Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2021 ??? – deel 6

AD 13.02.2020

Foute cijfers ?

Donderdagochtend 13.02.2020 bleek dat het Planbureau voor de Leefomgeving fouten heeft gemaakt bij het maken van de berekeningen over het vergroenen van huizen. Daardoor zijn huiseigenaren en woningcorporaties meer geld kwijt dan het kabinet tot nu toe had gemeld.

Volgens de koepelorganisatie van woningcorporaties, Aedes, zijn er fouten gemaakt bij de berekening van de kosten van het Klimaatakkoord. Aedes stelt dat de kosten veel hoger liggen, dan het Planbureau voor de Leefomgeving eerder heeft berekend.

Aedes schat dat de bedragen zo’n 40 tot 50 procent hoger kunnen uitvallen. Maar het Planbureau ontkent verkeerde berekeningen te hebben gemaakt en zegt dat er verschillende soorten kosten door elkaar zijn gehaald.

Telegraaf 26.03.2020

AD 14.02.2020

Onderzoekers van het PBL zijn daarop opnieuw naar de cijfers gaan kijken. Daaruit bleek dat niet alle kostenposten voor de juiste bedragen waren meegenomen. Hierover heeft het planbureau intussen een verklaring op zijn website gezet.

Onderzoeker Nico Hogervorst zegt in het NOS Radio 1 Journaal dat er inderdaad “een paar kleine kostenposten zijn vergeten.” Maar volgens hem is het effect op het totaal niet groot. “De berekeningen die we hebben gemaakt voor het Klimaatakkoord staan nog steeds overeind.”

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lees meer

Geen maatregelen

Wiebes zegt dat hij zich niet gaat bemoeien met de berekeningen van het Planbureau, nu er fouten zijn gemaakt. De afspraak is volgens hem dat de berekeningen continue worden aangepast, zodat de cijfers zo goed mogelijk zijn.

Telegraaf 05.03.2020

AD 05.03.2020

“Soms gaan ze omlaag, soms gaan ze omhoog, maar altijd moet het Rijk ervoor zorgen dat het haalbaar en betaalbaar blijft”, zegt Wiebes.

De minister is niet van plan om maatregelen te nemen tegen het Planbureau voor de Leefomgeving. “Ik ben juist blij met een planbureau dat de ramingen bijstelt. Alle nieuwe inzichten worden hier verwerkt en dat doen we al tientallen jaren zo.”

AD 13.02.2020

‘Groene Khmer’

In de Tweede Kamer is meer ophef over de Forse rekenfouten. De PVV en Forum voor Democratie zien zich bevestigd in hun oordeel dat het kabinet de burger de kosten voor de klimaattransitie steeds veel te laag voorspiegelt.

“Helaas krijgen we wéér gelijk over de astronomische kosten van de absurde ‘transitie”‘, twittert FvD-voorman Baudet. PVV-leider Wilders spreekt van ’Leugens van de Groene Khmer’, “We zijn keihard voor de gek gehouden.”

CDA’er Ronnes wil weten of de het kabinet de plannen voor het verduurzamen van huizen nu gaat aanpassen. GroenLinkser Van der Lee vindt dat de regering meer geld opzij moet zetten “om onrendabele toppen te financieren, als investeringen in eigen huis niet terugkomen via lage energierekening”.

AD 14.02.2020

Verkeerd voorspeld

Het is niet voor het eerst dat het PBL onder vuur ligt vanwege haar rekensommen. Precies een jaar geleden kreeg het instituut het zwaar te verduren nadat het kabinet de stijging van de energierekening verkeerd had voorspeld.

Telegraaf 14.02.2020

Het kabinet gebruikte eind 2018 verouderde cijfers van het PBL om de stijging van de energienota te voorspellen. Begin vorig jaar bleek dat die voorspelling er compleet naast zat. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat moest diep door het stof toen bleek dat zijn ambtenaren zich op de verouderde PBL-cijfers hadden verlaten.

Eerdere PBL-voorspellingen over het gebruik van elektrische auto’s in Nederland zaten er ook naast. Het bereik van batterijen in stekkerauto’s dat werd verwacht in 2050 was in 2018 al bereikt. Het PBL gebruikte een geheim rekenmodel om te voorspellen wat de invloed is van de klimaatplannen op elektrisch vervoer, tot woede van Tweede Kamerleden.

AD 16.02.2020

Verduurzamen woningen: hoe zit dan het met de kosten?

  • De kosten die Nederland de komende decennia maakt om woningen te verduurzamen, zullen volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) enkele procenten hoger uitkomen dan eerder geraamd.
  • Het PBL erkent dat diverse kleine kostenposten niet zijn meegenomen in de raming.
  • Zoals bijvoorbeeld kosten die woningcorporaties maken bij een renovatie. Zoals het plaatsen van steigers.
  • Ook gaat de raming ervan uit dat cv-ketels worden vervangen op het moment dat een ketel toch al vervangen zou moeten worden.
  • Ook de verhuiskosten vallen mogelijk hoger uit dan eerder berekend als een woning ingrijpender wordt gerenoveerd.
  • In het vervolg neemt het planbureau ook zulke kosten mee.

Telegraaf 14.02.2020

‘Aanbieders CO2-compensatie maken beloften zelden waar’

Bedrijven die stellen dat zij de uitstoot van CO2 compenseren, maken die belofte maar zelden waar. De klimaatschade die zij veroorzaken wordt amper gecorrigeerd. Dat blijkt uit onderzoek van Trouw, dat met Nederlandse aanbieders, wetenschappers en keurmerken sprak.

In november 2019 uitte lector duurzaam transport Paul Peeters van de Breda University of Applied Sciences zijn twijfels in Nieuwsuur over projecten van het grootste CO2-compensatiekeurmerk Gold Standard. “Er zijn rapporten uitgekomen waaruit blijkt dat maar een heel klein percentage van al die projecten doet wat het zou moeten doen.”

Stikstofproblemen in de Bouw

De problemen in de Bouwsector ontstonden nadat de Raad van State vorig jaar het Nederlandse stikstofbeleid ongeldig had verklaard. De sector kreeg ook te maken met een strenge grens aan de hoeveelheid van de chemische stoffengroep PFAS, waardoor praktisch geen grond mocht worden vervoerd. De situatie leidde al tot heftige reacties vanuit de bouwsector. Bouwers protesteerden onder meer op het Haagse Malieveld.

Het oordeel van de Hoge Raad in het kort samengevat:

  • De Staat moet definitief eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met 25 procent hebben verminderd.
  • Klimaatverandering wordt gezien als reëel gevaar waar burgers tegen beschermd moeten worden.
  • Uit berekeningen lijkt de overheid het gestelde doel niet te gaan halen.
  • De zaak werd in 2013 door burgerplatform Urgenda aangespannen.

Reactie VolkerWessels aanpak bouwsector

Om de PFAS- en stikstofproblematiek in de bouwsector op te lossen, zijn meer ingrijpende maatregelen nodig. Dat stelde bouwconcern VolkerWessels vandaag bij de publicatie van zijn jaarcijfers. Volgens het beursgenoteerde bedrijf is de noodoplossing die de overheid eind vorig jaar aankondigde niet voldoende om de vele bouwprojecten die stil liggen weer op gang te krijgen.

VolkerWessels stelt dat de kwestie in het afgelopen halfjaar duidelijk drukte op de marges. Het concern merkt verder dat er sprake is van aanhoudende vertraging bij de aanbesteding van grote infrastructurele projecten. Wat ook meespeelt is dat sommige klanten van VolkerWessels proberen in te spelen op de problemen door eigen projecten wat uit te stellen om een lagere prijs af te dwingen bij het bedrijf.

VolkerWessels heeft inmiddels een technologie ontwikkeld waarmee het praktisch zonder uitstoot van stikstof door bouwmaterieel woningen kan bouwen en andere bouwprojecten kan uitvoeren. Maar uiteindelijk is er toch een politieke oplossing nodig, benadrukt het bouwbedrijf.

meer: Klimaat NU

Lees: Stikstof: geduld oppositie raakt op, dit besloot het kabinet tot nu toe NU

Zie ook: Klimaatspanningen niet alleen in de Tweede kamer opgelopen

Zie ook: Klimaatmars 10.03.2019 van de Dam naar Museumplein Amsterdam – terugblik

Zie ook: Klimaatdemonstratie 07.02.2019 op het Malieveld – terugblik

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 5

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 4

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 3

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 2

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 1

Zie ook: 2019 – Het jaar van de waarheid voor kabinet Rutte 3

Boeren boos omdat kabinet ‘zelfs nu stikstofmaatregelen wil doordrukken’

NOS 01.04.2020 Het Landbouw Collectief heeft het overleg met het kabinet over de stikstofmaatregelen opgeschort na een overleg met minister Schouten vanmorgen. Volgens de boeren is dat overleg “zwaar teleurstellend” verlopen.

Het collectief, waarin veel land- en tuinbouworganisaties vertegenwoordigd zijn, stelt dat de minister de stikstofaanpak wil doordrukken en dat “alle goede ideeën vanuit de sector juridisch lam worden geslagen”.

Volgens de boeren hebben ze tijdens de coronacrisis wel wat anders aan hun hoofd dan stikstof. De minister wil volgens hen haar plannen doorzetten, zelfs nu door de coronacrisis “de stikstofconcentratie in de lucht sterk is gedaald” en “de voedselvoorziening crucialer is dan ooit”.

Voorzitter Aalt Dijkhuizen van het Landbouw Collectief ANP

Het Landbouw Collectief haalt met name uit naar minister Schouten en benadrukt dat premier Rutte vanmorgen “om begrijpelijke redenen” niet bij het overleg kon zijn. “In niets lijkt het erop dat de minister tot reële oplossingen wil komen”.

Schouten zegt in een reactie dat ze het betreurt dat het collectief de gesprekken met het kabinet voorlopig staakt. Het kabinet blijft volgens haar doorwerken aan een gedegen stikstofaanpak en zal de Tweede Kamer hierover binnenkort informeren.

Het kabinet sluit volgens haar niet de ogen voor de financiële problemen die de landbouwsector door de coronacrisis heeft. Ook de landbouw zal zoveel mogelijk worden ondersteund. Verder zegt ze dat het kabinet bij de stikstofaanpak wel degelijk zoveel mogelijk aansluit bij ideeën die de sector zelf heeft voorgesteld.

Voorzitter Aalt Dijkhuizen van het Landbouw Collectief gooit de deur niet helemaal dicht. Hij blijft openstaan voor overleg met de minister. “Maar dat vraagt van haar wel een fundamenteel andere opstelling dan we nu al een half jaar ervaren”, zegt hij.

Bekijk ook;

‘Klimaatplannen Timmermans strijdig met EU-verdrag’

NOS 01.04.2020 De klimaatplannen van de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans zijn in strijd met het verdrag van de Europese Unie. Dat zegt de juridische dienst van het Europees Parlement in een nog vertrouwelijk advies.

De juristen komen met dat advies op verzoek van de milieucommissie van het parlement. In de plannen die Timmermans begin maart presenteerde staat dat de Europese Commissie mag ingrijpen als EU-landen niet op tijd klimaatdoelen halen.

Het is de bedoeling dat de hele EU in 2050 klimaatneutraal is. Om dat doel te bereiken, moeten alle landen al in 2030 een eind op streek zijn. Aan het eind van de zomer komt Timmermans met nieuwe streefcijfers voor dat jaar.

Vanaf 2030 moet de Europese Commissie de mogelijkheid krijgen om elke vijf jaar te kijken of de EU-landen wel genoeg maatregelen hebben genomen, zodat desnoods vanuit Brussel kan worden bijgestuurd.

Buitenspel

Daar zit hem het bezwaar van de juridische dienst. Bij de zogenoemde gedelegeerde handeling staan lidstaten en het Europees Parlement niet buitenspel, maar de lat voor beïnvloeding wordt veel hoger gelegd: een voorstel kan alleen worden verworpen óf aangenomen. Inhoudelijk aanpassing afdwingen, via amendering, kan dan niet.

De juridische dienst concludeert dat dit een brug te ver is. De Europese Commissie mag niet zomaar ingrijpen. Dat kan alleen als er zwaarwegende redenen voor zijn, anders staan de Europese Raad (de regeringsleiders) en het Europees Parlement in de praktijk wel buitenspel, hoewel ze formeel wel de mogelijkheid hebben om maatregelen naderhand terug te draaien.

Volgens de juridische dienst zijn de belangen zo groot dat het parlement vooraf geraadpleegd moet worden in een normale procedure. De dienst baseert zich ook op uitspraken van het Europees Hof, dat ook al concludeerde dat alleen van de regels mag worden afgeweken als er een heel groot belang op het spel staat.

Niet handig

Na de presentatie van de plannen was er al veel kritiek. Vooral Europarlementariër Esther de Lange van het CDA maakte zich boos. Ze omschreef de plannen als een machtsgreep van de Europese Commissie. “De macht wordt in feite overgedragen aan ambtenaren en juristen. We kunnen het klimaat niet redden door de democratie uit te hollen.”

En ook bij de VVD zijn ze niet tevreden. Jan Huitema vindt het niet handig van Timmermans. “Je moet juist zorgen dat je de steun hebt van burgers en bedrijven. Je moet ze verleiden en niet dwingen.”

Volgens Frans Timmermans is het goed nieuws dat de kern van de klimaatwet niet wordt betwist. “We zijn op de goede weg.” Hij laat verder weten dat de juridische dienst van de Europese Commissie tot een ander oordeel komt, die zeggen dat er niks mis is met zijn voorstel. Timmermans is dan ook niet van plan om het voorstel te wijzigen en wacht het debat in het parlement af.

Het parlement gaat binnenkort verder praten over de klimaatplannen van Timmermans. Wanneer is nog niet precies te zeggen; vanwege het coronavirus komen de parlementariërs onregelmatig bij elkaar.

Bekijk ook;

‘Vervuiling door verbranding plastic flesjes gelijk aan uitstoot 2 miljoen auto’s’

NOS 31.03.2020 Vier grote producenten van onder meer frisdranken zijn in zes landen verantwoordelijk voor een half miljoen ton plastic afval per jaar. Dat zijn per dag 83 voetbalvelden vol. Het plastic wordt gedumpt of verbrand. Dat blijkt uit onderzoek van Tearfund, een Britse christelijke organisatie voor armoedebestrijding. Het gaat om Coca-Cola, Nestlé, Pepsi Cola en Unilever. De landen waar het onderzoek is uitgevoerd zijn China, India, de Filipijnen, Brazilië, Mexico en Nigeria.

De organisatie heeft berekend hoeveel broeikasgassen worden uitgestoten bij het verbranden van plastic flessen, zakjes en bakjes van deze vier fabrikanten in deze zes landen, waar dat meestal in de open lucht wordt gedaan. Ook kan er vaak niet op een verantwoorde manier met afval worden omgegaan, omdat de inzameling niet of niet goed is geregeld. De uitstoot bedraagt volgens het onderzoek 4,6 miljoen ton CO2, wat gelijkstaat aan de uitstoot van 2 miljoen auto’s. De gegevens komen van de Wereldbank.

Moreel niet te verdedigen

Volgens Tearfund veroorzaakt de vervuiling door plastic afval een enorme ecologische voetafdruk, vormt het een crisis op zich en draagt het bij aan de klimaatcrisis. De vier bedrijven zouden in hun klimaatdoelstellingen ook nauwelijks of geen melding maken van de uitstoot die ontstaat na het weggooien van het verpakkingsmateriaal. “Ze blijven miljarden producten verkopen in een verpakking voor eenmalig gebruik in ontwikkelingslanden”, stelt de organisatie, “ondanks dat ze weten dat daar niet verantwoord met afval wordt omgegaan, wat leidt tot milieuvervuiling en gezondheidsproblemen. Dat is moreel niet te verdedigen.”

Tearfund doet een oproep aan producenten om over te stappen op herbruikbare, hervulbare materialen om schade voor milieu en gezondheid te beperken. Het aantal plastic verpakkingen moet in 2025 per land tot de helft worden teruggebracht. Ook moet werk worden gemaakt van een optimale inzameling en recycling van het plastic zodat er in 2022 voor elk verkocht flesje een wordt ingezameld.

De Plastic Soup Foundation onderschrijft in een reactie op het rapport de aanbevelingen van Tearfund, waarbij wordt benadrukt dat de maatregelen die tot nu toe zijn genomen nog lang niet afdoende zijn.

Nieuwe verpakkingen

Unilever laat in een reactie weten dat het bedrijf zijn verantwoordelijkheid neemt voor het plastic dat het gebruikt. Het concern wil in vijf jaar tijd de helft minder nieuw plastic gebruiken en het gebruik van plastic, zowel nieuw als gerecycled, met 100.000 ton terugbrengen. Daarbij wordt gewerkt aan nieuwe manieren van verpakken, onder meer in navulbare en herbruikbare verpakkingen. Ook werkt Unilever eraan om in 2025 meer plastic in te zamelen dan te verkopen. Daarbij werkt het samen met regeringen, niet-gouvernementele organisaties en lokale gemeenschappen.

Coca-Cola zegt zich bewust te zijn van de verantwoordelijkheid om oplossingen te bieden waarmee plastic afval tot het verleden behoort. De onderneming streeft ernaar dat elke plastic fles tegen 2030 tenminste 50 procent gerecycled plastic bevat. In West-Europa moet uiterlijk in 2025 de verpakking volledig van gerecycled of hernieuwbaar materiaal zijn gemaakt.

Bekijk ook;

Kabinet stelt nieuwe klimaatplannen uit

NOS 27.03.2020 Het kabinet komt vanwege de coronacrisis voorlopig niet met nieuwe maatregelen om de CO2-uitstoot te verminderen. Dit ondanks de eis van de Tweede Kamer om voor 1 april met nieuwe plannen te komen.

“Veel mensen, ook wij, hebben nu andere dingen te doen”, zei minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat na afloop van de ministerraad. “Het vonnis van Urgenda is niet van tafel, maar er zijn nu andere prioriteiten.”

“Het kabinet heeft sinds 2015 geen plan van aanpak voor dit vonnis.”, aldus Greenpeace.

In het Urgenda-vonnis staat dat Nederland voor het einde van dit jaar tot een afname van 25 procent CO2-uitstoot moet komen ten opzichte van 1990. Het Planbureau voor de Leefomgeving berekende dat de uitstoot in Nederland tot nu toe 20 tot 21 procent lager is.

Om wel aan het vonnis te voldoen, zou Nederland nog dit jaar tot een extra vermindering van 11 tot 12 megaton CO2-uitstoot moeten komen. Een van de mogelijkheden was om extra kolencentrales te sluiten. Eind vorig jaar ging al de Hemwegcentrale in Amsterdam dicht.

Greenpace zegt dat het begrijpt dat het kabinet het druk heeft, maar dat er wel snel keuzes moeten worden gemaakt. “Het kabinet heeft sinds 2015 geen plan van aanpak voor dit vonnis. Ze kunnen het niet nog veel langer voor zich uitschuiven, dat hebben ze immers al te vaak gedaan.”

Bekijk ook;

‘Klimaatimpact importgas groter dan van biomassa’

NOS 11.03.2020 De inzet van biomassa leidt tot 70 à 90 procent minder uitstoot van broeikasgassen dan aardgas, als die uit het buitenland wordt geïmporteerd. Het opnieuw aanplanten van gewassen moet dan wel goed op orde zijn. Het verstoken van biomassa zonder aanvullende maatregelen is daarentegen wel slechter voor de luchtkwaliteit dan aardgas. Dat blijkt uit een onderzoek (.pdf) door Royal HaskoningDHV, in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie.

Er is veel discussie over biomassa. De klimaatwinst wordt betwist en er zijn zorgen over luchtverontreiniging. Tegelijk zal de rol van biomassa de komende jaren steeds groter worden. Er komen tientallen grote biomassacentrales bij en honderden kleinere installaties. Het RIVM waarschuwde eerder voor de gevolgen en actiegroepen hebben aangekondigd volgende maand te gaan demonstreren in Den Haag.

Daarom vroeg de NVDE aan Royal Haskoning om een vergelijkend onderzoek te doen tussen biomassa en gas. “We wilden zo objectief mogelijk weten wat de voor- en nadelen van gas en biomassa zijn”, zegt directeur Olof van de Gaag van de NVDE. “Nu duidelijk is dat geïmporteerd gas nog vervuilender is dan ons eigen aardgas, vinden wij dat Nederland door moet gaan met de inzet van biomassa.”

Wat is biomassa precies?

Biomassa is biologisch materiaal, zoals hout, voedselresten en mest. Het kan een alternatief bieden voor fossiele brandstoffen; bijvoorbeeld voor het verwarmen van huizen, als brandstof voor transport en in plaats van olie en gas voor de industrie.

Biomassa wordt als een belangrijke optie gezien daar waar nog geen andere duurzame alternatieven beschikbaar zijn, zoals voor de zware industrie en de lucht- en scheepvaart.

Als de winning van aardgas in Groningen over twee jaar stopt, zal Nederland nog wel gas kunnen winnen uit honderden kleinere gasvelden. Maar die zullen naar verwachting in 2030 nog maar 10 miljard kuub gas leveren, terwijl er 30 miljard kuub nodig is. Daarom zal import uit het buitenland nodig zijn, denken experts.

De onderzoekers keken naar drie opties: gas via een pijpleiding uit Rusland of Noorwegen importeren, dan wel per schip LNG (vloeibaar gas) halen uit Qatar. Royal Haskoning vergeleek vervolgens de verwarming van huizen met een cv-ketel op gas, met huizen die hun warmte krijgen via een warmtenet. De verwachting is dat in de toekomst vooral in grote steden warmtenetten worden aangelegd, die voor een deel biomassa als bron zullen krijgen.

Daarnaast werd gekeken naar de inzet van biomassa in de industrie. Voor het onderzoek werden verschillende vormen van biomassa beoordeeld, zoals snoeihout uit Nederlandse bossen of plantsoenen en houtpellets (geperste stukjes houtig materiaal) afkomstig uit bos in de Verenigde Staten of de Baltische Staten. In die landen gaat het overigens ook geregeld om hele bomen uit productiebossen. Het onderzoek betrof de hele ‘keten’, dus inclusief vervoer naar Nederland.

Luchtkwaliteit

Per saldo blijkt dat de inzet van biomassa veel minder uitstoot van broeikasgassen geeft dan aardgas. Maar tegelijk zijn er wel hogere emissies van luchtverontreinigende stoffen als fijnstof, zwaveloxiden en stikstofoxiden. Wat betreft de stikstofoxiden staat in het rapport: “Bij nieuwe biomassa-installaties is die in het beste geval vergelijkbaar met die van aardgasgestookte ketels, in het slechtste geval bijna een factor vier hoger”.

De onderzoekers doen de aanbeveling om deze stoffen zoveel mogelijk te verminderen. Het is mogelijk om bij biomassaketels uitgebreide zogenoemde rookgasreiniging toe te passen, maar dit leidt wel tot hogere kosten, zeggen ze.

Ontbossing

In het onderzoek is niet gekeken of de duurzaamheid van biomassa daadwerkelijk gegarandeerd is. Er is aangenomen dat de regels worden nageleefd, die moeten voorkomen dat biomassa tot bijvoorbeeld ontbossing leidt. Een verdergaand onderzoek hiernaar door het Planbureau voor de Leefomgeving, verschijnt volgende maand.

Bij de discussie over biomassa wordt vaak aangevoerd dat het bij het kappen van bossen voor energieopwekking tientallen jaren duurt, voordat de CO2 door nieuwe bomen is opgenomen. Ook bestaat er wantrouwen over dat opnieuw aanplanten van bomen of gewassen. Energiebedrijven zeggen dat dat wantrouwen onterecht is. Volgens het onderzoek van Royal HaskoningDHV worden bomen primair gekapt voor het maken van planken en balken (zaaghout). De dunnere delen zijn geschikt voor biomassa en ook dat levert veel geld op.

Een van de problemen bij de import van aardgas gaat over lekkages van het krachtige broeikasgas methaan. Vooral bij gas uit Rusland is de onzekerheid daarover groot. Er wordt vermoed dat de methaanuitstoot mogelijk groter is dan wordt gerapporteerd.

Olof van de Gaag pleit ervoor dat bij de import van aardgas dezelfde duurzaamheidscriteria gaan gelden als voor biomassa. “Bij de inzet van biomassa moeten allerlei criteria worden nageleefd, terwijl dit bij geïmporteerd gas niet hoeft. Dat is een rare situatie”, aldus Van de Gaag.

Bekijk ook;

Europese Commissie: veel meer recyclen om in 2050 klimaatneutraal te zijn

NOS 11.03.2020 Plastic is al in de ban, maar we moeten nog minder weggooien en minder afval verbranden. Dat is de strekking van de plannen die de Europese Commissie vandaag heeft gepresenteerd.

“Laptops, mobiele telefoons en tablets moeten gemaakt kunnen worden als ze kapot zijn”, zegt Eurocommissaris Frans Timmermans. Hij streeft naar een kringloopeconomie, ook wel een circulaire economie genoemd.

Binnenkort komen er standaardeisen voor de kabeltjes van de telefoons en andere elektrische apparaten. “We hebben ooit één maat voor de stopcontacten in de Europese Unie afgesproken, dat gaan we ook doen voor computers en laptops.”

200 kilo verpakkingsmateriaal

Volgens de Europese Commissie wordt er te veel verspild. “We gooien voedsel weg. Per burger gebruiken we per jaar 200 kilo verpakkingsmateriaal, dat is echt veel te veel.” Vuilnisbelten moeten worden aangepakt en huizen moeten op een andere manier worden gebouwd. “Bouwen met materiaal dat opnieuw gebruikt kan worden. Geen beton meer, maar hout of stenen.”

Ook kleding moet vaker worden hergebruikt. We gooien volgens de Europese Commissie te veel oude kleren weg. Ook verdwijnen nieuwe producten die online worden besteld en vervolgens worden teruggestuurd vaak in de container. “Katoen is heel energie-intensief, dus moeten we proberen minder te produceren door kleren niet zomaar weg te gooien.”

Klimaatneutraal in 2050

Alle maatregelen moeten volgens Timmermans bijdragen aan het EU-plan om in 2050 klimaatneutraal te zijn. “We moeten datacentra aanpakken, die gebruiken te veel energie en hebben vervolgens energie nodig om de hitte die de computers produceren weer af te koelen. Dat is zonde en zorgt voor veel CO2 extra.”

In de plannen, die nog door de Europese ministers en het Europees Parlement moeten worden goedgekeurd, staat verder dat microplastics in de ban moeten. De kleine plastic korrels zitten in shampoo, autobanden en textiel en zijn al teruggevonden in drinkwater. Omdat de microplastic nauwelijks afbreekbaar zijn vormen ze een gevaar voor het milieu. “Je krijgt ze er niet meer uit, dus moeten we het aan de bron aanpakken”, aldus Timmermans.

Bekijk ook;

Onderzoek: Stikstofberekeningen RIVM kloppen, verbeteringen zijn nodig

NU 05.03.2020 De stikstofberekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zijn van voldoende wetenschappelijke kwaliteit om de stikstofneerslag op de Natura 2000-gebieden te meten en te berekenen, concludeert het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof in een donderdag verschenen rapport.

De meet- en rekenmodellen die worden gebruikt, zijn volgens het adviescollege van “voldoende tot goede kwaliteit”. Ook vergeleken met buitenlandse meet- en rekenmethoden voldoet de Nederlandse aanpak.

“De werkwijze en modellen voor het berekenen van stikstof zijn doelgeschikt”, zegt Leen Hordijk, de voorzitter van het adviescollege. Hij wil met dit rapport vooral een einde maken aan de wilde verhalen over niet kloppende berekeningen. “Wij zijn de mythe-doders”, zegt Hordijk.

Er is wel verbetering mogelijk. Hordijk: “Wel vinden we dat er verbeteringen nodig zijn om de wetenschappelijke kwaliteit van de meet- en rekenmethodiek voor emissies, verspreiding en depositie van stikstofverbindingen ook in de toekomst te garanderen en de onzekerheden te verkleinen.”

Dat kan door meer en regelmatiger te meten, ook vanuit de ruimte met satellietgegevens, in plaats van alleen vanaf de grond zoals nu wordt gedaan. Concrete verbetervoorstellen worden in een tweede advies gegeven dat medio juni moet verschijnen.

Ook de methode waarmee het RIVM de verspreiding en uitstoot van stikstof berekent, het zogenoemde OPS-model, is volgens de commissie geschikt. En dan met name op lokaal niveau, aldus het adviescollege. Er zijn wel verschillen in de resultaten en daarom adviseert de commissie om daar onderzoek naar te laten doen.

VVD, CDA en SGP hebben twijfels over meetmethode RIVM

De stikstofberekeningen van het RIVM dienen als basis voor het beleid van het kabinet.

Sinds de Raad van State het stikstofbeleid van het kabinet heeft afgekeurd, moeten er maatregelen worden genomen om de uitstoot en neerslag te verlagen om de natuur beter te beschermen.

Omdat er vanuit de landbouwsector en de politiek (VVD, CDA en SGP) twijfels waren over de meetmethode, heeft minister Carola Schouten (Landbouw) daar op verzoek van deze partijen onderzoek naar laten doen.

Volgens het RIVM is de landbouwsector verantwoordelijk voor 46 procent van de stikstofneerslag in Nederland. Daarmee is de sector verantwoordelijk voor een veel groter aandeel dan bijvoorbeeld het wegverkeer (6,1 procent) of de industrie (1 procent).

Deze percentages zijn voldoende wetenschappelijk onderbouwd, oordeelt de commissie. Wel wordt de buitenlandse bijdrage, ongeveer een derde van de stikstofneerslag, onderschat. Hordijk zegt dat de bijdragen “enkele procentpunten” kunnen afwijken.

Het Mesdagfonds, een belangenorganisatie voor melkveehouders, heeft de RIVM-berekeningen altijd gewantrouwd en kwam daarom met een eigen onderzoek. Daaruit bleek volgens het Mesdagfonds dat de landbouwsector voor een veel kleiner deel van de stikstofneerslag verantwoordelijk is. De organisatie moest deze conclusie later weer intrekken vanwege een onjuiste berekening. Ook het RIVM zei dat het Mesdagfonds fouten heeft gemaakt en het onderzoek niet klopt.

Lees meer over: Politiek Stikstofuitspraak

Coalitiepartijen buigen zich in extra overleg over oplossingen stikstofcrisis

MSN 10.03.2020 De aanpak van de stikstofcrisis komt in een beslissend stadium. Begin volgende week is er een extra coalitieoverleg waar wordt gesproken over pakketten maatregelen, die nodig zijn om stikstofuitstoot terug te dringen. Op korte termijn moeten knopen worden doorgehakt, om de weg vrij te maken voor woningbouw en aanleg van infrastructuur in de komende jaren en natuurlijk ook voor herstel van aangetaste natuurgebieden.

Haagse bronnen melden dat er voor het eerst sprake is van optimisme bij het ministerie van Landbouw, dat de aanpak van de stikstofproblematiek coördineert. Minister Carola Schouten worstelt al geruime tijd met het hoofdpijndossier, dat heeft gezorgd voor grote verdeeldheid binnen de coalitie. Slapeloze nachten moet ze ervan hebben gehad.

Streep

Sinds de Raad van State in mei vorig jaar een streep haalde door het Programma Aanpak Stikstof is er sprake van een diepe crisis. Natuurgebieden hadden te veel te lijden van de uitstoot van stikstof. Beloften om die uitstoot te compenseren, werden niet nagekomen.

De verstrekking van bouwvergunningen kwam door de beslissing van de hoogste rechter vrijwel helemaal stil te liggen. Dat terwijl er sprake is van grote woningnood en het kabinet predikt dat bouwen, bouwen en nog eens bouwen de oplossing is voor dat probleem.

Maar nu is er dus voor het eerst weer optimisme. Samen met haar ambtenaren heeft minister Schouten de diverse pakketten maatregelen tegen het licht gehouden. De conclusie na een benen-op- tafel-bijeenkomst was, dat het mogelijk moet zijn om in de komende jaren de stikstofuitstoot binnen aanvaardbare normen te krijgen zodat er weer gebouwd kan worden.

Uitleg stikstof

Bekijk deze video op RTL XL

Gevaarlijk voor mens én natuur: alles wat je moet weten over stikstof

Halvering veestapel

Voorwaarde is wel dat de regeringspartijen het eens worden over een pakket stikstofbeperkende maatregelen. De afgelopen maanden buitelden de stikstofwoordvoerders van die partijen nog over elkaar heen. Nadat D66-Kamerlid Tjeerd de Groot zich met zijn pleidooi voor halvering van de veestapel de woede van de boeren op de hals haalde, is zelfs sprake van een ruzieachtige sfeer. Aan de ene kant staan D66 en ChristenUnie, die voorstander zijn van een veel kleinschaliger (kringloop)landbouw. Aan de andere kant willen VVD en CDA de boeren maar beperkt laten bloeden voor de stikstofcrisis.

Het extra coalitieoverleg volgende week kan de partijen weer op een lijn brengen. Bij het ministerie van Landbouw hopen ze dat de samenstelling van de pakketten maatregelen daarbij helpt. Met de wensen van alle coalitiepartijen is rekening gehouden.

Grootste veroorzaker

Want de  landbouw mag dan volgens het RIVM de grootste veroorzaker zijn van stikstof, geen boer wordt verplicht te stoppen met zijn bedrijf. Het pakket maatregelen biedt boeren die vrijwillig willen stoppen wel een uitweg. Zij kunnen zich straks laten uitkopen, met als gevolg dat de veestapel slinkt.

Andere boeren, met verouderde bedrijven, kunnen met subsidie hun stallen duurzamer laten maken. Voor boeren die willen omschakelen naar een kleinschaliger kringlooplandbouw komt er steun. Natuurherstel en aankoop van gebieden voor nieuwe natuurontwikkeling maken ook deel uit van het pakket.

Voor alle regeringspartijen zit er wel iets in Tot nu toe is er 500 miljoen euro voor gereserveerd. Maar vast staat dat er nog honderden miljoenen extra nodig zullen zijn. Een deel van dat geld moet al in de volgende begroting worden gereserveerd. Alle ogen zijn nu dus gericht op de coalitiepartijen. Als die het eens worden over de aanpak, komt het einde van de stikstofcrisis een stap dichterbij.

Lees ook  ‘Bouwsector krimpt dit jaar door PFAS- en stikstofcrisis’

meer: Ron Kragten Carola Schouten  Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Wiebes positief over klimaatplannen Eurocommissaris Timmermans

NOS 05.03.2020 Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat is enthousiast over de klimaatplannen van Eurocommissaris Frans Timmermans. Dat zei hij op een bijeenkomst in Brussel, waar ministers werden bijgepraat over de plannen van de commissaris voor Klimaatzaken.

“Hij doet een aantal dingen die wij natuurlijk ook al aan het doen zijn. Hij maakt een klimaatwet, dat doen wij ook. Hij heeft een ambitieus doel, dat hebben wij ook”, aldus Wiebes.

In de voorgestelde klimaatwet staat dat de Europese Commissie de macht krijgt om het klimaatbeleid van landen aan te scherpen. De commissie mag landen die niet voldoende hun best doen om de afgesproken doelen te halen een tik op de vingers geven. Ook wil Timmermans de mogelijkheid hebben om tussentijds in te grijpen. Hij is bang dat anders het doel om in 2050 een klimaatneutraal Europa te hebben niet gehaald wordt.

Kritiek

Vanuit het Europees Parlement en de Tweede Kamer was er gisteren veel kritiek op de klimaatplannen. Met name de rechtse partijen vinden dat Timmermans veel te veel macht naar zich toetrekt.

Minister Wiebes vindt het juist goed dat lidstaten gewaarschuwd worden als ze zich niet aan de afspraken houden. “Wij zijn er natuurlijk bij gebaat dat andere landen ook ambitieus worden. Want als we het in ons eentje doen, betekent het voor het klimaat niet zo heel veel.”

Kritiek kwam er ook op het idee dat de Europese Commissie tussentijdse doelen grotendeels zelfstandig kan aanpassen als het einddoel (nul CO2-uitstoot in 2050) niet dreigt te worden gehaald. “Dat lijkt mij persoonlijk niet helemaal in lijn met de democratische beginselen die we hebben afgesproken,” beaamt Wiebes. “Maar het is niet zo dat de commissie echt eigen doelen gaat stellen. Dat is niet aan de orde.”

Bekijk ook;

‘Meer opgewekte groene stroom stap in de goede richting’

NOS 04.03.2020 Dat er vorig jaar meer groene stroom werd opgewekt en vooral door zonnepanelen, is volgens milieuorganisatie Urgenda een ‘stap in de goede richting’ om minder broeikasgassen uit te stoten. “Naast besparen is zonne-energie het enige dat snel zoden aan de dijk zet”, zegt directeur Marjan Minnesma.

De Hoge Raad oordeelde dat de uitstoot voor het einde van dit jaar met tenminste 25 procent moet zijn verminderd ten opzichte van 1990. Daarom moet het kabinet van alles doen om dat doel te halen.

“Groene stroom is maar een deel, maar alles wat erbij komt, is mooi meegenomen”, zegt Minnesma. Urgenda kwam vorige maand met een ’54-puntenplan’ waarmee 17 megaton CO2 bespaard zou kunnen worden. 100 kilometer per uur gaan rijden scheelt volgens de milieuorganisatie bijvoorbeeld 1,2 megaton, 100.000 huizen energieneutraal maken 0,2 megaton.

Wind op zee

Het aandeel groene stroom in de totale energieopwekking zal de komende jaren hoogstwaarschijnlijk toenemen, omdat er nog een paar windparken op zee bij komen. De komende drie jaar groeit het totale vermogen aan windenergie op zee van 1 naar ruim 4,5 gigawatt, verwacht de overheid.

Fossiele stroom

Wat het verbruik van groene energie betreft, bungelt Nederland onderaan de lijst van EU-landen, bleek eerder. Op papier neemt een groot deel van de consumenten groene stroom af: 70 procent. Maar in veel gevallen is dit fossiele stroom die wordt ‘vergroend’ met groenestroomcertificaten uit andere landen.

Bekijk ook;

Kabinet haalt 2 miljard aan subsidie naar voren om Urgenda-doel

AD 04.03.2020 Het kabinet haalt 2 miljard euro aan subsidies voor hernieuwbare energie naar voren om aan de klimaatdoelen te voldoen die de staat kreeg opgelegd in de Urgenda-zaak. Dat meldt minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat.

De subsidieronde voor energie uit duurzame bronnen, zoals zon en wind, gaat later deze maand open en zal niet 2 miljard maar 4 miljard euro bevatten. Het totale beschikbare budget wordt niet verhoogd. Deze subsidiepot is bedoeld voor grotere projecten, niet voor consumenten die bijvoorbeeld enkele zonnepanelen op hun dak leggen.

Na een jarenlange juridische strijd oordeelde de Hoge Raad eind vorig jaar dat het kabinet echt moet voldoen aan de eis om in 2020 de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) met 25 procent te verlagen ten opzichte van 1990. De Tweede Kamer vroeg, op initiatief van oppositiepartij GroenLinks, om in de eerste drie maanden van het jaar al met maatregelen te komen. GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee is blij met de actie van het kabinet. ,,Dit smaakt naar meer.”

Zonne-energie

De minister hoopt met het verschuiven van het geld op korte termijn veel CO2-uitstoot te besparen. Vooral zonne-energieprojecten werpen op korte termijn vruchten af. Er is veel animo voor de subsidieregeling, merkte hij bij de subsidierondes die vorig najaar zijn gehouden. Een aantal van de projecten die vorig jaar het niet haalden, kan nu alsnog aanspraak maken op subsidie.

Gemeenten, de milieubeweging (waaronder ook Urgenda zelf) en brancheorganisaties hebben al gevraagd om een uitbreiding van de regeling. Zij vroegen om 2,5 miljard euro extra. Brancheorganisatie Holland Solar is ‘zeer tevreden’ over het besluit. ,,Met het extra geld kan een flinke slag worden gemaakt om de doelen spoedig na 2020 toch te realiseren”, aldus de organisatie.

Ook de Jonge Klimaatbeweging is blij met het naar voren halen van de investering. Het besluit biedt jongeren een perspectief op een duurzame toekomst en geeft dit kabinet toch een groen tintje, vindt de club, die tientallen jongerenorganisaties vertegenwoordigt.

De nieuwe klimaatwet van Timmermans: dit staat erin

RTL 04.03.2020 Europa wil in 2050 klimaatneutraal zijn, maar dat gaat niet vanzelf. Frans Timmermans heeft daarom namens de Europese Commissie een klimaatwet gepresenteerd. Wat staat er in en liggen we op koers om het klimaatdoel te halen?

Regeringsleiders hebben vorig jaar ingestemd met de Green Deal en nu is de deal uitgewerkt in een wet (pdf). Het doel om als EU over 30 jaar CO2-neutraal te zijn, moet zo juridisch verankerd worden.

De opvallendste punten zijn:

  • De doelstelling geldt niet per land, maar voor de EU als geheel.  
  • CO2-neutraal betekent niet ‘nul uitstoot’. Maar als er in 2050 uitstoot is, moet het gecompenseerd zijn.   
  • In de wet is gedacht aan landen die laks omgaan met hun klimaatplannen. De EU krijgt na 2030 de mogelijkheid tussentijdse doelen elke vijf jaar aan te scherpen als landen te ver achterop raken.   
  • Het tussentijdse doel voor 2030 (40 procent reductie) wordt voorlopig niet opgeschroefd. 12 Westerse landen en milieuclubs hadden daar om gevraagd.

Om de doelen te halen, wil Brussel onder meer een klimaatinvesteringsfonds oprichten. Vanuit dat fonds moet een breed scala aan groene maatregelen gefinancierd worden. Milieuorganisaties vinden de plannen tot nu toe weinig ambitieus. Het gaat ze allemaal niet snel genoeg en ze zijn bang dat de doelen niet gehaald zullen worden.

Klimaatdoel niet in zicht

In onderstaande kaart zie je hoeveel Europa aan CO2 uitstoot. De blauwe lijn is de daadwerkelijke uitstoot. De stippellijn is de verwachte uitstoot. Als we zo doorgaan halen we eerder gemaakte afspraken voor 2030 niet. Het doel is om dan 40% minder uit te stoten dan in 1990.

https://datawrapper.dwcdn.net/8aUDN/1/

Grafiek: Bron: European Environment Agency

Gaat niet ver genoeg

Wat opvalt is dat 12 landen, waaronder Nederland, het doel voor 2030 niet ver genoeg vinden gaan. Ze hebben Timmermans een brief gestuurd. Deze landen willen geen 40 procent vermindering in 2030, maar een CO2-reductie van 50 procent of 55 procent in 2030.

Het gaat vooral om West-Europese landen. De Europese Commissie zit zelf ook te denken om het percentage van 40 procent op te schroeven, maar in de nieuwe wet willen ze daar nog niet aan.

Lees ook:

Een groene toekomst voor Europa? Dit kun je verwachten van de Green Deal

Tegenstand

Lidstaten en het Europees Parlement moeten nog akkoord gaan met de wet. Maar het is wel duidelijk dat er landen zijn die er moeite mee hebben. Polen, Tsjechië en andere landen met veel verouderde industrie zullen geld willen zien van Brussel.

“Reken maar op veel discussie”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. “Groene politici en activisten klagen dat het niet snel genoeg gaat, terwijl critici vrezen voor een te vergaande stap van de Europese Commissie.

Vrijdag wordt opnieuw een klimaatstaking gehouden. In Brussel gaan jongeren van Youth form Climate de straat op. Ook Greta Thunberg zal daarbij aanwezig zijn.

RTL Nieuws; Frans Timmermans  Europese Commissie  Europese Unie  Klimaatverandering  Energietransitie  CO2-uitstoot  Nederland  België

Nieuwe klimaatwet valt slecht

AD 04.03.2020 De nieuwe Kimaatwet die vandaag is gepresenteerd in Brussel moet Europa over dertig jaar klimaatneutraal maken. Twaalf landen waaronder Nederland en een aantal milieuorganisaties willen dat hij zo snel mogelijk een tussendoel voor 2030 van 55 procent CO2-reductie vaststelt.

De nieuwe Europese Klimaatwet moet ervoor zorgen dat de EU-lidstaten ‘gefocust en gedisciplineerd op het juiste pad blijven’ om in 2050 zoals afgesproken de uitstoot van schadelijke broeikasgassen netto tot nul te reduceren. De landen zijn verantwoordelijk voor het nakomen van die belofte, aldus vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie bij de presentatie van de eerste Europese klimaatwet.

Lees ook;

Lees meer

De vandaag in Brussel gepresenteerde Klimaatwet was nog niet koud of Timmermans kon alweer in de verdediging. Het zogenoemde ‘kroonjuweel’ van de Europese ‘Green deal’ waaraan de rest van de wereld een voorbeeld zou moeten nemen werd nog bepaald niet van harte omarmd. Vooral het ontbreken van stevige maatregelen om de CO2-uitstoot voor 2030 terug te dringen tot het niveau van 1990, oogstte onbegrip.

Volgens Greenpeace wordt door de EU zelfs kostbare tijd verspilt. Het Wereld Natuur Fonds zocht vergeefs drastische maatregelen. EU-parlementariër Esther de Lange (CDA) vond het voorstel van de commissie om indien nodig tussentijds het klimaatbeleid te kunnen bijsturen via zogenoemde ‘gedelegeerde handelingen’ (waarbij de doorgaans langdurige besluitvorming door de EU-ministers en het parlement wordt omzeild) daarentegen weer te ver gaan.

Dat was een ‘machtsgreep’ van de commissie. ,,Door dit voorstel wordt het klimaatbeleid weggehaald bij de politiek en overgedragen aan ambtenaren en juristen. Het Urgenda-besluit in Nederland heeft laten zien dat de beste klimaatbedoelingen ook tot grote maatschappelijke spanningen kunnen leiden. Van deze lessen moeten we leren”, aldus De Lange.

EU-parlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) steunt wel de wet die vastlegt dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn. ,,Maar eigenlijk hoort de discussie volledig te draaien om 2030, 2030 en nog eens 2030. We hebben CO2-doelen nodig die nu extra klimaatactie afdwingen, niet in de verre toekomst.”

De 17-jarige Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg, die in Brussel zowel de Europese Commissie als de milieucommissie van het Europees Parlement toesprak, gaat zelfs verder. ,,Maatregelen zijn niet alleen nodig voor 2030 of 2050 maar voor 2020, voor nu”, zei ze tegen de parlementariërs.

Eerder deze week riepen minister Eric Wiebes (Klimaat) en elf Europese collega’s de commissie al op sneller met een ambitieuzere doelstelling voor 2030 te komen. Ze zijn bang dat de EU niet tijdig met een gezamenlijk standpunt kan komen voor de VN-klimaattop in Glasgow in november.

Verbetering

De commissie hoopt straks EU-landen die zich onvoldoende inspannen om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken een gele kaart te presenteren. De lidstaat moet dan binnen een jaar verbetering tonen. Anders… tja, dat valt dan te bezien. Sancties worden in zo’n geval zeker nog niet aangekondigd maar de Commissie dreigt wel ‘de nodige maatregelen te treffen, in overeenstemming met de verdragen’.

Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie is het niet de bedoeling om straffen uit te delen. ,,Het gaat om de klimaatneutraliteit, dat is de stip aan de horizon in 2050. We vullen alleen de weg daarnaartoe in, zoals is gevraagd door de regeringsleiders.”

Timmermans erkende dat de plannen ‘enorme inspanningen zullen vergen’ en de impact dus eerst grondig in kaart moet worden gebracht. In september wordt eerst de bestaande uitstootdoelstelling nog eens tegen het licht gehouden.

De Europese Commissie liet eerder wel al verstaan dat de huidige doelstelling – een reductie met 40 procent ten opzichte van 1990 – naar 50 tot 55 procent getild zou moeten worden. Pas volgend jaar juni moet duidelijk worden wat dat zou betekenen voor de individuele doelstellingen van elke lidstaat.

,,Aanpassingen zijn een essentieel element van onze strategie”, aldus Timmermans. Bosbranden, mislukte oogsten en overstromingen laten dat volgens hem zien. ,,Iemand moet dan vaststellen of we nog op koers liggen.”

Klimaatverandering is een ‘enorm en existentieel probleem’. In de strijd daartegen vroeg Timmermans ‘partners wereldwijd ons op deze reis te vergezellen. Ik zit graag in een wedstrijd waarin iedereen wint’. Al met al werd het toch een wat verzuurd feestje waarvoor het Zweedse klimaaticoon Greta Thunberg als speciale gast in de Brusselse vergaderzaal was uitgenodigd.

Het idee was dat de Europese Commissie geschiedenis ging schrijven met een Klimaatwet die de EU wereldwijd op de kaart zou zetten als hét voorbeeld in de strijd om de planeet van de ergste gevolgen van opwarming te redden. Dat blijkt nog steeds mogelijk, maar het begin was stroef.

De Green Deal wordt vergezeld van investeringsplannen en een fonds om landen die buitenproportionele inspanningen moeten doen voor de overgang naar een klimaatneutrale economie te steunen.

Timmermans’ klimaatwet geeft Europese Commissie meer bevoegdheden

NU 04.03.2020 De in december gepresenteerde Europese Green Deal is woensdag in een Europese klimaatwet gegoten, waarmee het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn juridisch is vastgelegd. Het Europees Parlement (EP) en de lidstaten moeten nog instemmen met de wet.

In het wetsvoorstel van Eurocommissaris Frans Timmermans staat onder meer dat de Europese Commissie (EC) bevoegdheden krijgt om tussentijds emissiedoelen aan te passen en lidstaten ter verantwoording te roepen als zij zich onvoldoende inspannen.

De goedkeuring van EP en de lidstaten zal niet zonder slag of stoot gaan. Het wetsvoorstel heeft woensdag al op veel kritiek vanuit het parlement kunnen rekenen. De parlementariërs zijn bang dat ze buitenspel komen te staan, omdat de commissie meer macht krijgt. Volgende week staat in Straatsburg een debat over de wet op de agenda. Het parlement kan de wet dan ook verwerpen.

Om ervoor te zorgen dat de EU in 2050 klimaatneutraal is, wil de commissie dit doel en de weg daarnaartoe wettelijk vastleggen. Zo bevat de Klimaatwet een mechanisme om de vooruitgang bij te houden, wat om de vijf jaar wordt geëvalueerd. De commissie kan dan elke vijf jaar de emissiedoelen op eigen initiatief aanscherpen.

Daarnaast krijgt de commissie bevoegdheid om aanbevelingen te doen aan lidstaten als hun inspanningen niet in overeenstemming zijn met de plannen van Timmermans. De lidstaten zullen verplicht zijn om rekening te houden met deze aanbevelingen, maar of er ook sancties kunnen volgen is niet vastgelegd in de klimaatwet.

Zie ook: Dit staat er in de ‘Green Deal’ van de Europese Commissie

Doelstelling van 2030 staat ook nog ter discussie

De lidstaten – met uitzondering van Polen – werden het in december vorig jaar eens over de ambitie om in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld te zijn. Dit betekent dat de volledige uitstoot van broeikasgassen wordt gecompenseerd, waardoor de uitstoot niet bijdraagt aan klimaatverandering. Omdat alle lidstaten unaniem akkoord moeten gaan met deze doelstelling zal dit komende zomer opnieuw op de agenda staan.

Om dit doel te halen heeft Timmermans in december voorgesteld om in 2030 de uitstoot ten opzichte van 1990 met 50 tot 55 procent terug te dringen. Ook hierover wordt nog fel gedebatteerd. De huidige doelstelling voor 2030 staat op 40 procent. Later dit jaar zal de Eurocommissaris met een definitief reductiedoel komen.

Klimaatsessie NUjij

Lees meer over: Klimaat  Europese Unie  frans timmermans  Green Deal  Europese politiek

Timmermans wil meer klimaatmacht, fel verzet in Europees Parlement

NOS 04.03.2020 De Europese Commissie krijgt de macht om het klimaatbeleid van landen aan te scherpen. De commissie mag landen die niet voldoende hun best doen om de afgesproken doelen te halen een tik op de vingers geven. Dat staat in de klimaatwet, die later vandaag door Eurocommissaris Frans Timmermans wordt gepresenteerd.

Timmermans wil de mogelijkheid hebben om tussentijds in te grijpen. Hij is bang dat anders het doel om in 2050 een klimaatneutraal Europa te hebben niet gehaald wordt, zo blijkt uit de tekst.

Bijna alle Europese regeringsleiders spraken in december af dat de EU in 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 50 tot 55 procent moet verlagen en in 2050 klimaatneutraal moet zijn, maar voor het definitieve besluit is het nodig dat alle EU-lidstaten instemmen. Polen lag toen nog dwars, omdat het land zich afvraagt of de doelen voor hen wel haalbaar zijn. Komende zomer valt het definitieve besluit.

Dwang

De plannen van Timmermans leiden tot fel verzet in het Europees Parlement. Bij het CDA, dat ook de uitgelekte versie van de nieuwe klimaatwet heeft gelezen, noemen ze het overdracht van macht. Europarlementariër Esther de Lange omschrijft het als “een machtstransfer”.

Volgens de tekst uit het wetsvoorstel is de maatregel nodig om bij te sturen als het de verkeerde kant op gaat. Jan Huitema van de VVD vindt dat niet slim. “Hiermee jaag je mensen tegen je in het harnas. Je moet zorgen dat je steun hebt van burgers en bedrijven. Verleiden en niet dwingen.”

Door meer macht naar de Europese Commissie over te hevelen wordt niet alleen de rol van de regeringsleiders kleiner, ze verliezen in feite hun vetorecht. Dat geldt ook voor het Europees Parlement. Bas Eickhout van GroenLinks baalt enorm van de discussie. Hij heeft het ook gelezen in de wetteksten. “Dit is natuurlijk een valse start van de hele ‘Green Deal’. Ik wil het hebben over meer ambitie in de klimaatmaatregelen, maar in plaats daarvan gaat de discussie nu over de procedure.”

Hoe nu verder

De klimaatwet moet nog worden goedgekeurd door zowel de Europese Raad, waarin de regeringsleiders van de EU-lidstaten zitten, als het Europees Parlement. Dat zal, zo zeggen alle politici die de NOS sprak, niet zonder slag of stoot gebeuren. Als dit plan doorgaat, dan mag het Europees Parlement alleen nog ja of nee zeggen als de Europese Commissie de bevoegdheid om in te grijpen gaat gebruiken. “Dat werkt niet. Met dwang ga je er echt niet komen”, zegt Huitema van VVD.

Een woordvoerder van de Europese Commissie laat weten dat het niet de bedoeling is om straffen uit te delen. “Het gaat om de klimaatneutraliteit, dat is de stip aan de horizon in 2050. We vullen alleen de weg daarnaartoe in, zoals is gevraagd door de regeringsleiders.”

De verwachting is dat volgende week in Straatsburg een fel debat over het wetsvoorstel zal worden gevoerd, waarbij zelfs de mogelijkheid aanwezig is dat de klimaatwet wordt verworpen.

Bekijk ook;

Nieuwe klimaatwet EU nu al onder vuur

AD 04.03.2020 Met het Zweedse klimaaticoon Greta Thunberg als speciale gast in de vergaderzaal wil de Europese Commissie vandaag geschiedenis schrijven met een nieuwe klimaatwet. Het gaat erom de EU wereldwijd op de kaart te zetten als voorbeeld in de strijd om de planeet van de ergste gevolgen van opwarming te redden.

De gelekte en nu al omstreden klimaatwet wordt vanmiddag door Eurocommissaris Frans Timmermans gepresenteerd. Een belangrijk moment in Brussel. Niet alleen omdat het het eerste wetgevende initiatief is van de nieuwe Commissie maar ook omdat dit in de wandelgangen het ‘kroonjuweel’ wordt genoemd van de Europese ‘Green Deal’ waaraan de rest van de wereld een voorbeeld zou moeten nemen.

Lees ook;

Lees meer

De plannen zijn ambitieus, vraag is of ze uitvoerbaar zijn. ‘De EU-wijde uitstoot en verwijdering van broeikasgassen moet uiterlijk tegen 2050 in evenwicht zijn’, zo staat in een gelekte versie van de klimaatwet. Concreet moeten de EU-landen binnen drie decennia netto geen broeikasgassen meer uitstoten.

Gele kaart

De commissie hoopt straks EU-landen die zich onvoldoende inspannen om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken ter verantwoording te kunnen roepen. Als wordt vastgesteld dat een lidstaat tekortschiet om de tussentijdse doelen te halen dreigt een gele kaart. De lidstaat moet dan binnen een jaar verbetering tonen. Anders… ja, dat is nog niet helemaal duidelijk. Sancties worden in zo’n geval zeker nog niet aangekondigd maar de Commissie dreigt wel ‘de nodige maatregelen te treffen, in overeenstemming met de verdragen’.

Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie is het zelfs niet de bedoeling om straffen uit te delen. ,,Het gaat om de klimaatneutraliteit, dat is de stip aan de horizon in 2050. We vullen alleen de weg daarnaartoe in, zoals is gevraagd door de regeringsleiders.”

Hoe dat moet gebeuren, laat de Commissie in het vage, zeggen critici. In september wordt de bestaande uitstootdoelstelling nog eens tegen het licht gehouden. De Commissie liet eerder wel al verstaan dat de huidige doelstelling -een reductie met 40 procent ten opzichte van 1990- naar 50 tot 55 procent getild zou moeten worden. Pas volgend jaar juni moet duidelijk worden wat dat zou betekenen voor de individuele doelstellingen van elke lidstaat.

Dwang

De plannen die Timmermans presenteert, worden dus niet met gejuich ontvangen. ‘De klimaatwet moet meer zijn dan een symbolische oefening’, laat de teleurgestelde fractie van de sociaal¬democraten al in een schriftelijke reactie weten. ‘Het is evident dat een doelstelling voor een vermindering van de uitstoot met minstens 55 procent tegen 2030 en een tussentijds doel voor 2040 bepaald moeten worden als de EU 2050 wil halen’.

Bij het CDA, dat ook de uitgelekte versie van de nieuwe klimaatwet heeft gelezen, spreekt een woordvoerster van ‘een machtstransfer’. De VVD vreest dat de klimaatambities te drammerig zijn. De klimaatwet moet nog worden goedgekeurd door zowel de Europese Raad, waarin de regeringsleiders van de EU-lidstaten zitten, als het Europees Parlement. De verwachting is dat volgende week in Straatsburg een fel debat over het wetsvoorstel zal worden gevoerd, waarbij zelfs de mogelijkheid aanwezig is dat de klimaatwet wordt verworpen.

Wat een stikstofdeken en de naderende campagne betekenen voor Rutte III

NOS 01.03.2020 Piepend en krakend gaat het kabinet-Rutte III het laatste jaar in. De politieke wil om de rit uit te zitten is er, want de regeringspartijen zien geen alternatief in samenwerking met andere partijen. Tegelijk is er weinig optimisme dat er nog grote besluiten worden genomen.

Er ligt een deken van stikstof over het kabinet en de verhoudingen tussen partijen worden steeds brozer.

Over ruim twaalf maanden staan er verkiezingen op de rol en die werpen hun schaduw vooruit. De vier regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, zijn steeds meer met zichzelf bezig en steeds minder met het belang van ‘hun’ kabinet. Dat kabinet heeft tot de stikstofcrisis zich aandiende een aantal grote besluiten genomen: een plan voor het klimaat, een pensioenakkoord en een deal over een kinderpardon.

Nog wat in de lucht

Maar sinds afgelopen zomer is het stikstof, stikstof en nog eens stikstof, beklagen sommige ministers zich. Het is maar zeer de vraag of het kabinet in het laatste jaar nog aan andere nieuwe ambities gaat toekomen. Terwijl er genoeg grote onderwerpen op de plank liggen. Er is woningnood, migratie blijft de gemoederen verhitten en naast stikstof hangt er nog wat in de lucht: CO2. De uitstoot daarvan moet van de rechter flink worden teruggebracht.

De coalitie wil zich inmiddels aan zo min mogelijk zware onderwerpen branden. Want waarom zou je aan de vooravond van de verkiezingscampagne nog compromissen sluiten, die daarna ín de campagne tegen je kunnen worden gebruikt?

Wopke-Wiebes

Sommigen in de coalitie denken dat het nog gaat lukken om een miljardenfonds voor grote investeringen op te richten. Het geld voor het fonds zou, tegen de lage rente die er nu is, geleend worden en wordt onder meer geïnvesteerd in infrastructuur, onderzoek en technologie. Het plan lekte kort voor Prinsjesdag uit, maar het fonds is er (nog) niet.

Informeel heet het het Wopke-Wiebesfonds, omdat CDA-minister Wopke Hoekstra én VVD-minister Eric Wiebes claimen geestelijk vader van het idee te zijn.

Partijen gunnen elkaar dus steeds minder en als je nog wat voor elkaar wil krijgen, moet het vóór de zomer. Want daarna staat álles in het teken van de campagne. Wat in ieder geval nog moet worden behandeld, is de Voorjaarsnota over de uitgaven op ministeries: waar gaat welk geld naartoe? Dat gaat niet zonder slag of stoot, want veel extra geld is er niet meer. Maar partijen willen nog wel successen binnenhalen waar ze in de campagne goede sier mee kunnen maken.

Zo zal CDA-minister Ferd Grapperhaus een grote claim neerleggen voor de bestrijding van drugscriminelen, wil minister Arie Slob van de ChristenUnie extra geld voor leraren, en moeten de twee ministers op Volksgezondheid (CDA’er Hugo de Jonge en VVD’er Bruno Bruins) onderling uitvechten wie opdraait voor de tekorten bij de verpleeghuizen.

Allemaal kwesties die mogelijk tot wrijving gaan leiden en er is al irritatie. VVD en CDA ruzieden onlangs over de marinierskazerne. En nog steeds raken sommige betrokkenen over de kook als het gaat over de halvering van de veestapel die middenin de stikstofcrisis werd voorgesteld door D66.

Zand in de machine

Bij de VVD leeft het idee dat er nog geoogst moet worden op het thema migratie. Twee weken geleden was er een Kamerdebat, maar tot ongenoegen van de VVD werd dat helemaal gekaapt door een D66-plan over arbeidsmigranten. En ook op het thema luchtvaart zijn er strubbelingen tussen deze partijen. De liberalen wilde koste wat kost dat Schiphol wordt uitgebreid en vliegveld Lelystad opengaat. D66 grijpt, volgens de VVD, juist alles aan om zand in de machine te strooien.

In deze vier-partijen-coalitie is nu over bijna alles wrijving, al is dat wel vooral op het niveau van ‘gewone’ Kamerleden. Hoe hoger in de boom, hoe beter de verhoudingen: de sfeer tussen de fractievoorzitters is nog steeds goed. De bazen van dit kabinet willen ook met het oog op de verkiezingen graag laten zien dat zij als ‘middenpartijen’ een alternatief zijn voor de polarisatie op de flanken.

Maar het is ook duidelijk dat het incasseringsvermogen niet groot meer is. Het zijn de onverwachte gebeurtenissen die een kabinet nog altijd kunnen opbreken. Stikstof was er zo één, het coronavirus kan een enorme impact krijgen en wat als Turkije Syrische vluchtelingen echt niet meer tegenhoudt?

Langstzittend

Een andere factor die tot instabiliteit kan leiden is de leiderschapsvraag bij sommige partijen. Profilerende kandidaat-leiders zijn immers niet het makkelijkst om mee samen te werken. In het CDA probeert de top een verbeten strijd tussen de twee kroonprinsen Wobke Hoekstra en Hugo de Jonge te voorkomen (en wat als Mona Keijzer zich ook nog meldt?). Bij D66 ligt de vraag voor of Rob Jetten de arena in moet met Sigrid Kaag.

Bij de ChristenUnie blijft het rustig op dit vlak, en ook bij de VVD lijkt het daar sterk op. Premier Rutte moet het nog beslissen, maar iedereen in de partij weet al wat het wordt. Ook daarom zal de VVD blijven investeren in dit kabinet: ze gunnen Mark Rutte het record van langstzittende premier ooit.

Hoe duur wordt het nu écht om je huis ‘klimaatproof’ te krijgen?

AD 14.02.2020 Na de rekenblunder van het PBL doemt de vraag op: hoe duur wordt het nu écht om je huis ‘klimaatproof’ te krijgen? Niemand die het weet. Maar dat de operatie duurder wordt dan gedacht, staat wel vast.

Nico Hoogervorst is ‘senior wetenschappelijk onderzoeker’ bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Deze week erkende hij in deze krant dat de klimaatkosten voor het vergroenen van Nederlandse huizen te laag zijn ingeschat.

Bij de doorrekening van het Klimaatakkoord, vorig jaar, zijn Hoogervorst en zijn collega’s ‘enkele kostenposten’ vergeten. In een persbericht dat het PBL verstuurde – na de publicatie in deze krant – staat dat de nationale kosten ‘slechts enkele procenten’ toenemen als de rekenfout wordt rechtgezet.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

  1. Wat heeft het PBL nou precies verkeerd gedaan?

Bij de doorrekening van vorig jaar raamde het PBL dat het vergroenen van huizen tot 2030 enkele honderden miljoenen euro’s per jaar zou kosten. In april volgde een analyse waarin het PBL de kosten per type woning schatte. Daar ging het mis: het PBL vergat extra kosten voor aannemers, verhuisvergoedingen voor huurders en hogere rentepercentages voor klimaatleningen.

Hoeveel duurder het wordt, kan onderzoeker Hoogervorst niet zeggen. ,,Het gaat om grote bedragen’’, zei hij wel. Dat lijkt in tegenspraak te zijn met ‘slechts enkele procenten’. Maar wanneer het over honderden miljoenen euro’s gaat, tikt elke procent aan. Wat het verschil precies is, kan het PBL nog altijd niet zeggen.

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD) en premier Mark Rutte tijdens een debat over de doorrekening van het Klimaatakkoord. © ANP

  1. Hoe duur wordt het om mijn huur- of koophuis van het gas af te halen, zoals het kabinet graag wil?

In de PBL-analyse van april vorig jaar staat dat het 22.000 euro kost om een gemiddeld huurhuis all-electric te maken. Een woning ‘hybride’ maken (deels gas en deels elektrisch) kost 12.000 euro. En een huurhuis op het warmtenet aansluiten zou zo’n 19.000 euro kosten. Voor een koophuis zouden de bedragen enkele duizenden euro’s hoger zijn. En, meldde het PBL in april al, dit zijn kosten zónder btw. Het planbureau berekent altijd ‘nationale kosten’: belastingen en subsidies worden daarbij niet meegeteld.

De PBL-berekeningen waren tegen het zere been van woningcorporatiekoepel Aedes en het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). Volgens hen zijn de klimaatkosten véél hoger. Uit onderzoek in opdracht van Aedes zou blijken dat het zo’n 50.000 euro kost om een huurhuis all-electric te maken: dat is twee keer zoveel als het PBL had berekend. Hybride kost volgens Aedes 10.000 meer en een huurhuis op warmtenet aansluiten zou 12.000 euro duurder zijn.

Na overleg met Aedes en EIB erkende het PBL dat er kostenposten over het hoofd zijn gezien. Ook zijn sommige posten te laag ingeschat. Maar de enorme verschillen die Aedes noemt, kloppen volgens het PBL niet.

  1. Wanneer weten we wél wat het gaat kosten?

Het PBL komt later dit jaar met nieuwe berekeningen. ,,Wij kunnen niet exact zeggen wat het iedere burger gaat kosten’’, zegt minister Knops van Binnenlandse Zaken nu al. Hij geeft volgende week tekst en uitleg over de kwestie in de Tweede Kamer.

Knops: ,,De kosten verschillen per persoon: woon je in een oud of nieuw huis, doet jouw wijk mee aan de proef met aardgasvrije wijken, ben je huurder of koper?’’ Volgens Knops moeten de PBL-cijfers ‘opnieuw worden doorgerekend’ en valt pas daarna te zeggen of de klimaatkosten daadwerkelijk hoger zullen uitvallen.

Lees: 637 kilometer lange dijk als noodoplossing tegen klimaatverandering AD 14.02.2020

Zorgen om gevolgen klimaatblunder: ‘Straks krijgen we niemand meer op het groene spoor’

AD 14.02.2020 De nieuwste rekenblunder van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) leidt tot woede in Den Haag. Regeringsfracties VVD en CDA vrezen dat het klimaatbeleid zo niet meer te verkopen valt aan de burger. Ook de grote steden zijn niet blij met de ‘ondermijning’ van hun vergroeningsplannen.

De PBL-rekenmeesters moeten snel intern orde op zaken stellen na de zoveelste misrekening over klimaatkosten, zo eist de Tweede Kamer. Eerder werden al meerdere blunders gemaakt bij de presentatie van cijfers over elektrisch rijden, de CO2-uitstoot en de energierekening. Nu komt daar een foute som bij over de kosten voor eigenaren van duurzamere woningen.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Gisteren kwam naar buiten dat huiseigenaren en woningcorporaties meer geld kwijt zijn dan voorzien om huizen te vergroenen. Het PBL claimt echter alleen de nationale kosten te hebben berekend, die na herberekening ‘slechts enkele procenten hoger’ uitkomen. De cijfers zeggen echter niets over de kosten (zoals btw) waar burgers direct mee te maken krijgen.

List en bedrog

Het gaat altijd om ramingen. Heb je ooit een raming meegemaakt die je niet hoeft bij te stellen?, aldus Klimaatminister Wiebes.

PVV en Forum voor Democratie spreken van ‘list en bedrog’ door de rekenmeesters en het kabinet. Maar ook gematigder fracties fronsen hun wenkbrauwen over de opschudding die wederom ontstaat rond een PBL-stuk. En bij bestuurders van grote steden heerst naar verluidt ook frustratie over deze zoveelste ‘ondermijning’ van de klimaatplannen die zij moeten uitvoeren.

VVD-Tweede Kamerlid Mark Harbers zegt erover: ,,Rekenmeesters zoals het PBL moeten een veilig anker zijn als we beleid maken. Nu is weer gebleken dat deze organisatie nog wat te leren heeft. Wellicht moet het planbureau niet alles zelf willen doen, maar berekeningen waar ze geen verstand van hebben, overlaten aan bijvoorbeeld het Centraal Planbureau.’’

Ruim een jaar geleden was al aan de orde dat die berekening wellicht niet klopte, zo stelt CDA-Kamerlid Eric Ronnes vast: ,,Nu komt de aap uit de mouw. De cijfers blijken onjuist. Moeten we nu terug naar de tekentafel, zijn alle aannames voor het klimaatakkoord wel juist? Want haalbaarheid en betaalbaarheid zijn belangrijk, mensen komen anders in de problemen.’’

Klimaatminister Wiebes probeert het oproer ondertussen te sussen. ,,Het gaat altijd om ramingen. Heb je ooit een raming meegemaakt die je niet hoeft bij te stellen?’’

Draagvlak

De blunders van het Planbureau voor de Leefomgeving schaden desalniettemin het draagvlak voor de afspraken in het klimaatakkoord. Burgers en lagere overheden, die een hoofdrol spelen bij de uitvoering, verliezen zo vertrouwen in het vergroeningsbeleid.

Wij proberen burgers enthousi­ast te krijgen voor kabinets­plan­nen in hun stad en dan gebeurt dit, aldus Ambtenaren en wethouders van de grote steden in onderling contact.

Ambtenaren en wethouders van de grote steden reageerden gistermorgen ontstemd toen ze deze krant lazen. Volgens ingewijden werd in onderling contact over het nieuws de laatste misrekening van het PBL – over de kosten van vergroening van huizen voor eigenaren – ervaren als ‘ondermijning’ van het draagvlak .

,,Wij proberen de burgers enthousiast te krijgen voor de uitwerking van kabinetsplannen in hun stad en dan gebeurt er dit. Straks krijgen we niemand meer op het groene spoor’’, klinkt het.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is eveneens verontrust. Een woordvoerder zegt: ,,De rekening mag niet bij inwoners van onze gemeenten komen te liggen. Zo’n publicatie over het PBL doet het vertrouwen nooit goed, de cijfers moeten gewoon kloppen.’’

Geloofwaardigheid

Je komt als planbureau in riskant vaarwater terecht als je politiek beleid moet onderbou­wen. Dat alles fake news is, dreig je dan te bevestigen, aldus Hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen (Universiteit van Tilburg) .

Ook in politiek Den Haag wordt gevloekt over de kersverse kwestie. Een bron in de top van de coalitie zegt: ,,De echte schade van dit verhaal is de geloofwaardigheid aan het overheidsinstituut PBL.’’ Want er is een inmiddels een indrukwekkende reeks van missers opgebouwd.

Eerst waren daar meermaals de veel te lage PBL-inschattingen van het aantal elektrische auto’s dat burgers zouden aanschaffen. Ook was er – mede door het gebruik van oude cijfers – een verkeerde berekening van de energierekening. En het PBL moest al na zes weken een veel te optimistische som corrigeren over het halen van de CO2-doelen voor 2020. En nu dus de kwestie met de verduurzaming van woningen.

Het PBL schermt er na de publicatie in deze krant in een verklaring mee de reële definitieve kosten helemaal niet te kunnen inschatten op dit moment. ,,Wat de feitelijke kosten uiteindelijk worden, zal afhangen van bijvoorbeeld subsidieregelingen en toekomstige efficiencyverbeteringen in de bouwsector’’, meldt de organisatie. Ook wordt alleen gekeken naar de nationale kosten van de geplande verduurzaming van woningen, niet hoezeer de afzonderlijke burger de groene maatregelen in zijn portemonnee zal voelen. Met dit excuus nemen wetenschappers en politici geen genoegen.

Hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen (Universiteit van Tilburg) zegt: ,,Je komt als planbureau in riskant vaarwater terecht als je politiek beleid moet onderbouwen. Dat alles fake news is, dreig je dan te bevestigen. Hier gaan populistische partijen meteen mee aan de haal. Maar als je je wetenschappelijke waarheid in de politiek arena neerlegt, wordt dat nu eenmaal onderdeel van het politieke spel.’’

Misrekening

Zo lieten Geert Wilders (PVV) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie) zich gisteren luidkeels horen over de misrekening van het PBL. Wilders: ,,Leugens van de Groene Khmer! Het is allemaal nog veel duurder. We zijn keihard voor de gek gehouden en de al schaarse huizen worden zo nog duurder en meer onbetaalbaar.’’ Baudet: ,,En helaas krijgen we wéér gelijk over de astronomische kosten van de absurde ‘transitie’.’’

Wij moeten alles dubbel checken, de fundering moet kloppen, aldus Eric Ronnes, Kamerlid CDA.

Maar ook de coalitiepartijen zijn niet blij met de vijfde blunder op rij. ,,In een tijd van weinig vertrouwen helpt het niet dat het PBL zo slecht schat’’, zegt CDA’er Eric Ronnes. ,,We moeten alles dubbel checken, de fundering moet kloppen. De overheid kan niet zomaar financieel bijspringen. Wat is dan de consequentie voor verduurzaming, moeten er andere keuzes worden gemaakt? Dat wil ik nu weten van het kabinet.’’

Mark Harbers (VVD) wijst wel op de ‘hijgerigheid’ die er volgens hem ontstaat als er iets moet worden herberekend. ,,Dat zal bij klimaatbeleid de komende tientallen jaren echt nog vaker voorkomen. Het is aan het kabinet na deze boodschap van het PBL om nu met een oplossing te komen zodat de maatregelen ‘woonlasten-neutraal’ blijven, zoals ze hebben beloofd.’’

Klimaatminister Wiebes bevestigt dat de vergroening van Nederland een langjarig proces is. ,,In het klimaatakkoord hebben we uitgezet hoe we dat de komende tien jaar willen doen. Ik verwacht dat we aan één stuk door gedwongen zullen zijn om daar verbeteringen in aan te brengen, dingen aan te passen.’’ Het kabinet zal steeds tegen allerlei problemen en nieuwe feiten aanlopen, bezweert hij. ,,Het gaat heus niet op de automatische piloot.’’

Vergroenen

Toch willen meerdere politieke partijen nu dat het kabinet – eerst via een brief en snel daarna in de Tweede Kamer – zelf vertelt hoeveel huiseigenaren nou écht kwijt zijn voor het vergroenen van hun huizen. Dat kan volgende week al als minister Knops (Binnenlandse Zaken) toevallig een debat heeft met parlementariërs over dit onderwerp.

Daarbij wil SP’er Sandra Beckerman niet alleen de schuld neerleggen bij het planbureau, laat ze weten. Beckerman zegt: ,,Wat is er in het PBL gestopt door het kabinet en wat krijg je er dan uit? Ze vergelijken daar appels met peren, terwijl wij willen weten wat dit betekent voor individuele eigenaren en bewoners. Wij steunen het huidige klimaatbeleid alleen als het rechtvaardig is, en we willen inzicht in verdeling van lusten en lasten. Heldere antwoorden van het kabinet zijn nu allereerst nodig, en daarna voeren we graag de politieke discussie.’’

Ze vergelij­ken daar appels met peren, terwijl wij willen weten wat dit betekent voor individue­le eigenaren en bewoners, aldus Sandra Beckerman, Kamerlid SP,

Een analyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). © PBL

Planbureaus worden te serieus genomen

AD 14.02.2020 Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is er niet zo veel aan de hand. De kosten voor het isoleren en van het gas afhalen van woningen vallen weliswaar duurder uit dan vorig jaar voorspeld, maar het gaat ‘slechts om enkele procenten’. En volgens Klimaatminister Wiebes worden ramingen nu eenmaal ‘altijd aangepast’.

Die sussende woorden staan in schril contrast tot wat Ed Nijpels, de voorzitter van het klimaatberaad, vorig jaar zei. Bij de presentatie van alle plannen om Nederland de komende decennia te vergroenen, zei hij dat we eens moesten eens ophouden de cijfers van het PBL in twijfel te trekken. We moesten ze als ‘feiten gebruiken’. Maar dat is nou precies waar het mis gaat. Kabinet en Tweede Kamer baseren hun beleid op aannames van de planbureaus. Maar hun voorspellingen zitten er nogal eens naast. De toekomst is immers niet te voorspellen.

Dat geldt ook voor het gerenommeerde Centraal Planbureau dat elk jaar de economische groei en de koopkracht voorspelt. Het was toenmalig CPB-directeur Van Geest die terecht zei dat de politiek zich niet moest blindstaren op die koopkrachtcijfers. Maar dat is wel wat er altijd gebeurt. Elk jaar weer worden dure beslissingen genomen zodat de koopkrachtplaatjes er op papier voor iedereen beter uitzien, terwijl die gemiddelden helemaal niks zeggen over de werkelijkheid.

Bij de voorspellingen van het PBL gaat het eender. Dat planbureau is relatief nieuw en werkt met modellen die amper te controleren zijn. Desalniettemin worden er op basis van PBL-berekeningen grote beslissingen genomen. En dat leidt nog wel eens tot brokken. Zo viel een subsidieregel voor elektrische auto’s veel duurder uit doordat het PBL een verkeerde voorspelling had gedaan.

Het PBL geeft nu toe dat de kosten voor het vergroenen van onze huizen hoger uitvallen dan vorig jaar werd voorgespiegeld. Maar ondertussen is de hele transitie al wel door de Tweede Kamer in gang gezet. De kosten zouden voor iedereen behapbaar zijn, werd gezegd. Logisch dat veel burgers nu denken: hallo, welke verrassingen staan ons nog meer te wachten? Om het eerlijke verhaal aan de burger te kunnen vertellen, moet niet alleen het PBL de boel op orde krijgen. Politici moeten voorzichtiger zijn met het presenteren van voorspellingen als beloftes.

Planbureau voor de Leefomgeving opnieuw de mist in

Elsevier 13.02.2020 en pijnlijke rekenfout van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL): het verduurzamen van anderhalf miljoen huizen gaat 40 tot 50 procent meer kosten dan de eerder geschatte honderden miljoenen euro’s. Volgens minister Eric Wiebes (VVD) blijven de plannen betaalbaar.

Waarmee heeft het Planbureau zich misrekend?

In het Klimaatakkoord is afgesproken om anderhalf miljoen huizen in Nederland te verduurzamen. Die huizen krijgen een betere isolering en gaan van het gas af. Het PBL maakte vorig jaar een schatting van de kosten: ‘honderden miljoenen’ euro’s.

De vereniging van woningcorporaties Aedes beklaagde zich direct na de bekendmaking van die cijfers al over de rekensom. Volgens Aedes kosten de ingrepen miljarden euro’s, zo’n 40 tot 50 procent meer dan de eerdere schatting. Na de klacht ging de vereniging in gesprek met de rekenmeesters van het PBL. Die erkennen nu, na vragen van het Algemeen Dagblad, dat zij niet alle kostenposten hebben meegenomen in de berekening.

