorloos is.

Vorige week overleefde minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) een motie van wantrouwen die werd ingediend in het Kamerdebat dat in crisissfeer verliep. In het debat werd uitgegaan van een ‘voorlopig rapport’ dat Centcom op 15 juni 2015 uitbracht. Daarin zou staan dat er zeventig doden waren gevallen, onder wie IS-strijders en onschuldige burgers. In zijn persconferentie vorige week was Rutte ook al zwijgzaam.

Lees wat Eric Vrijsen schreef over het verdwenen document

Intussen is het wachten op het beloofde definitieve feitenrelaas.

Het uitblijven ervan zorgt voor crisissfeer op het Binnenhof. Dat komt mede door de boosheid in de VVD over de wijze waarop CDA-minister Bijleveld voorgangster op Defensie Jeanine Hennis van de VVD met naam en toenaam aanwees als schuldige van verkeerde informatie aan de Tweede Kamer. Ze had immers verteld dat er geen burgerdoden waren gevallen. Het feitenrelaas moet ophelderen hoe de kwestie in zijn werk is gegaan.

Aha, de cliffhanger

Gevraagd of hij het document al had gevonden, zei Rutte: ‘Aha, de cliffhanger. We zijn bezig alles in kaart te brengen en zodra dat rond is volgt er een brief aan de Kamer.’

Wanneer dat dan wel zou zijn? ‘Zo snel mogelijk’ volgens de premier.

En zo ging het nog een tijdje toen BNR Nieuwsradio en Elsevier Weekblad de premier bevroegen.

Hij wilde niet beloven dat het document er volgende week is opdat de Kamer er dan over kan debatteren. ‘Wij werken zo hard mogelijk door. We kijken hoe ver we komen.’

Er is een zoekoperatie

Rutte zei niet te weten of de zoekoperatie die bij Defensie gaande is, de grootste ooit is op een ministerie. ‘Dat is mij niet bekend. Er is een zoekoperatie, maar hoe groot die is weet ik niet, in verhouding met eerder.’

Hoeveel ambtenaren erbij zijn betrokken? Rutte: ‘Geen idee.’ En op de vraag wat hij vindt van de paniek die zou zijn uitgebroken op de ministeries, zei hij dat dit niet zijn waarneming is.

De vraag of er ministers in gevaar zijn, weerde hij af door te zeggen dat er volgende week een brief komt.  ‘En verder zeg ik er niks over.’

We brengen alles in kaart

Hoe het mogelijk is dat in dit digitale tijdperk een document kwijtraakt? Rutte:  ‘U refereert aan specifieke berichten in uw eigen blad. En ik kan er verder niet op ingaan, we brengen alles in kaart en als dat gereed is dan zullen wij volledig openheid van zaken geven.’

Gerelateerde artikelen;

Kabinet zoekt nog naar antwoorden burgerdoden

Telegraaf 13.11.2019 Pas eind volgende week hoopt het kabinet duidelijkheid te kunnen geven op de vraag wanneer welke minister wist over de burgerdoden door een luchtaanval van Nederlandse F-16’s in Irak ruim vier jaar geleden. Dat heeft minister Ank Bijleveld (Defensie) de Tweede Kamer laten weten.

Vorige week werd duidelijk dat de Kamer door Defensie over de kwestie onjuist is geïnformeerd. Het leidde tot een motie van wantrouwen van bijna de hele oppositie tegen Bijleveld. Zij hoorde pas enkele dagen voor het debat dat de Kamer was voorgelogen. De volksvertegenwoordiging wil nu volledige openheid van zaken, want het is volgens Bijleveld „aannemelijk” dat de meest betrokken ministeries kort na de aanval al op de hoogte zijn gebracht.

Premier Mark Rutte zegt zich niet te kunnen herinneren dat hij op de hoogte is gesteld in juni 2015 over de burgerdoden bij de aanval op een loods in Hawija van terreurgroep IS. Daarbij kwamen zeker zeventig mensen om. Lilianne Ploumen en Bert Koenders, destijds respectievelijk minister voor Ontwikkelingssamenwerking en van Buitenlandse Zaken, kunnen zich ook niet herinneren persoonlijk te zijn geïnformeerd over de aanval.

Bekijk meer van; gewapend conflict defensie Ank Bijleveld

Kabinet: meer tijd nodig voor onderzoek informatie burgerdoden Irak

NOS 12.11.2019 Het kabinet slaagt er niet in om nog voor morgen informatie naar de Tweede Kamer te sturen over wie precies wat wist over het bombardement in 2015 op de Iraakse plaats Hawija. Bij een Nederlandse luchtaanval vielen destijds zeker zeventig burgerslachtoffers.

Toenmalig Defensie-minister Hennis meldde de Kamer, onjuist, dat er geen burgerslachtoffers waren en haar opvolger Bijleveld bood vorige week excuses aan voor die verkeerde informatie. Bijleveld noemde het aannemelijk dat ook andere ministeries op de hoogte waren gebracht van het incident, waaronder het departement van de premier. Met name eventuele betrokkenheid van premier Rutte ligt politiek gevoelig.

Zo volledig mogelijk

De Tweede Kamer wil nu precies weten wie wanneer op de hoogte is gesteld en welke kabinetsleden van de burgerdoden hebben geweten. Kamerleden wilden die informatie nog voor morgen ontvangen. Dan begint de behandeling in de Kamer van de begroting voor Buitenlandse Zaken.

Maar Bijleveld schrijft nu aan de Kamer, mede namens Rutte en de ministers Blok, Kaag en Grapperhaus, dat zij niet in staat is de antwoorden voor morgen af te hebben. Ze benadrukt dat het kabinet “zo volledig mogelijk wil zijn in de beantwoording van de vragen”.

Rutte zei vorige week woensdag dat hij zich niet kan herinneren dat hij in 2015 al op de hoogte is gesteld van burgerslachtoffers door de aanval van de Nederlandse F-16. “Er staat mij niets van bij.” En vrijdag wilde hij er op zijn wekelijkse persconferentie niet verder op ingaan. Hij zei dat nu eerst de feiten op een rijtje moeten worden gezet.

Bekijk ook;

‘Defensie kan rapport over burgerdoden niet vinden’

AD 12.11.2019 Het kabinet kan een belangrijk rapport rond het Nederlandse bombardement in Irak in 2015, waarbij zeventig burgerdoden zijn gevallen, niet vinden. Dat meldt Elsevier Weekblad. Daardoor heeft het kabinet grote moeite een feitenrelaas over de kwestie op te stellen, iets wat minister van Defensie Ank Bijleveld vorige week heeft toegezegd tijdens het debat daarover.

Tijdens het debat vorige week baseerde zowel de minister als de Kamerleden zich op een ‘voorlopig rapport’ van het Amerikaanse militaire hoofdkwartier Centcom van 15 juni 2015 over de ‘nevenschade’ bij het bombardement op een bommenfabriek van Islamitische Staat in het Iraakse Hawija. Daarbij zijn zeventig doden gevallen, waaronder onschuldige burgers.  De voorlopig versie van het rapport zou echter nogal beknopt geweest zijn, zonder details.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

De minister legde vorige week tijdens een zwaar debat in de Tweede Kamer verantwoording af over de kwestie, nadat bleek dat haar voorgangster Jeanine Hennis wist dat het ‘geloofwaardig’ was dat er bij de aanval burgerslachtoffers waren gevallen, maar aan de Kamer schreef dat er ‘voor zover op dit moment bekend’ geen burgerdoden waren gevallen.

Feitenrelaas

Bijleveld maakt excuses voor het verkeerd informeren van de Kamer en overleefde maar net een motie van wantrouwen die door vrijwel gehele oppositie werd gesteund. Ze beloofde – samen met premier Rutte – de Kamer te voorzien van een nieuw feitenrelaas om de zaak op te helderen en duidelijk te maken wie er op welk moment op de hoogte was van welke informatie.

Het ‘definitieve’ rapport – vereist voor dat feitenrelaas – ontbreekt echter, weet Elsevier Weekblad op basis van bronnen binnen Defensie. ,,Dat zijn we nu aan het uitzoeken’’, aldus een woordvoerder gisteravond. Op de vraag of Defensie het cruciale stuk gewoon kwijt is, wilde hij niet antwoorden: ,,Dat zeg ik niet.’’Het ministerie zou vervolgens daarvan op de hoogte zijn gesteld.

Het ministerie van Defensie weigert tegen deze site te reageren op de berichtgeving.

Defensie kan rapport over burgerdoden niet vinden

Elsevier 12.11.2019 Het kabinet heeft grote moeite een nieuw feitenrelaas op te stellen rond de kwestie van de zeventig burgerdoden bij een bombardement in Irak op 3 juni 2015. Volgens bronnen van Elsevier Weekblad ontbreekt het definitieve rapport van het Amerikaanse militaire hoofdkwartier Centcom over de ‘nevenschade’.

In het crisisachtige Kamerdebat van vorige week gingen minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) en de Kamerleden uit van een ‘voorlopig rapport’ dat Centcom op 15 juni 2015 uitbracht. Daarin zou staan dat er zeventig doden waren gevallen, onder wie IS-strijders en onschuldige burgers.

Tweede Kamer verkeerd geïnformeerd

Bijleveld zei dat haar voorganger Jeanine Hennis de Tweede Kamer in 2015 verkeerd had geïnformeerd, want eind juni 2015 had Hennis ontkend dat er burgerdoden waren gevallen door Nederlandse betrokkenheid. Defensie was er toen reeds door Centcom over ingelicht dat er wel degelijk doden waren, en ook Hennis zou daar over zijn gebriefd. Vrijwel de hele oppositie concludeerde vorige week dat de Kamer was voorgelogen.

Lees ook: Premier Rutte wil vragen over burgerdoden Irak niet beantwoorden

Een motie van wantrouwen tegen Bijleveld – die formeel verantwoordelijk is, ook voor de handelingen van haar voorgangers – haalde het vorige week niet. Bijleveld mocht blijven. De minister van Defensie en premier Mark Rutte (VVD) beloofden de Kamer klaarheid te scheppen met een nieuw ‘feitenrelaas’.

Als er een ‘voorlopig’ Centcom-rapport ligt, dan moet er ook een ‘definitief’ Centcom-rapport zijn. Volgens een bron kan Defensie dat laatste stuk niet vinden. ‘Dat zijn we nu aan het uitzoeken,’ zei een woordvoerder maandagavond. Op de vraag of Defensie het cruciale stuk gewoon kwijt is, wilde hij niet antwoorden: ‘Dat zeg ik niet.’

Centcom is het Amerikaanse militaire commandocentrum in de stad Tampa (Florida), van waaruit de geallieerde operaties in onder andere het Midden-Oosten worden geleid en geëvalueerd. Militairen beschouwden de aanval door een Nederlandse F-16 op 3 juni 2015 als ‘een voltreffer’. Een bommenfabriek van Islamitische Staat (IS) in de Noord-Iraakse stad Hawija werd vernietigd. Dit kwam ook doordat IS er veel meer explosieven had opgeslagen dan de westerse coalitie had verwacht. Er volgde een reeks ontploffingen waarbij ook tientallen burgers het leven lieten.

Nieuwe verontwaardiging voor Bijleveld

Dit laatste was uitdrukkelijk niet de bedoeling. In een initial report (voorlopig rapport) stelde Centcom het ministerie van Defensie in Den Haag op de hoogte. Volgens een bron was dit voorlopige rapport nogal beknopt en eigenlijk nauwelijks meer dan een herhaling van een nieuwsberichtje van persagentschap Reuters: ‘Zeventig doden.’

De vraag is nu waar het final report (definitieve rapport) van Centcom is gebleven. Daarin moet staan wat de anti-IS coalitie zelf heeft vastgesteld over het aantal burgerdoden. Heeft Den Haag eigenlijk wel een definitief rapport ontvangen over deze kwestie? Is er wel zo’n rapport? Zo niet, dan heeft de anti-IS-coalitie kennelijk geen eigen onderzoek gedaan naar de burgerdoden in Hawija. Minister Bijleveld kan dan rekenen op nieuwe verontwaardiging in de Tweede Kamer.

Gerelateerde artikelen;

Bombardement Hawija: bijzaken worden politieke hoofdzaken

Elsevier 10.11.2019 Na een week waarin het politieke debat werd gedomineerd door de vraag wie wat wist over de burgerdoden die vielen bij de aanval op een IS-bommenfabriek in Hawija, blikt Philip van Tijn terug. Hij verbaast zich over hoe makkelijk bijzaken tot hoofdzaken worden gebombardeerd.

Zonder Lord Carrington zou de afgelopen parlementaire week er anders uit hebben gezien. Peter Carrington trad in 1982 af als minister van Buitenlandse Zaken van het Verenigd Koninkrijk (in de regering-Thatcher) omdat op zijn ministerie niemand de Falklandoorlog had zien aankomen.

Sindsdien is deze ‘Carringtondoctrine’ leidend beginsel in Nederland en andere westerse democratieën. Ook als minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) en/of premier Mark Rutte (VVD) tot vorige week echt van niets hebben geweten over de waarheid van het bombardement op Hawija in 2015 maar (sommige van) hun ambtenaren wel, dan ziet het er somber voor ze uit.

Het is maar één van de aspecten van de treurige gebeurtenis van vierenhalf jaar geleden. Maar geleidelijk heeft dit aspect de meeste aandacht gekregen. Niet vanwege Ank Bijleveld, het soort minister dat niet zo moeilijk vervangbaar is.

Maar het gaat uiteindelijk om premier Rutte, die als een ware Houdini politiek alles heeft overleefd, sinds hij in 2006 politiek leider van de VVD werd en in 2010 premier. ‘Daar heb ik geen actieve herinnering aan,’ zei ‘Teflon Mark’ ook deze keer desgevraagd. Iets voor neerlandici en filosofen: bestaat passieve herinnering?

Vervelend maar waar: je moet je voorganger in bescherming nemen

Een tweede interessant aspect betreft een ander soort ministeriële verantwoordelijkheid. De minister is niet alleen verantwoordelijk voor uitspraken en handelingen van de onschendbare Koning, maar ook is hij (zie de Carringtondoctrine) formeel verantwoordelijk voor alles wat onder zijn bewind en dat van zijn voorgangers op het departement plaatsheeft.

Lees ook het commentaar van Eric Vrijsen: Bizar om Hennis tot zondebok te verklaren om burgerdoden in Irak

Het maakt het bestaan van een minister al fragiel dat de Kamer hem naar huis kan sturen, omdat iemand ergens in de krochten van zijn departement iets heel stoms heeft gedaan, met verregaande consequenties. Maar dat geldt te meer wanneer het gaat om een verantwoordelijkheid (en dus de mogelijkheid tot aftreden gedwongen te worden) van een (verre) voorganger.

Je kunt dit raar vinden, maar het is nu eenmaal (staats)recht en daarom is de positie van minister Bijleveld nog wankeler. In het Kamerdebat verdedigde zij niet tot de laatste snik haar voorganger Jeanine Hennis, maar zij nam, integendeel, duidelijk enkele malen afstand. Het verkeerd voorlichten van de Tweede Kamer mag een doodzonde zijn, dit doet er weinig voor onder.