Wat heeft het PBL over het hoofd gezien?

In het NOS Radio 1 Journaal zei PBL-onderzoeker Nico Hoogervorst dat er ‘een paar kleine kostenposten zijn vergeten’. Zo is niet meegerekend dat de ondernemers die huizen verbouwen ook winst willen maken en extra kosten berekenen om zich tegen ondernemersrisico’s in te dekken.

Lees ook: Klimaatakkoord is de achilleshiel van Rutte III

Ook heeft het Planbureau niet gerekend op de hogere kosten van architecten, constructeurs en installatieadviseurs die door de extra vraag ontstaan. Hoogervorst belooft Aedes dat die kosten bij de volgende doorrekeningen van het Klimaatakkoord worden meegenomen. Volgens de onderzoeker blijft de doorrekening van het PBL nog steeds betrouwbaar en gaat het slechts om kleine verschillen.

Uit de doorrekening van het Klimaatakkoord bleek dat de verduurzaming van huizen een relatief kostbare maatregel is, terwijl nog onzeker is wat het aan baten oplevert.

Ging het Planbureau al eerder in de fout?

De rekenfout van het Planbureau is de nieuwste in een reeks. Vorig jaar waren politici woedend nadat het PBL oude cijfers had gebruikt om de stijging van de energierekening te berekenen. Door die foute berekening ging minister van Economische Zaken Eric Wiebes ervan uit dat de energierekening in 2019 maximaal 108 euro hoger zou zijn dan in 2018. Uiteindelijk bleek de rekening voor een gezinshuishouden gemiddeld met 334 euro te stijgen.

Wiebes sprak eerder van ‘bangmakerij’ toen energievergelijkingssites waarschuwden voor de hogere energierekening. Na de blunder moest Wiebes in de Tweede Kamer door het stof.

Het Planbureau onderschatte eerder het bereik van elektrische auto’s. Een stekkerauto haalde al in 2018 het aantal kilometers dat het PBL voorzag voor 2050.

Hoe reageren politici op de nieuwe rekenfout?

Politieke partijen reageren verontwaardigd op de onzorgvuldigheid van het Planbureau voor de Leefomgeving. PVV-leider Geert Wilders noemt het de ‘leugens van de Groene Khmer’, een zinspeling op het Cambodjaanse dictatoriale regime in de tweede helft van de vorige eeuw. Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet ziet zijn gelijk bevestigd dat de kosten van het Klimaatakkoord hoger uitvallen. Volgens hem gaat het om 1.000 miljard euro.

  Thierry Baudet (@thierrybaudet)

Volgens minister Wiebes is de rekenfout te overzien en past het Planbureau de ramingen voortdurend aan. ‘Sommige zaken blijken goedkoper dan gedacht, andere dingen duurder. Steeds weer pas je je ramingen aan, maar het uitgangspunt blijft dat het voor iedereen betaalbaar blijft.’

Gerelateerde artikelen;

Klimaatrekening hoger: ‘Ik ga door met verduurzamen, het is maar geld’

RTL 13.02.2020 Door foute berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving pakt het verduurzamen van woningen duurder uit dan verwacht. De kosten zullen enkele procenten hoger uitkomen dan geraamd. Laten we ons hierdoor tegenhouden? Het klimaatpanel van RTL Nieuws reageert. “Ik niet, maar andere mensen gaan nu minder snel verduurzamen.”

het klimaatpanel zitten pioniers en sceptici. Sommige panelleden hebben hun dak vol met zonnepanelen, anderen vinden klimaatverandering maar een hype. Maar één ding hebben ze gemeen: het klimaat houdt de leden van het klimaatpanel allemaal bezig. Drie mensen reageren op de ophef die is ontstaan over de berekeningen.

Lees ook:

Rekenfout klimaatplan: vergroening huizen stuk duurder dan voorgespiegeld

Mariam: ‘Ik laat me niet leiden door cijfers, ik doe waar ik me goed bij voel’

Mariam in haar nieuwe huis in Almere. © Renske Holwerda

“Ik snap wel dat mensen boos worden als ze lezen over berichten waarin staat dat berekeningen, waarop je zou moeten kunnen vertrouwen, in twijfel worden getroffen. Ik laat me niet leiden door cijfers. Ik handel omdat ik dingen belangrijk vind. We zijn allemaal verantwoordelijk voor de aarde. Het begint bij jezelf.”

“We hebben een nieuw huis laten bouwen in Almere, met zonnepanelen. Ons huis is heel goed geïsoleerd. Ook hebben we vier verschillende bakken om afval te scheiden. En geen gas, maar stadsverwarming.”

“De investeringen zijn goed voor de waarde van je huis en portemonnee. Onze energierekening is per maand van 150 euro naar 75 euro gegaan. Maar we doen het vooral omdat we het belangrijk vinden om voor de aarde te zorgen. Ik voel me verantwoordelijk. Ook als verduurzamen duurder wordt, zou ik me niet laten tegenhouden. Het gaat niet alleen om het geld, maar om de toekomst van de aarde.”

Souraya: ‘We zijn volkomen doorgeslagen’

Souraya © Renske Holwerda

“Ik ben totaal niet verbaasd dat er fouten worden gemaakt bij berekeningen. Zo gaat het toch altijd?”

“Heel eerlijk, ik vind het klimaatprobleem enorm opgeblazen. Het is hype geworden waar ik nogal moe van word. Ik woon in Almere in een huis uit 1990 of zo. Ik wil wel verduurzamen. Zonnepanelen en isolatie, daar denk ik over na. Ik heb ook stadsverwarming.

Die verduurzaming doe ik voor mijn portemonnee en niet vanwege het klimaat. Natuurlijk, de plasticsoep in zee kan minder, maar of wij daar iets aan kunnen doen? Ons land moet altijd maar voorop lopen, maar die koeien in België en Duitsland stoten net zoveel gassen uit hoor.”

Jaco: ‘Bang dat mensen zich laten tegenhouden’

Jaco: ‘Ik ben bang dat anderen zich nu sneller laten tegenhouden’ © Renske Holwerda

“Ik heb zelf al heel veel gedaan aan mijn huis in Veere. Zonnepanelen, een elektrische boiler en nu ben ik bezig met een waterstofketel. Ik laat me niet tegenhouden door berichten over berekeningen van planbureaus. Ik ben namelijk al ver op weg als het gaat om verduurzamen.”

“Waar ik wel bang voor ben, is dat mensen die nog aan het begin staan zich hierdoor laten tegenhouden. Dat zou ik jammer vinden. Daarom is het slecht nieuws dat de kosten hoger uit lijken te komen. Mensen gaan nu toch sneller denken: zie je wel dat ik veel duurder uit ben!”

“Ik investeer in mijn huis omdat het mijn portemonnee een pleziertje doet. Maar ook omdat ik me zorgen maak over ons klimaat. Daar mag je je ogen niet voor sluiten. Ik ben dan al wel 62 jaar, ik wil dat ook mijn kinderen en kleinkinderen een toekomst krijgen.”

Verduurzamen woningen: hoe zit het met de kosten?

  • De kosten die Nederland de komende decennia maakt om woningen te verduurzamen, zullen volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) enkele procenten hoger uitkomen dan eerder geraamd.
  • Het PBL erkent dat diverse kleine kostenposten niet zijn meegenomen in de raming.
  • Zoals bijvoorbeeld kosten die woningcorporaties maken bij een renovatie. Zoals het plaatsen van steigers.
  • Ook gaat de raming ervan uit dat cv-ketels worden vervangen op het moment dat een ketel toch al vervangen zou moeten worden.
  • Ook de verhuiskosten vallen mogelijk hoger uit dan eerder berekend als een woning ingrijpender wordt gerenoveerd.
  • In het vervolg neemt het planbureau ook zulke kosten mee.

RTL Nieuws; Planbureau voor de Leefomgeving   Klimaat

Minister juist ‘gerustgesteld’ door nieuwe cijfers planbureau

MSN 13.02.2020 Minister Eric Wiebes (Klimaat) is juist gerustgesteld dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) cijfers bijstelt als dat nodig blijkt. “Dit is precies wat we van ze verwachten”, zegt de bewindsman.

Het AD meldde donderdag dat het PBL de kosten van het verduurzamen van anderhalf miljoen huizen tot 2030 te laag heeft ingeschat. Bedragen waar aannemers rekening mee houden voor winst en risico zouden niet zijn meegerekend.

Dat laatste ontkent het PBL. “In de analyse voor het Klimaatakkoord hebben wij gekeken naar de extra kosten voor de samenleving als geheel”, schrijft Hans Mommaas, de directeur van het planbureau, in een reactie. “Actuele gegevens en inzichten” zorgen voor een bijgestelde kostenberekening, aldus Mommaas. Die komt bovendien slechts enkele procenten hoger uit.

Aanpassing beleid

“Elke keer als er door experts of uit de praktijk blijkt dat een cijfer moet worden bijgesteld, dan doen ze dat,” zegt Wiebes. “Het gaat altijd om ramingen. Heb je ooit een raming meegemaakt die je niet hoeft bij te stellen?” Volgens de minister worden de cijfers steeds bijgesteld als nieuwe informatie beschikbaar is.

De bewindsman beaamt dat nieuwe cijfers ook een aanpassing van het beleid kunnen betekenen. “In het klimaatakkoord hebben we uitgezet hoe we dat de komende tien jaar willen doen. Ik verwacht dat we aan één stuk door gedwongen zullen zijn om daar verbeteringen in aan te brengen, dingen aan te passen.” Het kabinet zal steeds tegen “allerlei problemen en nieuwe feiten” aanlopen. “Het gaat heus niet op de automatische piloot.”

Wiebes tilt niet zwaar aan verkeerde cijfers klimaatplan

NOS 13.02.2020 Minister Wiebes vindt het niet zo erg dat de berekeningen van de kosten van het Klimaatakkoord anders liggen dan eerder werd gedacht. Volgens hem worden er zo vaak cijfers veranderd als de inzichten anders worden.

“Voortdurend worden er ramingen aangepast”, zegt Wiebes. “Sommige zaken blijken goedkoper te zijn dan gedacht, andere dingen blijken duurder te zijn. Steeds weer pas je je ramingen aan, maar het uitgangspunt blijft dat het voor iedereen betaalbaar blijft.”

Vanochtend bleek dat het Planbureau voor de Leefomgeving fouten heeft gemaakt bij het maken van de berekeningen over het vergroenen van huizen. Daardoor zijn huiseigenaren en woningcorporaties meer geld kwijt dan het kabinet tot nu toe had gemeld.

Geen maatregelen

Wiebes zegt dat hij zich niet gaat bemoeien met de berekeningen van het planbureau, nu er fouten zijn gemaakt. De afspraak is volgens hem dat de berekeningen continue worden aangepast, zodat de cijfers zo goed mogelijk zijn.

“Soms gaan ze omlaag, soms gaan ze omhoog, maar altijd moet het Rijk ervoor zorgen dat het haalbaar en betaalbaar blijft”, zegt Wiebes.

De minister is niet van plan om maatregelen te nemen tegen het Planbureau voor de Leefomgeving. “Ik ben juist blij met een planbureau dat de ramingen bijstelt. Alle nieuwe inzichten worden hier verwerkt en dat doen we al tientallen jaren zo.”

‘Groene Khmer’

In de Tweede Kamer is meer ophef over de rekenfouten. De PVV en Forum voor Democratie zien zich bevestigd in hun oordeel dat het kabinet de burger de kosten voor de klimaattransitie steeds veel te laag voorspiegelt.

“Helaas krijgen we wéér gelijk over de astronomische kosten van de absurde ‘transitie”‘, twittert FvD-voorman Baudet. PVV-leider Wilders spreekt van “leugens van de Groene Khmer”. “We zijn keihard voor de gek gehouden.”

CDA’er Ronnes wil weten of de het kabinet de plannen voor het verduurzamen van huizen nu gaat aanpassen. GroenLinkser Van der Lee vindt dat de regering meer geld opzij moet zetten “om onrendabele toppen te financieren, als investeringen in eigen huis niet terugkomen via lage energierekening”.

Bekijk ook;

Minister Wiebes juist ’gerustgesteld’ door nieuwe cijfers Planbureau

Telegraaf 13.02.2020  Minister Eric Wiebes (Klimaat) is juist gerustgesteld dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) cijfers bijstelt als dat nodig blijkt. „Dit is precies wat we van ze verwachten”, zegt de bewindsman.

Het AD meldde donderdag dat het PBL de kosten van het verduurzamen van anderhalf miljoen huizen tot 2030 te laag heeft ingeschat. Bedragen waar aannemers rekening mee houden voor winst en risico zouden niet zijn meegerekend.

BEKIJK OOK:

Groen Planbureau vaker onder vuur door missers

BEKIJK OOK:

Kosten vergroenen huizen vallen hoger uit: ’Leugens van de Groene Khmer’

Dat laatste ontkent het PBL. „In de analyse voor het Klimaatakkoord hebben wij gekeken naar de extra kosten voor de samenleving als geheel”, schrijft Hans Mommaas, de directeur van het planbureau, in een reactie. „Actuele gegevens en inzichten” zorgen voor een bijgestelde kostenberekening, aldus Mommaas. Die komt bovendien slechts enkele procenten hoger uit.

„Elke keer als er door experts of uit de praktijk blijkt dat een cijfer moet worden bijgesteld, dan doen ze dat”, zegt Wiebes. „Het gaat altijd om ramingen. Heb je ooit een raming meegemaakt die je niet hoeft bij te stellen?” Volgens de minister worden de cijfers steeds bijgesteld als nieuwe informatie beschikbaar is.

De bewindsman beaamt dat nieuwe cijfers ook een aanpassing van het beleid kunnen betekenen. „In het klimaatakkoord hebben we uitgezet hoe we dat de komende tien jaar willen doen. Ik verwacht dat we aan één stuk door gedwongen zullen zijn om daar verbeteringen in aan te brengen, dingen aan te passen.” Het kabinet zal steeds tegen „allerlei problemen en nieuwe feiten” aanlopen. „Het gaat heus niet op de automatische piloot.”

BEKIJK MEER VAN; milieupolitiek overheidsbeleid Eric Wiebes Hans Mommaas Planbureau voor de Leefomgeving Klimaat

‘Compensatie CO2-uitstoot door bedrijven vaak onvoldoende’

NOS 13.02.2020 Bedrijven die zeggen dat ze de uitstoot van CO2 compenseren, maken die belofte maar zelden waar. Dat meldt Trouw na gesprekken met tientallen aanbieders in Nederland, keurmerken en wetenschappers.

Veel vliegmaatschappijen, reisbureaus en energiebedrijven bieden klanten aan om tegen een kleine meerprijs het klimaat te compenseren, maar dat is volgens de krant lang niet voldoende. De veroorzaakte klimaatschade zou door de bedrijven nauwelijks teniet worden gedaan. Veel compensatieprojecten zijn gericht op de uitstoot van CO2, maar de schade aan het klimaat is breder dan CO2 alleen.

KLM erkent in Trouw dat het moeilijk is om de totale klimaatschade door vliegverkeer te compenseren, omdat nog onduidelijk is wat de gevolgen daarvan zijn. “Omdat er nog geen wetenschappelijke consensus is over het precieze klimaateffect van vliegen, beperken wij ons alleen tot CO2”, zegt een woordvoerder.

Tekortschieten

Trouw schrijft verder dat de projecten waarin de aanbieders investeren vaak tekortschieten. Zo zou de aangeboden compensatie vaak te selectief en te karig zijn. Ook werken de bedrijven vaak met CO2-rekenmachines die de werkelijkheid te versimpeld weergeven.

In de wetenschap wordt al langer getwijfeld aan de invloed van compensatiesystemen. Zo bleek vier jaar geleden uit onderzoek in opdracht van de Europese Commissie dat bij 85 procent van de projecten de uitstoot niet werd verlaagd.

Wat kan je zelf doen om duurzamer te vliegen?

In november uitte lector duurzaam transport Paul Peeters van de Breda University of Applied Sciences zijn twijfels in Nieuwsuur over projecten van het grootste CO2-compensatiekeurmerk Gold Standard. “Er zijn rapporten uitgekomen waaruit blijkt dat maar een heel klein percentage van al die projecten doet wat het zou moeten doen.”

Trouw noemt de onafhankelijkheid van zulke keurmerken discutabel. De projecten schatten volgens de krant zelf in hoeveel CO2 er gecompenseerd wordt en vervolgens stempelt het keurmerk ze af.

Een woordvoerder van Gold Standard spreekt dit in de krant tegen en zegt dat een onafhankelijke, externe partij bepaalt hoeveel CO2-compensatie wordt toegekend. Volgens Trouw is dat geen onafhankelijk bedrijf, maar een bedrijf dat nauw verbonden is aan Gold Standard.

Bekijk ook;

’Meer actie nodig in stikstofkwestie bouw’

Telegraaf 13.02.2020 Om de PFAS- en stikstofproblematiek in de bouwsector op te lossen, zijn meer ingrijpende maatregelen nodig.

Dat stelde bouwconcern VolkerWessels donderdag bij de publicatie van zijn jaarcijfers. Volgens het beursgenoteerde bedrijf is de oplossing die de overheid eind vorig jaar aankondigde niet voldoende om de vele bouwprojecten die stil liggen weer op gang te krijgen.

De problemen in de sector ontstonden nadat de Raad van State vorig jaar het Nederlandse stikstofbeleid ongeldig had verklaard. De sector kreeg ook te maken met een strenge grens aan de hoeveelheid van de chemische stoffengroep PFAS, waardoor praktisch geen grond mocht worden vervoerd. De situatie leidde al tot heftige reacties vanuit de sector. Bouwers protesteerden onder meer op het Haagse Malieveld.

“’Margebelofte niet waargemaakt’”

Dit vindt DFT-verslaggever Yteke de Jong:

„Ook in 2019 lukt het VolkerWessels niet om de margebelofte naar de aandeelhouders waar te maken. Het bedrijf deed in 2017 de belofte van 4,5% en de aannemer leverde vorig jaar 4,1%, onder meer als gevolg van het debacle met de zeesluis in IJmuiden.

Veel maakt het niet meer uit, omdat grootaandeelhouder de familie Wessels het tweede bouwconcern van Nederland van de beurs af gaat halen. Zo loopt het kortstondige beursavontuur met een sisser af. Misschien een geluk bij een ongeluk, gezien het nieuwe, nog grotere probleem van de stikstofcrisis. Die nu druk op marge en order boek zet.” @ytekedejong op Twitter

VolkerWessels stelt dat de kwestie in het afgelopen halfjaar duidelijk drukte op de marges. De vraag naar bouwwerk stond immers onder druk. Het concern merkt dat er sprake is van aanhoudende vertraging bij de aanbesteding van grote infrastructurele projecten.

Wat ook meespeelt is dat sommige klanten van VolkerWessels proberen in te spelen op de problemen door eigen projecten wat uit te stellen om een lagere prijs af te dwingen bij het bedrijf.

Hoger bedrijfsresultaat

Ondanks deze tegenwind wist VolkerWessels zijn omzet vorig jaar wel op te krikken, met ruim 12 procent tot 6,6 miljard euro. Het bedrijfsresultaat steeg zoals verwacht met meer dan 7 procent tot 269 miljoen euro. Onder meer met de activiteiten en Duitsland en het Verenigd Koninkrijk ging het goed.

Het orderboek bleef daarnaast hoog op 8,9 miljard euro en de nettowinst dikte met bijna 6 procent aan tot 145 miljoen euro. Voor 2020 voorziet VolkerWessels financiële prestaties die in lijn zijn met die in het afgelopen jaar.

Kosten vergroenen huizen vallen hoger uit: ’Leugens van de Groene Khmer’

Telegraaf 13.02.2020 Politici reageren woedend op een kapitale rekenfout in klimaatberekeningen voor huizenbezitters en huurders door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Al maandenlang geven het Economisch Instituut voor de Bouw en de koepel van woningcorporaties Aedes aan dat het PBL tal van kosten voor het vergroenen van huizen niet heeft meegerekend. Het PBL heeft vandaag tegenover het AD toegegeven dat er inderdaad fouten zijn gemaakt en dat de kosten hoger uitvallen.

De groene rekenaars krabbelen in een nieuwe verklaring weer een beetje terug: „Het PBL gaat uit van nationale kosten en van extra kosten voor warmtetransitie, Aedes van alle eindgebruikerskosten, bijvoorbeeld ook BTW en renovatiekosten die corporaties toch zouden moeten maken. Kwestie van appels en peren.”

Het is niet de eerste keer dat het PBL onder vuur ligt. Eerder was er kritiek op ramingen voor elektrische auto’s en de energierekening.

“We zijn keihard voor de gek gehouden”

PVV-leider Geert Wilders is woedend en eist een debat. „Leugens van de Groene Khmer! Het is allemaal nog veel duurder”, reageert de voorman van de grootste oppositiepartij. „We zijn keihard voor de gek gehouden en de al schaarse huizen worden zo nog duurder en onbetaalbaarder.”

Thierry Baudet van Forum voor Democratie reageert via Twitter: „En helaas krijgen we wéér gelijk over de astronomische kosten van de absurde ’transitie’.” Regeringspartij CDA wantrouwt de cijfers al langer. Kamerlid Erik Ronnes: „Volgens ons waren de kosten te laag ingeschat. Inmiddels heeft overleg tussen Aedes en de rekenmeesters van het PBL er toe geleid dat nu gerekend wordt met kosten die 40 tot 50 procent hoger liggen dan in de doorrekening van het klimaatakkoord. Maar wat betekent dit voor de totale opgave?”

GroenLinks, juist voorstander van meer groene plannen, wil dat het kabinet extra geld opzij zet om mensen te helpen. Kamerlid Tom van der Lee vindt dat de overheid moet bijspringen voor het deel dat mensen met een eigen huis niet kunnen terugverdienen via een lagere energierekening. SP-Kamerlid Sandra Beckerman stelt dat het kabinet morrelt aan de belofte dat huishoudens niet duurder uit zijn met klimaatbeleid. „Stop falend klimaatbeleid”, foetert de socialist.

BEKIJK MEER VAN; overheid economische sector huisvesting en stedenbouw Geert Wilders Thierry Baudet Tom van der Lee Planbureau voor de Leefomgeving

‘Minister moet uitleggen hoeveel het huiseigenaren écht kost om te vergroenen’

AD 13.02.2020 Minister Knops (Binnenlandse Zaken) moet namens het kabinet volgende week in de Tweede Kamer komen vertellen hoeveel huiseigenaren en woningcorporaties nou echt kwijt zijn voor het vergroenen van hun huizen.

Vandaag meldde deze nieuwssite dat huiseigenaren en woningcorporaties fors meer geld kwijt zijn om huizen te verduurzamen dan het kabinet tot nu toe heeft voorgespiegeld. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft toegegeven dat de kosten te laag zijn ingeschat.

Lees ook;

Lees meer

In een nadere verklaring zegt de organisatie echter dat bij herberekening de nationale kosten ‘slechts enkele procenten hoger’ zullen uitkomen. Dan gaat het dus niet om de zogeheten eindgebruikerskosten (zoals btw), waar burgers en corporaties mee te maken krijgen.

Meerdere partijen willen nu van het kabinet, lees: de verantwoordelijke minister, weten hoe de kosten voor eigenaren en corporaties dan daadwerkelijk zullen uitpakken. ,,Wat de feitelijke kosten uiteindelijk worden, zal afhangen van bijvoorbeeld subsidieregelingen en toekomstige efficiencyverbeteringen in de bouwsector’’, meldt het PBL daarover alleen.

Keihard voorgelogen

We worden gewoon keihard voorgelo­gen. Verduurza­ming is nóg duurder dan eerder werd voorgespie­geld, aldus Alexander Kops, Kamerlid PVV.

,,We worden gewoon keihard voorgelogen’’, briest PVV’er Alexander Kops. ,,Verduurzaming is dus nóg duurder dan eerder werd voorgespiegeld; precies zoals de PVV altijd heeft gezegd. Het is bovendien niet voor de eerste keer dat we met foute cijfers voor de gek worden gehouden. Het is een patroon van liegen en bedriegen. Dat zagen we ook bij de energierekening.’’

Ook regeringspartij CDA is niet blij met deze ‘misrekening’, aldus Kamerlid Erik Ronnes. ,,Een jaar geleden kregen wij hier al signalen over, in eerdere gesprekken met de sector. Daarna hebben we schriftelijke vragen aan het kabinet gesteld. Nu komt de aap echt uit de mouw, de cijfers blijken inderdaad onjuist. Wij willen weten: moeten we terug naar de tekentafel, zijn de aannames wel juist? Want de haalbaarheid en betaalbaarheid zijn belangrijk, mensen komen anders in de problemen.’’

De SP wil het het klimaatbeleid alleen steunen als het rechtvaardig is. ,,Dus willen we inzicht in de verdeling van lusten en lasten van het kabinet’’, vertelt Kamerlid Sandra Beckerman. ,,In het klimaatakkoord is een aantal beloftes gedaan en in principe zou de uitwerking woonlasten-neutraal zijn. Het kabinet heeft nu vragen te beantwoorden.’’

De PvdA wilde apart debatteren met klimaatminister Wiebes over de rekenfouten van het PBL, maar daar was geen Kamermeerderheid voor te vinden.

‘Verwarrend’

Vereniging Eigen Huis vindt de discussie over de doorrekening van het PBL over de kosten van het klimaatakkoord ‘verwarrend’ omdat het lijkt alsof het over alle woningeigenaren gaat maar in feite alleen over de woningcorporaties gaat die het voortouw hierin moeten nemen. ,,Veel van de plannen uit het klimaatakkoord moeten nog worden uitgewerkt.

Het PBL komt pas aan het eind van dit jaar met een doorrekening voor huiseigenaren. Ook dat zal een benadering zijn van de werkelijke kosten”, reageert zegsman Hans André de La Porte van Eigen Huis.

Het kabinet heeft nu vragen te beantwoor­den, aldus Sandra Beckerman, Kamerlid SP.

Volgens hem maken veel woningeigenaren zich zorgen over de bedragen die met de verduurzaming van hun huis en ‘van gas los’ zijn gemoeid. ,,De huidige discussie roept veel vragen op en draagt niet bij aan het broze draagvlak van het klimaatakkoord.”

  Thierry Baudet @thierrybaudet

En helaas krijgen we wéér gelijk over de astronomische kosten van de absurde “transitie”: <br><br>Forse rekenfout in klimaatplan: hogere kosten voor huiseigenaren <a href=”https://t.co/ZtM009JOZl”>https://t.co/ZtM009JOZl</a> <a href=”https://twitter.com/hashtag/FVD?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw”>#FVD</a>

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD) en premier Mark Rutte tijdens een debat over de doorrekening van het Klimaatakkoord. © ANP

Forse rekenfout in klimaatplan: hogere kosten voor huiseigenaren

AD 13.02.2020 Huiseigenaren en woningcorporaties zijn fors meer geld kwijt om huizen te vergroenen dan het kabinet tot nu toe heeft voorgespiegeld. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) geeft toe dat de kosten te laag zijn ingeschat. ,,Het gaat om grote bedragen.’’

Het PBL rekende vorig jaar uit wat de nationale kosten zijn van de maatregelen in het Klimaatakkoord. Een van die maatregelen is dat tot 2030 zo’n anderhalf miljoen huizen beter worden geïsoleerd en van het gas af gaan. De woningcorporaties moeten daarin het voortouw nemen en zijn daar honderden miljoenen euro’s aan kwijt.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

De koepel van woningcorporaties, Aedes, klaagde vorig jaar dat het Planbureau voor de Leefomgeving de kosten voor vergroening van woningen te laag heeft ingeschat. Daarop zijn de rekenaars van het PBL in overleg gegaan met Aedes. Navraag door deze krant leert dat het PBL recent heeft erkend dat het niet alle kostenposten heeft meegenomen in de doorrekening.

Aannemer

Zo heeft het PBL geen rekening gehouden met de extra kosten die aannemers bij een verbouwing in rekening brengen voor winst en risico. ,,Een aannemer wil winst maken en brengt daarvoor vaak een vast percentage in rekening’’, zegt PBL-onderzoeker Nico Hoogervorst. ,,Dat hebben we niet meegenomen, terwijl het wél relevant is.’’

Ook heeft het PBL niet meegerekend dat de kosten voor architecten, constructeurs en installatieadviseurs stijgen als geplande renovaties worden uitgebreid met klimaatmaatregelen. ,,Bij een toekomstige doorrekening zullen we daar wel rekening mee houden’’, stelt Hoogervorst. Verder is het rentepercentage op geldleningen aan corporaties voor verduurzaming te laag ingeschat door het PBL.

Bouwkosten

We hadden vorig jaar nog niet voorzien dat de bouwkosten zo hard zouden stijgen, aldus Nico Hoogervorst, onderzoeker Planbureau voor de Leefomgeving.

Volgens Aedes zijn de vergroeningskosten zo’n 40 tot 50 procent hoger dan in de doorrekening van het PBL van vorig jaar. ,,Dat klopt niet, het verschil is veel kleiner’’, zegt Hoogervorst, die nog geen exacte percentages kan noemen. ,,Het gaat wel om grote bedragen’’, erkent de onderzoeker.

Dat de vergroening van huizen in Nederland duurder gaat uitpakken dan gedacht, komt ook door de gestegen bouwkosten. ,,We hadden vorig jaar nog niet voorzien dat de bouwkosten zo hard zouden stijgen’’, zegt Hoogervorst. ,,Bij volgende ramingen zullen die cijfers geactualiseerd zijn.’’

Verkeerd voorspeld

Het is niet voor het eerst dat het PBL onder vuur ligt vanwege haar rekensommen. Precies een jaar geleden kreeg het instituut het zwaar te verduren nadat het kabinet de stijging van de energierekening verkeerd had voorspeld.

Het kabinet gebruikte eind 2018 verouderde cijfers van het PBL om de stijging van de energienota te voorspellen. Begin vorig jaar bleek dat die voorspelling er compleet naast zat. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat moest diep door het stof toen bleek dat zijn ambtenaren zich op de verouderde PBL-cijfers hadden verlaten.

Eerdere PBL-voorspellingen over het gebruik van elektrische auto’s in Nederland zaten er ook naast. Het bereik van batterijen in stekkerauto’s dat werd verwacht in 2050 was in 2018 al bereikt. Het PBL gebruikte een geheim rekenmodel om te voorspellen wat de invloed is van de klimaatplannen op elektrisch vervoer, tot woede van Tweede Kamerleden.

Volgende keer beter

Volgens PBL-onderzoeker Nico Hoogervorst blijkt nu dat bij het berekenen van de kosten van het klimaatplan voor vergroening van huizen het ‘achteraf niet helemaal goed is gegaan’. ,,Hier leren we van, zodat we het de volgende keer beter doen’’, zegt hij.

Meerdere partijen klaagden vorig jaar dat de doorrekening van het klimaatplan niet in de haak was. Het PBL is de belangrijkste adviseur van het kabinet op gebied van milieu, natuur en ruimte. Het Economisch Instituut voor de Bouw merkte op dat het zeer moeilijk was om de PBL-berekeningen te controleren.

Feiten

Opvallend is dat de voorzitter van het Klimaatberaad – VVD-coryfee Ed Nijpels – opriep om de doorrekeningen van de planbureaus als feiten te gebruiken. ,,Vanuit dit huis moeten de juiste verhalen worden verteld over de kosten van het klimaatbeleid’’, zei Nijpels vorig jaar in de Tweede Kamer.

Corporatiekoepel Aedes laat weten tevreden te zijn met de erkenning van het PBL dat de doorrekening van het klimaatplan niet klopt. ,,Wij zijn blij met deze meer realistische aannames’’, laat een woordvoerder van Aedes weten.

Het PBL rekende vorig jaar uit wat de nationale kosten zijn van de maatregelen in het Klimaatakkoord. © ANP

Klimaatplan veel duurder dan kabinet voorspiegelt

Telegraaf 13.02.2020 Huiseigenaren en woningcorporaties zijn veel meer geld kwijt om huizen te vergroenen dan het kabinet tot nu toe heeft voorgespiegeld.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) geeft in het AD toe dat de kosten te laag zijn ingeschat. Zo is er geen rekening mee gehouden dat aannemers winst moeten maken. Ook de kosten voor architecten, constructeurs en installatie-adviseurs zijn niet altijd helemaal meegerekend.

In het Klimaatakkoord staat dat tot 2030 anderhalf miljoen huizen beter moeten worden geïsoleerd en van het gas af gaan.

De woningbouwverenigingen schatten dat ’vergroening’ veertig tot vijftig procent duurder is dan tot nu werd voorgerekend.

BEKIJK OOK:

Kabinet maakt van ons land braafste klimaatjongetje van Europese klas

Het Planbureau voor de Leefomgeving is de belangrijkste adviseur van de regering op het gebied van milieumaatregelen.

De afgelopen paar jaar heeft het PBL meerdere malen de plank misgeslagen.

BEKIJK OOK:

Ambtenaren halsstarrig met miskleun energienota

Zo baseerde het kabinet in 2018 zich op verouderde cijfers van het bureau over de stijging van de energienota.

BEKIJK OOK:

EIB: ’Klimaatakkoord valt veel duurder uit’

Planbureau nam niet alle kosten mee, rekening klimaatakkoord hoger

NOS 13.02.2020 Volgens de koepelorganisatie van woningcorporaties, Aedes, zijn er fouten gemaakt bij de berekening van de kosten van het Klimaatakkoord. Aedes stelt dat de kosten veel hoger liggen, dan het Planbureau voor de Leefomgeving eerder heeft berekend.

Aedes schat dat de bedragen zo’n 40 tot 50 procent hoger kunnen uitvallen. Maar het Planbureau ontkent verkeerde berekeningen te hebben gemaakt en zegt dat er verschillende soorten kosten door elkaar zijn gehaald.

Onderzoeker Nico Hogervorst zegt in het NOS Radio 1 Journaal dat er inderdaad “een paar kleine kostenposten zijn vergeten.” Maar volgens hem is het effect op het totaal niet groot. “De berekeningen die we hebben gemaakt voor het Klimaatakkoord staan nog steeds overeind.”

Kosten voor huiseigenaren

Voorbeelden van afgesproken maatregelen zijn het isoleren van zo’n anderhalf miljoen huizen en huishoudens van het gas af laten gaan. Woningcorporaties worden geacht daarin het voortouw te nemen. Koepelorganisatie Aedes klaagde vorig jaar al dat de kosten van de vergroening van woningen te rooskleurig waren ingeschat.

Onderzoekers van het PBL zijn daarop opnieuw naar de cijfers gaan kijken. Daaruit bleek dat niet alle kostenposten voor de juiste bedragen waren meegenomen. Hierover heeft het planbureau intussen een verklaring op zijn website gezet.

Directeur Hans Mommaas van het Planbureau benadrukt dat het gaat om de nationale kosten die het PBL heeft berekend. Dat is het bedrag dat de Nederlandse samenleving als geheel kwijt is aan de verduurzaming. “Dat is dus niet wat de huiseigenaren gaan betalen. Die kosten worden door elkaar gehaald.” Wat het Klimaatakkoord voor woningeigenaren en huurders gaat betekenen, is het Planbureau nog aan het berekenen.

Bekijk ook;

februari 13, 2020 Posted by | co2, klimaat, Klimaatakkoord, klimaatakkoord Parijs, klimaatmars, Uncategorized | , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2021 ??? – deel 6

Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 5

Uitspraak Hoge Raad 20.12.2019

De Staat moet volgens deze uitspraak eind 2020 minimaal een kwart minder broeikasgassen uitstoten ten opzichte van 1990.

Het oordeel van de Hoge Raad in het kort samengevat:

  • De Staat moet definitief eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met 25 procent hebben verminderd.
  • Klimaatverandering wordt gezien als reëel gevaar waar burgers tegen beschermd moeten worden.
  • Uit berekeningen lijkt de overheid het gestelde doel niet te gaan halen.
  • De zaak werd in 2013 door burgerplatform Urgenda aangespannen.

De eerdere uitspraak van het gerechtshof in Den Haag dat de Staat verplicht is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, blijft dus in stand. Dat heeft de Hoge Raad vrijdag 20.12.2019 bepaald. De uitspraak uit het Urgenda-vonnis, over een reductie van minimaal 25 procent in 2020 ten opzichte van 1990, is daarmee definitief.

Telegraaf 03.01.2020

Telegraaf 30.12.2019

AD 21.12.2019

Het halen van die 25 procent minder uitstoot is geen eenvoudige opgave. Uit recent onderzoek blijkt dat de reductie vorig jaar nog maar 15 procent was. Daar is bijna dertig jaar over gedaan. De onderzoekers denken dat het volgend jaar 23 procent kan zijn, maar de onzekerheden zijn erg groot. Begin deze week stelden ze de verwachting bij naar 20 à 21 procent. Als het nog meer tegenzit, wordt het 19 procent.

AD 30.12.2019

Klimaatakkoord

Het kabinet heeft bij herhaling laten weten de uitspraak van de rechter te willen naleven, ook al was er wel cassatie ingesteld bij de Hoge Raad. Het gaat de regering daarbij om het principiële punt dat de rechter niet de op de stoel van de politiek mag gaan zitten. De uitspraak van het gerechtshof beperkt de vrijheid van het kabinet om beleid te maken, en “dat kan grote gevolgen hebben voor de vrijheid van kabinetten bij het maken van klimaatbeleid en op andere beleidsterreinen”, zo stelde de regering eerder.

Als de Staat de uitspraak van de rechter wil naleven, zijn er verschillende opties. Het kabinet kan ertoe besluiten om alle kolencentrales te sluiten, maar het kan ook de kaasschaafmethode toepassen: veel maatregelen nemen die allemaal kleine beetjes helpen. Een combinatie van beide is ook mogelijk.

Telegraaf 21.12.2019

Vorig jaar bekrachtigde het gerechtshof het eerdere spraakmakende vonnis in de zaak van klimaatorganisatie Urgenda tegen de staat. Het hof oordeelde dat deze klimaatmaatregelen behoren tot de zorgplicht van de overheid en sprak van een reële dreiging door klimaatverandering.

AD 21.12.2019

Klimaat-minister Wiebes ging daartegen in cassatie. Niet omdat hij bezwaar maakte tegen de inhoud van de uitspraak, maar om het principe. “We willen in hoogste instantie weten of de rechter op de stoel van de politiek kan gaan zitten.”

De Hoge Raad is een rechterlijke instantie die niet inhoudelijk naar een zaak kijkt, maar oordeelt of de wet en procesregels juist zijn toegepast. Die vraag kan in dit geval met ‘ja’ beantwoord worden.

Het hof zei daar eerder over dat Nederland zich gebonden heeft aan internationale verdragen, die rechtsgeldig zijn en dus juridisch getoetst kunnen worden door de Nederlandse rechter. De Hoge Raad onderschrijft dit.

Reactie kabinet

Er komen op dit moment geen extra klimaatmaatregelen nadat de Hoge Raad het Urgenda-vonnis vrijdag 20.12.2019 definitief maakte, schrijft minister Eric Wiebes (Klimaat) aan de Tweede Kamer. Er zijn namelijk al maatregelen genomen, benadrukt Wiebes. In juni werd het Klimaatakkoord gesloten dat moet uiteindelijk leiden tot de CO2-reductie.

In november kondigde het kabinet hierop aanvullende klimaatmaatregelen aan omdat het CO2-doel niet zou worden gehaald volgens berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

“Het doel blijft om het doel te halen”, zei de premier. Dat waren dezelfde woorden die hij begin dit jaar gebruikte toen het PBL een eerste waarschuwing gaf dat het Urgenda-doel waarschijnlijk niet wordt gehaald.

Kabinet trof extra klimaatmaatregelen

Het kabinet worstelt al jaren met het Urgenda-vonnis. Sinds het PBL begin dit jaar voor het eerst waarschuwde dat het CO2-doel niet wordt gehaald, wordt er nagedacht over welke klimaatmaatregelen getroffen kunnen worden.

Zo wordt de Hemwegcentrale eerder gesloten en komt er een CO2-belasting voor grote bedrijven, een van de afspraken uit het Klimaatakkoord.

Daar kwam het recente besluit om de maximumsnelheid overdag op alle snelwegen naar 100 kilometer per uur te verlagen bovenop. Dat is een maatregel om de stikstofuitstoot te verlagen, maar het helpt ook bij CO2reductie.

“Het doel is om het doel te halen”, zei premier Mark Rutte in januari toen hij werd geconfronteerd met de PBL-cijfers. Voor Rutte is het belangrijk dat CO2-reducerende maatregelen die hier worden genomen, niet tot een uitstootstijging in het buitenland (‘weglekeffect‘) leiden. Ze mogen ook niet ten koste gaan van werkgelegenheid.

40-puntenplan

Urgenda heeft samen met ruim 700 andere organisaties afgelopen zomer al een 40-puntenplan gepresenteerd waarmee het doel gehaald kan worden.

Elektromotoren

Daarin staat bijvoorbeeld dat 70 procent van het elektriciteitsverbruik in de industrie wordt gebruikt door elektromotoren. Als die worden vervangen door zuiniger modellen die al op de markt zijn, kan er veel stroom bespaard worden. Bedrijven zouden daar subsidie voor moeten krijgen.

“Je kunt dit vergelijken met de aanschaf van een nieuwe koelkast, op een moment dat je oude nog niet kapot is. Dit leidt vrijwel altijd tot besparingen, omdat nieuwe modellen veel zuiniger zijn geworden. Zo zijn bedrijven eigenlijk verplicht om alle maatregelen te nemen, die zichzelf binnen vijf jaar terugverdienen. Alleen wordt dit beleid niet gehandhaafd, daarom houden veel bedrijven zich er niet aan”, aldus Minnesma. Als bedrijven wel zuiniger motoren aanschaffen, valt daar 2 megaton aan CO2 mee te besparen.

Een andere maatregel voorziet in een nieuwe bandenpomp, die werkt op zonnepanelen. Met het apparaat kunnen burgers de banden van hun auto op spanning brengen. Als je dit vier keer per jaar doet, bespaar je volgens Urgenda honderd euro en 0,2 megaton aan uitstoot. De apparaten worden onder meer bij supermarkten geplaatst.

Een andere categorie maatregelen gaat over het eten van vlees. Tot 2030 wordt verwacht dat ruim zestig procent van alle varkenshouders gaan stoppen met hun bedrijf. “De overheid kan deze sanering versnellen, door de varkensrechten op te kopen en uit de markt te halen. Want anders worden ze verkocht aan steeds groter wordende varkensbedrijven”, zegt Minnesma. Het minder eten van vlees is een belangrijke manier om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan.

24 megaton

Het is een kleine greep uit de veertig maatregelen, die vanmiddag worden gepresenteerd. “Wat wij ermee willen bereiken, is laten zien dat het kan, en dat het kabinet snelheid gaat maken.” Eerder dit jaar kwam het Planbureau voor de Leefomgeving tot de conclusie dat het doel uit de Urgenda-rechtszaak met het huidige beleid niet gehaald wordt.

Het gat is volgens het Planbureau gemiddeld 9 megaton. Maar volgens Urgenda is de opgave eigenlijk nog veel groter. “Ja, want volgens de laatste cijfers van het CBS zitten we nu op ruim 14 procent minder broeikasgassen dan in 1990, terwijl we over een jaar op 25 procent moeten zitten. Omgerekend gaat dat om 24 megaton, die nog bespaard moet worden.”

Daarom vreest Urgenda dat alleen het sluiten van de kolencentrales niet voldoende is, en het kabinet sowieso op zoek moet naar andere aanvullende maatregelen.

Unieke zaak

Onder juristen heeft de Urgenda-rechtszaak tot veel discussie geleid. De uitspraak was dan ook uniek, want niet eerder stelde een rechter dat een regering meer moet doen tegen klimaatverandering. De Hoge Raad heeft laten weten de zaak nog voor het eind van dit jaar te willen afhandelen.

Terugblik

Zo kwam het klimaat de afgelopen tien jaar in het nieuws

Over één ding zijn de meeste mensen het wel eens: een van de belangrijkste sleutelmomenten op het gebied van het klimaat vond plaats in 2015 in Parijs. Daar sloten 195 landen een mondiaal akkoord over klimaatverandering, waarin ze afspraken de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden (het liefst zelfs tot 1,5 graad).

‘Klimaatdepressie’

Hoewel aanvankelijk nog maar langzaam leek door te dringen hoe groot de consequenties ervan waren, werd het akkoord van Parijs al meteen ‘historisch’ genoemd. En dat terwijl we dit decennium begonnen met depressieve onderhandelaars die nergens meer in geloofden, vertelt klimaatbeleidsonderzoeker Heleen de Coninck van de Radboud Universiteit.

“Nadat de klimaattop in Kopenhagen eind 2009 was mislukt, zag je dat de aandacht voor het klimaat even helemaal weg was. De onderhandelaars waren zo teleurgesteld, er trad een soort algehele klimaatdepressie in. En daardoor dachten veel mensen: we kunnen er blijkbaar niks aan doen.”

Breuk

Toch stond het denken over het klimaat in die periode niet stil. Zo werd in Nederland in 2013 het Energieakkoord gesloten, met afspraken over bijvoorbeeld oude kolencentrales (die moeten weg) en windparken (die moeten er juist bij).

Ed Nijpels, die in de jaren 80 milieuminister was, zag toe op de naleving van het Energieakkoord. “Het akkoord vormde een doorbraak in het denken over het klimaat”, zegt hij er nu over. “Een breuk in het tot dan toe warrige en inconsistente energiebeleid dat Nederland voerde. De urgentie werd tot dan toe niet gevoeld, het klimaat stond helemaal niet op de agenda.” (Urgenda)

NOS

In de tweede helft van dit decennium kregen we in Nederland een Klimaatwet, een Klimaatakkoord en vorige maand voor het eerst een nationale Klimaat- en Energieverkenning.

Duurzaamheidsorganisatie Urgenda dwong de Nederlandse Staat om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, we zagen verschillende klimaatmarsen en tienduizenden klimaatspijbelaars. Het moge duidelijk zijn: het klimaat heeft de politieke en maatschappelijke agenda inmiddels wel bereikt.

Hete zomers en meer aardbevingen

Volgens onderzoeker De Coninck komt dat door een combinatie van factoren. “De wetenschappelijke zekerheid neemt toe, maar mensen zien klimaatverandering ook bevestigd in hun eigen omgeving.” Ze doelt op de afgelopen twee hete zomers in Nederland. “Die zijn geen signaal voor klimaatverandering, want het klimaat is het gemiddelde weer over dertig jaar. Maar door die hete zomers zijn mensen wel vaker gaan denken: er is misschien iets aan de hand.”

Ook de toename van aardbevingen in Groningen heeft meegespeeld, zegt De Coninck. “Die komen natuurlijk niet door klimaatverandering, maar hebben wel heel veel invloed gehad op de rol van gas in Nederland. Gas was altijd onaantastbaar. Maar nu werd het uitfaseren van gas bespreekbaar in de politiek.”

“Je kunt er beter met de vrouw van je vriend vandoor gaan dan met zijn auto”, aldus oud-milieuminister Ed Nijpels (VVD)

Met de aandacht voor het klimaat nam ook de weerstand toe. Want al die klimaatplannen kosten geld, en wie gaat dat betalen? Hoe moet dat straks zonder gasfornuis? En mogen we straks nog wel vlees eten of autorijden?

Oud-VVD-minister Nijpels haalt een van zijn stokpaardjes van stal: “Je kunt er beter met de vrouw van je vriend vandoor gaan dan met zijn auto.” Klimaatmaatregelen op het gebied van automobiliteit liggen gevoelig, zegt hij. “Dat was dertig jaar geleden zo en nu nog steeds. Hetzelfde geldt voor duurzame investeringen in je eigen huis. Dat moet je wel kunnen betalen.”

Over de kosten van het verduurzamen van je woning doen verschillende cijfers de ronde. Hoe zit het? Lees erover in dit artikel.‘Geldklopperij’

De betaalbaarheid van klimaatmaatregelen staat in de politiek regelmatig ter discussie. Volgens Thierry Baudet van Forum voor Democratie kosten de geplande maatregelen “astronomisch” veel geld, terwijl ze “niet-renderend” zijn. PVV-leider Geert Wilders spreekt van “ideologische geldklopperij“.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) berekende eerder dit jaar dat de extra kosten van het (toen nog concept-)klimaatakkoord oplopen tot bijna 2 miljard per jaar in 2030. De kosten van het definitieve akkoord liggen waarschijnlijk iets hoger, voegde het PBL daar in november aan toe.

‘Banger voor klimaatverandering’

Volgens onderzoekers van demografisch instituut NIDI is het aantal klimaatsceptici in Nederland het afgelopen decennium afgenomen. Vond in 2009 nog bijna een kwart van de Nederlanders de verhalen over klimaatverandering sterk overdreven, in 2018 was dat gedaald tot 11 procent.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat het aantal mensen dat zich zorgen maakt over de opwarming van de aarde in die periode juist is toegenomen van 35 naar 58 procent. Recent onderzoek van de Europese Investeringsbank geeft eenzelfde beeld: bijna de helft van de 30.000 ondervraagden gaf aan banger te zijn voor klimaatverandering dan voor baanverlies of een terroristische aanslag.

Verbeterpunten

Volgens hoogleraar Linda Steg, die aan de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek doet naar het milieugedrag van consumenten, gelooft maar 2 procent van de inwoners van Europa dat klimaatverandering niet bestaat. Ze baseert zich op een groot onderzoek waaraan zij met andere Europese collega’s werkte. “Hetzelfde aantal zegt dat wij mensen er niets mee te maken hebben.”

Volgens Steg is het draagvlak voor klimaatmaatregelen veel groter dan gedacht. Maar er zijn nog wel verbeterpunten, ziet ze. “Voor draagvlak is het bijvoorbeeld belangrijk dat de kosten en baten eerlijk zijn verdeeld. En dat mensen het gevoel hebben dat ze inspraak hebben. Dat kan beter.”

Klimaatpanel

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de VN verzamelt en beoordeelt alle wetenschappelijke klimaatkennis. Sinds 2018 publiceerde het IPCC daar drie rapporten over, de laatste ging over de zeespiegel (conclusie: die stijgt sneller dan verwacht).

Wie zegt er eigenlijk dat de aarde opwarmt?

Bekijk ook;

2010

In de jaren 2010 veranderde de opwarming van de aarde van een ietwat abstracte statistiek tot voelbare werkelijkheid. Het is nog maar net begonnen, zeggen de kenners eenstemmig.

Het leek wel oorlog, zeiden de mensen die erbij waren. In Boxtel scheurde het asfalt en werden majestueuze bomen ‘met wortel en al’ uit de grond gerukt. In Vught knapten gasleidingen en ontsnapte een baby aan de dood toen er twee bomen op een huis vielen. In Den Bosch kwam het water omhoog uit de wc’s waardoor winkels en woningen blank kwamen te staan.

Dat was 28 juni 2011, de dag dat het extreemste buienfront ooit in ons land gemeten over Brabant trok. Honderden bomen sneuvelden, straten en tunnels stonden blank. Hulpverleners noemden het een wonder dat er niemand gewond was geraakt. Een zeldzame uitschieter? Op 28 juli 2014 was het weer raak. En op 23 juni 2016 weer. En op 4 juni 2019 dit jaar wéér.

De jaren 2010 waren het decennium waarin klimaatverandering tastbaar werd. Was de opwarming van de aarde voorheen een ietwat abstract begrip, inmiddels vinden wetenschappers overal meetbaar bewijs. Van de smeltende polen tot de opdrogende Amazone en van de westpunt van Antarctica tot winkelcentrum De Helftheuvel in Den Bosch.

In 2010 leek het allemaal nog mee te vallen. Merkwaardig genoeg liep de wereldtemperatuur al een jaar of tien nauwelijks meer verder op, terwijl de uitstoot van broeikasgassen gewoon doorging. Dat kon toeval zijn, een kwestie van de extra energie van de broeikasgassen die tijdelijk ergens anders belandde, zoals een tochtig oud huis ook niet overal gelijkmatig opwarmt als je de verwarming aanzet.

Maar het kon ook betekenen dat er ergens in het klimaat een nog onbekende rem zit, die warmte wegvoert of absorbeert. Misschien werken broeikasgassen uiteindelijk minder hard door in de temperatuur dan in de jaren tachtig en negentig het geval leek, opperden sommigen voorzichtig.

Maar toen kwam 2014. En 2015, 2016 – en de jaren daarna. De wereldtemperatuur schoot verder omhoog. In de grafieken is de ‘pauze’ in de opwarming tussen ongeveer 1998 en 2013 inmiddels niet meer dan een tamelijk onbetekenend kreukeltje in een stijgende temperatuurreeks, met het blote oog zie je het niet eens:

Beeld Berkeley Earth

De opwarming blijft weliswaar iets achter bij de prognoses, maar ligt nog steeds in lijn met wat de klimaatmodellen voorzien. ‘Dat de polen sterker opwarmen, dat de stratosfeer afkoelt, dat er meer waterdamp in de dampkring komt: alles wat men in de jaren zeventig al voorspelde, is in feite uitgekomen’, signaleert Pier Siebesma, hoogleraar aardwetenschap aan de TU Delft.

Waarnemingen (zwart) en prognoses zoals gedaan in 2013. Beeld Climate Lab Book

Intussen veegden diverse grote studies de laatste restjes twijfel van tafel. Want wacht eens: was het in de Middeleeuwen, toen men in Engeland wijn verbouwde en de Vikingen zich vestigden op Groenland, niet net zo warm of zelfs warmer dan nu? Toch niet, bleek afgelopen zomer uit een grote overzichtsstudie. Destijds was de warmte plaatselijk, terwijl de opwarming vandaag de dag overal ter wereld tegelijk toeslaat:

De Romeinse, middeleeuwse en huidige warmte en hun verdeling over de aardbol. Beeld Nature

En is het niet denkbaar dat er ergens in het systeem een nog onontdekte, heel andere aandrijver van de opwarming zit? Reken er niet te hard op: statistische analyses van de temperatuurstijging wijzen uit dat zelfs zo’n ‘onbekende onbekende’ zeer onwaarschijnlijk is. ‘En reken maar dat we ons allemaal gek hebben gezocht naar zo’n extra variabele’, zoals klimaatwetenschapper Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI eerder dit jaar verwoordde, ‘want als je hierin een gat kunt schieten, sta je meteen in Nature.’

Intussen werd het voor het eerst mogelijk om statistiek te bedrijven met het warmere klimaat en afzonderlijke weerincidenten toe te schrijven aan klimaatverandering. Neem de hitte die afgelopen zomer 2019 in heel Europa voor records zorgde en in Nederland het kwik opdreef tot voorbij de symbolische recordhoogte van 40 graden.

Uit een kansanalyse uitgevoerd door een Europees onderzoeksteam blijkt dat zoiets eens in de vijftig jaar kan voorkomen. Maar een eeuw geleden was dat nog eens in de duizenden jaren – zeg maar gewoon: zo goed als uitgesloten.

Of neem het noodweer dat op 28 juli 2014 delen van Noord-Brabant en de Randstad blank zette. Zulke regen komt inmiddels eens in de vijftien jaar voor, becijferde het KNMI, maar in 1951 was die kans eens in de paar honderd jaar. De klimaatverandering heeft een soort dakkapel boven op de weerstatistieken gebouwd.

Neerslagrecords in Nederland, en de kans erop. Beeld KNMI

Een hele trits satellieten, zeeboeien en andere meetapparatuur zorgden intussen voor betere aardwaarnemingen dan ooit. Met als gevolg dat men beter vat kreeg op een aantal belangrijke verschijnselen die tot voor kort ongrijpbaar bleven. Het effect van wolken. De energieopslag in de oceanen.

De smeltsnelheid van de ijskappen. De convectie hoog in de dampkring. ‘De veranderingen komen steeds meer aan het licht’, zegt poolkaponderzoeker Roderik van der Wal van de Universiteit Utrecht. ‘Wat zich tot tien jaar geleden vooral afspeelde in de hoofden van de mensen, zien we nu echt.’

En zichtbaar werd het. Op de Groenlandse ijskap is het massaverlies tegenwoordig twee keer zo groot als tien jaar eerder, wezen de metingen uit. Bij West-Antarctica is het massaverlies zelfs verdrievoudigd. Het zee-ijs dat resteert aan het eind van de zomer op de Noordpool slonk in ongekend tempo, met records in 2012, 2018 en 2019. En de zeespiegelstijging versnelde in de satellietmetingen, van 2,1 millimeter per jaar in de periode 1970-2015 en 3,6 millimeter per jaar voor het tijdvak 2006-2015.

Zo vielen de puzzelstukjes het afgelopen decennium steeds meer op hun plaats. De aarde warmt op in een tijdvak waarin het, afgaand op zaken zoals de zonneactiviteit, eigenlijk juist iets koeler zou moeten worden. En de enige factor die dat redelijkerwijs kan verklaren, is de stuwende hand van de broeikasgassen die de mens heeft losgestookt uit olie en steenkool en indirect uit de bodem.

Beeld Hilde Harshagen

Geconfronteerd met zoveel bewijs begon ook de politiek zowaar enigszins in actie te komen: een mooie belofte hier, een subsidie daar. Dat culmineerde vijf jaar geleden in het klimaatakkoord van Parijs, in feite een belofte om de planeet niet verder op te warmen dan 1,5 graad (we zitten inmiddels op 1,1).

Maar eerlijk is eerlijk, veel kans om dat doel te halen is er niet. Zelfs als alle aan ‘Parijs’ deelnemende landen hun beloften nakomen, zal de wereldtemperatuur naar verwachting zo’n 3 graden oplopen. Dat betekent zoveel als de vernietiging van de ondiepe koralen, uitdroging van grote delen van de Amazone en 275 miljoen mensen die moeten verhuizen voor de stijgende zee, volgens de inzichten die het VN-klimaatpanel IPCC samenbrengt in zijn rapporten.

Om onder de anderhalve graad te blijven, zouden buitensporige maatregelen nodig zijn, zoals vervijfvoudiging van de hoeveelheid kernenergie, massale ondergrondse opslag van CO2 en de beplanting van een gebied zo groot als West-Europa met bos en biogewassen. Een lastige spagaat: we weten dat het klimaat opwarmt door toedoen van de mens, maar een overtuigend antwoord heeft niemand nog gevonden.

Niet vreemd dus dat uitvogelen wat precies de gevolgen van klimaatverandering zijn de grote nieuwe uitdaging is voor veel klimaatwetenschappers. Want hoewel de klimaatmodellen de grote lijnen van de opwarming aardig nabootsen, zijn ze op regionaal niveau nog erg onnauwkeurig: wat gebeurt er met de grote luchtstromingen in de dampkring, wordt het in ons land nou droger of juist steeds natter?

‘Zuid-Europa wordt droger, Noord-Europa natter en wij zitten daar precies tussenin’, schetst klimaatonderzoeker Rob van Dorland van het KNMI. ‘Het blijkt bijzonder moeilijk om greep te krijgen op wat dat voor ons land betekent.’

Om zulke puzzels op te lossen zijn eigenlijk nieuwe modellen nodig, zeggen betrokkenen, die het aardsysteem tot op de kilometer nauwkeurig nabootsen. Maar zulke modellen vergen rekenkracht die er eenvoudigweg nog niet is, alle moderne supercomputers ten spijt.

Kleine lichtpuntjes zijn er intussen ook. Zo daalde de prijs van zonnepanelen sneller dan verwacht, draaiden de eerste windparken subsidievrij en begon de CO2-uitstoot van onder meer Japan, de VS en het Verenigd Koninkrijk zowaar te dalen.

Intussen voorziet het Internationaal Energie Agentschap een stijging van de olieprijs en begint zelfs Koning Steenkool barstjes te vertonen: zo werden er in het Verenigd Koninkrijk dit jaar voor het eerst sinds de 19de eeuw twee weken lang geen kolen verstookt. Misschien heeft ook verduurzaming ‘omslagpunten’ waarboven alles opeens sneller en soepeler verloopt, signaleerde een studie eerder dit jaar.

Maar misschien nog belangrijker is de aanpassing door de mens. Toen Europa in 2003 werd getroffen door een hevige hittegolf, kostte dat in Frankrijk alleen al 15 duizend mensen vroegtijdig het leven. Voor de recordhittegolf van afgelopen juli staat dat aantal op 868: nog steeds schokkend, maar toch liefst 95 procent minder dan vijftien jaar geleden.

Ook voor bosbranden, overstromingen, stormen, extreme neerslag en ander klimaatgerelateerd onheil is dat de trend. Meer voorvallen, maar minder schade, gewonden en sterfte – domweg omdat waarschuwingscodes, voorzorgsmaatregelen en bouwaanpassingen helpen. De veerkracht van de mens is misschien wel de belangrijkste variabele die in de klimaatgrafieken ontbreekt.

Niet dat we er daarmee zijn. Op het oog ingeschat passeren we rond 2040 de anderhalve graad opwarming en rond het jaar 2070 de twee – de grens die niemand zegt te willen passeren. Het verhaal van de mens die zijn planeet opwarmde, is nog maar net begonnen.

Meer klimaatverandering

Het klimaat, vijftig jaar later: een min of meer hoopgevend bericht uit 2069

Loopt het wel zo mis met het klimaat als het lijkt? Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans blikt terug vanuit het jaar 2069 – en ziet dat de schade eigenlijk best meevalt.

Duidelijker wordt het niet: de klimaatverandering van nu is uniek

Twijfelen of de mens het klimaat wel opwarmt, is nu toch echt een achterhoedegevecht geworden. Een reeks nieuwe analyses laat geen spaan heel van het argument dat klimaatverandering van alle tijden is.

Warmt CO2 het klimaat echt wel op?

We vroegen ons af: wat klopt er al dan niet van drie knellende vragen die klimaatsceptici vaak stellen?

Wat hebben we geleerd? 16 wetenschappelijke lessen uit het afgelopen decennium

Het klimaat begint voelbaar te veranderen en insecten leggen massaal het loodje. Traditiegetrouw zetten we aan het eind van elk jaar de opmerkelijkste lessen op een rij – deze keer blikken we meteen maar terug op het hele decennium. Er is ook vrolijker nieuws: de duurzame revolutie komt op gang, traumatherapie werkt echt en we gaan niet meer dood aan ziekten die tien jaar geleden nog fataal waren. Bekijk hier de zestien lessen.

Hitterecords, lichtende nachtwolken en tornado’s: 2019 was uniek weerjaar NOS 26.12.2019

2019 in top vijf warmste jaren ooit gemeten AD 26.12.2019

lees: Britse koningin onder de indruk van jonge klimaatactivisten NU 25.12.2019

lees: 2019 het weer in Nederland: heet en nat, maar niet nat genoeg RTL 22.12.2019

lees: Zacht winterweer: hooikoorts tijdens kerst AD 21.12.2019

lees: Winter? Hoogste temperatuur op 20 december ooit gemeten AD 20.12.2019

lees: 15 graden in december: het is hier morgen warmer dan in Madrid AD 16.12.2019

Dossier klimaat NU

dossier “Klimaatmaatregelen”AD

lees: kamerbrief over uitvoering urgenda-vonnis 28.06.2019

lees: kamerbrief-voorstel-voor-een-klimaatakkoord 28.06.2019

lees: klimaatakkoord 28.06.2019

lees: Het Klimaatakkoord in (meer dan) 70 vragen 28.06.2019

Zie ook: Klimaatspanningen niet alleen in de Tweede kamer opgelopen

Zie ook: Klimaatmars 10.03.2019 van de Dam naar Museumplein Amsterdam – terugblik

Zie ook: Klimaatdemonstratie 07.02.2019 op het Malieveld – terugblik

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 4

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 3

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 2

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 1

Zie ook: 2019 – Het jaar van de waarheid voor kabinet Rutte 3

Stikstof: geduld oppositie raakt op, dit besloot het kabinet tot nu toe

NU 10.02.2020 Het is inmiddels bijna negen maanden geleden dat de Raad van State oordeelde dat het stikstofbeleid de Natura 2000-gebieden volgens Europese regels onvoldoende beschermt. Vorige week kondigde het kabinet langverwachte maatregelen aan, maar oppositiepartijen en belangenclubs zijn ontevreden over de aanpak. Wat is er tot nu toe afgesproken?

Waar minister Carola Schouten, als landbouwminister coördineert zij de stikstofaanpak, en premier Mark Rutte waarschuwen dat een simpele en snelle oplossing voor de stikstofcrisis niet bestaat, wordt de oppositie steeds ongeduldiger.

Enkele partijen vinden het beleid te langzaam en te weinig. GroenLinks werkt daarom zelf aan een stikstofwet. Ook belangenorganisaties Bouwend Nederland, MKB-Nederland en verschillende natuurorganisaties steunen voor een deel dit initiatief.

De PVV is juist van mening dat er helemaal geen probleem met stikstof is. Ook die partij komt met een eigen wet, maar dan met de strekking om even helemaal geen maatregelen te nemen.

Wat heeft het kabinet tot nu toe besloten? Een overzicht:

Spoedwet met veel tegenzin goedgekeurd door parlement

Na veel overleg en een lijvig advies van de Commissie-Remkes, kondigt het kabinet de eerste maatregelen aan die vooral de woning- en wegenbouw weer op gang moeten krijgen. Veel projecten liggen sinds de Raad van State-uitspraak noodgedwongen stil en nieuwe bouwvergunningen worden nauwelijks afgegeven.

Omdat er haast is, bouwbedrijven komen in de financiële problemen en dijken moeten worden verstevigd, komt het kabinet met een spoedwet die nog net voor de Kerst door het parlement wordt aangenomen.

Zo worden er voorbereidingen getroffen voor een drempelwaarde. Zo kunnen bouwvergunningen voor projecten die onder een bepaalde stikstofnorm blijven direct worden afgegeven.

Wat valt er nog meer onder de spoedwet

  • Het veevoer wordt aangepast zodat er minder eiwitten in zitten. Overtollig eiwit zorgt namelijk voor extra stikstofuitstoot dat via de mest naar buiten komt.
  • De maximumsnelheidsverlaging op alle snelwegen gaat overdag naar 100 kilometer per uur. In maart worden de verkeersborden aangepast.

Het zijn allemaal maatregelen die de stikstofuitstoot op de korte termijn verlagen. Die zogenoemde ‘stikstofwinst’ gaat voor het grootste gedeelte naar de bouw, een kleiner deel gaat naar natuurherstel.

Opkopen en verduurzamen boerenbedrijven

Nu de bouwsector voorlopig is gered, denkt het kabinet na over maatregelen voor de lange termijn.

Die komen begin februari. Het kabinet maakt dan bekend dat er geld beschikbaar komt om boerenbedrijven die dichtbij Natura 2000-gebieden staan en veel stikstof uitstoten, worden opgekocht. Het gaat om de zogenoemde ‘piekbelasters’. Het opkopen gebeurt op vrijwillige basis.

Er komt ook geld voor boeren die willen blijven. Zij krijgen hulp om hun stallen te verduurzamen en te innoveren.

Dan is er nog het opkoopprogramma voor de varkenshouderij. Die maatregel bestond al lang voor de Raad van State-uitspraak en is eigenlijk vooral bedoeld om stankoverlast tegen te gaan. Maar omdat het opkopen van varkensboeren ook helpt bij het verlagen van de stikstofuitstoot, wordt de maatregel betrokken in het totaalplaatje.

77

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?

Wat kosten al die stikstofmaatregelen?

Het kabinet maakt eenmalig 522 miljoen euro vrij om stikstofcrisis aan te pakken.

Het grootste gedeelte, 350 miljoen euro, is bestemd voor de opkoop van boerenbedrijven. De overige 172 gaat naar de verduurzaming en innovatie van stallen. Dat is allemaal nog lang niet genoeg, maar dit is waar de boeren het voor nu mee moeten doen.

Voor de sanering van de varkenshouderij was in het regeerakkoord al 180 miljoen euro gereserveerd. De regeling blijkt alleen zo populair, dat het bedrag hoger uitvalt. Het kabinet belooft die extra kosten te zullen betalen.

Alle extra, nog niet bekende kosten – en die zijn er – worden allemaal opgenomen in de Voorjaarsnota die medio mei naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Wat staat er nog te gebeuren?

Met deze maatregelen is het kabinet er nog lang niet. Er staat dan ook nog veel op de agenda voor de komende tijd.

Zo komt er een fonds dat boeren moet ondersteunen in de omschakeling naar kringlooplandbouw. Hoe dat fonds er precies uit komt te zien, is nog niet duidelijk. Is er sprake van subsidie of komt er een vorm van overheidsfonds? Die vraag blijft onbeantwoord.

Er komen nog afspraken over extern salderen, een middel voor bedrijven om extra stikstof uit te stoten en dat elders te compenseren.

De natuur moet door alle stikstofuitstoot versterkt en verbeterd worden. De precieze aanpak en het bijbehorende kostenplaatje wordt naar verwachting dit voorjaar bekendgemaakt.

Verder komt het kabinet nog met een reactie op het recente advies van de al eerder genoemde Commissie-Remkes over de luchtvaart. In dat advies staat dat de luchtvaart alleen kan groeien, als stikstofuitstoot in die sector omlaag gaat. Dat kan gevolgen hebben voor de voorgenomen groei van Schiphol en de opening van Lelystad Airport.

Remkes komt dit voorjaar met nog twee stikstofadviezen: voor de industrie en scheepvaart en voor maatregelen voor de langere termijn.

Zie ook: Commissie-Remkes: Lelystad Airport alleen open bij lagere stikstofuitstoot

Lees meer over: Politiek  Stikstofuitspraak

Stikstof: geduld oppositie raakt op, wat het kabinet tot nu toe besloot

MSN 10.02.2020 Het is inmiddels bijna negen maanden geleden dat de Raad van State oordeelde dat het stikstofbeleid de Natura 2000-gebieden volgens Europese regels onvoldoende beschermt. Vorige week kondigde het kabinet langverwachte maatregelen aan, maar oppositiepartijen en belangenclubs zijn ontevreden over de aanpak. Wat is er tot nu toe afgesproken?

Waar minister Carola Schouten, als landbouwminister coördineert zij de stikstofaanpak, en premier Mark Rutte waarschuwen dat een simpele en snelle oplossing voor de stikstofcrisis niet bestaat, wordt de oppositie steeds ongeduldiger.

Enkele partijen vinden het beleid te langzaam en te weinig. GroenLinks werkt daarom zelf aan een stikstofwet. Ook belangenorganisaties Bouwend Nederland, MKB-Nederland en verschillende natuurorganisaties steunen voor een deel dit initiatief.

De PVV is juist van mening dat er helemaal geen probleem met stikstof is. Ook die partij komt met een eigen wet, maar dan met de strekking om even helemaal geen maatregelen te nemen.

Wat heeft het kabinet tot nu toe besloten? dit besloot het kabinet tot nu toe

Een overzicht:

Spoedwet met veel tegenzin goedgekeurd door parlement

Na veel overleg en een lijvig advies van de Commissie-Remkes, kondigt het kabinet de eerste maatregelen aan die vooral de woning- en wegenbouw weer op gang moeten krijgen. Veel projecten liggen sinds de Raad van State-uitspraak noodgedwongen stil en nieuwe bouwvergunningen worden nauwelijks afgegeven.

Omdat er haast is, bouwbedrijven komen in de financiële problemen en dijken moeten worden verstevigd, komt het kabinet met een spoedwet die nog net voor de Kerst door het parlement wordt aangenomen.

Zo worden er voorbereidingen getroffen voor een drempelwaarde. Zo kunnen bouwvergunningen voor projecten die onder een bepaalde stikstofnorm blijven direct worden afgegeven.

Het zijn allemaal maatregelen die de stikstofuitstoot op de korte termijn verlagen. Die zogenoemde ‘stikstofwinst’ gaat voor het grootste gedeelte naar de bouw, een kleiner deel gaat naar natuurherstel.

Opkopen en verduurzamen boerenbedrijven

Nu de bouwsector voorlopig is gered, denkt het kabinet na over maatregelen voor de lange termijn.

Die komen begin februari. Het kabinet maakt dan bekend dat er geld beschikbaar komt om boerenbedrijven die dichtbij Natura 2000-gebieden staan en veel stikstof uitstoten, worden opgekocht. Het gaat om de zogenoemde ‘piekbelasters’. Het opkopen gebeurt op vrijwillige basis.

Er komt ook geld voor boeren die willen blijven. Zij krijgen hulp om hun stallen te verduurzamen en te innoveren.

Dan is er nog het opkoopprogramma voor de varkenshouderij. Die maatregel bestond al lang voor de Raad van State-uitspraak en is eigenlijk vooral bedoeld om stankoverlast tegen te gaan. Maar omdat het opkopen van varkensboeren ook helpt bij het verlagen van de stikstofuitstoot, wordt de maatregel betrokken in het totaalplaatje.

Wat kosten al die stikstofmaatregelen?

Het kabinet maakt eenmalig 522 miljoen euro vrij om stikstofcrisis aan te pakken.

Het grootste gedeelte, 350 miljoen euro, is bestemd voor de opkoop van boerenbedrijven. De overige 172 gaat naar de verduurzaming en innovatie van stallen. Dat is allemaal nog lang niet genoeg, maar dit is waar de boeren het voor nu mee moeten doen.

Voor de sanering van de varkenshouderij was in het regeerakkoord al 180 miljoen euro gereserveerd. De regeling blijkt alleen zo populair, dat het bedrag hoger uitvalt. Het kabinet belooft die extra kosten te zullen betalen.

Alle extra, nog niet bekende kosten – en die zijn er – worden allemaal opgenomen in de Voorjaarsnota die medio mei naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Wat staat er nog te gebeuren?

Met deze maatregelen is het kabinet er nog lang niet. Er staat dan ook nog veel op de agenda voor de komende tijd.

Zo komt er een fonds dat boeren moet ondersteunen in de omschakeling naar kringlooplandbouw. Hoe dat fonds er precies uit komt te zien, is nog niet duidelijk. Is er sprake van subsidie of komt er een vorm van overheidsfonds? Die vraag blijft onbeantwoord.

Er komen nog afspraken over extern salderen, een middel voor bedrijven om extra stikstof uit te stoten en dat elders te compenseren.

De natuur moet door alle stikstofuitstoot versterkt en verbeterd worden. De precieze aanpak en het bijbehorende kostenplaatje wordt naar verwachting dit voorjaar bekendgemaakt.

Verder komt het kabinet nog met een reactie op het recente advies van de al eerder genoemde Commissie-Remkes over de luchtvaart. In dat advies staat dat de luchtvaart alleen kan groeien, als stikstofuitstoot in die sector omlaag gaat. Dat kan gevolgen hebben voor de voorgenomen groei van Schiphol en de opening van Lelystad Airport.

Remkes komt dit voorjaar met nog twee stikstofadviezen: voor de industrie en scheepvaart en voor maatregelen voor de langere termijn.

Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat ANP

Kabinet overlegt met Urgenda over verlaging CO2-uitstoot

NOS 07.02.2020 Het kabinet heeft vanmorgen met directeur Minnesma van stichting Urgenda gesproken over uitvoering van het zogenoemde Urgenda-vonnis. Het was volgens minister Wiebes een heel plezierig gesprek.

In december oordeelde de Hoge Raad dat de uitstoot van broeikasgassen voor het einde van dit jaar ten minste 25 procent omlaag moet ten opzichte van 1990, zoals Urgenda heeft geëist

Wiebes zegt dat het kabinet nu vaker met Minnesma om de tafel wil. Hij noemt de uitvoering van het vonnis een buitengewoon grote opdracht. “Maar er is een vonnis, dus daar moet ik me natuurlijk wel aan houden.”

‘Energierekening omlaag’

Hij zegt dat het kabinet en Urgenda samen kijken naar “maatregelen die voor Nederlanders prettig zijn en die tegelijkertijd CO2 besparen”.

Welke dat zijn, staat nog niet vast. “Maar we zien dat er allerlei maatregelen denkbaar zijn die de energierekening omlaag kunnen krijgen, en dat vindt iedereen natuurlijk prettig.”

Het kabinet had vanmorgen ook overleg met boerenorganisaties over de stikstofcrisis,

Bekijk ook;

 

Rijk en provincies streven naar circa 185 miljoen nieuwe bomen in 2030

NU 05.02.2020 In 2030 moet er in Nederland 10 procent meer bos zijn, vinden landbouwminister Carola Schouten en de provincies. In een brief aan de Tweede Kamer zetten ze hun visie voor een nieuwe bossenstrategie uiteen.

Een uitbreiding van het Nederlandse bosgebied met ongeveer 37.000 hectare is volgens Schouten nodig om onder meer afspraken in het Klimaatakkoord na te komen. Nederland moet de totale CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent verminderd hebben ten opzichte van 1990.

Bossen nemen CO2 op en kunnen daarom volgens experts een belangrijke bijdrage leveren in de strijd tegen klimaatverandering.

In nieuw Nederlands bosgebied staan op 1 hectare doorgaans ongeveer vijfduizend bomen, laat Staatsbosbeheer-woordvoerder Imke Boerma weten. Het gaat daarom om ongeveer 185 miljoen nieuwe bomen.

De Kamerbrief van Schouten betreft een eerste visie, die uiteindelijk moet leiden tot een volwaardige bossenstrategie. De stap is van belang, omdat Nederland sinds 1986 geen landelijke visie voor bossen heeft gehad, zegt woordvoerder Boerma.

Ook buiten natuurgebied komt bos

Schouten en de provincies willen al die nieuwe bomen onderbrengen binnen bestaande natuurgebieden, maar ook daarbuiten. Nieuw bos moet gecombineerd worden met andere functies, zoals het opwekken van energie of landbouw. Daarbij moeten bossen bestendiger gemaakt worden tegen klimaatverandering én moet de biodiversiteit vergroot worden. In landelijke gebieden komen volgens de plannen meer struiken, heggen en houtwallen.

“Wij zijn blij dat de regie wordt genomen om meer bossen te planten en duurzaam met hout om te gaan”, zegt Boerma. Hij wijst erop dat Nederland wat betreft bebossing achterligt op onze buurlanden. “De landen om ons heen hebben ongeveer 30 procent bos, terwijl wij al jaren op 10 procent zitten.”

Bossen aanplanten op koeienweiden en kippenuitlopen

“Eigenlijk ben ik heel tevreden met deze visie”, zegt Bas Lerink, onderzoeker Europees bos aan Wageningen University & Research. “Als je kijkt naar de extreme claim op ruimte die er in Nederland ligt, dan is dit een hele mooie stap.”

“Het is ook absoluut nodig, gezien de problemen die het bos al heeft”, voegt hij toe. “Door klimaatverandering is er bijvoorbeeld nu al veel sterfte onder Nederlandse bomen.”

Lerink is positief over het combineren van bos met andere functies. “Denk aan nieuw bos op koeienweiden, kippenuitlopen en langs infrastructuur. Dit is extra interessant, omdat de oude functies van dat gebied dan behouden worden. Ook hoeven andere vormen van natuur dan niet verder in te krimpen.”

Hout kan plastic en beton vervangen

In de visie staat dat er ruimte moet zijn voor een lichte stijging van de houtkap. Duurzaam gebruik van hout, zoals het bouwen van huizen, krijgt dan wel de voorkeur.

“Dit is een van de andere belangrijke manieren waarop klimaatverandering tegengegaan kan worden met bomen”, zegt Lerink. “Hout houdt CO2 vast, ook na de kap. Wanneer het dan vervuilende materialen zoals beton of plastic vervangt, is dat helemaal mooi.”

“Er wordt al gezegd dat dit het decennium van het bos wordt: het houten decennium”, voegt hij toe. “Vanaf 2020 komt er veel meer focus op bosuitbreiding, omdat er weinig nadelen aan kleven en mensen er positief naar kijken.”

Zie ook: Bomen planten en nog vier opties voor CO2-opslag: geen magische knop

Lees meer over:  Klimaat Binnenland

Van depressie tot akkoord: zo zag dit ‘klimaatdecennium’ eruit

NOS 29.12.2019 In 2010 kregen we in de winkel nog een gratis plastic tasje, reden er nauwelijks elektrische auto’s rond en hadden we van ‘klimaatspijbelaars’ nog nooit gehoord.

Inmiddels zijn we tien jaar verder. Een decennium met nieuwe klimaatconferenties, drukbezochte klimaatmarsen en blijvende klimaatscepsis.

Zo kwam het klimaat de afgelopen tien jaar in het nieuws

Over één ding zijn de meeste mensen het wel eens: een van de belangrijkste sleutelmomenten op het gebied van het klimaat vond plaats in 2015 in Parijs. Daar sloten 195 landen een mondiaal akkoord over klimaatverandering, waarin ze afspraken de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden (het liefst zelfs tot 1,5 graad).