De partij DENK is ook afwijkend in zijn taalgebruik

En dan hadden we nog Selcuk Öztürk, Kamerlid van DENK, een van de lange armen van de Turkse president Erdogan in Nederland. Hij had het in de Tweede Kamer over ‘moordenaars’ waar hij de piloten van de F-16’s bedoelde die met een internationaal mandaat in een internationale coalitie erin zijn geslaagd IS te verslaan. Het is niet eens grappig meer dat hij de volgende dag ontkende deze uitspraak – die door camera’s en microfoons is geregistreerd! – te hebben gedaan.

Sterker: het is tijd om deze ondemocratische pathologische leugenaar als een serieus gevaar te zien. Maar ook hier is de wet in het geding: een Kamerlid kan nooit worden vervolgd voor uitspraken die hij in de Tweede Kamer heeft gedaan. Toch zien advocaten in dit geval mogelijkheden vanwege het verregaande karakter van deze uitspraak. In zijn land van herkomst wordt met schuldigen aan dergelijke uitspraken heel wat minder omzichtig omgegaan.

Fijn dat Nederland zo weinig van oorlog begrijpt, maar toch

Het is natuurlijk nogal curieus dat, zoals zo vaak, eigenlijk bijzaken de discussie beheersen. De hoofdzaak is dat Nederland heeft meegedaan met een coalitie die een einde moest maken aan het schrikbewind van Islamitische Staat (IS). Daarbij zijn slachtoffers gevallen, maar als die coalitie er niet was geweest, zou IS met vrij spel ontelbaren hebben vermoord.

Meer over dit onderwerp: Premier Rutte wil vragen over burgerdoden Irak niet beantwoorden

Onze luchtmacht heeft meer dan duizend vluchten (en bombardementen) uitgevoerd. Daarbij is het dus misgegaan in Hawija: de informatie op de grond klopte niet helemaal en vooral is onderschat hoe een ‘slimme bom’ op een opslagplaats van munitie tot onvoorstelbare kettingreacties kan leiden.

En ook heeft men zich onvoldoende gerealiseerd dat terreurboeven, of ze nu IS, Hamas, Al-Qa’ida of Hezbollah heten, er een handje van hebben om burgers te dwingen te wonen vlak bij militaire doelen, als een menselijk schild. De uiterste consequentie is dat je dus geen enkel militair doel meer bombardeert, uit angst voor collateral damage (nevenschade), maar het wordt dan niet eenvoudig om de boeven te verslaan.

Doordat Nederland in de afgelopen twee eeuwen hoogstens een paar weken aan een echte oorlog heeft deelgenomen (bij Waterloo en op de Grebbeberg en enkele dappere individuen aan de kant van de geallieerden) en we al driekwart eeuw een ongekende vredestoestand beleven, bestaat in ons land een volslagen onwetendheid over wat oorlog is.

Gelukkig, kun je zeggen, maar het betekent ook een uitvergroting van oorlogshandelingen, newspeak die oorlogshandelingen ‘vredesoperaties’ noemt en een onbegrip over zaken die iemand als oud-commandant der strijdkrachten Dick Berlijn in luttele minuten kan uitleggen.

  NRC

@nrc

Leg Rutte het vuur aan de schenen en hij antwoordt nooit met een duidelijk ‘ja’ of ‘nee’. Zo overleeft hij alles. Ben je geen politieke spelmeester, dan wordt het lastig. Vraag dat maar aan Ank Bijleveld, schrijft @ZihniOzdil https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/09/waarom-rutte-alles-overleeft-en-bijleveld-niet-a3979705?utm_source=social&utm_medium=twitter&utm_campaign=twitter&utm_term=20191109 …

Waarom Rutte alles overleeft, en Bijleveld niet

Het stond in geen enkel verkiezingsprogramma, maar kwam toch in het regeerakkoord. „Hoe kan dat?”, vroeg de oppositie. Omdat, antwoordde premier Rutte hij ‘tot in het diepst van zijn vezels’ voelde…

nrc.nl  22:14 – 9 nov. 2019 Andere Tweets van NRC bekijken

En zo kan in dit land ex-Kamerlid voor GroenLinks Zihni Özdil in zijn wekelijkse column in de zelfbenoemde kwaliteitskrant NRC schrijven: ‘Ik weet wie perfect geschikt is om dat uit te leggen aan die nabestaanden: Jeanine Hennis. Zij is nu toch in Irak, als hoogste vertegenwoordiger van de VN. Want haar politieke beloning was deze mooie baan in het land dat ze als minister heeft gebombardeerd.’

Tot goed begrip: Özdil zei dit dus niet in de Tweede Kamer!

Meer;

Premier Rutte wil vragen over burgerdoden Irak niet beantwoorden

Elsevier 08.10.2019 ‘Minister Bijleveld heeft het debat netjes gevoerd,’ zei premier Mark Rutte (VVD) op zijn wekelijkse persconferentie. Het was een poging de kritiek in VVD-kring op de minister van Defensie te bezweren.

Tandenknarsend constateren prominenten in de wandelgangen dat Ank Bijleveld (CDA) deze week ‘haar eigen hachje redde’ door haar voorganger Jeanine Hennis ‘onder de bus te duwen’.

Het ging niet om een kleinigheid: een bom uit een Nederlandse F-16 op een explosievenwerkplaats van IS in Noord-Irak leidde 3 juni 2015 tot zulke zware ontploffingen dat niet alleen IS- strijders, maar ook tientallen onschuldige burgers omkwamen.

Volgens Bijleveld heeft ‘mijn ambtsvoorganger’ de Tweede Kamer daarover niet correct geïnformeerd. Later in het debat sprak ze over ‘minister Hennis’ die de Kamer foutief inlichtte.

Lees ook: Bizar om Hennis tot zondebok te verklaren om burgerdoden Irak

Het is zeer ongebruikelijk dat ministers de schuld van iets bij hun voorganger leggen. Staatsrechtelijk hoort dat niet: wie aantreedt neemt de politieke verantwoordelijkheid op zich, ook voor fouten van zijn of haar voorgangers. Vandaar de woede in de VVD, want zoals een van de kabinetsleden fluisterde: ‘Wij houden allemaal van Jeanine.’

Nog meer beschuldigende vingers

Bijleveld maakte het in het debat nog erger toen ze erop hintte dat ook ‘andere ministers’ in het vorige kabinet van de tientallen burgerdoden op de hoogte waren. Oeps! Ze doelde natuurlijk op VVD-premier Rutte en op de toenmalige PvdA-ministers Bert Koenders en Lilian Ploumen.

Feit is wel dat er een week na het bombardement een briefing was op het ministerie van Defensie, waar over de ‘nevenschade’ werd gesproken en waar ook de raadsadviseurs van Rutte bij aanwezig waren. Hebben die dan niks tegen hun baas gezegd? Heeft Rutte toen niet goed geluisterd?

Feiten op een rijtje zetten

De premier werd op zijn persconferentie uitgebreid doorgezaagd over de hete kwestie, maar weerde alle vragen af, want de Tweede Kamer heeft inmiddels aanvullende vragen gesteld. ‘We gaan nu alle feiten op een rijtje zetten,’ zei Rutte. Totdat hijzelf een compleet overzicht heeft, meldt hij niks.

Het onderwerp is te serieus, anders kon je van een slapstick spreken. ‘Ik ga niet hapsnap vragen beantwoorden,’ zei Rutte op de eerste vraag. ‘Het is verstandiger eerst alles in kaart te brengen,’ was het antwoord op de tweede vraag. ‘We gaan nu alles netjes uitsorteren.’ En: ‘we moeten eerst het feitencomplex beschikbaar hebben en dan ziet u het vanzelf.’ Zo ging het maar door.

Rutte wekte de indruk dat hij het zelf ook vervelend vond om niks te zeggen. Want op deze manier blijft hij maar in de inktvlek wrijven. Het idee dat zijn kabinetten de gevolgen van de oorlogvoering verdoezelen en informatie achterhouden , wordt op deze manier alleen maar sterker.

Schade aan het imago

De kranten beginnen te speculeren over de schade aan het imago van de premier en alles wat hij ooit over de strijd in Irak en Syrië zei, wordt omgekeerd.

Opvallend is bijvoorbeeld dat Rutte in 2018 op een vraag van RTL4 de indruk wekte dat hij weet had van burgerdoden. Het ging toen om een onderzoek van Justitie naar de wapeninzet door F-16 vliegers. Het OM oordeelde dat zij niks verkeerd hadden gedaan. Bijleveld meldde de Kamer toen dat er ‘zeer waarschijnlijk ‘ burgerdoden waren gevallen. Rutte zei tegen RTL4 dat er ‘een fout in de intelligence’ was geweest: onjuiste aanwijzingen van de spionnen.

Vragen hierover zei Rutte niet te kunnen beantwoorden. Gezien de gevolgen van het bombardement is dat vreemd. Maar aan de andere kant ook weer niet: het OM kijkt eigenlijk niet naar de fouten van buitenlandse inlichtingendiensten in het bondgenootschap.

Het beoordeelt alleen of de F-16 vlieger op basis van de gegevens die hij had binnen zijn geweldsmandaat (rules of engagement) bleef. Het zou zo maar kunnen dat die juridische toetsing beeldvernauwend heeft gewerkt voor het huidige en het vorige kabinet Rutte. Er leek niks aan de hand, want er was correct gehandeld en de realiteit van tientallen doden drong niet door.

Premier Rutte volhardt: geen antwoord op vragen over burgerdoden Irak

NOS 08.11.2019 “Ik laat het bij mijn eerste reactie”, “Het is van belang om de feiten op een rijtje te zetten”, “Eerst in kaart brengen hoe het zit”, “Ik beantwoord die vragen niet”, “Het is niet verstandig om op allerlei vermoedens in te gaan”, “U doet allerlei aannames”, “Deze vraag past in de reeks vragen in deze persconferentie en die respecteer ik allemaal, maar ook deze vraag ga ik niet beantwoorden.”

In zijn wekelijkse persconferentie wilde premier Rutte op geen enkele manier ingaan op de kwestie-Hawija. Zo’n twintig minuten lang legden journalisten hem het vuur na aan de schenen, maar Rutte gaf geen krimp. De vraag die voorligt is of Rutte wist van de zeventig burgerslachtoffers die in 2015 zijn gevallen bij een bombardement door een Nederlandse F-16 in Irak.

Zo zagen de eerste minuten van het vragengedeelte van de persconferentie eruit:

‘Snapt u dat de Kamer grote twijfels heeft over de informatievoorziening?’

Dinsdag werd tegen minister Bijleveld van Defensie een motie van wantrouwen ingediend, omdat haar voorganger Hennis-Plasschaert tot twee keer toe de Kamer onjuist informeerde. Hennis hield destijds vol dat Nederland niet betrokken was bij de dood van burgers in Irak, terwijl ze kort na het bombardement op de hoogte was gesteld door de VS dat er burgerslachtoffers waren gevallen.

Lees hier hoe de Kamer jarenlang in het duister tastte over burgerdoden in Irak

In het debat zei Bijleveld dat ook andere ministeries kennis hadden van de burgerdoden. Ze werden kort na de aanval op de hoogte gebracht dat het zeer aannemelijk was dat er een groot aantal onschuldige slachtoffers was gevallen.

Bijleveld noemde daarbij de ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. Rutte, die toen ook al premier was, zei de volgende dag dat hij zich niet herinnert dat hij op de hoogte is gesteld. Het is volgens hem wel mogelijk dat ambtenaren van hem zijn bijgepraat over de kwestie.

Vandaag wilde de premier daar dus niets aan toevoegen. “Hij moet natuurlijk op eieren lopen, want dit is een uiterst gevoelige kwestie”, zegt politiek verslaggever Ron Fresen. “Dit debat is ook nog lang niet klaar. En alles wat hij hier nu over zegt, kan hij als een boemerang terugkrijgen. En dan kan het ook over zijn eigen positie gaan.”

De schade in Hawija was goed zichtbaar op satellietbeelden Azmat Khan/The New York Times

Bert Koenders, destijds minister van Buitenlandse Zaken, reageerde deze week stelliger dan Rutte: “Ik kan me er niets van herinneren. Ik ben er absoluut niet over ingelicht. Als je het over dit soort aantallen slachtoffers hebt, vergeet je dat niet. Dat zou alle alarmbellen af doen gaan.” Ook de toenmalige minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Ploumen, reageerde verbaasd: “Ik ben niet persoonlijk geïnformeerd over de gebeurtenissen.”

GroenLinks-Kamerlid Diks, die de motie tegen minister Bijleveld had ingediend, noemt het idee dat de minister-president niet zou zijn ingelicht over 70 burgerdoden “ongelooflijk en ook heel ongeloofwaardig”. Ook hekelt ze het feit dat de Tweede Kamer destijds niet werd ingelicht. “Blijkbaar is dat bij niemand opgekomen. Dat is haast onbegrijpelijk.”

SP-Kamerlid Karabulut is net zo kritisch. “We kunnen concluderen dat er is gelogen, dat er informatie is achtergehouden, dat de leugen voor een deel in stand wordt gehouden en dat de beloofde transparantie er nog altijd niet is.”

Minister Bijleveld heeft gezegd dat ze gaat uitzoeken wie er precies van wist op welk moment.

Nederlandse vluchten

Nederlandse F-16’s werden tussen 2014 en 2016 en in 2018 ingezet in Irak en Syrië als onderdeel van een grote internationale coalitie onder leiding van de VS. Daarbij werden vanuit Jordanië ruim 2100 luchtaanvallen uitgevoerd. Doel van de missie was om IS te bestrijden.

Uit onderzoek van de NOS en NRC bleek drie weken geleden dat in de nacht van 3 juni 2015 bij een Nederlandse aanval op een bommenfabriek van IS in de Iraakse plaats Hawija een wijk volledig werd verwoest. Het was een van de bloedigste aanvallen van de internationale coalitie in de strijd tegen IS. Hierbij kwamen zeker zeventig mensen om het leven, onder wie volgens ooggetuigen kinderen.

Bekijk ook;

Geprikkelde Rutte wil geen vragen beantwoorden over burgerdoden in Irak

NU 08.11.2019 Premier Mark Rutte wilde vrijdag niet ingaan op vragen over wanneer hij op de hoogte was van het feit dat er burgerdoden waren gevallen bij Nederlandse luchtaanvallen in Irak in 2015.

“We gaan eerst alle feiten op een rijtje zetten en daarna de Kamer informeren”, aldus de premier.

Rutte maakte op zijn wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad een geïrriteerde indruk en verwees herhaaldelijk naar zijn opmerkingen van eerder deze week.

Rutte zei woensdag zich niet te kunnen herinneren dat hij is geïnformeerd over de aanvallen op de Iraakse steden Hawija en Mosoel waarbij 74 mensen om het leven kwamen.