‘Klimaatdepressie’

Hoewel aanvankelijk nog maar langzaam leek door te dringen hoe groot de consequenties ervan waren, werd het akkoord van Parijs al meteen ‘historisch’ genoemd. En dat terwijl we dit decennium begonnen met depressieve onderhandelaars die nergens meer in geloofden, vertelt klimaatbeleidsonderzoeker Heleen de Coninck van de Radboud Universiteit.

“Nadat de klimaattop in Kopenhagen eind 2009 was mislukt, zag je dat de aandacht voor het klimaat even helemaal weg was. De onderhandelaars waren zo teleurgesteld, er trad een soort algehele klimaatdepressie in. En daardoor dachten veel mensen: we kunnen er blijkbaar niks aan doen.”

Breuk

Toch stond het denken over het klimaat in die periode niet stil. Zo werd in Nederland in 2013 het Energieakkoord gesloten, met afspraken over bijvoorbeeld oude kolencentrales (die moeten weg) en windparken (die moeten er juist bij).

Ed Nijpels, die in de jaren 80 milieuminister was, zag toe op de naleving van het Energieakkoord. “Het akkoord vormde een doorbraak in het denken over het klimaat”, zegt hij er nu over. “Een breuk in het tot dan toe warrige en inconsistente energiebeleid dat Nederland voerde. De urgentie werd tot dan toe niet gevoeld, het klimaat stond helemaal niet op de agenda.” (Urgenda)

NOS

In de tweede helft van dit decennium kregen we in Nederland een Klimaatwet, een Klimaatakkoord en vorige maand voor het eerst een nationale Klimaat- en Energieverkenning.

Duurzaamheidsorganisatie Urgenda dwong de Nederlandse Staat om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, we zagen verschillende klimaatmarsen en tienduizenden klimaatspijbelaars. Het moge duidelijk zijn: het klimaat heeft de politieke en maatschappelijke agenda inmiddels wel bereikt.

Hete zomers en meer aardbevingen

Volgens onderzoeker De Coninck komt dat door een combinatie van factoren. “De wetenschappelijke zekerheid neemt toe, maar mensen zien klimaatverandering ook bevestigd in hun eigen omgeving.” Ze doelt op de afgelopen twee hete zomers in Nederland. “Die zijn geen signaal voor klimaatverandering, want het klimaat is het gemiddelde weer over dertig jaar. Maar door die hete zomers zijn mensen wel vaker gaan denken: er is misschien iets aan de hand.”

Ook de toename van aardbevingen in Groningen heeft meegespeeld, zegt De Coninck. “Die komen natuurlijk niet door klimaatverandering, maar hebben wel heel veel invloed gehad op de rol van gas in Nederland. Gas was altijd onaantastbaar. Maar nu werd het uitfaseren van gas bespreekbaar in de politiek.”

“Je kunt er beter met de vrouw van je vriend vandoor gaan dan met zijn auto”, aldus oud-milieuminister Ed Nijpels (VVD)

Met de aandacht voor het klimaat nam ook de weerstand toe. Want al die klimaatplannen kosten geld, en wie gaat dat betalen? Hoe moet dat straks zonder gasfornuis? En mogen we straks nog wel vlees eten of autorijden?

Oud-VVD-minister Nijpels haalt een van zijn stokpaardjes van stal: “Je kunt er beter met de vrouw van je vriend vandoor gaan dan met zijn auto.” Klimaatmaatregelen op het gebied van automobiliteit liggen gevoelig, zegt hij. “Dat was dertig jaar geleden zo en nu nog steeds. Hetzelfde geldt voor duurzame investeringen in je eigen huis. Dat moet je wel kunnen betalen.”

Over de kosten van het verduurzamen van je woning doen verschillende cijfers de ronde. Hoe zit het? Lees erover in dit artikel.‘Geldklopperij’

De betaalbaarheid van klimaatmaatregelen staat in de politiek regelmatig ter discussie. Volgens Thierry Baudet van Forum voor Democratie kosten de geplande maatregelen “astronomisch” veel geld, terwijl ze “niet-renderend” zijn. PVV-leider Geert Wilders spreekt van “ideologische geldklopperij“.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) berekende eerder dit jaar dat de extra kosten van het (toen nog concept-)klimaatakkoord oplopen tot bijna 2 miljard per jaar in 2030. De kosten van het definitieve akkoord liggen waarschijnlijk iets hoger, voegde het PBL daar in november aan toe.

‘Banger voor klimaatverandering’

Volgens onderzoekers van demografisch instituut NIDI is het aantal klimaatsceptici in Nederland het afgelopen decennium afgenomen. Vond in 2009 nog bijna een kwart van de Nederlanders de verhalen over klimaatverandering sterk overdreven, in 2018 was dat gedaald tot 11 procent.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat het aantal mensen dat zich zorgen maakt over de opwarming van de aarde in die periode juist is toegenomen van 35 naar 58 procent. Recent onderzoek van de Europese Investeringsbank geeft eenzelfde beeld: bijna de helft van de 30.000 ondervraagden gaf aan banger te zijn voor klimaatverandering dan voor baanverlies of een terroristische aanslag.

Verbeterpunten

Volgens hoogleraar Linda Steg, die aan de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek doet naar het milieugedrag van consumenten, gelooft maar 2 procent van de inwoners van Europa dat klimaatverandering niet bestaat. Ze baseert zich op een groot onderzoek waaraan zij met andere Europese collega’s werkte. “Hetzelfde aantal zegt dat wij mensen er niets mee te maken hebben.”

Volgens Steg is het draagvlak voor klimaatmaatregelen veel groter dan gedacht. Maar er zijn nog wel verbeterpunten, ziet ze. “Voor draagvlak is het bijvoorbeeld belangrijk dat de kosten en baten eerlijk zijn verdeeld. En dat mensen het gevoel hebben dat ze inspraak hebben. Dat kan beter.”

Klimaatpanel

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de VN verzamelt en beoordeelt alle wetenschappelijke klimaatkennis. Sinds 2018 publiceerde het IPCC daar drie rapporten over, de laatste ging over de zeespiegel (conclusie: die stijgt sneller dan verwacht).

Wie zegt er eigenlijk dat de aarde opwarmt?

Bekijk ook;

Minister Schouten heeft het zwaar met stikstofcrisis: ’Nauwelijks ontspanning’

Telegraaf 21.12.2019 Minister Carola Schouten (Landbouw) zegt het zwaar te hebben met de stikstofcrisis. Zij is binnen het kabinet verantwoordelijk voor de afhandeling van de stikstofproblemen.

„Aan ontspanning kom ik nauwelijks toe. Ik ben deze weken zo met stikstof bezig. Ik merk dat het mentaal heel zwaar is. Het risico is dat ik het overzicht kwijtraak”, aldus Schouten in het AD.

Moeite met beslissingen

Ze zegt soms moeite te hebben met de beslissingen die ze moet nemen, „omdat ik het nooit echt goed kan doen. Dan kies ik het minst kwade. Dat zijn momenten waarop ik het zwaar heb.”

BEKIJK MEER VAN; milieu overheid landbouw Carola Schouten Den Haag Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Schouten is ‘zó met stikstof bezig’: Aan ontspanning kom ik nauwelijks toe

AD 21.12.2019 We blikken dagelijks terug of kijken vooruit met twintig verhalen. Deze keer: Carola Schouten. Sinds twee maanden komt de minister thuis in een leeg huis. Dat valt haar soms zwaar. In het tumult van de stikstofcrisis snakt ze naar tijd met de mensen van wie ze houdt.

De laatste maanden werkt ze bijna dag en nacht. Carola Schouten (42) is chef stikstof van het kabinet. Als vicepremier en minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit moet ze een oplossing vinden voor de crisis waarin het land afgelopen mei terechtkwam. De Raad van State zette een streep door het vergunningenbeleid van de overheid: met de natuur werd te weinig rekening gehouden, en dat is illegaal.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Nu staat Schouten soms lijnrecht tegenover boeren die vrezen dat zij hun bedrijf moeten opdoeken. De mest van Nederlandse boerderijen zorgt voor bijna de helft van de schadelijke stikstofneerslag in de natuur. ‘Met Carola aan de macht wordt elke boer verkracht’, stond deze week op een protestbord op een van de honderden tractoren die het verkeer ontregelden.

,,Die nare teksten, daar kan ik wel tegen’’, zegt Schouten op haar werkkamer in Den Haag. ,,Daar lig ik niet wakker van. Ik snap wel dat er boosheid is. Ik ben niet boos over hun boosheid, integendeel. Ik zie vooral uitingen van onzekerheid. Boeren vragen zich af hoe hun toekomst eruit ziet. Ze weten niet of hun kinderen het bedrijf wel kunnen overnemen. Ik zou niets liever willen dan die onzekerheid wegnemen.’’

Dat het kabinet de portemonnee trekt voor stikstofarm veevoer, stalsubsidies en regelingen om boeren uit te kopen, staat vast. Maar hoe die regelingen er precies uit gaan zien, is nog onbekend. ,,We zetten nu stappen in dit dossier, maar we zijn er nog niet’’, zegt Schouten. ,,Ik denk dat het helpt als steeds duidelijker wordt wat we aan het doen zijn. Dat we dit écht met het oog op de boeren doen. Ik hoop dat we de onrust volgend jaar kunnen wegnemen.’’

2019: stikstofcrisis

Op 29 mei verraste de Raad van State het kabinet met een vernietigende uitspraak over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Opeens kon voor allerlei projecten geen vergunning meer worden afgegeven. Volgens de rechter moet de natuur in Nederland eerst herstellen, voordat méér stikstof mag worden uitgestoten. Critici vonden het te lang duren voordat verantwoordelijk minister Schouten maatregelen aankondigde.

2020: duurzaam

In maart gaat de maximumsnelheid op snelwegen overdag omlaag naar 100 kilometer per uur, om de woningbouw in Nederland vlot te trekken. Ook de landbouw moet veranderen, vindt minister Schouten. ,,De Nederlandse boer is innovatief en heeft altijd voorop gelopen. Ik wil dat de boer voorop blijft lopen, maar dan met een duurzame manier van produceren. Meer in balans met het milieu en de natuur.’’

Met hun tractoren leggen de boeren het land grotendeels lam. Zit er wat u betreft een grens aan de acties?
,,Je mag je stem laten horen, dat is een groot recht in Nederland. Maar besef wel dat je anderen met je acties kan schaden. Met het blokkeren van distributiecentra of supermarkten kun je draagvlak verliezen, het schaadt je eigen zaak. De actievoerders moeten ervoor zorgen dat ze die lijn niet oversteken.’’

Het is verboden om met een tractor op de snelweg te rijden. Daar hebben veel mensen last van. Waarom zegt u daar niet wat van?
,,Ja, maar daar geldt wel: hoe massaal en hoe lang? Daarin zitten nuanceverschillen. Als men een stukje de snelweg opgaat, en ook weer eraf, dan is dat wat anders dan dat je uren op de snelweg rijdt en het hele land lamlegt. Daar zit een verschil in weging in. De ordediensten proberen daar verstandig mee om te gaan. In het algemeen geldt volgens mij dat je ervoor moet zorgen dat je de sympathie van de mensen niet verliest.’’

© Pim Ras

Bent u zelf bedreigd?
,,Ik spreek nooit over dat soort zaken. Dat is beleid, om daar niets over te zeggen.’’

U bent een Brabantse boerendochter. Toen u 9 jaar oud was, overleed uw vader bij een ongeluk op de boerderij. Denkt u de laatste tijd vaker aan hem?
,,Nee. Ik denk sowieso wel aan hem, maar niet in relatie tot mijn werk. Het is niet zo dat ik steeds denk: wat zou hij ervan vinden? Ik weet wel hoe dingen kunnen landen op een boerenbedrijf. Toen ik jong was, werd het melkquotum ingevoerd.

Dat gaf ook veel onzekerheid. Ik kan me herinneren dat mijn vader daar met andere boeren over sprak in studieclubjes. Dat boeren met nieuwe regels werden geconfronteerd, had een enorme impact op hun leven. Ook bij ons lag het vraagstuk op tafel: gaan we grote investeringen in onze stal doen om het bedrijf te kunnen voortzetten? Die vraag speelde na het overlijden van mijn vader mee bij het besluit om de boerderij te verkopen.’’

Was dat een ingrijpend besluit?
,,Na het overlijden van mijn vader hielpen mijn zussen en ik nog een paar jaar om de boerderij draaiende te houden. Meehelpen met melken, de melktank schoonmaken, hokken uitmesten, het voer aanvegen. Ik heb een oudere zus en een jonger zusje. Wij hadden alle drie niet de behoefte om het bedrijf over te nemen. Ik was 14 jaar, onze moeder was op dat moment ziek. Na lange gesprekken besloten we te stoppen. Er was geen opvolger.’’

Kunt u zich voorstellen dat boeren niet willen stoppen?
,,Ja, zeker. Daar spelen allerlei gedachten en gevoelens bij. Daar beslis je niet in een dag over. Het is ook niet alsof je even van baan wisselt. Het is meer dan dat. Mensen wonen op een boerderij, leven er, het zit soms generaties in de familie. Ook mijn leven speelde zich lang af op die boerderij. Na de verkoop ben ik nooit meer terug geweest. Ik rijd er nog wel eens langs. Maar het is nu mijn herinnering, hoe het was. Zo is het goed.’’

De stikstofcrisis slokt al uw tijd op. Wat doet u om te ontspannen?
,,Aan ontspanning kom ik nauwelijks toe. Vrienden hebben mij wel eens meegesleurd om wat te gaan drinken. Veel meer is er sinds de zomer niet gebeurd. Ik heb een stapel boeken liggen die ik graag wil lezen. Ik begin er soms wel aan, maar ik merk dat ik niet de concentratie heb om het uit te lezen. Ik ben deze weken zó met stikstof bezig.

Ik merk dat het mentaal heel zwaar is. Het risico is dat ik het overzicht kwijt raak. Ik mis de momenten om er even boven te gaan hangen, momenten waarop ik met mensen spreek en nieuwe inzichten krijg, werkbezoeken. Ik heb dat nodig om de grote lijnen te zien en creatieve inzichten te krijgen.’’

Door de blokkade van vorige week vrijdag van Eindhoven Airport en de aankondiging distributiecentra te willen treffen, dreigen de boeren de sympathie van veel Nederlanders te verliezen…

Valt het ministerschap u zwaar?
,,Ik ken wel momenten van zwaarmoedigheid. Omdat ik de verantwoordelijkheid echt voel. Omdat de keuzes die ik maak, impact hebben op gezinnen. Ik moet afwegingen maken waarbij ik het eigenlijk nooit echt goed kan doen. Dan kies ik het minst kwade. Dat zijn wel momenten waarop ik het zwaar heb. Ik kijk daarom uit naar de kerstvakantie. Ik snak wel naar rust en reflectie. En vooral naar tijd met de mensen van wie ik hou.’’

U heeft geen relatie en uw enige zoon is sinds kort het huis uit. Hoe is het dan om na een lange werkdag thuis te komen?
,,Mijn zoon is 18 jaar, hij studeert en is in oktober op zichzelf gaan wonen. Om eerlijk te zijn heb ik wel een klein beetje last van het legenestsyndroom. Het was toch wel fijn om, als je thuiskomt, even zijn verhalen te horen.

Over waar hij mee bezig is: een totale andere wereld dan de mijne. Dat mis ik nu wel. Maar ik heb de deal met hem dat hij op zondag bij mij komt. Hij heeft geen televisie in zijn nieuwe huis, dus dan kan hij bij mij op de bank sport kijken. Ik kook dan voor hem. Hollandse pot, zijn lievelingskostje. Dan sta ik gewoon gehaktballen te draaien.

Wij zijn altijd met z’n tweetjes geweest. Daardoor hebben we een bijzondere band. Hoe druk ik het ook heb, als hij één krimp geeft, laat ik alles uit mijn handen vallen en ga ik naar hem toe.’’

Marjan Minnesma (rechts) wordt gefeliciteerd met het arrest van de Hoge Raad. De Nederlandse overheid móet meer maatregelen nemen om de uitstoot van broeikasgassen terug tet dringen. © EPA

Kwart minder CO2 in 2020, volgens Urgenda kan het nog

AD 21.12.2019 Nederland heeft nog één jaar om aan de vereiste 25 procent minder CO2-uitstoot te voldoen. Het kan nog. Eén kolencentrale dicht en tientallen kleine maatregelen, en we zijn er.

Althans, dat stelt Urgenda-directeur Marjan Minnesma. Ze werd gisteren bij het verlaten van de Hoge Raad door tientallen sympathisanten toegejuicht als een popster. Vier jaar na de eerste juridische overwinning is Urgenda geen groep milieugekkies meer, maar een duurzaamheidsorganisatie die tot aan de hoogste rechter gelijk krijgt.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lees meer

Haar fans en andere milieuorganisaties zijn door het dolle heen. De Hoge Raad stelt dat ‘de levens, het welzijn en de leefomgeving van velen worden bedreigd’ en dat het kabinet daarom maatregelen móet nemen om de reductie broeikasgas CO2 alsnog te halen. De redenering van het kabinet dat de politiek over het tempo van de maatregelen gaat en niet de rechter, hield geen stand.

Minister Wiebes van Klimaat schreef deze week aan de Kamer dat het Planbureau voor de Leefomgeving verwacht dat de CO2 -uitstoot in 2020 maar 20 tot 21 procent lager ligt dan in 1990. Niet voldoende, maar wel flink in de goede richting.

Hoe dan?

Hoe zijn die resterende procenten te behalen? Wiebes wil nog niet zeggen wat hij in petto heeft, maar Minnesma legt aan iedereen die het wil horen uit hoe de juridische overwinning in daden is om te zetten. De gewenste CO2-reductie volgend jaar is nog steeds haalbaar. Urgenda heeft met zevenhonderd organisaties vijftig kleine en grote maatregelen opgesteld om CO2 te besparen. ,,Sluit daarnaast nog één kolencentrale en je bent er.’’

Er zitten in de lijst veel maatregelen die alleen zoden aan de dijk zetten als iedereen meedoet. Led-lampen gebruiken bijvoorbeeld, of het op de juiste spanning houden van de autobanden. ,,Als je dat vier keer per jaar doet, bespaar je 100 euro aan brandstof en veel CO2. Ik denk dat mensen dat niet weten. Zet die boodschap – vier keer pompen is 100 euro – dan boven de snelweg, dan doen mensen het wel.’’

Veestapel

Wij willen geen enkele boer dwingen om te stoppen, aldus Marjan Minnesma.

Verkleinen van de veestapel is ook een van de actiepunten. De kans dat het kabinet snel met regelingen voor boeren die willen stoppen komt, is groot, want dat lost ook een stikstofprobleem op. Minnesma is niet bang voor weer protesterende boeren op de snelwegen. ,,Van de veehouders heeft 30 tot 40 procent geen opvolger. Die willen wel stoppen. Dan gaat het erom: ben je als overheid bereid een goede prijs te bieden? Wij willen niemand dwingen om te stoppen. En als boeren dan stoppen dan moet je die rechten ook uit de markt halen, zodat een ander niet kan groeien.’’

De verlaging van de maximumsnelheid helpt ook en die pijnlijke beslissing heeft het kabinet al genomen in de stikstofcrisis. Halverwege maart is het zover. Minnesma: ,,Wij rekenden op een verlaging naar 120, dat zou 0,2 megaton CO2 schelen. Nu de snelheid naar 100 gaat, bespaart dat 1,2 megaton. Als we dat na 19.00 uur doen dan zelfs 1,5 megaton. We hebben zo wel tien maatregelen waarbij het twee voor de prijs van één is; stikstofreductie én minder CO2. Ik raad de overheid aan die maatregelen te bekijken op de uitkomsten voor beide dossiers.’’ Premier Rutte heeft al gezegd dat hij dat gaat doen.

Miljarden

De maatregelen gaan hoe dan ook miljarden kosten. 100.000 huizen energieneutraal maken – een van de actiepunten van Urgenda – kan gefinancierd worden door het afschaffen van de verhuurdersheffing van 2 miljard die woningcorporaties jaarlijks betalen, oppert Minnesma. En het sluiten van een kolencentrale kan gefinancierd worden doordat er dan minder subsidie nodig is voor biomassa. Alle overige kleine maatregelen die Urgenda voorstelt, kosten naar schatting zo’n 2,5 miljard euro.

Als het níet lukt genoeg maatregelen te nemen, heeft Urgenda nog een noodpakket voor het kabinet in de aanbieding: autoloze zondagen. Een heleboel. ,,Maar dat is niet onze optie. Ons vijftigpuntenplan kan zonder veel weerstand uitgevoerd worden.’’ Als het moet, dan stapt Urgenda weer naar de rechter. ,,Ik ga er niet vanuit dat we in een bananenrepubliek leven, dat het kabinet doet wat de rechter zegt.’’

Minister Schouten heeft het zwaar met stikstofcrisis

MSN 21.12.2019 Minister Carola Schouten (Landbouw) zegt in een interview in het AD het zwaar te hebben met de stikstofcrisis. Zij is binnen het kabinet verantwoordelijk voor de afhandeling van de stikstofproblemen.

“Aan ontspanning kom ik nauwelijks toe. Ik ben deze weken zo met stikstof bezig. Ik merk dat het mentaal heel zwaar is. Het risico is dat ik het overzicht kwijtraak”, aldus Schouten.

Ze zegt soms moeite te hebben met de beslissingen die ze moet nemen, “omdat ik het nooit echt goed kan doen”. “Dan kies ik het minst kwade. Dat zijn momenten waarop ik het zwaar heb.”

De klimaatverandering is nu echt begonnen

Trouw 20.12.2019 In de jaren 2010 veranderde de opwarming van de aarde van een ietwat abstracte statistiek tot voelbare werkelijkheid. Het is nog maar net begonnen, zeggen de kenners eenstemmig.

Het leek wel oorlog, zeiden de mensen die erbij waren. In Boxtel scheurde het asfalt en werden majestueuze bomen ‘met wortel en al’ uit de grond gerukt. In Vught knapten gasleidingen en ontsnapte een baby aan de dood toen er twee bomen op een huis vielen. In Den Bosch kwam het water omhoog uit de wc’s waardoor winkels en woningen blank kwamen te staan.

Dat was 28 juni 2011, de dag dat het extreemste buienfront ooit in ons land gemeten over Brabant trok. Honderden bomen sneuvelden, straten en tunnels stonden blank. Hulpverleners noemden het een wonder dat er niemand gewond was geraakt. Een zeldzame uitschieter? Op 28 juli 2014 was het weer raak. En op 23 juni 2016 weer. En op 4 juni dit jaar wéér.

De jaren 2010 waren het decennium waarin klimaatverandering tastbaar werd. Was de opwarming van de aarde voorheen een ietwat abstract begrip, inmiddels vinden wetenschappers overal meetbaar bewijs. Van de smeltende polen tot de opdrogende Amazone en van de westpunt van Antarctica tot winkelcentrum De Helftheuvel in Den Bosch.

In 2010 leek het allemaal nog mee te vallen. Merkwaardig genoeg liep de wereldtemperatuur al een jaar of tien nauwelijks meer verder op, terwijl de uitstoot van broeikasgassen gewoon doorging. Dat kon toeval zijn, een kwestie van de extra energie van de broeikasgassen die tijdelijk ergens anders belandde, zoals een tochtig oud huis ook niet overal gelijkmatig opwarmt als je de verwarming aanzet.

Maar het kon ook betekenen dat er ergens in het klimaat een nog onbekende rem zit, die warmte wegvoert of absorbeert. Misschien werken broeikasgassen uiteindelijk minder hard door in de temperatuur dan in de jaren tachtig en negentig het geval leek, opperden sommigen voorzichtig.

Maar toen kwam 2014. En 2015, 2016 – en de jaren daarna. De wereldtemperatuur schoot verder omhoog. In de grafieken is de ‘pauze’ in de opwarming tussen ongeveer 1998 en 2013 inmiddels niet meer dan een tamelijk onbetekenend kreukeltje in een stijgende temperatuurreeks, met het blote oog zie je het niet eens:

Beeld Berkeley Earth

De opwarming blijft weliswaar iets achter bij de prognoses, maar ligt nog steeds in lijn met wat de klimaatmodellen voorzien. ‘Dat de polen sterker opwarmen, dat de stratosfeer afkoelt, dat er meer waterdamp in de dampkring komt: alles wat men in de jaren zeventig al voorspelde, is in feite uitgekomen’, signaleert Pier Siebesma, hoogleraar aardwetenschap aan de TU Delft.

Waarnemingen (zwart) en prognoses zoals gedaan in 2013. Beeld Climate Lab Book

Intussen veegden diverse grote studies de laatste restjes twijfel van tafel. Want wacht eens: was het in de Middeleeuwen, toen men in Engeland wijn verbouwde en de Vikingen zich vestigden op Groenland, niet net zo warm of zelfs warmer dan nu? Toch niet, bleek afgelopen zomer uit een grote overzichtsstudie. Destijds was de warmte plaatselijk, terwijl de opwarming vandaag de dag overal ter wereld tegelijk toeslaat:

De Romeinse, middeleeuwse en huidige warmte en hun verdeling over de aardbol. Beeld Nature

En is het niet denkbaar dat er ergens in het systeem een nog onontdekte, heel andere aandrijver van de opwarming zit? Reken er niet te hard op: statistische analyses van de temperatuurstijging wijzen uit dat zelfs zo’n ‘onbekende onbekende’ zeer onwaarschijnlijk is. ‘En reken maar dat we ons allemaal gek hebben gezocht naar zo’n extra variabele’, zoals klimaatwetenschapper Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI eerder dit jaar verwoordde, ‘want als je hierin een gat kunt schieten, sta je meteen in Nature.’

Intussen werd het voor het eerst mogelijk om statistiek te bedrijven met het warmere klimaat en afzonderlijke weerincidenten toe te schrijven aan klimaatverandering. Neem de hitte die afgelopen zomer in heel Europa voor records zorgde en in Nederland het kwik opdreef tot voorbij de symbolische recordhoogte van 40 graden.

Uit een kansanalyse uitgevoerd door een Europees onderzoeksteam blijkt dat zoiets eens in de vijftig jaar kan voorkomen. Maar een eeuw geleden was dat nog eens in de duizenden jaren – zeg maar gewoon: zo goed als uitgesloten.

Of neem het noodweer dat op 28 juli 2014 delen van Noord-Brabant en de Randstad blank zette. Zulke regen komt inmiddels eens in de vijftien jaar voor, becijferde het KNMI, maar in 1951 was die kans eens in de paar honderd jaar. De klimaatverandering heeft een soort dakkapel boven op de weerstatistieken gebouwd.

Neerslagrecords in Nederland, en de kans erop. Beeld KNMI

Een hele trits satellieten, zeeboeien en andere meetapparatuur zorgden intussen voor betere aardwaarnemingen dan ooit. Met als gevolg dat men beter vat kreeg op een aantal belangrijke verschijnselen die tot voor kort ongrijpbaar bleven. Het effect van wolken. De energieopslag in de oceanen.

De smeltsnelheid van de ijskappen. De convectie hoog in de dampkring. ‘De veranderingen komen steeds meer aan het licht’, zegt poolkaponderzoeker Roderik van der Wal van de Universiteit Utrecht. ‘Wat zich tot tien jaar geleden vooral afspeelde in de hoofden van de mensen, zien we nu echt.’

En zichtbaar werd het. Op de Groenlandse ijskap is het massaverlies tegenwoordig twee keer zo groot als tien jaar eerder, wezen de metingen uit. Bij West-Antarctica is het massaverlies zelfs verdrievoudigd. Het zee-ijs dat resteert aan het eind van de zomer op de Noordpool slonk in ongekend tempo, met records in 2012, 2018 en 2019. En de zeespiegelstijging versnelde in de satellietmetingen, van 2,1 millimeter per jaar in de periode 1970-2015 en 3,6 millimeter per jaar voor het tijdvak 2006-2015.

Zo vielen de puzzelstukjes het afgelopen decennium steeds meer op hun plaats. De aarde warmt op in een tijdvak waarin het, afgaand op zaken zoals de zonneactiviteit, eigenlijk juist iets koeler zou moeten worden. En de enige factor die dat redelijkerwijs kan verklaren, is de stuwende hand van de broeikasgassen die de mens heeft losgestookt uit olie en steenkool en indirect uit de bodem.

Beeld Hilde Harshagen

Geconfronteerd met zoveel bewijs begon ook de politiek zowaar enigszins in actie te komen: een mooie belofte hier, een subsidie daar. Dat culmineerde vijf jaar geleden in het klimaatakkoord van Parijs, in feite een belofte om de planeet niet verder op te warmen dan 1,5 graad (we zitten inmiddels op 1,1).

Maar eerlijk is eerlijk, veel kans om dat doel te halen is er niet. Zelfs als alle aan ‘Parijs’ deelnemende landen hun beloften nakomen, zal de wereldtemperatuur naar verwachting zo’n 3 graden oplopen. Dat betekent zoveel als de vernietiging van de ondiepe koralen, uitdroging van grote delen van de Amazone en 275 miljoen mensen die moeten verhuizen voor de stijgende zee, volgens de inzichten die het VN-klimaatpanel IPCC samenbrengt in zijn rapporten.

Om onder de anderhalve graad te blijven, zouden buitensporige maatregelen nodig zijn, zoals vervijfvoudiging van de hoeveelheid kernenergie, massale ondergrondse opslag van CO2 en de beplanting van een gebied zo groot als West-Europa met bos en biogewassen. Een lastige spagaat: we weten dat het klimaat opwarmt door toedoen van de mens, maar een overtuigend antwoord heeft niemand nog gevonden.

Niet vreemd dus dat uitvogelen wat precies de gevolgen van klimaatverandering zijn de grote nieuwe uitdaging is voor veel klimaatwetenschappers. Want hoewel de klimaatmodellen de grote lijnen van de opwarming aardig nabootsen, zijn ze op regionaal niveau nog erg onnauwkeurig: wat gebeurt er met de grote luchtstromingen in de dampkring, wordt het in ons land nou droger of juist steeds natter?

‘Zuid-Europa wordt droger, Noord-Europa natter en wij zitten daar precies tussenin’, schetst klimaatonderzoeker Rob van Dorland van het KNMI. ‘Het blijkt bijzonder moeilijk om greep te krijgen op wat dat voor ons land betekent.’

Om zulke puzzels op te lossen zijn eigenlijk nieuwe modellen nodig, zeggen betrokkenen, die het aardsysteem tot op de kilometer nauwkeurig nabootsen. Maar zulke modellen vergen rekenkracht die er eenvoudigweg nog niet is, alle moderne supercomputers ten spijt.

Kleine lichtpuntjes zijn er intussen ook. Zo daalde de prijs van zonnepanelen sneller dan verwacht, draaiden de eerste windparken subsidievrij en begon de CO2-uitstoot van onder meer Japan, de VS en het Verenigd Koninkrijk zowaar te dalen.

Intussen voorziet het Internationaal Energie Agentschap een stijging van de olieprijs en begint zelfs Koning Steenkool barstjes te vertonen: zo werden er in het Verenigd Koninkrijk dit jaar voor het eerst sinds de 19de eeuw twee weken lang geen kolen verstookt. Misschien heeft ook verduurzaming ‘omslagpunten’ waarboven alles opeens sneller en soepeler verloopt, signaleerde een studie eerder dit jaar.

Maar misschien nog belangrijker is de aanpassing door de mens. Toen Europa in 2003 werd getroffen door een hevige hittegolf, kostte dat in Frankrijk alleen al 15 duizend mensen vroegtijdig het leven. Voor de recordhittegolf van afgelopen juli staat dat aantal op 868: nog steeds schokkend, maar toch liefst 95 procent minder dan vijftien jaar geleden.

Ook voor bosbranden, overstromingen, stormen, extreme neerslag en ander klimaatgerelateerd onheil is dat de trend. Meer voorvallen, maar minder schade, gewonden en sterfte – domweg omdat waarschuwingscodes, voorzorgsmaatregelen en bouwaanpassingen helpen. De veerkracht van de mens is misschien wel de belangrijkste variabele die in de klimaatgrafieken ontbreekt.

Niet dat we er daarmee zijn. Op het oog ingeschat passeren we rond 2040 de anderhalve graad opwarming en rond het jaar 2070 de twee – de grens die niemand zegt te willen passeren. Het verhaal van de mens die zijn planeet opwarmde, is nog maar net begonnen.

Meer klimaatverandering

Het klimaat, vijftig jaar later: een min of meer hoopgevend bericht uit 2069

Loopt het wel zo mis met het klimaat als het lijkt? Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans blikt terug vanuit het jaar 2069 – en ziet dat de schade eigenlijk best meevalt.

Duidelijker wordt het niet: de klimaatverandering van nu is uniek

Twijfelen of de mens het klimaat wel opwarmt, is nu toch echt een achterhoedegevecht geworden. Een reeks nieuwe analyses laat geen spaan heel van het argument dat klimaatverandering van alle tijden is.

Warmt CO2 het klimaat echt wel op?

We vroegen ons af: wat klopt er al dan niet van drie knellende vragen die klimaatsceptici vaak stellen?

Wat hebben we geleerd? 16 wetenschappelijke lessen uit het afgelopen decennium

Het klimaat begint voelbaar te veranderen en insecten leggen massaal het loodje. Traditiegetrouw zetten we aan het eind van elk jaar de opmerkelijkste lessen op een rij – deze keer blikken we meteen maar terug op het hele decennium. Er is ook vrolijker nieuws: de duurzame revolutie komt op gang, traumatherapie werkt echt en we gaan niet meer dood aan ziekten die tien jaar geleden nog fataal waren. Bekijk hier de zestien lessen.

Meer over; KNMI milieu klimaatverandering opwarming van de aarde Den Bosch Verenigd Koninkrijk Europa Parijs Maarten Keulemans

Minister Schouten: ‘Ik kan de boeren niet alles geven wat ze willen’

NU 20.12.2019 Niemand uit het kabinet kreeg dit jaar met zo’n explosief dossier te maken als minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid). Het stikstofprobleem slokt bijna al haar tijd op. In gesprek met NU.nl blikt ze terug. “Ik zit er in dit dossier met alles wat ik heb in.”

Is de uitspraak van de Raad van State op 29 mei die leidde tot het einde van het stikstofbeleid nu een zegen of een vloek voor de natuur? Schouten (42) worstelt weleens met die vraag, erkent ze. “Een zegen omdat we ons realiseren dat we meer voor de natuur en natuurherstel moeten doen.”

“Aan de andere kant een vloek. Mensen denken: ja hallo, is de natuur het allerhoogste goed? Het gaat ons ook in de weg zitten. Ik zou het jammer vinden als de natuur de schuld krijgt van dit verhaal.”

Het liefst had Schouten haar tijd vooral besteed aan het promoten van haar visie op de kringlooplandbouw, een nieuwe manier van boeren die beter is voor mens, dier en milieu. Maar daar gaan de meeste gesprekken al lang niet meer over. “Het stikstofdossier beheerst momenteel alles wat ik aan het doen ben”, zegt de vicepremier van ChristenUnie-huize. De stikstofcrisis onderstreept volgens Schouten de noodzaak om over te stappen op kringlooplandbouw.

De boeren, verantwoordelijk voor de meeste stikstofuitstoot, zagen de bui al hangen dat de stikstofmaatregelen vooral op hun bordje terecht zouden komen. Moet de veestapel inkrimpen? Worden boeren uitgekocht? Veel onzekerheid en woede leidde in oktober tot een groot en imposant protest op een steenworp afstand van het Binnenhof.

“Als ik aan mezelf twijfel, gaan de alarmbellen af. Ik ben vrij genadeloos voor mezelf”, aldus Minister Carola Schouten.

Stel, er is een boer die met zijn bedrijf veel stikstof uitstoot in de buurt van een Natura 2000-gebied, maar die wil hoe dan ook niet wijken. Wat kunt u dan doen om die boer te overtuigen om toch te vertrekken?
“Deze discussies bestaan al. Die Natura 2000-gebieden liggen er al een tijdje.”

De discussie is nu urgenter geworden.
“Die boeren merken nu ook al dat ze vlakbij beschermd natuurgebied zitten waar ze soms geen kant op kunnen.”

Maar hoe beweegt u die persoon ertoe om uiteindelijk te vertrekken?
“Als je boer wil blijven, dan moet je boer kunnen blijven. Het kan wel betekenen dat je iets aan je stal of aan je manier van boeren moet doen.”

Dat verplicht u dan?
“Nou ja, verplichten. Je gaat het gesprek met elkaar aan. We moeten het er samen over hebben hoe we dat precies gaan doen.”

Maar als die boer nou niets wil aanpassen?
“Dan ga je er heel erg vanuit dat mensen niet willen. Dat is echt niet mijn ervaring tot nu toe. Ik ben zelf opgegroeid in de buurt van een Natura 2000-gebied, die gesprekken waren er toen ook al, die waren best intensief.

Zo’n boer zei niet direct: ‘fantastisch aanbod, dankjewel, we gaan’. Ze weten dat er opties zijn. Je kunt op een andere plek verder boeren, misschien pas je je stal aan, misschien wil je stoppen.

U vliegt het nu heel erg aan alsof boeren niets willen. Begin eerst met wat iemand wél wil.”

Ik begrijp dat u niet direct met die stok wil slaan. Maar die hebt u op een gegeven moment toch wel nodig?
“Er zijn eerst nog heel veel stappen te zetten zonder in dat soort termen te denken. Dat lijkt me ook productiever dan als overheid te zeggen wat het beste voor de boer is. Zo wil ik niet werken.”

Schouten en premier Rutte in gesprek met boeren over de gevolgen van de stikstofuitspraak bij het Catshuis op 13 november. (Pro Shots)

Vreest u die discussie om het over verplichten te hebben?
“Nee. Dit gaat over het levenswerk van mensen. Sommige bedrijven zijn al jaren in de familie. De overheid onderschat weleens wat mensen ervaren wanneer je macht uitoefent op iets dat heel dicht bij hen staat.”

Maar een transitie naar een andere manier van boeren kan toch niet zonder pijn? Er zijn altijd mensen die niet mee kunnen of mee willen.
“Dat klopt. Maar dan heb je dus de optie om vrijwillig iemand uit te kopen zoals bij de varkenshouderij. Dan geef je iemand perspectief. Zo moet een overheid functioneren. Niet van: we leggen je regels op, veel succes ermee.”

Gelooft u dat een overgang naar minder stikstofuitstoot in de landbouw zonder pijn mogelijk is?
“De een is al met verandering bezig, de ander zegt: wat gebeurt er nu weer? Voor die laatste groep snap ik dat verandering niet altijd eenvoudig is. Er is de laatste tijd nogal wat gebeurd op het gebied van landbouw.

Denk aan de fosfaatproblemen, meer regels voor stallen en mest. Boeren ervaren dat alsof ze steeds meer worden ingeperkt. Dat snap ik, omdat ze elke keer te maken hebben met weer een gewijzigde situatie.

We zitten tegen de rand van wat mogelijk is aan. Zodra je over het randje gaat, is een soort crashactie nodig om alles weer te herstellen. Dat gaat vaak gepaard met heel veel pijn en leed.”

“De overheid onderschat weleens wat mensen ervaren wanneer je macht uitoefent”, aldus Minister Carola Schouten

Heeft u een ander gezicht gezien van de boeren in het afgelopen half jaar?
“De eerste keer op het Malieveld waren er nog geen maatregelen vanuit de overheid over de stikstof. Dat was eigenlijk naar aanleiding van de uitspraak dat de veestapel gehalveerd moest worden [door D66, red.].”

Maar u had er een puinhoop van gemaakt, werd er op het podium gezegd.
“Dat mag iedereen zo vinden. Ik snap die emoties. Ik zag vooral boeren die om waardering vroegen en zich afzetten tegen een eenzijdig beeld. Die boeren zorgen voor voedsel van een hoge kwaliteit. Maar als je dat afzet met wat zij ervoor terugkrijgen, is dat uit het lood geslagen.

Zij produceren tegen de laagste kosten en betalen daar soms zelf de rekening voor. Een van mijn meest taaie opdrachten is hoe het verdienvermogen van die boeren verbetert.”

Dan moet u naar de consument.
“Ook. En naar de keten. Er zijn weinig sectoren waar de producent zo’n klein deel van de totale marge van de keten krijgt.”

Rutte 3 Vreemd boodschappenmandje

Avatar

  Auteur

LodewijkA

Moment van plaatsen

07:46 – 17 juni 2019

Toen u pleitte voor een eerlijkere prijs voor het voedsel, werd tegelijkertijd bekend dat boodschappen in de afgelopen tien jaar bijna 15 procent duurder waren geworden.
“Niet iedereen heeft de mogelijkheid om meer voor zijn voedsel te betalen. Ik kan niet in ieders portemonnee kijken. Dat verschilt per huishouden. Aan de andere kant is het percentage van ons inkomen dat we uitgeven aan eten echt laag. Dat is de afgelopen jaren gedaald en is nu ongeveer 10 procent.”

Hoe zou u uw relatie met de boeren omschrijven?
“Dat zijn heel veel algemeenheden. ‘Dé boeren’. Ik spreek er veel. Die gesprekken zijn intens, soms mooi, soms emotioneel.”

Plannen van de boeren

De boeren, inmiddels met dertien organisaties verenigd in het Landbouw Collectief, presenteerde eigen plannen om de stikstofuitstoot te verlagen. Toen Schouten zei dat ze niet alle plannen kon overnemen, werd daar aanvankelijk door de boeren fel op gereageerd. Schouten was “bedreigend voor de rechtszekerheid” door het een te zeggen en het ander te doen.

Dat was de situatie voor dit interview, daarna volgde er weer een gesprek tussen Schouten en het Landbouw Collectief waarin de partijen het eens werden over een aantal zaken, al worden de plannen van de boeren nog steeds niet één op één overgenomen.

“De boeren willen dat alle stikstofrechten in de sector blijven, maar dat kan niet helemaal. Ik heb te maken met een rechterlijke uitspraak dat de stikstofuitstoot omlaag moet”, zegt Schouten.

“Ik heb extra geld vrijgemaakt. Misschien niet het bedrag dat zij vragen, maar het is wel in die richting. Ze willen hetzelfde stikstofbeleid van provincies en van het Rijk. Daar heb ik weken hard aan gewerkt en dat is nu gelukt.”

“Ik neem steeds stappen die ook hun kant op komen, maar het is niet zo dat ik de boeren alles kan geven.”

Vlnr: Ministers Cora van Nieuwenhuizen (Verkeer), Schouten, premier Mark Rutte en Stientje van Veldhoven (Wonen) presenteren de stikstofmaatregelen, waaronder de snelheidsverlaging naar 100 km/u. (Pro Shots)

Trekt u zich die kritiek persoonlijk aan?
“Ik zit er in dit dossier met alles wat ik heb in. Voor mij is het belangrijkste dat ik mezelf in de spiegel kan aankijken en mezelf kan verantwoorden. Als ik daar aan twijfel, gaan de alarmbellen af. Ik ben vrij genadeloos voor mezelf.”

Kunt u ook genadeloos voor anderen zijn?
“Nou ja, ik weet niet of het genadeloos is. Ik kijk op heel veel punten waar ik boeren wel tegemoet kan komen binnen de kaders van die gerechtelijke uitspraak. Ik zou dat realistisch noemen.

Als ik ooit een keer terugkijk op deze periode, hoop ik dat ik ervoor heb gezorgd dat landbouw en natuur écht met elkaar samengaan. Op zo’n manier zodat wij genieten van ons voedsel en de boeren daar de waardering voor krijgen.”

Zie ook: Rutte: ‘Snelheid verlagen naar 100 kilometer per uur is een rotmaatregel’

Lees meer over: Politiek Stikstofuitspraak

Nederland moet CO2-uitstoot verlagen, maar hoe dan (en wat als het niet lukt)?

NOS 20.12.2019 De rechtbank, het gerechtshof en vandaag ook de Hoge Raad. Allemaal hebben ze geoordeeld dat de Nederlandse Staat eind volgend jaar de CO2-uitstoot met 25 procent moet hebben verminderd ten opzichte van de uitstoot in 1990.

Al een tijd is duidelijk dat dit een erg lastige klus wordt voor het kabinet. In 2017 zat Nederland nog op 12,6 procent reductie en in 2018 op 15 procent. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) berekenden onlangs dat de reductie in 2020 in het gunstige geval op 21 procent zal uitkomen.

“Er ligt een hele grote taak”, is de reactie van minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat op de uitspraak vandaag. Hij zegt dat het kabinet doorgaat met het “stap voor stap” nemen van maatregelen om eind volgend jaar de CO2-uitstoot met 25 procent te verminderen.

Premier Rutte zei niet te kunnen garanderen dat het doel gehaald wordt, maar dat het kabinet er alles aan zal doen!!

Het kabinet heeft maatregelen genomen om minder broeikasgassen uit te stoten. Sommige maatregelen stammen uit het in 2013 gesloten Energieakkoord, bijvoorbeeld de sluiting van verschillende kolencentrales. Overigens tellen de aangekondigde maatregelen in het afgelopen zomer gesloten Klimaatakkoord nog niet mee. Dat akkoord gaat pas in 2023 in.

Vorige maand presenteerde het kabinet wel extra maatregelen om de klimaatdoelen te halen. Er komt een nieuwe subsidieronde voor projecten die hernieuwbare energie produceren. Ook gaat er 60 miljoen euro extra naar de aanschaf van warmtepompen en zonneboilers en wordt de plaatsing van zonnepanelen op overheidsgebouwen en scholen versneld.

Toch is het nog niet genoeg om het doel in 2020 te halen. “Minister Wiebes heeft al gezegd dat hij eind januari opnieuw extra maatregelen bekend gaat maken om de Urgenda-uitspraak te kunnen naleven”, zegt verslaggever Henrik-Willem Hofs.

Volgens Urgenda is het wel haalbaar om volgend jaar naar 25 procent te gaan. “Het gaat om de uitstoot over het hele jaar 2020 dus we moeten nu gaan beginnen”, zegt Marjan Minnesma, directeur van Urgenda. “Er gaat een kolencentrale dicht in januari. Er kunnen er nog meer dicht en er zijn nog heel veel maatregelen waar je gewoon vanaf januari mee kunt beginnen en dan kan je het nog steeds halen.”

40-puntenplan

Urgenda heeft samen met ruim 700 andere organisaties afgelopen zomer al een 40-puntenplan gepresenteerd waarmee het doel gehaald kan worden. Daarin staat bijvoorbeeld dat 70 procent van het elektriciteitsverbruik in de industrie wordt gebruikt door elektromotoren. Als die worden vervangen door zuiniger modellen die al op de markt zijn, kan er veel stroom bespaard worden. Bedrijven zouden daar subsidie voor moeten krijgen.

Het is maar de vraag of het kabinet deze route zal kiezen, zegt Hofs. “We zien dat veel van dit soort maatregelen weerstand oproepen in de samenleving, dat hebben we gezien aan de stikstofcrisis.”

En wat als het toch niet lukt?

Het kabinet moet van de Hoge Raad dus actie ondernemen, maar wat er gebeurt als eind volgend jaar het doel niet wordt gehaald is niet helemaal duidelijk.

Volgens Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, kan Urgenda een kort geding aanspannen om uitvoering van de CO2-reductie te eisen. “De Hoge Raad heeft gezegd: 25 procent is 25 procent, dat hebben we afgesproken en er moet dus echt een extra inspanning worden geleverd.”

Urgenda kan ook bij de rechter vragen om de Staat dwangsommen op te leggen, maar dat is de organisatie naar eigen zeggen niet van plan.

‘Risico op gevaarlijke klimaatverandering die Nederlanders kan treffen’

Bekijk ook;

Ook internationaal veel belangstelling voor uitspraak Urgenda-zaak

NOS 20.12.2019 Aan het einde van de uitspraak in de Urgenda-zaak zei de voorzitter van de Hoge Raad iets opmerkelijks. “Ten behoeve van de voorlichting van de internationale pers, die hier ook aanwezig is, zal ik nu een uiterst korte samenvatting van de beslissing in het Engels geven”, zei rechter Kees Streefkerk. Er volgde gelach en applaus, daarna begon Streefkerk te lezen:

Voorzitter Hoge Raad geeft samenvatting in het Engels, publiek applaudiseert

De interesse van buitenlandse media voor de uitspraak is groot. Het gaat om een unieke rechtszaak, waarbij de rechter bepaalt dat een land meer maatregelen moet nemen om klimaatverandering tegen te gaan.

Dutch court says government must cut greenhouse gases faster, verstuurde persbureau Reuters na de uitspraak als breaking news. Ook persbureau AP kwam met een breaking news-alert: Climate activists final victory in Dutch court ruling. Tal van buitenlandse media, waaronder The New York Times, The Washington Post en Buzzfeed berichten over de zaak.

‘Wereldwijd steun in de rug’

Ook Duitse, Belgische, Franse en Britse media schrijven erover. En dat is niet zo gek, want de uitspraak is volgens Urgenda niet alleen belangrijk voor Nederland, maar ook voor de rest van de wereld.

“Sinds 2015, toen de rechter Urgenda gelijk gaf, zijn er in de hele wereld rechtszaken opgestart waarbij organisaties proberen om overheden te dwingen om meer te doen om klimaatverandering tegen te gaan”, zegt verslaggever Henrik-Willem Hofs. “Dat het vonnis van het Hof nu onherroepelijk is in Nederland, betekent natuurlijk ook voor die andere organisaties wereldwijd een steun in de rug om door te gaan met dit soort zaken.”

Stoel van de politiek

Minister Wiebes van Economische Zaken ging in cassatie tegen een eerdere uitspraak van het gerechtshof. Wiebes wilde weten “of de rechter op de stoel van de politiek kan gaan zitten” en de staat dus kan verplichten maatregelen te nemen om de uitstoot van broeikasgassen verder te verminderen.

Ja dus, zegt nu ook de Hoge Raad. “Het Hof heeft op grond van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens kunnen en mogen oordelen dat de staat verplicht is die reductie te behalen. Die verplichting bestaat vanwege het risico van gevaarlijke klimaatverandering die ook de inwoners van Nederland ernstig kan treffen in hun recht op leven en welzijn.”

Hoe de Nederlandse staat dat moet doen, daar gaat de rechter niet over. “Het geven van een bevel laat het aan de staat over met welke concrete maatregelen hij zal voldoen. Als daar wetgevende maatregelen voor nodig zijn, is het aan de staat om te bepalen hoe”, oordeelde de Hoge Raad. De uitspraak van het hoogste Nederlandse rechtsorgaan is definitief.

Is het haalbaar?

Wat Urgenda betreft is het haalbaar om de CO2-uitstoot met 25 procent te verminderen aan het eind van 2020, ten opzichte van 1990. “Het gaat over de uitstoot over het hele jaar 2020 dus we moeten nu gaan beginnen”, zegt Marjan Minnesma, directeur van Urgenda. “Er gaat een kolencentrale dicht in januari. Er kunnen er nog meer dicht en er zijn nog heel veel maatregelen waar je gewoon vanaf januari mee kunt beginnen en dan kan je het nog steeds halen. Het is gewoon onwil dat het niet gebeurt.”

Om het kabinet te helpen heeft Urgenda, samen met ruim 700 andere organisaties, een 40-puntenplan opgesteld waarmee het doel gehaald kan worden. “Wij gaan er nog steeds van uit dat we in een rechtsstaat leven, dus we kunnen de overheid helpen om dit plan uit te voeren en dan zijn we al een heel eind”, vertelt Minnesma.

Ook het Planbureau voor de Leefomgeving kwam in november met cijfers waaruit bleek dat het misschien wel haalbaar was. “Maar afgelopen weken werd duidelijk dat daar toch wat te rooskleurige bekeringen waren gemaakt en dat het niet haalbaar is”, zegt Hofs. “Minister Wiebes schreef in een brief aan de Tweede Kamer dat hij in januari toch nog met extra maatregelen komt om CO2-uitstoot verder te reduceren.”

Bekijk ook;

Ontknoping in klimaatzaak Urgenda voor Hoge Raad

AD 20.12.2019 De klimaatzaak tegen de Nederlandse Staat komt vandaag tot een definitief besluit. De Hoge Raad spreekt zich uit over de vraag of de Staat verplicht is ervoor te zorgen dat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met minimaal 25 procent is verminderd ten opzichte van 1990.

Het kabinet vindt dat dit aan de politiek is en niet aan de rechter, maar verloor vooralsnog elke slag. Duurzaamheidsorganisatie Urgenda nam het initiatief om de overheid te dwingen tot meer inspanningen om de doelstellingen te halen. In 2015 kreeg Urgenda gelijk van de rechtbank.

Lees ook;

Planbureau slaat alarm: kabinet haalt klimaatdoelen niet

Lees meer

Klimaatadvocaat: De staat faalt ons te beschermen tegen het gevaar

Lees meer

Lees meer

De Staat ging in beroep, maar de uitspraak bleef ook vorig jaar bij het gerechtshof in stand. De rechters van het hof erkenden de gevaren van klimaatverandering en verwezen naar fundamentele mensenrechten: de overheid moet zich inspannen voor bescherming van het leven en het gezinsleven van burgers.

Dwingen

Het hoogste rechtscollege van het land bepaalt nu of rechters in Nederland inderdaad de macht hebben om de overheid te dwingen tot het nemen van meer maatregelen. De procureur-generaal en de advocaat-generaal hebben de Hoge Raad geadviseerd de uitspraak in stand te houden.

De klimaatzaak baarde wereldwijd opzien. Het was de eerste rechtszaak in zijn soort. In navolging van Urgenda spanden burgers en organisaties in veel andere landen rechtszaken aan om hun overheid via de rechter tot meer actie aan te zetten.

december 22, 2019 Posted by | 2e kamer, Eric Wiebes, Hoge Raad, klimaat, Klimaatakkoord, klimaatakkoord Parijs, klimaatmars, politiek, rechtzaak, Rutte 3, stikstof, stikstofregels, tweede kamer, Urgenda, Urgenda-vonnis | , , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 5

CDA en het nieuwe “Zij aan Zij” versus Boeren, Burgers en Buitenlui !!!

Er dreigt een tweedeling binnen het CDA

De christen-­democraten, kampen met de eeuwige spanning tussen bijbelse uitgangspunten en de wens om een volkspartij te zijn; twee zielen in één borst, best lastig.

Het is niet genoeg om misstanden aan de kaak te stellen, zei Joris Luyendijk woensdag in deze krant, je moet er een positief vergezicht tegenoverstellen. Laat je dat na, dan kweek je slechts cynisme (‘Alles is verrot en iedereen liegt en alles is verrot’), wat de weg baant voor de pyromanen die onze democratie in de fik willen steken.

Wij en Zij …. Zij aan Zij !!!!

En zie, een dag later kwam het CDA met een toekomstvisie die een einde moet maken aan de heiligverklaring van de bezorgde burger, een rapport dat de basis moet leggen voor een nieuwe koers, voorbij het benauwde conservatisme van Sybrand Buma. “Het CDA snakt ernaar om de maatschappij een positief perspectief te bieden. Dat doen we niet door alleen te benoemen wat niet goed gaat”, zegt partijvoorzitter Rutger Ploum.

Vóór fatsoen en tegen de lawaai-papegaaien is de sfeer die het CDA wil uitstralen in een discussienota over de koers van de partij.

Van scepsis over het draagvlak bij de bevolking voor klimaatmaatregelen is bij het CDA niks meer te merken. In de discussienota over de koers van de partij gaan wind en zon de energie voor de toekomst leveren. Nieuwe technologie, zoals waterstof, biedt ook volop kansen, vinden de christen-democraten. Boeren zouden in de eerste plaats moeten produceren voor de lokale markt. En economie moet in evenwicht worden gebracht met de natuur.

Het CDA betuigt weliswaar steun aan het klimaat­akkoord van Parijs en de maatregelen op dit terrein van het kabinet, maar voormalig partijleider Sybrand Buma waarschuwde ook voor de draagkracht bij de bevolking. Buma nam in mei afscheid en werd burgemeester in Leeuwarden.

Opvallende CDA-ideeën;

• Iedereen moet gedurende het hele leven tijd en ruimte hebben om bij te leren.
• Wie zijn baan verliest, wordt niet werkloos, maar krijgt bijscholing of tijdelijk werk.
• Er komen hogesnelheidslijnen naar het noorden, oosten en zuiden van het land.
• Inspiratie kan uit christelijke traditie komen maar ook uit een rijkdom aan ander gedachtengoed.
• Er is meer (zorg-)verlof nodig.
• De sociale werkplaats afschaffen was een historische vergissing. Die keert terug.
• Het bestaande leenstelsel verdwijnt. Jongeren beginnen zonder schuld hun loopbaan.
• Hulp bij zelfdoding als het leven ‘voltooid’ is, is te beperkt. Het gaat om waardig ouder worden.
• Bij een klimaatneutrale economie hoort een klimaatneutrale energievoorziening.
• Het is belangrijk dat jongeren worden onderwezen in de klassieke deugden, zoals ingetogenheid, wellevendheid en tolerantie.

Kortom, ‘Zij aan zij’. Samenwerking en fatsoen zijn de krachten tegen ‘een wereld van polarisatie, van lawaai-papegaaien’.
Een land van toenemende polarisatie? Waar de hardste schreeuwer wint. Met steeds meer individualisme, egoïsme en ‘ikke ikke’. Met als gevolg een ongekende epidemie van eenzaamheid, depressies en burn-outs?

Of een land waar we de uitdagingen van deze tijd samen aangaan? Waar we samen de schouders er onder zetten. Zoals we dat altijd gedaan hebben. Niet tegenover elkaar, maar zij aan zij. Waar we rekening houden met elkaar. Met waarden en normen?

Daarom kiest het CDA voor een zij aan zij maatschappij.

3 maatschappelijke vernieuwingen

Om in 2030 te komen tot een zij aan zij maatschappij moet Nederland van richting veranderen. Daar zijn volgens ons drie vernieuwingen voor nodig.

Van ratrace naar relaties

We leven in een samenleving waarin we soms adem tekort komen. Waarin we, in vergelijking met anderen, tekort denken te schieten. In onze prestatiemaatschappij staat samenwerken onder druk. De ratrace wordt vaak een afvalrace: ik of jij.

We hebben een maatschappij nodig van relaties: betrokkenheid, openheid, met oog voor risico’s -en dus ook voor falen- èn voor kansen om weer op te krabbelen, terwijl we elkaar vasthouden. Zij aan zij. Daar horen rechten èn plichten bij.

Van regelzucht naar burgerruimte

Maakbaarheid en controledwang zijn de dominante karaktertrekken van de moderne samenleving geworden. We moeten af van de verstikkende toezichtcultuur met al zijn wantrouwen en protocollen.

Het is de taak van politici en bestuurders om te bevorderen dat het binnen de samenleving gemakkelijk is om goed te zijn, het goede te doen. Werknemers en ondernemers snakken naar die verantwoordelijkheid en naar het vertrouwen in hun vakkundigheid en betrokkenheid.

Van winst naar waarden

Maatschappelijk en economisch succes wordt afgemeten in geld. Geld is een doel op zich geworden. Deze maatstaf voor succes keert zich tegen ons. Maatschappelijk welzijn en persoonlijk geluk staan onder druk, maar wat is nu meer waard? Voor CDA-ers staat niet de winst maar de waarden centraal.

Gelukkig dient zich een tegenbeweging aan, met de VN en de duurzame ontwikkelingsdoelen, bedrijven die maatschappelijke verantwoord ondernemen en jongeren die leefbaarheid in de toekomst verlangen.

Bij alle beslissingen in de civil society, het openbaar bestuur en de economie is het van belang de vraag te stellen: hoe wordt het menselijk leven, het samenleven en het leven met de schepping nu en later het beste gediend?

Het rapport is geschreven door de commissie ‘Beraad Perspectief 2030’. Die heeft als opdracht om te formuleren welke richting de partij op wil met de samenleving. De partij gaat er de komende maanden over discussiëren, om te beginnen zaterdag op het CDA-congres.
Het woord ‘perspectief’ is opvallend bij deze nieuwste commissie. Pieter Jan Dijkman, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA, zei een jaar geleden in Trouw dat het CDA het geluid vertolkt van de ontevreden burger en onvoldoende ‘een hoopvol perspectief’ biedt.

Geen verkiezingsprogramma

Het rapport is geen verkiezingsprogramma, maar kan daarvoor wel de basis vormen. Dat wordt volgend jaar geschreven in voorbereiding op de verkiezingen voor de Tweede Kamer die, als het derde kabinet Rutte de termijn vol maakt, worden gehouden in maart 2021.

Volgend jaar wordt ook een nieuwe lijsttrekker gekozen: twee kanshebbers zijn Hugo de Jonge, minister van volksgezondheid, en Wopke Hoekstra, minister van financiën. Aan de hand van het rapport is nog niet te zeggen wie daar het beste bij past. Waarschijnlijk kunnen zij er allebei mee uit de voeten.

Nieuwe opvallende ideeën zijn een door de overheid gefinancierde volwassenen-educatie. ‘Elke Nederlander krijgt de tijd en de ruimte om zich te blijven ontwikkelen en nieuwe vaardigheden te leren’, staat in het rapport.

De term ‘werkloos’, kan wat de CDA-commissie betreft bij het vuil, want wie zijn baan verliest, krijgt bijscholing of tijdelijk werk. Nog een voorbeeld: er moeten drie hogesnelheidslijnen komen: een naar het noorden van het land, een naar het zuiden (en naar België) en eentje naar het oosten (en naar Duitsland).

Belangrijker, maar ook wat vager dan concrete maatregelen, is de sfeer die het CDA wil uitstralen. Of zoals de partij het formuleert: de fundamentele waarden waarmee naar de wereld wordt gekeken. Die samenleving lijkt verdeeld.

Het CDA wil de boer op met ‘de menselijke maat’ en ‘samenwerking’. De christen-democraten schrijven: ‘We zullen er altijd samen uit moeten komen om iets voor elkaar te krijgen.’ Daarom heet het rapport ‘Zij aan zij’. Samenwerking en fatsoen zijn de krachten tegen ‘een wereld van polarisatie, van lawaai-papegaaien’.

Voorzitter van de commissie Beraad Perspectief 2030 is Leonard Geluk, oud-wethouder in Rotterdam en nu voorzitter van het college van bestuur van de Haagse Hogeschool. Twee keer eerder publiceerde het CDA een rapport over de koers van de partij. Beide keren was dat na een verkiezingsnederlaag. In 1994 verscheen een discussiestuk onder leiding van oud-minister Frans Andriessen. In 2012 was oud-minister Aart Jan de Geus voorzitter van dit Strategisch Beraad.

lees: Zij aan zij rapport CDA

Zie ook: Terugblik 1 jaar Kabinet Rutte 3 – Coalitie VVD-CDA-D66-CU

Zie ook: CDA – Aftrap gemeenteraadsverkiezingen 21 maart 2018

Zie ook: CDA bestaat al weer 35 jaar en verder

zie ook: CDA op weg naar de provinciale verkiezingen 18 maart 2015

zie ook: Aftrap verkiezingscampagne 12.09.2012 – CDA

zie ook: CDA en de nieuwe Koers vanaf 2012

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 5

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 4

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 3

zie ook: CDA nog steeds in de steigers !!!! deel 2

zie ook: CDA nog steeds in de steigers !!!! deel 1

CDA: zij aan zij met Hugo of Wopke?

Elsevier 11.11.2019 Zelden trad een zo ideologisch geschoolde minister-president aan als in 2002. Jan Peter Balkenende was hoogleraar christelijk-sociaal denken en had als medewerker van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA veertien jaar lang het ene na het andere rapport met christen-democratische visies geschreven. Maar van een scherp ideëel profiel van zijn kabinetten kan moeilijk worden gesproken, schrijft Gerry van der List.

Lees meer over de koerswijziging van het CDA:  CDA wil rem op ‘ongebreidelde migratie’

Zijn eerste regeringsploeg moest al snel het veld ruimen door geruzie met en in de LPF. Het tweede kabinet-Balkenende droeg vooral een liberaal stempel door de inbreng van de VVD, met forse bezuinigingen en meer marktwerking in de zorg. Daarna probeerde het CDA het met de PvdA, maar die samenwerking verliep uiterst stroef. Balkenende zal niet de geschiedenis ingaan als een daadkrachtige, visionaire staatsman.

Het CDA doet een appèl op de burgers

Een probleem van Balkenende was dat zijn ideaal van de verantwoordelijke samenleving moeilijk valt te verkopen en realiseren. Het klinkt wel mooi. Socialisten staren zich blind op de overheid en liberalen zijn gepreoccupeerd met de markt, maar wij, zeggen christen-democraten, richten ons vooral op het maatschappelijk middenveld. Daar komen mensen tot ontplooiing en zetten ze zich in voor hun naasten. Daar tonen zij zich hun broeders hoeder, zoals dat met een fraaie bijbelse uitdrukking heet. Het CDA doet, zoals de naam van de partij al aangeeft, een appèl op de burgers.

Lees het vorige opiniestuk van Gerry van der List over de gebedsoproep van De Blauwe Moskee nog eens terug: Het unheimisch geluid van de gebedsoproep

Af en toe wordt wel de terminologie opgefrist. In een vorige week gepubliceerd discussiestuk heet de verantwoordelijke samenleving de ‘zij-aan-zij-maatschappij’. Dat is een samenleving die zich kenmerkt door gemeenschapszin, betrokkenheid en verbinding, met burgers die samen bouwen aan hun gemeenschappelijk huis. Een prachtig ideaal. Wie zou zo’n samenleving niet willen?

Maar het lastige is dat de politiek maar een erg beperkte rol kan spelen bij de gewenste cultuuromslag. Verbinding kun je moeilijk van bovenaf opleggen. Wat het CDA doet, is pleiten voor subsidies voor allerlei organisaties. Het resultaat is, zoals de wetenschapper Jan Peter Balkenende al in zijn proefschrift liet zien, een sterk verstatelijkt maatschappelijk middenveld. Met spontane solidariteit heeft dat weinig te maken.

Lastig is verder dat belangengroeperingen zich niet laten afschepen met een stichtelijk verhaal over eigen verantwoordelijkheid. Zij willen niet horen dat mensen meer voor elkaar dienen te zorgen, maar eisen maat­regelen en geld van de overheid. Zij staan vooral zij aan zij als zij op het Malieveld demonstreren voor hun eigen belangen.

Dit (groeps)egoïsme valt wellicht te betreuren, maar een politieke partij moet er wel rekening mee houden. Zo sloegen de boeren al alarm toen zij merkten dat in het rapport Zij aan zij in warmere bewoordingen over energietransities en dierenwelzijn werd gesproken dan over Nederlands kracht als voedselexporteur.

Het is tobben geblazen in socialistische kringen

Uiteraard wilden journalisten weten op wiens lijf het discussiestuk is geschreven. Uiteraard kregen zij geen antwoord. Maar de keuze voor een nieuwe lijsttrekker wordt wel cruciaal. Het zijn de uitstraling, capaciteiten en boodschap van de partijleider die de doorslag geven bij verkiezingen, niet de inhoud van beginsel- of verkiezingsprogramma’s. De SP bijvoorbeeld heeft de laatste jaren geen ideologische of organisatorische metamorfose ondergaan. Maar sinds het vertrek van de goedgebekte volksmenner Jan Marijnissen is het wel tobben geblazen in socialistische kringen.

 De persoon van de lijsttrekker telt electoraal zwaarder dan een ideologisch programma !!!!

Mona Keijzer acht zichzelf goed in staat het CDA te leiden, maar de staatssecretaris lijkt zo ongeveer de enige die dat vindt. De strijd zal vermoedelijk gaan tussen twee ministers. Het is duidelijk dat de visie in Zij aan zij alleen al qua toonzetting beter past bij      Hugo de Jonge dan bij Wopke Hoekstra. Met al die kritische passages over ‘neoliberale’ opvattingen en marktwerking nemen de auteurs duidelijk afstand van het geestelijk erfgoed van de bedachtzame conservatief Sybrand Buma.

De CDA-leden mogen beslissen of zij deze koersverlegging naar links electoraal verstandig vinden. Wellicht beseffen ze dat ze zij aan zij met de ondernemende ­minister van Financiën Hoekstra bij verkiezingen vast meer kiezers weglokken bij de kwakkelende VVD.

CDA-prominenten: laat leden nieuwe lijsttrekker kiezen

AD 10.11.2019 Het CDA is verdeeld over de vraag of er volgend jaar lijsttrekkersverkiezingen moeten worden gehouden. Prominente CDA’ers vinden dat het aarzelende partijbestuur niet bang moet zijn en er een strijd van moet maken.

Terwijl de discussie op het CDA-congres vooral over ‘de boeren’ gaat (zie kader), wordt er in de wandelgangen van De Fabrique in Utrecht ook driftig gespeculeerd over die andere kwestie die CDA’ers zo bezighoudt: wie moet straks de nieuwe lijsttrekker worden?.

Kandidaten zijn er genoeg. De partijtop heeft het idee gouden eieren in handen te hebben met vice-premier Hugo de Jonge, minister van Financiën – en favoriet in de peilingen – Wopke Hoekstra en mogelijk staatssecretaris Mona Keijzer.

Die eieren kunnen echter zomaar breken. Dus is het de vraag: moeten zij met elkaar de strijd aan in een lijsttrekkersverkiezing of kiest de partij voor een ouderwetse voordracht door het partijbestuur?

Buma

Maak er maar een verkiezing van, stelt oud-partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt onomwonden: ,,Als er meer kandidaten zijn, dan moet de partij een keus maken. En als er iemand verliest, dan blijft die gewoon meedoen. Mona Keijzer heeft in 2012 de strijd verloren van Sybrand Buma, die is ook gewoon mee blijven doen.’’

Voormalig partijvoorzitter en CDA-minister Marja van Bijsterveldt, tegenwoordig burgemeester van Delft, ziet een lijsttrekkersverkiezing wel zitten. © Fred Leeflang

En zo zijn er meer prominenten die vinden dat de partij niet bang moet zijn. Laat de beste kandidaat winnen, zegt het Limburgs Kamerlid Martijn van Helvert. ,,Als er meerdere kandidaten zijn, zijn we een democratische partij en moeten we verkiezingen houden. Maar ik wil dat Wopke, Hugo en Mona ook na die verkiezingen behouden blijven.’’

Stevig debat

Van Helvert gelooft niet dat de drie genoemde kandidaten elkaar het hoofd gaan inslaan. ,,Zo’n partij zijn wij niet. Maar we gaan ook geen poëzieplaatjes plakken: er moet wel een stevig debat komen. Zonder elkaar te beschadigen, maar wel om te ontdekken wie het beste de partij kan leiden.’’

Lees ook;

Hugo de Jonge overweegt CDA-lijsttrekkerschap

Lees meer

Mona Keijzer: Vrouwen geen CDA-lijsttrekker? Hou toch op!

Lees meer

Lijsttrekkersbal CDA en D66 begonnen: wie trekt de kar?

Lijsttrekkersbal CDA en D66 begonnen: wie trekt de kar?

Lees meer

Zijn provinciegenoot Ger Koopmans is er echter niet gerust op. ,,Er is in de partij op dit moment geen richtingenstrijd en die moet je er ook niet van willen maken”, zegt de Limburgse gedeputeerde. Hij noemt ‘Wopke en Hugo’ allebei ‘toppers’: ,,Zij moeten gewoon met de voorzitter samen gaan zitten, een glas wijn of bier erbij, en dan samen uitmaken wie het moet gaan doen.”

,,Ik snap de angst dat het eventueel niet goed gaat, zoals bij de PvdA destijds tussen Asscher en Samsom. Maar angst is een slechte raadgever. En wij hebben een andere partijcultuur.’’, aldus Ad Koppejan.

Voormalig collega-Kamerlid Ad Koppejan vindt zo’n besloten procedure echter niet van deze tijd. Hij is voor een verkiezing, ook al omdat hij zelf in dubio is over de beste kandidaat. ,,Als er een debat komt, helpt mij dat.” Een gekozen lijsttrekker heeft bovendien meteen mandaat van de partij. ,,Ik snap de angst dat het eventueel niet goed gaat, zoals bij de PvdA destijds tussen Asscher en Samsom. Maar angst is een slechte raadgever. En wij hebben een andere partijcultuur.’’

Zo is dat, meent ook oud-Kamerlid Henk-Jan Ormel, die momenteel in de wachtkamer zit voor een zetel in het Europees Parlement: ,,De mij bekende kandidaten hebben een grote staat van dienst. Ze gaan zich op ideeën profileren en niet op de persoon spelen.’’ Ook ex-partijbestuurslid Sjaak van der Tak vindt dat een strijd de voorkeur verdient, met als voorwaarde dat er ‘geen gedoe’ ontstaat. ,,Ik zou het wel een keer willen proberen.”

CDA-staatssecretaris Mona Keijzer nam tijdens het congres zaterdag de tijd om met leden op de foto te gaan. Zij geldt als outsider in de strijd om het lijsttrekkerschap.

CDA-staatssecretaris Mona Keijzer nam tijdens het congres zaterdag de tijd om met leden op de foto te gaan. Zij geldt als outsider in de strijd om het lijsttrekkerschap. © ANP

Aarzeling

Maar juist bij de partijtop klinkt de meeste aarzeling. Veel bestuursleden houden desgevraagd de boot af. Op basis van anonimiteit uiten ze hun zorgen. ,,Een lijsttrekkersverkiezing? Dan krijg je twee kampen”, aldus een prominente CDA’er.

Ben Knapen, voorzitter van de Eerste Kamerfractie en adviserend lid van het dagelijks bestuur is duidelijker. ,,Een lijsttrekkersverkiezing zal geen ramp zijn, maar je loopt het risico dat je er meer ongemak dan plezier aan beleeft. Percepties en beelden in media kunnen er mee aan de haal gaan.”

CDA wijzigt omstreden zin over export door boeren

Het rapport waarin staat duurzaamheid, dierenwelzijn en inkomen van boeren voor het CDA ‘belangrijker’ zijn dan de positie van Nederland als tweede voedselexporteur ter wereld wordt aangepast.

Onder grote druk van de agrarische achterban, onder aanvoering van Europarlementariër Annie Schreijer Pierik, gingen de opstellers zaterdag akkoord met een aanpassing van de gewraakte zinsnede. In de tekst zal komen te staan dat de exportpositie niet ondergeschikt is aan zaken als dierenwelzijn en een goede boterham voor de boer, maar daarmee ‘in balans’ moet zijn.

Schreijer en andere CDA’ers van het platteland lieten zaterdag tijdens de discussie flink van zich horen tegenover het Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Boeren zouden zich ‘niet gesteund weten door hun eigen partij’, zo luidde het verwijt. Fractievoorzitter Pieter Heerma erkende in zijn congrestoespraak dat heel veel boeren zich ‘beklemd’ voelen. Hij benadrukte dat het CDA voor de stad én het platteland staat. ,,Wij hebben elkaar nodig.”

Heerma: ‘Meer oog voor het andere Nederland’

CDA 09.11.2019 Tijdens het CDA congres AppèlXL hield Tweede Kamer-fractievoorzitter Pieter Heerma een pleidooi voor het (her)waarderen van de kracht van de samenleving.

Het doorgeslagen individualisme en een negatief mensbeeld hebben ervoor gezorgd dat we de grip op elkaar verloren zijn. ‘’Dat leidt tot een kille markt, waar van alles de prijs bekend is maar van niets de waarde. En tot een verstikkende bureaucratie van de overheid, waar er voor iedere uitzondering een nieuwe regel wordt bedacht. 

We zijn te veel gaan denken over markt óf overheid als twee zijden van dezelfde medaille. En daarbij wordt iets heel belangrijks over het hoofd gezien: de kracht van de samenleving zelf.’’ Het is tijd voor meer vertrouwen in mensen, in elkaar.

Maar voor wie goed kijkt, is dat andere Nederland, er altijd geweest.  ‘’Waar we weer vertrouwen hebben in het feit dat de meeste mensen deugen, iets voor een ander over hebben in plaats van alleen maar aan zichzelf te denken.

Waar niet de markt, niet de overheid voorop staan, maar wij samen aan zet zijn. Waar wij – ‘zij aan zij’ – samenwerken aan een mooiere samenleving. En onze ogen openhouden voor alle mooie dingen die er al zijn.’’

Jaco Geurts met twee plastic tractoren tijdens het CDA-congres in DeFabrique in Utrecht. Beeld ANP

CDA-congres in ban van boerenprotest

VK 09.11.2019 Donderdag publiceerde het wetenschappelijk instituut van het CDA het rapport Zij aan zij, inclusief landbouwparagraaf over dierenwelzijn en duurzaamheid. Zaterdag congresseerde de partij. Dat werd vuurwerk.

Zelden zal een discussiestuk over de toekomst van een politieke partij zo ongelegen zijn gekomen als het rapport Zij aan zij, donderdag 07.11.2019 gelanceerd door het Wetenschappelijk Instituut van het CDA.

Meteen na openbaarmaking sloeg de vlam in de pan. Partijbonzen werden bedolven onder de reacties en zochten steun bij elkaar. Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik, boerenboegbeeld uit Twente, ging voorop in het protest.

Ze vroeg zich hardop af of ze nog bij de goede partij zat en of het wel zin zou hebben om naar het partijcongres te gaan. Boerenopstand dreigde bij de christendemocraten, die bij de Malieveldprotesten van oktober toch al hadden moeten ervaren dat heel wat boeren vandaag de dag liever Wilders of Baudet op de trekker hijsen.

Veel in die toekomstvisie – hogesnelheidstreinen naar provinciehoofdsteden, nationaal plan voor krimpgebieden, herijking van het Rijnlands model, afschaffing studieleenstelsel, meer zorgverlof – werd voor kennisgeving aangenomen.

Het was één zinnetje in de paragraaf over landbouw waar alle woede zich op richtte: ‘De waarden duurzaamheid en dierenwelzijn en het inkomen van de boeren moeten belangrijker zijn dan de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven.’

Gedonder

Rutger Ploum, sinds negen maanden partijvoorzitter, had het onheil zien aankomen, vertelt hij zaterdag op het congres in Utrecht. ‘Ik wist dat hier gedonder van zou komen. Ik heb de commissie dringend gevraagd die passage te herschrijven.

Ze wilden er niet aan. Dit is hoogst ongelukkig, ook omdat we er hierdoor bij boeren niet goed opstaan.’ Wat niet hielp, was dat het toekomstperspectief, dat van invloed zal zijn op het verkiezingsprogramma voor 2021, vertraging had opgelopen en daardoor pas vlak voor het congres af was.

Zodoende is er vuurwerk in Utrecht. Bij de ochtendsessie over het stikstofprobleem maakt Schreijer-Pierik haar opwachting, cameraploeg in haar kielzog.

Samen met Joop Atsma en Theo Rietkerk, senatoren met een agrarische achterban, weet ze van Leonard Geluk, voorzitter van de Commissie Beraad Perspectief 2030, de toezegging af te dwingen dat de betreffende passage wordt veranderd in een zinsnede waarin sprake is van ‘een productie die in balans is met regelgeving en markt’. Zo is de eerste wijziging aangebracht nog voordat het discussiestuk in de gelederen van de partij is besproken.

‘Hiermee komt de nuance terug’, vindt Atsma. Zijn telefoon was ‘ontploft’ toen de toekomstvisie bekend werd. Hij had contact opgenomen met ‘Annie’, met Rietkerk, gedeputeerde Ger Koopmans uit Limburg en de agrarische Kamerleden Jaco Geurts en Maurits von Martels. ‘Een boerenfront’, zo mag je het volgens Atsma wel noemen. Zijn argument: minder produceren in Nederland zal niet tot een beter inkomen van de boeren leiden.

Sybrand Buma en partijvoorzitter Rutger Ploum (L) tijdens het CDA-congres in DeFabrique. Beeld ANP

Militante vrouwen

Hoe zwaar de kwestie weegt, wordt zichtbaar als het Kamerlid Geurts het congres mag toespreken. Hij doet dat na het uitzwaaien van vertrekkende coryfeeën – Sybrand Buma, Elco Brinkman, Wim van de Camp – en na fractievoorzitter Pieter Heerma.

Drie militante vrouwen van CDA-huize flankeren Geurts: Toos van Soest, die als raadslid in Woerden een motie indiende om gedwongen uitkoop van boeren tegen te gaan; Tanja van de Ven, Statenlid in Noord-Brabant, waar de CDA-gedeputeerden uit het provinciebestuur stapten vanwege het strenge stikstofbeleid; mediaboerin en Statenlid Eline Vedder uit Drenthe. Zo laat het CDA zich zien als boerenpartij.

Waar andere Kamerleden zich niet wagen aan een oordeel over het discussiestuk, neemt Geurts geen blad voor de mond: ‘Het CDA staat voor het platteland en haar bewoners en voor het voortbestaan van de agrarische sector. Ik verwacht dat er de nodige aanpassingen komen.’ Als extra signaal roept hij CDA-minister Grapperhaus op zwaardere straffen voor stalbezetters zoals in Boxtel mogelijk te maken – die kregen een boete van 300 euro.

Stad en platteland

‘Stad of platteland – wij staan voor allebei, ze hebben elkaar nodig’, verzekert fractieleider Heerma in zijn toespraak. Maar op het congres lijkt de aandacht toch vooral op het platteland gericht. En CDA-kiezers wonen nu eenmaal eerder in Tubbergen dan in de grote steden van het westen.

Bij het CDA wordt al een tijdje van twee kanten aan het laken getrokken. De sociaal-christelijke flank, die onder het bewind van Buma leek te zijn verdampt, laat weer van zich horen. De discussies over kinderpardon en asielbeleid getuigen daarvan.

Zo werd zaterdag een resolutie aangenomen om in elke gemeente een antidiscriminatiebureau te bepleiten. Die sociaal-christelijke sfeer spreekt ook uit het discussiestuk van het wetenschappelijk instituut: het CDA moet een partij zijn die bescherming biedt tegen het pure marktdenken en vanuit het kleine naar het grote denkt..

Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra – de voornaamste kandidaten voor het partijleiderschap waar volgend jaar om wordt gestreden – zijn beiden prominent aanwezig. Ze zullen zich in die sociaal-christelijke koers goed kunnen vinden. Beiden hebben als minister in woord en daad soms een rem gezet op de marktwerking.

Voorzitter Ploum wordt na afloop van alle kanten gefeliciteerd met een levendig congres, maar zal het zich toch net wat anders hebben voorgesteld.

Lees verder

CDA-gedeputeerden Noord-Brabant stappen op om stikstofcrisis
Twee CDA-gedeputeerden in Noord-Brabant zijn in de nacht van vrijdag op zaterdag uit het provinciebestuur gestapt vanwege de stikstofcrisis.

De bestuurlijke situatie in Noord-Brabant is nu onduidelijk. Het CDA is nog wel coalitiepartner in de provincie, maar heeft nu geen gedeputeerden meer. De taken van de opgestapte CDA-gedeputeerden worden tijdelijk binnen het college verdeeld.

Meer over; CDA politiek Noord-Brabant Joop Atsma Ariejan Korteweg

Stikstof centraal op CDA-congres, bij D66 ‘zien ze al hun wensen in vervulling gaan’

NOS 09.11.2019 “Duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren zijn belangrijker dan dat Nederland de tweede voedselexporteur van de wereld blijft.” Woorden van die strekking in een CDA-discussiestuk over de toekomst van de partij leidden deze week tot veel kritiek. Vandaag werd op het partijcongres besloten om de omstreden passage aan te passen.

De discussie over de positie van de Nederlandse landbouwexport is het meest in het oog springende voorbeeld van de prangende aanwezigheid van de stikstofcrisis vandaag op het CDA-congres. De partij, met van oudsher een grote achterban onder boeren, worstelt met het onderwerp. Vannacht nog vertrokken twee gedeputeerden van de partij om die reden uit het bestuur van de provincie Noord-Brabant.

Verschillende kopstukken hamerden er vandaag op dat de partij wil blijven staan voor het boerenbelang. Een van hen was Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik. Ook zij maakte zich boos over de exportpassage uit het genoemde discussiestuk van het Wetenschappelijk Instituut van haar partij.

“We hebben het over 80 miljard euro aan landbouwexport, over een bijdrage van 25 miljard aan ons betalingsoverschot”, aldus Schreijer. “Dat zijn gigantische cijfers. Als je dat weggooit, betekent dat ook het einde van het mooie Nederland, financieel-economisch gezien.”

Roodgloeiend

Schreijers’ telefoon stond deze week roodgloeiend, zegt ze. “En dat waren niet alleen een paar boeren. Heel de agrarische sector, de tuinbouwsector en het bedrijfsleven zeiden: waar is het CDA mee bezig?”

Nadat ook enkele andere CDA’ers zich op het partijcongres tegen de exportpassage uit het discussiestuk hadden uitgesproken, onder wie Eerste Kamerlid Joop Atsma, ging de opsteller van het stuk overstag. Duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren zijn in de nieuwe versie van het stuk niet langer “belangrijker” dan de landbouwexport, maar moeten daarmee “in balans” zijn.

Schreijers-Pierik is blij, maar vindt wel dat de boeren te veel het slachtoffer van de stikstofcrisis worden. “Wat wij doen met al onze mooie natuurgebieden is de boeren eruit jagen en de plantjes erin. Andere landen omarmen de boeren juist.”

  Lars Geerts @LarsNos

Reactie partijtop op het aannemen van de 90km motie: We beginnen vanaf 130 en we zien wel hoever we ze tegemoet kunnen komen. #D66congres

De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie praat al weken over maatregelen om het stikstofprobleem op te lossen. Aanvankelijk zou het kabinet afgelopen week een pakket aan maatregelen presenteren, maar dat is niet gelukt. Naar verwachting wordt komende week meer duidelijk over de maatregelen op korte termijn. Het gaat vooral om plannen om projecten in de bouw en infrastructuur uit het slop te trekken.

CDA-gedeputeerden Noord-Brabant stappen op vanwege stikstofkwestie

NU 09.11.2019 CDA-gedeputeerden Renze Bergsma en Marianne van der Sloot hebben in de nacht van vrijdag op zaterdag hun ontslag ingediend bij de Provinciale Staten omdat zij met hun partij van mening verschillen over de aanpak van de stikstofproblematiek.

Het ontslag is het gevolg van onenigheid binnen de Brabantse coalitie. Het CDA wil graag dat de deadline van 1 april, waarop boeren in Noord-Brabant een milieuvriendelijke stal moeten hebben, wordt afgeschaft. De andere coalitiepartijen (VVD, D66, GroenLinks en PvdA) willen dat echter niet.

Dat heeft bij de CDA-gedeputeerden voor een tweestrijd gezorgd. Van der Sloot: “Ik sta achter het programma, de uitgangspunten en de standpunten van het CDA. Maar ik voel me ook gebonden aan de afspraken die we gezamenlijk met de andere coalitiepartijen hebben gemaakt. En ik wil me daarin een betrouwbare partner tonen. Dat gaat niet samen.”

Ook haar collega Bergsma zegt dat de wens van het CDA enerzijds en de eerder gemaakte afspraken anderzijds tot een onwerkbare situatie hebben geleid. “Ik kan niet anders dan de conclusie trekken dat ik mijn functie niet meer op een geloofwaardige manier kan uitoefenen. Daarom bied ik Provinciale Staten per direct mijn ontslag aan”, aldus Bergsma.

Het is nog niet duidelijk wanneer Bergsma en Van de Sloot vervangen worden in het provinciaal bestuur. Tot die tijd worden hun bestuurlijke verantwoordelijkheden verdeeld binnen het college.

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?

Lees meer over: Politiek CDA brabant Stikstofuitspraak

CDA-gedeputeerden Brabant weg om stikstofcrisis

NOS 09.11.2019 Het CDA is opgestapt uit het dagelijks bestuur van Noord-Brabant vanwege de aanpak van de stikstofcrisis. De gedeputeerden Renze Bergsma en Marianne van der Sloot vinden dat ze niet verder kunnen nu hun eigen partij zich heeft afgekeerd van het coalitieprogramma.

Afgesproken was dat boeren voor 1 april een vergunning moeten aanvragen voor een milieuvriendelijke stal, maar de CDA-fractie wilde de boeren meer tijd geven om aan de stikstofeisen te voldoen. De CDA-gedeputeerden vinden dat ze daardoor in een spagaat zijn gekomen en niet verder kunnen.

‘Teleurstellend’

Van der Sloot laat in een verklaring weten dat ze achter het programma van het CDA staat, maar zich ook gebonden voelt aan de afspraken die met de andere coalitiepartijen zijn gemaakt. “En ik wil me daarin een betrouwbare partner tonen. Dat gaat niet samen”, zegt de gedeputeerde. “Daarom heb ik aan Provinciale Staten met onmiddellijke ingang mijn ontslag aangeboden.”

Bergsma noemt het teleurstellend dat ze er niet uit zijn gekomen. “Gelet op de huidige positie van mijn fractie, is voor mij een onwerkbare situatie ontstaan.” Hij zegt dat hij zijn functie daarom niet meer op een geloofwaardige manier kan uitoefenen.

Nieuwe coalitiepartner

Het college in Brabant bestaat naast het CDA uit VVD, D66, GroenLinks en PvdA. VVD-gedeputeerde Christophe van der Maat wil nu eerst de stikstofcrisis oplossen en pas daarna op zoek gaan naar een nieuwe coalitiepartner.

“Als leider van de grootste partij start ik op korte termijn dan ook geen onderhandelingen voor een nieuw provinciebestuur”, zegt hij. “De politiek moet nu niet met zichzelf bezig zijn, maar met het oplossen van een impasse die heel Brabant treft.”

De taken van Bergsma en Van der Sloot worden binnen het college opgevangen.

Deadline blijft staan

Gisteravond werd er vergaderd over de begroting 2020, maar het ging voornamelijk over de stikstofcrisis. Uiteindelijk is afgesproken dat de deadline voor de vergunningaanvraag voorlopig op 1 april blijft. Wel zegt gedeputeerde Rik Grashoff (GroenLinks) dat er aan die datum getornd kan worden “als de zorgvuldigheid van de oplossing van het stikstofprobleem daarom vraagt”.

Vandaag houdt het CDA een partijcongres in Utrecht. Een van de onderwerpen die aan de orde komen is de stikstofcrisis !!!!

Nieuwsuur volgde Rutte bij een tour langs verschillende betrokkenen in de stikstofcrisis.

Premier Rutte ‘on tour’ voor stikstofmaatregelen

Bekijk ook;

CDA-voorman Pieter Heerma tijdens het CDA-congres in Utrecht. Ⓒ ANP

Boerenachterban boos op CDA

Telegraaf 09.11.2019 Een voorzetje van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA om de export van landbouwproducten te verminderen is bij de boerenachterban van de partij in het verkeerde keelgat geschoten. Het partijcongres verliep daardoor tumultueus.Sociale media menu

Nee. Nee. Nee.” Annie Schreijer-Pierik kan zich niet inhouden als partijdenker Leonard Geluk in een zaaltje van een voormalige fabriekshandel in Utrecht uitlegt waartoe het discussiestuk Zij aan Zij is geschreven: om discussie los te maken over de koers van de partij. En discussie komt er. Niet in de laatste plaats door Schreijer, Europarlementariër, boerin, stemmentrekker, lastpost binnen de partij.

Bekijk ook: 

CDA over Zwarte Piet: ’We lopen ook niet meer op klompen’ 

Steen des aanstoots is een passage waarin staat dat duurzaamheid, dierenwelzijn en een goed inkomen voor de boeren belangrijker moeten zijn dan de ambitie om als Nederland de tweede voedselexporteur ter wereld te willen blijven. „Dierenwelzijn, daar ís Nederland al wereldkampioen in. En die eerlijke prijs voor de boeren, daar zijn we in Brussel mee bezig. Onze positie als tweede exporteur, daarop zijn we terecht trots. Als je zegt dat het niet meer hoeft, dan beledig je de boerenfamilie aan de keukentafel.”

’Trap na’

In het lamplicht van tv-camera’s spreekt ze Geluk en consorten toe: Discussie is prima, maar als je op dit moment, waarin boeren al ten onder gaan aan regeltjes en de stikstofcrisis, dan is dan niet minder dan ’een trap na van het eigen CDA’. Dat stuk is geschreven zonder overleg met de achterban, vindt Schreijer. „Gisteravond belde hij (Geluk, red.) me pas voor ’t eerst. Dat kan toch niet?”

Bekijk ook: 

’Eind van huidig polderstelsel in zicht’ 

De moderator probeert te sussen. Maar dan dringt de Friese senator Joop Atsma erop aan dat de Overijsselse CDA’er Cozijn Bos het woord krijgt. „Dit kunnen we niet accepteren”, zegt hij. „Luister naar je achterban!.” Hij wil dat de passage wordt geschrapt. „Het is een discussiestuk”, probeert Geluk weer. „Het is een beetje lastig als we daar 48 uur na het verschijnen ervan al bladzijdes uit gaan scheuren.”

Zenuw

De discussie legt een zenuw bloot die door de stikstofcrisis toch al gevoelig was voor de partij waarvoor het platteland en de boerenstand de kiezers leverden. Als regeringspartij zal het CDA met maatregelen gaan instemmen die de veehouderij hoe dan ook zullen treffen. Zaterdagnacht is het CDA in Noord-Brabant nog uit het provinciebestuur gestapt vanwege onvrede met milieumaatregelen voor veehouders die het college wilde doorvoeren.

Bekijk ook: 

De overheid moet stoppen met steeds meer en steeds nieuwe regels te verzinnen 

„Dat uitgerekend nu het Wetenschappelijk Instituut met zo’n argeloos zinnetje komt”, zegt Bos. „Dat raakt de trots op een sector die jaarlijks voor zo’n 90 miljard euro exporteert.” De CDA-veteraan uit Vriezenveen zit zelf in in het veevoer-industrie. „We voegen melkzuur toe aan kuilgras en maïs. Ik zeg wel eens: we maken zuurkool voor koeien, zodat het voer meer energie vasthoudt en de uitstoot van ammoniak vermindert.”

Bekijk ook: 

Stikstofclaim populair bij veehouders 

In dit soort slimmigheidjes is de Nederlandse landbouw wereldleider. „Ze komen bij ons kijken hoe goed we het doen. Ik hou van de natuur. Maar terwijl ze bij ons het hoogveen onder water zetten om veenmos te beschermen, graven ze 10 kilometer verderop in Duitsland het veen af om dat te verkopen als potgrond.”

Waanzin

Tegen die waanzin mag het CDA in het kabinet zich wel wat meer weren, vindt Bos. „Kennelijk kan het CDA met VVD en ChristenUnie te weinig tegenwicht bieden tegen D66.”

Bekijk ook: 

Doorgeslagen! Onbegrip over groene maatregelen 

De discussie tussen podium en zaal is intussen nog volop aan de gang. Senator Joop Atsma wil van Geluk weten hoe hij erbij komt dat boeren een betere prijs krijgen voor hun producten als ze minder gaan produceren. „Waar is de onderbouwing?” Theo Rietkerk, Eerste Kamerlid uit Overijssel, heeft de oplossing: als we het woord ’belangrijker’ nou vervangen door ’in balans’. Dan staat er dus dat dierenwelzijn en een eerlijke prijs in balans moeten zijn met de ambitie om tweede voedselexporteur ter wereld te blijven.

Geluk kan ermee leven. Het tumult is verstomd. Voor nu.

Bekijk meer van; landbouw partijen en bewegingen human interest Leonard Geluk Wouter Bos Christen-Democratisch Appèl

De stikstofcrisis zorgt voor onrust onder de boeren, de traditionele achterban van het CDA. Foto ANP/Koen van WeelDe stikstofcrisis zorgt voor onrust onder de boeren, de traditionele achterban van het CDA. Foto ANP/Koen van Weel

Opeens ging het CDA-congres alléén over de boeren

NRC 09.11.2019 Op het CDA-congres in Utrecht ging het zaterdag vooral over de vraag of dit nog wel de partij voor de boeren is. “Zo kun je niet met onze boeren omgaan”, roept iemand in de zaal.

In een bovenzaaltje praat minister van Financiën Wopke Hoekstra met CDA’ers, in een zaal beneden zit minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge aan tafel met ándere CDA’ers. Op dezelfde tijd, met precies hetzelfde aantal tafeltjes voor precies hetzelfde maximumaantal partijgenoten: 64. Het CDA-congres, deze zaterdag in Utrecht, leek om hen tweeën te gaan draaien, als de mogelijke nieuwe lijsttrekkers van het CDA.

Maar nee. Bijna iedereen heeft het over ‘Annie’. Europarlementariër, boerin in Overijssel: Annie Schreijer-Pierik (66). Gevolgd door televisiecamera’s loopt ze door de gangen van De Fabrique. Ze is al dagenlang kwaad over een passage in het net gepresenteerde discussiestuk ‘Zij aan Zij’ van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Daarin staat dat ‘duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren belangrijker moeten blijven dan de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven’.

Lees meer over de koerswijziging: CDA breekt met de jaren van Sybrand Buma

Annie Schreijer, met een grote boerenachterban, leest in die zin dat het CDA de boeren laat vallen, net nu die ongerust en bang zijn over maatregelen die eraan komen tegen de stikstofcrisis. Die crisis leidt tot meer onrust in de partij: twee CDA-gedeputeerden in Noord-Brabant stapten vrijdagavond op door de aanpak van de stikstofproblemen.

De avond voor het congres, in een uitzending van Pauw, laat ze merken dat ze serieus nadenkt over een eigen partij – met de beginletters van haar naam, de Agrarische Sociale Partij. Ze eist, zegt ze, dat de passage over ‘minder belangrijke’ landbouwexport eruit gaat.

Redden wat er te redden valt

Op het moment dat Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra langs de tafeltjes gaan om over zorg en zzp’ers te praten, staat Annie Schreijer-Pierik achterin een bloedheet en overvol zaaltje. Op het podium probeert Leonard Geluk, voorzitter van de commissie die het discussiestuk ‘Zij aan Zij’ schreef, te redden wat er te redden valt.

Het Wetenschappelijk Instituut heeft zich vast voorgenomen om niets te veranderen aan de tekst, en in het zaaltje lijkt het er zelfs op dat de woedende medestanders van Annie Schrijer-Pierik het woord niet krijgen. Iemand schreeuwt: „Is dit nou een democratische partij?”

Eerste Kamerlid Joop Atsma krijgt bij de microfoon voor elkaar dat er geluid komt. Hij wil weten, zegt hij, hoe Leonard Geluk het voor zich ziet: dat de landbouwproductie omlaag gaat en het inkomen van de boer omhoog. De voorzitter komt er niet goed uit, het is een stuk om over na te denken. In de zaal wordt opnieuw geroepen. „Zo kun je niet met onze boeren omgaan.”

Dan staat ineens een ánder Eerste Kamerlid van het CDA bij het podium, Theo Rietkerk, net als Annie Schreijer uit Overijssel. Hij heeft een voorstel: „Vervang dat ‘minder belangrijk’ door ‘in balans’.” Dan zou het zó in het discussiestuk komen te staan: ‘Duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren moeten in balans blijven met de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven’.

Leonard Geluk geeft toe. Zo zal het gebeuren. En Annie Schreijer vindt dat zij nu heeft gewonnen. „Er verandert dus niks”, zegt ze buiten de zaal, „want het ís al in balans.”

Of boze boeren het CDA nu meteen weer zullen zien als hún partij? „Deze storm is niet fijn voor ons”, zegt CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma later in de middag. „Maar ik hoor ook dat veel mensen snappen wat we met dit stuk willen. Je hoopt op veel discussie. Maar niet op zoveel discussie over één zin.”

Lees ook deze artikelen;

Jaco Geurts met twee plastic traktoren tijdens het CDA-congres in DeFabrique, in Utrecht. Beeld ANP

CDA’ers reageren geprikkeld waar het de toekomst van de boer betreft

Trouw 09.11.2019 De toekomst van de boeren is een open zenuw voor het CDA. Aanpassing van één woord over landbouw-export in de toekomstvisie haalt de kou zaterdag op het CDA-congres voor even uit de lucht.

Stampvoetend staat de Groningse veehouder Ate Kuipers zaterdagmiddag op het CDA-congres in Utrecht. Hij vindt dat een commissie van zijn partij ‘een visieloos stuk’ heeft afgeleverd. Voormalig CDA-wethouder Nico Slagter uit Stede Broec is nog bozer: “Wij hebben helemaal geen stikstofprobleem. De partij moet achter de agrarische sector staan.” De woede van de CDA’ers richt zich op de landbouw-paragraaf in de discussienota van de commissie Beraad Perspectief 2030.

Hypergevoelig ligt iedere discussie over boeren. De furieuze CDA’ers voeren het woord in het kielzog van Europarlementariër Annie Schreijer Pierik. Die liet de afgelopen weken al weten dat zij ontevreden is over de koers van het CDA die als regeringspartij een oplossing probeert te vinden voor het overschot aan stikstof dat natuurgebieden bedreigt.

De irritatie over de landbouw-passage in het rapport van de commissie Perspectief 2030 komt daar nog bovenop. Schreijer op het CDA-congres: “Hoe kunt u dit opschrijven, terwijl boeren aan de keukentafel zitten en proberen te overleven.” Zij krijgt bijval van senator en ex-staatssecretaris Joop Atsma: “Hoe kan het inkomen van de boer verbeteren als we minder exporteren?”

In balans blijven

Lang niet alle CDA’ers op het congres zijn het eens met deze felle kritiek. Toch past de commissie de gewraakte passage aan. Er stond: “De waarden duurzaamheid en dierenwelzijn en het inkomen van de boeren moeten belangrijker zijn dan de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven.” In de nieuwe versie is het woord ‘belangrijker’ verdwenen en vervangen door ‘in balans’. Het pleidooi voor meer productie voor de lokale markt blijft voorlopig overeind.

Leonard Geluk is voorzitter van de commissie die het rapport schreef en is in het dagelijks leven bestuurder bij de Haagse Hogeschool. Hij wil de tekst aanpassen, maar vindt de kritiek onterecht. Er staat niet in het discussiestuk dat boeren minder moeten exporteren, geeft hij aan. “Iedere CDA’er snapt dat wij nooit met voorstellen zouden komen die leiden tot het failliet van de landbouw”, voegt hij er aan toe. “We moeten af van de tegenstelling tussen stad en platteland. Wij hebben als partij de verantwoordelijkheid om keuzes te maken.”

Hij krijgt bijval van Marja van Bijsterveldt, ex-minister en burgemeester van Delft. Zij vindt de passage over de boeren ‘eerlijk’ en ‘heel CDA-waardig’. Van Bijsterveldt wil ‘leiderschap tonen in deze zaak’. Ook Marja van der Tas, bestuurder bij een waterschap op de Veluwe, geeft tegengas. “Boeren verdienen respect. Maar iedereen reageert heel erg overprikkeld. Wij moeten op zoek naar een goede balans tussen boeren en natuur. Wij hebben de natuur in de steek gelaten.”

Beter inkomen voor boeren

Jaco Geurts is landbouw-woordvoerder voor het CDA in de Tweede Kamer. Hij is de afgelopen dagen ‘wel honderd keer gebeld’ over het rapport Perspectief 2030, zegt hij. Hij leest de passage over de landbouw niet als een aanval op de boeren. “Er wordt gepleit voor een beter inkomen voor boeren. Dat is de kern. Over de rest van het rapport is nog discussie mogelijk. Het CDA staat achter de boeren en achter export.”

Het rapport van de commissie, getiteld ‘Zij aan zij’, wordt de komende maanden besproken in afdelingen van het CDA. Daarbij mogen ook niet-leden aanschuiven. Op het congres domineerde de paragraaf over landbouw de discussie.

Het CDA wil de op pad met ‘de menselijke maat’ en ‘samenwerking’. De christen-democraten schrijven: ‘We zullen er altijd samen uit moeten komen om iets voor elkaar te krijgen.’ Daarom zijn samenwerking en fatsoen de krachten tegen ‘een wereld van polarisatie, van lawaai-papegaaien’.

Lees ook: 

Provinciaal CDA in opstand tegen nieuwe landbouwkoers

Vóór fatsoen en tegen de lawaai-papegaaien is de sfeer die het CDA wil uitstralen in een discussienota over de koers van de partij.

Meer over; CDA politiek economie, business en financiën economische sector landbouw Jelle Brandsma

CDA wijzigt omstreden zin over export door boeren

AD 09.11.2019 Het CDA-rapport waarin staat duurzaamheid, dierenwelzijn en inkomen van boeren belangrijker zijn dan de positie van Nederland als tweede voedselexporteur ter wereld wordt aangepast. Met die toezegging hoopt voorzitter Leonard Geluk namens de schrijvers van het visiestuk de hoogopgelopen emoties bij de agrarische achterban tot bedaren te brengen.

Tijdens een toelichting op het rapport uitten een handvol CDA-leden vanmiddag op het partijcongres in Utrecht hun ongenoegen over de gewraakte passage. Naast Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik, vroegen ook Eerste Kamerlid Joop Atsma en de voorzitter van de CDA-fractie in Overijssel zich hardop af wat de commissie heeft bezield. ,,Welke argumenten heeft u door te stellen dat een een minder stevige exportpositie leidt tot een beter inkomen van boeren”, wilde Atsma weten. Volgens de Overijsselse afgevaardigde weten agrariërs ‘die het al zo moeilijk hebben’ zich niet gesteund door hun eigen partij.

Geluk trachtte eerst nog het oproer te bezweren door erop te wijzen dat het uitgangspunt vor zijn commissie altijd is geweest dat boeren een ‘faire prijs’ voor hun producten krijgen. Hij vond het bovendien ‘niet kunnen’ het rapport al binnen 48 uur te wijzigen, nog voordat de discussie over het gehele visiestuk echt is gevoerd.

Niettemin ging Geluk na de felle reacties toch overstag. Hij nam de suggestie over van een CDA-lid om de gewraakte passage opnieuw te formuleren. In plaats van dat duurzaamheid, dierenwelzijn en inkomen van boeren ‘belangrijker’ wordt geacht dan de exportpositie, zal in het stuk komen te staan dat die drie zaken ‘in balans’ moeten zijn met de exportpositie.

Geluk zei eerder tijdens het CDA-congres dat de discussie over het landbouwhoofdstuk ‘heel groot is geworden’. Een prominent lid van het partijbestuur liet zich in de wandelgangen al ontvallen dat de zin die voor zoveel opschudding zorgde ‘nooit in het stuk had moeten belanden’.

Bij het congres van coalitiepartij CDA dreigt vandaag oproer

Trouw 09.11.2019 Met een cruciale stikstofweek voor de boeg, congresseren CDA en D66 vandaag. De natuur- en klimaatmaatregelen drukken zwaar op de coalitie.

Toen Rutte III zich presenteerde als ‘het groenste kabinet ooit’, konden de bewindslieden niet vermoeden dat klimaat- en milieukwesties zó onontkoombaar zouden worden. Het Klimaatakkoord, stikstofproblematiek en Pfas: de dossiers vragen het uiterste van de denkkracht en de flexibiliteit van de coalitie. Hoeveel rek zit er nog in het elastiek?

De claim dat dit kabinet het duurzaamste aller tijden is, kon nog als een vrijblijvende slogan opgevat worden. Vorige kabinetten hadden ook hoge ambities, bijvoorbeeld in het Energieakkoord of voor natuurkwaliteit. Die waarmaken was een ander verhaal. Of er werd een list verzonnen, waarin economische groei en natuurbehoud hand in hand zouden gaan. In de praktijk legde de natuur het altijd af.

Deze kabinetsperiode is anders. Rechters, wetenschappers en actiegroepen dwingen het kabinet tot daden. Het Urgenda-vonnis bepaalde dat de CO2-uitstoot in 2020 met een kwart moet zijn teruggebracht en dat noopt tot ingrijpende beslissingen. Na aanhoudend bevingsleed ging de Groninger gaskraan dicht.

En sinds de Raad van State het stikstofbeleid afschoot, blijken de grenzen van de natuur zo ver overschreden dat duizenden projecten stilliggen. De Pfas-problematiek komt er nog bij; er mag nauwelijks grond verplaatst worden, nu onafbreekbare chemische stoffen alomtegenwoordig blijken.

Schouder aan schouder

Komende week wordt – opnieuw – een bepalende week voor de bouw. Het kabinet presenteert stikstofplannen, waarmee het 18.000 stilliggende projecten hoopt vlot te trekken. Ook komt minister Van Veldhoven met nieuws over Pfas, in afwachting van een norm waarmee bouwbedrijven aan de slag kunnen.

Om de urgentie te benadrukken, vergeleek premier Rutte de stikstofkwestie gisteren met de vluchtelingencrisis. “Als Rijk, provincies en gemeenten trekken we schouder aan schouder op. Ook in 2015 was het van belang dat verschillende overheidslagen als één functioneerden.”

De milieudossiers vereisen ook eendracht binnen Rutte’s eigen ploeg. En juist daar begint het, onder druk van wekelijkse berekeningen en juridische tegenvallers, te piepen en kraken.

Rutte’s eigen VVD moest deze regeerperiode al veel slikken. In het verkiezingsprogramma werd nauwelijks een letter vuil gemaakt aan klimaat, nu gaat een VVD’er (minister Wiebes) over een klimaatakkoord dat ingrijpt in de levens van alle Nederlanders. Bovendien dreigen de liberalen afscheid te moeten nemen van een kroonjuweel: om de stikstofuitstoot te beteugelen, verlaagt het kabinet waarschijnlijk de maximumsnelheid.

Grote boerenachterban

De VVD-aanhang houdt zich nog rustig, maar bij het congres van coalitiepartner CDA dreigt vandaag oproer. Wat de auto is voor de VVD, zijn de boeren voor het CDA. Provinciale afdelingen zien niets in de toekomstvisie waarin de partij afscheid neemt van de intensieve landbouw.

Europarlementariër en boerenvoorvrouw Schreijer-Pierik zette de discussie verder op scherp. Zij dreigt de partij te verlaten als die instemt met deze koers. Volgens haar laat de CDA-commissie ‘de boeren vallen’. “Dan ben je geen haar beter dan D66, dat de veestapel wil halveren.”

De veeteelt veroorzaakt de meeste stikstofuitstoot, maar gedwongen inkrimping is taboe voor de coalitie – ook VVD en ChristenUnie hebben een grote boerenachterban. Het kabinet probeert boeren daarom met geld te verleiden om te stoppen.

Het partijcongres van D66, ook vandaag, zal ontspannener zijn. De partij was lang ongelukkig in de coalitie. D66 stemde het referendum weg en moest afschaffing van de dividendbelasting verdedigen. Nu het over stikstof gaat, kan D66 achteroverleunen. De grootsteedse achterban heeft geen moeite met minder auto’s en minder varkens. In peilingen krabbelt de partij voorzichtig op.

De coalitie hoopt dat ze na volgende week even van crisissferen verlost is en dat ze in relatieve rust kan praten over stikstofplannen voor de lange termijn. Géén van de vier partijen heeft er belang bij het kabinet te laten vallen over het milieu. Niemand zit te wachten op een verkiezingscampagne waarin het Malieveld wekelijks vol staat.

Lees ook: 

Provinciaal CDA in opstand tegen nieuwe landbouwkoers

In de provinciale fracties van het CDA is tumult ontstaan over het plan voor de koerswijziging dat Nederland niet langer de tweede landbouwexporteur van de wereld moet willen zijn. Op het landelijk partijcongres zaterdag in Utrecht eisen ze dat het voorstel van tafel gaat en dat het CDA zich blijft profileren als plattelandspartij die opkomt voor de boeren.

Zelfs de ‘vroempartij’ moet nu gas terugnemen

Het gaspedaal overal diep kunnen indrukken, is een kroonjuweel van de VVD. Maar steeds meer liberale oud-politici zeggen: 130 is onhoudbaar.

Meer over; CDA D66 politiek VVD milieu Niels Markus

‘Als Wopke dit niet snapt, is Annie geen fan meer van Wopke’

AD 08.11.2019 Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik vindt het onvoorstelbaar dat uitgerekend háár CDA de boeren minder wil laten exporteren. Als het CDA zo doorgaat, zullen kiezers op het platteland afhaken, waarschuwt ze. ,,Dan ben ik er klaar mee, dan zijn we D66 geworden.’’

Dit had ik niet van het CDA verwacht’’, zegt Annie Schreijer-Pierik, christendemocratisch stemmenkanon op het platteland. Het CDA-stuk van het Wetenschappelijk Instituut (WI), met de titel ‘Zij aan zij’, is haar rauw op het dak gevallen, voorál het landbouwhoofdstuk. Dat maakt korte metten met de ambitie om de tweede landbouwexportnatie ter wereld te zijn. Getergd: ,,Die landbouwexportpassage lees ik als ‘zij aan zij zonder veehouderij’.’’

Lees ook;

Zelfs premier Rutte krijgt bij de boeren de handen niet op elkaar

Lees meer

‘Terwijl consumenten massaal kiezen voor groene stroom, lopen leveranciers de kantjes ervan af’

‘Terwijl consumenten massaal kiezen voor groene stroom, lopen leveranciers de kantjes ervan af’

Lees meer

Ze moet bekennen, de stukken van het wetenschappelijk bureau leest ze niet altijd. ,,Meestal komen die bij mij op een stapel zonder het plastic eraf te halen.’’ Maar nu is het anders, vindt de Europarlementariër. Dit document speelt een rol bij het verkiezingsprogramma 2021-2025. ,,Als je als CDA met christelijke waarden de boeren wil behouden, moet er iets gebeuren. In dit stuk laat deze CDA-commissie de boeren vallen. Dan ben je geen haar beter dan D66, dat de veestapel wil halveren.’’

Wat is er precies mis met het nieuwe landbouwverhaal?

,,Ik vind het helemaal niks! Weet je wel hoe belangrijk de Nederlandse agrisector in de wereld is? Wij lopen voorop! De totale Nederlandse landbouwexport was afgelopen jaar liefst 90 miljard euro, daar mag je niet zo achteloos mee omspringen in een visiestuk. De deskundigheid ontbreekt, het is te merken dat er geen agrariër in de commissie zat.’’

De commissie zegt: focus minder op de export van goedkoop vlees, dat is beter voor het milieu en zorgt ervoor dat de boer er ook nog wat aan verdient.

,,Er wordt een valse tegenstelling gecreëerd. Nederlandse landbouwproducten behoren al tot de duurzaamste en schoonste ter wereld met de laagste CO2-voetafdruk. Een vermindering van onze landbouwexport zal niet alleen de welvaart van ons land gevoelig verminderen, maar ook elders in de wereld leiden tot ontbossing en aantasting van biodiversiteit en de juist uitstoot van klimaatgassen vergroten. Maar deze commissie wil het kind met het badwater weggooien. Onvoorstelbaar!’’

Je kunt niet op het Malieveld staan en de boeren steunen én je achter deze exportpas­sa­ge van het Wetenschap­pe­lijk Instituut scharen, aldus Annie Schreijer-Pierik.

Vindt u dat de CDA Tweede Kamerfractie hier afstand van moet nemen?

,,Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. Fractieleider Pieter Heerma was mijn voorlichter toen ik destijds als Kamerlid de boeren in zaaltjes toesprak. Hij weet hoe dit bij boeren aankomt. Ik vraag me echt af of CDA-Kamerleden met landbouw in het pakket hier achter kunnen staan. Je kunt niet op het Malieveld staan en de boeren steunen én je achter deze exportpassage van het WI scharen. Dat kan niet!’’

Annie Schreijer-Pierik op campagne bij de aspergetocht in Hardenberg.

Annie Schreijer-Pierik op campagne bij de aspergetocht in Hardenberg. © Wim Herbert

Maar het stikstofprobleem moet toch worden opgelost? Daar kunnen de boeren veel aan bijdragen.

,,Nederland heeft in het verleden verkeerde keuzes gemaakt over Natura 2000. Premier Rutte moet naar Brussel gaan voor noodwetgeving en zeggen: ons land zit op slot, geef ons twee of drie jaar om eruit te komen met een transitiemodel waarin we toestemming krijgen de stikstofwaarden wat te verhogen en doelstellingen te herzien. Maar dat gebeurt niet! Nee, het kabinet wil boeren onteigenen en van landbouwgrond natuurgrond maken, wat geen enkel ander EU-land zo doet. Dan druk je de landbouw weg! Dat is wat er gebeurt en dat is ook wat achter dit CDA-stuk zit.’’

U steekt liever de kop in het zand?

,,Ik waarschuw Den Haag en provincies al jaren dat wij zouden vastlopen. Vijf jaar geleden verscheen al mijn rapport Land in de knel! Je mag in Nederland nog geen hond uitlaten, want dan kom je boven de stikstofnorm. Je mag op dit moment niks! En nu gaan we opeens boeren op hoge kosten jagen doordat ze anders moeten produceren. We prijzen onszelf helemaal uit de markt. Dat moet niet. Je moet boeren belonen, niet straffen.”

U bent bang dat Nederland een stuk armer wordt als er minder geboerd wordt?

,,Ja. De landbouw draagt voor bijna 50 procent – dat is 26 miljard euro! – bij aan ons nationale handelsoverschot, ofwel het verschil tussen onze export en import. Dan gaat het over zuivel, vlees, babypoeder voor babymelk, bloemen en daarnaast ook machines voor de landbouw- en voedingsmiddelensector. Daaraan danken we onze welvaart.”

De ‘noabers’ op het platteland raak je als partij met dit soort plannen kwijt, aldus Annie Schreijer-Pierik.

Daar wordt te makkelijk overheen gestapt?

,,Ik mis visie. In Canada hebben ze een ministerie voor intensieve veehouderij en een ministerie voor landbouw als onderdeel van het platteland. Omdat het behouden moeten blijven. En wat doen ze hier? Ze gooien alles op één hoop! Het echte gevecht gaat om de grond. Die wordt onteigend en gaat naar woningbouw en natuur. Dat is er aan de hand.’’

Hoe komt het dat het WI daar anders tegenaan kijkt?

,,Zo’n commissie bestaat uit de koningen en koninginnen van de partij die samen wat bedenken en denken dat het zo moet. Het deel over de landbouw, tuinbouw en export is helaas ondeskundig en heeft zo geen draagvlak bij onze CDA-kiezers en lokale CDA-afdelingen. De ‘noabers’ op het platteland raak je als partij met dit soort plannen kwijt. Ik spreek dezer dagen in Brussel met Wopke Hoekstra, als hij dit gevoel niet snapt, dan is Annie geen fan meer van Wopke. Dan ben ik er gewoon klaar mee, dan zijn we D66 geworden.’’

En dan?

,,Dan wil ik de uitslag van de volgende verkiezingen weleens zien.’’

Gaat u naar het congres zaterdag?

,,Zo langzamerhand vraag ik me af of het wel zin heeft om daar naartoe te gaan, of ik bij de goede club zit. Toch zal ik wel gaan.’’

Blijft u lid?

,,Ik heb dertig jaar lang hard gevochten voor boerengezinnen en familiebedrijven. Als het CDA daar niet meer voor opkomt is het logisch dat je mensen verliest. Het is nu erop of eronder.’’

Annie Schreijer-Pierik (CDA) is van de partij bij de slipjacht in Hoge Hexel.

Annie Schreijer-Pierik (CDA) is van de partij bij de slipjacht in Hoge Hexel. © Lenneke Lingmont

Provinciaal CDA in opstand tegen nieuwe landbouwkoers

Trouw 08.11.2019 Volgens Bouwien Rutten, die in Overijssel het CDA leidt, is de nieuwe landbouwvisie afkomstig van ‘een elite-clubje’ binnen het CDA, terwijl de partij een volkspartij zou moeten zijn. “We moeten trots zijn op het buitengebied en de mensen die daar wonen en werken. Het debat over de toekomst moeten we ook mét hen voeren.

Maar de mooie titel ‘Zij aan zij’ slaat nou net niet op de agrarische paragraaf. Hier zijn alleen de wetenschappers aan het woord.” Ze stoort zich ook aan de manier waarop het voorstel is gelanceerd. Onaangekondigd. “We moesten het in de pers lezen.” Dat is volgens haar geen manier van doen.

Statenlid Jaap Bond van het CDA in Noord-Holland zegt dat er weliswaar nieuw langetermijnbeleid nodig is, maar dat de tekst in het rapport ‘zeer ongelukkig is geformuleerd’. Hij spreekt van ‘paniekvoetbal’.

“We hebben te maken met een delicaat proces waarin de boeren afgelopen jaren al belangrijke stappen hebben gezet naar circulaire landbouw”, aldus Bond. Het werkt volgens hem contraproductief om dit zorgvuldige proces nu opeens in een snelkookpan te gooien.

Fractievoorzitter Hannie Kool-Blokland van het CDA in Zeeland vreest dat haar partij met dit voorstel op D66 gaat lijken. “Laten we trots zijn op de kwaliteit van de producten van onze boeren. Ik vind de agrarische passage ronduit teleurstellend, terwijl de rest van het rapport zo inspirerend is.” Gerhard Bos, CDA-fractievoorzitter in Gelderland, noemt de nota een ‘studeerkamerstuk’, terwijl juist het CDA van de ‘koude grond’ zou moeten zijn.

“De kunst is de agrarische sector mee te nemen naar de toekomst, dus we moeten mét de boeren naar oplossingen zoeken, zodat er een gemeenschappelijk draagvlak ontstaat. Dit stuk is echt veel te kort door de bocht.”

Lees ook:

Er dreigt een tweedeling binnen het CDA

De christen-­democraten, stelt columnist Stevo Akkerman, kampen met de eeuwige spanning tussen bijbelse uitgangspunten en de wens om een volkspartij te zijn; twee zielen in één borst, best lastig.

Meer over; CDA Hans Marijnissen

Europarlementariër woedend op ‘haar’ CDA

MSN 08.11.2019 Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik heeft geen goed woord over voor het CDA-stuk van het Wetenschappelijk Instituut (WI) met de titel ‘Zij aan zij’, waarin wordt geadviseerd boeren minder te laten exporteren. “In dit stuk laat deze CDA-commissie de boeren vallen. Dan ben je geen haar beter dan D66, dat de veestapel wil halveren”, zegt zij in een interview met het AD.

Volgens haar vergeten de samenstellers van het stuk het belang van de Nederlandse agrisector. “De totale Nederlandse landbouwexport was afgelopen jaar liefst 90 miljard euro, daar mag je niet zo achteloos mee omspringen. De deskundigheid ontbreekt, het is te merken dat er geen agrariër in de commissie zat. De landbouw draagt voor bijna 50 procent – dat is 26 miljard euro – bij aan ons nationale handelsoverschot. Daaraan danken we onze welvaart.”

Ook zet ze fel in op het aspect dat de commissie de focus minder wil leggen op de export van goedkoop vlees, omdat dat is beter voor het milieu en ervoor zorgt dat de boer er ook nog wat aan verdient. “Nederlandse landbouwproducten behoren al tot de duurzaamste en schoonste ter wereld met de laagste CO2-voetafdruk. Je mag in Nederland nog geen hond uitlaten, want dan kom je boven de stikstofnorm. Je mag op dit moment niks”, reageert ze desgevraagd in de krant.

CDA wil rem op ‘ongebreidelde migratie’

Elsevier 07.11.2019 Het CDA keert zich tegen de ‘ongebreidelde migratie’. Leonard Geluk, voorzitter van een studiegroep die de discussie opent over een nieuwe koers voor de partij, zegt dat ‘zeventig miljoen mensen zich hier willen vestigen en dat is niet te doen’.

Volgens Geluk (49) – voormalig CDA-wethouder in Rotterdam – moet ‘alles in het werk worden gesteld om de migratiestromen te reguleren en de regie terug te krijgen’. Echte vluchtelingen zijn welkom, maar verder moet de immigratie worden beperkt tot een niveau ‘wat de samenleving nog kan dragen’.

Ideologische afsplitsing zou kleurloos CDA goed doen, schreef Afshin Ellian na het aftreden van Sybrand Buma

Ook in het belang van de migranten zelf moet de toestroom worden beperkt. Geluk: ‘Als we mensen niet kunnen begeleiden tot volwaardig burgerschap moeten we ze niet toelaten. Het is ook niet goed voor deze nieuwkomers zelf als ze aan hun lot worden overgelaten.’

Nieuwe versie van het gedachtegoed

Zaterdag bespreekt het CDA-Congres in Utrecht de notitie Zij aan Zij. Het is de aanzet tot een discussie over de koers van de partij. Het stuk is geschreven door de commissie Beraad Perspectief 2030 van het wetenschappelijk instituut van het CDA.

Commissievoorzitter Leonard Geluk en partijvoorzitter Rutger Ploum zeggen tegen Elsevier Weekblad dat ze de notitie zien als een nieuwe versie van het CDA-gedachtegoed. Het stuk moet na een discussie in de partij worden vastgesteld en vervolgens dienstdoen als ideologisch kompas. Het is de bedoeling dat vanuit de ideeën in Zij aan zij partijnotities worden opgesteld voor diverse beleidsterreinen.

Lees ook deze column van Gerry van der List Linkse Hugo de Jonge vecht tegen spookbeeld: Het neoliberalisme

In het stuk wordt kritiek geuit op de ‘neoliberale markteconomie’, waarin het streven naar winst te ver is doorgeschoten en waar mensen te veel bezig zijn met hun persoonlijke gewin en te weinig met de belangen van de gemeenschap. Marktwerking is volgens de notitie niet de oplossing voor de problemen in de ouderenzorg of de jeugdzorg.

Ploum en Geluk geven geen duidelijk antwoord op de vraag of de discussienota is geschreven voor Hugo de Jonge of Wopke Hoekstra. Beide ministers gelden als belangrijkste kandidaat om bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 aan te treden als CDA-lijsttrekker. In de loop van volgend jaar houdt het CDA een interne verkiezing en bepalen de leden wie de nieuwe partijleider wordt.

Notitie buigt op veel punten naar links, maar niet op punt van immigratie

Op veel punten lijkt de notitie een beweging naar de linkervleugel te willen maken, zoals met de kritiek op marktwerking en een pleidooi voor solidariteit. Maar op het punt van immigratie is dit niet het geval. De discussie daarover zal zaterdag losbarsten.

De eerder dit jaar vertrokken partijleider Sybrand Buma zei in de HJ Schoo-lezing van 2017 dat veel Nederlanders zich bedreigd voelen door nieuwkomers met een ander geloof en een andere cultuur. Dat kwam hem ook in eigen kring op kritiek te staan.

Ook kwam er een actie in het CDA op gang voor een generaal pardon voor asielkinderen. Buma en zijn Kamerfractie hadden zich daartegen jarenlang verzet, maar maakten een draai.

‘Maximaal aan de knoppen draaien’

Geluk zegt over de migratie-paragraaf in het nieuwe partijdocument: ‘Dit heeft het CDA nog nooit zo specifiek opgeschreven.’ Hij stelt verder dat ‘er weinig knoppen zijn’ om de immigratie te beperken. ‘Maar de knoppen die er zijn, moeten we maximaal gebruiken.’

Ook de ChristenUnie roerde zich vorig jaar over dit thema. Lees dit interview terug met lijsttrekker Gert-Jan Segers: ‘Arbeidsmigratie is potentieel gif’

In het discussiestuk staat dat Nederland vooral via Europa greep moet zien te krijgen op de immigratiestromen. Op die manier moeten landen in Afrika en het Midden-Oosten onder druk worden gezet om afgewezen asielzoekers terug te nemen. Vluchtelingen moeten worden opgevangen ‘in de regio’, dat wil zeggen in landen als Turkije. De Europese Unie moet zorgen dat het ‘geen uitzichtloze kampen’ zijn, maar ‘echte asielsteden’ waar vluchtelingen onderwijs en opleiding krijgen.

Vluchtelingen die niet in de regio worden opgevangen en zich in Europa bevinden, moeten op gezag van Brussel over de diverse lidstaten van de Europese Unie worden verdeeld.

Nederland moet ook de toestroom van arbeidsmigranten uit Polen, Roemenië en Bulgarije kunnen reguleren, schrijft de commissie. Ook hierbij moet beslissend zijn hoeveel arbeidsmigranten een stad of dorp aankan. ‘Het overkomt ons nu en dat maakt Nederland onrustig,’ zegt Geluk.

CDA: Nederland hoeft niet heel grote voedselexporteur te blijven

NOS 07.11.2019 Een CDA-commissie vindt dat Nederland niet de tweede voedselexporteur van de wereld hoeft te blijven. Volgens de commissie onder leiding van de vroegere Rotterdamse wethouder Geluk zijn “duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van de boeren belangrijker”.

De commissie komt met de voorstellen in het discussiestuk “Zij aan zij” over de toekomstvisie van het CDA. In een toelichting zei Geluk in het NOS Radio 1 Journaal dat er een nieuwe balans in de landbouw moet komen.

“De massaproductie heeft ons veel gebracht, maar de vraag is of dat de weg is naar de toekomst.” Geluk benadrukte dat boeren een goed inkomen moeten hebben. “We hebben de boeren heel hard nodig en we moeten de problemen samen met hen oplossen.”

Sociale werkplaatsen

De commissie pleit verder voor een terugkeer van de sociale werkplaatsen. Volgens Geluk is afschaffing ervan een historische fout. Ook wil de commissie voor langdurig werklozen een ‘basisbaan’, dat is een baan met begeleiding als springplank naar een nieuwe loopbaan.

De commissie vindt in het algemeen “het neoliberale idee van vrijheid blijheid niet houdbaar”. Volgens Geluk wordt de overheid te veel als een hindermacht gezien en ligt er teveel nadruk op individualisme. De commissie verzet zich tegen polarisatie en tegen het denken in ‘wij en zij’.

Het discussiestuk wordt zaterdag voor het eerst besproken op het CDA-congres. De commissie komt in maart met definitieve voorstellen.

Optimistisch CDA wil er ook voor de stedeling zijn

AD 07.11.2019 Nu steeds meer Nederlanders – en kiezers – in steden wonen, kan het CDA zich niet langer te veel profileren als de plattelandspartij. Met een optimistisch verhaal waarin ook het moderne gezin in de Vinex moet worden aangesproken, verlegt de partij haar koers. Het toverwoord luidt: vertrouwen.

Het Wilhelmus ontbreekt, al moeten Nederlandse jongeren wel oefening krijgen in de ‘klassieke deugdenethiek, met waarden als ingetogenheid wellevendheid en echte tolerantie’. Het blijft immers een pennenvrucht van het CDA.

Toch is de toon van het toekomstperspectief dat het Wetenschappelijk Instituut van de partij schetst in vele opzichten opvallend opgewekt. De sikkeneurigheid waarover leden zich nog weleens beklaagden in het tijdperk-Buma lijkt in het document ‘Zij aan Zij’ – niet te verwarren met de gelijknamige club voor lesbiënnes – lichtjaren geleden. Illustratief: het woord ‘rechten’ komt in het hele stuk tien keer voor, vijf maal zo vaak als het woord ‘plichten’.

Flow

,,Het CDA zit dan ook in een heel positieve flow”, zegt partijvoorzitter Rutger Ploum goedgeluimd. Komende zaterdag komt er volgens hem 1250 man naar het partijcongres in Utrecht. ,,Zo’n opkomst hebben we lang niet gehad”, jubelt hij.

CDA-voorzitter Rutger Ploum is blij met het stuk: ,,Ik ben ervan overtuigd dat alle CDA’ers zich in de visie zullen kunnen herkennen, anders heb je niks bij het CDA te zoeken.”

CDA-voorzitter Rutger Ploum is blij met het stuk: ,,Ik ben ervan overtuigd dat alle CDA’ers zich in de visie zullen kunnen herkennen, anders heb je niks bij het CDA te zoeken.” © ANP

Vermorzeld

Ook voorzitter Leonard Geluk van het Beraad Perspectief 2030 erkent dat zijn club ‘denkers’ een ‘optimistisch’ verhaal heeft neergelegd over een land ‘waar de gelukkigste kinderen op aarde’ wonen. Maar er zit ook een zorg in, stelt hij.

,,We komen uit een tijd waarin het marktdenken is doorgeslagen, waarin het ik-gerichte voorop is komen te staan en mensen zelf verantwoordelijk zijn gemaakt voor hun eigen geluk en hun eigen falen. Maar de sfeer in de samenleving is aan het omslaan, daar haken wij bij aan.”

Mensen worden vermorzeld door de bureaucra­tie. We moeten niet langer in stelsels denken, maar vanuit mensen, naast elkaar, aldus Leonard Geluk.

Geluk spreekt van een ‘afrekening met het neoliberale mensbeeld’. Het CDA vindt dat de overheid sterk moet zijn, niet alleen als schild voor de zwakken, maar ook met sterke instituties, die ‘voorkomen dat Nederland een narcostaat wordt’.

En daarnaast moet de overheid betrouwbaar zijn en weer vertrouwen hebben in het goede van de mens. Geluk: ,,Als mensen ergens geïrriteerd over zijn is het de stapeling van controle. Mensen worden vermorzeld door de bureaucratie. We moeten niet langer in stelsels denken, maar vanuit mensen, naast elkaar.”

Moderne gezin

Dit is een prachtig verhaal voor de stad. Het is goed dat het er is, aldus Rutger Ploum, Beraad Perspectief 2030.

Daarmee is ook meteen de titel van het stuk verklaard. Opvallend is echter ook de aandacht voor het werkende, moderne gezin. Het verschil tussen moeder- en vaderschapsverlof kan worden verkleind, is de boodschap. ,,Een geboorteverlof voor vaders kan de start van een goede gewoonte zijn om zorgtaken meer gelijk te verdelen tussen mannen en vrouwen”, zo luidt één van de voorstellen.

Daarnaast springt de aandacht voor ‘vitale steden’ in het oog. Tot en met 2030 moeten er een miljoen woningen worden gebouwd, met name in de steden. Ook moeten steden ‘bereikbaar en leefbaar’ blijven en regio’s beter met elkaar worden verbonden, bijvoorbeeld door OV-aansluitpunten en ‘echte hogesnelheidslijnen’ vanuit de Randstad naar het noorden, het oosten en het zuiden.

Krimpregio’s niet vergeten

Die focus op de steden is bewust gekozen, al haast Geluk zich erbij te zeggen dat ook de krimpregio’s niet zijn vergeten. ,,Maar het is een feit dat het aantal mensen dat in de stad of in stedelijk gebied woont toeneemt.”

Het zijn juist die gebieden – van provinciestad tot Vinexwijk – waar het CDA de afgelopen verkiezingen veel aanhang is kwijtgeraakt. Geluk, zelf Rotterdammer, benadrukt dat het stuk ‘niet vanuit kiezersonderzoek’ is geschreven. Partijvoorzitter Ploum is echter in zijn nopjes: ,,Dit is een prachtig verhaal voor de stad. Het is goed dat het er is.”

Het is de bedoeling dat de langetermijnvisie bouwstenen aanreikt voor het volgende verkiezingsprogramma. Ploum ontwijkt de vraag wie de nieuwe koers het meest op het lijf geschreven is, Wopke Hoekstra, Hugo de Jonge of misschien wel iemand anders. ,,Ik ben ervan overtuigd dat alle CDA’ers zich in de visie zullen kunnen herkennen, anders heb je niks bij het CDA te zoeken.”

Andere voorstellen die het WI doet:

– Het aantal van 2,5 miljoen laaggeletterden moet in 2030 gehalveerd zijn.

– Het moet makkelijker worden zorgverlof op te nemen bij ziekte van familieleden.

– Het stempel ‘werkloos’ moet verdwijnen: mensen zonder werk zitten in transitie naar ander werk door bijscholing.

– Er komt een basisbaan met begeleiding voor mensen die langdurig werkloos zijn.

– Ouderen kunnen al vanaf hun 62ste minder dagen gaan werken, op weg naar hun pensioen. 

Nieuwe koers: CDA omarmt energietransitie

Trouw 07.11.2019 Vóór fatsoen en tegen de lawaai-papegaaien is de sfeer die het CDA wil uitstralen in een discussienota over de koers van de partij.

Van scepsis over het draagvlak bij de bevolking voor klimaatmaatregelen is bij het CDA niks meer te merken. In een discussienota over de koers van de partij gaan wind en zon de energie voor de toekomst leveren.

Nieuwe technologie, zoals waterstof, biedt ook volop kansen, vinden de christen-democraten. Boeren zouden in de eerste plaats moeten produceren voor de lokale markt. En economie moet in evenwicht worden gebracht met de natuur.

Het omarmen van de energietransitie is opvallend. Het CDA betuigt weliswaar steun aan het klimaat­akkoord van Parijs en de maatregelen op dit terrein van het kabinet, maar voormalig partijleider Sybrand Buma waarschuwde ook voor de draagkracht bij de bevolking. Buma nam in mei afscheid en werd burgemeester in Leeuwarden.

Het rapport is geschreven door de commissie ‘Beraad Perspectief 2030’. Die heeft als opdracht om te formuleren welke richting de partij op wil met de samenleving. De partij gaat er de komende maanden over discussiëren, om te beginnen zaterdag op het CDA-congres.

Het woord ‘perspectief’ is opvallend bij deze nieuwste commissie. Pieter Jan Dijkman, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA, zei een jaar geleden in Trouw dat het CDA het geluid vertolkt van de ontevreden burger en onvoldoende ‘een hoopvol perspectief’ biedt.

Geen verkiezingsprogramma

Het rapport is geen verkiezingsprogramma, maar kan daarvoor wel de basis vormen. Dat wordt volgend jaar geschreven in voorbereiding op de verkiezingen voor de Tweede Kamer die, als het derde kabinet Rutte de termijn vol maakt, worden gehouden in maart 2021.

Volgend jaar wordt ook een nieuwe lijsttrekker gekozen: twee kanshebbers zijn Hugo de Jonge, minister van volksgezondheid, en Wopke Hoekstra, minister van financiën. Aan de hand van het rapport is nog niet te zeggen wie daar het beste bij past. Waarschijnlijk kunnen zij er allebei mee uit de voeten.

Nieuwe opvallende ideeën zijn een door de overheid gefinancierde volwassenen-educatie. ‘Elke Nederlander krijgt de tijd en de ruimte om zich te blijven ontwikkelen en nieuwe vaardigheden te leren’, staat in het rapport.

De term ‘werkloos’, kan wat de CDA-commissie betreft bij het vuil, want wie zijn baan verliest, krijgt bijscholing of tijdelijk werk. Nog een voorbeeld: er moeten drie hogesnelheidslijnen komen: een naar het noorden van het land, een naar het zuiden (en naar België) en eentje naar het oosten (en naar Duitsland).

Belangrijker, maar ook wat vager dan concrete maatregelen, is de sfeer die het CDA wil uitstralen. Of zoals de partij het formuleert: de fundamentele waarden waarmee naar de wereld wordt gekeken. Die samenleving lijkt verdeeld.

Het CDA wil de boer op met ‘de menselijke maat’ en ‘samenwerking’. De christen-democraten schrijven: ‘We zullen er altijd samen uit moeten komen om iets voor elkaar te krijgen.’ Daarom heet het rapport ‘Zij aan zij’. Samenwerking en fatsoen zijn de krachten tegen ‘een wereld van polarisatie, van lawaai-papegaaien’.

Voorzitter van de commissie Beraad Perspectief 2030 is Leonard Geluk, oud-wethouder in Rotterdam en nu voorzitter van het college van bestuur van de Haagse Hogeschool. Twee keer eerder publiceerde het CDA een rapport over de koers van de partij.

Beide keren was dat na een verkiezingsnederlaag. In 1994 verscheen een discussiestuk onder leiding van oud-minister Frans Andriessen. In 2012 was oud-minister Aart Jan de Geus voorzitter van dit Strategisch Beraad.

Opvallende CDA-ideeën

  • Iedereen moet gedurende het hele leven tijd en ruimte hebben om bij te leren.
    • Wie zijn baan verliest, wordt niet werkloos, maar krijgt bijscholing of tijdelijk werk.
    • Er komen hogesnelheidslijnen naar het noorden, oosten en zuiden van het land.
    • Inspiratie kan uit christelijke traditie komen maar ook uit een rijkdom aan ander gedachtengoed.
    • Er is meer (zorg-)verlof nodig.
    • De sociale werkplaats afschaffen was een historische vergissing. Die keert terug.
    • Het bestaande leenstelsel verdwijnt. Jongeren beginnen zonder schuld hun loopbaan.
    • Hulp bij zelfdoding als het leven ‘voltooid’ is, is te beperkt. Het gaat om waardig ouder worden.
    • Bij een klimaatneutrale economie hoort een klimaatneutrale energievoorziening.
    • Het is belangrijk dat jongeren worden onderwezen in de klassieke deugden, zoals ingetogenheid, wellevendheid en tolerantie.

Lees ook: 

‘Het CDA snakt naar een nieuw verhaal’

Het CDA laat ook niet-leden meepraten over toekomst van de partij. ‘Wij bouwen een beweging.’

Het CDA bezint zich op de Christen-democratie: ‘Ieder mens telt. Wat betekent dat?’

Het CDA houdt de Dag van de Christen-democratie, waar de leden op zoek gaan naar een toekomstvisie. Pieter Jan Dijkman, directeur van het wetenschappelijk instituut: ‘Gevoelens van onbehagen vertolken is niet genoeg.’ 

Voorzitterswissel bij het CDA: ‘De C staat ook voor compassie’

Rutger Ploum volgt Ruth Peetoom op als CDA-voorzitter. ‘We hadden als CDA de klimaatdoelen beter moeten uitleggen.’

Meer over; CDA politiek Jelle Brandsma

november 9, 2019 Posted by | CDA, klimaat, Klimaatakkoord, tweede kamer, verkiezingen | , , , | Reacties uitgeschakeld voor CDA en het nieuwe “Zij aan Zij” versus Boeren, Burgers en Buitenlui !!!

Over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 10 – nasleep

Ik heb het nu echt helemaal voor mekaar !!

Gaswinning in Groningen vanaf medio 2022 op nul

Niet in 2030, maar al in 2022 kan er volgens minister Wiebes worden gestopt met de gaswinning in Groningen. Het voornemen wordt met gejuich ontvangen door Groningers, lokale politici en belangenorganisaties.

Het Rijk sloot vorig jaar een deal met de twee oliemaatschappijen Shell en Exxon, die samen het Groningse gasveld exploiteren, over het beëindigen van de gaswinning in uiterlijk 2030. Die afspraken kosten de schatkist wel zo’n netto 1,7 miljard euro.

Echter, nu de gaskraan al over drie jaar dicht kan, moet de Staat daarbovenop welliswaar 90 miljoen euro extra overmaken om de misgelopen inkomsten van de twee energiereuzen te vergoeden.

Uit eerder onderzoek door de NOS, begin vorig jaar, bleek dat er nog volop mogelijkheden waren om de gaskraan in Groningen verder dicht te draaien, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar zou komen. De Gasunie liet begin deze zomer weten toch mogelijkheden te zien om het veilige niveau van 12 miljard kuub dichterbij te brengen.

Telegraaf 05.11.2019

Op dezelfde dag stemde de Tweede Kamer over een motie, waarin het kabinet werd opgeroepen om zo snel mogelijk dat veilige niveau te halen. Dat nu wordt aangekondigd dat de gaswinning al binnen drie jaar helemaal naar nul kan, zal opnieuw verbazing wekken.

Telegraaf 17.03.2020

Al eerder verzuchtte de Groningse Commissaris van de Koning, René Paas, tegenover de NOS dat die leveringszekerheid “van elastiek” is. Want telkens bleek het mogelijk om minder gas te winnen, als de omstandigheden of de rechter daarom vroegen. En telkens bleek dat mensen en bedrijven niet in de kou kwamen te zitten.

Telegraaf 08.10.2019

Einde “Gasgebouw”

Met het geleidelijk afbouwen van het gashandelsbedrijf GasTerra start de “onvermijdelijke ontmanteling van het ‘gasgebouw’“, zo schrijft minister Wiebes van Economische Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. En daarmee wordt na vier jaar ook uitvoering gegeven aan een advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Er komt een sociaal plan voor de 150 medewerkers van GasTerra, het verkoopkantoor van het Groningse gas. De werkzaamheden van GasTerra worden de komende jaren geleidelijk afgebouwd, nu is besloten de gaswinning in Groningen stop te zetten.

GasTerra is de kern van het veel bekritiseerde ‘gasgebouw’; de constructie waarin de eigenaren van het Groningse gas, Shell en Exxon, met het ministerie van Economische Zaken afspraken maken over gaswinning in Groningen. Die afspraken zijn geheim.

AD 11.09.2019

Kortom

De gaswinning uit het Groningenveld daalt het komende gasjaar naar 11,8 miljard Nm3. Daarmee komt de winning onder het door Staatstoezicht op de Mijnen geadviseerde niveau van 12 miljard Nm3. Naar verwachting zal de gaswinning in Groningen vanaf medio 2022 op nul uitkomen.

Telegraaf 14.02.2020

Bij de maximale gaswinning van 12 miljard kubieke meter daalt het risico op aardbevingen in Groningen tot een aanvaardbaar niveau stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). De grens werd gesteld na de zware beving begin 2018 bij Zeerijp.

Het dichtdraaien van de gaskraan © Ministerie van Economische Zaken

Strenge winter

De Tweede Kamer had het kabinet voor de zomer opgeroepen de gaswinning zo snel mogelijk onder dat niveau te brengen.

Telegraaf 22.02.2020

Wiebes benadrukt wel dat het in het geval van een strenge winter nodig kan zijn dat ook na 2022 nog gas moet worden gewonnen.

Het kabinet heeft besloten om in 2022 helemaal te stoppen met de gaswinning in Groningen. Alleen in een strenge winter gaat de gaskraan in Groningen dus nog een beetje open. Maar nu gebruiken nog vrijwel alle huizen in Nederland in alle winters het Groningengas. Hoe moet dat straks?

AD 12.09.2019

De gasopslag in Norg is een belangrijke schakel in het terugbrengen van de gaswinning

Voor de wijken die al wel de komende jaren helemaal van het gas af gaan, bestaan verschillende alternatieven. Op dit moment wordt in kaart gebracht welke andere verwarmingsbron voor welke wijk het meest geschikt is. In grote steden wordt vooral gekeken naar de ontwikkeling van warmtenetten.

De productie van meer pseudo-Groningengas leidt ertoe dat er minder gas uit Groningen gewonnen hoeft te worden. Naast een hogere inzet van stikstof heeft minister Wiebes ook besloten om de gasopslag Norg te vullen met pseudo-Groningengas waardoor er minder gas uit het Groningenveld nodig is. Ook wordt er meer pseudo-Groningengas naar Duitsland geëxporteerd.

De lagere winning en de inzet van gasopslag Norg hebben ook financiële gevolgen voor de aandeelhouders van NAM, Shell en ExxonMobil. In het vorig jaar gesloten Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat bij een substantiële wijziging van de gaswinning nieuwe afspraken worden gemaakt.

De gesprekken daarover zijn naar verwachting volgend voorjaar 2020 afgerond.

Meer: Aardbevingen Groningen BB

Dossier “Gaswinning Groningen”  AD

Dossier Gaswinning NU

Dossier; Gaswinning

Provincie Groningen; Nieuws

lees: Kamerbrief over immateriele schade door gaswinning Groningen 21.02.2020

lees: ‘Iets van erkenning’ Vergoeding van immateriele schade in Groningen

lees: Reactie op advies van commissie Immateriele schade 27.01.2020

lees: kamerbrief over raming gaswinning groningen 2020-2021 en verder 21.02.2020

lees: bijlage addendum op het advies uitgangspunten operationele strategien en hra voor het gasjaar 2020-2021

lees: bijlage advies leveringszekerheid voor benodigde groningen volumes en capaciteiten

lees: bijlage advies uitgangspunten operationele strategien en hra voor het gasjaar 2020-2021

lees: bijlage capaciteitsstudie ten behoeve van het sluiten van het groningenveld

lees: bijlage eindrapport validatie van het gts advies van 31 januari 2020

lees: bijlage mijnraadadvies proces advisering vaststellingsbesluit groningen

lees: bijlage task force monitoring l gas market

lees: bijlage vergelijking van het seismisch risico van verschillende afbouwscenarios voor de gaswinning uit het groningenveld

lees: bijlage verzoek tot voorstellen operationele strategie voor het gasjaar 2020-2021

lees; Vragen/antwoord bij Landelijke aanpak Mijnbouwschade 20.12.2019

lees: kamerbrief over oplossing tekort scholenprogramma groningen 19.12.2019

lees: De sociale impact van de gaswinning in Groningen metingen juni en september 2019 16.12.2019

lees: Wetsvoorstel Wijziging Gaswet betreffende het beperken van de vraag naar laagcalorisch gas van grote afnemers 06.11.2019

lees: Memorie van Toelichting Wetsvoorstel inzake het beperken van de vraag naar laagcalorisch gas van grote afnemers 06.11.2019

lees: Kamerbrief Overdracht taken ‘Groningen’ van EZK naar BZK 16.10.2019

Bijlage 1 Verantwoordelijkheden versterking Groningen

Bijlage 2 Cijfers versterkingsoperatie

Bijlage 3 Voortgang van versnelling van de versterking

lees: Kamerbrief Geleidelijke afbouw GasTerra Tweede_kamer 07.10.2019

lees; Voortgang schadeafhandeling Groningen 26.09.2019

lees; Bescherm en Herstelplan Gas 11.09.2019

lees: Kamerbrief Gaswinningsniveau Groningen in 2019-2020 10.09.2019

lees: Bijlage 1 Advies GTS Finaal advies inzake maatregelen reductie Groningenproductie

lees: Bijlage 2 Advies GTS aanvullende analyse inzet stikstof boven het planmatige niveau

lees: Bijlage 3 SodM advies over veiligheidsimplicaties verdere verlaging van het gaswinningsniveau in het gasjaar 2019-2020

lees: Bijlage 4 Advies ACM 100 procent stikstofinzet

lees: Bijlage 5 Validatie DNV GL

lees: Bijlage 6 Definitief vaststellingsbesluit Groningen gasveld 2019-2020

lees: Bijlage 7 Definitief instemmingsbesluit gasopslag Norg

lees: Bijlage 8 Interim akkoord afbouw gaswinning Groningenveld

lees: Bijlage 9 SEO rapport Verlaging van gaswinning tot beneden het niveau van leveringszekerheid

lees: Kamerbrief Verkenning maatregelen om gaswinning Groningen te verlagen naar 12 miljard Nm3 in het gasjaar 2019-2020 17.06.2019

lees: Bijlage 1 Ontwerp vaststellingsbesluit Groningen gasveld 2019-2020

lees: Bijlage 2 Voorlopig advies over maatregelen om de Groningenproductie te reduceren 11.06.2019

lees: Kamerbrief Stuwmeerregeling Groningen 13.06.2019

lees: Kennisgeving Staatscourant instemmingsbesluit gaswinning Pieterzijl-Oost 12.06.2019

lees ook: Brief Eric Wiebes 03.06.2019

lees; kamerbrief over gaswinning uit kleine velden 30.05.2018

zie ook: Over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 9 – nasleep

zie ook: PvdA over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 8 – nasleep

zie ook: PvdA over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 7 – nasleep

zie ook: PvdA over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 6 – nasleep

zie ook: PvdA over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 5

zie ook: PvdA over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 4

zie ook: PvdA-leider Diederik Samsom over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 3

zie ook: PvdA-leider Diederik Samsom over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 2

zie ook: PvdA-leider Diederik Samsom over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 1

Wiebes: Groningen snel veiliger door verlaging gaswinning

NOS 31.03.2020 Groningen lijkt snel veiliger te worden nu er minder gas wordt gewonnen. Uit de jaarlijkse risicoanalyse van de gaswinning in Groningen blijkt dat er geen gebouwen meer zijn met een verhoogd risico op instorting, een zogenoemd verhoogd risicoprofiel. Dat schrijft minister Wiebes in een brief aan de Tweede Kamer. Hij noemt dat goed nieuws, omdat veiligheid voor de burgers immers de reden is voor de afbouw van de gaswinning in Groningen.

De staat van de huizen in Groningen wordt ingedeeld in drie categorieën. Dat gebeurt om te bepalen welke panden de hoogste prioriteit hebben als het om versterking gaat. De nieuwe bevinding is opvallend omdat in de voorafgaande risicoanalyse nog 5500 panden een licht verhoogd of verhoogd veiligheidsrisico liepen.

Uit de laatste rekenmodellen, de zogenaamde HRA, blijkt dat nu nog 80 tot 160 boerderijschuren een licht verhoogd risico op instorten lopen. De verklaring hiervoor is volgens Wiebes de verlaging van de gaswinning vorig jaar onder de 12 miljard kuub. Daardoor waren er minder en minder krachtige aardbevingen.

Het aantal bevingen nam de afgelopen maand overigens weer opvallend toe. Dat kan effect hebben op nieuwe berekeningen. Het ministerie benadrukt dan ook dat de risicoanalyse de periode van 1 januari tot 31 december 2019 bestrijkt. De cijfers geven vooral aan dat de beperking van de gaswinning positieve gevolgen heeft, aldus het ministerie.

Veilig

Minister Wiebes schrijft ook dat op basis van dit model géén huizen veilig worden verklaard. Dat kan alleen na beoordeling door een bouwkundige. Er is een lijst van 26.000 te inspecteren huizen en gebouwen. De helft van die panden is al opgenomen voor een beoordeling. Bestaande toezeggingen om huizen te versterken blijven overeind.

Ook als de gaswinning is beëindigd kan het nog steeds beven in Groningen. De bevingen zullen wel afnemen in hoeveelheid en zwaarte. In een reactie op de jaarlijkse analyse laat het Staatstoezicht op de Mijnen weten dat het risico op een beving zwaarder dan 3,6 afgenomen is van 12,5 naar 5 procent. De kans op een maximale kracht van 5 of hoger, waar eerder mee gerekend werd, wordt nu nagenoeg 0 genoemd.

Bekijk ook;

’Groningen veiliger door afbouw gaswinning’

Telegraaf 31.03.2020 Door de afbouw van de gaswinning in Groningen is het veiligheidsrisico voor gebouwen spectaculair gedaald. Dat blijkt uit de jaarlijkse risicoanalyse.

De gaswinning in Groningen is inmiddels gedaald tot onder de 12 miljard kuub. Deskundigen stellen al jaren dat dit een veilige grens is voor de noordelijke provincie. Uit een rekenmodel (HRA) blijken er geen gebouwen meer te zijn met een verhoogd risicoprofiel. Vorig jaar waren dat er nog een paar honderd.

Wel zijn er nog 80 tot 160 schuren bij boerderijen met een licht verhoogd risico. Vorig jaar zaten nog enkele duizenden panden in deze categorie. Het Staatstoezicht op de Mijnen, de onafhankelijke waakhond, heeft de berekeningen onder de loep genomen en bevestigd.

Hoopgevend

Voor minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) zijn de cijfers hoopgevend, maar ze hebben geen effect op de operatie rond het versterken (aardbevingsbestendig maken) van huizen en gebouwen in Groningen. Het rekenmodel (HRA) is oorspronkelijk ontworpen door de NAM en werd in het verleden gebruikt als leidraad bij de versterking van gebouwen. Daar is veel discussie over geweest in Groningen, om die reden wordt het model alleen nog gebruikt om te kijken in welke volgorde gebouwen moeten worden aangepakt.

In de nieuwe werkwijze beoordelen bouwkundigen per gebouw de situatie. Er is een lijst van 26.000 huizen en andere panden die worden geïnspecteerd, ongeveer de helft is al onder de loep genomen door een deskundige.

Dertig jaar

De ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Binnenlandse Zaken benadrukken dat de versterking ongewijzigd door blijft gaan. De berekeningen van de HRA worden dus vooral gebruikt als indicatie voor de veiligheidssituaties. Wiebes: „Het is goed nieuws dat de berekeningen in elk geval laten zien dat Groningen snel veiliger lijkt te worden door het verlagen van de gaswinning. Dit zal zich de komende jaren voortzetten nu de gaswinning jaarlijks verder daalt.”

In een nieuwe wet is vastgelegd dat de beweging van de bodem in Groningen nog tot dertig jaar na het einde van de gaswinning moet worden gemonitord en onderzocht.

BEKIJK MEER VAN; overheidsbeleid energie en hulpbronnen Eric Wiebes Groningen Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Opvallend veel lichte aardbevingen in Groningen

NOS 23.03.2020 Het aantal aardbevingen in de provincie Groningen is de afgelopen dagen opvallend toegenomen. Vannacht waren er twee lichte bevingen in Krewerd en Thesinge. Die volgden op een beving gisteravond van 2,3, ook al in Krewerd. De beving van gisteravond was de zwaarste van de elf aardbevingen die de afgelopen maand door het KNMI zijn gemeten boven het Groninger gasveld.

Bij de Veiligheidsregio Groningen merken ze dat de recente bodembewegingen vragen oproepen in de provincie. Mensen willen weten of en wat voor hulp er beschikbaar is bij een zware aardbeving, nu hulpverleners ook druk zijn met het coronavirus.

Grootschalige opvang

Via hun website probeert de veiligheidsregio mensen gerust te stellen: “Mocht na een zware aardbeving of een andere grote calamiteit grootschalige opvang nodig zijn, dan gelden in Groningen dezelfde richtlijnen als in de rest van Nederland. Voorop staat dat bij opvang wordt voldaan aan de richtlijnen die gelden voor het bestrijden van het coronavirus.”

Hoe eventuele noodopvang eruit gaat zien is lastig te zeggen, vertelt woordvoerder Marleen Hanenberg van de veiligheidsregio. Het is niet te voorspellen in welk dorp een eventuele zware aardbeving zal plaatsvinden. “Het zal per dorp maatwerk zijn”, legt Hanenberg uit.

In de ene plaats is wel al een versterkt, aardbevingsbestendig verzamelgebouw om als het nodig is mensen op te vangen, in de andere nog niet. Complicerende factor is dat gedupeerden nu misschien niet bij familie of vrienden terechtkunnen, vanwege het heersende coronavirus. Volgens Hanenberg is de veiligheidsregio goed voorbereid op een zware aardbeving, in combinatie met een grote uitbraak van het virus in de regio.

Grenswaardes

De toezichthouder op de Groningse gaswinning, het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), zegt dat er geen reden is tot extra zorg. “De samenloop van al die bevingen is opvallend, maar op dit moment is er geen reden om in te grijpen. Er zijn geen grenswaardes overschreden”, laat het SodM weten. Wel houdt het de aardbevingen nauwlettend in de gaten.

Op aandringen van de toezichthouder is de gasproductie in Groningen al sterk verminderd. Het SodM ziet geen mogelijkheden om de veiligheidsrisico’s verder te verlagen.

Eerder deze maand maakte minister Wiebes van Economische Zaken bovendien bekend dat er nu al minder gas is gewonnen dan de planning was. Dat komt vooral door de warme winter, waardoor huishoudens minder gas nodig hadden. Volgens de Gasunie is, ondanks het massale thuiswerken, het binnenlands gasverbruik op dit moment op het niveau dat gebruikelijk is voor deze tijd van het jaar.

Schade

Afgelopen week kwamen er bij het schadeloket voor Groningers (TCMG) ruim 500 nieuwe schademeldingen binnen. Vanuit Krewerd en omgeving zijn er na de recente bevingen maar acht meldingen binnengekomen, maar volgens het schadeloket zou dat met de coronacrisis te maken kunnen hebben. De TCMG komt voorlopig niet bij gedupeerden langs om de schade op te nemen. Mogelijk wachten mensen daarom met het doen van meldingen.

Vorig jaar bijna 27.000 schademeldingen in Groningen

MSN 23.03.2020 Vorig jaar werden in totaal 26.798 meldingen gedaan van schade door aardbevingen in de provincie Groningen. Dat blijkt uit het jaarverslag van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) dat maandag is gepubliceerd. Dat is volgens de organisatie “een enorme stijging” ten opzichte van het jaar daarvoor. Eind 2018 ging het om zo’n 150 meldingen per week, eind vorig jaar waren dat er 700.

In 2019 werden de meeste meldingen gedaan in de gemeente Groningen, maar ook in Veendam en Noordenveld werd veel schade gemeld.

“De groei van schademeldingen zien wij als positief. Die toont dat steeds meer gedupeerden zich bewust worden van het feit dat zij recht op schadevergoeding hebben”, zegt Bas Kortmann, voorzitter van de TCMG. Het aantal mensen bij wie de schade werd opgenomen, steeg ook explosief. In 2019 werden 24.191 meldingen afgehandeld, het jaar daarvoor waren dat er nog 3.666. Vorig jaar werd 139,5 miljoen euro aan schadevergoedingen toegekend.

Aardbeving van 2,3 bij Krewerd in Groningen

Telegraaf 22.03.2020 In de buurt van Krewerd (Groningen) is zondagavond een aardbeving met een kracht van 2,3 geweest. Het KNMI meldt dat de beving op 3 kilometer diepte was.

Begin deze maand was er een aardbeving in de buurt van het Groningse Wagenborgen. Die had een kracht van 2,1. Dat was toen de tiende en zwaarste beving van dit jaar.

De zwaarste aardbeving ooit in Nederland was in 1992 bij Roermond. Die had een kracht van 5,8. De zwaarste gasaardbeving in Groningen gebeurde in 2012 bij het dorp Huizinge, met een kracht van 3,6.

Aardbeving van 2,3 bij Krewerd in Groningen

MSN 22.03.2020 In de buurt van Krewerd (Groningen) is zondagavond een aardbeving met een kracht van 2,3 geweest. Het KNMI meldt dat de beving op 3 kilometer diepte was.