“Er staat mij niets van bij”, zei de minister-president toen. Hij wilde er vrijdag op de persconferentie verder niets over kwijt. “Ik heb er al een eerste reactie op gegeven.” De vraag of hij vindt dat zijn positie in gevaar is, beantwoorde hij met een “nee”.

Journalisten nemen Rutte onder vuur over burgerdoden in Irak

Rutte zit in een lastig parket

Rutte bevindt zich in een lastig positie. Dinsdagavond debatteerde de Tweede Kamer met minister Ank Bijleveld (Defensie) over de bombardementen. De bewindsvrouw overleefde dinsdag ternauwernood een motie van wantrouwen.

Zij moest zich verantwoorden voor het feit dat haar voorganger, voormalig minister Jeanine Hennis-Plasschaert, de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd.

Hennis-Plasschaert meldde de Kamer in 2015 dat er bij aanvallen geen burgerslachtoffers waren gevallen, terwijl later bleek dat het ministerie beschikte over een intern verslag en een Amerikaanse rapportage waarin staat dat het “geloofwaardig was” dat er bij de aanval in Hawija burgers om het leven waren gekomen.

Minister Bijleveld voegde daar dinsdag aan toe dat niet alleen Hennis-Plasschaert van de burgerdoden wist, maar ook het ministerie van Algemene Zaken van premier Rutte.

SP-Kamerlid Sadet Karabulut benadrukte in een eerdere reactie dat het van belang is om te weten wanneer de premier hiervan op de hoogte is gesteld. “Ik wil dat weten, omdat als hij kennis heeft genomen van de inhoud, hij de leugen dat er geen burgerslachtoffers zijn gevallen de afgelopen jaren in stand heeft gehouden”, zei ze deze week.

Zie ook: Dit weten we over de luchtaanval met burgerdoden in Irak

Lees meer over: Politiek  Mark Rutte

Rutte zwijgt over bombardement Irak

Telegraaf 08.11.2019 Premier Rutte weigert voorlopig vragen te beantwoorden over wat hij wist of niet wist over de burgerdoden bij een Nederlands bombardement in Irak in 2015. Na de ministerraad wrong de minister-president zichzelf in allerlei bochten om vooral geen antwoord te geven op talrijke vragen van journalisten.

De oppositie wil het naadje van de kous weten nu minister Bijleveld (Defensie) deze week suggereerde dat het ministerie van Rutte al eerder op de hoogte is gesteld van de slachtoffers. „Er staat mij helemaal niets van bij”, zei hij eerder deze week. Mogelijk wisten zijn ambtenaren er wel van, vermeldde Rutte.

De oppositie wil het naadje van de kous weten nu minister Bijleveld (Defensie) deze week suggereerde dat het ministerie van Rutte al eerder op de hoogte is gesteld van de slachtoffers. „Er staat mij helemaal niets van bij”, zei hij eerder deze week. Mogelijk wisten zijn ambtenaren er wel van, vermeldde Rutte.

Bekijk ook:

Irakezen zijn Jeanine Hennis zat 

De minister-president stelde vrijdag na de ministerraad niet ’hap-snap’ te willen antwoorden. Achter de schermen probeert zijn ministerie in kaart te brengen wat er waar is van de suggestie van Bijleveld en als dat het geval is, wat er daarna met de informatie is gedaan op zijn departement.

Gevoelige kwestie

De kwestie ligt gevoelig, omdat Bijleveld om de kwestie al door het oog van de naald kroop toen vrijwel de hele oppositie een motie van wantrouwen tegen haar steunde. Als blijkt dat Rutte er van wist of er niet de waarheid over heeft verteld kan ook zijn positie onder vuur komen te liggen. Zelf zei de premier vrijdag dat hij zich daar geen zorgen over maakt.

Bekijk ook:

Wat wisten Rutte en Asscher over burgerslachtoffers in Irak? 

Bekijk ook:

Bijleveld overleeft motie van wantrouwen voor burgerdoden Irak 

Bekijk meer van; gewapend conflict defensie Mark Rutte Bijleveld Den Haag Irak

Rutte wil niet ‘hapsnap’ zeggen wat hij wist van bombardementen Irak

AD 08.11.2019 Een zichtbaar ongemakkelijke premier Mark Rutte wilde gisteren niet zeggen wanneer hij is ingelicht over de burgerdoden die zijn gevallen bij Nederlandse bombardementen in Irak. Hij weet: nu de Tweede Kamer zich voorgelogen voelt, gaan ze achter hem aan.

Op zijn wekelijkse persconferentie ging de premier, anders dan normaal, bij herhaling vragen uit de weg over wat hij nu eigenlijk wanneer wist.

Bij een debat in de Tweede Kamer erkende defensieminister Ank Bijleveld deze week dat het parlement in juni 2015 verkeerd is geïnformeerd. Toenmalig minister van Defensie Jeanine Hennis zei toen dat er geen ‘Nederlandse betrokkenheid’ was bij burgerslachtoffers, terwijl ze al was ingelicht dat dit waarschijnlijk wél zo was.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Pijlen

Waar de Tweede Kamer de pijlen eerst richtte op Bijleveld, die een motie van wantrouwen tegen zich ingediend zag worden, verschuift die aandacht nu naar de premier. In een reeks schriftelijke vragen is ook Rutte gevraagd wanneer hij nu precies meer wist.

Deze week wilde de premier alleen nog zeggen dat hij zich niet kan herinneren in 2015 te zijn ingelicht over de burgerslachtoffers. ,,Er staat mij helemaal niets van bij,’’ zei de premier. Het ‘zou wel kunnen’ dat zijn ambtenaren op de hoogte waren.

Dat haperende geheugen wekte meteen ergernis in de Kamer. Dat excuus kennen we wel van hem, klonk het. Rutte zei dat immers ook toen het ging over memo’s rond de afschaffing van de dividendbelasting. Toen heette het dat hij zich die niet ‘kon herinneren’. En toen Halbe Zijlstra aan hem opbiechtte dat hij nooit op bezoek was geweest bij Poetin had Rutte ‘geen actieve herinnering’ aan met wie hij met die bekentenis deelde.

Rutte realiseert zich dat hij de Kamer nu klinisch zal moeten voorlichten wat hij en andere kabinetsleden wisten. Hij wimpelde daarom vragen van journalisten maar af. ,,Ik respecteer uw vragen, ik zou ze misschien ook stellen, maar we moeten nu echt eerst de Kamer informeren.’’

Rutte wil namelijk niet ‘hapsnap’ vertellen wanneer hij wat wist, besloot de premier. Liever moet alles er komende week liggen, zo is de hoop, in een gedetailleerde brief.

Briefing

Cruciaal daarbij zijn de dagen na 9 juni 2015. Toen hoorde Hennis tijdens een briefing van mogelijke burgerdoden bij de militaire actie bij het Irakese Hawija. Die kennis werd vervolgens gedeeld met andere departementen, waaronder dat van Rutte.

Dat gebeurde tijdens een zogenoemde interdepartementale werkgroep, waarin ook zijn raadadviseurs zitten. Vraag is nu vooral: bereikte die kennis de premier en wanneer? Want anderhalve week later loog Hennis immers de Tweede Kamer voor dat haar van ‘Nederlandse betrokkenheid’ niets bekend was.

Overigens ligt Hennis, tegenwoordig VN-gezant in Irak, daar ook onder vuur. Op sociale media wordt zij opgeroepen het land te verlaten. Daarbij wordt ook gewezen op de burgerslachtoffers die vielen in het land in de tijd dat zij als minister verantwoordelijk was voor de inzet van F-16’s tegen terreurorganisatie Islamitische Staat (IS).

Kritiek in Irak op tweet Hennis: ‘Ze geeft meer om olie dan om mensen’

NOS 08.11.2019 Irakezen zijn boos op oud-minister Jeanine Hennis. Zij is nu VN-gezant in Irak en tweette twee dagen geleden over de economische gevolgen van de protesten in het land. Al meer dan een maand lang gaan Irakezen de straat op om hervormingen te eisen. Daarbij blokkeren ze wegen, olievelden en havens.

In haar bericht schrijft ze dat de “ontregeling van cruciale infrastructuur een grote zorg is” en dat het “schadelijk is voor de Irakese economie”. Volgens correspondent Marcel van der Steen valt haar opmerking helemaal verkeerd bij demonstranten. In reacties op sociale media verwijten Irakezen het haar dat ze meer om olie zou geven dan om mensen, vertelt hij in het NOS Radio 1 Journaal. Zij maken haar uit voor ‘leugenaar’ en eisen haar vertrek.

 Jeanine Hennis @JeanineHennis

Disruption of critical infrastructure also of grave concern. Responsibility of all to protect public facilities. Threats/closures of roads to oil installations, ports causing billions in losses. Detrimental to #Iraq’s economy, undermines fulfilling protesters’ legitimate demands.

Ze verbinden haar tweet ook aan het nieuws over de zeker 70 burgerslachtoffers die vielen bij een Nederlandse F16-aanval in Irak in 2015, vertelt Van der Steen. Het nieuws over die burgerslachtoffers kwam vorige maand na onthullingen van de NOS en NRC naar buiten.

Hennis was toen minister van Defensie, en ze verzweeg de burgerdoden. Tot twee keer toe vertelde ze de Kamer dat er geen burgerdoden te melden waren. Uiteindelijke erkende het kabinet afgelopen maandag de Nederlandse verantwoordelijkheid voor wat wordt gezien als een van de bloedigste aanvallen van de internationale coalitie.

Afgelopen dinsdag bleek ook dat Hennis kort na de luchtaanval op de hoogte is gesteld over het bombardement waarbij 70 doden zijn gevallen. De huidige minister van Defensie, Ank Bijleveld, bood haar “oprechte excuses” voor het onjuist informeren van de Kamer.

Het nieuws over Hennis leeft in Irak, zegt Van der Steen: “Irakezen verwijten het haar nu dat ze dat nieuws toen stil heeft gehouden.”

“Dat het allemaal om olie zou gaan, wordt voor veel Irakezen nu weer bevestigd door de tweet van Hennis” , aldus Laila al-Zwaini, arabist.

“De jongeren die nu in opstand komen vinden dat Hennis vooral de kant van de corrupte regering kiest”, zegt de Nederlands-Iraakse arabist Laila al-Zwaini. “Ze hebben het idee dat ze daar alleen maar is voor de oliebelangen en niet voor de Irakezen die sterven.”

Al-Zwaini verwijst ook naar de Amerikaanse invasie in 2003. “Toen leefde hetzelfde sentiment. Veel Irakezen hadden het idee dat het Amerika vooral om de olie ging”, legt ze uit. “Dat het allemaal om olie zou gaan, wordt voor veel Irakezen nu weer bevestigd door de tweet van Hennis.”

Hennis reageerde later in een tweet dat “de Verenigde Naties een partner is voor iedere Irakees die het land beter wil maken”. Uit de reacties op Twitter valt op te maken dat veel Irakezen geen boodschap hebben aan excuses.

 Ahmed Albasheer -احمد البشير @ahmedalbasheer1

We call for the immediate resignation of @UNIraq head & SRSG @antonioguterres, @JeanineHennis for her negligence in defending the #HumanRights of Iraqis in #IraqProtests. We have no trust in her capabilities https://t.co/lKY06RkZhh

Correspondent Van der Steen vertelt in dat het leven steeds meer stil komt te liggen in het land. “Een grote haven in het zuiden is geblokkeerd en ook bedrijven hebben het moeilijk en blijven vaak dicht.”

Dat heeft onder meer te maken met het afsluiten van het internet door de overheid. “Het grootste deel van de tijd is er geen internet, waardoor bijvoorbeeld banken, toerisme-organisaties en telefoonbedrijven hun werk niet kunnen doen.”

De economie van het land zou volgens een bron bij de Centrale Bank in Irak sinds het uitbreken van de protesten zo’n 40 miljoen dollar per dag aan schade lijden, in totaal zou het in ruim een maand gaan om zo’n 1,5 miljard dollar, meldt persbureau Reuters.

Geweld houdt aan

Het gewelddadige optreden van de autoriteiten tegen de demonstranten gaat ondertussen door. “Er wordt nog altijd met scherp geschoten”, vertelt Van der Steen. “Gisteren vielen er in Bagdad zes doden bij een poging een brug over te komen die leidt naar de groene zone, de plek waar de regeringsgebouwen zitten.” Ook in de zuidoostelijke stad Basra was het gisteren raak, daar vielen vier doden.

Het totale dodenaantal is sinds de protesten op 1 oktober begonnen, gestegen tot boven de 260.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft het geweld gisteren veroordeeld en roept de regering op ermee te stoppen. Maar Van der Steen ziet dat niet direct gebeuren. “De regering heeft hervormingen en nieuwe verkiezingen aangekondigd. Maar demonstranten hebben er geen vertrouwen in dat de beloften worden nagekomen. Ze gaan dus door met protesteren.”

Bekijk ook;

Irakezen zijn Jeanine Hennis zat

Telegraaf 08.11.2019 Irakezen eisen massaal het ontslag van Jeanine Hennis, de hoogste VN-gezant in het land dat al weken in de greep is van bloedige protesten. Hennis ligt onder vuur na uitlatingen op Twitter, waarin zij volgens de demonstranten het belang van olie laat prevaleren boven dat van de gewone bevolking. In de bewuste tweet schrijft Hennis: „Bedreigingen/sluitingen van wegen naar olie-installaties en havens veroorzaken miljardenverliezen. Dat is schadelijk voor de economie van Irak en ondermijnt de inwilliging van de legitieme eisen van de demonstranten.”

De Irakezen zijn nu online een petitie gestart waarin zij het vertrek eisen van Hennis, wier beeltenis op het platform is doorgehaald met een groot rood kruis. Zij wordt weggezet als een lakei van de Iraakse autoriteiten, westerse olieproducenten en zelfs van het Iraanse regime, dat via lokale milities verantwoordelijk is voor een groot deel van de dodelijke slachtoffers.

Ook wijzen Irakezen via sociale media op haar verleden als minister van Defensie. In die rol ontkende zij in 2015 dat er bij een Nederlandse aanval op Irak burgerdoden waren gevallen, al was zij daar eerder al wel over geïnformeerd.

Onmogelijke positie

Hennis verkeert nu in een onmogelijke positie: zij roept in Irak op tot een nationale dialoog tussen de regering en de demonstranten, maar kan daarin zelf als ’onpartijdige bemiddelaar’ moeilijk meer een rol spelen. Zij wordt niet langer geaccepteerd door de woedende betogers, die dagelijks met gevaar voor eigen leven de straat op gaan om onder meer het vertrek van de regering te eisen. Tot dusver zijn er meer dan 250 doden gevallen.

Bekijk ook: 

VN-gezant Jeanine Hennis: stop geweld in Irak 

Daarmee toont Hennis volgens de woedende Irakezen het ware gezicht van de ’corrupte’ Verenigde Naties: het gaat de organisatie volgens hen niet om de mensen, maar het geld. De timing is ook ongelukkig: de Verenigde Staten verklaarden de afgelopen weken alleen nog in buurland Syrië te blijven om de oliebronnen daar veilig te stellen. Zo wordt het beeld verscherpt dat het Westen alleen maar uit is op het zwarte goud en geen zier geeft om de creperende bevolking.

Winsten verdwijnen

Hennis heeft het over miljardenverliezen als gevolg van blokkades (volgens de regering gaat het om 6 miljard dollar), maar de betogers wijzen erop dat die winsten doorgaans verdwijnen in de zakken van corrupte politici. De bevolking van een van de belangrijkste olieproducten ter wereld – murw geslagen door een opeenvolging van oorlogen – profiteert er nauwelijks van.

Hennis probeerde later nog de schade te beperken met een nieuwe tweet, waarin zij zich verdedigde tegen de ’beschuldigingen van vooringenomenheid’. Volgens haar zijn de Verenigde Naties de ’partner van iedere Irakees die naar verandering streeft’.

Maar het kwaad was al geschied. Irakezen omschrijven haar als een ’verrader’ die zich ’moet schamen’ omdat zij de ’slaaf is van olie, geld en bloed’. Ook wordt ze weggezet als een ’blondje in designerkleding’ dat wel even komt vertellen hoe het allemaal moet. Een dame bezweert dat zij wanneer zij Hennis ziet een schoen naar haar hoofd zal gooien, de ultieme belediging in de islamitische wereld. Naar George W. Bush gooide ooit een Iraakse journalist beide schoenen tijdens een persconferentie.

Te close met Iran

Hennis wordt ook verweten te close te zijn met Iran, dat een kwalijke rol speelt in het neerslaan van de protesten. De betogers eisen een totale verandering van het politieke systeem, waardoor Iran zijn invloed in gevaar ziet komen.

Hennis is sinds vorig jaar de hoogste VN-gezant in Irak. Een lastige functie in een verdeeld land dat nog altijd probeert te herstellen van de oorlog tegen Islamitische Staat. Zij bezocht vorige week nog de demonstranten op het Tahrirplein in Bagdad, waar zij hun ’legitieme eisen’ erkende.

Bekijk ook: 

Wat wisten Rutte en Asscher over burgerslachtoffers in Irak? 

Ook veroordeelde Hennis het geweld, al zou zij zich volgens velen in het land veel harder moeten uitspreken over de verschillende bloedbaden. Door de aanhoudende chaos in het land zou premier Mahdi inmiddels bereid zijn op te stappen, maar zijn vertrek wordt door Iran tegengehouden.

Bekijk meer van; internationale betrekkingen burgerlijke onrust overheid gewapend conflict Jeanine Hennis-Plasschaert Irak Iran Verenigde Naties

Oud-minister Jeanine Hennis wordt als VN-gezant in Irak beveiligd. Deze foto is van eerder dit jaar.

Oud-minister Jeanine Hennis wordt als VN-gezant in Irak beveiligd. Deze foto is van eerder dit jaar. © AFP

Oud-minister Hennis ook onder vuur in Irak

AD 08.11.2019 Oud-minister Jeanine Hennis ligt nu ook in Irak onder vuur, waar ze werkt als gezant van de Verenigde Naties. Er is op sociale media een campagne tegen haar gestart waarin ze wordt opgeroepen te verdwijnen uit het land.

Hennis wordt als VN-gezant zwaar beveiligd. In Irak is het al weken onrustig. Er wordt massaal geprotesteerd tegen de werkloosheid en de corruptie. Daarbij zijn naar schatting al 250 doden gevallen. Hennis riep op Twitter op tot kalmte, maar dat schoot bij sommigen in het verkeerde keelgat. Volgens demonstranten is ze ‘meer begaan met de westerse oliebelangen dan met de Irakese bevolking’.

Lees ook;

Hennis wist van mogelijke burgerslachtoffers, zei dat er ‘voor zover bekend’ geen waren

Lees meer

Irak staat in brand: grootste opstand sinds val Saddam Hoessein

Irak staat in brand: grootste opstand sinds val Saddam Hoessein

Lees meer

In de bewuste tweet schreef Hennis: ,,We zijn allemaal verantwoordelijk voor het beschermen van openbare voorzieningen. Bedreigingen/sluitingen van wegen naar olie-installaties en havens veroorzaken miljardenverliezen. Dat is schadelijk voor de economie van Irak en ondermijnt de legitieme eisen van de demonstranten.’’

@JeanineHennis

Disruption of critical infrastructure also of grave concern. Responsibility of all to protect public facilities. Threats/closures of roads to oil installations, ports causing billions in losses. Detrimental to #Iraq’s economy, undermines fulfilling protesters’ legitimate demands.

355  12:07 PM – Nov 6, 2019 6,581 people are talking about this

Die uitspraak veroorzaakte een storm van protest. ,,Stelt u zich eens voor dat deze mensen in uw land waren omgekomen. Wat zou dan u tegen de wereld hebben gezegd?” reageert Irakees Jaweed Kadeem woedend onder de tweet. Sommigen plaatsten een foto van Hennis met een groot rood kruis erdoor.

Hennis na de ruim 6000 reacties een nieuwe tweet waarin ze probeerde de gemoederen te bedaren: ,,In reactie op beschuldigingen dat ik vooringenomen zou zijn: de VN staat zij aan zij met elke Irakees die verandering wil. Samen kunnen Irakezen van hun land een betere plek maken. En wij zijn hier om dat te ondersteunen.’’

Bombardement

In de protesten tegen de aanwezigheid van Hennis wordt ook gewezen naar haar vorige functie als minister van Defensie. In die periode kwamen zo’n 70 burgers om bij een bombardement door een Nederlandse F-16 op een bommenfabriek van IS in het Irakese Hawija.

Deze week kwam dat niet alleen in Nederland, maar ook in Irak in het nieuws. Net als het nieuws dat Hennis vlak na het bombardement nog aan de Tweede Kamer meldde dat er ‘voor zover bekend’ geen burgerslachtoffers waren gevallen door Nederlandse wapeninzet.

Op dat moment was zij echter al anderhalve week op de hoogte van het feit dat dat waarschijnlijk wél het geval was. De Irakezen die zich al tegen Hennis keerden, schrijven op social media dat ze ‘toen ook al een leugenaar was’. Ook staat op Facebook te lezen dat ‘Irakese doden haar niet kunnen schelen’.

Hennis is sinds vorig jaar hoofd van UNAMI, een speciale missie van de VN in Irak. Ze adviseert zowel de Irakese regering als verschillende bevolkingsgroepen.

© Foto Evert-Jan Daniels/ANP Jeanine Hennis-Plasschaert is Speciaal Vertegenwoordiger van de Secretaris-Generaal van de VN voor Irak en als Hoofd van de VN-Missie UNAMI.

Iraakse demonstranten willen af van ‘leugenaar’ Jeanine Hennis

MSN 08.11.2019 Irakezen zijn op sociale media een actie gestart tegen VN-gezant Jeanine Hennis-Plasschaert. Met hashtags als „Jeanine Hennis is corrupt schaam je” en „Jeanine Hennis leugenaar ga Irak uit” proberen ze de Nederlandse te bewegen om op te stappen. Door Hennis’ foto is door de Twitteraars een groot rood kruis gezet.

De Irakezen zijn gepikeerd over een tweet van Hennis waarin ze demonstranten lijkt op te roepen belangrijke (olie)infrastructuur met rust te laten. Iraakse jongeren protesteren al weken tegen de corrupte overheid, de ongelijkheid en de invloed van buurland Iran. Door het harde optreden van de ordediensten zijn tot nu toe meer dan 260 doden en honderden gewonden gevallen. Deze donderdag zijn nog zeker zes demonstranten doodgeschoten door de Iraakse veiligheidsdiensten, meldt persbureau Reuters.

Hennis’ tweet leidde al tot ruim 5.500 – merendeels verontwaardigde – commentaren. „Olie is belangrijker dan het Iraakse volk?” vraagt iemand. Anderen wijzen erop dat het volk nooit van de genoemde olie en havens heeft geprofiteerd.

Sommige deelnemers aan de campagne op sociale media leggen een verband tussen Hennis’ huidige positie en haar vorige baan. „Iraakse doden kunnen haar niet schelen” en „Het is niet de eerste keer dat ze liegt”, schrijven zij op Twitter en Facebook. Daarmee verwijzen ze naar 2015, toen Hennis nog minister van Defensie was in Nederland en de Tweede Kamer verkeerd informeerde over Iraakse burgerdoden.

Het nieuws over de Nederlandse erkenning van de meer dan zeventig burgerdoden die vielen bij een bombardement op de Iraakse stad Hawija was deze week te zien op de Iraakse televisie. Het nieuws werd ook in andere Arabische media gedeeld.

Het mysterie van de 70 burgerslachtoffers in Irak: wat wist premier Rutte?

MSN 08.11.2019 De Nederlandse aanval in 2015 in Irak waarbij zeker 70 burgerdoden zijn gevallen, roept veel vragen op. Ook over de rol van premier Rutte. Toenmalig minister Hennis wist al een paar dagen na de aanval dat er burgerslachtoffers waren gevallen, maar Rutte zegt dat hij toen van niets wist. Hoe kan dat?

Het bombardement op Hawija

Vanaf oktober 2014 tot juli 2016 neemt Nederland voor het eerst deel aan een F-16-missie boven Irak en Syrië. Na publicaties van NRC en NOS blijkt dat Nederland verantwoordelijk is voor een bombardement op een bommenfabriek van IS in Hawija, Irak. 70 burgerslachtoffers komen om het leven. Zowel Defensie als het Openbaar Ministerie hebben het bombardement onderzocht. Volgens Defensie zijn alle procedures gevolgd.

Het OM vindt geen strafbare feiten. De toenmalige minister van Defensie, Hennis, weet al in 2015 over de burgerdoden, maar geeft foute informatie aan de Tweede Kamer. Op 23 juni 2015 zegt ze dat er geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak.

‘Alle betrokken ministeries op de hoogte’

Terug naar afgelopen dinsdag. Ank Bijleveld heeft een zware avond. De Kamer legt de ervaren politica op de gril: waarom deed Defensie jarenlang geheimzinnig over burgerslachtoffers? Waarom heeft de vorige minister de Kamer verkeerd geïnformeerd? Waarom wist Bijleveld pas afgelopen weekend over het verkeerd informeren?

De ervaren Bijleveld heeft niet overal een duidelijk antwoord op. Ze overleeft met steun van een nipte meerderheid. Haar excuses worden geaccepteerd, maar bijna alle oppositiepartijen stemmen voor een motie van wantrouwen. Pijnlijk voor de ervaren politica.

Aan het einde van een zeer lastige avond voor Bijleveld gebeurt er nog iets opvallends. Meerdere fracties hebben expliciet gevraagd of premier Rutte in 2015 ook is geïnformeerd over het Hawija-bombardement. Ja, zegt Bijleveld.

De betrokken ministeries – Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking en Justitie & Veiligheid – waren op de hoogte. “Het is aannemelijk dat de meest betrokken ministeries over het bestaan van het onderzoek zijn geïnformeerd”, zo leest Bijleveld voor.

© Aangeboden door RTL Nederland

Ministers van toen ontkennen

Nee hoor, zeggen ministers van toen. “Ik ben niet geïnformeerd over de Nederlandse betrokkenheid, dus het antwoord is nee”, zegt Lilianne Ploumen, destijds minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Ook de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, ontkent.

Ook premier Rutte is zeer verbaasd. “Er staat mij helemaal niets van bij”, zegt de premier. Het ‘zou wel kunnen’ dat zijn ambtenaren op de hoogte waren. Niet vreemd, vindt Rutte. “Jongens, dat is vier jaar geleden”, verzucht hij tegen RTL Nieuws.

 Fons Lambie

✔ @fonslambie

Premier #Rutte is in 2015 niet geïnformeerd dat bij Nederlands bombardement in #Irak 70 burgerdoden zijn gevallen. “Staat mij helemaal niets van bij. Kan dat ambtelijk is bijgepraat”, zegt Rutte tegen @RoelSchrein. Premier hoorde zondag dat Kamer onjuiste info heeft gehad.

54  5:46 PM – Nov 6, 2019 152 people are talking about this

‘Totaal ongeloofwaardig’

“Ik val in de ene verbazing in de andere. Je kunt je toch niet voorstellen dat hem wel gemeld is en dat hij het vergeten is”, zegt Kamerlid Isabelle Diks van GroenLinks. “Het zou kunnen dat het Rutte niet is verteld is en dat is eigenlijk nog erger.”

“Totaal ongeloofwaardig. Dit kan niet kloppen”, zegt SP-Kamerlid Sadet Karabulut. “Dit roept alleen maar meer vragen op. Hoe is het in godsnaam mogelijk? Zo’n trieste gebeurtenis waar piloten diep van onder de indruk zijn. Een groot drama. En dan zou de minister-president hierover niet geïnformeerd zijn? Nou, dan hebben we echt als land een groot probleem.”

Beide Kamerleden hebben opnieuw schriftelijke vragen ingediend. Dat Hennis foute informatie aan de Kamer heeft gegeven, is bekend. Maar wist Rutte dat ook?

“Nu willen wij weten: welke minister, welke ministerie was op de hoogte. Dat moet op tafel komen, want de verwarring wordt alleen maar groter”, zegt Diks. “Dit is heel erg belangrijk, omdat het uitmaakt voor de keuzes van ons parlement voor onze militairen. Wij moeten weten welke gevolgen de inzet van Nederlandse militairen heeft gehad.”

Wat is er aan hand?

Minister Bijleveld blijft bij haar eerdere antwoorden, zegt ze tegen verslaggevers. Ze gaat nu eerst de Kamervragen beantwoorden en laat uitzoeken wat op welk ministerie bekend was. “Ik laat de feiten spreken en daar moet u nog even op wachten.”

“Hoe het precies zit, weten we niet”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. “Maar kijk nog eens wat Rutte precies zegt: het kan dat er ambtelijk is geïnformeerd… Zouden topambtenaren het dan wel hebben geweten?”

© Aangeboden door RTL Nederland

Wat wisten topambtenaren?

In politiek Den Haag vergaderen topambtenaren van betrokken ministeries regelmatig over militaire missies. Interessant is de ‘Stuurgroep Missies en Operaties’. Daar bespreken de hoogste militairen en belangrijkste topambtenaren alle ontwikkelingen rond militaire missies. Is daar over de burgerslachtoffers gesproken?

“Kijk eens wie in die stuurgroep zit”, zegt Fons Lambie. “De Commandant der Strijdkrachten, de hoogste militair van Nederland. De directeur-generaal Politieke Zaken van het ministerie van Buitenlandse Zaken, een van allerbelangrijkste topambtenaren op Buitenlandse Zaken. De Raadsadviseur van Algemene Zaken, de ogen en oren van de premier op dit beleidsterrein.

Dit zijn niet de minsten”, zegt Lambie. “Als in dat overleg wordt besproken dat er 70 burgerslachtoffers zijn gevallen, dan moeten de Haagse topambtenaren meteen hun minister informeren. Direct. Zonder twijfel.”