Begin deze maand was er een aardbeving in de buurt van het Groningse Wagenborgen. Die had een kracht van 2,1. Dat was toen de tiende en zwaarste beving van dit jaar.

De zwaarste aardbeving ooit in Nederland was in 1992 bij Roermond. Die had een kracht van 5,8. De zwaarste gasaardbeving in Groningen gebeurde in 2012 bij het dorp Huizinge, met een kracht van 3,6.

NABETALING VOOR GEDUPEERDEN AARDBEVINGEN GRONINGEN

BB 17.03.2020 Tachtig aanvragen voor een nabetaling vanwege aardbevingsschade in Groningen zijn goedgekeurd door de provincie. Twaalf zaken moeten nog worden onderzocht en 101 zaken zijn afgekeurd.

Niet genoeg geld gegeven
De nabetaling van de NAM is gemiddeld 4369,41 euro en is bedoeld om de werkelijke kosten voor het herstellen van de schade te dekken. De NAM heeft deze mensen in 2018 niet genoeg geld gegeven om de herstelkosten volledig te dekken

‘Oude gevallen’
De groep van tachtig mensen stond op een lijst van 6000 ‘oude gevallen’. Zij konden tussen 6 januari en 1 maart een aanvraag indienen voor de nabetaling. Van de 101 afgewezen aanvragen stonden er 81 niet op de lijst van 6000 oude gevallen. De andere twintig stonden wel op de lijst, maar hebben het aanbod van de NAM niet geaccepteerd. (ANP)

Tachtig gedupeerden aardbevingen Groningen krijgen nabetaling

Telegraaf 17.03.2020 Tachtig aanvragen voor een nabetaling vanwege aardbevingsschade in Groningen zijn goedgekeurd door de provincie. Twaalf zaken moeten nog worden onderzocht en 101 zaken zijn afgekeurd.

De nabetaling van de NAM is gemiddeld 4369,41 euro en is bedoeld om de werkelijke kosten voor het herstellen van de schade te dekken. De NAM heeft deze mensen in 2018 niet genoeg geld gegeven om de herstelkosten volledig te dekken.

De groep van tachtig mensen stond op een lijst van 6000 „oude gevallen.” Zij konden tussen 6 januari en 1 maart een aanvraag indienen voor de nabetaling.

Van de 101 afgewezen aanvragen stonden er 81 niet op de lijst van 6000 oude gevallen. De andere twintig stonden wel op de lijst, maar hebben het aanbod van de NAM niet geaccepteerd.

BEKIJK MEER VAN; Groningen NAM

Tachtig gedupeerden aardbevingen Groningen krijgen nabetaling

MSN 17.03.2020 Tachtig aanvragen voor een nabetaling vanwege aardbevingsschade in Groningen zijn goedgekeurd door de provincie. Twaalf zaken moeten nog worden onderzocht en 101 zaken zijn afgekeurd.

De nabetaling van de NAM is gemiddeld 4369,41 euro en is bedoeld om de werkelijke kosten voor het herstellen van de schade te dekken. De NAM heeft deze mensen in 2018 niet genoeg geld gegeven om de herstelkosten volledig te dekken.

De groep van tachtig mensen stond op een lijst van 6000 “oude gevallen”. Zij konden tussen 6 januari en 1 maart een aanvraag indienen voor de nabetaling.

Van de 101 afgewezen aanvragen stonden er 81 niet op de lijst van 6000 oude gevallen. De andere twintig stonden wel op de lijst, maar hebben het aanbod van de NAM niet geaccepteerd.

Rutte: versterking huizen bevingsgebied gaat ’tergend langzaam’

Telegraaf 11.03.2020 Premier Mark Rutte vindt dat de versterking van woningen met aardbevingsschade in het Groningse Appingedam „tergend langzaam” gaat. Dat komt volgens hem door de omvang van het probleem: „Zo veel huizen, zo veel logistiek en zo veel emoties.”

Er wordt door „zo veel lieve mensen” aan gewerkt, „daarom is het fijn dat we nu stappen zien”, zei de premier woensdag tijdens zijn bezoek aan een nieuwbouwproject in Appingedam. Op deze locatie komt een van de eerste gasvrije wijken van Groningen.

Bewoners reageren wisselend op het bezoek van de premier aan het Groningse dorp. „De woede is weg, maar ik ben erg teleurgesteld”, zei een van de bewoners. „Maar er is veel veranderd door de ingreep van het kabinet, ten goede”, vult een andere bewoner aan. Zij woonden beiden waar nu het nieuwbouwproject plaatsvindt. „Het is vreemd om te zien, maar uiteindelijk krijgen we er een mooie nieuwe woning voor terug.”

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) meldde in 2019 dat de gaswinning in Groningen een stuk eerder gaat stoppen. De gaswinning zorgt voor aardbevingen in Noord-Nederland, waardoor veel huizen van Groningers schade opliepen.

Vorig jaar kondigde het kabinet aan dat de gaswinning in Groningen al in 2022 kan stoppen, in plaats van uiterlijk 2030 zoals eerst gedacht. Volgens Wiebes zou 2019 het ’jaar van de uitvoering’ worden op het gebied van versterking. Maar veel partijen in de Tweede Kamer uiten juist kritiek dat dit veel te langzaam gaat.

BEKIJK MEER VAN; overheid huisvesting en stedenbouw natuurramp bouw en vastgoed Appingedam Groningen

Rutte: ‘Complexe hersteloperatie Groningen gaat nog veel te langzaam’

NU 11.03.2020 Er zit schot in de zaak met het herstellen en herbouwen van huizen die zijn beschadigd door de aardbevingsschade in Groningen, maar het gaat nog te langzaam, stelt premier Mark Rutte woensdag tijdens een bezoek aan de provincie.

“Het gaat veel te langzaam”, zegt Rutte over de hersteloperatie. Hij bezoekt een wijk in het Groningse Appingedam waar nieuwe, aardbevingsbestendige woningen worden gebouwd, nadat de oude huizen moesten worden gesloopt vanwege de bevingsschade.

Dat ligt niet aan de mensen die bij de bouw betrokken zijn, maar door de “enorme complexiteit” van het probleem. “Het gaat om zo veel huizen, zo veel logistiek, zo veel emotie, zo veel gezinnen die allemaal in een specifieke situatie zitten. Dat gaat gewoon langzaam”, aldus de premier.

Eerder op de dag ging Rutte in gesprek met een ouder paar dat in een zogenoemde wisselwoning woont. Hun oude woning is gesloopt, de heipalen van hun nieuwe huis gaan de grond in. Voor de Kerst hopen zij er te wonen.

Goed geregeld, vindt het echtpaar. “Heel indrukwekkend”, zegt Rutte over die positieve houding. “Ik had er misschien anders bijgezeten. Maar zij blijven vrolijk.”

Inwoner Appingedam: ‘Mijn leven staat gewoon stil’

Niet iedereen deelt complimenten uit. Richard Hoekstra (49) woont pal naast de bouwplaats, maar zijn huis kan tot zijn verbazing gewoon blijven staan. “De wijk voor mij gaat plat, de wijk achter mij gaat plat. Maar wij horen helemaal niks”, zegt hij tegen Rutte.

De premier kan alleen antwoorden dat de bouw eindelijk begint. “Dat is het positieve. Maar ik begrijp dat u wilt weten waar u aan toe bent.”

Hoekstra blijft teleurgesteld achter. “Ik wilde weg uit Appingedam, maar ik krijg mijn huis niet verkocht. Eigenlijk staat je leven gewoon stil.”

Jannie Ebels (57) zit eveneens in een wisselwoning, wachtend op haar nieuwe woning. Zij houdt een dubbel gevoel over aan het herstelproces. “De nieuwe huizen gaan van het gas af en worden aardbevingsbestendig. Super.”

Tegelijkertijd ziet Ebels dat de saamhorigheid in haar wijk, waar ze al 23 jaar woont, verdwijnt. “Er is wantrouwen tussen de bewoners. De een krijgt meer geld voor het nieuwe huis dan de ander, maar we krijgen te horen dat je het daar niet onderling over mag hebben. Dit was een hechte gemeenschap. Nu is er meer kapot dan alleen de huizen.”

Rutte ‘Zorgen dat mensen niet tussen wielen van de staat terechtkomen’

Rutte is “gematigd optimistisch” over de toekomst van Groningen. Hij ziet potentie in de economische groeimogelijkheden van de provincie. Tegelijkertijd blijven de aardbevingen “een gegeven”.

Rutte: “Als overheid moet je zorgen dat mensen niet het gevoel hebben door vertraging en onduidelijke structuren tussen de wielen van de staat terechtkomen.” Het herstel en de versteviging van huizen is op gang gekomen, dat moet nu worden versneld, aldus de premier.

René Paas, commissaris van de Koning in Groningen, ziet veel verandering sinds hij vier jaar geleden aan deze functie begon. “Het begon met pure frustratie bij de Groningers en Groninger bestuurders”, zegt Paas.

In de tijd dat Henk Kamp minister van Economische Zaken was vanuit Den Haag, was de hoge hoeveelheid gaswinning uit Groningen in de woorden van Paas “onaantastbaar”. Daarnaast was een stikstoffabriek van een half miljard euro om buitenlands gas geschikt te maken voor de Nederlandse markt te duur en werd er niet getornd aan bestaande gascontracten.

Paas: “Inmiddels gaat de gaswinning pijlsnel naar nul en is de eerste steen voor de stikstoffabriek gelegd.” Die veranderingen gingen gepaard met de komst van minister Eric Wiebes op het departement, merkt hij op.

Mede daardoor is de sfeer rondom het gasdossier in Groningen omgeslagen, vindt Paas. “Het kantelpunt zijn we al voorbij.”

Lees meer over: Groningen  Politiek  Gaswinning Groningen

‘Vleermuizen lijken belangrijker dan mensen, hier in Groningen’

NOS 09.03.2020 Gemengde gevoelens vandaag in Groningen: het is een dag van opbouw en afbraak. In Zuidbroek begint de bouw van een stikstoffabriek, met minister Wiebes en Groningse bestuurders. Zonder deze fabriek kan de gaswinning in Groningen niet stoppen in 2022.

Als alternatief voor het Groningse gas is er gas uit het buitenland nodig, dat een andere verbrandingswaarde heeft. Om het toch geschikt te maken voor Nederlandse huishoudens is stikstof nodig. Die zal worden geproduceerd in de nieuwe fabriek die in 2022 klaar moet zijn.

Maar dezelfde hoogwaardigheidsbekleders zijn 25 kilometer verderop niet welkom in het dorp Overschild. Daar gaat juist vandaag de sloophamer in de huizen die beschadigd zijn door de jarenlange gaswinning. In het 500 inwoners tellende dorp gaat zo’n 80 procent van de huizen plat.

De burgemeester van de gemeente Midden-Groningen, waaronder Overschild valt, is zelfs dringend gevraagd om weg te blijven en geen interviews te geven op locatie in het dorp. Zó groot zijn de frustraties over de sloop en de jarenlange onzekerheid over de toekomst. Veel dorpsbewoners weten nog steeds niet of en wanneer zij een nieuw huis krijgen.

Nog niet aan de beurt

Harm Jan de Vries is een van de bewoners die nog wel willen praten met de pers. De bewoners van de drie huizen die als eerste aan de beurt zijn om tegen de vlakte te gaan willen dat niet.

Het huis van het echtpaar De Vries staat schots en scheef, de muren zijn los van de vloeren. De schade werd eerst geschat op 40.000 euro, die nodig zou zijn voor het repareren van de vloer. Maar na eindeloze discussies over de daadwerkelijke kosten met de aannemer, gaswinningsbedrijf NAM (dat de schade heeft veroorzaakt) en de rechter kwamen ze er niet uit.

Uiteindelijk kregen ze te horen dat hun huis versterkt moet worden; dat kost 600.000 euro. Dat is het huis niet waard, daarom komen ze in aanmerking voor sloop en nieuwbouw. Maar hun huis staat niet boven aan de lijst van meest onveilige woningen, daarom zijn ze nog niet aan de beurt.

Het stel vreest dat als de gaswinning over twee jaar helemaal stopt, iedereen zich terugtrekt uit Groningen. En dat er dan helemaal niets meer gaat gebeuren met hun huis.

Veel vragen

Maaike de Vries zegt dat er meer aandacht is voor de schuilplaatsen van vleermuizen dan voor hun gemoedsrust. “Vleermuizen lijken wel belangrijker dan mensen hier in Groningen”, zegt ze. Er worden overal nestkastjes geplaatst voor de dieren: hun habitat raakt immers verstoord door het slopen van panden waarin zij nestelen.

“Het gekste is nog dat er voor meer dan 30.000 euro een vleermuistoren is neergezet. Maar daar gaat geen vleermuis in, omdat er een roofvogel in is gaan zitten”, zegt De Vries geïrriteerd.

Niet alleen in Overschild zijn de frustraties groot over de afhandeling van de schades en de versterking van onveilige huizen. Ook in de rest van het aardbevingsgebied zitten gedupeerden nog met veel vragen.

NOS

Het steekt de Groninger Bodem Beweging (GBB) dat nog steeds niet bekend is wanneer de beloofde parlementaire enquête over de gaswinning in Groningen begint. Vicevoorzitter Derwin Schorren van de GBB kijkt geërgerd naar een parlementaire onderzoek dat vorige week wel is begonnen en waarin wordt gekeken hoe de overheid omgaat met zijn burgers.

Aanleiding hiervoor zijn de klachten over de Belastingdienst en uitkeringsinstantie UWV. Het onderzoek moet leiden tot een antwoord op de vraag waarom de burger de overheid niet meer vertrouwt en de menselijke maat kennelijk uit het oog is verloren.

Schorren somt de cijfers in Groningen nog maar eens op. “Ongeveer 200.000 mensen hebben schade aan hun huis; bij 100.000 daarvan gaat het om meervoudige schade. Van de toegezegde versterkingen van 26.000 huizen is slechts een fractie gerealiseerd: 1000. Daarentegen weten vele duizenden mensen nog steeds niet of hun huis veilig genoeg is, en zo niet, of hun huis versterkt gaat worden”.

Andere verbrandingswaarde

De vicevoorzitter van de belangenorganisatie vreest dat het parlementaire onderzoek als alibi gaat dienen voor het uitstellen van de enquête. De GBB roept de Tweede Kamer dan ook op om die snel in gang te zetten en te zorgen voor meer openheid en transparantie waar het gaat om de gaswinning en de gevolgen daarvan.

Bekijk ook;

Wiebes geeft startsein voor bouw gasmengstation in het Groningse Zuidbroek

RO 09.03.2020 Vandaag geeft minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat het startsein voor de bouw van een mengstation voor aardgas in Zuidbroek. In deze installatie wordt stikstof uit de lucht gewonnen en gemengd met hoogcalorisch gas. Zo ontstaat laagcalorisch gas wat wél bruikbaar is voor Nederlandse consumenten en bedrijven. Dit is één van de maatregelen die ervoor zorgt dat het Groningenveld al in 2022 kan sluiten. Zuidbroek levert vanaf 2022 jaarlijks 7 miljard kubieke meter bruikbaar aardgas op.

De opening van de bouw van de installatie van Gasunie verricht Wiebes vandaag onder andere samen met de CEO van Gasunie, de Commissaris van de Koning en de burgemeester van Midden-Groningen. De ceremonie is het heien van een eerste paal.

Het hoogcalorische gas voor het mengstation in Zuidbroek komt uit het buitenland en uit kleine gasvelden in Nederland. De installatie haalt lucht naar binnen en scheidt stikstof en zuurstof. De zuurstof verlaat de installatie en de stikstof wordt bij het hoogcalorisch gas gevoegd. Het resultaat is laagcalorisch gas, ook wel pseudo-Groningengas genoemd, wat te gebruiken is door consumenten en bedrijven.

In Nederland hebben we de komende jaren nog aardgas nodig in het kader van de energietransitie. We koken en verwarmen onze huizen bijvoorbeeld vaak nog met aardgas en hebben nog te weinig duurzame energie om nu al helemaal zonder aardgas te kunnen.

In 2022 gaat het mengstation in Zuidbroek van start en komt het eerste gas uit de installatie beschikbaar. Het maakt een reductie mogelijk van het Groningengas van ongeveer 7 miljard kuub per jaar, tot 10 miljard in een koud jaar. Dit is bijna 30% van het binnenlands verbruik. Het nieuwe mengstation komt te staan naast een bestaande installatie en gaat circa 500 miljoen euro kosten.

Vergroot afbeelding

©Gasunie

Vergroot afbeelding

©Gasunie

Zie ook

Minister Wiebes erkent dat het niet alle problemen oplost: „Het kabinet is zich ervan bewust dat het vergoeden van schade het leed van de bevingen niet geheel kan wegnemen.’’ Ⓒ ANP

Smartengeld voor gedupeerde Groningers

Telegraaf 21.02.2020  Groningers die vinden dat ze immateriële schade hebben geleden door de aardbevingen kunnen smartengeld aanvragen. Dat heeft het kabinet besloten.

Het nieuwe onafhankelijke Instituut Mijnbouwschade Groningen gaat de voorwaarden voor de smartengeldregeling uitwerken. Rond de zomer moet er meer duidelijkheid komen. Het gerechtshof Arnhem – Leeuwarden bepaalde eerder al dat de NAM smartengeld moet betalen omdat mensen door een beving worden geraakt in hun woongenot.

Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) erkent dat het niet alle problemen oplost: „Het kabinet is zich ervan bewust dat het vergoeden van schade het leed van de bevingen niet geheel kan wegnemen. Ook een financiële vergoeding, zoals smartengeld en vergoeding van waardedaling van huizen in het aardbevingsgebied, draagt daar maar ten dele aan bij.”

BEKIJK MEER VAN; misdaad, recht en justitie politiek aardbeving Eric Wiebes Den Haag Instituut Mijnbouwschade Groningen

Schade aan een boerderij in het Groningse Wirdum. Archieffoto.

Smartengeld voor Groningers: IMG bepaalt exacte werkwijze

RO 21.02.2020 Elke Groninger die immateriële schade heeft geleden door de aardbevingen als gevolg van de gaswinning kan een aanvraag indienen voor smartengeld. Een commissie van juridische experts heeft een advies opgesteld over een geschikte vergoedingensystematiek op verzoek van minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat.

Dit advies is direct doorgeleid naar het onafhankelijke Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) in oprichting dat vanwege hun onafhankelijkheid zelf besluit hoe zij dit advies overnemen. De komende tijd werkt IMG aan een werkwijze en wil die voor de zomer bekend maken. Dit staat in een brief die aan de Tweede Kamer is gezonden.

Het onafhankelijke IMG (opvolger van de huidige Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen) onderzoekt, ook in overleg met maatschappelijke organisaties, wat dit concreet betekent voor Groningers. De kwartiermaker van het IMG heeft hier een brief over gestuurd. Wat Groningers die in aanmerking komen moeten gaan doen, is tegen die tijd te vinden op de website van het IMG.

De Commissie Immateriële Schade met drie experts is door minister Wiebes in september ingesteld. Hun complexe opdracht was een systematiek te bedenken die zowel past binnen het schadevergoedingenrecht als aansluit bij de wensen van Groningers maar ook nog eens hanteerbaar is voor de uitvoeringsorganisatie IMG.

Afhandeling moet snel en tegelijk zorgvuldig gebeuren. Het IMG neemt behalve dit advies ook de recente uitspraak van het gerechtshof in Leeuwarden mee.

Minister Wiebes: “Het kabinet is zich ervan bewust dat het vergoeden van schade het leed van de bevingen niet geheel kan wegnemen. Ook een financiële vergoeding, zoals smartengeld en vergoeding van waardendaling van huizen in het aardbevingsgebied, draagt daar maar ten dele aan bij.

Duidelijk is dat Groningers vooral helderheid en snelheid willen over versterking van hun huizen en afhandeling van schade. Daar zet ik mij met de rest van het kabinet en met de regio maximaal voor in.”

Ruim 60 jaar heeft Nederland geprofiteerd van de opbrengsten van het Groninger gas en de gasopslag Norg. Door de winning zijn zoals bekend helaas aardbevingen ontstaan. De materiële schade werd eerst door de NAM en sinds maart 2018 door de onafhankelijke

Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen vergoed. Ook de versterking van huizen is sinds afgelopen januari bij de NCG helemaal in publieke handen gekomen.

Kamerbrief;

Kamerbrief over immateriële schade door gaswinning Groningen

Kamerstuk: Kamerbrief | 21-02-2020

Zie ook; Gaswinning in Groningen Regering

© ANP Minister Wiebes erkent dat het niet alle problemen oplost: „Het kabinet is zich ervan bewust dat het vergoeden van schade het leed van de bevingen niet geheel kan wegnemen.’’

Smartengeld voor gedupeerde Groningers

MSN 21.02.2020 Groningers die vinden dat ze immateriële schade hebben geleden door de aardbevingen kunnen smartengeld aanvragen. Dat heeft het kabinet besloten.

Het nieuwe onafhankelijke Instituut Mijnbouwschade Groningen gaat de voorwaarden voor de smartengeldregeling uitwerken. Rond de zomer moet er meer duidelijkheid komen. Het gerechtshof Arnhem – Leeuwarden bepaalde eerder al dat de NAM smartengeld moet betalen omdat mensen door een beving worden geraakt in hun woongenot.

Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) erkent dat het niet alle problemen oplost: „Het kabinet is zich ervan bewust dat het vergoeden van schade het leed van de bevingen niet geheel kan wegnemen. Ook een financiële vergoeding, zoals smartengeld en vergoeding van waardendaling van huizen in het aardbevingsgebied, draagt daar maar ten dele aan bij.”

Dit jaar weer minder gas uit Groningen gewonnen dan verwacht

NU 21.02.2020 Dit jaar wordt opnieuw minder gas gewonnen dan eerst werd verwacht, zo meldt het kabinet vrijdag. De gaswinning duikt naar 10 miljard kuub per jaar in plaats van de beraamde 11,8 miljard kuub.

“Dit komt doordat een nog hogere stikstofinzet wordt gehaald en doordat de gasopslag Norg verder kon worden verruimd, maar ook de zachte winter speelt een rol.”

In 2022 zal er in een “gemiddeld jaar” geen gaswinning meer nodig zijn uit het Groningenveld. Er zal dan dus alleen nog gepompt worden bij een koude winter.

De Gasunie denkt dat het gasveld in 2025/2026 definitief gesloten kan worden. Daarmee wordt eindelijk gehoor gegeven aan de oproep die al lang klinkt in Groningen.

De provincie wordt al jaren geplaagd door de door gaswinning veroorzaakte aardbevingen. Deze bevingen hebben schade aan de huizen als gevolg. Groningers in bevingsgebieden kampen ook met psychische klachten en kunnen hun huizen moeilijk verkopen.

Rutte: ‘Gaswinning is in nachtmerrie aan het eindigen’

Zie ook: Einde aan gaswinning in Groningen, hoe gaat dat in z’n werk?

Lees meer over: Groningen  Gaswinning Groningen  Binnenland

Gaswinning Groningen daalt door warme winter

Telegraaf 21.02.2020 De warme winter helpt Groningen sneller van de gaswinning af. Dat blijkt uit een nieuw overzicht van minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat).

De VVD-bewindsman kondigde in september al aan dat de gaswinning dit jaar net onder de door veiligheidsexperts geadviseerde grens van 12 miljard kuub komt. Door de warme winter, gebruik van de gasopslag in Norg en het omvormen van hoogcalorisch gas naar laagcalorisch gas (geschikt voor onze cv-ketels) verwacht Wiebes dat de winning in Groningen nu kan dalen naar 10 miljard kubieke meter aardgas.

Gedaan met gaspompen

Vanwege de aardbevingen in de noordelijke provincies heeft het kabinet eerder al besloten om de winning helemaal te stoppen. Wiebes verwacht dat het in het gasjaar 2022/2023 gedaan is met het pompen van aardgas uit de bodem.

Overigens is het dan nog niet helemaal afgelopen met de gaswinning in Groningen. Het zogeheten Groningerveld blijft nog enkele jaren beschikbaar voor extreem koude winters. Dat is volgens Wiebes nodig om te voorkomen dat mensen in de kou komen te zitten door een tekort aan aardgas.

GasunieTransport Services (GTS), beheerder van het landelijk gastransportnetwerk, verwacht dat de gaskraan in 2025/2026 definitief wordt dichtgedraaid. De sluiting en het ontmantelen van de eerste winningslocaties is al begonnen.

Door het afschalen van de gaswinning in eigen land is de import van gas uit het buitenland toegenomen. Buiten Groningen is er nog gaswinning in de zogeheten kleine velden in verschillende provincies.

BEKIJK MEER VAN; energie en hulpbronnen politiek Eric Wiebes Groningen

Groninger gaswinning gaat dit jaar nog verder onder het veiligheidsadvies van toezichthouder SodM

RO 21.02.2020 Vanaf zomer 2022 is er in een gemiddeld jaar geen gaswinning meer nodig uit het Groningenveld. Dit heeft het kabinet al eerder besloten om de oorzaak van de aardbevingen aan te pakken. Nu blijkt dat er dit jaar een verdere verlaging van de winning mogelijk is: van de verwachte 11,8 miljard kubieke meter dit jaar naar 10 miljard kubieke meter per jaar.

Dit komt doordat een nog hogere stikstofinzet wordt gehaald en doordat de gasopslag Norg verder kon worden verruimd, maar ook de zachte winter speelt een rol. De jaarlijkse raming van de netbeheerder over de nog benodigde gaswinning uit het Groningenveld heeft minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat aan de Tweede Kamer gezonden.

Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) adviseert een winning onder de 12 miljard kubieke meter in een gemiddeld jaar. Het kabinet blijft zoeken naar verdere mogelijkheden om de gaswinning te verlagen. Dit jaar kan de winning in het huidige gasjaar inderdaad nog verder beperkt worden, onder andere door hogere inzet van stikstof.

Het bijmengen van stikstof maakt van hoogcalorisch gas het voor consumenten en industrie geschikte laagcalorische gas.Uitgaande van een gemiddeld temperatuurverloop is de benodigde gaswinning in het komend gasjaar 2020/2021 9,3 miljard Nm3. In het gasjaar 2021/2022 daalt de winning vervolgens tot circa 3 miljard Nm3.

De winning kan vanaf het voorjaar 2022 naar nul. Het veld blijft daarna alleen nog enkele jaren nodig als reservemiddel om leveringszekerheid te borgen voor extreem koude situaties.

Vergroot afbeelding

GTS geeft aan dat als de afbouw van de vraag volgens planning verloopt het veld in 2025/2026 definitief kan worden gesloten. Vanaf halverwege 2022 blijft er een aantal productielocaties standby. Alleen in een koud jaar is volgens GTS nog een klein restant, maximaal 0,5 miljard kubieke meter, nodig uit het veld.

De sluiting en ontmanteling van productielocaties is al ingezet (zoals in Ten Post) en wordt de komende jaren voortgezet. Samen met de regio, TNO, toezichthouder SodM en de Mijnraad wordt uitgewerkt hoe op een verantwoorde wijze de overige clusters kunnen worden gesloten.

Dit alles laat zien dat het kabinet samen met alle partners alles op alles blijft zetten om de gaswinning zo snel mogelijk naar nul te krijgen. Dit omdat de veiligheid van Groningers voorop staat.

Minister Eric Wiebes over de gaswinning in Groningen

Download deze video

Documenten;

Kamerbrief over raming gaswinning Groningen 2020-2021 en verder

Kamerstuk: Kamerbrief | 21-02-2020

Zie ook;

Ministerraad stemt in met Wetsvoorstel Versterking Groningen

RO 21.02.2020 De ministerraad heeft ermee ingestemd het Wetsvoorstel Versterking Groningen om advies aan de Raad van State te zenden. Doel van dit wetsvoorstel is het zo snel mogelijk versterken van gebouwen in de provincie Groningen, zodat deze aan de veiligheidsnorm voldoen.

Het wetsvoorstel versterkt de positie van de eigenaar en die van de gemeenten. Daarnaast worden rollen en verantwoordelijkheden van betrokken partijen bepaald. Gemeenten krijgen volgens dit voorstel een belangrijkere rol bij de aansturing van de versterkingsoperatie. Zij bepalen straks in welke volgorde woningen in hun gemeente worden versterkt. Hierdoor kan de versterkingsoperatie in gemeenten worden gekoppeld aan andere opgaven.

Ook wordt het versterkingsproces verbeterd en worden mogelijkheden geboden om de uitvoering te versnellen. Dit kan bijvoorbeeld door het versterkingsbesluit en de vergunningverlening samen te voegen. Hiermee kan een tijdswinst van minimaal twee maanden worden geboekt bij de uitvoering van de versterking.

De Afdeling Advisering van de Raad van State wordt verzocht om met spoed over het wetsvoorstel te adviseren. Na advisering wordt het voorstel aan de Tweede Kamer aangeboden.

Zie ook; Gaswinning in Groningen Regering

Ombudsman ‘somberder dan ooit’ over verstevigen huizen Groningen

NU 08.02.2020 De Nationale ombudsman is somberder dan ooit gestemd over de versteviging van de huizen in het aardbevingsgebied in Groningen. De ministeries in Den Haag zijn zelfs na al die jaren nog niet voldoende doordrongen van de ernst van de bevingen en de effecten op de huizen en levens van de Groningers, zegt Reinier van Zutphen in een interview met RTV Noord.

De ombudsman monitort de manier waarop de overheid de problemen als gevolg van de gaswinningen aanpakt al jaren en bracht vrijdag een bezoek aan het noorden.

Van Zutphen zegt dat hij voorheen na een bezoek aan het noorden nog wel geloofde dat het in de toekomst beter zou gaan, maar de praktijk maakt hem cynisch. “Ik heb nu zoveel mensen gesproken die teleurgesteld zijn en al vier jaar vragen wat er met hun huis gaat gebeuren. Dat maakt me echt somberder dan in de afgelopen jaren.”

Hij merkt op dat er nog steeds heel weinig is gedaan aan getroffen huizen. Van Zutphen constateert ook dat er veel te veel aandacht uitgaat naar procedures, regels en juristen, en te weinig naar de mensen zelf.

Woordvoerders van de ministeries van Economische Zaken en Binnenlandse Zaken laten in een reactie weten dat het signaal van de ombudsman bekend is. “Er zijn de afgelopen maanden heel veel concrete maatregelen genomen om de problemen sneller aan te pakken”, voegt de zegsvrouw daar wel aan toe.

Rutte en ombudsman hebben binnenkort een gesprek

Zo hebben het Rijk, de provincie Groningen en de Nationaal Coördinator Groningen eind januari een pakket maatregelen vastgesteld om het versterken van huizen te versnellen. Ook is er begin februari een Groninger Bouwakkoord gesloten, om huizen in het getroffen gebied sneller aardbevingsbestendig te maken.

Minister Raymond Knops en de Nationale ombudsman hebben binnenkort ook een gesprek over de voortgang van de maatregelen, aldus het ministerie.

Lees ook:

Nationale Ombudsman schrijft zorgenbrief: ‘Geef vertrouwen aan Groningers’ (2019)
‘Juridisch geneuzel over enkele scheur moet afgelopen zijn’ (2019)

Lees meer over: Nationale Ombudsman  Gaswinning Groningen  Binnenland

Groningse Dhani is in hongerstaking: hoe lang houdt hij dat vol?

MSN 07.02.2020 Niet meer eten om meer aandacht voor je zaak te krijgen, of een doel te bereiken. De Groningse Dhani Hoekstra is sinds gisterochtend in hongerstaking. Hij wil daarmee aandacht vragen voor de aardbevingsproblematiek, waar hij en zijn gezin de gevolgen van ondervinden. “We gaan eraan onderdoor.”

De bevingen, veroorzaakt door gasboringen, hebben grote impact op de familie Hoekstra. “We voeren al zes jaar strijd, hebben meer dan tachtig scheuren in huis, de fundering is bijna weg. Het is nog maar 150.000 euro waard terwijl dat zonder aardbevingsschade het dubbele zou zijn.”

De psychische gevolgen daarvan zijn volgens Dhani groot, maar ook financieel zijn daardoor grote problemen ontstaan. “Ik ben zonder werk komen te zitten door alle stress en zorgen. We moeten bijna het huis uit omdat we het niet meer kunnen betalen.” Omdat Dhani vindt dat er maar niet naar hun hulpvraag geluisterd wordt, is hij nu in hongerstaking.

Koud

In hongerstaking gaan is niet niks, maar voor Dhani weegt het op tegen de dingen waar hij nu mee te kampen heeft. Ook staat hij onder medisch toezicht. “Dat is zo vastgelegd in Nederland. Je moet je ook melden bij de GGD, enzovoort.”

Ook kreeg hij tips van voormalig hongerstaker Jan Holtman. Twee jaar geleden ging Holtman 24 dagen in hongerstaking om aandacht te vragen voor aardbevingsschade. “Zo heb ik het enorm koud gekregen, en ik kreeg het niet meer warm”, vertelt Holtman aan EditieNL. “Dhani kleedt zich nu warm aan en is blij met mijn tips.”

Succes

“Honger hebben is op zich niet eens zo erg”, gaat Holtman verder. “Het ergste is dat je niet meer snel kan nadenken. En even naar de wc lopen ging al moeizaam. Dat had ik niet verwacht.”

Toch hield hij het bijna vier weken vol en wist daarmee ook successen te boeken. “Ik deed het voor mensen in mijn omgeving en wilde dat schadedossiers opnieuw in behandeling werden genomen. Dat is gelukt door de hongerstaking.”

© Aangeboden door EditieNL

Wat doet hongerstaken met je lijf?

Langere tijd niet eten, wat doet dat met je lijf? Dokter Fransje Snijders van de Johannes Wier Stichting voor gezondheidszorg en mensenrechten legt het uit.

“In de eerste week neemt je hongergevoel geleidelijk af. Je krijgt buikpijn en wordt moe. In de tweede en derde week verdwijnen je honger- en dorstgevoel. Je wordt koud en zwak, duizelig bij het opstaan en de hartslag gaat omlaag. In de derde en vierde week ontstaan concentratieproblemen.”

Vanaf de vijfde week worden de gevolgen zo groot dat er blijvende schade kan ontstaan. “In de vijfde week ontstaan een droge huid, verwardheid en slaperigheid. In de zesde en zevende week komen daar neurologische klachten en stoornissen in het horen en zien bij. In week acht of negen houden alle organen ermee op.”

Versterking woningen in aardbevingsgebied Groningen wordt versneld

NU 23.01.2020 Elfhonderd woningen in het aardbevingsgebied in Groningen zullen versneld versterkt worden. Zowel de bewoners als de aannemers gaan direct betrokken worden bij het versterkingsproces. Dat schrijft minister Raymond Knops van Binnenlandse Zaken donderdag in een brief.

De afgelopen maanden is er intensief contact geweest tussen Rijk, regio en de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). De partijen hebben een zogenoemd ‘versnellingspakket’ vastgesteld. Er wordt verwacht dat er een tijdwinst van een half jaar behaald kan worden, meldt RTV Noord.

Het pakket is een vervolg op afspraken die in juni 2019 gemaakt zijn, waarin werd bepaald dat de hele versterkingsoperatie versneld moest worden. Dit gaat nu gebeuren door bouwpartijen eerder te betrekken. Ook wordt de beoordelingsfase per adres korter door gebruik te maken van een standaardmaatregelenpakket.

Daarnaast is bepaald dat bewoners zoveel mogelijk ruimte en inspraak moeten krijgen. Ze kunnen voortaan tijdens de eerste rondgang met de aannemer meteen hun wensen uitspreken. In het eerste kwartaal van 2020 wordt gestart met de versnelde versterking van de eerste 250 woningen. Als dit succesvol is, wordt uitgebreid naar duizend adressen.

De Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) heeft sinds 19 maart 2018 ruim 44.000 schademeldingen binnengekregen. Inmiddels zijn er ruim 26.500 afgehandeld. Ook is er ruim 138 miljoen euro aan schadevergoedingen uitgekeerd.

Volgens RTV Noord ligt het aantal gebouwen dat versterkt moet worden op 26.000.

Hier vindt u het overzicht met de actuele cijfers op ons dashboard.

Lees meer over: Groningen  Gaswinning Groningen

Lees ook:

Groningen en Den Haag nemen besluit over versnelde versterking woningen bevingsgebied

Wiebes onderzoekt hoe snelheid versterking omhoog kan

SodM is bezorgd: ‘Versterking gaat niet snel genoeg’

Kamerbrief: ‘Versterkingsadviezen kunnen lang op zich laten wachten’

Meer over dit onderwerp: dossieraardschok DEN HAAG GRONINGEN

Protest tegen de gaswinning

 

Op het plaatsnaambord hangt een A4’tje: ‘Wiebes behandelt ons als vuilnis’

AD 12.01.2020 Gottegot, wat duurt het lang. Wanneer worden hun huizen nu eindelijk eens versterkt? En waar blijft die parlementaire enquête naar de ellende die de Groningers is aangedaan? Theatervoorstelling GAS geeft het abstracte drama een gezicht.

Mensen die zeggen dat ze niet willen klagen, hebben doorgaans veel te klagen. Zo ook Henk Staghouwer. Sinds mei vorig jaar is de ChristenUnie- politicus gedeputeerde in Groningen, en vanuit die rol probeert hij ervoor te zorgen dat er in het bevingsgebied eindelijk eens wat gebeurt. Want gottegot, wat wachten ze al lang.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Eind oktober stuurde minister Wiebes weer een brief naar de Kamer, met cijfers over de voortgang van Operatie Groningen. ,,Dan lees ik dat in veel huizen al een opname gedaan is van de te nemen versterkingsmaatregelen en hoe goed dat wel niet is. Dan denk ik: laten we toch eens aan de gang gaan, in plaats van trots cijfers publiceren. Wanneer gaat de aannemer in die huizen aan de slag?”

Negatief

Scenefoto’s GAS © Daphne van de Velde

Stuur de auto eens het noordoost-Groningse platteland op, en laat de beelden op je inwerken. Links een Groningse vlag die halfstok hangt. Rechts een woning in de steigers, op een terrein omgeven door hekken. Een dorpje verderop een wit A4-tje op het plaatsnaambord. ‘Wiebes behandelt ons als vuilnis’.

Waarom zo negatief, zou de argeloze Nederlander kunnen denken. Het kabinet heeft toch aangekondigd dat de gaskraan dichtgedraaid wordt? En er is toch een Nationaal Programma Groningen, waarin afgesproken is dat ruim een miljard euro rijksgeld in de provincie geïnvesteerd wordt? Wat klagen die Groningers nou?

‘Dialoogtafel’

Een boortoren van de NAM op een productielocatie voor aardgas nabij het dorp ’t Zandt © ANP

Theater de Molenberg, Delfzijl. Op het podium wordt de auto van een schade-inspecteur van de NAM in elkaar gebeukt.

Het publiek lacht en klapt goedkeurend. ,,Het is mooi om te zien hoe de mensen hier in de streek op ons reageren”, zegt Tjeerd Bischoff. ,,Je merkt dat ze weten waar het over gaat. Als je het woord ‘dialoogtafel’ noemt, blijft het in de rest van Nederland stil. Hier begint iedereen schamper te lachen.”

Met toneelgroep Jan Vos voerde Bischoff de afgelopen anderhalf jaar het toneelstuk GAS op, eerst in Groningen en daarna tot in alle uithoeken van ons land. Hij schreef het stuk, waarin te zien is hoe het leven van een hoteliersfamilie verstrengeld raakt met de gaswinning. Na de ontdekking van de gasbel in Slochteren, eind jaren 50, zien ze gouden bergen. De Shell-medewerkers die in het hotel overnachten worden in de watten gelegd. Zestig jaar later is het etablissement de instorting nabij. Het leven van de uitbaters is dat punt al gepasseerd.

Activisme

Op het podium staan acteurs, die ook een beetje activist zijn geworden. ,,Ik wist natuurlijk wel iets van de situatie’’, zegt Anna Raadsveld, die in het stuk een met gewetensbezwaren worstelende medewerker van de NAM speelt.

,,Dat huizen ondersteund moesten worden en dat mensen zich machteloos voelden. Maar wat dat betekent, besef je pas als je het ziet. Mensen die huilend tegen je zeggen dat ze geen leven meer hebben. Zich onveilig voelen in een onverkoopbaar huis.” Trudi Klever, in het stuk de mater familias, maakt zich tegenwoordig vaak kwaad als ze het nieuws over Groningen tot zich neemt. ,,Hoe kan het nou dat er zo geblunderd wordt? Over de hoofden van mensen heen.”

Scenefoto’s GAS © Daphne van de Velde

Vooruitgang

Minister Eric Wiebes, Economische Zaken en Klimaat © ANP

Een van de redenen dat gedeputeerde Staghouwer niet wil klagen, is dat hij ook wel ziet dat dingen gebeurd zijn die de situatie in Groningen ten goede kunnen keren. Eerst kon de gaskraan pas over tien jaar dicht, maar afgelopen najaar bleek plots dat 2022 een haalbaar doel is, volgens minister Wiebes. Komend jaar gaat de winning al terug naar een ‘veilig’ geacht niveau van 12 miljard kubieke meter.

Ook in het schadeherstel zit vooruitgang, sinds de NAM daar niks meer mee van doen heeft en de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen zich erop wierp. Wekelijks komen vijf- à zeshonderd schademeldingen binnen. Ongeveer net zo veel scheuren en verzakkingen worden hersteld, vaak naar tevredenheid. Het enorme stuwmeer aan schadegevallen droogt langzaam op. Toch is er een grote ‘maar’. De zware beving in Westerwijtwerd, op 22 mei, liet zien dat de grond in Groningen nog allerminst tot rust gekomen is. Met 3,4 op de schaal van Richter behoorde de beving tot de hevigste in de historie.

Juridische kerstboom

Een huis in het Groningse Lageland is ernstig beschadigd door de aardbevingen en wordt binnenkort gesloopt © Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

Veel noorderlingen voelen zich niet veilig in hun eigen huis zolang dat niet verstevigd is. En daar wringt ’m de schoen. De aardbeving waarmee de hele discussie begon, die van Huizinge, was in 2012. Staghouwer: ,,Dat is in augustus acht jaar geleden. Hoeveel huizen denk je dat er sindsdien versterkt zijn? Duizend. Duizend! Als we in dit tempo doorgaan, zijn we over twintig jaar nog niet klaar.”

Het kabinet beloofde de Groningers dat 2019 ‘het jaar van de uitvoering’ zou worden. Het is het jaar van de bureaucratische brij geworden. Instanties werden opgericht en opgeheven. De HRA passeerde de revue, de TCMG, het CVW en de NCG, het NPG en ook de ACVG. Er werd gewerkt aan een nieuwe wet (de Tijdelijke Wet Groningen, af te korten tot TWG), die regelt dat de verantwoordelijkheid voor de versterkingsoperatie van het ministerie van Economische Zaken naar dat van Binnenlandse Zaken verhuist. Die wet is nog niet af.

,,Ik stoor me verschrikkelijk aan die juridische kerstboom’’, zegt Staghouwer. ,,Alles moet tot de laatste komma dichtgetimmerd worden. Maar we moeten gewoon aan de slag. Het gaat om de Groningers. Zij weten nog steeds niet wanneer hun huis opgeknapt wordt. Mensen willen best wachten, maar willen wel weten wanneer ze aan de beurt zijn. Nu kijken ze in een zwart gat in.”

‘Van uitstel komt afstel’

Alle beslissin­gen lijken financieel gedreven. De macht van het geld is doorslagge­vend

Toneelschrijver Bischoff is geboren in Groningen. Hij is de zoon van een journalist die voor het Dagblad van het Noorden veel schreef over de gaswinning.

Pas na de dood van zijn vader verdiepte Tjeerd zich in het dossier. Hij is er niet gerust op. Bischoff vreest dat van uitstel afstel komt. ,,Als je die versterking echt serieus aanpakt, kost het heel veel geld. Mijn angst is dat de overheid mensen uiteindelijk met een kluitje in het riet stuurt. Alle beslissingen lijken financieel gedreven.”

Hij geeft grif toe dat zijn denkbeelden radicaler zijn geworden. ,,Dat gebeurt iedereen die zich erin vastbijt. Ik ben geschrokken van het land waarin ik leef. De macht van het geld is doorslaggevend. Ik sprak een voormalig beleidsmaker die daar iets aardigs over zei. Vroeger had je de scheiding van kerk en staat waarvoor gestreden moest worden. Nu heb je dat bij het bedrijfsleven en de staat. We moeten ervoor zorgen dat mensen weer kunnen beslissen over hun eigen leven.”

Inktzwart beeld

© EPA

Op het podium gaat het ondertussen over 2013, het jaar na de beving in Huizinge. In dat jaar werd 54 miljard kuub gas uit de bodem gehaald, een record en meer dan in 2012. Het Staatstoezicht op de Mijnen had toen al gewaarschuwd dat de winning juist omlaag moest om de kans op bevingen te verkleinen. Bischoff laat een van zijn acteurs beweren dat de kraan toch verder open ging, omdat het ministerie van Financiën een manier zocht om het begrotingstekort te dichten.

Die suggestie levert een inktzwart beeld op van een staat die, gestimuleerd door machtige multinationals, bewust speelt met de veiligheid van zijn burgers. Dat dat daadwerkelijk zo gegaan is, is nooit bewezen. Bischoff is ervan overtuigd dat dat een kwestie van tijd is. ,,Het komt nog wel boven tafel.”

Enquête

Het is in elk geval een kwestie die aan bod zal komen tijdens de parlementaire enquête over Groningen. Daarin gaat de Tweede Kamer proberen het verleden van de gaswinning te reconstrueren. Personen en instanties moeten publiek verantwoording afleggen over hun keuzes. De voorzichtige hoop was dat de enquête dit jaar zou starten.

,,De Tweede Kamer heeft zich unaniem achter de enquête geschaard”, zegt mede-initiatiefnemer Tom van der Lee, parlementariër voor Groenlinks. ,,Daarbij hebben we wel afgesproken dat we pas beginnen als de versterkingsoperatie goed op gang gekomen is, omdat die voorrang verdient. Maar nu dat zo lang duurt, is het de vraag of we daarop moeten wachten.”

Hoe voelt zo’n aardbeving? Bezoekers van Noorderzon in Groningen konden het ervaren.

Knopen doorhakken

Het is een slow onset disaster, een ramp zonder duidelijk begin en einde, die jarenlang voort­sleept. Voor de mensen in Groningen is het een sluipmoor­de­naar

De Groningers hebben recht op antwoorden, wil hij maar zeggen. Ook Van der Lee is heel benieuwd naar de besluitvorming in de nasleep van Huizinge. Wie hakte de knopen door? Welke belangen gaven de doorslag? ,,Er is zo lang beweerd dat de winning niet omlaag kon, omdat er dan tekorten in de energievoorziening zouden ontstaan. Nu kan het ineens wel, en nog veel sneller dan gepland ook. Dan laad je de verdenking op je dat het bewust nooit geprobeerd is. Terwijl de kennis om het te doen er wel was.”

De enquête kan volgens de Groenlinkser helpen om de Groningers genoegdoening te geven voor de ellende die zij hebben doorstaan. Hoewel Den Haag veel meer dan voorheen oog heeft voor hun situatie, zit de pijn diep en heerst er groot wantrouwen. Soms lijkt het of de fysieke afstand tot de rest van het land gewoon te groot is om echte solidariteit op te roepen. Wie komt er ooit in Delfzijl?

Ook de aard van de ellende speelt mee, zegt Van der Lee. ,,Het is een slow onset disaster, een ramp zonder duidelijk begin en einde, die jarenlang voortsleept. Voor de mensen in Groningen is het een sluipmoordenaar. Het effect op de psyche is groot, voor een grote groep mensen. Maar de Nederlandse samenleving is nog steeds niet in staat om er goed mee om te gaan.”

Maak een plan, kom in actie

© ANP

Staghouwer denkt dat het goed kan komen, al zal het tijd vragen. ,,Ga aan de keukentafel zitten, maak een plan en kom in actie. Wat het dan precies kost, zal achteraf blijken. Wat nodig is, is nodig, dat hebben we met Den Haag afgesproken. Er is in de jaren genoeg aan de gaswinning verdiend, dus dat lijkt me redelijk.”

De acteurs van toneelgroep Jan Vos hebben op hun manier geprobeerd de brug tussen Groningen en de rest van Nederland te slaan.

,,Zonder met de vinger te wijzen, wilden we de maatschappelijke verhoudingen laten zien”, zegt Trudi Klever. ,,Buiten Groningen kwamen tientallen mensen na de voorstelling naar ons toe. Wat daar gebeurt, dat kan toch helemaal niet, zeiden ze. Voor het eerst voelden ze die verontwaardiging zo. We hebben mensen geholpen om de situatie niet alleen met hun hoofd, maar ook met hun hart te begrijpen.”

KNMI: aantal aardbevingen Groningen in 2019 op de valreep naar 87

AD 02.01.2019 In het gaswinningsgebied in Groningen deden zich het afgelopen jaar niet 86 maar 87 aardbevingen voor. In een jaaroverzicht op oudejaarsdag ging het instituut nog uit van 86 bevingen, maar op de valreep werd op oudejaarsavond nog een lichte trilling gevoeld in Farmsum.

Van de bevingen in het gasveld hadden er elf een kracht van meer dan 1,5. De zwaarste beving vond plaats in Westerwijtwerd op 22 mei met een kracht van 3,4, zo blijkt uit een jaaroverzicht van het KNMI.
In 2018 werd Groningen nog opgeschrikt door 90 bevingen, waarvan er 15 een kracht hadden van 1,5 of hoger.

Een boortoren van de NAM op een productielocatie voor aardgas in Groningen.
In totaal kende Nederland het afgelopen jaar 97 aardbevingen. Acht daarvan vonden plaats in Limburg. Deze gelden als natuurlijke bevingen, dus niet samenhangend met menselijke activiteit, maar het gevolg van het schuiven van aardplaten. Twee bevingen waren buiten het Groningen-gasveld, een in Boerakker en een in Zuidlaren (Drenthe).

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Commissaris van de koning Paas (r.) en minister Wiebes ANP

Groningse commissaris: kabinet rekte bewust gaswinning met serie onderzoeken

NOS 29.12.2019 Het vorige kabinet heeft in 2013 bewust nog veel gas laten winnen in Groningen, ook al had het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) begin dat jaar al gewaarschuwd voor de gevolgen ervan. Dat zei René Paas, commissaris van de koning in Groningen, gisteravond in een talkshow, voorafgaand aan de laatste uitvoering van het toneelstuk GAS.

In 2012 vond bij het Groningse dorp Huizinge de tot nu toe hevigste aardbeving plaats. Het leidde ertoe dat het SodM een paar maanden later adviseerde om de gaswinning zo snel mogelijk flink te verminderen omwille van de veiligheid in Groningen. Maar in het jaar dat volgde ging de gaswinning niet naar beneden, maar juist flink omhoog.

Oud-inspecteur-generaal van het SodM Jan de Jong noemde dat vorig jaar “een meedogenloos besluit” en het zette veel kwaad bloed in Groningen. Veel Groningers willen nog altijd weten waarom dat was, en wie de opdracht gaf.

Van goudmijn tot hoofdpijn: 60 jaar gaswinning in Groningen

Na de aardbeving bij Huizinge en het advies om minder gas te winnen, besloot oud-minister Kamp namelijk om dat advies niet direct op te volgen, maar eerst een serie onderzoeken te laten doen. “Een kantelpunt was de beving bij Huizinge in 2012”, zegt Paas daarover. “Op dat moment kondigt minister Kamp veertien onderzoeken aan. Het jaar daarop is er een recordopbrengst.”

Paas roept in herinnering dat het vorige kabinet grote moeite had om te voldoen aan de begrotingsregels van de Europese Monetaire Unie (EMU). “De realiteit van dat moment was dat minister Dijsselbloem van Financiën moest letten op het EMU-saldo, dus elke euro was mooi meegenomen”, aldus Paas.

‘Tien jaar te laat ingegrepen’

Het ministerie van Economische Zaken laat in een reactie op de uitspraken van Paas weten dat er in 2013 nog geen besluit was genomen over de hoogte van de winning. “Op dat moment gold het winningsplan uit 2007 dus nog in combinatie met de Gaswet. Dat hield in dat de NAM een concessie had om in tien jaar maximaal 425 miljard kuub te winnen”, zegt een woordvoerder. “Pas sinds 2014 stelt het kabinet een jaarlijks plafond vast.”

Het ministerie benadrukt daarbij wel dat het kabinet in 2015 concludeerde dat er bij de gaswinning te laat aandacht is gekomen voor de veiligheid van de Groningers.

Twee maanden geleden zei minister Wiebes hetzelfde. “De Groningse gaswinning is veel te lang doorgegaan, we hadden tien jaar geleden al moeten ingrijpen”, aldus Wiebes.

Erg cynisch geworden

Commissaris van de koning Paas sloot zich gisteravond aan bij die woorden, maar wees er ook op dat er in de afgelopen tien jaar nog redenen waren om de gaswinning ongemoeid te laten. “Er waren behoorlijk wat belangen om de staatskas te vullen.”

De vele onderzoeken die oud-minister Kamp liet doen leidden tot wantrouwen in Groningen. Veel Groningers denken dat hiermee tijd is gewonnen, om eerst nog geld aan de gaswinning te verdienen. “En ik heb in mijn studietijd geleerd dat een belangrijke functie van het doen van onderzoek tijdwinning is”, zei Paas.

“Verder is het ook een indicatie dat je er weinig van weet, als je veertien onderzoeken begint. Dus het was natuurlijk ook bedoeld om informatie in te winnen en het was tegelijk heel prettig en mooi meegenomen dat het tijd verschafte. Daar zijn we daarna in Groningen erg cynisch van geworden.”

Bekijk ook;

Loket voor afhandeling schade door gaswinning medio 2020 van start

RO 20.12.2019 Volgende zomer komt er een schadeloket en een Commissie Mijnbouwschade die alle schade door gaswinning in Nederland buiten het Groningenveld afhandelt. Dit gebeurt op een onafhankelijke, publieke en snelle manier die de burger ontzorgt en ontlast. De op land actieve winningsbedrijven doen mee op aandringen van minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (EZK).

Dat staat in een brief die samen met het instellingsbesluit van de Commissie, de bindende overeenkomst met de mijnbouwbedrijven en het opgestelde schadeprotocol aan de Tweede Kamer is gezonden. De minister gaat daarnaast zo spoedig mogelijk aan de slag met een protocol en overeenkomst voor zoutwinning en aardwarmte.

Het schadeloket geldt niet voor gaswinning uit Groningerveld en gasopslag Norg, daarvoor is in maart 2018 al de onafhankelijke Tijdelijke Commissie Mijnbouw Groningen (Tcmg) opgericht.

Afhandeling mogelijke schade: nu 15/20 gevallen per jaar

Het kabinet wil alleen in eigen land gas blijven winnen waar dat veilig kan. De winning in het Groningenveld wordt beëindigd. Het totaalvolume neemt jaarlijks af. Het aantal schadegevallen buiten het Groningenveld schommelt rond de 15 à 20 per jaar.

Daarbij moeten bedrijven alles doen om schade te voorkomen. Zij krijgen alleen een vergunning als de winning veilig kan. Mocht er uiteindelijk toch schade ontstaan, is het belangrijk dat er een goed werkende, onafhankelijke Commissie is die de schade beoordeelt.

Minister Wiebes: “Schade aan je huis of bedrijfspand is heel vervelend en moet natuurlijk snel worden betaald door de winningsbedrijven. We hebben van Groningen geleerd. Eventuele schade uit kleine gasvelden, alhoewel dat echt om een hele andere orde van grootte gaat, moet netjes worden afgehandeld.

De mensen die dit treft, moeten worden ontzorgd. Ik ben daarom blij dat de industrie de bindende overeenkomst gaat tekenen en aan dit toegankelijke loket meewerkt. De huiseigenaar wordt niet belast met de bewijslast.”

Er komt jaarlijks een evaluatie.

Benadeelden worden ontzorgd

Wie zich meldt met schade door mijnbouw of kleine gasvelden bij het loket wordt ontzorgd. De onafhankelijke commissie van het loket ontfermt zich over de bewijslast tegen de winningsbedrijven, dit hoeft de burger niet zelf te doen. De winningsbedrijven volgen het advies van de commissie op. De burger of kleine ondernemer met schade kan eventueel wel in beroep tegen het uiteindelijk advies bij een civiele rechter.

Waar melden?

Voordat het loket daadwerkelijk van start gaat in de zomer 2020 wordt duidelijk gecommuniceerd waar men zich met schade door bevingen vanwege gaswinning uit de kleine velden kan melden. Tot die tijd kan men bij het winningsbedrijf terecht of bij het landelijk loket mijnbouwschade dat de gedupeerde helpt het bij de juiste instantie te adresseren.

Documenten;

Veelgestelde vragen over nieuwe schaderegeling kleine gasvelden

Publicatie | 20-12-2019

Verantwoordelijk; Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

30 miljoen extra voor versterking scholen Groningen

MSN 19.12.2019 Voor de versterking en vervanging van scholen in het Groningse aardbevingsgebied wordt 30 miljoen euro extra uitgetrokken. Met dat bedrag kan het tekort worden aangevuld.

Het Rijk komt met 20 miljoen euro over de brug, zes Groningse gemeenten samen met 10 miljoen. Het tekort ontstond door forse stijgingen van de bouwkosten. De bedoeling is de aanpak van de schoolgebouwen in 2021 af te ronden. Vijftien versterkte en nieuwe schoolgebouwen zijn inmiddels opgeleverd.

Verantwoordelijk minister Raymond Knops zegt verheugd te zijn “dat dankzij deze laatste financiële afspraken alle kinderen straks les krijgen in een aardbevingsbestendig en toekomstbestendig gebouw.”

Voor het versterken en vervangen van scholen droeg gas- en olieproducent NAM 172,5 miljoen euro bij, het Rijk al 73,5 miljoen euro en de betrokken gemeenten 44,5 miljoen euro. De aardbevingen ontstaan door de gaswinning.

30 miljoen extra voor versterking scholen Groningen

RO 19.12.2019 Het Rijk en zes Groningse gemeenten gaan samen het tekort van 30 miljoen euro voor het scholenprogramma in het aardbevingsgebied betalen. Dit tekort was ontstaan door forse stijgingen van de bouwkosten sinds 2016. Door deze oplossing kan verder worden gewerkt aan het aardbevingsbestendig en toekomstbesteding maken van 101 schoolgebouwen. Het streven is om het programma in 2021 af te ronden.

Minister Knops (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties); “Kinderen moeten onbezorgd naar school kunnen. Een deel van de scholen is al gereed en ik ben verheugd dat dankzij deze laatste financiële afspraken tussen Rijk, regio en NCG alle kinderen straks les krijgen in een aardbevingsbestendig en toekomstbestendig gebouw.”

De afgelopen weken bespraken vertegenwoordigers van het scholenprogramma uit de regio, het Rijk en de Nationaal Coördinator Groningen het ontstane tekort en de effecten daarvan op de versterking. Resultaat hiervan is dat het Rijk éénmalig 20 miljoen euro bijdraagt en de betrokken gemeenten Loppersum, Delfzijl, Appingedam, Midden-Groningen, Het Hogeland en Groningen gezamenlijk 10 miljoen euro. Dit is een mooi voorbeeld van de samenwerking tussen Rijk en regio.

Peter Spijkerman (directeur Nationaal Coördinator Groningen): “De uitvoering is al in volle gang. Met deze extra financiële bijdrage kan het scholenprogramma doorgaan op de koers die is uitgezet. Eind 2019 zijn de eerste vijftien versterkte en nieuw gebouwde schoolgebouwen opgeleverd. Het streven is om het programma in 2021 af te ronden.”

Het scholenprogramma

In 2016 is in het scholenprogramma afgesproken dat in het Groningse aardbevingsgebied 101 schoolgebouwen aardbevingsbestendig en toekomstbesteding worden gemaakt. Hiervan worden 27 schoolgebouwen versterkt en verduurzaamd. De overige 74 schoolgebouwen worden vervangen door 35 nieuwe toekomstbestendige scholen en kindcentra.

Het scholenprogramma is meer dan alleen versterken. Ook de gevolgen van leerlingendaling, krimp, noodzaak tot verduurzaming en de eisen van de 21e eeuw voor schoolgebouwen worden meegenomen. Het scholenprogramma creëert daarmee een maatschappelijk meerwaarde voor Groningen. Eerder droeg de NAM 172,5 miljoen euro, het Rijk 73,5 miljoen euro (met de verdeling 50 miljoen OCW en 23,5 miljoen EZK) en de betrokken gemeenten al 44,5 miljoen euro bij.

Documenten;

Kamerbrief over oplossing tekort scholenprogramma Groningen

Kamerstuk: Kamerbrief | 19-12-2019

Zie ook;

Verantwoordelijk;

’Erkenning dat gaswinning je leven ontregelt’

Telegraaf 17.12.2019 Een ’wijs besluit’, een ’mijlpaal’ en een ’erkenning dat de gaswinning ontregelend werkt op je leven’. In Groningen wordt opgelucht gereageerd op de uitspraak van het gerechtshof van Leeuwarden, dat 65 inwoners van de gasprovincie recht hebben op zeker €2500 smartengeld.

De noordelijke eisers hebben schade aan hun woningen door gaswinning, maar kampen ook met mentale impact. Gasexploitant NAM wilde aanspraken echter niet zomaar met klinkende munt voldoen, omdat ze ze niet goed onderbouwd of niet terecht vindt.

Maar eigenaren die eenmaal fysieke schade (zoals scheuren) aan hun pand leden, hebben nu toch recht op vergoeding voor gemist woongenot. „Als er minimaal tweemaal fysieke schade is vastgesteld, bestaat er recht op smartengeld van minimaal €2500 per persoon”, rekent het hof voor.

Langlopende zaak

NAM en de groep Groningers die vergoeding wil stonden vorige maand voor het hof Leeuwarden in de langlopende zaak. Deze zitting kwam na een vonnis voor de rechtbank in Assen, alweer uit maart 2017, dat NAM oplegde immateriële schade te vergoeden. NAM ging daarop in beroep, omdat ze niks ziet in een algemene regeling die in Nederland niet gebruikelijk zou zijn.

NAM vond dat Groningers vaak onvoldoende hun lichamelijke of psychische leed aantonen, waardoor aan voorwaarden rondom toewijzing van schadevergoeding niet wordt voldaan. NAM wil per geval duidelijk hebben of en in hoeverre bijvoorbeeld woongenot is aangetast.

NAM: claim onderbouwen

Het bedrijf reageerde dinsdagmiddag, wederom wijzend op voldoende onderbouwing bij het recht op vergoeding: „NAM erkent dat aardbevingen als gevolg van gaswinning impact kunnen hebben op de bewoners die wonen boven het Groningengasveld.” NAM verwijst naar een recente beslissing van de Hoge Raad. „Een belangrijk punt is daarbij dat een inwoner zijn of haar claim voldoende moet onderbouwen.”

65 eisers hebben door de uitspraak recht op vergoeding van nog vast te stellen schade. Bij 49 eisers is vooralsnog ’geen of eenmaal fysieke schade aan de woning vastgesteld’. Zij kunnen met de uitspraak bij de hand de procedures voortzetten, benadrukt het hof. „Zij krijgen individueel de gelegenheid om aan te tonen dat zij toch recht hebben op vergoeding.”

Duidelijkheid voor Groningen

Advocaat Pieter Huitema staat een groep van rond 120 gedupeerden bij. „Dit is een mijlpaal voor veel Groningers, nu er daadwerkelijke schadebedragen zijn genoemd. Dit geeft duidelijkheid voor Groningen. Het is een voorschot op een systeem met categorieën, om het goed te regelen. De helft heeft nu al gelijk gekregen, anderen mogen doorgaan om het te bereiken”, reageert Huitema, die verwacht dat nu genoemde schadebedragen hoger kunnen worden.

Elke Groninger die twee keer schade aan ’stenen’ toegewezen kreeg, krijgt dat dan ook voor immateriële schade. Huitema: „Het is erkenning. Er kan worden toegewerkt naar een systeem. Daartoe is het goed als NAM om de tafel gaat om daarover afspraken te maken. Nu praten dus met NAM!” Van dertien eisers werd de vordering afgewezen. Dit wegens gebrek aan onderbouwing of omdat indieners door een andere overeenkomst met NAM afstand deden.

Slachtoffers: perspectief

Pieta en Martin Ettema uit Loppersum waren vorige maand bij de zitting in de Friese hoofdstad. „Dit getuigt van grote wijsheid. Het is uitgebalanceerd. ’Wie wel, wie niet’ is straks te bepalen in een systeem”, reageert Martin Ettema, die het uitgebreide document prompt bestudeert. Het lijkt erop dat de Ettema’s recht hebben op schadevergoeding. „Het is bovendien erkenning dat de gaswinning ontregelend werkt op je leven. Dit opent tevens perspectieven voor andere regelingen voor de Groningers.”

NAM moet smartengeld betalen voor immateriële schade bevingsgedupeerden

NU 17.12.2019 De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet smartengeld betalen aan 65 aardbevingsgedupeerden in Groningen vanwege immateriële schade, oordeelt het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

De zaak werd in 2014 aangespannen namens 127 gedupeerden van de Groningse aardbevingen tegen de NAM. De eisers vinden dat de aardbevingen hun woongenot hebben aangetast en dat zij een vergoeding moeten krijgen voor de immateriële schade, zoals angst of hoofdpijn.

De rechtbank in Assen stelde in maart 2017 de NAM aansprakelijk voor de immateriële schade van een aantal van de 127 gedupeerden. De rechtbank achtte toen bewezen dat de aardbevingen het woongenot aantasten van bewoners bij het gasveld in Groningen, waar regelmatig bevingen te voelen zijn.

Het gerechtshof hield zich dinsdag bij de beoordeling van de zaken aan een eerdere uitspraak van de Hoge Raad over de afwikkeling van bevingsschade. Deze uitspraak uit juli van dit jaar houdt in dat woningeigenaren- of huurders recht hebben op een vergoeding voor het missen van woongenot wanneer er minimaal één keer fysieke schade aan het pand is vastgesteld.

Wanneer er minimaal twee keer fysieke schade is vastgesteld, hebben zij recht op een vergoeding aan smartengeld. Dit bedraagt minimaal 2.500 euro per persoon.

Dertien vorderingen afgewezen

Van de 127 eisers zijn de vorderingen van dertien van hen om wisselende redenen afgewezen. Bij 49 eisers wordt de procedure nog voortgezet. Bij sommige van hen is geen fysieke schade vastgesteld en bij anderen is eenmaal fysieke schade vastgesteld. De vervolgzaak gaat dan over het recht op smartengeld.

De 65 eisers die in het gelijk zijn gesteld, hebben allemaal recht op een vergoeding vanwege het gemis aan woongenot. De hoogte van hun vergoeding wordt in een aparte procedure besproken.

Zo ontstaan aardbevingen in Groningen

Lees meer over: Groningen  Gaswinning Groningen

Ook hof wijst aardbevingsslachtoffers smartegeld toe

NOS 17.12.2019 Huiseigenaren en huurders in Groningen van wie de woning is beschadigd door aardbevingen, hebben recht op een schadevergoeding vanwege gemist woongenot. Ook hebben ze in sommige gevallen recht op smartegeld. Dat heeft het gerechtshof in Leeuwarden geoordeeld in een hoger beroep dat was aangespannen door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

In maart 2017 oordeelde de rechtbank in Assen dat de NAM aansprakelijk was voor de immateriële schade van gedupeerden van aardbevingen als gevolg van gaswinning in Groningen. Onder dergelijke schade viel aantasting van het woongenot door angst, spanning en stress bij bewoners van huizen die zijn beschadigd. De zaak was aangespannen door 127 gedupeerden.

De NAM ging tegen die uitspraak in beroep. De gaswinning uit het Groningenveld vindt plaats op basis van een concessie die door de Staat aan de NAM is verleend. De NAM is een samenwerkingsverband van Shell en Exxon.

Smartegeld van minimaal 2500 euro

Volgens het hof in Leeuwarden is in het aardbevingsgebied sprake van jarenlange, structurele overlast. Eigenaren of huurders aan wier huis minimaal één keer fysieke schade is vastgesteld, moeten een schadevergoeding krijgen vanwege gemist woongenot. Bewoners van wie het huis twee keer of vaker is beschadigd, hebben recht op smartegeld. Daarbij gaat het om een bedrag van minimaal 2500 euro per persoon.

Het hof oordeelt dat 65 van de 127 gedupeerden in zodanige mate schade hebben geleden dat ze recht hebben op een schadevergoeding en/of smartegeld. In een aparte procedure zal worden vastgesteld hoeveel ze krijgen. Tientallen anderen krijgen nog de gelegenheid om aan te tonen dat ook zij recht hebben op een vergoeding.

“Belangrijk is wat de ‘impact’ is geweest van de aardbevingen”, aldus Gerechtshof in uitspraak.

Ook inwoners van het aardbevingsgebied bij wie geen schade aan het huis is vastgesteld of mensen die er een tweede huis hebben, kunnen in aanmerking komen voor een schadevergoeding. Maar dat hangt dan af van de individuele situatie, zegt het hof.

Dat de woning in het aardbevingsgebied ligt, of dat de bewoners aardbevingen hebben gevoeld, is daarbij onvoldoende. “Belangrijk is wat de ‘impact’ is geweest van de aardbevingen op het woongenot van de individuele eigenaar of huurder. Objectieve gezichtspunten daarbij zijn of door het aardbevingsrisico de waarde van de woning is gedaald en of de woning is gelegen in een (postcode)gebied waarin veel schades aan woningen zijn ontstaan.”

Bekijk ook;

Hoger beroep: gedupeerden aardbevingen Groningen ook recht op vergoeding immateriële schade

AD 17.12.2019 Naast vergoeding voor materiële schade door de aardbevingen in Groningen hebben gedupeerden nu ook recht op geld wegens immateriële schade, zo oordeelt de rechter in hoger beroep. Eigenaren of huurders van een woning in het Groninger aardbevingsgebied waaraan minimaal één keer fysieke schade is vastgesteld hebben recht op smartengeld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) wegens gemist woongenot en psychische klachten.

Als er minimaal twee keer fysieke schade aan de woning is vastgesteld, bestaat sowieso recht op een vergoeding aan smartengeld. Dat smartengeld bedraagt minimaal 2.500 euro per persoon. Dat heeft het gerechtshof Arnhem – Leeuwarden vanmorgen bepaald. De Groninger advocaat Pieter Huitema vroeg namens 127 bewoners van het gasgebied smartengeld van de NAM. Dat schrijft het Dagblad van het Noorden.

Lees ook;

Raad van State eist dat minister beter kijkt naar afbouwen gaswinning volgend jaar

Lees meer

Lees meer

Lees meer

Lees meer

Uit de uitspraak blijkt dat de rechter vindt dat 65 bewoners recht hebben op een vergoeding wegens gemist woongenot. De precieze hoogte moet in een aparte procedure worden vastgesteld.

Bij 49 eisers is geen of slechts éénmaal schade aan hun huis vastgesteld. Voor deze groep wordt de procedure voortgezet. Bewoners met één keer schade moeten individueel aantonen dat zij toch recht hebben op smartengeld.

Onvoldoende

13 eisers vangen bot. De rechter vindt hun onderbouwing soms onvoldoende, of ze hebben eerder in een overeenkomst met de NAM al afstand gedaan van een vordering.

In maart 2017 oordeelde de rechtbank in Assen dat de NAM aansprakelijk is voor psychische en immateriële schade die gedupeerden hebben geleden tijdens de aardbevingen in Groningen. Daarvoor moet het gasbedrijf smartengeld betalen, aldus de rechter. De NAM ging tegen de uitspraak in hoger beroep.

Hof: ook recht op vergoeding voor immateriële schade bevingen

Telegraaf 17.12.2019 De helft van de 127 mensen die een schadevergoeding voor immateriële schade van de aardbevingen in Groningen hebben geëist, heeft daar inderdaad recht op. Dat heeft het gerechtshof in Leeuwarden in hoger beroep bepaald.

De 127 eisers hadden de zaak tegen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) aangespannen. De rechtbank bepaalde in 2017 dat de NAM immateriële schade en gederfd woongenot moet vergoeden. Inwoners van het bevingsgebied zeggen lichamelijke en psychische klachten te hebben. Ze willen ook een vergoeding voor het gemis aan woongenot en smartengeld. Het hof stelt 65 eisers in het gelijk.

Smartengeld

Volgens een eerdere uitspraak van de Hoge Raad hebben eigenaren of huurders van een woning waaraan zeker één keer schade is vastgesteld, recht op een schadevergoeding wegens gemist woongenot. Als twee keer schade is geconstateerd, is er recht op smartengeld van ten minste 2500 euro per persoon.

De hoogte van de vergoeding voor de 65 eisers die gelijk kregen, moet nog worden vastgesteld. Bij 49 eisers was geen of slechts eenmaal schade aan de woning vastgesteld. Zij krijgen nog de kans om aan te tonen dat ze toch recht hebben op een vergoeding voor immateriële schade. De eis van de overige dertien betrokkenen is afgewezen.

Bekijk meer van; proces Leeuwarden Groningen Nederlandse Aardolie Maatschappij

Een scheur in een huis in Groningen

NAM vergoedt meerkosten herstel 6000 oude schades

RO 17.12.2019 Woningeigenaren met aardbevingsschade die gemeld is vóór 31 maart 2017 krijgen alsnog een kostendekkende vergoeding voor schadeherstel. Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) en commissaris van de Koning René Paas hebben hierover afspraken gemaakt met NAM.

De woningeigenaren die het aanbod van NAM hebben geaccepteerd en kunnen aantonen dat het aanbod van NAM in 2018 onvoldoende was om de aardbevingsschade aan de eigen woning te herstellen, kunnen zich vanaf maandag 6 januari melden bij de provincie Groningen.

Een groot deel (83 procent) van de ruim 6.000 schademelders die vallen onder het zogenaamde óude schadeprotocol, heeft zonder tussenkomst van de Arbiter Bodembeweging of de burgerlijke rechter een aanbod van NAM in 2018 geaccepteerd. Uit onderzoek van bureau AHA! – in opdracht van de Tweede Kamer – blijkt echter dat sommige bewoners aangeven dat  het door NAM betaalde bedrag niet toereikend is om de schade aan de woning te herstellen.

Bovenop de NAM-vergoeding hebben zij het resterende deel van de herstelkosten zelf betaald. Wie nu met een factuur of offerte kan aantonen dat de daadwerkelijke herstelkosten van de schade hoger zijn dan het aanbod van NAM, kan zich bij de provincie Groningen melden voor vergoeding van het tekort.

Eind januari 2018 hebben de Groningse bestuurders overeenstemming bereikt met het kabinet over een nieuw Protocol Mijnbouwschade Groningen. Hierdoor ontstond er een ‘knip’ tussen schademeldingen die vóór en ná 31 maart 2017 waren ingediend.

Onder de eerste groep (het zogenaamde óude schadeprotocol’) resteerden nog ruim 6.000 openstaande schademeldingen. NAM heeft voor deze ‘oude’ schademeldingen voor 1 juli 2018 een aanbod gedaan. Voor een vlotte afhandeling van deze schademeldingen hebben minister Wiebes en commissaris van de koning Paas spelregels afgesproken met NAM.

Voor wie is deze regeling?

Woningeigenaren uit die groep van 6000 oude schades kunnen gebruik maken van deze regeling als ze vóór 31 maart 2017 een melding van schade hebben gedaan en het aanbod van NAM in 2018 geaccepteerd zonder tussenkomst van de Arbiter Bodembeweging of burgerlijk rechter.

Ze kunnen met een offerte of factuur van vóór 1 oktober 2019 aantonen dat het geld van NAM ontoereikend is voor het volledige herstel van de schade. Wie het NAM-aanbod niet heeft geaccepteerd en dit heeft voorgelegd aan de Arbiter Bodembeweging of de burgerlijke rechter, maatwerk heeft ontvangen voor bijvoorbeeld een complexe schade of de schade heeft hersteld volgens een andere methode dan NAM heeft voorgesteld kan geen gebruik maken van deze regeling.

Waar is de regeling te vinden?

De regeling staat open tot 1 maart 2020 en wordt uitgevoerd door de provincie Groningen en is te vinden op de website van de provincie Groningen. Om zoveel mogelijk Groningers te bereiken, worden ook advertenties geplaatst in lokale en regionale kranten.

Hoe gaat de beoordeling van de aanvragen in zijn werk?

De door de bewoners aangeleverde informatie zal door de provincie Groningen ter beoordeling worden voorgelegd aan NAM. Wanneer een tekort kan worden aangetoond, zal NAM het tekort aan de bewoner vergoeden.

Indien NAM aangeeft het verzoek af te wijzen of gedeeltelijk in te willigen, zal het verzoek door een onafhankelijk externe kostendeskundige worden beoordeeld. Als dit oordeel afwijkt, dan bespreekt de provincie dit met NAM en neemt NAM in beginsel de uitkomst van de externe onafhankelijke kostendeskundige in beginsel over.

De provincie zal alle betreffende bewoners die een verzoek hebben ingediend, informeren over de uitkomst. De commissaris van de Koning en de minister blijven nauw betrokken bij dit proces.

Zie ook; Gaswinning in Groningen

Zeer weinig Groningers met aardbevingsschade verwachten herstel huis

NU 16.12.2019 Slechts 14 procent van de Groningers die aardbevingsschade hebben aan hun huizen verwacht dat hun woningen versterkt gaan worden. Dat blijkt maandag uit een nieuw rapport van de Rijksuniversiteit Groningen in opdracht van Nationaal Coördinator Groningen.

Van de bewoners die meerdere keren schade opgelopen hebben aan hun woningen vindt 37 procent dat hun huis verstevigd moet worden. Daarvan zegt slechts 3 procent van de respondenten dat zij al een versterkte woning hebben.

De helft (50 procent) van de bewoners met veel schade verwacht niet dat hun huizen nog versterkt gaan worden. 36 procent weet het niet. Aan de steekproef deden ruim vierduizend mensen mee.

Volgens hoofdonderzoeker Katherine Stroebe is het zorgelijk dat de bewoners in het aardbevingsgebied zo weinig vertrouwen hebben in de versterkingsoperatie, “omdat we weten dat juist bewoners met meervoudige schade zich minder veilig voelen en gezondheidsklachten krijgen door de schade en alles wat daarbij komt”.

Desondanks concludeert zij dat de geestelijke gezondheid van bewoners met meervoudige schade aan hun huizen het afgelopen jaar iets verbeterd is. Deze groep heeft echter nog steeds een aanzienlijk slechtere gezondheid dan mensen zonder bevingsschade, blijkt uit het rapport.

Zo ontstaan aardbevingen in Groningen

‘Mensen gaan eraan onderdoor’

De onderzoekers pleitten ervoor dat instanties, die betrokken zijn bij de versterkingsoperatie, meer rekening houden met de behoeftes van bewoners met hun zorgen over de veiligheid van de woning.

Stroebe: “Al in 2016 wezen we erop dat bewoners met meervoudige schade een risicogroep zijn. Deze groep leeft al jaren in onzekerheid en we zien dat een deel ervan eraan onderdoor gaat. We vinden het onbegrijpelijk dat er in 2019 nog steeds geen overkoepelend beleid is voor de problemen van deze groep.”

De Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) heeft sinds 19 maart 2018 ruim 44.000 schademeldingen binnengekregen. Ruim 26.500 schademeldingen zijn afgehandeld en ruim 138 miljoen euro aan schadevergoedingen is uitgekeerd.

Zie ook: Einde aan gaswinning in Groningen, hoe gaat dat in z’n werk?

Lees meer over: Groningen Gaswinning Groningen Binnenland

Een boerderij in Westerwijtwerd staat in de steigers ANP

Weinig Groningers met bevingsschade geloven dat versterking er komt

NOS 16.12.2019 Er zijn weinig Groningers met aardbevingsschade die verwachten dat hun huizen ooit versterkt zullen gaan worden. Dat blijkt uit een bevolkingsonderzoek van het Gronings Perspectief, een samenwerkingsverband tussen de Rijksuniversiteit Groningen, GGD Groningen en het Sociaal Planbureau Groningen.

Slechts 5 procent van de mensen met weinig schade en 14 procent van de mensen met veel schade verwachten dat versterking aan hun huizen op enig moment wordt uitgevoerd.

61 procent van de huiseigenaren met weinig schade verwacht geen versterking, bij huizen met veel schade verwacht 50 procent van de mensen dat. In beide gevallen zegt een derde van de respondenten niet te weten of versterking er ooit van komt.