Dat is blijkbaar niet gebeurd, want de ontkenningen van Rutte, Koenders en Ploumen zijn glashelder.

Of hield Defensie het geheim?

Een ander scenario is dat Defensie nooit duidelijk gecommuniceerd heeft met andere ministeries. Zonder concrete aantallen of locaties is het lastig om vast te stellen wat een begrip als ‘nevenschade’ of een omschrijving als ‘mogelijke burgerslachtoffers’ precies inhoudt.

Tijdens een militaire missie wordt heel beperkt geïnformeerd. Vanwege de geheimhouding en de veiligheid van onze militairen wordt informatie over een bombardement niet met half Den Haag gedeeld, zo zeggen insiders.

Ministerraad sprak er één keer over

Voor zover bekend heeft de ministerraad één keer over burgerslachtoffers tijdens militaire missies gesproken. Op 13 april 2018. Door het kabinet Rutte III. Ank Bijleveld is dan al een aantal maanden minister van Defensie.

Op dat moment heeft het Openbaar Ministerie onderzoek gedaan naar 4 missies, waar mogelijk burgerslachtoffers zijn gevallen. Die dag stuurt Bijleveld een brief naar de Kamer: er worden geen Nederlandse militairen vervolgd voor bombardementen in IS-gebied waarbij burgerslachtoffers om het leven zijn gekomen, zo concludeert het Openbaar Ministerie.

Er wordt geen informatie over locaties of aantallen slachtoffers bekend gemaakt. Politiek commentator Frits Wester stelt een paar vragen aan premier Rutte tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad.

“Daar hebben wij het over gehad, inderdaad”, zegt Rutte. De premier bevestigt dat er tijdens de ministerraad is gesproken over het onderzoek, en over de missies.

In zijn antwoorden lijkt Rutte specifiek in te gaan op de bewuste aanval in Hawija, zonder daarbij overigens die naam te noemen. Hij spreekt over missies waarbij ‘fouten’ worden gemaakt, bijvoorbeeld omdat de ‘onderliggende inlichtingen’ niet zouden kloppen. Dat lijkt op het bombardement van Hawija.

Als de ministerraad destijds heeft gesproken over burgerslachtoffers en als Rutte inderdaad de fouten rond het bombardement van Hawija beschrijft, dan is wederom is de vraag: is dan niet óók gesproken over de 70 burgerslachtoffers?

Vervolgens duurt het nog ruim anderhalf jaar voordat de Nederlandse betrokkenheid bij het bombardement in Hawija naar buiten komt.

  pieter klein

✔ @pieterkleinrtl

Als-ie het in 2015 niet wist, wist-ie het in ieder geval exact in voorjaar 2018. #rutte #bijleveld #burgerslachtoffers #defensie #ministerraad https://www.rijksoverheid.nl/documenten/mediateksten/2018/04/13/letterlijke-tekst-persconferentie-na-ministerraad-13-april-2018 …

https://twitter.com/pieterkleinrtl/status/1192351563228090369/photo/1?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1192351563228090369&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.rtlnieuws.nl%2Fnieuws%2Fartikel%2F4913266%2F70-burgerslachtoffers-rutte-bijleveld-hennis-hawija-bombardement

207  9:02 AM – Nov 7, 2019

Mysterie blijft

Vraagtekens genoeg, maar antwoorden ontbreken. Insiders verwachten deze week nog geen nieuwe brief naar de Tweede Kamer. Voorlopig blijft het een mysterie waarom 70 burgerdoden jarenlang geheim bleven.

Dit gebeurde er in de zomer van 2015:

De nacht van 2 op 3 juni 2015

In de nacht van 2 op 3 juni bombardeert Nederland een bommenfabriek van IS bij de Iraakse stad Hawija. Door foute inlichtingen zijn meer bommen in de fabriek dan gedacht en zijn de ontploffingen groter.

4 juni 2015

Persbureau Reuters spreekt in een artikel voor het eerst over ‘ongeveer 70 doden, inclusief burgers’ bij een luchtaanval op een fabriek in Hawija.

9 juni 2015

Hennis wordt voor het eerst gebriefd over onderzoek naar de luchtaanval, waaruit naar voren komt dat het ‘geloofwaardig’ is dat er bij de luchtaanval ook burgerslachtoffers zijn gevallen.

15 juni 2015

Hennis ontvangt het definitieve onderzoek van CENTCOM, het Amerikaanse hoofdkwartier voor alle militaire missies in het Midden-Oosten. Nederland werkt hiermee samen tijdens de oorlog tegen IS. Ook in het definitieve onderzoek wordt het ‘geloofwaardig’ geacht dat er burgerslachtoffers zijn gevallen. Het aantal van 70 wordt niet genoemd.

23 juni 2015

Minister Hennis informeert vervolgens de Kamer verkeerd. In antwoorden op Kamervragen schrijft ze: “Voor zover op dit moment bekend is er geen sprake geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak.”

Lees ook:

Premier Rutte wist in 2015 niet van burgerslachtoffers: ‘Staat mij helemaal niets van bij’

RTL Nieuws; Mark Rutte  Lilianne Ploumen  Jeanine Hennis-Plasschaert  Ank Bijleveld  Ministerie van Defensie  Ministerie van Buitenlandse Zaken  Burgeroorlog Irak

Minister Bijleveld van Defensie overleefde deze week een motie van wantrouwen tijdens het debat over burgerdoden in Irak. Ⓒ ANP

’Nog een vijfde incident met F-16’

Telegraaf 07.11.2019 In de oorlog tegen IS zijn meer gevallen onderzocht waarbij mogelijk door Nederlandse F-16-vliegers burgers zijn geraakt. Het kabinet rapporteerde aan de Tweede Kamer vier incidenten, maar volgens vliegers is er nog minstens één vijfde casus – vermoedelijk zonder slachtoffers. Dat vertellen ze in het boek Missie F-16, dat deze week verschijnt.

Deze week moest minister Bijleveld (Defensie) zich in de Kamer verantwoorden voor een gebrek aan transparantie over burgerslachtoffers door Nederlands optreden in de oorlog tegen IS. In januari had het kabinet vier Nederlandse aanvallen tegen IS-doelen benoemd.

Zeker twee daarvan hadden tot burgerdoden geleid. Bij een aanval op een bommenfabriek in Hawija bleken er meer explosieven aanwezig dan gedacht. Daardoor vielen mogelijk zeventig doden, zowel IS-strijders als een onbekend aantal burgers. In Mosul vielen F-16’s een woonhuis aan, waarvan werd gedacht dat het een IS-hoofdkwartier was. Vier onschuldige bewoners stierven en een van de nabestaanden deed deze week in De Telegraaf zijn verhaal, net als de betrokken vlieger.

Bekijk ook: 

F-16-vlieger ziek van vergisbom 

Bij een derde geval reed onverwachts een auto langs toen een pand werd getroffen door een Nederlandse bom. ,,We hadden een klein bommetje gekozen om te zorgen dat er geen nevenschade zou ontstaan’’, vertelt de betrokken vlieger. ,,Want er stond een moskee vlakbij. Toch klapte de hele voorpui eruit, over die auto heen. De vliegtijd van de bom is een minuut, je kunt nou eenmaal niet een minuut van tevoren uitsluiten of er iemand aankomt.’’

Bekijk ook: 

Nabestaande Nederlandse vergisbom wil genoegdoening 

Seconden later trof een tweede bom doel. Dezelfde auto werd opnieuw getroffen door puin. ,,Het was donker dus we konden niet duidelijk zien of hij uitstapte of wegrende’’, herinnert de vlieger zich. ,,De kans dat hij zelf gewond is geraakt lijkt me niet groot, maar ik kan het ook niet uitsluiten. Dit was overigens een dorp dat helemaal in handen was van IS.’’ Hij denkt daarom dat de kans groot was dat iedereen die laat op straat was, in dienst was van het kalifaat.

Bekijk ook: 

Dit gebeurt er voordat F-16 bom laat vallen 

Het OM onderzocht de zaak en kwam tot de conclusie dat er geen sprake was van strafbare feiten. Dat geldt ook voor het vierde geval, waarbij een laserrichter verkeerd stond afgesteld waardoor de bom een verkeerd doel trof – zonder slachtoffers.

Een vijfde incident belandde echter niet op de lijst van het kabinet. Hierbij reden twee brommers langs op het moment een Nederlandse F-16 een auto onder vuur nam met het boordkanon. ,,Later hebben ze met drones de hele weg afgezocht’’, zegt de betrokken vlieger. ,,Maar er lagen geen slachtoffers en je zag ook geen olie of bloed op de weg. Er werd ook geen slachtoffer gerapporteerd en er is nooit een claim geweest van nabestaanden.’’

Bekijk meer van; terreurdaad defensie misdaad Islamitische Staat

Waarom premier Rutte zegt zich niks te herinneren van burgerdoden in Irak

AD 07.11.2019 De tientallen burgerdoden door Nederlandse bombardementen in Irak blijven het kabinet achtervolgen. De Tweede Kamer wil precies weten wie wat op welk moment wist. Opvallend veel betrokkenen zeggen zich dat niet te herinneren. Vier vragen over hoe dat precies zit.

Ambtenaren op de ministeries van Defensie, Buitenlandse Zaken, Justitie en Veiligheid en Algemene Zaken zijn druk om allerlei archieven door te pluizen. Wat is er in de eerste dagen na 15 juni 2015 onderling aan informatie uitgewisseld?

Op die dag kreeg het ministerie van Defensie zwart op wit van de Amerikanen dat het ‘geloofwaardig was dat er bij een bombardement op een bommenfabriek van IS in het Iraakse Hawija burgerslachtoffers waren gevallen. Een bombardement dat in de nacht van 2 op 3 juni van dat jaar door een Nederlandse F-16 was uitgevoerd.

Lees ook;

Militaire vakbond steunt aangifte tegen Denk: ‘Hier is een grens overschreden’

Lees meer

Bijleveld doorstaat ‘ingewikkeld debat’ over burgerdoden Irak

Bijleveld doorstaat ‘ingewikkeld debat’ over burgerdoden Irak

Lees meer

Minister Ank Bijleveld (Defensie) tijdens het debat over het Nederlands bombardement in Irak.

Minister Ank Bijleveld (Defensie) tijdens het debat over het Nederlands bombardement in Irak. © ANP

Waar is de Tweede Kamer precies boos over?
Op 24 juni 2015 (dus anderhalve week nadat de Amerikanen hadden gezegd dat er iets was misgegaan) werd nog aan de Tweede Kamer gemeld dat ‘voor zover op dat moment bekend er geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak’. De Kamer voelt zich voorgelogen en in een debat met huidig Defensieminister Ank Bijleveld steunde vrijwel de voltallige oppositie een motie van wantrouwen tegen de bewindsvrouw.

Maar daarmee is de kous niet af. Bijleveld meldde dinsdag immers ‘dat het aannemelijk was’ dat Defensie na de mededeling van de Amerikanen ook andere betrokken ministeries gewaarschuwd heeft dat er een onderzoek werd ingesteld naar het bombardement. Dat waren Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie.

Zijn de burgerslachtoffers al die tijd onder de pet gehouden?

Zeker Rutte heeft bij de Tweede Kamer al de reputatie dat hij soms last heeft van zijn geheugen als hij in politieke moeilijkhe­den komt

Het kabinet heeft de Tweede Kamer de afgelopen jaren op meerdere momenten ingelicht over mogelijke burgerslachtoffers door Nederlandse wapeninzet. Eerst vertrouwelijk op 1 juni 2017. En in een brief van april 2018 werd gemeld dat er ‘zeer waarschijnlijk’ burgers waren gedood in Hawija.

Om de vliegeniers en hun thuisfront te beschermen tegen mogelijk wraakacties, was het beleid er nooit hardop over te praten. Deze week deed Defensie dat voor het eerst wel. Bij het bombardement in Hawija kwamen zeker zeventig onschuldige burgers om. En later zijn bij een bombardement op Mosul ook nog eens vier burgers omgekomen doordat een woonhuis werd aangezien voor een IS-hoofdkwartier.

Toch is een groot deel van de Tweede Kamer boos dat het kabinet dat niet veel eerder open over was. En door de brief van 24 juni 2015 voelt de Kamer zich ook nog eens voorgelogen. En verkeerde informatie geven aan de Tweede Kamer geldt als een doodzonde. Als bijvoorbeeld premier Mark Rutte ook al voor die datum wist van de mededeling van de Amerikanen, kan hem worden aangewreven dat hij medeverantwoordelijk was voor het fout informeren van de Kamer.

Wat heeft Rutte gezegd?
Rutte heeft gezegd dat ‘hem er helemaal niets van bijstaat’ dat hij op dat moment al geïnformeerd was. Wel kan hij zich voorstellen dat de informatie al bekend was bij ambtenaren. Dat zint de oppositie niet. Is het mogelijk dat er gewaarschuwd is dat er tientallen doden zijn gevallen bij een actie van een Nederlandse F-16 en dat ambtenaren dat niet meldden aan hun politieke baas?

Maar er zijn meer bewindslieden uit die periode die zeggen er geen herinnering aan te hebben. De bewuste brief van 24 juni 2015 is niet alleen ondertekend door voormalig minister Hennis, maar ook door haar toenmalige PvdA-collega’s Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) en Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking). Beiden zeggen zich ook niet te herinneren op dat moment al geweten te hebben van de burgerdoden. En Ploumen zegt ook dat ze het wel had móeten weten.

Saillant is dat de PvdA de motie van wantrouwen tegen Bijleveld steunde, inclusief Ploumen die tegenwoordig Kamerlid is. Terwijl haar naam evenzeer stond onder de brief met de leugen erin.

Lilianne Ploumen (PvdA) steunde de motie van wantrouwen tegen Bijleveld, maar ondertekende in 2015 als minister zelf ook de brief met de leugen erin

Lilianne Ploumen (PvdA) steunde de motie van wantrouwen tegen Bijleveld, maar ondertekende in 2015 als minister zelf ook de brief met de leugen erin © ANP

Hoe loopt dit af?
Bijleveld zegt niet te weten hoe de foute formulering in de brief terecht is gekomen. Volgens betrokkenen is het denkbaar dat het een domme fout was. De brief gaf antwoord op 71 Kamervragen waar weken aan is gewerkt door verschillende ministeries. Het kan zijn dat de formulering ‘voor zover wij weten is er geen sprake van burgerslachtoffers’ er al in de tekst is gezet vóór de informatie van de Amerikanen bekend was. En dat daarna verzuimd is de tekst aan te passen.

Maar mogelijk is er ook bewust geprobeerd de boel onder de pet te houden. Een oud-ambtenaar van Defensie beschrijft de cultuur op het ministerie als ‘uiterst formeel’. Als Defensie aan andere ministeries slechts laat weten dat ‘er onderzoek wordt gedaan naar een bombardement’, gaan er niet direct alarmbellen af bij andere ambtenaren.

Dergelijke onderzoeken worden immers vaker gedaan. ,,Dat is toch wat anders dan de mededeling: Let op, er is een hele woonwijk de lucht in gevlogen. Dan loop je meteen naar je politieke baas.’’

Maar het kan ook zijn dat meerdere oud-bewindspersonen boter op hun hoofd hebben. En zeker Rutte heeft bij de Tweede Kamer al de reputatie dat hij soms last heeft van zijn geheugen als hij in politieke moeilijkheden komt.

Minister Ank Bijleveld (Defensie) tijdens een debat in de Tweede Kamer over het Nederlands bombardement in Irak, dat ze volgens een VVD’er ’laconiek, lachend en in clownskostuum’ deed. Ⓒ ANP

’Toon Bijleveld was niet goed’

Telegraaf 07.11.2019 Ank Bijleveld heeft het Kamerdebat over burgerdoden door Nederlandse bommen in Irak verkeerd ingeschat, zeggen partijen terugblikkend. De bewindsvrouw dacht het debat schadevrij te doorstaan, maar ze eindigde gehavend met de hakken over de sloot. Coalitiepartij VVD is boos. „Ze heeft haar voorganger Hennis drie keer voor de bus gegooid.”

Open zijn, de fout toegeven en excuses aanbieden. Met dat strijdplan dacht team-Bijleveld het debat waarin de positie van de minister op het spel stond snel te kunnen afronden. Want dat die positie op het spel stond, had de CDA-bewindsvrouw kunnen weten.

“Ze gooide Hennis drie keer voor de bus”

GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks had immers al de middag voorafgaand aan het debat een motie van wantrouwen klaarliggen en de overige Kamerleden en de minister daarover ingelicht. Toch deed dat de alarmbellen nog niet afgaan. De partijen die aan het debat meededen, hadden vooraf niet eens een telefoontje gekregen van Bijlevelds politiek assistent met de vraag hoe ze erin stonden.

Excuses

De verdediging leek ook solide. Bijleveld wist weliswaar al bij haar aantreden in 2017 dat er bij Nederlandse luchtaanvallen in Irak burgerslachtoffers waren gevallen. Maar ze wist naar eigen zeggen pas afgelopen vrijdag dat de Tweede Kamer daarover niet was geïnformeerd. Ze zou dat toegeven en, hoewel het een fout van haar voorganger was, excuses aanbieden. Het debat over de Defensiebegroting, kon makkelijk nog later die avond plaatsvinden, zo was de verwachting.

Voormalig defensieminister Jeanine Hennis-Plasschaert zou een week na het bombardement in Irak al te horen hebben gekregen dat er burgerslachtoffers waren gevallen.

Voormalig defensieminister Jeanine Hennis-Plasschaert zou een week na het bombardement in Irak al te horen hebben gekregen dat er burgerslachtoffers waren gevallen. Ⓒ Foto Marcel Antonisse

Maar het liep anders. Toen de bewindsvrouw met haar staf ver na middernacht bijeenkwam om uit te blazen van het debat, viel iedereen aan op de bitterballen. Niemand had eraan gedacht tijdens het marathondebat eten te bestellen.

Kernpunt was de luchtaanval van 3 juni 2015 op een bommenfabriekje van IS in het Iraakse Hawija. Onder de zeventig doden zaten behalve IS-strijders ook tientallen burgers. Bijlevelds voorganger Hennis kreeg al een week na het bombardement van het Amerikaanse commando van de IS-missie te horen dat er bij die aanval burgerdoden waren gevallen. Diezelfde maand nog ontkende zij dat tegenover de Kamer.

De defensietop leefde in de veronderstelling dat die briefing op een veel later moment had plaatsgevonden, in mei 2016. Hoe dat kon? „Iemand heeft dat ooit gezegd, en toen is dat een eigen leven gaan leiden”, zegt een betrokkene. In het debat meldde Bijleveld deze knulligheid niet. Het zou alleen maar meer verwarring scheppen.

Wel vertelde ze wat ze pas afgelopen vrijdag ontdekte: verdraaid, die briefing heeft plaatsgevonden vóórdat Hennis de Nederlandse betrokkenheid tegenover de Kamer had ontkend. „Mijn voorganger heeft de Kamer verkeerd geïnformeerd”, zei Bijleveld herhaaldelijk in het debat. „Toen ik erachter kwam, heb ik meteen de informatie aan de Kamer aangepast.”

Ongeloofwaardig verhaal, vond een groot deel van de Kamer, waarin ook de irritatie bij coalitiepartijen begon toe te nemen. „En haar toon was niet goed”, zegt een coalitie-Kamerlid. In plaats van telkens naar haar voorganger te verwijzen, had ze zelf de verantwoordelijkheid moeten nemen, zo luidt het oordeel. „Haar houding was: we wassen dit varkentje wel even”, blikt Diks terug.

Des duivels

Vooral de liberalen zijn des duivels dat Bijleveld haar voorganger ’drie keer voor de bus heeft gegooid’, zegt een VVD’er. „Laconiek, lachend en in clownskostuum”, is het oordeel van een andere liberaal over Bijleveld. „Als ze alleen maar de steun van de coalitie en de SGP overhoudt, zou ze zelf weg moeten gaan.

Ze heeft het zelf verknald. Fractievoorzitter Pieter Heerma had moeten ingrijpen.” Inmiddels zijn er nieuwe Kamervragen gesteld over wat premier Rutte wanneer wist van de burgerdoden. Volgens Bijleveld wist hij het waarschijnlijk. Rutte kan zich niet herinneren erover te zijn bijgepraat.

Bekijk meer van; defensie gewapend conflict Ank Bijleveld Hennis Irak Tweede Kamer der Staten-Generaal Islamitische Staat

Kamer wil opheldering over Irak-doden: Wie wist wat wanneer?

AD 07.11.2019 De Tweede Kamer houdt vragen over de kwestie rond de burgerdoden door Nederlandse bombardementen in Irak. Vooral op de vraag wie op welk moment wist van de waarschijnlijke burgerslachtoffers waarover de Kamer in juni 2015 verkeerd werd geïnformeerd, willen Kamerleden antwoord zien. Dat bleek bij het debat over de defensiebegroting.

Volgens een feitenrelaas, dat minister Ank Bijleveld van Defensie dinsdag naar de Kamer stuurde, is het ‘aannemelijk’ dat verschillende betrokken ministeries op de hoogte waren van de misgelopen aanval. In het debat van dinsdagavond zei ze dat ook het ministerie van minister-president Mark Rutte, Algemene Zaken, daarbij hoorde.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Herinneren

Gisteren stelde Rutte tegen RTL Nieuws dat hem ‘er helemaal niets van bij staat’ dat hij kort na die bloedige aanval in 2015 werd ingelicht. Ook de toenmalige PvdA-ministers Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) en Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) zeiden zich ook niet te kunnen herinneren er persoonlijk over geïnformeerd te zijn.

SP-Kamerlid Sadet Karabulut zette er vraagtekens bij dat ‘de minister-president en andere betrokkenen zich allemaal in ene niks kunnen herinneren’. Ook GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks wil in een reeks vragen opheldering. Bijleveld wil proberen die vragen ‘zo snel mogelijk’ te beantwoorden. Ze vroeg daarop om ‘vertrouwen’ aan Karabulut. ,,Als er één ding niet is, dan is het vertrouwen”, reageerde het SP-Kamerlid.

Vertrouwen

Bijleveld zei dat Defensie hard moet werken om het vertrouwen weer terug te winnen. De CDA-bewindsvrouw was haar inbreng in het begrotingsdebat begonnen met een terugblik op het voor haar moeilijke debat van dinsdagavond, waarin vrijwel de hele oppositie het vertrouwen in haar opzegde. ,,Het is niet zomaar teruggaan naar de orde van de dag. Zo’n debat komt binnen. Ik ben én voel me verantwoordelijk.”

Denk-Kamerleden Öztürk, Azarkan en Kuzu (van links naar rechts) ANP

Aangifte tegen Denk-Kamerleden na uitspraken over luchtaanval Irak

NOS 07.11.2019 Advocaat en veteraan Michael Ruperti gaat samen met 1200 militairen en andere veteranen aangifte doen tegen Denk-Kamerleden Selcuk Öztürk en Farid Azarkan.

Volgens Ruperti heeft Öztürk zich schuldig gemaakt aan het zaaien van haat, belediging en laster toen hij dinsdag tijdens het Kamerdebat over de Nederlandse luchtaanval in Irak sprak. “Deze minister ziet niet de ernst van deze moord”, zei hij, toen hij het woord had.

Het Kamerdebat was dinsdagavond:

Uitspraken Öztürk over luchtaanval Irak

Dinsdagavond verdedigde partijgenoot Azarkan in Pauw de woorden van Öztürk, die daarbij zei dat het “in ieder geval heeft geleid tot mooie televisie”.

Met hun uitspraken bestempelden de twee volgens Ruperti de piloten indirect tot moordenaars.

Bij de luchtaanval in 2015 op een bommenfabriek van IS in de stad Hawija kwamen zeventig burgers om het leven. Maandag gaf het kabinet voor het eerst opening van zaken over de kwestie. Daarbij erkende minister van Defensie Bijleveld dat de Kamer verkeerd was geïnformeerd.

Verslaggever Lex Runderkamp bezocht de plek waar de Nederlandse F-16-bom viel. Zo ziet het er daar uit:

Dit is de plek waar de Nederlandse F-16-bom viel

Öztürk zegt in een reactie verkeerd te zijn begrepen en wil graag in gesprek met de betrokken vliegers. In het debat werd hij al aangesproken op zijn woordkeuze door meerdere collega-parlementariërs en Kamervoorzitter Arib.

Volgens Ruperti is dat niet voldoende om eventueel de aangifte in te trekken. “Hij moet expliciet zijn woorden terugnemen en openlijk excuses aanbieden. Dan krijgen we misschien een andere situatie.”

Parlementaire immuniteit

Het is de vraag hoe kansrijk de aangifte van Ruperti is. Kamerleden beschikken op basis van de grondwet over parlementaire immuniteit. Daardoor kunnen ze niet strafrechtelijk vervolgd worden voor wat ze zeggen tijdens een debat.

“Maar het recht is altijd in ontwikkeling en die wet stamt uit de negentiende eeuw”, zegt Ruperti desgevraagd. “Tegenwoordig zijn bijvoorbeeld alle debatten live te volgen. En dat je onschendbaar bent, betekent niet dat je niet strafbaar bent. Maar daar mag de rechter over oordelen.”

Militaire vakbond ACOM steunt de aangifte, net als voormalig landmachtcommandant Mart de Kruif. “Het is een belediging voor al die 60.000 mensen bij Defensie die dagelijks ons veilig proberen houden”, zei De Kruif vanochtend in het programma Goedemorgen Nederland.

 Voorzitter ACOM @Jan_Kropf

Militaire vakbond steunt aangifte tegen Denk: ‘Hier is een grens overschreden’ https://t.co/YInOE1rJNp

Bekijk ook;

Militaire vakbond steunt aangifte tegen Denk: ‘Hier is een grens overschreden’

AD 07.11.2019 Militaire vakbond ACOM staat vierkant achter de aangifte die wordt gedaan tegen Denk-kamerlid Selcuk Öztürk. Hij beschuldigde Nederlandse militairen in een debat over burgerslachtoffers van moord. Volgens voorzitter Jan Kropf is hier echt een grens overschreden. ,,Voor heel veel militairen is dit een mes in de rug.’’

Kropf heeft zich zojuist gemeld bij initiatiefnemer en advocaat Michael Ruperti, die de aangifte had gedaan. Volgende week gaat hij als het even kan mee naar het politiebureau. ,, Het zijn nota bene de politici in de Tweede Kamer die de opdracht geven om militairen op missie te sturen. Dan kun je ze achteraf niet beschuldigen van moord. En al helemaal niet als het Openbaar Ministerie concludeert dat deze mensen niets verkeerds hebben gedaan.’’

Lees ook;

Lees meer

Denk-Kamerlid Selcuk Öztürk kwam afgelopen dinsdag in opspraak tijdens het debat over de burgerslachtoffers die bij twee Nederlandse bombardementen in Irak zijn gevallen. Dat kon gebeuren omdat de inlichtingen niet deugden.

De vliegers hebben naar eer en geweten gehandeld en valt niets te verwijten, concludeerde het OM al eerder. Toch zei Öztürk dat Nederlandse militairen ‘willens en wetens’ onschuldige burgers in Irak hebben vermoord. Een uitspraak waar hij later op terugkwam; hij was ‘verkeerd begrepen’.

Schofferen

ACOM-voorzitter Kropf hecht geen waarde aan die uitleg. Volgens hem was dit een een bewuste actie om militairen te schofferen. ,,Ik heb de beelden gezien en daar zat voor mij geen woord Chinees bij. Ik vind dat daar een rechter maar een oordeel over moet vellen.’’

De uitspraak is volgens Kropf niet alleen zeer ongepast, maar kan ook grote consequenties hebben voor de veiligheid van militairen op straat. ,,Er is een tijd geweest dat militairen niet in uniform over straat mochten. Dat is gelukkig achter de rug, maar dit soort uitspraken zouden voor sommige mensen genoeg kunnen zijn om militairen iets aan te doen.’’

De aangifte blijft volgens initiatiefnemer en advocaat Michael Ruperti niet beperkt tot Selcuk Öztürk. Ook tegen zijn collega Farid Azarkan wordt aangifte gedaan. Volgens de advocaat maakte hij de uitspraken van Öztürk extra krenkend door bij het tv-programma Pauw te zeggen ‘dat dit in elk geval mooie tv oplevert’.

Inmiddels zijn er meer dan duizend mensen die de aangifte steunen. Militairen noemen de uitspraken ‘onzinnig en misdadig’ en voelen zich geschoffeerd. Volgens Ruperti kan Öztürk zich met zijn uitspraken niet verschuilen achter het feit dat hij dit deed tijdens een debat in de Tweede Kamer. ,,Als een uitspraak strafbaar is, dan is die strafbaar.

Ik hoor graag van een rechter of iemand zich dan kan blijven verschuilen achter zijn kamerzetel. Bovendien is er ook buiten de kamer ingegaan op die uitspraak in een tv-uitzending en is daar geen afstand van genomen.’’

Selcuk Ozturk (Denk) beschuldigde in een kamerdebat Nederlandse militairen van moord nadat er burgerslachtoffers waren gevallen bij twee bombardementen in Irak. © ANP

Denk-Kamerlid over moorduitspraak: ‘Is toch mooie tv’

Telegraaf 06.11.2019 Selçuk Öztürk van Denk ligt onder vuur omdat hij tijdens een debat in de Tweede Kamer de bombardementen in Irak ‘moorden’ noemde. Bij Pauw wordt hij verdedigd door collega Farid Azarkan.

Aangifte tegen Oztürk om ’moorden’ in strijd tegen IS

Telegraaf 06.11.2019 Namens een groep van ruim 250 mensen gaat advocaat Michael Ruperti aangifte doen tegen Kamerlid Oztürk (Denk) vanwege haat zaaien, belediging en laster. De parlementariër sprak in het debat over burgerdoden door luchtaanvallen van Nederlandse jachtvliegers over ’moorden’.