In het aardbevingsgebied in Groningen wonen zo’n 400.000 mensen. Volgens de onderzoekers heeft de helft van hen schade aan de woning. Bij zo’n 100.000 mensen gaat het om veel schade.

Gezondheidsklachten

De onderzoekers noemen het opmerkelijk dat zo weinig mensen verwachten dat hun huizen versterkt zullen worden. Ze schrijven in het rapport dat in de media het beeld is ontstaan dat tienduizenden woningen in Groningen worden aangepakt, “maar blijkbaar zien bewoners dat heel anders”.

“Dat is zorgelijk, omdat we weten dat juist bewoners met meervoudige schade zich minder veilig voelen en gezondheidsklachten krijgen door de schade en alles wat erbij komt”, zegt hoofdonderzoekster Katherine Stroebe.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat ‘slechts’ 37 procent van de mensen met veel schade vindt dat versterking van hun huis nodig is. 24 procent vindt van niet en 39 procent zegt niet te weten of versterking nodig is. De onderzoekers verklaren deze percentages doordat de vraagstelling mogelijk niet door alle mensen die een antwoord gaven op dezelfde manier is begrepen.

In oktober schreef minister Wiebes aan de Tweede Kamer dat 26.000 huizen in Groningen mogelijk versterkt moeten worden. Het ministerie van Economische Zaken verklaarde vervolgens dat versterking voor een groot deel van de huizen niet zal gaan gelden. Experts zullen de huizen beoordelen, maar volgens het ministerie is de kans klein dat de meeste huizen onveilig zijn. “Wat nodig is voor de veiligheid doen we”, zegt een woordvoerder van EZ.

Nu de gaskraan steeds verder dicht gaat, is de verwachting dat steeds meer huizen geen of minder versterking nodig hebben.

Het Gronings Perspectief voert al sinds 2016 bevolkingsonderzoeken uit in opdracht van de Nationaal Coördinator Groningen. Hierdoor kunnen de onderzoekers ook stellen dat het inmiddels beter gaat met de geestelijke gezondheid van mensen met schade aan hun woning. Toch is hun gezondheid, gevoel van veiligheid en vertrouwen in instanties nog altijd lager dan die van Groningers zonder schade.

De mensen die op meerdere plaatsen schade hebben aan hun woning zijn de grootste risicogroep. Dat is al zo sinds 2016, schrijven de onderzoekers nu en in eerdere rapporten, maar structurele aandacht van de overheid voor deze groep lijkt dit onderzoek nog niets op te leveren.

“Het is ons veelal nog niet duidelijk of onze resultaten ook daadwerkelijk opgepakt worden om achter de voordeur bij mensen het verschil te maken”, staat er in het rapport.

“We vinden het onbegrijpelijk dat er in 2019 nog steeds geen overkoepelend beleid is voor de problemen van deze groep”, zegt Stroebe. “Wie deze mensen zijn, is bij gemeenten niet bekend, zij kunnen daardoor ook niet geholpen worden door bijvoorbeeld de GGD.”

Wanhoop in Westerwijtwerd

De onderzoekers publiceren vandaag ook een rapport over de impact van de grote beving bij Westerwijtwerd in de gemeente Loppersum, op 22 mei. Ze schrijven dat een deel van bewoners vlak na de beving een “grote mate van wanhoop” ervoeren. “Waar er bewoners waren die tot dusver nog hoopten dat met het terugdraaien van de gaswinning er minder grote aardbevingen zouden komen, is deze hoop sommigen nu ontnomen”, schrijven ze.

Inwoners Westerwijtwerd: ‘Alsof er een dikke vrachtauto aankwam’

Volgens de onderzoekers worden de zorgen van Groningers in de regio verergerd door het wantrouwen in de overheid. Ze adviseren direct na een beving met betere informatie te komen over wat er is gebeurd. Ook adviseren ze om ontmoetingsplekken te creëren en bij mensen die dat willen een ‘quick scan‘ van de woning uit te voeren.

Bekijk ook;

Zeer weinig Groningers met aardbevingsschade verwachten herstel huis

MSN 16.12.2019 Slechts 14 procent van de Groningers die aardbevingsschade hebben aan hun huizen verwacht dat hun woningen versterkt gaan worden. Dat blijkt maandag uit een nieuw rapport van de Rijksuniversiteit Groningen in opdracht van Nationaal Coördinator Groningen.

Van de bewoners die meerdere keren schade opgelopen hebben aan hun woningen vindt 37 procent dat hun huis verstevigd moet worden. Daarvan zegt slechts 3 procent van de respondenten dat zij al een versterkte woning hebben.

De helft (50 procent) van de bewoners met veel schade verwacht niet dat hun huizen nog versterkt gaan worden. 36 procent weet het niet. Aan de steekproef deden ruim vierduizend mensen mee.

Volgens hoofdonderzoeker Katherine Stroebe is het zorgelijk dat de bewoners in het aardbevingsgebied zo weinig vertrouwen hebben in de versterkingsoperatie, “omdat we weten dat juist bewoners met meervoudige schade zich minder veilig voelen en gezondheidsklachten krijgen door de schade en alles wat daarbij komt”.

Desondanks concludeert zij dat de geestelijke gezondheid van bewoners met meervoudige schade aan hun huizen het afgelopen jaar iets verbeterd is. Deze groep heeft echter nog steeds een aanzienlijk slechtere gezondheid dan mensen zonder bevingsschade, blijkt uit het rapport.

‘Mensen gaan eraan onderdoor’

De onderzoekers pleitten ervoor dat instanties, die betrokken zijn bij de versterkingsoperatie, meer rekening houden met de behoeftes van bewoners met hun zorgen over de veiligheid van de woning.

Stroebe: “Al in 2016 wezen we erop dat bewoners met meervoudige schade een risicogroep zijn. Deze groep leeft al jaren in onzekerheid en we zien dat een deel ervan eraan onderdoor gaat. We vinden het onbegrijpelijk dat er in 2019 nog steeds geen overkoepelend beleid is voor de problemen van deze groep.”

De Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) heeft sinds 19 maart 2018 ruim 44.000 schademeldingen binnengekregen. Ruim 26.500 schademeldingen zijn afgehandeld en ruim 138 miljoen euro aan schadevergoedingen is uitgekeerd.

Minister Wiebes: „Het schadeloket werkt, er zijn ook meer schademeldingen, het gaat harder dan ooit. Het doel is de snelheid te verdubbelen.” Ⓒ Jos Schuurman

Wiebes: ’We willen Groningen netjes achterlaten’

Telegraaf 09.12.2019 Minister Wiebes bezocht maandag Ten Post om stil te staan bij de start van de ontmanteling van de gaslocatie bij het Groningse dorp. Bij de miljoenenklus komt veel kijken, na een halve eeuw gaswinning. „We willen Groningen netjes achterlaten”, aldus Wiebes (Economische Zaken) tussen mega-installaties aan de Medenweg. „En Groningen kan straks wederom de energieprovincie van het land zijn. Voor bijvoorbeeld waterstof; alles op een nieuwe manier.”

Gaskavels gaan terug naar eigenaren. Wiebes: „Er zijn hier nieuwe mogelijkheden voor de energie-economie. Maar dus geen gas meer. Ik leef al ongeveer zo lang als dat er gaswinning is… Ik had gedacht dat die mij zou overleven, maar nu maak ik het einde wel mee in 2022. Het is een historische dag.

Hier begint de ontmanteling en het onomkeerbaar sluiten van putten. Straks zijn ze er niet meer…” De eerste veertien putten verdwijnen de komende tijd, met honderden te gaan. Het gaat jaren duren voor het allemaal uit het landschap verdwenen is. „De NAM betaalt dat”, benadrukt Wiebes.

De bewindsman hoopt dat door het besluit om de gaswinning in Groningen te staken, de problemen voor de Groningers verder kunnen worden aangepakt. „Aardbevingen worden erdoor bij de bron aangepakt.

Als het geen strenge winter is, dan is het vanaf 2022 voorbij. Het gaat redelijk snel.” Naast het staken van de gaswinning wil het kabinet dat de schadeafwikkeling versnelt. Die blijft nog altijd vaak tijdrovend en frustrerend, klinkt het uit de regio. „Het schadeloket werkt, er zijn ook meer schademeldingen, het gaat harder dan ooit. Het doel is de snelheid te verdubbelen”, zegt Wiebes.

Minister Wiebes wordt rondgeleid op de voormalige gaswinningslocatie in het Groningse dorp Ten Post.

Minister Wiebes wordt rondgeleid op de voormalige gaswinningslocatie in het Groningse dorp Ten Post. Ⓒ ANP

NAM-directeur Johan Atema spreekt van een ’bijzondere dag’. „Het gaat hier nu weg”, wijst hij, terwijl hij Wiebes rondleidt. Het bedrijf schat dat ontruimingen tot diep in de bodem een paar miljoen euro per locatie kosten. Er moet veel gebeuren, van afvoer van massa’s metaal tot mogelijke bodemsanering: „Het materiaal dat hier staat, wordt hergebruikt.”

Van groot tot klein, alles is er straks weg, na de winning van 124 miljard kubieke meter aardgas. De put wordt voor de eeuwigheid dichtgemaakt. „Er komen betonnen ’pluggen’ in de put, om ze gasdicht af te sluiten.”

Werk in dorpen niet af

Secretaris Susan Top van belangenvereniging Groninger Gasberaad staat toch niet te springen. In de dorpen is het werk immers lang niet af. Van herstel tot herbouw, er ligt een loodzware taak. „We hebben weinig behoefte aan een feestje. Vreemd is ook dat vertegenwoordigers van de regio er vandaag niet bij zijn. Het lijkt wel vanuit Den Haag bedacht om het land te laten zien hoe goed het allemaal gaat…

Hoe vaak moeten we het dichtdraaien van de gaskraan nog markeren? Zes keer? Er is hier nog steeds sociale ontwrichting. In hetzelfde dorp Ten Post zitten ondertussen 120 gezinnen straks tussen de dozen met kerst, wachtend op een tussenwoning, voordat hun nieuwe woning wordt gebouwd.”

“We hebben weinig behoefte aan een feestje”

De inactieve gasput bij Ten Post ligt overigens al stil sinds 2018, na de sterke beving bij Zeerijp. Deze maandag vindt Top dus betrekkelijk willekeurig gekozen. „Het historische moment was het besluit, dit is de uitvoering daarvan. Het draait bovendien om de seismiciteit, die nog jaren duurt. Dat weet niemand, hoe lang dat blijft. Elders waren er vijftien jaar na het stoppen van gaswinning nog bevingen.”

Reacties voorzichtig positief

In de zomer van 2022 is het volgens afspraak helemaal klaar met de gaswinning in het Groningengasveld, tenzij het land een Elfstedenwinter kent. 330 gaslocaties wachten op ontmanteling. Rondom de uitgezette gasputten van Ten Post zijn de reacties maandagmiddag voorzichtig positief.

De noorderlingen hebben de laatste jaren tenslotte veel voor de kiezen gekregen. Gloort er weer hoop? Theo Muilwijk (28) woont op een boerderij op slechts enige honderden meters van de te slopen gaslocatie. Het is er maandagmiddag rustig. Hond Maxi rent vrolijk over het uitgestrekte terrein. „We hebben hier ook schade door de bevingen. Maar wat er bij deze NAM-locatie vlakbij gebeurt, daar merkte je in het dagelijks leven niet zo veel van. Er werkten ook niet zo veel mensen.”

Muilwijk over de nabije toekomst: „Uiteindelijk zal het wel anders zijn straks. Geen gaswinning meer, maar mogelijk weer een boerderij of andere energievormen. Dat is afwachten.” Voor boeren is juist deze dagen eerder het milieubeleid actueel dan het gasbeleid. „Denk aan de fosfaatrechten en het stikstof. Deze schuren staan ook leeg”, zegt hij kijkend naar de forse schuren op het groene complex. „Terwijl het hier zo open is en we de ruimte hebben, het is hier anders dan in Brabant.”

Oude huis gesloopt

Harrie Bonnema (38) werkt eveneens vlak bij de slooplocatie, voor de grote Houthandel Reinders, maar de Groninger ervaart thuis meer gevolgen: „Hier op het werk was het nog niet eens zo’n onderwerp van gesprek, dat het hier weggaat. Dat is meer voor de mensen uit het dorp.”

Bonnema: „Wij krijgen in Ten Boer de komende periode onze nieuwe woning. We wonen straks eerst 1,5 jaar of twee jaar in een tussenwoning, een tijdelijke stek voor ons jonge gezin.” Het oude adres was uiteindelijk niet meer veilig en moest zelfs plat. „Op dezelfde plek krijgen we straks een nieuwe woning, herbouw dus. Dat is goed opgelost.” Bonnema vertelt dat de gaswinning in zijn dorp voor velen telkens onderwerp van gesprek blijft. „Het blijft aan de orde komen als je elkaar treft.”

Bekijk meer van; politiek energie en hulpbronnen milieu Eric Wiebes Groningen Ten Post Groninger Gasberaad

Aardbeving van 1,9 bij Garrelsweer

Telegraaf 03.12.2019 Bij het Groningse Garrelsweer is dinsdagavond rond 19.30 uur een aardbeving geweest. Volgens de eerste melding van het KNMI had de beving een kracht van 2,0. Later werd dat gecorrigeerd naar 1,9.

Bij RTV Noord hebben zo’n twintig mensen de beving gemeld. Een van hen liet weten dat haar deuren klapperden van de schok.

Een ander zat op de bank en sprong op toen de aarde trilde. „Mijn man dacht dat er mensen binnen kwamen stormen, ik zei dat het een aardbeving was. Helaas heb ik gelijk.”

Eerder 3,4

Garrelsweer werd deze zomer ook al getroffen door een aardbeving. Die beving had een kracht van 2,5. „Een enorme knal was het. Ik dacht even dat er een truck op zijn kant lag. Het is de zoveelste. Deze is echter wel stevig. Ja, het is weer zover. Het zal doorgaan”, vertelde inwoner Sibrand Bakker toen tegen De Telegraaf.

Bekijk ook: 

Bewoner Garrelsweer: ’Je gaat eraan onderdoor’ 

Die beving volgde destijds vrij snel op een relatief zware beving van 3,4 bij Westerwijtwerd, ook gevoeld in de stad Groningen. „Ik voelde het huis bewegen. Dit heb ik niet vaak zo meegemaakt.”Een ander meldde: „Hele bed trilde, iedereen wakker.” „Dat was een zware”, constateerde een ander.

Ook inwoners van onder meer Winsum, Bedum, Zeerijp en Appingedam deden toen meldingen op sociale media over de beving.

Bekijk ook: 

Forse aardbeving in Groningen: ’Bed trilde, iedereen wakker’ 

De bevingen in Groningen zijn het gevolg van de gaswinning in het gebied.

Bekijk meer van; aardbeving Garrelsweer Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

‘Omgekeerde bewijslast ook buiten Groningen’

NOS 30.11.2019 De zogenoemde omgekeerde bewijslast moet niet alleen voor gebouwen op het Groningse gasveld gelden, maar ook elders in het land op plaatsen waar meerdere ondergrondse activiteiten tegelijk zijn. Dat zei topman Theodor Kockelkoren van het Staatstoezicht op de Mijnen in een talkshow in Amsterdam, voorafgaand aan de opvoering van het toneelstuk GAS.

De problemen met de gaswinning in Groningen hebben ertoe geleid dat er nu voor het hele land een schadeprotocol komt. Maar anders dan in Groningen moeten gedupeerden zelf aantonen dat de schade die ze hebben het gevolg is van mijnbouwactiviteiten. Voor Groningen geldt die verplichting niet: schade aan een pand in het gaswinningsgebied is per definitie veroorzaakt door de gaswinning.

Zoutwinning

Het gaswinningsbedrijf NAM moet met bewijzen komen als zij denkt dat het anders zit. Die omgekeerde bewijslast gaat niet buiten Groningen gelden, zo heeft minister Wiebes besloten. Maar ook voor burgers daar is het ingewikkeld om aan te tonen dat hun schade komt door activiteiten van bedrijven in de ondergrond.

Of het nu om gaswinning in kleinere gasvelden gaat, om zoutwinning of geothermie: in theorie kunnen al deze activiteiten leiden tot schade aan huizen die erboven staan. Zeker als er meerdere dingen tegelijk gebeuren in de ondergrond, is het voor burgers praktisch onmogelijk om te bewijzen waardoor de schade is ontstaan.

“Er zijn plaatsen in Nederland waar èn gaswinning plaatsvindt èn zout wordt gewonnen”, aldus Theodor Kockelkoren, Staatstoezicht op de Mijnen.

“Er zijn plaatsen in Nederland waar èn gaswinning plaatsvindt èn zout wordt gewonnen”, zei Kockelkoren. “Op een moment dat dit soort activiteiten tegelijk plaatsvinden is het voor een burger ondoenlijk om aan te tonen of de eventuele schade aan zijn woning is veroorzaakt door of de gaswinning of de zoutwinning. Daar kun je burgers niet mee belasten.” Daarom vindt Kockelkoren dus dat er in dit soort gevallen ook sprake zou moeten zijn van omgekeerde bewijslast.

‘Veel mensen krijgen in deze kamer evenwichtsstoornissen’

Deze week heeft ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op de jaarvergadering een motie over omgekeerde bewijslast aangenomen. Die werd ingediend op initiatief van de gemeente Woerden.

Bevingen bij kleinere gasvelden buiten Groningen kunnen ook tot schade aan huizen leiden. Volgens de motie hebben dit soort bevingen soms ook honderden schadegevallen veroorzaakt.

Verder vindt de VNG het belangrijk dat er geen rechtsongelijkheid gaat ontstaan tussen inwoners van Groningen en de rest van het land. Daarom bepleit ook de VNG een equivalent van de omkering van de bewijslast bij mijnbouwactiviteiten op land, ook buiten Groningen.

Bekijk ook;

‘Versterkingsoperatie geldt voor meer huizen’

MSN 08.11.2019 Huizen van honderden Groningers in het aardbevingsgebied moeten toch worden versterkt. Dat meldt RTV Noord op basis van documenten waarover de regionale omroep beschikt. Bij 127 van in totaal 770 woningen die in principe niet in aanmerking komen voor versterking, is een steekproef gedaan.

Uit de steekproef, uitgevoerd door Nationaal Coördinator Groningen (NCG), blijkt dat de huizen wel degelijk versterkt moeten worden omdat ze nog steeds niet voldoen aan de veiligheidsnormen. Het Rijk ging er tot nu toe vanuit dat versterking niet nodig was.

Voor bestuurders in gemeenten en de provincie is de uitkomst van de steekproef het bewijs dat de versterkingsaanpak van minister Eric Wiebes (Klimaat en Economische Zaken) structureel niet deugt, aldus RTV Noord. “Deze steekproef is representatief en laat dus zien dat alle woningen in deze groep versterkt moeten worden”, aldus Bé Schollema, lid van het Versterkings Overleg Groningen. Schollema is namens GroenLinks en de PvdA wethouder in Loppersum.

Grootste afnemers gaan uiterlijk in 2022 van laagcalorisch gas af

RO 06.11.2019 De negen grootste afnemers verbruiken per oktober 2022 geen laagcalorisch gas meer. Dit volgt uit het wetsvoorstel inzake het beperken van de vraag naar laagcalorisch gas van grote afnemers dat vandaag naar de Tweede Kamer is gegaan.

De negen afnemers zijn samen goed voor ongeveer de helft van het verbruik van laagcalorisch gas door de industrie in Nederland. Dit wetsvoorstel draagt bij aan een zo snel mogelijke afbouw van de winning van het laagcalorische Groninger gas naar nul.

De veiligheid van Groningers staat voorop. Met dit wetsvoorstel doet het kabinet het maximale om de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk naar nul te brengen, met als doel om daarna het Groningenveld definitief te sluiten. Ook richting buurlanden waarvan een snelle ombouw gevraagd wordt, is dit een belangrijk signaal.

Het wetsvoorstel houdt een verbod in op laagcalorisch gas, met ingang van oktober 2022, voor bedrijven die jaarlijks meer dan 100 miljoen Nm3 laagcalorisch gas verbruiken. In de praktijk zijn dit de negen grootste afnemers.

Voor de andere bedrijven komt er een verbod om met ingang van oktober 2022 meer dan 100 miljoen Nm3 laagcalorisch gas per jaar te verbruiken. Netbeheerder GTS krijgt een wettelijke taak om de negen grootste afnemers op verzoek om te schakelen naar hoogcalorisch gas.

Afnemers kunnen GTS ook verzoeken om hen geheel af te sluiten. De negen afnemers die versneld van het laagcalorisch gas af moeten, kunnen onder voorwaarden aanspraak maken op nadeelcompensatie.

De ombouw leidt tot een daling van de vraag naar laagcalorisch gas in Nederland. Hierdoor hoeft er minder laagcalorisch gas te worden gewonnen en daalt de noodzaak om de capaciteit van het Groningenveld aan te houden.

Door dit wetsvoorstel kan de winning uit het Groningenveld daarom eerder naar nul, met name als er onvoorziene tegenvallers optreden, en kan het Groningenveld daarna zo snel mogelijk dicht. Bovendien draagt de ombouw bij aan de stabiliteit en robuustheid van het gassysteem doordat het minder afhankelijk zal zijn van stikstofbijmenging en gebruik van opslagen.

Naar verwachting zal de gaswinning uit het Groningenveld vanaf halverwege 2022 op nul uitkomen in een gemiddeld weerjaar.

Documenten;

Wetsvoorstel Wijziging Gaswet betreffende het beperken van de vraag naar laagcalorisch gas van grote afnemers

Kamerstuk: Voorstel van wet | 06-11-2019

Memorie van Toelichting Wetsvoorstel inzake het beperken van de vraag naar laagcalorisch gas van grote afnemers

Kamerstuk: Memorie van toelichting | 06-11-2019

Zie ook; Gaswinning in Groningen

Wetsvoorstel voor publieke aansturing van de versterkingsoperatie in Groningen in consultatie

RO 06.11.2019 De versterkingsoperatie van de gebouwen in Groningen wordt volledig publiekrechtelijk georganiseerd. Dit staat in het Wetsvoorstel Versterken gebouwen Groningen dat vandaag door minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat en minister Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in consultatie is gebracht.

Met de afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld naar nul in 2022 (bij gemiddelde temperatuur) beoogt het kabinet de oorzaak van de veiligheidsrisico’s weg te nemen en schade aan huizen en andere gebouwen in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. Desondanks kunnen ook na het beëindigen nog aardbevingen plaatsvinden. Om die reden ligt er een versterkingsopgave. Met het wetsvoorstel krijgt de aanpak van deze versterkingsoperatie een wettelijke basis.

Het wetsvoorstel voorziet in:

–      een wettelijk kader voor de publieke afhandeling van alle verzoeken om vergoeding van schade als gevolg van bodembeweging door de aanleg of exploitatie van een mijnbouwwerk ten behoeve van gaswinning uit het Groningenveld of gasopslag bij Norg,

–      de uitvoering van deze taak door een daartoe met het wetsvoorstel in te stellen en in te richten zelfstandig bestuursorgaan (zbo), en

–      een publiekrechtelijke heffing, op te leggen aan de NAM, ter financiering van de afhandeling van schade door het zbo.

Het wetsvoorstel, dat een aanvulling vormt op het wetsvoorstel voor publieke afhandeling van de mijnbouwschade in Groningen voorziet in:

  • Een wettelijk kader voor de publieke aanpak van het versterkingsproces van gebouwen in Groningen;
  • Een helder en gestroomlijnd proces voor de versterking, van normstelling tot uitvoering, met een duidelijke positie voor alle partijen;
  • Een publiekrechtelijke heffing aan de NAM om de volledige kosten van de versterkingsoperatie die nodig zijn voor de veiligheid te financieren.

De consultatie loopt tot 20 november 2019. U vindt de internetconsultatie hier.

Zie ook; Gaswinning in Groningen

Stichting claimt 122 miljoen bij NAM voor waardedaling Groningse woningen

AD 29.10.2019 De Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen dient vandaag een vordering van 122 miljoen euro in bij de NAM. Dat schrijft de stichting aan de bijna 5000 deelnemers aan deze procedure. Als gevolg van problemen door de gaswinning liepen woningen in de noordelijke provincie schade op.

De WAG eist namens de huizenbezitters dat de NAM hen compenseert voor de jarenlange waardedaling van hun huis . Er waren al eerder rechtszaken. Het gerechtshof in Leeuwarden bepaalde in januari vorig jaar dat de NAM woningeigenaren in het aardbevingsgebied in Groningen direct moet compenseren voor de waardedaling.

Volgens RTV Noord is de vordering de financiële vertaling van de eerdere uitspraak van de rechtbank in Assen in 2015, drie jaar later bekrachtigd door het gerechtshof in Leeuwarden, dat de NAM aansprakelijk is voor de waardedaling van huizen in het aardbevingsgebied.

Op voorhand vergoeden

Onderdeel van die uitspraak is bovendien dat die waardevermindering al op voorhand vergoed moet worden, dus niet pas na de verkoop van het huis. De NAM wil de schadevergoeding pas betalen bij verkoop van de woning, omdat dan pas duidelijk zou zijn hoe groot de waardedaling is.

Stichting WAG gaf na het arrest op 23 januari al aan zo snel mogelijk met de NAM om tafel te willen om compensatie te berekenen. Er is een methodiek ontwikkeld waarmee dat per geval mogelijk is. Onder de streep staat deze 122 miljoen. De NAM wordt gedagvaard om het te betalen.

NAM reageert verbaasd

De NAM stelt in een reactie verbaasd te zijn. Door destijds niet in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak van het hof accepteerde het bedrijf dat deelnemers aan de Stichting WAG een vergoeding zouden krijgen. De afgelopen maanden zijn er ‘constructieve’ gesprekken gevoerd met de stichting, onder meer over de hoogte van die vergoeding.

,,Het bedrag dat de stichting nu claimt, staat in geen verhouding tot het advies van de commissie waardedaling Groningen.” De NAM wil daarom een toelichting op de hoogte van de claim. Ook deed de NAM een schikkingsvoorstel, maar de stichting heeft dat afgewezen. Tijdens de gesprekken heeft de NAM wel gesteld dat er ook claims zijn gekomen van huizen in gebieden waar volgens deskundigen geen waardedaling is opgetreden.

© Foto Vincent Jannink/ANP Een vrouw laat de schade aan haar huis zien. Zij en haar man spanden een kort geding aan eisten een voorschot van 106.000 euro van de NAM.

Claim van 122 miljoen euro bij NAM om waardedaling Groningse huizen

MSN 29.10.2019 De Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) vordert dinsdag bij de rechtbank een vordering van 122 miljoen euro van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Dat heeft de WAG dinsdag laten weten. De stichting eist namens 4.500 huizenbezitters compensatie voor de jarenlange waardedaling van hun woningen.

WAG-voorzitter Lolke Weegenaar tegenover het ANP: „Door die gerechtelijke uitspraken moet de NAM betalen, hoe dan ook. Het is alleen de vraag welk bedrag de rechter zal toewijzen.”

De rechtbank oordeelde in 2015 al dat de huizenbezitters recht hebben op een vergoeding. De stichting heeft daarna berekend hoe hoog het bedrag per huiseigenaar zou moeten zijn en kwam in totaal uit op 122 miljoen euro. De piek ligt in Loppersum, de gemeente die vaak in het nieuws was door de aardbevingen. Sommige huiseigenaren zouden volgens de berekening tot 23,9 procent van de WOZ-waarde uitgekeerd moeten krijgen.

Twee methoden

De dagvaarding bij de NAM staat los van de compensatie die het ministerie van Economische Zaken eerder dit jaar heeft toegezegd. Alle huiseigenaren, dus niet alleen de 4.500 die de WAG vertegenwoordigt, kunnen volgend jaar tot ruim 10 procent van de waarde van hun woning terugkrijgen.

Het ministerie berekent de waardedaling op een andere manier dan de WAG, waardoor sommige eigenaren niet in aanmerking komen voor een vergoeding of minder gecompenseerd worden.

De secretaris van de WAG, Francis van der Kamp, vreest dat de NAM zal verwijzen naar de methode van het ministerie en hoopt daarom dat de rechtbank een externe deskundige aanwijst die over de bedragen besluit. „Het wordt een proces van lange adem. Als de rechtbank een deskundige aanstelt kan het traject van hakketakken over en weer worden gestopt.” De WAG hoopt de waardedaling alsnog direct bij de NAM vergoed te krijgen. De NAM kon dinsdagochtend niet meteen reageren.

Het kabinet zei vorige maand dat er al in 2022 een einde komt aan de gaswinning in Groningen. Eerder ging de regering nog uit van 2030 als uiterste termijn.

Versterking Groningen is in een volgende fase beland

RO 16.10.2019 Binnenkort zijn 1000 versterkte huizen opgeleverd, waarvan de helft in 2019.  Ook zullen voor het einde van dit jaar vrijwel alle huizen met een verhoogd risico in Groningen zijn gecontroleerd.

Tegelijkertijd moet er nog veel gebeuren. Dat staat in een brief die de ministers Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) en Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie) vandaag aan de Tweede Kamer hebben gestuurd.

Nadat vorig jaar belangrijke besluiten zijn genomen over de aanpak van de veiligheid in Groningen is in 2019 het zwaartepunt op de uitvoering komen te liggen. Nu de versterkingsaanpak in een volgende fase is gekomen, neemt minister Ollongren de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de versterking over van minister Wiebes.

Dit sluit aan bij de verantwoordelijkheid van BZK voor bouwen, wonen, ruimtelijke ordening en burgerparticipatie. Minister Wiebes blijft verantwoordelijk voor de veiligheid in verband met de gaswinning.

Behalve de uitvoering van de versterkingsoperatie neemt minister Ollongren ook de coördinerende rol van het rijk bij het Nationaal Programma Groningen over. In het Nationaal Programma – waarbij diverse ministeries zijn betrokken – is 1,15 miljard euro beschikbaar voor investeringen in de toekomst van Groningen.

Door toezeggingen en bestuurlijke afspraken met de regio is het totaal aantal huizen dat zal worden beoordeeld inmiddels opgelopen tot 26.000. Tot nu toe zijn 14.000 huizen opgenomen. In de brief staat dat volgens de laatste berekening circa 1000 huizen in Groningen een verhoogd risico hebben.

De beoordeling van de huizen zal uitwijzen welke huizen daadwerkelijk moeten worden versterkt. Door de afbouw en beëindiging van de gaswinning zal naar verwachting een steeds groter aantal huizen geen of minder versterking nodig hebben.

Op basis van het Mijnraad-advies is vorig jaar in overleg met de regio overgestapt op een nieuwe, meer risicogerichte aanpak van de versterking. Dit was noodzakelijk omdat in de gebiedsgerichte aanpak de meest risicovolle huizen niet als eerste aan de beurt kwamen. Hoewel de start van die nieuwe aanpak vertraging opliep, ligt het tempo van opnames naar verwachting eind dit jaar op schema.

Hoewel het afgelopen jaar belangrijke stappen zijn gezet, moet er nog veel gebeuren. Daarom werken gemeenten, provincie en het Rijk samen aan versnellingsmaatregelen, bijvoorbeeld door het vereenvoudigen van het versterkingsproces.

Er komt één uitvoeringsorganisatie voor versterken: de NCG. Ook zetten regio en Rijk zich in om in januari 2020 een Bouwakkoord Groningen te bereiken om de uitvoeringscapaciteit te maximaliseren.

Documenten;

Kamerbrief over de overdracht van taken ‘Groningen’ van EZK naar BZK

Minister Wiebes informeert de Tweede Kamer over de overdracht van taken ‘Groningen’ van EZK naar BZK.

Kamerstuk: Kamerbrief | 16-10-2019

Zie ook;

Aantal mogelijk onveilige huizen in Groningen loopt op tot 26.000

NOS 16.10.2019 Het aantal huizen in het Groningse aardbevingsgebied dat beoordeeld wordt omdat ze mogelijk versterkt moeten worden is opgelopen tot 26.000. Minister Wiebes schrijft aan de Tweede Kamer dat het tempo waarin de huizen bekeken worden volgend jaar op schema is.

Een jaar geleden ging het kabinet nog uit van 15.000 mogelijk onveilige woningen, maar er zijn volgens Wiebes verschillende redenen waarom het aantal te beoordelen woningen nu is gestegen. Zo zijn er verwachtingen gewekt bij bewoners en zelfs toezeggingen gedaan, en die moeten worden nagekomen.

Toch weet een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken nu al zeker dat een groot aantal huizen nooit versterkt zal worden. Ze worden wel nagekeken en beoordeeld, maar volgens de woordvoerder staat nu al vast dat ze veilig zijn.

Ook huizen met een licht verhoogd risico zullen worden beoordeeld, dat zijn er zo’n 13.000. En er zijn huizen toegevoegd waar waarschijnlijk niets mis mee is, maar die bijvoorbeeld in een rijtje met risicovolle huizen staan. Om de versterkingsoperatie snel te kunnen uitvoeren, zullen ook deze bijna 9500 huizen worden bekeken.

‘Steeds minder versterking nodig’

Tot nu toe zijn er 14.000 woningen bekeken, waarvan er 6800 zijn beoordeeld. Volgens de laatste berekeningen hebben circa 1000 huizen in Groningen een verhoogd risico, meldt Wiebes. Die zullen voor het eind van dit jaar waarschijnlijk allemaal gecontroleerd zijn.

Nu de gaskraan steeds verder dicht gaat verwacht Wiebes dat steeds meer huizen geen of minder versterking nodig hebben. In 2020 denkt hij dat er in totaal 4000 huizen bekeken zullen worden. Dat was ook de ambitie. Tot nu toe zijn er 1000 versterkte huizen daadwerkelijk opgeleverd.

In zijn brief kondigt Wiebes ook aan dat minister Ollongren van Binnenlandse Zaken voortaan de verantwoordelijkheid heeft voor de versterkingsoperatie in Groningen. “Dit sluit aan bij de verantwoordelijkheid van BZK voor bouwen, wonen, ruimtelijke ordening en burgerparticipatie.” De veiligheid rond de gaswinning blijft wel de verantwoordelijkheid van Wiebes.

Bekijk ook;

GasTerra wordt geleidelijk afgebouwd

RO 07.10.2019 GasTerra, het verkoopkantoor van Gronings gas, wordt de komende jaren geleidelijk afgebouwd. Door het stopzetten van de gaswinning in Groningen komt ook de kernactiviteit van GasTerra op termijn te vervallen. De gezamenlijke aandeelhouders hebben daarom de directie van GasTerra gevraagd een plan op te stellen voor een zorgvuldige afbouw waarbij de onderneming haar verplichtingen kan blijven nakomen.

Dat staat in een brief die minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. De medewerkers van GasTerra zijn vandaag over het besluit geïnformeerd. Uitgangspunt van het afbouwplan is dat GasTerra ook de komende periode kan blijven bijdragen aan een verantwoorde afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld en bovendien aan haar lange termijnverplichtingen kan voldoen. Voor de circa 165 medewerkers komt een sociaal plan.

GasTerra is onder meer verantwoordelijk voor de verkoop van het door NAM geproduceerde Groningengas. De onderneming is een publiek-private samenwerking tussen de overheid en de oliemaatschappijen Shell en ExxonMobil. De Staat bezit de helft van de aandelen.

Documenten;

Kamerbrief geleidelijke afbouw Gasterra

Kamerstuk: Kamerbrief | 07-10-2019

Zie ook; Gaswinning in Groningen

Met sluiting GasTerra komt einde omstreden ‘gasgebouw’ in zicht

NOS 07.10.2019 Met het sluiten van het gashandelsbedrijf GasTerra start de “onvermijdelijke ontmanteling van het gasgebouw”, zo schrijft minister Wiebes van Economische Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. En daarmee wordt na vier jaar ook uitvoering gegeven aan een advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

GasTerra is de kern van het veel bekritiseerde ‘gasgebouw’; de constructie waarin de eigenaren van het Groningse gas, Shell en Exxon, met het ministerie van Economische Zaken afspraken maken over gaswinning in Groningen. Die afspraken zijn geheim.

Gesloten bolwerk

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) adviseerde al in 2015 om de constructie open te breken, omdat het een te gesloten bolwerk zou zijn, enkel gericht op maximale winst. Die kritiek werd gedeeld door veel Groningers en door verschillende partijen in de Tweede Kamer.

De zogenoemde Overeenkomst van Samenwerking bestaat al sinds 1963, het begin van de gaswinning. De partijen maken samen afspraken over de winning van gas in Groningen en over de verkoop daarvan. Besluiten in het gasgebouw moeten unaniem worden genomen en zijn dus geheim.

Minister Wiebes noemt het gashandelsbedrijf Gasterra de kern van de constructie. Zijn ministerie heeft 10 procent van de aandelen, het staatsbedrijf Energie Beheer Nederland (EBN) 40 procent. De oliebedrijven Shell en Exxon hebben ieder 25 procent.

Vernietigend

De Onderzoeksraad schreef in 2015 een vernietigend rapport over de gaswinning in Groningen. Er was tot 2013 te weinig rekening gehouden met de veiligheidsrisico’s voor Groningers, zo luidde de conclusie.

Ook had de raad kritiek op het winstbejag. Kritische geluiden werden jarenlang weggewuifd, terwijl de veiligheid van Groningers werd genegeerd. Het gasgebouw moest opengebroken worden, was het advies.

Wiebes bij een bezoek aan Westerwijtwerd in Groningen, in mei 2019 ANP

Wiebes is niet de eerste minister die nu het gasgebouw aanpakt. Ingewijden vertellen de NOS dat ook de vorige minister van Economische Zaken, Henk Kamp, de bezem al flink door het gasgebouw heeft gehaald. Maar toen ging het vooral om poppetjes die werden verplaatst.

Verschillende betrokken hoge ambtenaren bij Economische Zaken veranderden van positie. De topman van EBN, Jan Dirk Bokhoven, nam in 2015 ontslag. Die staatsdeelneming is actief betrokken bij het opsporen, produceren, opslaan en verhandelen van olie en gas. Ook toenmalig directeur van GasTerra Gerrit Jan Lankhorst wisselde van baan. Maar niet alleen aan de kant van de overheid verdwenen mensen. Ook bij de oliemaatschappijen veranderden de bestuurders.

Niet snel genoeg

In 2017 constateerde de OVV opnieuw dat er nog weinig stappen waren gezet om een einde te maken aan de bekritiseerde constructie. “Het gasgebouw moet echt anders”, zei toenmalig voorzitter Tjibbe Joustra erover. “Het moet veel duidelijker zijn hoe de dingen zijn geregeld en wat daar gebeurt. Dat is nog steeds niet veranderd.”

De vereiste unanimiteit bij afspraken is nog steeds een groot struikelblok voor de minister om veranderingen tot stand te brengen. Bijvoorbeeld over het verminderen van de gasproductie in Groningen. De stopzetting van de gaswinning in Groningen, uiterlijk in 2026, maakt dat er daarna weinig meer valt af te spreken in het gasgebouw.

Wanneer het doek definitief valt voor GasTerra is nog niet bekend. Het bedrijf blijft nog verantwoordelijk voor langlopende gascontracten en de afbouw van de gaswinning.

Toekomst NAM

Minister Wiebes doet in de Kamerbrief geen uitspraken over het naderende einde van de NAM, het bedrijf van Shell en Exxon dat het gas in Groningen uit de grond haal. Maar ook daar ziet de toekomst er voor het personeel somber uit.

Wel benadrukt een woordvoerder van NAM dat het bedrijf op meer velden actief is dan alleen het Groninger gasveld. “Het is zeker een feit dat de Groninger gaswinning binnen een paar jaar ten einde komt. Maar daarnaast wint de NAM ook gas uit kleine velden op land en zee.”

Bekijk ook;

GasTerra langzaam afgebouwd, sociaal plan voor personeel

NOS 07.10.2019 Er komt een sociaal plan voor de 150 medewerkers van GasTerra, het verkoopkantoor van het Groningse gas. De werkzaamheden van GasTerra worden de komende jaren geleidelijk afgebouwd, nu is besloten de gaswinning in Groningen stop te zetten.

Dat schrijft minister Wiebes van Economische zaken aan de Tweede Kamer.

De gezamenlijke aandeelhouders, Shell, ExxonMobil en de Nederlandse staat hebben de directie van GasTerra gevraagd een plan te maken voor de “zorgvuldige afbouw” van de onderneming, waarbij het bedrijf “zijn verplichtingen kan blijven nakomen”, zegt het ministerie.

Wanneer GasTerra definitief stopt is nog onduidelijk.

Bekijk ook;

Weer kleine beving bij Loppersum

Telegraaf 06.10.2019 Bij het Groningse Loppersum heeft zich afgelopen nacht een lichte aardbeving voorgedaan. Volgens het KNMI had die een kracht van 1,0 op een diepte van 3 kilometer.

Lichte bevingen komen vaker voor, zeker ook in het gaswinningsgebied. Dit was de eerste in oktober. In september waren het er drie, waarvan twee in Groningen, en eentje in Limburg. Zeker elf lichte bevingen deden zich voor in augustus, waarvan eentje in Duitsland. Die was met 1,4 ook meteen de krachtigste van de afgelopen tijd.

Bij Loppersum was in februari 2014 een beving van 3,0. In januari vorig jaar deed zich hier een beving voor met een kracht van 3,4.

De zwaarste Groningse aardbeving was bij het dorp Huizinge in 2012. Die had een kracht van 3,6.

Bekijk meer van; aardbeving Loppersum Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

Loppersum getroffen door lichte aardbeving

AD 06.10.2019 Bij het Groningse Loppersum heeft zich afgelopen nacht een lichte aardbeving voorgedaan. Volgens het KNMI had die een kracht van 1.0, op een diepte van 3 kilometer.

Lichte bevingen komen vaker voor, zeker in het gaswinningsgebied. Dit was de eerste in oktober. In september waren het er drie, waarvan twee in Groningen, en eentje in Limburg. Zeker elf lichte bevingen deden zich voor in augustus, waarvan eentje in Duitsland. Die was met 1.4 ook meteen de krachtigste.

Bij Loppersum was in februari 2014 een beving van 3,0. In januari vorig jaar deed zich hier een beving voor met een kracht van 3,4. De zwaarste Groningse aardbeving was bij het dorp Huizinge in 2012. Die had een kracht van 3,6. Huizinge ligt een paar kilometer ten westen van Zeerijp.

Geen extra gaswinning kleine gasvelden vanwege eerder sluiten Groningenveld

RO 04.10.2019 Nederland gaat gestaag van het aardgas af maar heeft de komende jaren nog wel gas nodig. De beëindiging van de gaswinning in Groningen in 2022 leidt niet tot een hogere productie uit de 240 kleine gasvelden in Nederland. Het volume neemt juist elk jaar af. Dit zei minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) vandaag in de Tweede Kamer.

Wel zei hij dat hij zorgen van omwonenden serieus neemt en dat de overheid toegankelijker moet communiceren over de winning, de risico’s en het oordeel van de toezichthouders. Ook moet het rijk eerder betrokken zijn bij de bewoners en de medeoverheden.  “Al in de planvorming, niet pas bij de vergunningaanvraag. Heldere informatievoorziening is cruciaal,” aldus Wiebes.

Uit de jaarrapportages die door TNO worden opgesteld blijkt dat de totale gasproductie uit de kleine velden elk jaar afneemt. Zo is er in 2018 ruim een miljard kuub minder gas uit kleine velden geproduceerd dan in 2017 en in 2016. Dat betekent niet dat elk veld in een glijdende schaal naar beneden gaat. Bij bepaalde velden veld kan de winning tijdelijk hoger zijn.

Op voorwaarde dat het veilig en verantwoord gebeurt, heeft gaswinning in eigen land de voorkeur boven gasimport. Dit is beter voor het klimaat, omdat het transporteren van gas veel broeikasgas-uitstoot veroorzaakt. Naast het grote Groningenveld dat in 2022 sluit, telt Nederland 240 kleine gasvelden. De helft hiervan liggen op de Noordzee. Hoewel het relatief kleine gasvelden zijn, zijn alle kleine gasvelden samen goed voor ongeveer de helft van de Nederlandse gasproductie.

Minister Wiebes benadrukte dat een klein veld als bij Pieterzijl 10.000 keer kleiner is dan het Groningenveld. Dat betekent uiteraard ook iets voor de risico’s die met de winning gepaard gaan. Voor de kleine gasvelden samen komen jaarlijks zo’n 15 schademeldingen binnen, voor het Groningen gasveld zijn dat er sinds maart 2018 zo’n 26.000.

In het Regeerakkoord is afgesproken dat bestaande concessies doorgaan (behalve de winning in het Groningenveld die stopt in 2022). Nieuwe opsporingsvergunningen voor winnen op land komen er niet. Gaswinning moet veilig zijn. Altijd, overal. Of gaswinning veilig en verantwoord is, beoordelen TNO en de onafhankelijke toezichthouder SodM. Als aan alle veiligheidsvereisten wordt voldaan, en zaken als het milieu en de natuur zijn niet in het geding, dan wordt ingestemd met de gaswinning.

Als er bij kleine gasvelden mijnbouwschade is, mogen mensen niet verzanden in langdurige technische en juridische discussies. Daarom werkt minister Wiebes aan een landelijke, onafhankelijke schaderegeling. Dit loket is – zoals vorig jaar toegezegd – halverwege volgend jaar klaar. Het wordt een laagdrempelige toegang voor burgers. Het uitgangspunt blijft dat de kosten voor rekening zijn van de winningsbedrijven en dus niet via de schatkist worden verhaald op de Nederlandse samenleving.

Documenten;

Kamerbrief over gaswinning uit kleine velden

Minister Wiebes (EZK) informeert de Tweede Kamer over zijn plannen voor de toekomst van de winning van gas uit kleine velden in …

Kamerstuk: Kamerbrief | 30-05-2018

Zie ook;

Noodplan voor verstoring gaslevering gereed

RO 04.10.2019 Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat heeft het nieuwe Bescherm- en Herstelplan Gas naar de Tweede Kamer gestuurd. Het plan is bedoeld als handvat in het geval de gaslevering in Nederland ernstig in het gedrang zou komen. Het plan geeft invulling aan een verzoek van de Tweede Kamer en is een EU-verplichting. Het dient ter voorbereiding om mogelijke risico’s adequaat tegemoet te treden.

Het plan gaat niet over de oorzaken van een tekort, maar bevat maatregelen die de minister van EZK kan nemen om de gevolgen van een eventueel tekort zo goed mogelijk op te vangen. Het noodplan staat dan ook los van de reguliere afbouw van de gaswinning uit het Groningerveld.

Bij het opstellen van het plan is nauw samengewerkt met GTS, de landelijke netbeheerder van gas. GTS heeft veel inzicht in de technische mogelijkheden en onmogelijkheden van het gasnetwerk in Nederland.

Als vervolg op dit preventieve plan zal het ministerie van EZK in 2020 samen met het ministerie van JenV een Nationaal Crisisplan Gas opstellen. Hierin worden de maatregelen opgenomen om de maatschappelijke gevolgen die buiten de verantwoordelijkheid van de minister van EZK liggen zo goed mogelijk op te vangen, bijvoorbeeld op het gebied van openbare orde.

Het plan geeft invulling aan een verplichting vanuit de EU om een noodplan klaar te hebben liggen in geval van een tekort aan gas. Zo kan men snel op de juiste schaal handelen. Daarnaast kunnen Europese lidstaten – mits zij zelf de benodigde voorzorgsmaatregelen hebben genomen – hulp inroepen van andere lidstaten. Doel hiervan is om beschermde afnemers, zoals particuliere huishoudens en zorginstellingen zoals ziekenhuizen, zolang mogelijk van gas te kunnen voorzien.

Daarnaast geeft dit plan invulling aan een verzoek vanuit de Tweede Kamer om een afschakelplan gas klaar te hebben liggen. Daarbij moet je natuurlijk altijd alle mogelijke risico’s (hoe klein ook) in beeld hebben.

Documenten;

Bescherm en Herstelplan Gas

Publicatie | 04-10-2019

Zie ook

Onverwacht veel schademeldingen in Groningen door nieuwe procedure

NU 26.09.2019 De versnelde schadeprocedure voor slachtoffers van de aardbevingen in Groningen heeft ervoor gezorgd dat er vierduizend meer aanvragen zijn binnengekomen dan verwacht, schrijft minister Eric Wiebes donderdag in een voortgangsbrief aan de Tweede Kamer.

Vooral afgelopen zomer zijn er veel aanmeldingen binnengekomen. Het gaat om nieuwe schadegevallen.

Voor de beving bij Westerwijtwerd afgelopen mei lag het aantal aanmeldingen gemiddeld op vierhonderd per week. Afgelopen zomer is dit aantal met gemiddeld tweehonderd aanmeldingen per week gestegen.

“De toename is opvallend, omdat er al weken geen zware aardbevingen zijn geweest”, aldus Wiebes in de brief. De Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) laat onderzoeken wat de beweegredenen van bewoners zijn om zich nu pas aan te melden.

Inmiddels zijn er ruim 27.000 schademeldingen afgehandeld door de TCMG en is ruim 100 miljoen euro aan schadevergoedingen uitgekeerd. De TCMG werd door de minister ingesteld om de schadeafhandeling sneller te regelen dan gaswinningsbedrijf NAM deed. Daar lagen nog duizenden onbehandelde meldingen.

Lees meer over: Politiek  Gaswinning Groningen   Binnenland

Wiebes: ‘In Groningen hadden we tien jaar eerder moeten ingrijpen’

NOS 14.09.2019 “De Groningse gaswinning is veel te lang doorgegaan, we hadden al tien jaar geleden moeten ingrijpen.” Dat zei minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat vanmiddag tijdens een talkshow in Amsterdam, die werd gehouden voorafgaand aan de opvoering van het toneelstuk GAS.

Ook maakte de minister duidelijk dat de Staat mogelijk nog veel meer dan 90 miljoen euro zal moeten betalen aan Shell en Exxon, als compensatie voor het stopzetten van de gasproductie.

“Het Rijk is hier natuurlijk te lang mee doorgegaan. Dat is niet één kabinet geweest, dat zijn we eigenlijk allemaal geweest. We hadden al tien jaar geleden moeten beginnen met ons te realiseren dat er iets serieus aan de hand was, en we hadden ons tien jaar eerder moeten realiseren dat je het niet aan de oliemaatschappijen kunt overlaten”, zei Wiebes. “We lieten een heel gebied trillen en toch viel het kwartje niet dat dit een publieke verantwoordelijkheid is.”

Onhoudbaar

Vooral het feit dat Groningers hun schade zelf met de NAM moesten regelen, vindt Wiebes achteraf een slechte zaak. “We hadden niet moeten zeggen: zoekt u het maar uit met de NAM, wat in feite de situatie was. Juridisch gezien klopte dat wel, maar maatschappelijk klopt dat niet.”

In de talkshow blikte de minister daarnaast terug op de periode die voorafging aan zijn besluit van deze week om al over drie jaar de gaswinning stop te zetten. Al bij zijn aantreden zag Wiebes de onhoudbaarheid van de situatie in, zegt hij.

“De erfenis aan het begin bemoedigde al niet. Wat we erfden was een schadeafhandeling die geheel stilstond. We hadden een enorme stapel met schademeldingen en er werd niets aan gedaan. De versterkingsoperatie, die echt nodig was, ging als een slak. En er stond in het regeerakkoord dat we nog eeuwig door zouden gaan met de gaswinning in Groningen.”

Wiebes noemde daarom de eerste maanden van zijn ministerschap een “flinke worsteling”. Uiteindelijk besloot hij dat er geen andere redelijke oplossing was dan de gaswinning beëindigen.

Contact kan warmer

Nog steeds is de minister overigens niet tevreden over de afhandeling van de schade. Tijdens dezelfde talkshow beklaagde de Groningse Yvonne Morsselt zich over de manier waarop mensen ook nu nog worden behandeld door schade-experts. Wiebes beaamde dat “het contact inderdaad een stuk warmer kan”.

Een ander probleem in Groningen vormt verder nog altijd de onverkoopbaarheid van huizen en de waardedaling daardoor. Oud-burgemeester Marijke van Beek van de voormalige gemeente Eemsmond (tegenwoordig Het Hogeland) pleitte bij de bijeenkomst voor een waardedalingsregeling voor mensen die hun huis niet kwijtraken.

Bekijk ook;

Kamer hekelt compensatie aan oliebedrijven

AD 12.09.2019 De Tweede Kamer is uiterst kritisch op de 90 miljoen euro die minister Eric Wiebes aan oliebedrijven Shell en Exxonmobil moet betalen om de gaswinning eerder te stoppen.

‘Schandalig’, zegt Sandra Beckerman (SP). Agnes Mulder van regeringspartij CDA vindt het ‘cynisch’. In een debat over de gaswinning in Groningen hekelen vrijwel alle partijen het bedrag dat de staat moet betalen aan de bedrijven om mogelijk al in 2022 te stoppen met de gaswinning.

PvdA-Kamerlid Henk Nijboer wil dat de Kamer de betaling aan de bedrijven blokkeert. De moederbedrijven van de Nederlandse Aardolie Maatschappij hebben volgens hem geen poot om op te staan.

Wiebes zei al eerder dat de betaling hem dwars zat. Maar hij is gebonden aan oude afspraken, benadrukt de minister. ,,Van sommige afspraken kan je later spijt hebben, maar het blijft wel een afspraak.’’ Het blijft ongemakkelijk, erkent Wiebes, maar de bewindspersoon vindt het belangrijker dat hij nu werk kan maken van het verder dichtdraaien van de gaskraan.

Onderhandelingen

De oppositie eist verder dat Wiebes openheid van zaken geeft over de onderhandelingen met Shell en Exxonmobil, die tot dit bedrag hebben geleid. Omdat het bedrag nog niet definitief is, wil Wiebes daar nog niet aan. Na afloop van de onderhandelingen zegt hij zich te willen verantwoorden aan de Kamer.

Het oordeel van de Tweede Kamer over het plan van Wiebes om de gaskraan nog sneller dicht te draaien, is wel overwegend positief. Nu Wiebes een aantal oplossingen heeft gevonden om de gaswinning sneller af te bouwen, moet de focus volgens de Kamer op de operaties liggen die het versterken van gebouwen en woningen in Groningen regelen.

Wiebes: compenseren NAM voelt fout, maar moet

Telegraaf 11.02.2019 Het zit verantwoordelijk minister Eric Wiebes dwars dat het Rijk nog eens 90 miljoen euro kwijt is aan oliemaatschappijen Shell en Exxon om eerder te kunnen stoppen met de gaswinning in Groningen. Maar het kan niet anders, meent hij.

Het Rijk sloot vorig jaar een deal met de twee energiereuzen, die samen het Groningse gasveld exploiteren, over het beëindigen van de gaswinning in uiterlijk 2030. Die afspraken kosten de schatkist netto 1,7 miljard euro. Nu de gaskraan al over drie jaar dicht kan, moet de Staat daarbovenop 90 miljoen euro overmaken om de misgelopen inkomsten te vergoeden.

„Het voelt heel verkeerd, voor mij ook”, zei Wiebes in de talkshow Jinek. Maar „we ontkomen er niet aan om dat te vergoeden. Het kan niet helemaal voor niks.” Als ze het niet eens zouden zijn geworden, was de gaswinning niet versneld teruggeschroefd, bracht Wiebes in herinnering. „En we hebben gezegd: het geld is hier niet beslissend.”

Wiebes: compenseren NAM voelt fout, maar moet

MSN 11.09.2019 Het zit verantwoordelijk minister Eric Wiebes dwars dat het Rijk nog eens 90 miljoen euro kwijt is aan oliemaatschappijen Shell en Exxon om eerder te kunnen stoppen met de gaswinning in Groningen. Maar het kan niet anders, meent hij.

Het Rijk sloot vorig jaar een deal met de twee energiereuzen, die samen het Groningse gasveld exploiteren, over het beëindigen van de gaswinning in uiterlijk 2030. Die afspraken kosten de schatkist netto 1,7 miljard euro. Nu de gaskraan al over drie jaar dicht kan, moet de Staat daarbovenop 90 miljoen euro overmaken om de misgelopen inkomsten te vergoeden.

“Het voelt heel verkeerd, voor mij ook”, zei Wiebes in de talkshow Jinek. Maar “we ontkomen er niet aan om dat te vergoeden. Het kan niet helemaal voor niks.” Als ze het niet eens zouden zijn geworden, was de gaswinning niet versneld teruggeschroefd, bracht Wiebes in herinnering. “En we hebben gezegd: het geld is hier niet beslissend.”

Gaswinning Groningen komend jaar onder 12 miljard Nm3

RO 10.09.2019 De gaswinning uit het Groningenveld daalt het komende gasjaar naar 11,8 miljard Nm3. Daarmee komt de winning onder het door Staatstoezicht op de Mijnen geadviseerde niveau van 12 miljard Nm3. Naar verwachting zal de gaswinning in Groningen vanaf medio 2022 op nul uitkomen.

Dat schrijft minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Het kabinet neemt een aantal aanvullende maatregelen waardoor de gaswinning nog sneller daalt dan vorig jaar was voorzien.

Volgens netbeheerder Gasunie Transport Services (GTS) leidt dat ertoe dat de winning bij een gemiddelde temperatuur al medio 2022 nihil kan zijn. In het geval van een strenge winter kan het nodig zijn dat ook na 2022 nog gas moet worden gewonnen. Het gasveld wordt daarom pas op een later moment helemaal afgesloten.

Afgelopen zomer zijn aanvullende maatregelen uitgewerkt die het komende gasjaar (oktober 2019 tot oktober 2020) al zorgen voor een extra daling van de winning uit het Groningenveld. Hierbij speelt de inzet van stikstof een sleutelrol.

Door toevoeging van stikstof aan hoogcalorisch gas wordt laagcalorisch gas verkregen, dat ook wel pseudo-Groningengas wordt genoemd. De productie van meer pseudo-Groningengas leidt ertoe dat er minder gas uit Groningen gewonnen hoeft te worden.

Naast een hogere inzet van stikstof heeft minister Wiebes ook besloten om de gasopslag Norg te vullen met pseudo-Groningengas waardoor er minder gas uit het Groningenveld nodig is. Ook wordt er meer pseudo-Groningengas naar Duitsland geëxporteerd.

Met de extra maatregelen geeft het kabinet invulling aan de belofte om alles te doen om de gaswinning zo snel mogelijk te beëindigen. De versnelde afbouw en de aanvullende maatregelen brengen wel financiële consequenties met zich mee.

Zo leidt de verlaging naar 11,8 miljard Nm3 tot 400 miljoen euro minder aardgasbaten op de rijksbegroting komend jaar. De lagere winning en de inzet van gasopslag Norg hebben ook financiële gevolgen voor de aandeelhouders van NAM, Shell en ExxonMobil.

In het vorig jaar gesloten Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat bij een substantiële wijziging van de gaswinning nieuwe afspraken worden gemaakt.

De gesprekken daarover zijn naar verwachting volgend voorjaar afgerond. In afwachting daarvan is voor de kosten van gasopslag Norg en de lagere winning een voorlopig bedrag van 90 miljoen euro afgesproken dat later wordt verrekend. Met deze afspraak kan de gaswinning dalen naar 11,8 miljard Nm3.

Documenten;

Kamerbrief – Gaswinningsniveau Groningen in 2019-2020

Kamerstuk: Kamerbrief | 10-09-2019

Zie ook

Waarom kan de gaswinning in Groningen nu wel naar nul?

NOS 10.09.2019 Het blijkt nu toch mogelijk om de gaskraan in Groningen eerder dicht te draaien. In 2022 stopt de winning in Groningen, op mogelijk een enkele koude winter na. Komend gasjaar (2019-2020) duikt de winning volgens minister Wiebes onder de 12 miljard kuub, iets waar het Staatstoezicht op de Mijnen vanwege de veiligheid in Groningen in 2013 voor het eerst om vroeg.

Een jaar eerder, in 2012, werd Groningen getroffen door de zwaarste aardbeving als gevolg van de gaswinning. Een overzicht:

Video afspelen

Gaswinning Groningen: van goudmijn tot hoofdpijn

De laatste jaren is er door Groningers en veel politieke partijen voortdurend gevraagd of de winning sneller naar beneden kon. Het antwoord was vrijwel steeds hetzelfde: we kunnen niet zomaar minderen, want we kunnen mensen in binnen- en buitenland niet in de kou laten zitten. Niet alleen gebruiken vrijwel alle huizen in Nederland het gas uit Groningen, ook veel bedrijven en miljoenen mensen in landen als Duitsland en België zijn ervan afhankelijk.

De zogenoemde leveringszekerheid zou in het geding komen, als de winning te snel werd teruggebracht naar een veiliger en dus lager niveau. Waarom kan het nu dan toch wel?

90 miljoen

Om te beginnen heeft het kabinet nieuwe afspraken kunnen maken met Shell en Exxon, de eigenaren van het gas in Groningen. Kern van de afspraak is dat de gasopslag bij Norg niet meer wordt gebruikt om Groningengas in op te slaan voor piekperiodes. In plaats daarvan wordt buitenlands gas opgeslagen, zodat de hoeveelheid Groningengas sneller naar beneden kan. Deze afspraak kost 90 miljoen euro, blijkt uit de brief die minister Wiebes vandaag naar de Kamer stuurde.

Vanwege de historische samenwerking bij de gaswinning in Groningen, kan de Staat niet zomaar in zijn eentje besluiten nemen. Als de minister van Economische Zaken iets wil veranderen, moet hij in overleg met Shell en Exxon.

Wiebes zegt daarover: “Sinds eind mei hebben de minister van Financiën en ik intensief onderhandeld met Shell en ExxonMobil”. In een voorlopig akkoord zijn afspraken gemaakt over het gebruik van de gasopslag in Norg.

De gasopslag in Norg is een belangrijke schakel in het terugbrengen van de gaswinning ANP

Decennialang was de opdracht aan Shell en Exxon, die samenwerken in de NAM, juist om met het gas zoveel mogelijk geld te verdienen. Het grootste deel van de opbrengst ging direct naar de staatskas. Pas sinds enkele jaren mag er niet meer gas gewonnen worden dan voor de leveringszekerheid noodzakelijk is. Maar over welke hoeveelheid het dan precies ging, daarover bestond vaak onduidelijkheid.

Uit eerder onderzoek door de NOS, begin vorig jaar, bleek dat er nog volop mogelijkheden waren om de gaskraan in Groningen verder dicht te draaien, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar zou komen. De Gasunie liet begin deze zomer weten toch mogelijkheden te zien om het veilige niveau van 12 miljard kuub dichterbij te brengen. Op dezelfde dag stemde de Tweede Kamer over een motie, waarin het kabinet werd opgeroepen om zo snel mogelijk dat veilige niveau te halen.

Dat nu wordt aangekondigd dat de gaswinning al binnen drie jaar helemaal naar nul kan, zal opnieuw verbazing wekken. Al eerder verzuchtte de Groningse Commissaris van de Koning, René Paas, tegenover de NOS dat die leveringszekerheid “van elastiek” is. Want telkens bleek het mogelijk om minder gas te winnen, als de omstandigheden of de rechter daarom vroegen. En telkens bleek dat mensen en bedrijven niet in de kou kwamen te zitten.

Geen minimum gewonnen

Opmerkelijk waren de opmerkingen van gasleverancier GasTerra, eerder deze zomer. Het bedrijf, waarin Shell, Exxon en de Nederlandse Staat samenwerken, is groothandelaar in aardgas en de enige afnemer van het Groningengas. Het bedrijf liet weten nooit de opdracht te hebben gekregen om zo min mogelijk gas te winnen, maar in plaats daarvan altijd onder een afgesproken maximum te zijn gebleven.

“Onder oud-minister Kamp kregen wij altijd te horen dat er een maximum-hoeveelheid Groningengas mocht worden gewonnen”, aldus een woordvoerder van GasTerra. “Wij moesten er dus samen met de producent voor zorgen dat we daar onder bleven zitten. Dat is een andere opdracht dan zo weinig mogelijk verkopen. Een productiemaximum is iets heel anders dan streven naar een minimum.”

Die opmerking wekte verontwaardiging bij sommige Kamerleden. Ze verweten het handelsbedrijf dat het niet zelf, op basis van vragen in de Tweede Kamer, de conclusie heeft getrokken minder gas te verkopen. In de Tweede Kamer zijn de afgelopen jaren meer dan duizend Kamervragen gesteld en ontelbaar veel debatten gevoerd over de gaswinning in Groningen.

Minister Wiebes verwees vandaag naar het kabinetsbesluit van maart vorig jaar: toen werd besloten om de gaskraan in 2030 helemaal te sluiten. “Ik heb ook gezegd dat ik alles op alles zet om alle mogelijkheden te benutten om die gaswinning zo snel mogelijk naar nul te krijgen. En dat is wat ik doe.”

Bekijk ook;

Blijdschap om versneld einde gaswinning, maar ook ‘Groningse nuchterheid’

NOS 10.09.2019 Niet in 2030, maar al in 2022 kan er volgens minister Wiebes worden gestopt met de gaswinning in Groningen. Het voornemen wordt met gejuich ontvangen door Groningers, lokale politici en belangenorganisaties – al zijn er ook bedenkingen:

Video afspelen

Groningers over beslissing Wiebes: ‘Eerst zien en dan geloven’

Voorzitter Derwin Schorren van de Groninger Bodem Beweging is vooral “hartstikke blij” en spreekt van een historische dag. “Al tientallen jaren wordt hier gas gewonnen, vanaf 1983 zijn hier bevingen, en de laatste jaren is hier een hoop ellende ontstaan door de bevingen en de manier waarop die worden afgehandeld.”

Aan de bevingen komt nu een einde, verwacht hij. “De gaskraan dichtdraaien zal betekenen dat de bevingen zullen stoppen en dat mensen weer opgelucht adem kunnen halen en kunnen nadenken over hun toekomst.”

‘Belangrijke stap gezet’

Bé Schollema, wethouder in Loppersum, waar in 2012 de zwaarste aardbeving ooit gemeten in Noord-Nederland heeft plaatsgevonden, is blij met het besluit. Al denkt hij niet dat de problemen snel zullen stoppen. “Wij merken hier dat ondanks dat hier al een tijd geen gas meer wordt gewonnen, de bevingen nog altijd plaatsvinden. Toch moet de gaswinning om het probleem definitief op te lossen wel naar nul en daarin is vandaag een belangrijke stap gezet.”

Ook wijst hij op de huidige problemen die er zijn met het versterken van huizen en het uitkeren van schadevergoedingen. “De problematiek achter de voordeuren in Loppersum wordt ook door het komende jaar de gaswinning al te verlagen niet anders. Ze zitten te wachten op versterking of schadeherstel, dat is iets wat in het hier en nu door een aannemer moet gebeuren.”

De Groningse gedeputeerde Tjeerd van Dekken noemt het een historisch besluit. “Het is een goed plan, maar het moet wel eerst nog worden uitgevoerd. We houden de vinger heel erg stevig aan de pols. Er hoort wel enige Groningse nuchterheid bij, we hebben ellende zat gehad.”

Minister Wiebes lichtte het besluit vanmiddag zo toe:

Video afspelen

Wiebes: gaswinning Groningen volgend jaar onder 12 miljard

Bekijk ook;

Groningers blij en voorzichtig na gasbesluit

Telegraaf 10.09.2019 In gasprovincie Groningen is dinsdag positief gereageerd op het nieuws vanuit Den Haag dat de gaskraan er vermoedelijk al in 2022 in plaats van 2030 helemaal dicht kan. Bovendien kan volgend jaar de winning onder de 12 miljard kuub komen. Dat sinds jaren veelbesproken volume wordt gezien als een voor de veiligheid ’aanvaardbaar’ niveau. „Goed nieuws, maar de versterking moet doorgaan”, stelt het provinciebestuur in een eerste reactie.

Gedeputeerde Henk Staghouwer (ChristenUnie) reageert op het oude provinciehuis aan het Martinikerkhof in Groningen positief. Hij benadrukt echter prompt dat gemaakte afspraken met Den Haag overeind blijven. „We zitten er bovenop. We zijn al hard aan het werk. Zekerheid voor de Groningers hoort erbij. De afspraken die gemaakt zijn over het versterken, daar houden we ze aan! De afspraken zijn leidend.”

’Blijf nuchter’

Ook gedeputeerde Tjeerd van Dekken (PvdA) stelt namens de provincie dat er nog veel werk te doen is voor het echt zover is. „Het naar nul gaan is goed nieuws, dit na alle druk dat te doen. Het is ook geadviseerd. Er is nog een hele pens werk te verrichten. Ik ben vandaag niet blij, het is geen euforische dag. Ik blijf nuchter. We zijn nog niet van de problemen af.”

Gedupeerde Ger Warink uit Loppersum is al jarenlang dag in dag uit bezig met de gevolgen van gaswinning. Zo raakte zijn woning- en winkelpand ernstig beschadigd. Warink laat het nieuws bezinken. Het klinkt allemaal goed, maar hoe gaat het in de praktijk? „Wat is het addertje onder het gras voor de Groningers? Kan het allemaal nu ineens wel?”, vraagt hij zich af. „Stopt de versterking in de regio dan ook? Want dat is immers niet meer nodig dan, zal de redenering zijn.”

Dat is een gevoelig punt in het gasgebied, waar duizenden panden schade leden. Groningers snakken naar vlot schadeherstel. Warink: „En waar komt straks het gas vandaan? Gaan we als Groningers nog meer betalen? Dan worden we twee keer gepakt. Mijn gaslasten zijn namelijk al gestegen door het afbouwen van de gaswinning hier.”

Belangenbehartiger voor Groningers Annemarie Heite uit Bedum noemt het nieuws ’fantastisch’. Ze weet echter dat gedupeerden zich zorgen blijven maken, juist over de toekomst van eerder gemaakte afspraken rondom afwikkelen van schade en herstel. „Daar krijg ik veel reacties over van bezorgde gedupeerden. Gaat de versterking nog door? We wachten maar af… Voor veel mensen betekent het weer onzekerheid, net zoals dat na eerdere grote besluiten ook ontstond. Wat doet dat met de mensen?”

Belangenvereniging Groninger Bodem Beweging (GBB) noemt de laatste berichten ’historisch’: „Meer dan zestig jaar is hier gas gewonnen. En de laatste jaren is er heel veel ellende door de bevingen. Natuurlijk zijn wij blij dat dit stopt.”

Bekijk ook:

Gaswinning Groningen onder 12 miljard kuub 

Bekijk ook:

NAM: versnelde afbouw niet verrassend 

Fractievoorzitter Bart van der Werf van Forum voor Democratie (FvD) in Provinciale Staten van Groningen was dinsdag verbaasd dat de ’datum zo naar voren getrokken is’. „Onze import moet natuurlijk flink omhoog. Maar er is voldoende aanbod uit het buitenland. Wij pleiten daar al langer voor. Aardgas is een zeer schone en betrouwbare bron van energie.”

Van der Werf: „We gaan er vanuit dat de aardbevingsproblematiek niet direct zal stoppen. Noch ontslaat deze stap van de regering het bieden van een solide oplossing voor de schade. „Tevens is de regering wat hem betreft „aan zet om de belachelijke belastingen te verlagen die we op onze energie betalen.”

Zijn ook in Groningen succesvol debuterende FvD stelde rondom de laatste verkiezingen als enige partij dat gaswinning door kon gaan. Dit onder voorwaarde dat Groningers ruimhartig gecompenseerd worden. „Het is natuurlijk vreselijk dat de Nederlandse regering bewust een rommel maakt van de schadeafhandeling. Nu gaan ze in blinde paniek ook nog eens de gaskraan vervroegd dichtdraaien, terwijl dat de aardbevingen helemaal niet zal stoppen”, benadrukt Forum dinsdag.

FvD zegt over het gas dat nu in de bodem blijft: „Ze laten een zeer schone voorraad energie liggen en geld waarmee we de Groningers kunnen helpen. Het lijkt erop alsof ze Groningen een dienst willen bewijzen met deze stap. Maar een fatsoenlijke compensatie voor de schade is voor de Groninger veel belangrijker.”

Bekijk meer van; gaswinning groningen nederlandse aardolie maatschappij (nam)

Als Gronings gas wegvalt, hoe verwarmen we dan straks onze huizen?

NOS 10.09.2019 Het kabinet heeft besloten om in 2022 helemaal te stoppen met de gaswinning in Groningen. Alleen in een strenge winter gaat de gaskraan in Groningen nog een beetje open. Maar nu gebruiken nog vrijwel alle huizen in Nederland in alle winters het Groningengas. Hoe moet dat straks?

Gas uit Groningen was lange tijd zo vanzelfsprekend als water uit de kraan. Maar de aardbevingen in Groningen en klimaatverandering hebben het gebruik van het gas als verwarmingsbron ter discussie gesteld. Veel gemeenten zijn nu al bezig met het maken van plannen om wijken van het aardgas af te halen. Uiterlijk eind 2021 komen de gemeenten met een Transitievisie Warmte, waarin staat hoe en op welke termijn dat moet gebeuren. In dat plan moeten ook alternatieven en de kosten voor huiseigenaren in kaart worden gebracht.

Ander gas

De grote meerderheid van de huizen in Nederland blijft nog langer gas gebruiken. In het Klimaatakkoord staat dat in 2030 de eerste anderhalf miljoen woningen van het gas af moeten zijn. Het grootste deel van de ruim 7,5 miljoen Nederlandse huizen blijft dus veel langer met gas verwarmd worden. Niet langer afkomstig uit Groningen, maar uit andere gasvelden.

Nederland heeft – op land en zee – nog honderden andere locaties waar gas wordt gewonnen. Die velden zijn veel kleiner dan het Groningse, want dat is nog altijd het grootste gasveld in de EU (toen het ontdekt werd was het zelfs het grootste van de wereld). Ook kan Nederland gas importeren, bijvoorbeeld uit Noorwegen. Maar zowel het buitenlandse gas als dat uit de kleine velden heeft een andere samenstelling dan het Groningengas.

Dat betekent dat het niet altijd meteen te gebruiken is voor de cv-ketel thuis. Sommige ketels kunnen ermee overweg; in andere gevallen zal het moeten worden gemengd met stikstof, waarna het ‘pseudo-Groningengas’ wordt genoemd. Dat mengen met stikstof gebeurt de afgelopen jaren al steeds meer, blijkt uit gegevens van de Gasunie. De hoeveelheid buitenlands gas die jaarlijks geschikt gemaakt kan worden voor huishoudens is gestegen van 4,8 miljard kuub in 2014 naar bijna 29 miljard kuub gas vorig jaar. Ook bouwt de Gasunie een nieuwe stikstoffabriek in Zuidbroek, die naar verwachting in 2022 klaar is.

Gasopslag Norg

In het nieuwe besluit van het kabinet speelt daarnaast de gasopslag in het Drentse Norg een belangrijke rol. “Om te borgen dat Norg met ingang van komend gasjaar al bijdraagt aan een verdere reductie en een zo snel mogelijke volledige beëindiging van de winning, (…) krijgt GasTerra de opdracht om Norg komend gasjaar te vullen met pseudo-Groningengas”, staat te lezen in de brief van minister Wiebes.

“Ervan uitgaande dat Norg structureel op deze wijze wordt ingezet, kan de gaswinning vanaf medio 2022 naar nagenoeg nul”, zo wordt gezegd. Alleen in een koude winter is dan mogelijk nog gas uit Groningen nodig. In de komende maanden gaat Wiebes bekijken wanneer het Groningenveld helemaal op slot kan.

De gasopslag in Norg is een belangrijke schakel in het terugbrengen van de gaswinning ANP

Voor de wijken die al wel de komende jaren helemaal van het gas af gaan, bestaan verschillende alternatieven. Op dit moment wordt in kaart gebracht welke andere verwarmingsbron voor welke wijk het meest geschikt is. In grote steden wordt vooral gekeken naar de ontwikkeling van warmtenetten.

In andere gebieden wordt gekeken naar alternatieven als een (hybride) warmtepomp, infraroodpanelen of geothermie. Ook kan in het bestaande gasnet gebruik worden gemaakt van groen gas (biogas), of waterstof. Op allerlei plekken in Nederland wordt met de verschillende alternatieven geëxperimenteerd.

Bekijk ook;

Gaswinning Groningen onder 12 miljard kuub

Telegraaf 10.09.2019 De gaswinning in Groningen duikt komend gasjaar onder de cruciale grens van 12 miljard kuub. Naar verwachting stopt de winning bijna helemaal vanaf 2022. Daarmee gaat het dichtdraaien van de gaskraan veel sneller dan gepland. Dat meldt minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat).

Het was de bedoeling dat in 2020 nog 16 miljard kuub gas uit de grond zou worden gehaald.

Afgelopen voorjaar, na een stevige aardbeving bij Westerwijtwerd, drongen het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en de Tweede Kamer aan op een nog snellere afbouw van de winning. De toezichthouder oordeelde dat 12 miljard kuub een ’aanvaardbaar niveau’ is.

Moeilijk

Minister Wiebes gaf aan dat het voor komend gasjaar, dat loopt van oktober 2019 tot oktober 2020, nog moeilijk zou worden om het winningsniveau onder de 12 miljard kuub te krijgen.

Door extra maatregelen kan het nu sneller. Zo gaat Nederland meer gas importeren en geschikt maken voor onze cv-ketels. Ook wil Wiebes meer gas opslaan in Norg voor een eventuele koude winter.

Eric Wiebes werd in Groningen met de nodige boosheid onthaald.

Eric Wiebes werd in Groningen met de nodige boosheid onthaald. Ⓒ ANP

De gaswinning in het Groningerveld kan door de extra maatregelen mogelijk al in 2022 helemaal stoppen. In de oorspronkelijke planning werd rekening gehouden met 2030. Aan de snellere afbouw van Gronings gas hangt wel een prijskaartje. De lagere opbrengst scheelt de staat vierhonderd miljoen euro aan inkomsten.

Cruciaal

De grens van 12 miljard kuub heeft een historische lading in Groningen. Al jaren pleiten actiegroepen en verschillende politieke partijen voor dit winningsniveau.

Het SodM adviseerde in 2018 na de beving in Zeerijp ook al om de winning terug te brengen tot deze cruciale grens, maar tot ieders verbazing kondigde minister Wiebes aan om de gaskraan in Groningen stapsgewijs helemaal dicht te draaien

Bekijk meer van; gas gaswinning groningen staatstoezicht op de mijnen (sodm)

Gaswinning Groningen stopt al in 2022 in plaats van 2030

AD 10.09.2019 Het kabinet wil de gaswinning in Groningen al medio 2022 stoppen, in plaats van uiterlijk 2030, waarvan eerst werd uitgegaan. Dat meldt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Verder wil minister Eric Wiebes (Economische Zaken) de winning voor het komende gasjaar al terugbrengen naar onder de veilig geachte grens van 12 miljard kuub, in plaats van 15,9 miljard kuub zoals in eerste instantie gedacht.

Lees ook;

Lees meer

Bij de maximale gaswinning van 12 miljard kubieke meter daalt het risico op aardbevingen in Groningen tot een aanvaardbaar niveau stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). De grens werd gesteld na de zware beving begin 2018 bij Zeerijp.

Het dichtdraaien van de gaskraan © Ministerie van Economische Zaken

Strenge winter

De Tweede Kamer had het kabinet voor de zomer opgeroepen de gaswinning zo snel mogelijk onder dat niveau te brengen. Wiebes benadrukt wel dat het in het geval van een strenge winter nodig kan zijn dat ook na 2022 nog gas moet worden gewonnen.

Afgelopen zomer zijn aanvullende maatregelen uitgewerkt die het komende gasjaar, dat loopt van oktober 2019 tot oktober 2020) al zorgen voor een extra daling van de winning uit het Groningenveld. Hierbij speelt de inzet van stikstof een sleutelrol.

Door toevoeging van stikstof aan hoogcalorisch gas wordt laagcalorisch gas verkregen, dat ook wel pseudo-Groningengas wordt genoemd. Dit leidt ertoe dat er minder gas uit Groningen gewonnen hoeft te worden. Naast een hogere inzet van stikstof heeft minister Wiebes ook besloten om de gasopslag  te vullen met dit pseudo-Groningengas waardoor er minder gas uit het Groningenveld nodig is. Ook wordt er meer van deze gassoort naar Duitsland geëxporteerd.

Financiële consequenties

Wiebes: ,,Met de extra maatregelen geeft het kabinet invulling aan de belofte om alles te doen om de gaswinning zo snel mogelijk te beëindigen. De versnelde afbouw en de aanvullende maatregelen brengen wel financiële consequenties met zich mee.”

Zo leidt de verlaging naar 11,8 miljard kuub tot 400 miljoen euro minder aardgasbaten op de rijksbegroting komend jaar. De lagere winning en de inzet van gasopslag Norg hebben ook financiële gevolgen voor de aandeelhouders van NAM, Shell en ExxonMobil. Hoe hoog die zijn, wordt niet vermeld.