De bekendste militair die het initiatief ondersteunt, is oud-Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif. „Ik ben al eens voor moordenaar uitgemaakt in de tijd van de kruisraketten. In vond dat schokkend en schandalig en vind dat nog. Militairen riskeren hun leven voor de vrede en vrijheid van Nederland en anderen. Met soms een hoge prijs. Altijd in opdracht van de regering en instemming van het parlement”, motiveert De Kruif zijn steun.

“Kwalificatie ’moordenaars’ diep beledigend”

„De kwalificatie ’moordenaars’ is daarom volstrekt onjuist, maar vooral diep beledigend voor alle militairen en burgers binnen defensie die iedere dag hun stinkende best doen om de belangen van Nederland te dienen waar ieder ander middel faalt.”

De voltallige Tweede Kamer viel dinsdagavond over Selcuk Oztürk (Denk) tijdens het debat over burgerdoden die vielen bij Nederlandse bombardementen tijdens de luchtoorlog tegen IS. Oud-minister Hennis (Defensie) noemde hij een ’lijkenverstopper’. Ook stelde hij dat Nederlandse vliegers ’verantwoordelijk voor moorden’ waren.

Onschendbaar

Hoewel Oztürk de uitspraken deed in het parlement en daarmee een beroep zou kunnen doen op parlementaire onschendbaarheid, is hij in Ruperti zijn ogen wel degelijk strafbaar. Vooral omdat hij met zijn woorden aanzet tot haat richting de vliegers.

Wraak

„Mensen die met extremistische ideeën rondlopen, kunnen dit opvatten als een oproep om wraak te nemen. Dat is volstrekt onacceptabel”, vindt de advocaat die bij het Openbaar Ministerie in Den Haag aangifte gaat doen. Hij doet dat komende week zodat zoveel mogelijk mensen zich achter het initiatief kunnen scharen.

De advocaat ziet in de uitspraak die de Haagse rechtbank deed in het proces Wilders relevante jurisprudentie. De PVV-voorman werd in 2016 veroordeeld voor aanzetten tot discriminatie en groepsbelediging. In het vonnis stelde de rechter vast dat: „Ook een democratisch verkozen volksvertegenwoordiger zoals verdachte niet boven de wet staat. Ook op hem is het recht van toepassing. En ook voor hem is de vrijheid van meningsuiting begrensd.”

Grens

Wilders deed zijn minder Marokkanen-uitspraak niet in de Tweede Kamer, maar op een partijbijeenkomst. Ruperti erkent dat dit voor de rechter een verschil kan maken. „Tegelijkertijd moet je gewoon vaststellen dat Oztürk een grens heeft overschreden.” De advocaat wil weten wat de Hoge Raad hiervan vindt.

Ruperti lanceerde zijn idee voor een groepsaangifte op LinkedIn. De posting kreeg veel likes vanuit de defensiehoek. Ook hebben bij de raadsman zich veel mensen via de mail gemeld waaronder veel luchtmachtofficieren.

“Dat is niet wat ik heb gezegd en is ook niet wat ik heb bedoeld”

Selçuk Öztürk, Tweede Kamerlid voor DENK.

Selçuk Öztürk, Tweede Kamerlid voor DENK. Ⓒ DIJKSTRA BV

Oztürk weerspreekt dat zijn woord ’moorden’ in het debat juridisch waren bedoeld. „Alsof ik bedoeld zou hebben dat de ex-minister of onze militairen met voorbedachten rade onschuldige mensen van het leven zouden hebben beroofd. Dat is niet wat ik heb gezegd en is ook niet wat ik heb bedoeld.”

Verzwegen

Volgens het Kamerlid van Denk blijft het feit overeind dat er onschuldige mensen door militair geweld om het leven zijn gekomen. „Feit is dat deze slachtoffers zijn verzwegen door de regering.” Niet de militairen, maar de minister is daarvoor verantwoordelijk, en haar heeft hij dan ook aangesproken in het debat.

„Het is betreurenswaardig dat mijn woorden vals worden geïnterpreteerd, dat deze advocaat met deze publiciteitsactie mij in een kwaad daglicht wil stellen en een mediamomentje krijgt over de rug van Denk. De advocaat weet als geen andere dat deze aangifte kansloos is.”

Bekijk meer van; proces overheid misdaad Michael Ruperti Kamerlid Oztürk Mart de Kruif Geert Wilders DENK

Premier Rutte wist in 2015 niet van burgerslachtoffers: ‘Staat mij helemaal niets van bij’

RTL 06.11.2019 Premier Rutte zegt in 2015 niet te zijn geïnformeerd dat bij een Nederlands bombardement in Irak 70 burgerdoden zijn gevallen. “Er staat mij helemaal niets van bij”, zegt de premier. Het ‘zou wel kunnen’ dat zijn ambtenaren op de hoogte waren.

Rutte vindt het niet vreemd dat zijn ambtenaren mogelijk wel zijn geïnformeerd, maar hij niet. “Jongens, dat is vier jaar geleden”, verzucht de premier tegen RTL Nieuws.

Op de hoogte?

Gisteren zei minister Bijleveld van Defensie dat het logisch is dat ook andere ministeries op de hoogte waren van het grote aantal burgerslachtoffers. Het is ‘aannemelijk’ dat de premier en drie andere departementen destijds zijn bijgepraat, aldus Bijleveld. De minister heeft beloofd uit te zoeken wie er precies van wist.

Lastig debat voor Bijleveld:

Minister Bijleveld mag blijven, dankzij nipte steun regeringspartijen

Lastig debat

Bijleveld had gisteravond een lastig debat in de Tweede Kamer. Bijlevelds voorganger, minister Hennis, had de Kamer laten weten dat Nederland niet betrokken was bij aanvallen met burgerslachtoffers, terwijl Hennis al was geïnformeerd over burgerslachtoffers bij een bombardement in juni 2015. Bijleveld ontdekte de fout pas vrijdag, zo was haar verweer.

Het wekte veel verbazing bij de Kamerleden dat Bijleveld pas vrijdag hoorde dat de Kamer verkeerd is ingelicht. Een goede verklaring had de bewindsvrouw hiervoor niet. “Ik kan het niet mooier maken dan het is”, zei Bijleveld na afloop. Een nipte meerderheid steunt haar, maar bijna alle oppositiepartijen hebben geen vertrouwen in de minister.

Opnieuw opheldering

Kamerleden van GroenLinks en SP hebben inmiddels opnieuw Kamervragen gesteld. Opvallend is dat ook andere betrokken ministers zeggen dat ze niets over de burgerslachtoffers in 2015 hebben gehoord. Lilianne Ploumen, destijds minister van Ontwikkelingssamenwerking, kan zich ook niet herinneren persoonlijk te zijn geïnformeerd over de aanval in Irak en de vele burgerslachtoffers

Lees meer:

‘Bombardement Nederlandse F-16 zorgde voor 70 burgerdoden in Irak’

RTL Nieuws / ANP; Mark Rutte  Jeanine Hennis-Plasschaert  Ank Bijleveld  Lilianne Ploumen  Tweede Kamer  Burgeroorlog Irak  Irak

Rutte over burgerdoden: ’Er staat mij niets van bij’

Telegraaf 06.11.2019 Premier Rutte sluit niet uit dat hij in 2015 op de hoogte is gesteld van tientallen burgerdoden die door Nederlandse bommen zijn gevallen in Irak. Hij kan het zich alleen niet meer herinneren. „Er staat mij niets van bij”, zegt Rutte. Wel kan het volgens hem zijn dat hij ambtelijk is bijgepraat. „Het is vier jaar geleden. Ik zou het echt niet weten.”

Dinsdagavond kwam defensieminister Ank Bijleveld in een Kamerdebat in de problemen. De Kamer is tot afgelopen maandag onwetend gehouden van Nederlandse betrokkenheid bij het bombardement van 3 juni 2015 op een bommenfabriekje van IS in het Iraakse Hawija.

Daar lagen meer explosieven dan vooraf gedacht, waardoor de ’secundaire explosies’ meer ’nevenschade’ veroorzaakten dan voorzien. Bovendien bevonden zich meer burgers in de nabijheid dan vooraf in kaart was gebracht. Onder de doden zaten behalve IS-strijders ook tientallen burgers.

Bijlevelds voorganger Hennis werd al een week na het bombardement door het Amerikaanse commando van de IS-missie verteld dat er waarschijnlijk door Nederlands toedoen burgerdoden waren gevallen. Diezelfde maand nog ontkende zij dat tegenover de Kamer.

Volgens Bijleveld was ze weliswaar bij haar aantreden eind 2017 op de hoogte gebracht van de burgerdoden door Nederlands toedoen, maar kwam zij er pas afgelopen vrijdag achter dat de Kamer daarover verkeerd was geïnformeerd. Ze overleefde ternauwernood een motie van wantrouwen. Alleen de coalitiepartijen, de SGP en Van Haga hielden haar in het zadel.

Het irriteerde de Kamer nogal dat de CDA-bewindsvrouw de schuld niet alleen afschoof op haar voorganger Hennis, maar dat ze ook herhaaldelijk zei dat de toenmalige PvdA-ministers Ploumen en Koenders de Kamerbrief met verkeerde informatie hadden ondertekend. In het feitenrelaas schreef ze daarover: „Het is aannemelijk dat de meest betrokken ministeries over het bestaan van het onderzoek zijn geïnformeerd.”

Bekijk ook: 

Dit gebeurt er voordat F-16 bom laat vallen 

Hennis onder de bus gegooid

VVD-Kamerlid André Bosman vroeg zich af waarom er over aannames werd gesproken, terwijl de Kamer had gevraagd om een overzicht van feiten. Bij navraag ontkennen Koenders en Ploumen dat ze over de burgerdoden zijn geïnformeerd. Ook toenmalig vice-premier Asscher ontkent stellig dat hij op de hoogte is gebracht van burgerdoden die door Nederlands toedoen waren gevallen.

Ook zei Bijleveld tijdens het dat premier Rutte op de hoogte was van het Nederlandse aandeel bij de burgerslachtoffers bij de oorlog tegen IS. Oppositiepartijen hebben daar nieuwe vragen over gesteld. „Deze minister gooit haar voorganger onder de bus en sleept daarna andere bewindslieden mee”, zegt GroenLinks-Kamerlid Diks.

„Er is een fout gemaakt”, zegt Rutte. „Die is goed benoemd en meteen aan de Kamer gemeld.” Volgens hem is het geen probleem dat toenmalig minister Hennis nu VN-gezant is in Irak.

Bekijk ook: 

F-16-vlieger ziek van vergisbom 

Bekijk ook: 

Woede om moorduitspraak DENK 

Werd Rutte geïnformeerd over burgerdoden Irak? ‘Staat me niets van bij’

NOS 06.11.2019 Premier Rutte kan zich niet herinneren dat hij in 2015 al op de hoogte is gesteld van het feit dat er burgerslachtoffers waren gevallen bij een aanval met Nederlandse F-16’s in Irak. “Er staat mij niets van bij”, zei Rutte.

Gisteravond werd tegen minister Bijleveld van Defensie een motie van wantrouwen ingediend, omdat haar voorganger Hennis-Plasschaert tot twee keer toe de Kamer onjuist informeerde. Hennis hield vol dat Nederland niet betrokken was bij de dood van burgers in Irak, terwijl toen al duidelijk was dat dat niet klopte.

In het debat beklemtoonde Bijleveld meerdere keren dat ook andere ministeries kennis hadden van de burgerdoden. Ze werden kort na de aanval op de hoogte gebracht dat het zeer aannemelijk was dat er een groot aantal onschuldige slachtoffers was gevallen bij het bombardement op een bommenfabriek van IS.

Bijleveld noemde daarbij de ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. Maar Rutte zegt nu dus dat hij zich niet herinnert dat hij persoonlijk op de hoogte is gesteld. Het is volgens hem wel mogelijk dat ambtenaren van hem zijn bijgepraat over de kwestie.

Koenders: absoluut niet ingelicht

Bert Koenders, destijds minister van Buitenlandse Zaken, reageert stelliger: “Ik kan me er niets van herinneren. Ik ben er absoluut niet over ingelicht. Als je het over dit soort aantallen slachtoffers hebt, vergeet je dat niet. Dat zou alle alarmbellen af doen gaan.”

Ook de toenmalige minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Lilianne Ploumen, is verbaasd: “Ik ben niet persoonlijk geïnformeerd over de gebeurtenissen, over de Nederlandse betrokkenheid bij de aanval.” Net als Koenders weet ze niet of er ambtelijk wél informatie is uitgewisseld.

Premier Rutte zegt zelf pas afgelopen weekend van Bijleveld te hebben gehoord dat Hennis destijds de Kamer onjuist heeft geïnformeerd. Rutte vindt dat Hennis desondanks speciaal gezant van de VN in Irak kan blijven.

Bijleveld zegt dat ze ook pas afgelopen vrijdag wist dat de Kamer in 2015 onjuiste informatie had gekregen. Veel partijen vonden dat moeilijk te geloven, maar de motie van wantrouwen haalde het uiteindelijk niet.

Bekijk ook;

‘Rutte zegt niets te hebben geweten over burgerdoden Hawija’

MSN 06.11.2019 Premier Mark Rutte kan zich niet herinneren dat hij in 2015 op de hoogte is gesteld over de burgerdoden die dat jaar vielen bij een Nederlands bombardement in Irak. Dat heeft de minister-president woensdag gezegd, meldt de NOS. Volgens Rutte zijn ambtenaren van het ministerie van Algemene Zaken mogelijk wel op de hoogte gesteld over de gevolgen van het bombardement.

Rutte heeft verder gezegd dat hij pas afgelopen weekend van minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) heeft gehoord dat haar voorganger de Tweede Kamer in 2015 verkeerd heeft geïnformeerd over de luchtaanval. Bij het bombardement, gericht op een bommenfabriek van terreurgroep Islamitische Staat (IS), kwamen zeventig mensen om het leven. Volgens het Amerikaanse Pentagon waren alle slachtoffers burgers.

De toenmalige minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) meldde destijds dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen bij het bombardement, terwijl zij wist dat dit wel het geval was. Dit heeft het kabinet eerder deze week erkend, na onthullingen van NRC en de NOS.

Dinsdag moest minister Bijleveld zich in de Kamer verantwoorden over het Nederlandse bombardement. Zij bood tijdens een spoeddebat haar excuses aan omdat haar voorganger de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd. GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks diende een motie van wantrouwen tegen de minister in, die zij ternauwernood overleefde. In het debat werd meermaals gevraagd of premier Rutte wist over de burgerdoden, maar op deze vraag kon Bijleveld geen antwoord geven.