‘Hoe eerder hoe beter’

De provincie Groningen is blij met de plannen. ,,Hoe eerder hoe beter voor de veiligheid van de Groningers’’, reageert gedeputeerde Tjeerd van Dekken (Milieu). De provinciebestuurder noemt het een noodzakelijk besluit, maar benadrukt ook dat met het dichtdraaien van de gaskraan de problemen nog niet voorbij zijn. ,,We zitten hier nog in de ellende, veel mensen kampen met schade aan huizen en bedrijven. De versterkingsoperatie gaat door, dat blijft allemaal recht overeind’’, aldus Van Dekken.

Milieudefensie spreekt van ‘geweldig nieuws voor Groningers, zo lang het herstel van de schade eindelijk op gang komt’. De milieuorganisatie vindt dat ‘vervuilend gas niet past binnen een klimaatvriendelijke toekomst’.

Ook partijen in de Tweede Kamer reageren positief op het besluit van de regering. Wel houden Kamerleden een slag om de arm waar het de versterkingsoperatie en de afhandeling van schadeclaims betreft. Henk Nijboer van de PvdA noemt het ,,historisch nieuws. Topprioriteit voor de PvdA is nu dat mensen die al jaren lijden onder schade en procedures eindelijk fatsoenlijk worden geholpen.” Ook Agnes Mulder (CDA) benadrukt dat de ,,versterkingsoperatie en de schadeafhandeling prioriteit houden en op gang komen.”

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) is niet verrast over de beslissing. De wens om sneller af te bouwen was volgens de NAM door Wiebes al bij de publicatie van het ontwerpbesluit voor het komende gasjaar aangekondigd. De NAM produceert het Groningenveld in opdracht van de Staat. ,,Dit zullen we ook komend jaar op een verantwoordelijke en betrouwbare manier doen’’, aldus een woordvoerder.

Nu de gaswinning in Groningen wordt stopgezet, zoekt men naar een duurzame vervanging.

Gaswinning Groningen stopt al in 2022

NOS 10.09.2019 Het kabinet wil dat er veel eerder een eind komt aan de gaswinning in Groningen dan eerder was gepland. Minister Wiebes gaat nu uit van medio 2022. Eerder was nog sprake van 2030. Wiebes zegt verder dat de gaswinning volgend jaar al onder het ‘veilige niveau’ van 12 miljard kubieke meter komt, namelijk 11,8 miljard, in plaats van de eerder gedachte 15,9 miljard.

Er is al lange tijd discussie over het tempo waarin het kabinet de gaswinning in Groningen terugdringt. Onder druk van de aardbevingen in Groningen gaan er steeds meer stemmen op om eerder te stoppen.

De Tweede Kamer riep het kabinet vlak voor de zomervakantie op de winning zo snel mogelijk onder de 12 miljard kuub te brengen. Op dat niveau is het risico op aardbevingen volgens het Staatstoezicht op de Mijnen aanvaardbaar.

Wiebes liet een paar weken geleden doorschemeren dat het Groningse gas binnen heel korte tijd niet meer nodig zal zijn. Toen wilde hij nog niet zeggen wanneer de gaskraan definitief dichtgaat.

Video afspelen

Wiebes: gaswinning Groningen volgend jaar onder 12 miljard

Het kabinet heeft de afgelopen tijd aanvullende maatregelen genomen die het komende gasjaar (oktober 2019 – oktober 2020) al leiden tot een extra daling. Het gaat daarbij onder meer om de toevoeging van stikstof aan hoogcalorisch gas, waardoor laagcalorisch gas (‘pseudo-Groningengas’) wordt verkregen. De productie van dat laatste gas leidt ertoe dat er minder gas uit Groningen hoeft te worden gewonnen.

Wiebes heeft verder besloten de gasopslag in Norg te vullen met pseudo-Groningengas. Ook daardoor is minder gas uit het Groningenveld nodig. Volgens netbeheerder Gasunie leiden de maatregelen ertoe dat de winning bij een gemiddelde temperatuur al halverwege 2022 nul kan zijn. In het geval van een strenge winter kan het nodig zijn dat ook na 2022 nog gas kan worden gewonnen en daarom wordt het gasveld pas op een later moment helemaal afgesloten.

400 miljoen minder aardgasbaten

De lagere gaswinning en de overige maatregelen betekenen dat het kabinet komend jaar tot 400 miljoen euro minder aan aardgasbaten binnen krijgt.

Het besluit heeft ook financiële gevolgen voor Shell en ExxonMobil, de aandeelhouders van de Nederlandse Aardolie Maatschappij. Met die bedrijven worden nieuwe afspraken gemaakt. Vooralsnog is de oliemaatschappijen een bedrag van 90 miljoen euro toegezegd voor het gebruik van de ondergrondse gasopslag in Norg.

Van goudmijn tot hoofdpijn: een overzicht van zestig jaar gaswinning in Groningen:

Video afspelen

Gaswinning Groningen: van goudmijn tot hoofdpijn

Bekijk ook;

Wiebes: Gaswinning in Groningen stopt waarschijnlijk al in 2022

NU 10.09.2019 De gaswinning in Groningen wordt mogelijk al in 2022 beëindigd, in plaats van in 2030. Voor komend jaar wordt de gaswinning al verlaagd tot onder 12 miljard kuub (11,8 miljard), meldt minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) dinsdag.

Als er sprake is van een extreem koude winter, kan er ook na 2022 nog gas worden gewonnen, schrijft Wiebes in een brief aan de Tweede Kamer.

Gaswinning van 12 miljard kuub wordt over het algemeen als veilig gezien. De Tweede Kamer riep Wiebes voor de zomer op zo snel mogelijk onder dit niveau te komen, nadat toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dit had geadviseerd.

De discussie rondom de gaswinning kwam weer op scherp te staan na de aardbeving met een magnitude van 3,4 in het Groningse Westerwijtwerd in mei.

Rutte: ‘Gaswinning Groningen is in nachtmerrie aan het eindigen’

Daling vooral te danken aan gebruik van stikstof

Wiebes liet weten dat het moeilijk zou worden om in het komende gasjaar, dat van oktober 2019 tot oktober 2020 loopt, onder de 12 miljard kuub te komen, maar heeft nu toch een manier gevonden.

Er is besloten om hoogcalorisch gas en stikstof te mengen waardoor laagcalorisch gas ontstaat. Laagcalorisch gas lijkt op het gas dat in Groningen wordt gewonnen, waardoor de productie daar omlaag kan.

De gaswinning in Groningen wordt verder gedrukt door in de gasopslag in het Drentse Norg laagcalorisch gas op te slaan en door dit type gas naar Duitsland te exporteren.

In de oorspronkelijke planning van maart 2018 zou er voor komend gasjaar ruim 17 miljard kuub worden gewonnen onder Groningen.

Zo ontstaan aardbevingen in Groningen

Lagere gaswinning van invloed op inkomsten overheid

Door de gaswinning komend gasjaar te verlagen naar 11,8 miljard kuub, loopt de overheid 400 miljoen euro aan gasinkomsten mis.

Ook moeten er aanvullende afspraken worden gemaakt over het extra gebruik van de gasopslag in Norg. Wiebes en minister Wopke Hoekstra (Financiën) overleggen hier sinds mei met eigenaren Shell en ExxonMobil (de twee aandeelhouders van de Nederlandse Aardolie Maatschappij, of NAM) over.

Er is vooralsnog afgesproken dat de Staat 90 miljoen euro aan de NAM vooruitbetaalt. Dat bedrag kan achteraf worden verrekend als er definitieve afspraken over de verdeling van de kosten zijn gemaakt. Wiebes verwacht die afspraken volgend jaar voorjaar te maken.

Omdat de de gaswinning de komende jaren waarschijnlijk ook lager uitvalt, komt de Gasunie in januari met een nieuwe raming. Wiebes zal op basis daarvan beslissen hoe het nieuwe afbouwschema eruitziet.

Lees meer over: Groningen  Politiek  Gaswinning Groningen  Binnenland

september 11, 2019 Posted by | aardbevingen, aardgaswinning, bevingen, Eric Wiebes, Gaswinning, Groningen, Klimaatakkoord, politiek, schaliegas, tweede kamer, veiligheid | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 10 – nasleep

Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 4

AD 29.06.2019

Het Klimaatakkoord van kabinet Rutte 3

De politieke middenpartijen hebben hun zelfvertrouwen herwonnen. Rutte-3 startte weifelend en angstig. Maar de verloren verkiezingen en twee grote akkoorden dreef de coalitiepartijen weer in elkaars armen.

AD 12.07.2019

Toen Kamervoorzitter Kadija Arib de laatste Kamervergadering voor het zomerreces afhamerde, haalden de 76 Kamerleden van de regeringscoalitie met een opgelucht gevoel hun tas van hun werkkamer. Het Binnenhof blijft tot begin september grotendeels uitgestorven. Op de valreep bewezen ze dat het doorhakken van ingewikkelde politieke knopen nog steeds kan in een versplinterd politiek landschap.


Nog maar een paar maanden geleden hing er een donkere wolk boven de coalitie. Het kabinet had sowieso al geen lekkere start gehad. Na de langste formatie ooit waarbij bijna elke partij wel bezwaren had om met een ander te willen samenwerken, waren VVD, CDA, D66 en ChristenUnie min of meer tot elkaar veroordeeld. Met een minimale meerderheid van 1 zetel in zowel Eerste als Tweede Kamer moesten grote onderlinge verschillen worden overbrugd. Oppositiepartijen ter linker en ter rechter zijde hakten op hen in. Het maakte de vier middenpartijen onzeker.

Volkskrant 16.12.2019

AD 16.12.2019

AD 26.11.2019

Telegraaf 05.11.2019

AD 04.11.2019

AD 09.10.2019

AD 30.07.2019

Meningsverschillen werden weggemasseerd in eindeloze overlegjes en afstemsessies. Zo veel, dat Kamerleden klaagden aan weinig anders meer toe te komen. Desondanks borrelde de ergernis af en toe wel naar de oppervlakte. Toen ChristenUnie-leider Segers aan het begin van dit parlementaire jaar nog klaagde dat afschaffing van de dividendbelasting ‘een meloen was om door te slikken’, maar dat het wel moest omdat anders het kabinet zou vallen. Of toen VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff zijn D66-kompaan Rob Jetten ‘een klimaatdrammer’ noemde. En dan hebben we het maar niet over het pensioenakkoord !!!

In Den Haag is vrijdag 28.06.2019 het langverwachte Klimaatakkoord gepresenteerd

Van een hogere gasprijs tot het verkleinen van de veestapel. Het kabinet neemt flinke maatregelen om de komende decennia de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Vrijdag 28.06.2019 werden de plannen officieel gepresenteerd.

De belangrijkste zaken op een rij

Het nieuwe Klimaatakkoord zal o.a. leiden tot verdergaande ingrepen in het landschap. Er zullen nog meer zonnepanelen en windmolens moeten komen, en geothermie, restwarmte en biomassa. Om te bepalen hoe en waar dit gaat gebeuren, is Nederland verdeeld in 30 energieregio’s.

Rekeningrijden
Het kabinet treft voorbereidingen voor de invoering van rekeningrijden. Er liggen drie concrete varianten op tafel, waar van er één de eindstreep moet halen. Die zijn: alleen een kilometerheffing voor elektrische auto‘s, een variabel systeem voor alle wagens en een spitsheffing. Die laatste optie lijkt bij voorbaat al kansloos, zeggen sommige ingewijden. Andere bronnen ontkennen dat weer.

Het duurt nog trouwens wel even voordat het zover is. Rekeningrijden kan uiteindelijk pas bij de fiscale herziening van 2025 worden ingevoerd. Eerst is nog jaren aan voorbereiding nodig, als er is gekozen voor één variant.

Gasprijs omhoog
Huishoudens gaan de komende jaren meer belasting betalen op gas, maar de stijging wordt minder sterk dan eerder was voorzien. Het kabinet heeft besloten die maatregel uit het Klimaatakkoord te verzachten, om gezinnen te ontzien die minder makkelijk van gas af kunnen stappen.

De belasting op gas gaat niet met 20 cent per kubieke meter omhoog, zoals in het voorlopige Klimaatakkoord werd voorgesteld, maar met 10 cent. De verhoging wordt bovendien geleidelijk doorgevoerd.

Tegenover de hogere belasting op gas staat een lagere heffing op elektriciteit.Huishoudens gaan ook minder energiebelasting betalen. Bedrijven gaan juist meer bijdragen aan de subsidiëring van duurzame energie .

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Warmtefonds
Er komt een warmtefonds waar het kabinet 50 tot 80 miljoen per jaar voor uit trekt. Hieruit kunnen particulieren investeringen doen om verduurzamingen te realiseren zoals bijvoorbeeld isolatiemaatregelen, warmtepompen en hybridekachels. ,,In 2050 moeten alle gebouwen duurzaam zijn’’, aldus minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken).

Elektrisch rijden
Het stimuleren van elektrisch rijden (in dure auto‘s) wordt verder versoberd. Het kabinet wil overmatige subsidiëring voorkomen en vooral nog elektrische auto’s uit de middenklasse bevorderen, zodat die straks op de markt voor tweedehands wagens terecht komen. De lage bijtelling voor elektrische auto‘s, die nu geldt tot maximaal 50.000 euro, gaat naar maximaal 40.000 euro.

De eerder geplande aanschafsubsidie van 6.000 euro voor elektrische auto‘s pakt in ieder geval lager uit; hoeveel is nog onbekend. Ook is het de bedoeling dat tweedehands elektrische wagens aantrekkelijk worden gemaakt door extraatjes. Denk dan aan een oplaadtegoed of een garantie op de batterijduur.

De in het Klimaatakkoord geplande accijnsverhoging voor benzinerijders wordt geschrapt. Er zou volgens het oorspronkelijke plan één cent extra accijns geheven moeten worden, maar dat gaat dus niet door. Wel wordt de accijns op diesel geleidelijk verhoogd. De 1,2 miljoen automobilisten met een diesel betalen over anderhalf jaar 1 eurocent meer accijns aan de pomp. Twee jaar later komt daar nog een cent bij.

,,Elektrisch wordt het nieuwe gewoon’’, zei staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur) bij de presentatie vanmiddag. Over tien jaar moeten alle nieuwe auto’s emissieloos zijn. Verder ziet het kabinet een belangrijke rol weggelegd voor waterstof als brandstof voor zwaar verkeer zoals ov-bussen, vrachtwagens ‘en mogelijk ter vervanging van dieseltreinen’.

CO2-belasting voor industrie
De vervuilende industrie in Nederland krijgt definitief een CO2-belasting voor de kiezen. Het kabinet koerst af op een CO2-heffing voor de industrie die oploopt van 30 euro per te veel uitgestoten ton CO2 in 2021 tot 125 à 150 euro in 2030.

De regeringspartijen kiezen nu voor de optie met 75 procent kans op succes op voldoende CO2-reductie. .,,Het kabinet wil zekerheid’’, zegt een bron. De heffing gaat gelden voor bedrijven die nu al onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS) vallen. Ook de fabrieken van het Limburgse Chemelot, die niet onder ETS vallen, moeten straks gaan betalen.

Kleinere veestapel
De boeren moeten verder inkrimpen. Het kabinet zet het mes in het aantal varkens in Nederland. Van de ruim twaalf miljoen varkens verdwijnen er mogelijk anderhalf miljoen. Er gaat 60 miljoen euro extra naar een stopregeling voor varkensboeren, vanwege de Urgenda-uitspraak. Ook komt er jaarlijks zo’n 70 miljoen euro beschikbaar voor boeren die overstappen naar duurzame landbouw, met minder vee.

Tot nu toe rustte op inkrimping van de veestapel een politiek taboe, vanwege de economische belangen van boeren. Daarom kiest het kabinet voor een ‘warme sanering’. Het gaat om een uitbreiding van een bestaande stopregeling waar het kabinet eerder al 120 miljoen euro voor uittrok.

Fietsenstallingen
Het kabinet trekt 75 miljoen euro extra uit voor extra fietsenstallingen, zodat forenzen hun tweewieler makkelijker kwijt kunnen. In het regeerakkoord stond al een eenmalige investering van 100 miljoen euro om te steken in extra snelle routes en meer stallingsplekken. Dit geld bleek zeer gewild. Overleg met provincies en gemeenten heeft inmiddels voor 345 miljoen euro aan projecten opgeleverd.

Onlangs zei Tour de Force, de organisatie die fietsen in Nederland moet stimuleren, nog dat er de komende jaren zo’n 3 miljard euro extra nodig is om te zorgen dat we in 2027 samen 20 procent meer fietskilometers maken dan in 2017.

En verder

Het Klimaatakkoord moet nog worden doorgerekend door de planbureaus. Dat betekent dat nu niet te zeggen is wat de klimaatmaatregelen precies gaan betekenen voor de portemonnee van Nederlanders.

Klimaattafels bedenken maatregelen

De plannen die de coalitie en het kabinet op vrijdag 28.06.2018 presenteerde, zijn gebaseerd op een tussenrapportage van afgelopen december 2018 van de zogenoemde klimaattafels. Daarin zijn de gebouwde omgeving, mobiliteit, industrie, elektriciteitssector en landbouw vertegenwoordigd. Iedere sector kreeg eigen opdrachten mee om CO2 te besparen.

Telegraaf 23.08.2019

De afgelopen anderhalf jaar is er met organisaties uitvoerig onderhandeld over het Nederlandse akkoord, dat is bedoeld om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan en te voldoen aan de klimaatafspraken van Parijs. Maar de plannen gaan volgens die organisaties niet ver genoeg.

Naar aanleiding van de geruchten hebben diverse belangengroepen al hun zegje gedaan over het nog te verschijnen klimaatakkoord. Greenpeace en Milieudefensie – die in december nog boos wegliepen van de ‘klimaattafels’ – gaven om 09.00 uur, zes uur vóór de presentatie door de coalitie, zelfs een persconferentie.

Ze noemen de plannen ‘een goede start’, maar niet voldoende. De milieuorganisaties zeggen dat ‘een aantal lapmiddelen en afzwakkingen die de broodnodige transitie in de weg staan, moet worden gerepareerd’.

AD 23.08.2019

De Eerste en Tweede Kamer kunnen met een paar wijzigingen het huidige akkoord alsnog verbeteren.

De afgelopen dagen werden enkele maatregelen uit het klimaatakkoord naar verschillende media gelekt. Omdat het totale plaatje nog niet bekend is, en dus ook nog niet kan worden geconcludeerd wat het akkoord precies voor burgers en bedrijven betekent, was daar verder nog niet over geschreven.

Aan de klimaattafels werd door de politiek, werkgevers, werknemers en belangenclubs sinds begin 2018 overlegd om tot voorstellen te komen.

De tussenrapportage, een flink pakket van afspraken en maatregelen, verscheen vlak voor Kerst, maar niet veel later concludeerde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), die alles doorrekende, dat de doelen er waarschijnlijk niet mee worden gehaald. Vooral de industrie bleef achter en er ontstond onrust over de stijgende energierekening voor huishoudens.

De coalitie en het kabinet besloten daarop zelf aanvullende maatregelen voor te stellen, zoals een CO2-heffing voor de meest vervuilende bedrijven en minder snel stijgende energiebelastingen voor huishoudens.

Er zijn wel al klimaatmaatregelen genomen, zoals het eerder sluiten van de kolencentrale in Amsterdam. Het kabinet werd daartoe gedwongen vanwege de Urgenda-rechtszaak.

AD 08.10.2019

Veel details moeten nog worden uitgewerkt

In het klimaatakkoord staat met welke middelen en maatregelen de klimaatdoelen van het kabinet worden gehaald. Dat is wat anders dan de Klimaatwet die eind mei door het parlement werd aangenomen. Daarin wordt alleen de route voor het behalen van de doelen uitgestippeld.

Het klimaatakkoord is geen wet waar het parlement voor of tegen kan stemmen. Het zijn veel verschillende, vaak nog niet uitgewerkte maatregelen die nog door de Tweede en Eerste Kamer moeten worden behandeld. Dat is een proces dat nog jaren kan duren.

De Tweede Kamer zal nog wel voor de zomervakantie over het totale pakket debatteren.

Dossier klimaat NU

dossier “Klimaatmaatregelen”AD

lees: kamerbrief over uitvoering urgenda-vonnis 28.06.2019

lees: kamerbrief-voorstel-voor-een-klimaatakkoord 28.06.2019

lees: klimaatakkoord 28.06.2019

lees: Het Klimaatakkoord in (meer dan) 70 vragen 28.06.2019

Zie ook: Klimaatspanningen niet alleen in de Tweede kamer opgelopen

Zie ook: Klimaatmars 10.03.2019 van de Dam naar Museumplein Amsterdam – terugblik

Zie ook: Klimaatdemonstratie 07.02.2019 op het Malieveld – terugblik

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 3

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 2

Zie ook: Haalt het Klimaatkabinet Rutte 3 het jaar 2020 ??? – deel 1

Zie ook: 2019 – Het jaar van de waarheid voor kabinet Rutte 3

Kabinet neemt nu geen extra klimaatmaatregelen na Urgenda-vonnis

NU 20.12.2019 Er komen op dit moment geen extra klimaatmaatregelen nadat de Hoge Raad het Urgenda-vonnis vrijdag definitief maakte, schrijft minister Eric Wiebes (Klimaat) aan de Tweede Kamer. De Staat moet volgens deze uitspraak eind 2020 minimaal een kwart minder broeikasgassen uitstoten ten opzichte van 1990.

Er zijn al maatregelen genomen, benadrukt Wiebes. In juni werd het Klimaatakkoord gesloten dat moet leiden tot CO2-reductie.

In november kondigde het kabinet hierop aanvullende klimaatmaatregelen aan omdat het CO2-doel niet zou worden gehaald volgens berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Het ging in dit geval met name om 60 miljoen euro extra subsidie voor de aanschaf van bijvoorbeeld warmtepompen en zonneboilers.

Wiebes noemt ook de recent genomen stikstofmaatregelen die ook helpen de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de snelheidsverlaging overdag naar 100 kilometer per uur op de snelwegen.

“Het kabinet blijft werken aan maatregelen gericht op zowel broeikasgas- als stikstofreductie”, schrijft Wiebes. Welke dat zijn, is niet bekend.

Is klimaatactivisme een religie geworden?

Rutte: ‘Doel blijft om het doel te halen’

Premier Mark Rutte noemde de uitvoering van de Urgenda-uitspraak een “grote en ingewikkelde opgave”.

“Het doel blijft om het doel te halen”, zei de premier. Dat waren dezelfde woorden die hij begin dit jaar gebruikte toen het PBL een eerste waarschuwing gaf dat het Urgenda-doel waarschijnlijk niet wordt gehaald.

Het kabinet gaat de komende tijd in kaart brengen wat de CO2-winst is van de stikstofmaatregelen en welke aanvullende maatregelen eventueel nodig zijn.

Het stikstofdossier en de klimaatdoelen lopen hier door elkaar heen. “De samenloop tussen stikstof en CO2 is een logische”, zei Rutte daarover.

Vrijdag bevestigde de Hoge Raad de uitspraak van het gerechtshof dat de Staat verplicht is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. De uitspraak uit het Urgenda-vonnis, over een reductie van minimaal 25 procent in 2020 ten opzichte van 1990, is daarmee definitief.

Het kabinet lijkt deze CO2-reductie alleen niet te halen, berekende het PBL dit jaar al twee keer. In november schatte het Planbureau dat de CO2-reductie eind 2020 op 23 procent blijft steken.

Zie ook: Uitspraak definitief: Staat moet uitstoot broeikasgassen sneller verminderen

Lees meer over: Klimaat Politiek

Wilders: ’Klimaatbeleid is niet aan de rechter’

Telegraaf 20.12.2019  Het oordeel van de Hoge Raad in de ’klimaatzaak’ zorgt voor wisselende reacties in de politiek Den Haag. PVV-leider Geert Wilders: „Klimaatbeleid is niet aan de rechter, maar aan de politiek.”

GroenLinks is juist blij met de overwinning van milieuclub Urgenda. „Dit is historisch. Jarenlang probeerden kabinetten Rutte hieronder uit te komen door in alles tegen te werken”, reageert Jesse Klaver. „Kabinet, stop met smoesjes en doe je werk. Zet kolencentrales uit. Halveer de veestapel.”

Esther Ouwehand van de dierenpartij spreekt van een ’historische uitspraak voor het klimaat’.

Boeren

Coalitiepartij D66 wil dat het kabinet extra maatregelen neemt. „Ik reken er op dat daar al goed over is nagedacht”, zegt fractievoorzitter Rob Jetten. „Want er kan nog van alles. Een relatief simpel te nemen maatregel als het vervangen van oude lampen door LED-verlichting bij bedrijven en in kassen levert bijvoorbeeld al een flinke besparing van CO2-uitstoot op.”

Jetten is van mening dat het kabinet combinaties moet maken met het beperken van de stikstofuitstoot: „Denk aan duurzamere landbouw waarbij boeren meer verdienen met minder vee. Voor D66 zijn er geen taboes.”

Klimaatakkoord opzeggen

PVV-leider Geert Wilders reageert woedend op Twitter: „Hoge Raad? Dit is de CO2-Raad vol met D66-ers! Klimaatbeleid is niet aan de rechter, maar aan de politiek. Wat de politiek dus moet doen: opzeggen dat VN-Klimaatverdrag en het Klimaatakkoord van Parijs!”

De Nederlandse Staat is nu opnieuw door de rechter verplicht om maatregelen te nemen die ertoe leiden dat de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in 2020 met minimaal een kwart is verminderd ten opzichte van 1990.

BEKIJK OOK: 

Urgenda krijgt wéér gelijk van Hoge Raad: Staat moet meer doen aan broeikasgassen 

Wiebes meldt tegenvaller klimaat

Het is overigens nog maar zeer de vraag of dat realistisch is. Minister Eric Wiebes (Klimaat) moest eerder deze week nog een tegenvaller melden. Waar het Planbureau voor de Leefomgeving eerst nog becijferde dat de CO2-reductie komend jaar op 23 procent blijft steken blijkt uit een nieuwe analyse dat Nederland nog verder onder het door de rechter opgelegde doel voor 2020 terechtkomen: tussen de 20 en 21 procent.

Wiebes reageert later vandaag op het oordeel van de Hoge Raad. De VVD-bewindsman liet eerder al doorschemeren dat hij combinaties wil maken met stikstofmaatregelen.

BEKIJK MEER VAN; klimaatverandering milieupolitiek Eric Wiebes Den Haag Hoge Raad der Nederlanden Stichting Urgenda

Jongeren van Fridays For Future Nederland, Extinction Rebellion Jong en Jongeren Milieu Actief lopen vanaf de Hoge Raad naar de Tweede Kamer vanwege de Urgenda-uitspraak ANP

Afkeuring, bewondering en vragen over Urgenda-vonnis bij de politiek

NOS 20.12.2019 “Er ligt een hele grote taak”, is de reactie van minister Wiebes op de Urgenda-uitspraak. Hij zegt dat het kabinet doorgaat met het “stap voor stap” nemen van maatregelen om eind volgend jaar de CO2-uitstoot met 25 procent te verminderen.

Welke maatregelen dat gaan worden, kan Wiebes nu nog niet zeggen. Op de vraag of de rechter met deze uitspraak niet op de stoel van de politiek gaat zitten, antwoordt Wiebes: “Dat wilden wij als kabinet inderdaad weten, maar de Hoge Raad heeft geoordeeld dat dat dus niet het geval is.”

  Chris Stoffer @chris_stoffer

Rechter bepaalt: volgend jaar 25% CO2 reductie. Ik ben bang dat de linkse overwinningsroes van vandaag de kater van morgen is. Kunnen burgers en ondernemers het meemaken dat opnieuw aan de noodrem getrokken wordt? Haastige spoed…

De partijen in de Tweede Kamer reageren uiteenlopend op het arrest van de Hoge Raad in de Urgenda-zaak. Zo spreekt GroenLinks-leider Klaver van een historische uitspraak. Hij roept het kabinet op de kolencentrales uit te zetten en de veestapel te halveren.

PVV-leider Wilders zegt dat het klimaatbeleid niet aan de rechter is. “Hoge Raad? Dit is de CO2-Raad vol met D66’ers!” twittert hij. Van hem moet het kabinet het VN-Klimaatverdrag en het Klimaatakkoord van Parijs opzeggen.

D66-leider Jetten gaat niet op de beschuldiging van Wilders in. Hij vindt dat het kabinet door de uitspraak meer maatregelen moet nemen. Als voorbeeld noemt hij “een relatief simpel te nemen maatregel als het vervangen van oude lampen door led-verlichting bij bedrijven en in kassen”.

  Carla Dik-Faber @carladikfaber

Het kabinet moet de CO2 uitstoot in 2020 terugdringen met 25%. Dat kan niet zonder een aanvullend pakket met maatregelen. Ideeën zijn er genoeg: https://t.co/RBRwckyurk Laten we vandaag aan de slag gaan, voor de schepping en de toekomst van onze kinderen. https://t.co/5T6CUxbmgm

Er leven bij de Kamer ook vragen over de juridische consequenties van deze uitspraak. VVD-Kamerlid Bosman vraagt zich af of meer politieke afspraken waaraan niet wordt voldaan, nu bij de rechter zijn af te dwingen.

Nederland voldoet bijvoorbeeld nog steeds niet aan de internationaal afgesproken financiële bijdrage aan de NAVO. Bosman: “Dan gaat deze uitspraak ook gelden voor de 2-procent-NAVO-norm, lijkt me.”

De Partij voor de Dieren heeft bewondering voor de mensen achter Urgenda. “Geweldig gedaan”, zegt fractievoorzitter Ouwehand. “De tijd van fossiele politiek is voorbij.”

  ForumvoorDemocratie @fvdemocratie

Rechters en gevestigde partijen maken van ons land één groot windmolenpark. Volgens de Hoge Raad moet Nederland nog meer zinloos en onbetaalbaar klimaatbeleid voeren. De miljardenrekening komt bij de burger te liggen. Einde koopkracht. Dit kan anders! https://t.co/O4uuULwbMI

Bekijk ook;

Uitspraak definitief: Staat moet uitstoot broeikasgassen sneller verminderen

NU 20.12.2019 De uitspraak van het gerechtshof in Den Haag dat de Staat verplicht is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, blijft in stand. Dat heeft de Hoge Raad vrijdag bepaald. De uitspraak uit het Urgenda-vonnis, over een reductie van minimaal 25 procent in 2020 ten opzichte van 1990, is daarmee definitief.

  • De Staat moet definitief eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met 25 procent hebben verminderd.
  • Klimaatverandering wordt gezien als reëel gevaar waar burgers tegen beschermd moeten worden.
  • Uit berekeningen lijkt de overheid het gestelde doel niet te gaan halen.
  • De zaak werd in 2013 door burgerplatform Urgenda aangespannen.

Zowel de rechtbank (in 2015) als het hof (in 2018) stelde eerder vast dat een kleinere CO-uitstoot in overeenstemming is met de zorgplicht van de Staat.

Klimaatverandering zou een reële dreiging zijn waartegen burgers beschermd moeten worden. Het gaat daarnaast om zelfopgelegde CO2-doelen van de overheid.

De Nederlandse overheid ging tegen de uitspraak in cassatie omdat ze wilde weten of de rechter in deze mate op de stoel van de politiek mag gaan zitten. De Hoge Raad is een rechterlijke instantie die niet inhoudelijk naar een zaak kijkt, maar oordeelt of de wet en procesregels juist zijn toegepast. Die vraag kan in dit geval met ‘ja’ beantwoord worden.

Het hof zei daar eerder over dat Nederland zich gebonden heeft aan internationale verdragen, die rechtsgeldig zijn en dus juridisch getoetst kunnen worden door de Nederlandse rechter. De Hoge Raad onderschrijft dit.

De zaak begon in 2013 met een aanklacht van Urgenda. Het burgerplatform eiste dat er een adequaat klimaatbeleid zou komen en vond dat de overheid onrechtmatig handelde door de klimaatdoelen die internationaal zijn afgesproken niet na te streven.

De Hoge Raad benadrukt vrijdag nog maar eens dat “er een al met een grote mate van overeenstemming is dat een dringende vermindering van de uitstoot nodig is om opwarming van de aarde tegen te gaan”. “De Staat heeft dan ook de verplichting om passende maatregelen te treffen om dreigend gevaar tegen te gaan”.

Geschiedenis is geschreven #klimaatzaak @Urgenda

Avatar

 Auteur

urgenda

Nederland ligt niet op schema met CO2-doel

In november werd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) nog berekend dat de Staat de klimaatdoelen voor 2020, zoals het er nu naar uitziet, nog steeds niet gaat halen. Voor het einde van volgend jaar worden 23 procent minder broeikasgassen – waarvan CO2 het belangrijkste gas is – uitgestoten ten opzichte van het ijkjaar 1990.

Het percentage is wel met veel onzekerheid omgeven. Het PBL hanteert daarom een bandbreedte van 19 tot 26 procent broeikasgasreductie in 2020. Zo kan het doel van een kwart minder uitstoot met een uiterste inspanning alsnog worden bereikt, maar dat is niet de verwachting.

De opwarming van de aarde

Kabinet treft extra klimaatmaatregelen

Het kabinet worstelt al jaren met het Urgenda-vonnis. Sinds het PBL begin dit jaar voor het eerst waarschuwde dat het CO2-doel niet wordt gehaald, wordt er nagedacht over welke klimaatmaatregelen getroffen kunnen worden.

Zo wordt de Hemwegcentrale eerder gesloten en komt er een CO2-belasting voor grote bedrijven, een van de afspraken uit het Klimaatakkoord.

Daar kwam het recente besluit om de maximumsnelheid overdag op alle snelwegen naar 100 kilometer per uur te verlagen bovenop. Dat is een maatregel om de stikstofuitstoot te verlagen, maar het helpt ook bij CO2-reductie.

“Het doel is om het doel te halen”, zei premier Mark Rutte in januari toen hij werd geconfronteerd met de PBL-cijfers. Voor Rutte is het belangrijk dat CO2-reducerende maatregelen die hier worden genomen, niet tot een uitstootstijging in het buitenland (‘weglekeffect’) leiden. Ze mogen ook niet ten koste gaan van werkgelegenheid.

Rutte pleit in Europees verband juist voor strengere klimaatdoelen.

Als het doel niet wordt gehaald behoort het opleggen van een dwangsom tot de mogelijkheden.

Lees meer over: Klimaat  Politiek  Binnenland

Hoge Raad houdt Urgenda-vonnis in stand: kabinet moet uitstoot terugdringen

NOS 20.12.2019 De staat is verplicht om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. De Hoge Raad heeft dat geoordeeld in de Urgenda-zaak. Daarmee is het vonnis in de zaak definitief.

De uitspraak betekent dat de uitstoot van broeikasgassen voor het einde van 2020 met ten minste 25 procent moet verminderen ten opzichte van 1990.

‘Staat moet uitstoot eind 2020 met minstens 25 procent terugdringen’

De hoogste rechter van Nederland neemt het advies van de procureur-generaal en een advocaat-generaal over. Die stelden al dat de rechter kan bepalen hoe ver de mensenrechtelijke verplichtingen van de staat reiken. Zo kan hij toetsen of Nederland zich houdt aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, waarin de staat zich verplicht heeft het (gezins-)leven van burgers in Nederland te beschermen.

“Met het mensenrechtenverdrag heeft het hof kunnen en mogen oordelen dat de staat verplicht is die reductie van 25 procent te behalen”, zei Hoge Raad-voorzitter Kees Streefkerk. “Die plicht bestaat vanwege het risico van gevaarlijke klimaatverandering, die ook inwoners van Nederland ernstig kan treffen in hun recht op leven en welzijn.”

‘Risico op gevaarlijke klimaatverandering die Nederlanders kan treffen’

Het halen van die 25 procent minder uitstoot is geen eenvoudige opgave. Uit recent onderzoek blijkt dat de reductie vorig jaar nog maar 15 procent was. Daar is bijna dertig jaar over gedaan. De onderzoekers denken dat het volgend jaar 23 procent kan zijn, maar de onzekerheden zijn erg groot. Begin deze week stelden ze de verwachting bij naar 20 à 21 procent. Als het nog meer tegenzit, wordt het 19 procent.

Vorig jaar bekrachtigde het gerechtshof het eerdere spraakmakende vonnis in de zaak van klimaatorganisatie Urgenda tegen de staat. Het hof oordeelde dat deze klimaatmaatregelen behoren tot de zorgplicht van de overheid en sprak van een reële dreiging door klimaatverandering.

Klimaat-minister Wiebes ging daartegen in cassatie. Niet omdat hij bezwaar maakte tegen de inhoud van de uitspraak, maar om het principe. “We willen in hoogste instantie weten of de rechter op de stoel van de politiek kan gaan zitten.”

Bekijk ook;

Urgenda krijgt wéér gelijk van Hoge Raad: Staat moet meer doen aan broeikasgassen

Telegraaf 20.12.2019 De Hoge Raad bepaalt dat de ’Urgenda-uitspraak’ blijft staan. Daarmee wordt het voor de Nederlandse Staat nu definitief verplicht om ervoor te zorgen dat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met minimaal 25 procent is verminderd ten opzichte van 1990.

Directeur Marjan Minnesma van Urgenda is uitgelaten na de uitspraak van de hoogste rechter van Nederland. ,,We zijn er zeven jaar mee bezig geweest. Daarom zag je die ontlading in de zaal. Want naast ons zijn er nog 886 mede-eisers. Als je dan van de hoogste rechter gelijk krijgt, dan ben je heel blij.”

Wat betreft Minnesma gaat het kabinet nu aan de slag, maar niet in haar eentje. ,,We hebben met 750 organisaties een 50-puntenplan ingediend om het reductiedoel ook daadwerkelijk te halen. We zijn niet van rollebollend over straat, we willen het gewoon uitvoeren. En het zal de overheid ook helpen om de doelen voor 2030 te halen, want daar liggen we ook niet voor op koers.”

Over de vraag of Urgenda in de toekomst opnieuw naar de rechter stapt, als het kabinet achterblijft in klimaat- of milieubeleid, wil Minnesma niet speculeren.

Milieustrijders euforisch

Euforisch Jan Juffermans staat te stralen na de uitspraak van de Hoge Raad. ,,Ik voel me weer een jonge vent!”, zegt de man die van 1978 tot aan 2010 werkte voor de milieuorganisatie De Kleine Aarde. Net als tal van andere gelijkgezinden was hij mede-eiser in de zaak van Urgenda.

,,Ik heb mijn hele leven besteed aan de vraag hoe we de aarde een beetje leuk kunnen houden. Voordat Urgenda deze rechtszaak begon hebben we al over dit juridische pad gesproken. Het was een internationale rechter die tijdens een bijeenkomst in Den Haag zei: ‘Voor duurzaamheid hebben we rechters nodig’. Hij had gelijk!”

Jarenlange strijd Urgenda vs. Staat

Sinds 1990 is de uitstoot van CO2 flink gedaald terwijl de economie fors is gegroeid. Maar de circa 15 procent reductie schiet volgens Urgenda tekort. Die wilde de overheid dwingen tot meer inspanningen om de doelstellingen te halen en kreeg in 2015 gelijk van de rechtbank.

Het kabinet vond dat dit aan de politiek is en niet aan de rechter. De Staat ging in beroep, maar bij het gerechtshof bleef de uitspraak in stand. Om een laatste stroophalm te grijpen, ging de Staat in cassatie. Ook dat wordt nu verloren.

BEKIJK OOK: 

Wilders: ’Klimaatbeleid is niet aan de rechter’ 

Met het arrest van het hoogste rechtscollege van het land is de juridische strijd tussen Urgenda en de overheid ten einde. Het oordeel werd door het aanwezige publiek – vooral de achterban van Urgenda – met luid applaus ontvangen.

De Staat moet nu de uitstoot flink gaan beperken. Ⓒ HOLLANDSE HOOGTE

Wereldwijde aandacht voor zaak Urgenda

De klimaatzaak baarde de afgelopen tijd wereldwijd opzien. Het was de eerste rechtszaak in zijn soort. In navolging van Urgenda spanden burgers en organisaties in veel andere landen rechtszaken aan om hun overheid via de rechter tot meer actie aan te zetten.

BEKIJK OOK: 

Kabinet zet half miljard apart voor klimaat na milieuclaim 

BEKIJK OOK: 

’Kabinet moet nog meer doen voor klimaat’ 

BEKIJK MEER VAN; rechtbank politiek milieupolitiek klimaatverandering Den Haag Stichting Urgenda Hoge Raad

Urgenda wint: CO2-uitstoot moet in 2020 fors verder omlaag

Elsevier 20.12.2019 De Hoge Raad handhaaft het vonnis in de zogenoemde klimaatzaak. De Nederlandse staat moet in 2020 de uitstoot van broeikasgassen met minimaal 25 procent verlagen ten opzichte van 1990.

Het oordeel is daarmee definitief geworden. Actiegroep Urgenda heeft gewonnen en de Nederlandse staat verloren.

Hoge Raad volgt Hof dat zich beriep op Europees Mensenrechtenverdrag

De Hoge Raad lijkt de uitspraak van het Hof goeddeels te volgen. Zij beriep zich op artikel 2 en 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) dat stelt dat mensen recht hebben op leven en een familie- en gezinsleven. De overheid moet burgers beschermen tegen reëel gevaar waar zij van op de hoogte is.

Lees hier meer over de overwegingen die een rol speelden bij de uitspraak; Hoge Raad oordeelt over klimaatverandering: moet de staat meer doen?

Volgens de rechters geldt dat ook bij milieugevaren die ‘grote groepen of de bevolking als geheel bedreigen ook als de gevaren zich pas op lange termijn realiseren’. Dus ook voor de schadelijke gevolgen van klimaatverandering, die ontstaat door het in de atmosfeer brengen van broeikasgassen door de verbranding van fossiele brandstoffen.

Ook het feit dat de reducties die Nederland kan realiseren op internationale schaal miniem zijn en dus niet tot substantieel minder opwarming leiden, kon de rechter niet vermurwen. De Hoge Raad verwees naar het VN-klimaatakkoord waarin landen naar hun ‘specifieke verantwoordelijkheid en mogelijkheden’ de uitstoot moeten verdragen.

Lees ook over dit onderwerp: Klimaatrapport: Urgendavonnis en andere klimaatdoelen waarschijnlijk niet gehaald

Deze uitspraak heeft twee directe gevolgen. Minister van Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes (VVD) zal met maatregelen moeten komen om de uitstoot verder te verminderen. Volgens de laatste ramingen ligt Nederland op koers voor 20 á 21 procent reductie in 2020.

Opsteker voor Milieudefensie

Ook blijft het precedent definitief overeind. Dat betekent dat andere – buitenlandse – klimaatrechtszaken zich erop kunnen blijven beroepen. Ook is dit een opsteker voor de actiegroep Milieudefensie die in 2020 in de rechtszaal zal staan tegenover energiebedrijf Shell. Een zaak die overigens wel anders is omdat het een privaat bedrijf betreft en geen overheid.

Veel zal afhangen van de precieze redenatie van de rechter. Juristen zullen komende weken zich over de details buigen van deze historische zaak.

De uitspraak vond in Den Haag plaats onder massale publieke belangstelling. Het ging vooral om medestanders van Urgenda, blijkens het geklap en gejoel na het uitspreken van het oordeel. Ook de belangstelling van de internationale pers was groot. De Voorzitter van de Hoge Raad sprak na afloop zelfs een korte samenvatting uit – zeer ongebruikelijk in de Nederlandse rechtszaal.

Vanuit politiek Den Haag stromen de reacties binnen. Jesse Klaver is blij met de uitspraak, die hij ‘historisch’ noemt. Het oordeel is voor de GroenLinks-fractievoorzitter aanleiding voor harde maatregelen als het uitzetten van kolencentrales en het halveren van de veestapel:

Esther Ouwehand, fractievoorzitter voor de Partij voor de Dieren, spreekt eveneens van een ‘historische uitspraak voor het klimaat’, en feliciteert Marjan Minnesma van Urgenda. ‘De tijd van fossiele politiek is voorbij’, schrijft Ouwehand:

Geert Wilders is juist ontstemd. Hij noemt de Hoge Raad ‘de CO2-Raad vol met D66-ers’. Volgens de PVV-leider is klimaatbeleid ‘niet aan de rechter, maar aan de politiek’:

‘Dit kan niet als een verrassing komen voor het kabinet,’ schrijft D66-fractievoorzitter Rob Jetten op Twitter. ‘We moeten harder aan de slag voor een schone wereld. In een uitgebreide verklaring op Facebook roept hij op tot ‘politieke moed’, waarbij er voor D66 ‘geen taboes’ zijn:

 app-facebook
Rob Jetten

Nederland zal sneller meer moeten doen voor het klimaat. Met die boodschap heeft de rechter vandaag de staat definitief verplicht om het klimaatdoel voor 2020 te halen. Dit kan niet als een verrassing komen voor het kabinet. Dit zagen we van mijlenver aankomen.

We moeten harder aan de slag voor een schonere wereld voor onze kinderen en kleinkinderen. Ik daag het kabinet uit om snel met extra maatregelen te komen om aan deze uitspraak van de rechter te voldoen.

Ik reken erop dat daar al goed over is nagedacht. Want er kan nog van alles. Een relatief simpel te nemen maatregel als het vervangen van oude lampen door LED-verlichting bij bedrijven en in kassen levert bijvoorbeeld al een flinke besparing van CO2-uitstoot op.

Het kabinet kan een dubbelslag slaan: maatregelen die helpen voor het klimaat kunnen ook de stikstofuitstoot terugdringen. Denk aan duurzamere landbouw waarbij boeren meer verdienen met minder vee.

Daarnaast zijn ook andere oplossingen denkbaar. Ook die zijn vast niet altijd populair, maar het zou getuigen van politiek leiderschap, van politieke moed, als we met elkaar die maatregelen wel durven te nemen. Voor D66 zijn er geen taboes. Het enige taboe is dat we te weinig doen voor het klimaat.

See More

Nederland doet te weinig om broeikasgassen te verminderen. Dat betekent dat het kabinet hard aan de bak moet voor de Urgenda-uitspraak.
hartvannederland.nl
Nederland doet te weinig om broeikasgassen te verminderen. Dat betekent dat het kabinet hard aan de bak moet voor de Urgenda-uitspraak.

Nederland doet te weinig om broeikasgassen te verminderen. Dat betekent dat het kabinet hard aan de bak moet voor de Urgenda-uitspraak.
Een cruciale vraag was voorafgaand aan de uitspraak of de rechters zich te veel op het terrein van de politiek hebben begeven. In Nederland geldt de scheiding der machten – de trias politica. De rechterlijke macht en de regering hebben verschillende taken. Maar die scheiding is niet absoluut. Wanneer de Staat zich niet aan de wet houdt of burgers onvoldoende beschermt, mogen rechters ingrijpen. Twistpunt in de Urgenda-zaak was waar die grens precies ligt. Daarop heeft de Hoge Raad vrijdag een duidelijk antwoord gegeven.
Gerelateerde artikelen;

Ontknoping in klimaatzaak Urgenda voor Hoge Raad

AD 20.12.2019 De klimaatzaak tegen de Nederlandse Staat komt vandaag tot een definitief besluit. De Hoge Raad spreekt zich uit over de vraag of de Staat verplicht is ervoor te zorgen dat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met minimaal 25 procent is verminderd ten opzichte van 1990.

Het kabinet vindt dat dit aan de politiek is en niet aan de rechter, maar verloor vooralsnog elke slag. Duurzaamheidsorganisatie Urgenda nam het initiatief om de overheid te dwingen tot meer inspanningen om de doelstellingen te halen. In 2015 kreeg Urgenda gelijk van de rechtbank.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lees meer

De Staat ging in beroep, maar de uitspraak bleef ook vorig jaar bij het gerechtshof in stand. De rechters van het hof erkenden de gevaren van klimaatverandering en verwezen naar fundamentele mensenrechten: de overheid moet zich inspannen voor bescherming van het leven en het gezinsleven van burgers.

Dwingen

Het hoogste rechtscollege van het land bepaalt nu of rechters in Nederland inderdaad de macht hebben om de overheid te dwingen tot het nemen van meer maatregelen. De procureur-generaal en de advocaat-generaal hebben de Hoge Raad geadviseerd de uitspraak in stand te houden.

De klimaatzaak baarde wereldwijd opzien. Het was de eerste rechtszaak in zijn soort. In navolging van Urgenda spanden burgers en organisaties in veel andere landen rechtszaken aan om hun overheid via de rechter tot meer actie aan te zetten.

Jongeren van Fridays For Future Nederland, Extinction Rebellion Jong en Jongeren Milieu Actief lopen vanaf de Hoge Raad naar de Tweede Kamer vanwege de uitspraak in de Urgenda-zaak. Beeld ANP

Urgenda werkt als aanmoediging in andere milieuzaken

Ook de Hoge Raad bekrachtigt het Urgenda-vonnis. Welke gevolgen heeft deze historische zaak gehad?

Trouw 20.12.2019 Echt als een verrassing kon het niet komen: ook de Hoge Raad besliste vrijdagochtend dat het Urgenda-vonnis geldig is. Eerder vonnisten de rechtbank in Den Haag en het Gerechtshof dat de staat in 2020 de uitstoot van broeikasgas CO2 met minimaal 25 procent moet hebben teruggebracht ten opzichte van 1990.

Het arrest lag in de lijn der verwachting, omdat de advocaat-generaal adviseerde de eerdere uitspraken op te volgen. De Hoge Raad toetst vooral of de procedures in de eerdere rechtszaken goed gevolgd zijn. Naar de inhoud kijkt de Raad nauwelijks. Nu de hoogste civiele rechter zich heeft uitgesproken over Urgenda, is verder beroep onmogelijk. In 2015 gaf een rechter actiegroep Urgenda voor het eerst gelijk, vorig jaar bekrachtigde het Hof dat vonnis.

De overheid ging in beroep, omdat ze getoetst wilde zien of de rechter hier op de stoel van de overheid was gaan zitten. Kabinetten maken immers beleid en bepalen hoe snel de CO2-uitstoot omlaag moet, rechters niet. Door het Rijk te verplichten de CO2 terug te brengen, komt de rechter te veel op het terrein van de regering, vindt het kabinet.

Toch leek het kabinet ook inhoudelijke overwegingen te hebben bij het beroep. Zo zei de landsadvocaat tijdens de behandeling dat het snel doorvoeren van extra klimaatmaatregelen onredelijk duur is. Bovendien stelde Nederland met het Klimaatakkoord al doelen voor 2030 en 2050.

De Hoge Raad herhaalde de argumentatie van de lagere rechters. De Nederlandse overheid heeft de verantwoordelijkheid om te voorkomen dat de bevolking gevaar loopt door de gevolgen van klimaatverandering, zoals zeespiegelstijging, extreme neerslag en extreme hitte. “De levens, het welzijn en de leefomgeving van velen worden bedreigd, dat doet zich voor een deel nu al voor”, staat in het arrest. “Het argument dat de eigen uitstoot slechts gering is, kan een land daardoor niet ontslaan van de verantwoordelijkheid om maatregelen te nemen.”

Concrete doelen

De overheid moet dus haar verlies nemen. En dat in een week dat het toch al niet mee zit, wat de uitstoot betreft. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) maakte dinsdag bekend dat de CO2-reductie in 2020 waarschijnlijk rond de 21 procent uitkomt, terwijl het in november nog 23 procent verwachtte. Om ‘Urgenda’ te halen, zal minister Eric Wiebes (klimaat) extra maatregelen moeten nemen. Hij wil daar de komende weken over nadenken. Coalitiepartijen D66 en ChristenUnie riepen hem vrijdag meteen op om meer te doen tegen CO2-uitstoot.

In 2015 was het nog nieuw, dat een rechter zo ingreep in beleidsvoornemens. De rechtbank oordeelde over inspanningen die het Rijk deed om de klimaatverandering vijf jaar later binnen de perken te houden. Verschillende milieuclubs lijken zich aangemoedigd te voelen door Urgenda, aangezien ook in het stikstofdossier en rond natuur- en landbouwbeleid veel burgers en actiegroepen naar de rechter stappen.

De Urgenda-zaak heeft nog een ander gevolg gehad. Het kabinet kijkt wel uit om zich vast te pinnen op concrete doelen. In de Klimaatwet, waarin staat dat de CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent moet zijn afgenomen en in 2050 vrijwel volledig, staan geen rechtsgeldige cijfers. De wet gaat uit van ‘doelen’, niet van grenswaarden die juridisch afrekenbaar zijn. Daarmee bevat de wet vooral voornemens, en die zijn volgens juristen niet of nauwelijks aan te vechten bij een rechter.

Lees ook:

Urgenda-vonnis raakt steeds verder uit zicht

Het wordt voor het kabinet hoe langer hoe moeilijker om aan het Urgenda­-vonnis te voldoen.

Meer over; Urgenda milieu politiek Hoge Raad klimaatverandering opwarming van de aarde misdaad, recht en justitie CO2 Niels Markus

Laatste kans in klimaatzaak

Telegraaf 20.12.2019 Voor de Hoge Raad in Den Haag dient vandaag de klimaatzaak tussen de Nederlandse Staat en actiegroep Urgenda. Het hoogste rechtsorgaan zal beslissen of de Nederlandse overheid zich moet houden aan een eerder gesteld doel om de CO2-uitstoot te verlagen.

Het is de laatste kans voor het kabinet om gelijk te krijgen in het opzienbarende juridische gevecht. In twee eerdere instanties, voor de rechtbank (2015) en het Hof (2018), werden de stichting Urgenda en 900 mede-eisers in het gelijk gesteld.

Urgenda wil dat de overheid zich houdt aan het voornemen om in 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 25 procent te verlagen ten opzichte van 1990. Het gaat de stichting, die is opgericht door activiste Marjan Minnesma en Erasmus-professor Jan Rotmans, om de plicht die de staat heeft om haar burgers te beschermen, in dit geval tegen zoals de stichting het noemt: ‘klimaatontwrichting’.

Volgens minister Wiebes (Klimaat) is de rechter met haar eerdere uitspraken echter op de stoel van de politiek gaan zitten. Dat is in zijn ogen strijdig met de scheiding der machten. Toch lijkt de kans dat de Staat alsnog wint niet groot. Het interne advies dat is opgesteld voor de Hoge Raad luidt dat het hoogste rechtsorgaan de eerdere uitspraken moet handhaven.

Sinds 1990 is de uitstoot van CO2 flink gedaald terwijl de economie fors is gegroeid. Maar de circa 15 procent reductie schiet volgens Urgenda tekort. Als de actiegroep wint moet het kabinet volgend jaar mogelijk radicale maatregelen nemen. Voor het klimaat hebben die echter een onmeetbaar effect. Onder het Parijs-Akkoord mogen grote uitstorten als China en India nog tot 2030 onbeperkt doorgroeien.

BEKIJK MEER VAN; klimaatverandering milieupolitiek Den Haag Stichting Urgenda Hoge Raad

Hoge Raad doet uitspraak in klimaatzaak, dit moet je erover weten

NOS 20.12.2019 De klimaatzaak van Urgenda tegen de Nederlandse Staat speelt vandaag weer. In de spraakmakende zaak werd het kabinet eerder door de rechter verplicht om bepaalde klimaatdoelen te halen. Hiertegen ging het kabinet vorig jaar in cassatie. Vandaag doet de Hoge Raad uitspraak.

1. Wat gaat er vandaag gebeuren?

De Hoge Raad doet om 11.00 uur uitspraak in de klimaatzaak. De inhoud van de zaak wordt niet beoordeeld, maar wel of het recht en de procesregels goed zijn toegepast. Toch is het nog spannend hoe de Hoge Raad zich gaat uitlaten over een zaak die gaat over klimaatverandering.

De uitspraak is vanaf iets voor 11.00 uur te volgen via een livestream op NPO Nieuws en NOS.nl, en op NPO 2.

Vanaf 12.00 uur demonstreren verschillende actiegroepen bij het gebouw van de Hoge Raad in Den Haag. Ze gaan de uitspraak vervolgens symbolisch aanbieden aan de Tweede Kamer.

2. Wat is de klimaatzaak van Urgenda ook alweer?

Het begint allemaal in 2013 met een aanklacht van klimaatorganisatie Urgenda tegen de Nederlandse Staat. De organisatie eist dat er een adequaat klimaatbeleid komt en vindt dat de overheid een onrechtmatige daad pleegt door niet te streven naar de klimaatdoelen die internationaal zijn afgesproken.

Twee jaar later krijgt Urgenda gelijk en bepaalt de rechtbank dat de Staat een zorgplicht heeft voor de bescherming en verbetering van het leefmilieu. De Nederlandse Staat moet van de rechter in 2020 de uitstoot van het broeikasgas CO2 met ten minste 25 procent hebben teruggebracht ten opzichte van het niveau in 1990.

Het kabinet gaat in hoger beroep bij het gerechtshof, maar voordat dat dient is het 2018. Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat voert aan dat de rechter heeft ingegrepen in een zaak die eigenlijk aan de politiek is. Urgenda betwist dat.

In oktober 2018 wordt het 2-0 voor Urgenda als de Staat ook het hoger beroep verliest. Het gerechtshof in Den Haag komt tot het oordeel dat een CO2-reductie van 25 procent het minimum is voor de Staat om te voldoen aan zijn zorgplicht. Het benadrukt dat sprake is van een “reële dreiging” door klimaatverandering.

‘Het had niet beter gekund. De Staat is echt weggevaagd’

Een maand later doet het kabinet een laatste poging en gaat in cassatie bij de Hoge Raad. “We gaan het vonnis uitvoeren”, zei Wiebes. Maar het gaat om een principekwestie, zegt hij. “We willen in hoogste instantie weten of de rechter op de stoel van de politiek kan gaan zitten.”

3. Wat is het standpunt van het kabinet?

De Urgenda-uitspraak gaat het kabinet gewoon uitvoeren, zo heeft Wiebes al vaak gezegd. “Wij vinden ook dat het aandeel van duurzame energie omhoog moet en de CO2-uitstoot naar beneden”, aldus de minister.

Zowel het hoger beroep en de cassatie gaan hem dan ook om iets anders. “Het gaat over de manier waarop de rechter heeft geïntervenieerd in iets wat aan de democratie is. Eigenlijk is de democratie buitenspel gezet”, zei Wiebes eerder.

Toch werd juist de kritiek dat de rechter zich met deze uitspraak mengt in politieke besluiten eerder van tafel geveegd. Dat deed zowel het gerechtshof als de rechtbank. Volgens het gerechtshof heeft Nederland zich gebonden aan internationale verdragen, die rechtsgeldig zijn en dus juridisch getoetst kunnen worden door de Nederlandse rechter.

Ook adviseerden de procureur-generaal en een advocaat-generaal eerder aan de Hoge Raad dat de uitspraak in de Urgenda-zaak in stand kan blijven.

4. Hoe zit het nu het met de klimaatdoelen?

In het Klimaatakkoord van afgelopen zomer heeft het kabinet beloofd dat Nederland in 2050 vrijwel geen broeikasgas CO2 meer zal uitstoten. Ook staat in dat akkoord dat er in 2030 minimaal 49 procent minder moet worden uitgestoten dan in 1990. Het Urgenda-vonnis verplichtte de Staat bovendien ook al tot een CO2-reductie in 2020 met 25 procent ten opzichte van 1990.

Om de CO2-reductie in 2020, 2030 en 2050 te bereiken zijn er in het Klimaatakkoord verschillende maatregelen genomen. Zo gaan binnen tien jaar de kolencentrales dicht, zijn er straks alleen nog elektrische auto’s te koop en gaan we de komende dertig jaar van het gas af.

Wat gaan we merken van het Klimaatakkoord?

Toch worden de doelen met de aangekondigde maatregelen niet gehaald, zo bleek vorige maand uit verschillende onderzoeken. Naar verwachting is de CO2-uitstoot in 2030 43 tot 48 procent lager dan in 1990. Nog veel lastiger is het doel voor 2020. De onderzoekers denken dat de reductie volgend jaar 19 tot 23 procent kan zijn.

De 25 procent CO2-reductie die Urgenda in de klimaatzaak heeft bedongen, wordt volgend jaar dus waarschijnlijk niet gehaald. Om daaraan te voldoen moet er sowieso nog heel wat gebeuren. Vorig jaar lag de vermindering van de uitstoot op 15 procent.

Ook in vergelijking met andere Europese landen doet Nederland het niet bijzonder goed. In de laatst beschikbare vergelijking hangen we – net als vorig jaar – onderaan het rijtje. Van de 28 EU-landen staat Nederland op plek 20.

CO2-reductie tot nu toe in Europa

Bekijk ook;

Aalt Dijkhuizen, Trienke Elshof en Jeroen van Maanen van het Landbouw Collectief verlaten het Catshuis na afloop van het gesprek maandag ANP

Dit gaan boeren en kabinet doen om de stikstofuitstoot te verminderen

NOS 18.12.2019 Minder eiwit in het voer van melkvee, de koeien vaker in de wei en mest aanlengen met water. Dit zijn enkele van de maatregelen die op korte termijn worden genomen om de stikstofuitstoot in de landbouwsector te verminderen. Dat heeft het Landbouw Collectief bekendgemaakt naar aanleiding van een overleg maandag met minister Schouten en premier Rutte in het Catshuis.

Het Landbouw Collectief, waarin 13 boerenorganisaties zijn verenigd, noemt de maatregelen breed gedragen en praktisch uitvoerbaar. “De uitkomsten van dit gesprek zijn daarmee de beste garantie dat de stikstofemissie significant afneemt op korte termijn”, staat in een verklaring.

Voorzitter Aalt Dijkhuizen van het Landbouw Collectief zegt na de toezeggingen van het kabinet dat de aangesloten partijen er vertrouwen in hebben dat de overheid “aan een aantal randvoorwaarden gaat voldoen, waardoor Nederland uit de stikstofimpasse komt”.

Geen krimp, toch vergunningen

De sector is blij met de toezegging van het kabinet dat er geen sectorbrede krimp komt en dat bedrijven niet gedwongen worden opgekocht. Ook worden alsnog vergunningen verleend aan ruim 3400 bedrijven waarvan de vergunning zou vervallen door de stikstofuitspraak van de Raad van State. Daarnaast zijn er financiële afspraken gemaakt.

“Maatregelen voor de varkenshouderij moeten nog worden uitgewerkt”, zegt Dijkhuizen op NPO Radio 1. “Aan sommige onderwerpen moet nog hard gewerkt worden, met een hoop moeilijke beslissingen.”

Er wordt een commissie in het leven geroepen voor het meten en monitoren van de stikstofuitstoot. Daarin zal ook het Landbouw Collectief zitten. De organisaties worden ook betrokken bij de herijking van Natura 2000-gebieden.

Het kabinet heeft brief over het akkoord aan de Tweede Kamer gestuurd. “Ik ben blij dat we tot afspraken zijn gekomen om gezamenlijk de stikstofproblematiek aan te pakken. Hierdoor brengen we de stikstofneerslag in Nederland omlaag en werken we aan een gezonde toekomst voor de boer in Nederland”, zeg minister Schouten.

Blij met principe-akkoord

Gevraagd naar de acties die boeren vandaag houden, zegt Dijkhuizen dat die aantonen hoe diep het zit bij de boeren. “Het zit ondernemers hoog, het voortbestaan van je bedrijf raakt diep, er is een grote kloof in het vertrouwen tussen overheid en sector en ik kan mij voorstellen dat het niet met een paar woorden klaar is.”

Hij wijst erop dat het bereik onder boeren door het Landbouw Collectief groot is, groter dan ooit en dat deze 13 organisaties blij zijn met het principe-akkoord. “Er zullen altijd boeren zijn die dat niet zien zitten. Maar het is onze insteek om een uitweg te vinden uit de impasse die is ontstaan door het stikstofprobleem.”

In januari spreekt het collectief opnieuw met het kabinet over de investeringen en de maatregelen. Het kabinet heeft toegezegd dat het beleid jaarlijks wordt geëvalueerd met de landbouwsector.

Bekijk ook;

Eerste Kamer stemt in met spoedwet voor stikstofmaatregelen

NU 17.12.2019 De Eerste Kamer steunt de spoedwet voor stikstofmaatregelen, zodat er ruimte ontstaat voor woningbouw, infrastructurele projecten en natuurherstel. De coalitie heeft in de senaat geen meerderheid, maar er waren dinsdagavond genoeg oppositiepartijen die ermee instemden.

Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, stemden ook 50PLUS, de fractie van Henk Otten GO, SGP en de Onafhankelijke SenaatsFractie (OSF) in met de spoedwet van het kabinet. Dat waren ruim voldoende stemmen om de zes zetels die de coalitie tekortkomt te compenseren.

Het ging niet van harte. “Op dit moment is dit een goede tussenstap die de noodoplossing in de bouw mogelijk maakt”, zei SGP-senator Peter Schalk (twee zetels) tijdens het debat in de senaat. Schalk benadrukte dat dit niet de “ultieme remedie” is, maar wel nodig is om “de zaak vlot te trekken”.

OSF liet voor het debat al via de eigen site weten ermee in te stemmen. “Op dit moment steun ik deze wet. Die geeft boeren de komende tijd zekerheid”, laat OSF-fractielid Gerben Gerbrandy optekenen.

Vrijdag zegde Henk Otten, die zich met drie zetels heeft afgesplitst van FVD, al steun toe aan het kabinet. Dit deed hij na een gesprek met premier Mark Rutte en minister van Financiën Wopke Hoekstra. “We laten de Nederlandse economie niet stikken”, onderbouwde Otten zijn steun.

50PLUS onderhandelde ook openlijk met het kabinet. De partij wil een onderzoek naar de rekenrente die wordt gebruikt om het vermogen van pensioenfondsen te waarderen. Senator Martin van Rooijen formuleerde dinsdag ook de wens dat er meer seniorenwoningen gebouwd moeten worden. De partij hield zich lang op de vlakte tijdens het debat, maar stemde uiteindelijk alsnog in.

Twee weken geleden gaf de Tweede Kamer al groen licht voor de stikstofmaatregelen.

Zie ook: Tweede Kamer stemt met tegenzin in met spoedwet stikstofmaatregelen

Ook kritiek op ‘juridisch wankele’ spoedwet

PVV en FVD lieten weten tegen de wet te stemmen. FVD vindt dat er überhaupt geen sprake is van een stikstofprobleem, de PVV vindt dat er gesleuteld moet worden aan de 160 Natura 2000-gebieden.

Voor GroenLinks gaan de “boterzachte” maatregelen weer niet ver genoeg en daarom stemmen de Eerste Kamerleden van deze partij tegen de wet. “Hier win je de oorlog niet mee”, zei GroenLinks-senator Roel van Gurp. Ook de PvdA ging niet akkoord. Het kabinet hoopte op steun van deze partijen zodat er een breed draagvlak voor de maatregelen is in het parlement.

Er was sowieso veel kritiek op de “juridisch wankele” wet, zoals SP’er Rik Janssen die typeerde. “Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan”, verwoordde VVD-senator Pim van Ballekom dit gevoel.

Ruimte voor de bouw van woningen en wegen

De spoedwet leidt in eerste instantie tot ‘stikstofruimte’ die er vooral voor zorgt dat er woningen en wegen gebouwd kunnen worden. De wet maakt in mindere mate natuurherstel mogelijk. Er is in totaal eenmalig 500 miljoen euro voor vrijgemaakt.

Er worden voorbereidingen getroffen voor een drempelwaarde. Zo kunnen bouwvergunningen voor projecten die onder een bepaalde stikstofnorm blijven direct worden afgegeven.

Vooruitlopend daarop wordt eerst in kaart gebracht wat de effecten van de maatregelen in de buurt van beschermde natuurgebieden zijn. Dit wordt met behulp van een zogenoemd stikstofregistratiesysteem gedaan. Op basis daarvan kan worden bepaald of er gebouwd kan worden zonder dat er te veel stikstof vrijkomt.

Het kabinet hoopt de meeste stikstofwinst te behalen met veevoer met minder eiwit. Overtollig eiwit verlaat het dier via mest en urine en dat leidt weer tot stikstofuitstoot.

Het stikstofdossier draait uiteindelijk om natuurherstel. Daarom neemt het kabinet met deze spoedwet ook maatregelen voor de bescherming, de verbetering en het herstel van beschermde natuurgebieden.

Het verlagen van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur (overdag) wordt buiten deze wet om geregeld.

Lees meer over: Politiek  Stikstofuitspraak

Nederland verder verwijderd van klimaatdoel 2020

Telegraaf 17.12.2019 Het kabinet moet enkele uren voor een groot klimaatdebat in de Tweede Kamer nog een tegenvaller melden: Nederland is nog verder verwijderd van het door de rechter opgelegde klimaatdoel voor 2020.

In een door milieuclub Urgenda aangespannen zaak heeft de rechter geoordeeld dat Nederland eind volgend jaar de CO2-uitstoot met een kwart moet hebben teruggedrongen ten opzichte van 1990.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) becijferde eerder dit jaar dat ons land waarschijnlijk blijft steken op 23 procent. Maar uit een nieuwe analyse blijkt dat we nog verder onder het doel voor 2020 terechtkomen: tussen de 20 en 21 procent.

Tegenvallers

De groene rekenmeesters verklaren de verslechtering door de actualiteit van kolen-, gas- en CO2-prijzen. Op dit moment gaan gascentrales meer en kolencentrales minder produceren. Dat lijkt gunstig, maar daardoor gaan we ook minder elektriciteit importeren. Tegelijkertijd vallen de opbrengsten van wind en zon dit jaar wat tegen. De CO2-uitstoot gaat daardoor minder omlaag dan eerder werd verwacht.

Minister Eric Wiebes (Klimaat) laat weten dat hij ‘aanvullende maatregelen’ blijft nemen. De VVD-bewindsman gaat daarbij ook kijken of maatregelen die zijn genomen rond de stikstofcrisis kunnen worden meegerekend. Of dat juridisch nodig is zal afhangen van de Hoge Raad. Het kabinet is namelijk in cassatie gegaan tegen het ‘Urgenda-vonnis’.

Ondanks de kritiek op het vonnis -de rechter zou te veel op de stoel van het bestuur gaan zitten- heeft het kabinet wel al allerlei extra maatregelen genomen. Verreweg de duurste is de sluiting van de moderne kolencentrale in Amsterdam. Het PBL heeft de sluiting meegerekend in de cijfers, andere kleinere maatregelen niet.

De Tweede Kamer gaat vanavond in de debat over de klimaataanpak van het kabinet.

Bekijk meer van; overheidsbeleid milieupolitiek Eric Wiebes Nederland Tweede Kamer der Staten-Generaal Planbureau voor de Leefomgeving Stichting Urgenda

In blessuretijd akkoord klimaattop, maar niemand is er blij mee

RTL 15.12.2019 Ruim 40 uur na de geplande sluiting van de klimaatconferentie COP 25 in Madrid zijn de deelnemers tot een slotakkoord gekomen, zegt de organisatie. Maar op het belangrijkste punt is geen overeenkomst bereikt. Milieubeschermingsorganisaties en veel landen zijn dan ook allerminst tevreden.

In een slotverklaring, na twee weken onderhandelen, hebben alle staten toegezegd om hun klimaatbeschermingsdoelstellingen voor 2030 volgend jaar ‘zoveel mogelijk aan te scherpen’. “Dat is een compromis en dat op de langste klimaattop ooit. Dat is teleurstellend”, zegt RTL Nieuws-verslaggever Marieke van de Zilver die de top van dichtbij heeft gevolgd.

Centraal op de klimaattop in Madrid stonden de spelregels voor de uitvoer van het Parijsakkoord uit 2015. Hoe ga je er nou voor zorgen dat elk land doet wat hij belooft, hoe controleer je dat, en wat moeten rijke landen extra betalen voor arme landen?

Ver uit elkaar

De standpunten van de deelnemers lagen in Madrid ver uit elkaar en juist op het belangrijkste punt (zie onderstaand kader) is geen overeenkomst bereikt.

Dat  is voor de meeste landen echt een bittere pil, zegt Van de Zilver.

Spelregels

Over de meeste van die spelregels was vorig jaar op de klimaattop in het Poolse Katowice al overeenstemming bereikt, maar er waren nog wat losse eindjes. De belangrijkste daarvan heeft te maken met de handel in uitstootrechten. Landen die het beter doen dan ze beloofd hebben, sneller verduurzamen, hebben op papier uitstoot ‘over’.

Anders gezegd: ze hebben ‘recht’ om meer uit te stoten dan ze doen. Die rechten kunnen verkocht worden aan landen die het juist slechter doen dan beloofd, en die meer zouden willen uitstoten.

Het is een ingewikkelde constructie en er zitten veel haken en ogen aan zulke handel.

Een man slaapt tijdens de verlenging van de klimaattop in Madrid. © EPA

Volgend jaar, bij de volgende klimaattop in Glasgow, is het vijf jaar geleden dat het akkoord van Parijs is afgesloten. Die top zou het moment moeten zijn om opnieuw te kijken naar de ambities: moeten landen niet méér doen om de doelstelling van Parijs te halen en zo ja, wat dan?

Van de Zilver: “Dat zou het belangrijkste onderwerp moeten zijn in Glasgow. Als daar ook nog gepraat moet worden over de spelregels is het risico op vertraging op het gebied van extra ambitie levensgroot.”

Forse kritiek

De milieubeschermingsorganisaties Greenpeace en Wereld Natuur Fonds hebben forse kritiek op de uitkomst van de conferentie.

Ze beschouwen de internationale inspanningen voor meer klimaatbescherming als onvoldoende en spreken van een diepe crisis. “Deze klimaatveranderingsconferentie was een aanval op het hart van het Akkoord van Parijs”, zei een woordvoerder van Greenpeace.

Jesse (15) was op klimaattop

Bekijk deze video op RTL XL

‘Greta is een popster geworden’, zei de Nederlandse scholiere Jesse.

Lees ook:

EU-leiders: Europa klimaatneutraal in 2050, Polen krijgt meer tijd

RTL Nieuws; Klimaatakkoord  Klimaatverandering  Spanje

De kern van de klimaattop: beslissingen uitstellen

Trouw 15.12.2019 De wereld heeft in Madrid geen overeenstemming bereikt over de uitvoering van het Parijs-akkoord dat de opwarming van de aarde moet stoppen. Landen bleven het hardnekkig oneens. In 2020 praten ze verder, is hun slotconclusie zondag.

Een applausje klinkt in de grote vergaderzaal, zondag rond het middaguur. “Dank u”, zegt Carolina Schmidt, de Chileense milieuminister die leiding geeft aan de VN-klimaattop in Madrid, die twee weken geleden begon. Ze is tevreden dat ze slotconclusies kan afhameren, letterlijk. ‘Tik!’ Dat stelt de VN in de gelegenheid om een ‘deal’ presenteren, zodat de 194 landen niet zónder akkoord weggaan.

Lees ook;

Lees meer

 

Lees meer

De kern van die ‘deal’ is: beslissingen uitstellen. De landen beloven dat ze meer willen doen voor het klimaat. Niet nu, maar volgend jaar. Ook over het belangrijkste agendapunt van de klimaattop, artikel 6, hebben de landen afgesproken dat ze er in 2020 over gaan verder praten.

Met zo’n slotdeal op tafel spreken milieuorganisaties van een mislukking, waar het Parijse Klimaatakkoord niets mee opschiet. Een groep van tachtig zelfverklaarde ‘ambitieuze’ landen, waaronder Nederland, kreeg de rest niet mee.

Na zonnige dagen in Madrid motregende het buien deze zondag. Dat liet zich simpel aangrijpen als symbool, voor de afloop van de top. Na sprankjes hoop op een doorbraak in de lange eindfase stellen de afspraken die haalbaar bleken inhoudelijk weinig voor.

“Er is geen vooruitgang geboekt om landen meer in lijn te krijgen met de anderhalve graad doelstelling uit het Parijs-akkoord”, aldus Bas Eickhout, in Madrid delegatieleider van het Europees Parlement. Verdeeldheid op het wereldtoneel, zonder de optimistische geest van ‘Parijs’, verhinderde dat.

“Het resultaat schiet tekort”, oordeelt ook Helen Mountford, baas van het World Resources Institute, een gerenommeerd kennisinstituut voor klimaat. Behalve een mening is dat een feit. De onderhandelaars waren twee weken in Madrid bijeen om nieuwe afspraken te maken. In het bijzonder over zogeheten CO2-certificatenhandel, artikel 6.

Dat was hun taak. Jongeren vroegen, onder leiding van Greta Thunberg, om veel meer afspraken. Maar de CO2-certificatenhandel, daar wilden landen zich toe beperken. Alle onderhandelaars spraken hun teleurstelling uit, want hun overleg klapte.

Dat CO2-certificatenhandel een taai onderwerp is, was voorzien. De kern van het idee is: registreer niet alleen uitgestoten broeikasgas, maar ook wat landen niét uitstoten, bijvoorbeeld dankzij bosaanplant en -behoud. Dit niet-uitgestoten CO2-gas kan vervolgens een handelswaar worden, in de vorm van certificaten.

Brazilië, Rusland en de Oekraïne wilde er groots mee gaan uitpakken. Australië, een vervuiler met veel steenkool zag dat wel zitten. Met het kopen van buitenlandse certificaten wilde Australië zijn klimaatdoelen ‘virtueel’ halen, dus zonder windmolens of zonnepanelen te plaatsen. Dat stuitte op veel verzet. “Landen wilden het systeem gaan uitbuiten”, zegt expert Sam van den Plas van het non-gouvernementele Carbon Market Watch in Madrid.

Landroof en uitbuiting

Afrikaanse landen waren bang voor landroof en uitbuiting, als er een grote handel zou opstarten in CO2-certificaten die berusten op bosprojecten. Als het er toch van zou komen, eisten zij onder aanvoering van Egypte, moet geld van de opbrengst van certificatenhandel naar Afrika.

Die eis schoot rijke landen in het verkeerde keelgat. Zij hebben in Parijs al 100 miljard dollar per jaar beloofd voor klimaatschade. Dat is genoeg, betoogden zij. De landen bleven het zo hardnekkig oneens, dat ze de kwestie doorschuiven naar 2020.

Grote kartonnen letters in de vorm ‘COP25’ lagen zondag omgekukeld in de entreehal. De watertappunten waren leeg. Onderhandelaars zaten ‘s middags nog altijd in het slotoverleg, terwijl bouwvakkers het decor van de top al afbraken. De VN-klimaattop in Madrid gaat de geschiedenis in als het overleg met de langste uitloop.

Eickhout sprak daarover wat verbazing uit, omdat ‘slechts’ artikel 6 op de agenda stond. Heel feitelijk bekeken klopt dat, zegt Van den Plas van Carbon Market Watch. “Maar de roep om harde en snelle maatregelen die nodig zijn om het klimaatprobleem op te lossen, van jongeren en wetenschappers, voerde de druk en spanning hoog op.”

Lees ook:

Wat schiet het klimaat op met nóg een top?

In Madrid begon twee weken terug de nieuwe VN-klimaattop. Wereldleiders, diplomaten, milieuactivisten, bedrijfslobbyisten en media uit de hele wereld kwamen daar twee weken samen. Hoe zinvol is dat nog, vroeg Trouw aan experts, nu blijkt dat landen steeds veel beloven maar weinig uitvoeren?

Op de klimaattop wordt nog steeds onderhandeld over een akkoord

Of landen het eens worden over uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs valt te bezien. Het frustreert de jongeren op de klimaattop. ‘Zie daar de kloof tussen het politieke proces en de wens van de straat’, zegt Europarlementariër Bas Eickhout

Klimaatcrisis? In Madrid bleek de term ‘urgentie’ een splijtzwam

De VN-klimaattop in Madrid wordt dit weekend pas echt afgesloten, voorzagen de experts vrijdag al. Landen bakkeleiden nog over spelregels, interpretatie en de taal van het akkoord van Parijs.

Meer over; Madrid milieu klimaatverandering opwarming van de aarde politiek internationale betrekkingen Frank Straver

Wiebes: akkoord op punten ‘teleurstellend’

MSN 15.12.2019 “Er zijn tijdens de klimaattop in Madrid stappen in de goede richting gezet, maar niet op het belangrijkste onderwerp: een robuust systeem voor emissiehandel. Op dit punt zijn vorderingen geboekt, maar onvoldoende om tot een akkoord te komen. Dit is teleurstellend. Nederland hoopt dat de onderhandelingen over emissiehandel volgend jaar alsnog kunnen worden afgerond.” Dat is de reactie van de minister van Klimaat, Eric Wiebes, op het akkoord van de klimaatconferentie in Madrid.