Dit weten we over de luchtaanval met burgerdoden in Irak

NU 05.11.2019 In de nacht van 2 op 3 juni 2015 werd in het Iraakse Hawija een bommenfabriek van Islamitische Staat (IS) geraakt door een bom die kort daarvoor was afgeworpen door een Nederlandse F-16. Er vielen zeker zeventig doden, waaronder een groot aantal burgerslachtoffers. Maandag verstuurde minister van Defensie Ank Bijleveld een brief aan de Tweede Kamer over de aanval en dinsdag wordt hierover gedebatteerd. Wat weten we precies over deze kwestie?

Was de fabriek een legitiem doel?

Militair gezien wel. Het gedeelte van Irak waarin Hawija ligt was op dat moment in handen van IS, dat de fabriek onder meer gebruikte om bijvoorbeeld autobommen of bermbommen te maken die elders in Irak of in Syrië veel slachtoffers maakten.

Hoe wist de coalitie die tegen IS vocht dat dit een bommenfabriek van IS was?

Volgens militair expert Peter Wijninga wordt dat inlichtingenproces langzaam opgebouwd. De meeste informatie komt van informanten op de grond of bijvoorbeeld door een drone in de lucht die de fabriek in de gaten houdt en ziet wat er allemaal het gebouw in gaat en ook weer verlaat.

“Op een gegeven moment is duidelijk dat het gaat om een bommenfabriek die uitgeschakeld moet worden”, aldus Wijninga. “Het is het normale proces dat de bronnen op de grond in contact staan met het Iraakse leger. Ik ga ervan uit dat dat nu ook weer plaats heeft gevonden, omdat het Iraakse leger er een stem in heeft welke doelen er worden gekozen. De coalitie is daar op uitnodiging van Irak, dus het gaat ook niet zonder hun medewerking.”

Er zijn dus geen Nederlanders bij het voortraject betrokken geweest?

“Het verschilt per operatie of er Nederlanders bij het voortraject betrokken zijn. Soms hebben we mensen in het planningsproces zitten, maar niet altijd. Ik weet niet of dat hier het geval is geweest”, stelt Wijninga.

“Het kan soms wel dat er ook Nederlandse elitetroepen betrokken zijn bij het bepalen van het doel en de observatie van het doel, maar dit was midden in een stad die in handen was van IS. Daar kun je niet zomaar als Westerse troepen laten rondlopen, dat valt meteen op. Dus in dit geval is er waarschijnlijk voor gekozen om te vertrouwen op de Iraakse inlichtingen.”

Ank Bijleveld, de huidige minister van Defensie (Foto: Pro Shots)

Hoe komen de militairen die het doel bepalen dan bij Nederland uit om de aanval uit te voeren?

Niet elke partner in de coalitie is in staat om zo’n doel te treffen. Nederland is daar zeer bedreven in. “En principe volstaat één bom. Het is een bommenfabriek, dus er liggen explosieven. Door de schokgolf gaan de andere explosieven ook af”, legt Wijninga uit. “Hiervoor heb je een kleine geleide bom nodig van 250 pond.”

“Vandaar dat men ook bij de Luchtmacht is uitgekomen, omdat Nederland op dat moment buiten de Amerikanen het enige land was ter plaatse dat zo’n type bom had.”

En dan vliegt de Nederlandse F-16 uit en wordt de bom gegooid.

“Eerst wordt er gekeken naar de Nederlandse jurist die in het hoofdkwartier aanwezig is of de voorgestelde missie binnen het Nederlandse mandaat valt”, zegt Wijninga. “Wat is de kans op nevenschade of burgerslachtoffers? Als dat allemaal acceptabel is wordt er akkoord gegaan met de doeltoewijzing en wordt de missie gepland en uiteindelijk uitgevoerd.”

Hoe komt het dat er dan toch zo veel burgerslachtoffers zijn gevallen?

Er lagen veel meer explosieven in de fabriek dan was ingeschat bij het verzamelen van de inlichtingen. Dus de Nederlandse bom had een kleine kettingreactie van explosies moeten veroorzaken, maar dit werden meerdere grote explosies. Volgens minister Ank Bijleveld ging het hierbij misschien wel om honderd vrachtwagens vol explosieven die ongezien de fabriek waren binnengegaan, zo zei ze maandag in gesprek met NRC. Bovendien was er mogelijk sprake van een grote hoeveelheid vluchtelingen die rondom de fabriek gevestigd waren, al is dat laatste niet bevestigd.

Dus de Nederlandse vliegers hebben niets fout gedaan?

Nee, die moeten kunnen vertrouwen op de inlichtingen waarop hun missie is gestoeld. De fout zit in het proces om alle informatie te vergaren. “En dat is het grote punt”, stelt Wijninga. “De informatie over die vrachtwagens zou wel zijn gemeld aan het Iraakse leger, maar niet terecht zijn gekomen op het centrale hoofdkwartier.

Maar nu is de minister van Defensie in de problemen geraakt door deze kwestie

Dat komt vooral omdat haar voorganger minister Jeanine Hennis-Plasschaert op 23 juni 2015 in een antwoord op kamervragen zei dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen als gevolg van Nederlandse bombardementen in Irak.

Terwijl het voor de Luchtmacht direct bekend was dat er zogenoemde ‘nevenschade’ was. Vervolgens bleek op 15 juni 2015 uit een Amerikaans rapport dat de kans heel groot was dat er bij de aanval op de bommenfabriek in de nacht van 2 op 3 juni wel degelijk burgerslachtoffers waren gevallen. Bovendien bleek dinsdag dat het volgens het ministerie “aannemelijk is dat de meest betrokken ministeries over het bestaan van het onderzoek zijn geïnformeerd”.

De kamer is toen dus verkeerd geïnformeerd. En Bijleveld is politiek verantwoordelijk voor de uitspraken van haar voorganger.

Pas nadat NRC en de NOS op 18 oktober hun onderzoek naar de luchtaanval publiceerden kwam er maandag uiteindelijk een kamerbrief van minister Bijleveld, ook omdat ze naar eigen zeggen eerst met de betrokken piloten over de kwestie wilde praten.

Zie ook: Kabinet erkent Nederlandse luchtaanval boven Irak met 70 doden

Lees meer over: Irak Defensie Politiek

Bijna hele oppositie wil Bijleveld weg

MSN 05.11.2019 Bijna de gehele oppositie in de Tweede Kamer heeft geen vertrouwen meer in defensieminister Ank Bijleveld. Ze rekenen haar aan dat haar voorganger de Kamer verkeerd heeft ingelicht over een luchtaanval die veel Iraakse burgers het leven kostte, en dat Bijleveld dat pas maandag meldde.

Een motie van wantrouwen van GroenLinks kreeg de steun van PVV, SP, Partij voor de Dieren, 50PLUS, DENK, FVD en het lid Van Kooten.

Bijleveld biedt ‘oprechte excuses’ aan voor verkeerd informeren Kamer

NU 05.11.2019 Minister Ank Bijleveld (Defensie) heeft dinsdag in een debat aan de Tweede Kamer haar “oprechte excuses” aangeboden voor het verkeerd informeren van de Kamer over de Nederlandse betrokkenheid bij de luchtaanvallen in de Iraakse steden Hawija en Mosoel waarbij 74 mensen om het leven kwamen, waaronder burgerdoden.

“Als minister ben ik verantwoordelijk, ook voor het handelen van mijn voorganger. Dit is niet juist. Dit had anders gemoeten”, aldus Bijleveld.

De minister wist naar eigen zeggen pas afgelopen vrijdag dat haar voorganger oud-minister Jeanine Hennis, de Kamer in 2015 verkeerd heeft geïnformeerd.

Bijleveld stelt dat zij bij haar aantreden “op hoofdlijnen” is geïnformeerd over burgerslachtoffers, maar verder niet op de hoogte is geweest van details.

‘Hennis was op de hoogte’

Hennis, die tegenwoordig de VN-chef in Irak is, meldde in de zomer van 2015 aan de Kamer dat voor zover haar bekend was er geen burgerslachtoffers waren gevallen bij de inzet van Nederlandse F-16’s in de strijd tegen Islamitische Staat.

Uit een Kamerbrief van minister Bijleveld van afgelopen maandag blijkt dat het ministerie destijds al beschikte over een intern verslag en een Amerikaanse rapportage waaruit bleek dat het “geloofwaardig was” dat er bij de aanval in Hawija burgers om het leven waren gekomen.

“Het is aannemelijk dat de meest betrokken ministeries over het bestaan van het onderzoek zijn geïnformeerd”, schrijft minister Bijleveld dinsdag voorafgaand aan het debat in een aanvullende brief.

Oppositie eist opheldering

Hoewel de Tweede Kamer de excuses van de minister waardeert, blijft er harde kritiek klinken. Zo is er verbazing in Kamer over het feit dat de bewindsvrouw pas afgelopen vrijdag is bijgepraat. Dit terwijl uit onderzoek van NOS en NRC twee weken geleden al bleek dat Nederland verantwoordelijk was voor het bombardement op Hawija en Mosoel.

SGP’er Chris Stoffer wil weten waarom er niemand op het ministerie van Defensie de minister niet eerder op hoogte heeft gesteld de onjuiste informatieverstrekking aan de Kamer recht te zetten.

SP’er Sadet Karabulut vindt dat Bijleveld zich niet achter Hennis mag verschuilen. Ook zij vraagt zich af waarom de minister door haar departement pas vrijdag op de hoogte is gesteld. “Als dit de staat van het departement is, dan is het veel erger dan gedacht”, aldus Karabulut. “Er is keer op keer moedwillig informatie achtergehouden. Is dit de manier waarop Defensie met de Kamer en de Nederlandse bevolking omgaat?”

Ook coalitiepartijen D66 en VVD zijn kritisch. VVD’er André Bosman zegt zich grote zorgen te maken over het ontbreken van een politieke antenne op het departement. Ook hij vindt dat de minister veel eerder had moeten worden bijgepraat.

Kabinet erkent betrokkenheid bij aanval Hawija

Maandag erkende het kabinet de Tweede Kamer verkeerd te hebben geïnformeerd over twee aanvallen van de Nederlandse luchtmacht in Irak in de strijd tegen IS.

Het gaat om de luchtaanval in 2015 op een bommenfabriek in de Iraakse stad Hawija waar zeventig mensen, onder wie een onbekend aantal burgerslachtoffers, zijn omgekomen.

De minister schrijft in de brief dat er geen indicaties waren dat bij de aanval burgerslachtoffers zouden vallen. Omdat er in de fabriek meer bommen lagen opgeslagen dan gedacht, viel het schadegebied groter uit van voorzien.

Zie ook: Dit weten we over de luchtaanval met burgerdoden in Irak

Onjuiste inlichtingen in Mosoel

Ook was Nederland betrokken bij een aanval die was gericht op een vermoedelijk hoofdkwartier van IS in de stad Mosoel. Achteraf bleek het om een woning te gaan. Vier mensen kwamen daarbij om het leven. De aanval was het gevolg van onjuiste inlichtingen.

Het Openbaar Ministerie heeft beide incidenten onderzocht en kwam tot de conclusie dat de luchtaanvallen rechtmatig waren.

Lees meer over: Defensie

Bijleveld biedt excuses aan voor verzwijgen burgerdoden Irak

NOS 05.11.2019 Minister Bijleveld van Defensie heeft in de Tweede Kamer “oprechte excuses” aangeboden voor het onjuist informeren van de Kamer over de burgerslachtoffers die vielen bij een Nederlandse F16-aanval in Irak in 2015.

Bijlevelds voorganger, minister Hennis, informeerde de Kamer tot twee keer toe onjuist over de zaak. Ze zei dat er geen burgerdoden waren gevallen, terwijl ze toen al wist dat dat wel degelijk was gebeurd. Bij de aanval, op een IS-fabriek van autobommen, kwamen zeker 70 onschuldige burgers om het leven.

“Het had zo niet gemoeten”, erkende Bijleveld aan de Tweede Kamer. “Ik ben verantwoordelijk, ook voor het handelen van mijn voorgangers.”

Geen antwoord

Kamerlid Isabelle Diks van GroenLinks had eerder in het debat geconstateerd dat Bijleveld de leugens van haar voorganger niet meteen heeft rechtgezet. “Ze heeft de leugen overgenomen. Ze kwam pas met de waarheid toen de NOS en NRC Handelsblad erover berichtten.” Diks sprak van “een diepe kras in de geloofwaardigheid” van de minister.

Sadet Karabulut (SP) noemt het “onacceptabel” dat de Kamer is voorgelogen. “En deze minister probeerde zich ongegeneerd te verschuilen achter de leugens van haar voorganger.”

Maar de minister verwerpt die kritiek. Het is haar, naar eigen zeggen, pas afgelopen vrijdag duidelijk geworden dat Hennis de Kamer daadwerkelijk bewust onjuist had geïnformeerd. Pas toen stond voor Bijleveld vast dat haar voorganger al wist dat er burgerdoden waren gevallen.

De Kamer reageerde verbaasd op die uitleg. Hoe kan het dat vorige week pas duidelijk werd dat Hennis in 2015 onjuiste informatie had verstrekt?

Minister Bijleveld had daar geen antwoord op: “Ik vind het heel vervelend”.

F16’s al maanden weg uit Irak

Bijleveld zelf werd bij haar aantreden, in november 2017, op hoofdlijnen op de hoogte gesteld van de feiten en wist dus van de burgerdoden. Veel partijen vroegen zich af waarom ze er nu pas mee naar buiten kwam. Op zich is het gebruikelijk om tijdens een militaire missie niet te veel details te delen, om zo de veiligheid van de militairen niet in gevaar te brengen. Maar de Nederlandse F16’s zijn nu al elf maanden weg uit Irak.

De minister wees erop dat de missie in Irak nog steeds loopt, ook al is Nederland er niet bij betrokken. Ze wilde het zorgvuldig doen en eerst met de andere landen van de coalitie overleggen. “Ik had misschien graag sneller openheid willen geven, maar ik kon het niet.”

Bekijk ook;

Minister Ank Bijleveld (Defensie) tijdens een debat in de Tweede Kamer over het Nederlands bombardement in Irak. Ⓒ ANP

Minister Bijleveld biedt Kamer excuses aan om Irak

Telegraaf 05.11.2019 Minister Ank Bijleveld (Defensie) heeft tijdens het debat over burgerslachtoffers in Irak een motie van wantrouwen gekregen. Behalve GroenLinks willen ook de PVV, SP, PvdD, 50Plus, Denk, FvD en Van Kooten de minister weg hebben. De coalitiepartijen houden haar met steun van PvdA, SGP en Van Haga overeind.

Bijleveld wist al bij haar aantreden in 2017 al dat er bij Nederlandse luchtaanvallen in Irak burgerslachtoffers waren gevallen. Ze wist naar eigen zeggen pas afgelopen vrijdag dat de Tweede Kamer daarover niet was geïnformeerd.

Met die verdediging probeerde de CDA-bewindsvrouw de verantwoordelijkheid voor het niet informeren van de Tweede Kamer bij haar voorganger Jeanine Hennis te leggen. Evengoed bood Bijleveld als ministerieel verantwoordelijke tijdens het Kamerdebat ha