Het akkoord is met veel kritiek ontvangen. De belangrijkste uitkomst van de top is dat alle deelnemers toe hebben gezegd hun klimaatbeschermingsdoelstellingen voor 2030 volgend jaar “zoveel mogelijk aan te scherpen”. Er zijn geen afspraken gemaakt over de handel in CO2-emissies. De belangrijkste beslissingen zijn een jaar uitgesteld.

“Het doel van de klimaattop in 2020 is verhoging van de ambities om klimaatverandering tegen te gaan. De Europese Unie heeft het goede voorbeeld hiertoe gegeven met de Green Deal. Het is van belang dat we daar in Europa nu op een goede, verstandige wijze mee aan de slag gaan’’, aldus de minister zondag.

Meer lezen op MSN:

Eurocommissaris Frans Timmermans en Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) in Madrid. Beeld AFP

Op de klimaattop wordt nog steeds onderhandeld over een akkoord

Trouw 14.12.2019 Het klimaatoverleg in Madrid zit nog klem. Meer dan 36 uur na de geplande sluiting wordt nog altijd onderhandeld over het akkoord.

Of landen het eens worden over uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs valt te bezien. Het frustreert de jongeren op de klimaattop. ‘Zie daar de kloof tussen het politieke proces en de wens van de straat’, zegt Europarlementariër Bas Eickhout.

Het is stil zaterdagmiddag, in de gangen van de VN-klimaattop in Madrid. De meeste onderhandelaars zijn vertrokken na de officiële slotdag, vrijdag. Alleen is het tot afronding nog niet gekomen – verre van zelfs. Achter gesloten deuren onderhandelen vertegenwoordigers van 194 landen zaterdag moeizaam verder.

Zeker nog tot laat, en ook zondagmorgen nog. Dan moet blijken of ze nieuwe afspraken maken voor de uitvoering van het Parijse Klimaatakkoord. Waarnemers achten de kans klein dat deze top afsluit zonder dat landen íéts op papier zetten. Dat zou als fiasco kunnen overkomen.

“Liever geen deal dan een slechte deal”, zegt Bas Eickhout, de delegatieleider van het Europees Parlement. Als hij het over die deal heeft, dan bedoelt de GroenLinks-politicus één onderwerp in het bijzonder, waar de onderhandelaars zich in Madrid al twee weken suf over praten. Dat onderwerp is het beginnen met de CO2-certificatenhandel. Op de klimaattop liggen dikke brochures met uitleg, omdat het een heel technisch en ingewikkeld onderwerp is, in het Parijs-akkoord ‘artikel 6’ genoemd.

“Een uiterst gevoelig punt”, zegt Eickhout. Hij wiebelt op zijn stoel, neemt een slok koffie. Hier wordt het gesprek ingewikkeld. Ook hij kent alle finesses, maar hoe vat je dat artikel 6 samen? Een poging.

Alle wolkjes CO2 (broeikasgas) die ergens op aarde de lucht in gaan, kun je tellen. En CO2-wolkjes die níét de lucht in zullen gaan, bijvoorbeeld doordat ergens bomen worden geplant die broeikasgas opzuigen, kun je ook tellen. Deze niet-uitgestoten CO2 willen landen gaan turven, als CO2-certificaten. Die certificaten kun je verhandelen, op internet.

Duurzamer vliegen op dezelfde vuile kerosine

“Ik ben er niet zo’n fan van”, zegt Eickhout. Een steenkolenland kan certificaten kopen, om toch groen te mogen heten. Ook de luchtvaart heeft interesse, want dan kunnen maatschappijen ‘duurzamer’ vliegen, maar gewoon op vuile kerosine.

In Madrid willen landen als Rusland, Oekraïne, Australië een grote handel in certificaten opstarten. Landen met meer klimaatambitie zien dat niet zitten. Zij willen hooguit een beperkt aantal CO2-certificaten toestaan, en verder vooral wereldwijd inzetten op windmolens en zonnepanelen.

“Of en hoe landen daar een compromis over sluiten, bepaalt hoe de wereld vertrekt uit Madrid”, zegt Eickhout. Als het niet lukt, spreken kritische waarnemers van een  flop. Dan hebben alle onderhandelaars bij wijze van spreken voor niets met elkaar gepraat in Spanje. Hooguit kunnen zijn dan nog een tekst opstellen, waarin ze herhalen dat het Parijs-akkoord belangrijk is om de opwarming van de aarde op 1,5 graden Celsius te houden.

Over een mogelijke mislukking wil Eickhout nu nog niet spreken. Het Parijs-akkoord blijft intact, benadrukt hij. “Op de volgende VN-klimaattop, over een jaar in Glasgow, moeten landen toch echt hun plannen presenteren.” Eickhout ziet het overleg in Madrid toch vooral als tussenoverleg.

Klimaatactivist Greta Thunberg op de klimaattop in Madrid. Beeld REUTERS

Een tussenoverleg? De jongeren in Madrid, onder aanvoering van Greta Thunberg, willen daar niets van horen. Daar is geen tijd meer voor, betogen zij. De jongeren wijzen op de laatste wetenschappelijke studies. Om de opwarming van de aarde op het veilige niveau van 1,5 graden te houden, moet de CO2-uitstoot jaarlijks 7,6 procent dalen. Dit jaar stijgt de uitstoot 0,6 procent, en de komende jaren gaan olie-investeringen verder.

Ook VN-baas António Guterres vroeg landen daarom om meer te doen dan discussiëren over punten en komma’s. De milieubeweging, met spandoeken aanwezig in Madrid, staat daar helemaal achter. Gedurende de top had een klimaatmars door Madrid tienduizenden deelnemers.

‘Parijs’ en de Green Deal zijn projecten van de lange adem

“Zie daar de kloof tussen het politieke proces en de wens van de straat”, zegt Eickhout, verwijzend naar het protest in Madrid deze week, en al heel 2019 wereldwijd, ook in Amsterdam en op het Malieveld. Dat onderhandelaars het mondiaal nauwelijks of niet eens worden, geeft volgens hem geen fraaie uitstraling naar de buitenwereld.

Toch kan nooit worden verwacht dat op één VN-klimaattop de oplossing wordt geforceerd. De uitvoering van het Parijs-akkoord, dat de wereld in 2050 duurzaam moet maken, ziet hij als proces van de lange adem, net zoiets als de New Green Deal van Eurocommissaris Frans Timmermans.

Dat jonge klimaatactivisten kwaad zullen zijn over marginale of ontbrekende afspraken in Madrid, zegt hij te snappen. “Wat ze denk ik niet weten, is hoe groot hun invloed uiteindelijk is op het totale proces.” Landen als China en India, die in Madrid zeggen dat ze al genoeg doen voor het klimaat, komen daar onder druk van de jeugd niet meer mee weg, denkt Eickhout.

De druk op olielanden neemt toe. En Europa, dat zich in Madrid als enige van een duurzame kant kon laten zien, moet er ook voor zorgen dat het niet blijft bij toekomstbeloften.

Lees ook:

Klimaatcrisis? In Madrid bleek de term ‘urgentie’ een splijtzwam

De VN-klimaattop in Madrid wordt dit weekend pas echt afgesloten, voorzagen de experts vrijdag al. Landen bakkeleiden nog over spelregels, interpretatie en de taal van het akkoord van Parijs.

Meer over; Madrid milieu klimaatverandering opwarming van de aarde politiek Europarlementariër Bas Eickhout Frank Straver

Kolencentrale in Duitsland AFP

Kloof tussen Parijse klimaatdoelen en mondiale uitstoot nog altijd groot

NOS 26.11.2019 Alleen als de wereldwijde uitstoot tussen 2020 en 2030 met elk jaar ruim 7 procent daalt, is het Parijse klimaatdoel van 1,5 graad opwarming nog te halen. Dat staat in het zogenoemde Emissions Gap Report van de Verenigde Naties (UNEP). Maar tot nu toe stijgt de uitstoot nog elk jaar, in 2018 opnieuw tot een recordhoogte. Het rapport verschijnt kort voor de jaarlijkse klimaatconferentie, die volgende week in Madrid begint.

De VN constateert dat de uitstoot de afgelopen tien jaar met gemiddeld 1,5 procent per jaar is gestegen. Alleen tussen 2014 en 2016 was er sprake van een korte stabilisatie. Elk jaar uitstel, waarbij het langer duurt voor de uitstoot daadwerkelijk naar beneden gaat, leidt er volgens het rapport toe dat later nog sneller en ingrijpender maatregelen nodig zijn.

Destructieve gevolgen

In het Emissions Gap Report gaat het over de kloof tussen de doelen die zijn afgesproken in het klimaatakkoord en de huidige en te verwachten uitstoot. In Parijs is afgesproken dat de opwarming van de aarde beperkt moet blijven tot “ruim onder” de 2 graden en liefst in de buurt van 1,5 graad. Ook hebben landen toen al beloftes gedaan met hoeveel ze hun uitstoot zullen terugbrengen.

Maar zelfs als alle landen doen wat ze hebben beloofd, zal de temperatuur op aarde naar verwachting stijgen met 3,2 graden Celsius. Volgens de wetenschap kan zo’n temperatuurstijging leiden tot “verstrekkende en vernietigende gevolgen voor het klimaat”. Uit onderzoek na ‘Parijs’ is gebleken dat het verschil in klimaatimpact tussen 1,5 en 2 graden waarschijnlijk al zeer groot is, laat staan als de stijging meer is dan 3 graden.

“We moeten nu een enorme vermindering van de uitstoot realiseren”, aldus Inger Andersen, UNEP-directeur.

Om de kloof te dichten tussen wat nodig is en de beloftes die landen hebben gedaan, is de bedoeling dat ze elke vijf jaar hun ambitie verhogen. Het rapport stelt dat landen snel de jaren moeten gaan inhalen waarin er te weinig is gebeurd om het klimaatprobleem aan te pakken.

“Ons collectieve falen om vroeg en stevig te handelen tegen klimaatverandering betekent dat we nu een enorme vermindering van de uitstoot moeten realiseren”, zegt Inger Andersen, directeur van UNEP. “Dit laat zien dat landen eenvoudigweg niet kunnen wachten tot het einde van 2020, wanneer nieuwe klimaatbeloftes moeten worden gedaan. Zij, en elke stad, regio, bedrijf en individu, moeten nu handelen.”

UNEP-directeur Inger Andersen (midden) presenteert haar bevindingen EPA

Op korte termijn zullen rijkere landen hun uitstoot sneller naar beneden moeten brengen dan ontwikkelingslanden, zegt het UNEP-rapport, omdat dit eerlijker en rechtvaardiger is. Maar uiteindelijk zullen alle landen moeten bijdragen aan het oplossen van het klimaatprobleem.

De VN constateert dat er al veel oplossingen zijn, maar dat die te langzaam op grote schaal worden toegepast. Het gaat daarbij vooral om veranderingen in de energiesector, het transport en de bouwsector.

Recorduitstoot

Traditiegetrouw verschijnen er vlak voor de jaarlijkse klimaattop meerdere onderzoeken. Zo stelde de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) gisteren ook al dat vorig jaar de uitstoot van broeikasgassen opnieuw een record bereikte. “Deze voortdurende langetermijntrend betekent dat toekomstige generaties geconfronteerd zullen worden met steeds ernstiger gevolgen van klimaatverandering.”

Dit houdt volgens de WMO onder meer in: stijgende temperaturen, meer extreem weer, zeespiegelstijging en verstoring van ecosystemen. “Er is geen signaal van een vertraging, laat staan een daling, van de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer, ondanks alle verplichtingen die landen zijn aangegaan in het Parijse Klimaatakkoord”, zei WMO-secretaris-generaal Petteri Taalas.

Europarlementariër Bas Eickhout van GroenLinks is namens het Europees Parlement delegatieleider op de top in Madrid. Volgens hem maakt het rapport duidelijk waarom steeds meer mensen de straat op gaan om te protesteren voor het klimaat. Overheden doen veel te weinig om hun uitstoot terug te dringen, zegt hij.

Hij is kritisch over de rol die de Europese Unie vervult. “Helaas is er veel te weinig druk vanuit de EU om dit daadwerkelijk de grote kwestie op de klimaattop te maken, omdat de EU haar klimaatzaken ook niet op orde heeft. Zo heeft de EU, na anderhalf jaar, nog steeds niet besloten om in 2050 klimaatneutraal te zijn, laat staan dat er een serieuze discussie is over de klimaatdoelen voor 2030.”

Bekijk ook;

Raad van State: Klimaatbeleid niet genoeg om doel van 2030 te halen

NU 25.11.2019 Het Klimaatplan van de overheid is “stevig, maar niet genoeg om de klimaatdoelen van 2030 te halen”. Dat schrijft de Raad van State maandag in de beschouwing van het Klimaatplan. Het adviesorgaan van de regering stelt dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om de broeikasgasreductie van 49 procent te realiseren.

In het kort;

  • Om het klimaatdoel van 2030 te halen, moet de overheid met een samenhangende aanpak komen.
  • Volgens de Raad moet de overheid meer aandacht schenken aan de uitvoering van de maatregelen die getroffen gaan worden.
  • Ook is het belangrijk dat er meer draagvlak in de samenleving wordt gecreëerd.

Het Klimaatplan bestaat volgens de Raad uit een “veelheid aan losse maatregelen”. Maar om het doel in 2030 te halen, moet er vooral een samenhangende aanpak komen, blijkt uit het rapport. Het gaat om een niet-bindend advies.

Eerder concludeerde het Planbureau voor de Leefomgeving(PBL) ook dat het Klimaatplan onvoldoende is om de klimaatdoelen te behalen.

De Raad heeft het Klimaatplan van de overheid getoetst aan de eisen die zijn vastgelegd in de Klimaatwet. De wet stelt dat de CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990 met 49 procent moet zijn afgenomen, met het uiteindelijke doel van een afname van 95 procent in 2050.

In de analyse van het Klimaatplan stelt de Raad dat er meer aandacht moet worden geschonken aan uitvoering van de maatregelen die getroffen gaan worden. Als voorbeeld noemen ze de benodigde veranderingen in het energiesysteem, waarbij onder andere duidelijkheid nodig is over bekostiging van de nieuwe infrastructuur van warmtenetten en de uitbreiding van de elektriciteitsinfrastructuur.

De overheid moet daarnaast meer aandacht besteden aan veranderingen in consumptiepatronen, die kunnen zorgen voor een lagere CO2-uitstoot. Zo zouden burgers voorgelicht moeten worden over hun eetpatroon en hun auto- en energiegebruik.

‘Meer draagvlak in de samenleving is cruciaal’

Het is bij deze ingrijpende veranderingen in de economie en samenleving cruciaal dat er draagvlak wordt gecreëerd, schrijft de Raad.

Om het draagvlak onder de bevolking te vergroten, moet uit het Klimaatplan duidelijk worden wat de baten en de kosten van de plannen zijn. Een heldere wetgeving en een transparante meerjarenplanning moeten hieraan bijdragen.

De Raad erkent dat de maatregelen die voortkomen uit het Klimaatplan niet in ieders individuele belang zijn, maar dat keuzes onvermijdelijk zijn. De heldere wetgeving en een transparante meerjarenplanning zouden wel bijdragen aan het “verminderen van de spanningen”. Die zijn volgens de Raad onvermijdelijk, maar kunnen wel worden beheerst.

PBL: Klimaatdoelen gaan waarschijnlijk niet gehaald worden

De beschouwing van de Raad verscheen enkele weken na het rapport over het Klimaatakkoord dat het PBL begin november publiceerde. Uit het rapport bleek dat het doel van 2030 waarschijnlijk niet gehaald gaat worden.

Volgens het PBL is dit te wijten aan onder andere de groei van de economie. Zo worden er meer auto’s op de weg verwacht, en zorgt een lagere aardgasprijs ervoor dat het voor Nederlandse energiecentrales goedkoper is om “op volle toeren te draaien”.

Lees meer over: Klimaat Politiek

Raad van State kraakt klimaatplannen van kabinet

AD 25.11.2019 Het kabinet doet  te weinig om in 2030 bijna de helft van de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Extra klimaatmaatregelen zijn nodig, zo oordeelt de Raad van State in een kritisch advies over het eerste Klimaatplan van het kabinet.

Opnieuw krijgt het kabinet een tik op de vingers over de nationale klimaatplannen. Begin deze maand waarschuwde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat de huidige plannen onvoldoende zijn. Nu zegt ook de Raad van State dat het kabinet méér moet doen om te voldoen aan het Klimaatakkoord van Parijs.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

‘Dit vergt een herordening van productie en consumptie in alle sectoren van de maatschappij en de economie, en niet een veelheid aan losse maatregelen’, meldt de Raad van State vrijdag. ‘Het Klimaatplan geeft nog weinig blijk van dit besef.’

Plannen

Het eerste Klimaatplan, dat het kabinet nu openbaar heeft gemaakt, is een overzicht van alle plannen om minder CO2 uit te stoten. In de recent aangenomen Klimaatwet is afgesproken dat de overheid elke vijf jaar zo’n Klimaatplan moet uitbrengen. In het plan wordt precies beschreven wat het kabinet doet aan CO2-reductie.

Dat is vooral een opsomming van de maatregelen uit het Klimaatakkoord. Zo gaat de gasprijs de komende jaren omhoog en de elektriciteitsprijs omlaag. Daarmee hoopt het kabinet dat burgers en bedrijven van het gas af gaan. Ook wordt elektrisch rijden gestimuleerd en komt er een speciaal warmtefonds. Uit dat fonds kunnen particulieren subsidie krijgen voor isolatiemaatregelen en de aanschaf van een warmtepomp.

Maar dat gaat volgens de Raad van State niet ver genoeg. Die stelt dat er – in aanloop naar 2050, het jaar waarin de broeikasgasreductie 95 procent moet zijn – ingrijpende veranderingen in de economie en de samenleving moeten plaatsvinden. ‘Om deze veranderingen door te voeren is het opbouwen en versterken van het draagvlak in de samenleving cruciaal’, zegt de Raad.

© Foto Bart Maat/ANP Fractievoorzitters Rob Jetten (D66), Pieter Heerma (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) na afloop van een vragenuurtje in mei. Binnen de coalitie nemen de onderlinge irritaties tussen de partijen toe.

Coalitie verkeert in zwaar weer, onderlinge irritaties nemen toe

MSN 24.11.2019 In het kabinet-Rutte III doet niemand alsof het onderling goed gaat. Al is er ook niemand die een andere regeringspartij ervan verdenkt om uit te zijn op de val van het kabinet. Maar of dat vanzelfsprekend betekent dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie bij elkaar blijven tot de Tweede Kamerverkiezingen van begin 2021? Nee.

Geen enkele coalitiepartij lijkt op dit moment belang te hebben bij een kabinetscrisis – CDA en D66 zijn op zoek naar een nieuwe leider, VVD-premier Mark Rutte wil zijn kabinet het liefst zo lang mogelijk bij elkaar houden, de ChristenUnie wil nog van alles binnenhalen. Maar bij alle vier de partijen is er ook het besef: als dit zo doorgaat, kan er ook zomaar één irritatie of één vernedering te veel zijn.

Tobberigheid

En de onderlinge irritaties nemen snel toe, bijvoorbeeld door de stikstofcrisis. Bij de VVD, dit weekend bijeen voor een ‘festival’ op het evenemententerrein Papendal, overheerste tobberigheid. Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff had het daar over „nare krantenkoppen” en „de billenkoek in de peilingen” die de VVD krijgt na de beslissing om het „liberale troetelkind” van 130 kilometer per uur opzij te zetten. „Heel vervelend.”

Partijleider Gert-Jan Segers van de ChristenUnie, de kleinste coalitiepartner, zei dit weekend in De Telegraaf dat het sinds deze herfst rommelt in de coalitie. „Er zijn stevige tegenstellingen. Het is niet allemaal netjes en keurig.” Vooral met D66 is de spanning opgelopen.

Segers noemde medisch-ethische kwesties, zoals de aangekondigde ‘voltooid-leven’-initiatiefwet van Pia Dijkstra (D66). En hij noemde de stikstofcrisis, waarbij D66 had geopperd de helft van de veestapel in te krimpen. Segers vond dat toen de „pijngrens” van de ChristenUnie bereikt was.

Komende week wordt de solidariteit in de coalitie opnieuw getest. Naar verwachting komt minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) dinsdag met een nieuwe Kamerbrief over de burgerdoden bij een Nederlands bombardement in Hawija, Irak, in 2015.

Een dag later, is het plan, zal de Kamer opnieuw met haar (en misschien premier Rutte) in debat gaan. Een gevoelige kwestie aangezien Bijleveld Rutte tijdens het vorige debat al in dit dossier had betrokken, tot grote irritatie van de VVD, omdat hij geweten moet hebben van de burgerdoden. Rutte zei zich dat niet te herinneren.

Een andere voorbode van meer wrijving in de coalitie is het drukbezochte partijcongres van de ChristenUnie, in Utrecht. Daar overheerste afgelopen zaterdag het zelfvertrouwen. Die partij viert steeds minder bescheiden de eigen successen in dit kabinet, het zouden er nu al 132 zijn – kleine en grote. En Segers formuleert ook nog gewoon 35 ‘dromen’. Zo wil hij het debat over abortus en ongeboren leven, min of meer opgeschort door de grote tegenstelling met D66, opnieuw voeren.

Winkels zouden dicht moeten op zondag. En er moet een einde komen aan de dubbele nationaliteit voor mensen van buiten de Europese Unie. En al is de ChristenUnie voor de andere coalitiepartijen niet de grootste electorale concurrent, bij hen kan dat groeiende zelfbewustzijn ook zomaar leiden tot de wens om die partij eens een lesje te leren – al vanaf het begin van Rutte III staat alléén de ChristenUnie nog op winst in de peilingen.

Zevengangendiner

Die irritatie is er al veel langer over D66, waar in de zomer is afgesproken om méér op te vallen met eigen ideeën en standpunten, ook als die moeilijk liggen in de coalitie – vooral het pleidooi van D66’er Tjeerd de Groot voor halvering van de veestapel was hard aangekomen bij de anderen. In het wekelijkse coalitieoverleg is D66-fractievoorzitter Rob Jetten er al een paar keer stevig op aangesproken. Kennelijk zonder succes.

Tjeerd de Groot noemde onlangs de eerste maatregelen in de stikstofcrisis, zoals de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur, alleen nog maar de „amuse” in het „zevengangendiner” dat Nederland nog te wachten staat. Het zal de boeren, die nog steeds boos en wantrouwend zijn, allesbehalve geruststellen.

Hoeveel last de andere coalitiepartijen daarvan hebben, bleek afgelopen weekend bij de VVD. Daar liepen de discussies hoog op in het zaaltje waar VVD’ers konden praten over stikstof – en niet omdat iedereen nu langzamer moet gaan rijden. De ene na de andere VVD’er vond vooral dat de boeren het slachtoffer waren geworden van twijfelachtige metingen en normen.

Partijleider Mark Rutte had het in zijn toespraak om de paar zinnen over de „moeilijke en zware weken” die er waren geweest en opnieuw komen. Rutte vond dat de VVD het vooral bij zichzelf moest zoeken. Hij noemde de bouwers en de boeren op het Malieveld, die hun toekomst „met angst en beven tegemoet zien”. „Wij doen het allemaal voor hen.

Maar zij hebben het gevoel dat wij het níet voor hen doen. Daar moeten we bij stil staan. Daar moeten we fundamenteel over nadenken: waarom hébben wij die partij ook alweer?” Hij gaf zelf maar meteen het antwoord: „Voor alle gewone mensen die hun steentje bijdragen aan dit land.”

Nederland loopt achter met klimaatplannen: ‘We zijn helemaal braafste jongetje niet’

AD 03.11.2019 Nederland loopt in Europa niet voorop in het behalen van de klimaatdoelen. Geen enkel ander EU-land wekt zo weinig duurzame energie op. Als het om het verminderen van de broeikasgasuitstoot gaat, scoort Nederland wel beter.

© EU

Onze buurlanden België en Duitsland lopen aanzienlijk verder achter bij hun doelen om de CO2-uitstoot omlaag te brengen, zo blijkt uit een rapport van het Europees Milieuagentschap European Environment Agency. Maar ook ons land loopt achter op schema. Vrijdag waarschuwde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) al dat Nederland de eigen klimaatdoelen niet gaat halen.

Het aandeel hernieuwbare energie in Nederland bleef vorig jaar volgens de Europese vergelijking steken onder de 10 procent. De Scandinavische landen zitten op een veelvoud daarvan, met Zweden (meer dan 50 procent) aan kop. Ook de Baltische staten en landen als Portugal, Kroatië en Roemenië torenen ver boven Nederland uit.

,,Het excuus dat Nederland niet als braafste jongetje voorop moet lopen met klimaatmaatregelen, is volstrekt niet aan de orde’’, zegt woordvoerder van Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) in een reactie op het rapport. ,,Van de 28 EU-landen deed alleen Luxemburg het afgelopen jaren slechter dan Nederland, maar zelfs dat land heeft ons nu ingehaald.’’

Landen met veel hoogteverschil, zoals Zweden en Frankrijk, kunnen relatief makkelijk duurzame energie opwekken met waterkracht. Bosrijke landen in Noord-Europa, zoals Letland, Estland en Litouwen, beschikken van nature over veel bio-energie. En Zuid-Europese landen profiteren van de doorgaans rianter schijnende zon. Dat zijn echter geen redenen voor Nederland om achter te blijven, stelt GroenLinks. ,,Kijk naar een land als Denemarken, dat even plat en bewolkt is als Nederland. Dat heeft een grote slag geslagen met windenergie.’’

Lees ook;

Planbureau slaat alarm: kabinet haalt klimaatdoelen niet

Lees meer

Klaar met alle meningen over klimaatverandering? Dit zijn de feiten

Lees meer

Klimaatneutraal

De EU-landen hebben hun totale CO2-uitstoot met 2 procent verminderd in 2018, concludeert het Milieuagentschap. Dat brengt de reductie ten opzichte van 1990 op ruim 23 procent. Daarmee is de EU goed op weg om de doelstelling voor 2020 te halen. De doelen voor 2030 en verder – de EU wil in 2050 klimaatneutraal zijn en dus netto helemaal geen broeikasgassen meer uitstoten – is echter nog ver uit zicht.

De verschillen tussen landen zijn bovendien groot. Waar landen als Zweden, Finland en ook Nederland erin slagen de broeikasgasuitstoot te verlagen, is die in bijvoorbeeld Polen, Roemenië en Bulgarije sinds 2005 juist toegenomen. Landen als Portugal en Griekenland lijken goed scoren met een dalende uitstoot, maar het is de vraag of ze die vol kunnen houden. Die landen zijn hard getroffen door de economische crisis. Die heeft ervoor gezorgd dat fabrieken jarenlang minder produceerden en er minder spullen werden vervoerd.

Zonneboilers

Vrijdag waarschuwde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat Nederland meer maatregelen moet nemen om de CO2-uitstoot te verlagen. In reactie op dat nieuws besloot het kabinet 60 miljoen euro extra subsidie uit te trekken voor de aanschaf van warmtepompen en zonneboilers. Ook komt er een nieuwe subsidieronde voor bedrijven die investeren in duurzame energie en wil het kabinet met spoed zonnepanelen op daken van scholen en overheidsgebouwen laten leggen.

Die haast is nodig om volgend jaar een kwart minder CO2 uit te stoten: het klimaatdoel dat door de rechter is opgelegd in de Urgenda-zaak. ,,We doen wel wat, maar niet genoeg, is continu de trend’’, reageert Marjan Minnesma van Urgenda. ,,Het is de vraag wanneer het kabinet de ernst van de zaak doorkrijgt.’’’

Vandaag werd bekend dat de klimaattop verplaatst van Chili naar Spanje. Dat zorgt voor grote logistieke problemen. Voor de jonge Nederlandse klimaatzeilers bijvoorbeeld, die halverwege de Atlantische Oceaan zijn. En voor Greta Thunberg, die weigert te vliegen en nu op het verkeerde continent zit.

Staat ligt ook niet op koers met klimaatdoelen uit Urgenda-zaak

NU 01.11.2019 De Nederlandse Staat gaat de klimaatdoelen voor 2020 zoals het er nu naar uitziet nog steeds niet halen. Voor het einde van volgend jaar wordt 23 procent minder broeikasgassen – waarvan CO2 het belangrijkste gas is – uitgestoten ten opzichte van ijkjaar 1990. Om aan de uitspraak van de Urgenda-zaak te voldoen, moet de afname minstens 25 procent zijn.

Dat blijkt uit de vrijdag 01.11.2019 gepubliceerde doorrekening van de klimaatplannen in de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Het percentage is wel met veel onzekerheid omgeven. Het PBL hanteert daarom een bandbreedte van 19 tot 26 procent broeikasgasreductie in 2020. Zo bezien kan het doel van een kwart minder uitstoot met een uiterste inspanning alsnog worden bereikt, maar dat is niet de verwachting.

De onzekerheidsmarge is groot. Dat zit hem vooral in de elektriciteitsproductie in Nederland, die weer sterk afhankelijk is van de aardgas-, kolen- en CO2-prijzen. Als hier het komende jaar meer elektriciteit wordt geproduceerd – en daar gaat het PBL van uit – dan is er ook meer uitstoot van broeikasgassen.

Het weer is logischerwijs ook een grote onzekerheidsfactor. Als 2020 een warm jaar is, wordt er door huishoudens minder gestookt. Bij een koude winter wordt de kachel juist hoger gezet.

Kabinet neemt extra maatregelen

Het kabinet neemt extra klimaatmaatregelen, maakte minister Eric Wiebes (Economische Zaken) vrijdag in een reactie op de doorrekeningen bekend. Burgers en bedrijven moeten met subsidies worden verleid te verduurzamen.

Er wordt nog dit jaar 60 miljoen euro extra subsidie uitgetrokken voor de aanschaf van bijvoorbeeld warmtepompen en zonneboilers.

Wiebes wijst ook op subsidies waar projecten in hernieuwbare energie mee kunnen worden gefinancierd, er wordt hier alleen geen extra geld voor uitgetrokken.

Ten slotte moet de aanleg van zonnepanelen op gebouwen van de overheid, scholen en bij particulieren worden versneld.

Staat verloor Urgenda-rechtszaak en moet doelen halen

Duurzaamheidsorganisatie Urgenda dwong de overheid in 2015 via een rechtszaak zich te houden aan het zelfopgelegde klimaatdoel om in 2020 minimaal een kwart minder CO2 uit te stoten ten opzichte van 1990. Dit is een afspraak uit het in 2013 gesloten Energieakkoord.

De Staat ging tevergeefs in hoger beroep en de kans is groot dat ook de Hoge Raad, de hoogste rechter in het land, Urgenda in het gelijk stelt.

De Urgenda-zaak staat los van het Klimaatakkoord, waarover het PBL vrijdag eveneens cijfers publiceerde. In dat geval gaat het ook om broeikasgasreductie, maar de doelen zijn anders. Er is bij het Klimaatakkoord geen sprake van een rechtszaak.

De extra maatregelen die Wiebes aankondigde, moeten ook bijdragen aan het doel uit het Klimaatakkoord.

Zie ook: Planbureau: Belangrijkste doel uit Klimaatakkoord wordt niet gehaald

Rutte beloofde vonnis uit te voeren

De verwachte 23 procent CO2-reductie voor 2020 is wel een verbetering vergeleken met berekeningen van het planbureau in januari. Toen bleef het percentage steken op 21 procent.

Premier Mark Rutte zei destijds in een reactie zich te willen houden aan de rechterlijke uitspraak. “Vonnissen horen wij uit te voeren, dus dat gaan we ook doen”, aldus de premier.

Het moet voor Rutte een wrange conclusie zijn, omdat hij op Europees niveau een voortrekkersrol wil spelen op het gebied van klimaatbeleid. Hij probeert zelfs de Europese klimaatdoelen naar boven bij te stellen.

Toen in januari bekend werd dat het Urgenda-doel niet werd gehaald, kondigde het kabinet in juni extra maatregelen aan. Dat beleid is alleen nu niet meegenomen in de berekeningen, omdat het PBL alleen heeft gekeken naar (aangekondigd) beleid dat voor 1 mei van dit jaar is bekendgemaakt.

PBL ziet spectaculaire stijging bij opwekking duurzame elektriciteit

De CO2-uitstoot is niet het enige doel voor 2020 dat niet wordt gehaald. Ook het aandeel opgewekte hernieuwbare energie (11 in plaats van 14 procent) en de energiebesparing (80 in plaats van 100 petajoule) blijven volgend jaar naar verwachting achter.

Het PBL zag ook dat er vooruitgang is geboekt de laatste jaren. Zo stijgt het aandeel opgewekte duurzame energie (zon en wind) van 15 procent in 2018 naar twee derde in 2030. Het PBL spreekt van een spectaculaire stijging. Zo’n grote stijging is ook wel nodig, want tegen die tijd gaan de laatste vijf kolencentrales in Nederland dicht.

Het planbureau ziet ook progressie bij de broeikasgasuitstoot. Die was het afgelopen jaar 15 procent lager dan in 1990.

Daar past wel een kanttekening bij, omdat het kabinet namelijk een totale broeikasgasverlaging van 49 procent in 2030 wil realiseren. De komende tien jaar moet dus twee keer zoveel worden bereikt als in de afgelopen dertig jaar.

Dat het daadwerkelijk uitvoeren van beleid in de praktijk moeilijk is, was dan ook een van de belangrijkste boodschappen van het PBL in deze allereerste Klimaat- en Energieverkenning.

Lees meer over: Klimaat  Politiek

Rutte over stikstofcrisis: het is alle hens aan dek

NOS 01.11.2019 Premier Rutte noemt de stikstofcrisis een acuut probleem met gevolgen “voor ons allemaal”. Daarom is het wat het kabinet betreft “alle hens aan dek”. Er zijn voortdurend contacten tussen het kabinet, de provincies, het bedrijfsleven en juristen om oplossingen te verzinnen.

Wat de buurlanden doen gaat voor Nederland niet op, zegt de premier. Dat komt doordat Nederland een klein land is waar veel gebeurt, met soms tegengestelde belangen. “Daarnaast moet alles juridisch kloppen, want Nederland is een rechtsstaat.”

Rutte begrijpt de acties op het Malieveld in Den Haag van de boeren en de bouw. Maar eenvoudige oplossingen zijn er niet, zegt hij. “Er zijn mensen die zeggen: ‘Het is toch simpel op te lossen, pas gewoon je normen aan.’ Dat is niet zo. Het gaat hier om iets echt ingewikkelds.”

“We leefden op de pof, dat is nu echt niet meer mogelijk.”.aldus Premier Rutte.

Het gaat volgens de premier om een reëel probleem omdat er gewoon te veel stikstof en ammoniak worden uitgestoten. De wetgeving die bedacht was om die uitstoot kleiner te maken bleek te weinig effect te hebben en juridisch niet te kloppen. “We leefden op de pof”, zegt Rutte. “Dat is nu echt niet meer mogelijk.”

Hij zegt dat er al verschillende projecten weer op gang aan het komen zijn, als is vastgesteld dat zij niet leiden tot neerdaling van stikstof op natuurgebieden.

“Het heeft weinig zin als ik als een soort Nero door een brandend paleis ga rennen.”, aldus Premier Rutte.

Zoals bekend werkt het kabinet aan oplossingen voor de korte termijn die de woningbouw weer op gang moeten brengen. Rutte verwacht hierover volgende week een brief aan de Tweede Kamer te sturen.

Op de vraag of Rutte het nog wel ziet zitten met al die ingewikkelde dossiers zoals de stikstofcrisis, het klimaatprobleem en de giftige stoffen PFAS, antwoordt hij bevestigend. “Ja zeker. Ik denk dat het weinig zin heeft als ik als een soort Nero door een brandend paleis ga rennen.”

Bekijk ook;

Kabinet neemt extra maatregelen om klimaatdoelen wél te halen

NOS 01.11.2019 Minister Wiebes van Economische Zaken reageert optimistisch op de berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Hij denkt dat Nederland de opgave om de CO2-uitstoot te verminderen uiteindelijk kan “waarmaken”. Ook het doel voor 2020.

Voor hernieuwbare energie zijn er dan wel extra maatregelen nodig, zegt Wiebes. Er komt een nieuwe subsidieronde voor projecten die hernieuwbare energie produceren, zoals met wind, waterkracht, zon, aardwarmte, buitenluchtwarmte en biomassa.

Verder komt er nog dit jaar 60 miljoen euro extra voor de aanschaf van warmtepompen en zonneboilers. De plaatsing van zonnepanelen op overheidsgebouwen en scholen wordt versneld. Ook particulieren moeten meer zonnepanelen gaan plaatsen.

Minister Wiebes denkt dat een vermindering van de CO2-uitstoot met 49 procent in 2030 nog steeds haalbaar is:

Minister Wiebes: we gaan de klimaatdoelen wél halen, extra maatregelen

Niet zo optimistisch

Sommige oppositiepartijen zijn helemaal niet zo optimistisch als Wiebes. Volgens GroenLinks-leider Klaver gaan de doelen niet gehaald worden. “Bij ons thuis word je dan een faalhaas genoemd”, zegt hij. “Onacceptabel. Het kabinet laat de klimaatgeneratie in de steek.”

Ook fractievoorzitter Ouwehand van de Partij voor de Dieren vindt dat er te weinig gebeurt. “Dit is heel ernstig want de overheid houdt zich niet aan zijn eigen wetten”, zegt zij. “Ze zijn te laf om de maatregelen te nemen die nodig zijn.”

Bekijk ook;

Planbureau: Belangrijkste doel uit Klimaatakkoord wordt niet gehaald

NU 01.11.2019 Het verlagen van 49 procent van de broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990, een van de belangrijkste doelen uit het in juni gesloten Klimaatakkoord, wordt waarschijnlijk niet gehaald. De reductie blijft steken op 43 tot 48 procent, blijkt uit een vrijdag gepubliceerd rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) over het Klimaatakkoord.

Om de bovenkant van die bandbreedte te halen, dus 48 procent reductie, moeten maatregelen maximaal effect hebben en is “een stapeling van meevallers” als reactie op het beleid nodig. Daar wordt door het PBL dan ook niet op gerekend.

De totale lasten van het Klimaatakkoord zijn min of meer gelijk gebleven vergeleken met een eerder gepubliceerde conceptversie in maart, berekende het Centraal Planbureau (CPB).

Er is wel een significante lastenverschuiving van gezinnen naar bedrijven van ongeveer 1 miljard. Dat komt vooral door een andere verschuiving van de energiebelasting die bedrijven nu voor een groot deel voor hun rekening nemen.

In totaal komen de lasten van het klimaat- en energiebeleid in 2030 uit op 4,6 miljard euro, waarvan 0,3 miljard afkomstig is van maatregelen uit het Klimaatakkoord. Bedrijven betalen in 2030 dus meer (in totaal 2,6 miljard) dan huishoudens (1,8 miljard).

Zie ook: Dit zijn de belangrijkste punten uit het Klimaatakkoord

Kabinet neemt extra maatregelen

Als gevolg van het niet halen van de doelen, neemt het kabinet extra klimaatmaatregelen, maakte minister Eric Wiebes (Economische Zaken) vrijdag in een reactie op de doorrekeningen bekend.

Burgers en bedrijven moeten met subsidies worden verleid te verduurzamen. Er wordt nog dit jaar 60 miljoen euro extra subsidie uitgetrokken voor de aanschaf van bijvoorbeeld warmtepompen en zonneboilers.

Wiebes wijst ook op subsidies waar projecten in hernieuwbare energie mee kunnen worden gefinancierd, er wordt hier alleen geen extra geld voor uitgetrokken.

Ten slotte moet de aanleg van zonnepanelen op gebouwen van de overheid, scholen en bij particulieren worden versneld.

Zie ook: Staat ligt ook niet op koers met klimaatdoelen uit Urgenda-zaak

Klimaatakkoord staat los van Urgenda-zaak

Het Klimaatakkoord is opgedeeld in de sectoren bouw, mobiliteit, industrie, elektriciteit en landbouw. Die hebben allemaal hun eigen klimaatdoel, gemeten in tonnen CO2. Gezamenlijk moet dat leiden tot 49 procent broeikasgasreductie in 2030 ten opzichte van ijkjaar 1990.

Het doel uit het Klimaatakkoord staat weer los van de Urgenda-zaak waarover vrijdag ook cijfers verschenen in de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het PBL.

In zowel de Urgenda-zaak als het Klimaatakkoord gaat het om CO2-reductie, maar de doelen zijn anders. Er is in het geval van het Klimaatakkoord ook geen sprake van een rechterlijke uitspraak.

De extra maatregelen die Wiebes aankondigde, kunnen in beide gevallen helpen om de klimaatdoelen te halen.

In het kort;

  • Het terugdringen van de CO2-uitstoot is verder uit zicht.
  • Dat komt onder meer doordat Nederland afhankelijk is van de internationale prijzen van aardgas en kolen.
  • Ook rijden er meer auto’s, waaronder onzuinige auto’s, op de weg dan eerder was berekend.
  • Het planbureau stelt dat er meer maatregelen nodig zijn.

Ambitieuzere plannen, maar hogere CO2-uitstoot

In het Klimaatakkoord van 28 juni staan ambitieuzere plannen dan in een eerder gepubliceerde conceptversie van het Klimaatakkoord, maar gek genoeg is het belangrijkste klimaatdoel – het terugdringen van CO2-uitstoot – nu verder uit zicht.

Dat komt met name door de elektriciteitsproductie in Nederland. Die is erg afhankelijk van de internationale prijzen van aardgas, kolen en CO2 (verhandeld als rechten op de Europese markt, afgekort tot ETS).

Het PBL verwacht lagere aardgasprijzen in 2030. Daardoor is het voor energiecentrales hier goedkoper om op volle toeren te draaien, maar dat betekent ook meer uitstoot van broeikasgassen.

Deze aanname kent veel onzekerheden, benadrukt het planbureau, omdat het voorspellen van de aardgasprijs erg moeilijk is. Daarbij geldt ook dat de onzekerheid groter is naarmate de voorspelling verder in de toekomst ligt.

Een andere oorzaak dat het klimaatdoel niet wordt gehaald, ligt bij het gebruik van auto’s. Door de bevolkingsgroei en de lagere brandstofprijzen zijn er meer auto’s op de weg die tot meer CO2-uitstoot leiden dan eerder berekend was. Ook zijn er meer onzuinige auto’s bij gekomen.

Het PBL ziet tot slot een hogere uitstoot bij de industrie, al lijkt dat vooral te komen door nieuwe inzichten in de berekening van de uitstoot.

Kortom: er zijn meer maatregelen nodig om de klimaatdoelen voor 2030 te halen, aldus het PBL.

Klimaat- en Energieverkenning verschijnt ieder jaar

Het rapport over het Klimaatakkoord is een aanvulling op de Klimaat- en Energieverkenning (KEV).

Logischerwijs worden maatregelen uit het Klimaatakkoord hier ook in meegenomen, maar daar was dit jaar geen tijd meer voor. Klimaatbeleid moet voor 1 mei bij het PBL bekend zijn om nog meegenomen te kunnen worden in de KEV. Het Klimaatakkoord werd eind juni gepubliceerd.

Deze KEV geldt de komende jaren als basis om energie- en klimaatzaken zoals de broeikasgasuitstoot en de opwekking van duurzame energie in kaart te brengen. Zo kunnen het klimaatbeleid en de klimaatdoelen van het kabinet tegen het licht worden gehouden en weet de politiek of er extra maatregelen moeten worden genomen.

Zo’n periodieke rapportage over energie en klimaat bestond al, maar krijgt nu in de KEV een andere opzet omdat er met het aantreden van het kabinet-Rutte III in 2017 een ander energie- en klimaatbeleid is.

De jaarlijkse publicatie van de KEV is een gevolg van de in mei door het parlement aangenomen Klimaatwet.

Zie ook: Eerste Kamer stemt in met Klimaatwet: Dit zijn de belangrijkste punten

Lees meer over: Klimaatakkoord Klimaat Politiek

Kabinet trekt 500 miljoen euro extra uit voor stikstofmaatregelen

NU 01.11.2019 Het kabinet trekt 500 miljoen euro extra uit voor maatregelen om de stikstofuitstoot tegen te gaan, schrijft minister Carola Schouten (Landbouw) vrijdag in een Kamerbrief. Komende week komt het kabinet met een eerste pakket maatregelen.

Het kabinet stelt het geld beschikbaar vanuit de begrotingsreserve om de neerslag van stikstof in natuurgebieden te verlagen. Zo hopen ze dat er meer stikstofruimte vrijkomt voor andere projecten, bijvoorbeeld voor de bouw.

De minister schrijft verder in de brief samen met de provincies uit te zullen zoeken welke specifieke maatregelen er nodig zijn om de stikstof in en rondom de zogenoemde Natura 2000-gebieden terug te dringen. De minister zegt nog in overleg te zijn met de provincies voor een eventueel aanvullende bijdrage voor deze gebiedsgerichte aanpak.

Deze 500 miljoen euro komt bovenop de 100 miljoen die in het Klimaatakkoord gereserveerd was voor de veehouderij rondom de Natura 2000-gebieden en de 100 miljoen euro voor de veenweideaanpak. Verder zegt de minister in de brief dat de 500 miljoen extra eventueel ook gebruikt kan worden om de stikstofproblematiek in de bouwsector op te vangen.

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?

Lees meer over: Binnenland  Stikstofuitspraak

Rutte: ik leid het team, stikstofcrisis is al weken chefsache

NOS 31.10.2019 Premier Rutte vindt het verwijt dat hij een te kleine rol speelt in de stikstofcrisis niet terecht. De taken in het kabinet zijn verdeeld, maar hij leidt het team, zegt Rutte.

“De stikstofcrisis is al weken chefsache”, zegt hij op de kritiek dat hij onzichtbaar is. “Zoals dat hoort bij kwesties die allesoverstijgend zijn.”

Het is de dagelijkse taak van minister Schouten en staatssecretaris Van Veldhoven om stap voor stap tot oplossingen te komen.

De premier zegt dat hij wel degelijk op de hoogte is van de details in het stikstofdossier:

Rutte: ik heb wel degelijk de regie in stikstofdossier

Vooral PVV-leider Wilders heeft kritiek op de aanpak van Rutte. Hij vindt dat de maatregelen voor de stikstofcrisis en het PFAS-probleem veel te lang op zich laten wachten.

Hij vroeg aan Kamervoorzitter Arib: “Mevrouw de voorzitter, ik wil graag een debat met de premier. Maar hebben we eigenlijk nog wel een premier? Want we zien hem niet.”

Maar ook de andere fracties in de Tweede Kamer zijn ongeduldig. Zij willen volgende week een brief met oplossingen van het kabinet. Dan is er daarna een debat.

Bekijk ook;

‘Ministerie negeerde jaar lang signalen dat stikstofbeleid op instorten stond’

NU 28.10.2019 Het ministerie van Landbouw heeft, voor de Raad van State in mei een streep zette door het Programma Aanpak Stikstof (PAS), meerdere signalen links laten liggen die de politici erop wezen dat het systeem op instorten stond, schrijft de Volkskrant maandag.

Als gevolg daarvan nam het ministerie onvoldoende maatregelen om zich voor te bereiden op het scenario waarbij de hoogste rechter van Nederland zich negatief uitsprak over het stikstofbeleid, aldus het dagblad. Met deze uitspraak hadden veel politici, naar eigen zeggen, geen rekening gehouden.

De krant beroept zich op interne documenten en gesprekken met betrokkenen. Zij beweren dat het ministerie ruim een jaar voor de uitspraak al een analyse onder ogen kreeg, waarin de consequenties van een negatief vonnis van het Europees Hof over het Nederlandse beleid werden uitgelicht. Destijds werd er al geschreven over het “intrekken van al afgegeven (bouw-)vergunningen”.

Minister Carola Schouten (Landbouw) kreeg de studie niet te zien, maar hoorde er later over toen andere werkgroepen aan de slag gingen met “scenariovorming”, schrijft de krant.

Waarom zorgt stikstof voor zo veel problemen in Nederland?

‘Negatief vonnis van Europees Hof als ‘rooskleurig’ geïnterpreteerd’

Het Europese Hof van Justitie concludeerde uiteindelijk in november 2018 dat het PAS niet handelt volgens de Europese richtlijnen om de natuur te beschermen. Deze uitspraak werd door politici als “rooskleurig” geïnterpreteerd en bewindslieden besloten dat vergunningverlening door kon gaan.

Verzet op de uitspraak werd terzijde geschoven. Zo zouden de provincies Overijssel en Brabant kritisch zijn geweest op het Europese vonnis. Het laatstgenoemde provinciehuis zou zelfs pas zijn overtuigd nadat het ministerie een landsadvocaat inschakelde om het stelsel te verdedigen.

Een voorstel van ambtenaren om richting het vonnis van de Raad van State alleen nog vergunningen te verlenen met de boodschap dat deze weer ingetrokken kunnen worden bij een negatieve uitspraak, kreeg nul op het rekest. Op basis van bronnen meldt de Volkskrant dat het ministerie eerst het vonnis wilde afwachten.

Vijf maanden na de uitspraak is het nog steeds niet duidelijk hoe de vergunningsverlening moet worden hersteld. Minister Schouten ontkent maandagochtend in een brief aan de Tweede Kamer dat er onvoldoende aandacht is geweest voor de juridische risico’s van het stikstofbeleid.

Zie ook: Acht vragen (en antwoorden) over het stikstofprobleem

Lees meer over: Politiek  Carola Schouten  Binnenland  Stikstofuitspraak

Twijfel in Kamer over stikstofcijfers RIVM

NOS 09.10.2019 De twijfels die boeren hebben bij de meetmethode die rijksgezondheidsinstituut RIVM gebruikt om de stikstofneerslag bij te houden, worden gedeeld door een deel van de Tweede Kamer.

Kamerlid Geurts van regeringspartij CDA vindt dat het RIVM transparanter moet zijn over het gebruikte rekenmodel en dat het kabinet de methode tegen het licht moet houden.

Black box

De RIVM-cijfers vormen de basis voor de stikstofplannen die het kabinet vorige week presenteerde. “Maar als partijen aan het RIVM vragen om te laten zien hoe dat model is opgebouwd en nul op het rekest krijgen, vind ik dat vreemd”, zegt Geurts tegen het AD. Hij twijfelt daarom aan de juistheid van de RIVM-cijfers.

In ochtendprogramma Goedemorgen Nederland lichtte hij zijn twijfels verder toe. “Dit model is zo bepalend voor wat er gaat gebeuren in Nederland”, zei de politicus. “Daarom mag er echt geen enkele twijfel zijn. En nu is het een beetje een black box. Het is niet duidelijk wat er precies ingaat en wat er vervolgens uitkomt.”

Kamerlid Lodders van coalitiepartner VVD zegt niet te begrijpen dat het RIVM de rekenmethode niet openbaart. “Een rekenmodel dat dergelijke grote gevolgen voor boeren heeft moet transparant zijn. Nu worden boeren gestraft met de uitkomsten van een rekenmodel waarvan niemand weet waarop de cijfers gebaseerd zijn. ”

SGP-Kamerlid Stoffer vindt dat de overheid met twee maten meet. Volgens hem worden boeren en bouwers zwaarder aangeslagen dan automobilisten en is dat onacceptabel.

Transparantie

Het RIVM laat in een reactie weten dat de kritiek op de methode oud nieuws is voor het instituut. “Een jaar geleden kregen we al geluiden dat we niet transparant zouden zijn. Maar alle data zijn in te zien. Het staat alleen niet allemaal online, omdat het een computersysteem is en dus te groot is om online te publiceren. Daarom nodigen we onderzoekers uit om op ons kantoor alles in te zien.”

Het RIVM benadrukt verder dat de rekenmethode “robuust en wetenschappelijk verantwoord” is. “Dat zeggen ook internationale onderzoekers”, aldus een woordvoerder. “Dat er nu een club is die het niet eens is met de uitkomsten doet niets af aan het onderzoek. Wij maken geen beleid. Wij meten alleen.”

Het ministerie van Landbouw juicht toe dat het RIVM bereid is inzage in de cijfers te bieden. “Want dit soort discussies beginnen bij transparantie”, zegt een woordvoerder.

Stikstofonderzoeker Jan Willem Erisman, die directeur is van landbouwadviesbureau Louis Bolk Instituut, bevestigt dat het RIVM-model niet geheim is. Volgens hem zijn de modellen wetenschappelijk gepubliceerd. “Maar ze zouden er goed aan doen het transparanter te maken. Ik denk dat ze niets te verbergen hebben, maar toch wekt het achterdocht als je dingen niet nadrukkelijk openbaar maakt”, aldus Erisman in het NOS Radio 1 Journaal.

In deze video legt NOS op 3 uit waarom Nederland in de ban is van stikstof:

Stikstof

Uit de RIVM-data blijkt dat de landbouw verantwoordelijk is voor 46 procent van de stikstofneerslag in Nederland. Een woordvoerder van de boerenactiegroep Farmers Defence Force laat op NPO Radio 1 weten sceptisch te staan tegenover dat percentage.

“Ze gebruiken een zeer duistere berekeningsmethode. We weten bijvoorbeeld van twee meetpunten dat er niets van klopt. Het een staat boven een rioolput en het ander staat naast een intensief bedrijf. Het RIVM is niet onafhankelijk en niet transparant.”

‘Grote beeld klopt’

Stikstofwetenschapper Erisman zegt dat de boeren met de kritiek op die twee meetpunten een punt hebben. Als oud-medewerker van het RIVM was hij nog betrokken bij het plaatsen van de meetpunten.

“Dat hebben we destijds goed uitgezocht, zodat de cijfers zo representatief mogelijk zouden zijn. Maar na verloop van tijd zijn de activiteiten rond die meetpunten gegroeid. Ik denk dat iedere keer gecontroleerd had moeten worden of die meetpunten nog wel representatief zijn.”

Wel benadrukt Erisman dat de cijfers van het RIVM over stikstofneerslag in natuurgebieden, die de basis vormen voor de recente stikstofmaatregelen van het kabinet, representatief zijn. “Die metingen worden verricht in 86 natuurgebieden en leveren een maandelijks gemiddelde. Het is daarom de vraag of die twee omstreden punten de modellen sterk beïnvloeden.”

Als hoogleraar aan de Vrije Universiteit vergeleek hij de afgelopen jaren de stikstofcijfers van het RIVM geregeld met andere cijfers, bijvoorbeeld verkregen via satellietwaarnemingen. “En dan zie je dat het grote beeld klopt. Dus dat de hotspots in landbouwgebieden liggen.”

Bekijk ook;

’Investeringen moeten klimaatschade voorkomen’

Telegraaf 10.09.2019 Er zijn forse investeringen nodig om landen tegen de gevolgen van klimaatverandering te beschermen. In 2030 kunnen meer dan 100 miljoen mensen onder de armoedegrens terechtkomen, stelt een rapport van de Global Commission on Adaptation, een internationale klimaatcommissie waarvan minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat de initiatiefnemer is.

Volgens de commissie moet er wereldwijd in de periode tussen 2020 en 2030 op vijf terreinen 1600 miljard euro geïnvesteerd worden. Die investeringen kunnen een rendement van ruim 6000 miljard euro genereren. Het gaat om vroege signaleringssystemen, klimaatbestendige infrastructuur, het verbeteren van landbouw in droge gebieden, de bescherming van mangroves en investeringen om waterbronnen duurzaam te maken.

Nederland verzorgt in 2020 een wereldtop waarop een actieplan tegen klimaatverandering wordt gepresenteerd.

Het Wereld Natuur Fonds juicht toe dat de Global Commission on Adaptation (GCA) de natuur als eerste verdedigingslinie noemt in de strijd tegen klimaatverandering. „Nederland kan met zijn kennis van watermanagement gidsland worden in het ontwikkelen van natuurlijke oplossingen”, aldus de organisatie.

’Het is aan de minister’

„Natuur biedt oplossingen tegen de stijgende zeespiegel, overstromingen en voor perioden van droogte en hittegolven. Het is dan ook aan minister Van Nieuwenhuizen om die koers ook in Nederland in te zetten. Niet nog hogere dijken en damwanden, maar natuurlijke maatregelen als kwelders tegen hoogwater en de ruimte geven aan rivieren. En geen kunstmatige spaarbekkens, maar veenweidegebieden en bossen die water vasthouden voor tijden van droogte. Met nieuwe natuur en bos maken we het landschap mooier en leggen we ook nog eens CO2 vast.”

Bekijk meer van; ministerie van infrastructuur en milieu klimaat

‘Investeringen nodig om forse klimaatschade te voorkomen’

NOS 10.09.2019 Er moet snel meer geld geïnvesteerd worden in het beschermen van landen tegen extreem weer, als gevolg van klimaatverandering. Anders lopen de kosten vanaf nu snel op en kunnen in 2030 meer dan honderd miljoen mensen onder de armoedegrens terechtkomen. Dat is de conclusie van een rapport van de Global Commission on Adaptation, een wereldwijde organisatie die sinds vorig jaar in Nederland is gevestigd.

In het rapport staat dat er wereldwijd steeds meer slachtoffers vallen als gevolg van extreem weer, zoals hitte, droogte en wateroverlast. Daarnaast is de jaarlijkse schade door overstromingen 66 miljard euro. Daarom is het belangrijk, volgens de commissie, dat er meer geïnvesteerd wordt in een omgeving en infrastructuur die beter voorbereid zijn op weersextremen.

Elke euro die wordt geïnvesteerd in bijvoorbeeld dijkversterking leidt tot een besparing van tussen de 2 en 10 euro, omdat er minder schade ontstaat door overstromingen. Wereldwijd moet er volgens de commissie tot 2030 ruim 1600 miljard euro (1,6 biljoen) geïnvesteerd worden in ‘klimaatrobuustheid’. Dat levert naar schatting 6,3 biljoen euro aan besparingen op.

Rampen voorkomen

“De belangrijkste conclusie van dit rapport is dat je ziet dat er wereldwijd ontzettend veel geïnvesteerd moet worden, om grotere rampen met nog veel hogere kosten te voorkomen”, zegt minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat. Van Nieuwenhuizen is de initiatiefnemer van de Global Commission, de internationale commissie voor ‘adaptatie’, oftewel aanpassing aan het veranderende klimaat.

In de commissie zitten onder anderen Ban Ki-moon, oud-secretaris-generaal van de VN, Bill Gates en Kristalina Georgieva van de Wereldbank. Het is belangrijk, zegt Van Nieuwenhuizen, dat landen niet alleen hun uitstoot van broeikasgassen aanpakken, maar zich ook beter voorbereiden op de veranderingen die sowieso zullen optreden.

“Het is niet of-of, maar en-en. Want de extreme buien die waren voorspeld voor 2050 vallen nu al. Dus we hebben nu al overlast van water en droogte die we moeten aanpakken, en dat geldt voor de hele wereld”, aldus Van Nieuwenhuizen. Niet alleen kunnen andere landen veel van Nederland leren, als het gaat om waterbeheersing, ook ons land kan nog wel wat tips gebruiken.

“Wij moeten juist van andere landen leren om met droogte om te gaan, om water vast te houden. We hebben opnieuw een droge zomer gehad. Je moet daarom zorgen dat de infrastructuur robuust genoeg is. Niet alleen om overstromingen te kunnen weerstaan, maar ook droogte. We hebben wel eens meegemaakt dat een brug niet meer goed open en dicht kon, omdat onderdelen vanwege de hitte uitzetten. Dus wij kunnen ook van andere landen leren.”

Klimaattop in Amsterdam

Ook is vandaag bekend geworden dat er volgend jaar in Amsterdam een wereldwijde klimaattop wordt gehouden. “Op 22 oktober 2020 halen we zo’n 500 tot duizend wereldleiders en deskundigen uit de hele wereld bij elkaar en dan willen we praktische voorbeelden laten zien.”

“We gaan allerlei projecten wereldwijd inventariseren hoe je je kunt aanpassen aan het klimaat en wat daarvoor nodig is. En die kennis en kunde willen we beschikbaar maken voor de hele wereld.”

De tweede helft van Rutte III: ‘Stikstof mogelijke splijtzwam’

NOS 01.09.2019 Een nieuw politiek seizoen gaat komende week van start: dinsdag komt officieel een einde aan het zomerreces. Het derde kabinet van premier Rutte zit dan bijna twee jaar op het pluche en is daarmee op de helft van de reguliere zittingsduur. Wat kunnen we verwachten van de tweede helft?

Een hoop werk in uitvoering, zoveel is wel duidelijk. Na twee jaar onderhandelen over hete hangijzers als het klimaat en de pensioenen is het tijd voor actie. Of, zoals premier Rutte de uitwerking van het klimaat- en pensioenakkoord omschrijft: “Dat wordt een bak werk.”

Uitwerken, wat betekent dat eigenlijk?

De akkoorden over klimaat en pensioen worden de komende periode uitgewerkt. Dus van wat er moet gebeuren (hier te lezen qua klimaat en pensioen), naar hoe dat moet gebeuren. Dat betekent vooral dat ambtenaren op ministeries de plannen in wetsteksten gaan omzetten. Uiteindelijk leidt dat tot concrete regels waar burgers, gemeenten en instellingen zich aan moeten houden.

Dat het een jaar van uitvoering wordt, betekent niet dat de oppositie met de handen over elkaar hoeft te gaan zitten wachten, legt politiek verslaggever Ron Fresen uit. “Uitvoering betekent ook dat er wetgeving moet worden gemaakt en daar wordt dan weer over gedebatteerd in de Tweede en Eerste Kamer.”

Het kabinet streeft voor de klimaat- en pensioenplannen naar een zo groot mogelijk draagvlak, ook omdat de coalitie geen meerderheid heeft in de Senaat. Fresen: “Dus er komen nog genoeg kansen voor oppositiepartijen om accenten aan te brengen binnen de plannen.”

Splijtzwam?

Maar niet alleen aan het uitvoeren van de maatregelen uit die twee akkoorden zal het kabinet een zware kluif hebben. Er is nog een ander onderwerp waar Rutte III mee aan de slag moet: stikstof. En dat kan nog een splijtzwam worden in de coalitie.

Even terug naar vóór het zomerreces. Toen oordeelde de Raad van State dat de overheid meer moet doen om de stikstofuitstoot in kwetsbare natuurgebieden terug te dringen. Daardoor zijn allerlei bouw- en infrastructuurprojecten op losse schroeven komen te staan, waaronder Lelystad Airport. Het vliegveld zou vanaf april 2020 vakantievluchten van Schiphol overnemen, maar dat gaat voorlopig niet door.

“Als Lelystad Airport op de lange baan wordt geschoven, lachen D66 en CU in hun vuistje”, aldus Politiek verslaggever Ron Fresen.

“De problemen die voortvloeien uit de stikstofuitspraak zijn niet zomaar op te lossen”, zegt Fresen. “Ze leiden tot grote politieke vraagstukken, zoals: moet Lelystad Airport überhaupt wel open? En zijn er niet ingrijpender maatregelen nodig om de veestapel in te krimpen? Het kabinet zoekt nu vooral technisch-juridische oplossingen voor het stikstofprobleem, maar de vraag is of die voldoende zijn.”

Als bijvoorbeeld Lelystad Airport op de lange baan wordt geschoven, kan dat wrijving opleveren binnen de coalitie, verwacht Fresen. “Zal de VVD nieuw uitstel accepteren? Als dat gebeurt, lachen D66 en de ChristenUnie in hun vuistje. Die willen sowieso van dat vliegveld af.”

Buddy’s

Toch is het vertrouwen binnen de coalitiepartijen best groot, zegt Fresen. “Ze hebben het gevoel dat wat ze doen eindelijk betekenis krijgt. Tegelijkertijd denkt het kabinet: moeten we nu het goed gaat niet ook wat nieuwe plannen maken, in plaats van alleen uitvoerend werk doen?”

Daarom werkt de coalitie sinds afgelopen voorjaar met een soort buddysysteem, waarin politici met uiteenlopende denkbeelden met elkaar brainstormen over nieuwe initiatieven en ambities. Fresen: “Rob Jetten van D66 praat bijvoorbeeld met VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff over migratie en integratie. En ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zit met Dijkhoff om tafel over medisch-ethische kwesties. Als ze met nieuwe ideeën komen, kan het kabinet er nog mee aan de slag.”

Prinsjesdag

In de aanloop naar Prinsjesdag op 17 september, waar de regering de plannen voor komend jaar bekendmaakt, praat het kabinet in zogeheten begrotingsraden over de verdeling van het geld. De afgelopen weken kwamen er al een paar maatregelen naar buiten. Zo wil het kabinet de zelfstandigenaftrek verlagen en de woningmarkt beter bereikbaar maken voor starters.

Dan nog iets wat minder met de politieke inhoud te maken heeft, maar waarvan we wel spektakel kunnen verwachten, aldus Fresen: de strijd om het leiderschap binnen CDA en D66. Pieter Heerma van het CDA volgde eerder dit jaar Sybrand Buma op als fractievoorzitter. Een paar maanden daarvoor had D66’er Rob Jetten het fractievoorzittersstokje van Alexander Pechtold overgenomen.

Maar beide heren zijn geen partijleider. Van Heerma is duidelijk dat hij dat niet ambieert, Jetten neemt er later een besluit over. Een partijleider heb je eigenlijk ook pas nodig als er verkiezingen aankomen, zoals het er nu naar uitziet is dat in 2021.

“Maar vaak zijn er meerdere kandidaten”, zegt Fresen. “En die krijgen mogelijk komend politiek seizoen al profileringsdrang, bijvoorbeeld door de scherpte van het debat op te zoeken. Daarmee willen ze laten zien wat voor politicus ze zijn. Dat kan dus nog leuk worden.”

Pieter Heerma in gesprek met Rob Jetten ANP

Ook de SP is interessant om goed te volgen het komende politieke jaar, verwacht de verslaggever. Na vier verkiezingsnederlagen worstelt de partij met de koers. “En het is niet zo dat ze nu opkrabbelen in de peilingen”, stelt Fresen. “Dus die partij moet in aanloop naar 2021 nog goed nadenken.”

En aan de andere kant van het spectrum kan het ook een spannend jaar worden, met name wat betreft ontwikkelingen bij Forum voor Democratie. “De vraag is daar of partijleider Baudet door de interne ruzies en conflicten over het hoogtepunt heen is of dat de partij zich weer kan herstellen.”

Bekijk ook;

Premier Rutte ontvangt Angela Merkel op het Catshuis ANP

Nederland en Duitsland: nauwer samenwerken bij klimaatmaatregelen

NOS 22.08.2019 Nederland en Duitsland willen intensiever gaan samenwerken bij de aanpak van de klimaatverandering en de energietransitie. Dat hebben premier Rutte en bondskanselier Merkel afgesproken tijdens een werklunch in het Catshuis in Den Haag.

Nederland presenteerde in juni het klimaatakkoord na maandenlang overleg met de ‘polder’. Het Duitse kabinet wil binnenkort met een concreet plan komen om de uitstoot van CO2 in het land te reduceren.

Goed om ervaringen uit te wisselen

Rutte en Merkel zeiden dat er wel verschillen zijn tussen de twee landen, maar dat het goed is om van elkaar te leren. Ze vonden het beiden een geslaagde bijeenkomst.

Beide landen hebben veel aan elkaars ervaringen. Het is de bedoeling dat er vaker dit soort uitwisselingen komen:

Video afspelen

Rutte en Merkel eensgezind over klimaatplannen

Een van de verschillen is dat in Duitsland nog veel mensen op olie stoken; die worden gestimuleerd op gas over te schakelen; in Nederland is de ontwikkeling juist om het gebruik van gas in het huishouden te ontmoedigen.

Rutte zei wel dat Duitsland meer ervaring heeft met hoe je omgaat met alternatieve energiebronnen, terwijl Nederland juist voorop loopt op het terrein van vervoer. “Als we grensoverschrijdend samenwerken, heeft dat concurrentievoordelen”, zei de premier.

Burgers meenemen

Merkel voegde eraan toe dat Nederland het goede voorbeeld heeft gegeven in de manier waarop de burgers worden betrokken bij allerlei maatregelen. Ze wees daarbij op de vele discussies aan de ‘klimaattafels’ voordat het klimaatakkoord werd gepresenteerd.

De bondskanselier zei verder dat de twee het erover eens zijn dat je niet zozeer over ge- en verboden moet praten, maar over innovatie en over hoe je de bevolking kunt beïnvloeden om zelf bepaalde maatregelen te nemen.

De regeringsleiders benadrukten dat Nederland en Duitsland niet alleen met elkaar, maar ook met andere landen moeten samenwerken. Merkel had een delegatie van drie ministers bij zich die met het milieubeleid te maken hebben.

Aan Nederlandse zijde van de tafel zaten, naast Rutte, de ministers Hoekstra (Financiën) en Wiebes (Klimaat), Ollongren (Binnenlandse Zaken) en staatssecretaris Van Veldhoven (Milieu). ANP

Bekijk ook;

‘Geslaagd’ klimaatoverleg met Duitsland

MSN 22.08.2019 Nederland en Duitsland hebben samen de basis gelegd voor een langdurige en nauwe samenwerking op klimaatgebied. Dat heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel gezegd na een ontmoeting met onder anderen premier Mark Rutte op het Catshuis in Den Haag.

Rutte zelf sprak van een “ontzettend geslaagde bijeenkomst”, waarin de landen veel ervaringen hebben uitgewisseld. Samenwerking is volgens hem belangrijk, niet alleen om de klimaatdoelen te halen, maar ook om de economie te versterken en concurrerend te houden.

Waar Nederland al in juni definitieve voorstellen ontvouwde voor terugdringing van de CO2-uitstoot in de komende decennia, komt Duitsland pas later dit jaar met een soortgelijk plan van aanpak.

Energietransitie

Merkel kan naar eigen zeggen leren van Nederland, bijvoorbeeld over het creëren van draagvlak voor de energietransitie. Hoe de Duitse klimaataanpak er ook uit gaat zien, het “meenemen van de samenleving en alle betrokkenen” blijft voor de bondskanselier van groot belang.

Aan de andere kant hebben de Duitsers meer ervaring met de overstap van kolen en kernenergie naar stroom uit hernieuwbare bronnen.

Rutte in zijn nopjes na overleg met Merkel

Telegraaf 22.08.2019 Rustig aan, dan breekt het lijntje niet. Dat was de boodschap van premier Rutte en bondskanselier Merkel na afloop van het Duits-Nederlandse kabinetsoverleg in het Catshuis over klimaatbeleid in beide landen. „Het gaat niet om verboden en geboden”, zei Merkel, die Rutte prees voor het klimaatakkoord, waarbij inspraak van belangengroepen was georganiseerd in de zogeheten klimaattafels.

Beide landen sluiten kolencentrales om CO2-uitstoot, afgesproken in Parijs, te beperken. Duitsland wil dit najaar knopen doorhakken over een nationale klimaataanpak. Draagvlak is cruciaal, zo leerde Merkel van de Nederlandse totstandkoming van het klimaatakkoord.

Nederland heeft volgens Merkel goed gekeken hoe het met zo laag mogelijke lasten een zo groot mogelijk effect kan sorteren. Ook is Nederland al verder dan Duitsland met de infrastructuur voor elektrische auto’s. De Duitse auto-industrie loopt daarbij nog wat achter, erkende de bondskanselier. Dat Nederland bij vervoer inzet op innovatie, zoals de waterstofauto, is volgens Merkel ook het navolgen waard.

Want dat was het doel van de bijeenkomst, waaraan van Nederlandse zijde ook ministers Hoekstra (Financiën), Ollongren (Binnenlandse Zaken), Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) en staatssecretaris Van Veldhoven (Infrastructuur) aan deelnamen. Nederland en Duitsland onderkenden de noodzaak om klimaatplannen af te stemmen om ervoor te waken industrie de grens over te jagen.

Aardbevingen

Rutte en Merkel kregen de vraag of het niet raar was dat Duitsland inzet op gas als energiebron terwijl Nederland burgers en industrie juist aanspoort om van gas op elektra over te stappen. Merkel vond dat niet gek, daar in Duitsland nog veel olie en kolen worden verstookt.

Dan is de overstap naar (geïmporteerd) gas winst. Nederland heeft met de Groningse aardbevingen een noodzaak om de gaskraan dicht te draaien. Rutte erkende: „Ook voor Nederland geldt dat gas en olie nog heel lang transitiebrandstoffen blijven.”

Concrete, gezamenlijke maatregelen heeft het Duits-Nederlandse overleg vooralsnog niet opgeleverd. Rutte was hoe dan ook in z’n nopjes. „Dit was een ontzettend geslaagde bijeenkomst.”

Bekijk meer van; klimaatakkoord klimaat angela merkel mark rutte

Minister-president Mark Rutte en bondskanselier Angela Merkel tijdens een eerder bezoek aan Den Haag vorig jaar. © ANP

Merkel komt klimaatsnuffelen in Den Haag

AD 21.08.2019 Het kabinet wil verder gaan dan het Klimaatakkoord van Parijs en sneller overstappen op alternatieve energie. Maar alleen als de Duitsers meedoen, anders zijn we ‘gekke Henkie’.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel bezoekt donderdag premier Mark Rutte om te overleggen over de aanpak van klimaatverandering. Samen met een aantal vakministers uit beide landen bekijken ze tijdens een lunch op het Catshuis of Berlijn en Den Haag elkaar kunnen helpen bij de overstap naar andere vormen van energie.

Rutte zei vorige week hoge verwachtingen te hebben van het bezoek. Zo hoopt hij afspraken te kunnen maken met Merkel over een CO2-belasting voor bedrijven. In het klimaatakkoord is afgesproken dat die er komt voor vervuilende bedrijven. Maar hoe hoog die precies per bedrijf uitpakt, moet nog worden vastgesteld.

,,Misschien kunnen we met de Duitsers optrekken’’, aldus Rutte. ,,We moeten voorkomen dat industrieën wegtrekken naar andere landen.’’ Als een fabriek in ons buurland veel goedkoper uit is, is de kans groot dat die zal verhuizen. Dan blijft er evenveel CO2 worden uitgestoten, maar verliest Nederland wel banen en belastinginkomsten.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Klimaatakkoord

We kunnen het nodige leren van de Duitsers, aldus André Faaij, hoogleraar energiesystemen.

Volgens Rutte zijn de Duitsers geïnteresseerd in ons klimaatakkoord, waarbij afspraken met allerlei maatschappelijke organisaties zijn gemaakt. Onder andere over hoe we de komende dertig jaar onze huizen op een andere manier dan op gas verwarmen.

,,Maar wij kunnen ook het nodige leren van de Duitsers’’, zegt André Faaij, wetenschappelijk directeur van ECN/TNO en hoogleraar energiesystemen aan de Rijksuniversiteit Groningen. ,,Duitsland is een koploper in het opwekken van duurzame stroom. Zij hebben enorme investeringen gedaan in de bouw van windmolenparken en zonnepanelen. Daardoor is bijvoorbeeld de techniek om windturbines te bouwen veel goedkoper geworden. Daar profiteren wij nu van.’’

Al sinds 1990 investeren onze oosterburen enorme bedragen in alternatieve energiebronnen. Tegelijk worden kerncentrales stuk voor stuk gesloten. Maar door het klimaatakkoord van Parijs, waarbij ook Duitsland afsprak de CO2-uitstoot fors te verminderen, moet er meer gebeuren. Door het sluiten van de kerncentrales, is het land afhankelijker geworden van kolencentrales. Maar die moeten dicht om te voldoen aan de afspraken van Parijs.

Faaij: ,,Zij lopen voorop met het opwekken van duurzame stroom. Wij hebben meer kennis en ervaring met alternatieve warmtebronnen voor onze huizen, zoals warmwaterpompen en geothermie. Iets waar de Duitsers in geïnteresseerd zijn.

Parijs

Rutte zou het liefst nog een schepje bovenop de Parijse afspraken doen. Daarin staat dat landen in 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 49 procent moeten hebben verminderd ten opzichte van 1990. Nederland en Frankrijk zouden het liefst verder gaan en uitkomen op 55 procent.

Rutte vorige week: ,,Als Duitsland en Nederland samen kunnen optrekken hebben we naast de Fransen nog een andere bondgenoot erbij om ervoor te zorgen dat ook de rest van Europa ambitieus blijft en dat is aantrekkelijk.’’ Want zonder de steun van de Duitsers wordt het een lastig verhaal. ,,Als Nederland ambitieuzer is dan de rest van Europa, dan ben je de gekke Henkie.’’

Volgens Faaij heeft samenwerking alleen maar voordelen. Als iedereen zelf het wiel gaat uitvinden, is dat alleen maar duurder, betoogt hij. Zo kunnen we samen met onze grote buurman infrastructuur aanleggen, zoals windmolenparken en leidingen voor CO2 en waterstof.

Bovendien vullen Duitsland en Nederland elkaar goed aan. ,,Wij zijn bijvoorbeeld goed in duurzame chemie. Bedrijven in Delfzijl en in de Rotterdamse haven experimenteren met nieuwe technieken op basis van biomassa.

Zij zijn weer goed in het groener maken van de staalindustrie met waterstof en verdere ontwikkelingen van elektrische voertuigen. Als we met elkaar delen wat wel werkt en wat niet, maken we veel meer vaart met de energietransitie en houden we de kosten in de hand.’’

Rutte ontvangt Merkel voor klimaatoverleg

Telegraaf 22.08.2019 Premier Mark Rutte ontvangt donderdag de Duitse bondskanselier Angela Merkel en drie van haar ministers in het Catshuis voor een overleg over de aanpak van klimaatverandering.

Naast Rutte en Merkel zijn van beide landen de bewindspersonen aanwezig die beleid maken op het gebied van het klimaat. Zo treft minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) zijn collega Peter Altmaier. Verder zijn de ministers Olaf Scholz (Financiën) en Svenja Schulze van Milieu, beiden lid van het ’klimaatkabinet’ van Merkel, aanwezig bij het kabinetsoverleg.

Nederland presenteerde in juni het klimaatakkoord na maandenlang polderen. Het Duitse kabinet wil voor het einde van het jaar met een concreet plan komen om de uitstoot van CO2 in het land te reduceren.

Volgens het kabinet wordt er door buurlanden met veel interesse gekeken naar de Nederlandse klimaataanpak. Wiebes zal de Duitse delegatie dan ook uitleg geven over het akkoord en „hoe wij dat doen met die tafels en vertegenwoordigers.”

Het kabinet vindt het belangrijk dat Nederland als klein land samenwerkt met andere landen als het om klimaataanpak gaat. Duitsland en Nederland zijn daarnaast „op veel terreinen echt van elkaar afhankelijk”, aldus Wiebes. „Een heel groot deel van de Duitse industrie is bijvoorbeeld aangewezen op de Rotterdamse haven.”

Bekijk meer van; angela merkel mark rutte

Klimaatbestendig bos moet stervende bomen redden

NOS 12.08.2019 Honderdduizenden bomen in Nederland hebben de droogte van 2018 niet overleefd. Deskundigen maken zich zorgen, want door het veranderende klimaat is er een kans dat periodes droogte vaker voorkomen en bomen zijn juist essentieel in het tegengaan van klimaatverandering.

In het bos van Beekbergen waren de droge zomermaanden van vorig jaar voor 25 bomen funest. “Een of twee droge zomers kan een boom nog wel aan, dat hoeft niet noodlottig te zijn. Maar meerdere droge zomers kan funest zijn”, legt Bas Lerink van de Wageningen Universiteit uit. De bomen groeien namelijk aanzienlijk minder in die periodes. “En als een boom niet kan groeien, gaat hij dood.”

2 millimeter groei

De Wageningen Universiteit doet onderzoek hiernaar. Ze meten met dendrometers de groei van bomen. Honderd van zulke apparaten hangen aan verschillende bomen door heel Nederland. Overal zien ze een vergelijkbaar groeipatroon. “Een boom groeit gemiddeld 15 millimeter. Afgelopen jaar was dat 2 millimeter”, zegt Lerink.

Als bomen groeien, absorberen ze CO2. In de lucht is CO2 verantwoordelijk voor klimaatopwarming, dus die groei moet weer omhoog. In het bos in Beekbergen is een experiment gaande om de natuur een handje te helpen. Daar zijn verschillende boomsoorten bij elkaar geplant om het bos weerbaarder te maken.

Ook zijn er boomsoorten geplant die passen bij het veranderende klimaat, laat Harrie Hekhuis van Staatsbosbeheer in deze video zien:

Video afspelen

‘Een gemengd bos is de toekomst’

Klimaatverbond: airco’s frustreren doelstellingen Klimaatakkoord

NOS 30.07.2019 In het Klimaatakkoord moet meer rekening worden gehouden met koeling. Dat stelt Jan Engels van het Klimaatverbond Nederland. “Nu gaat het vooral over het verwarmen van onze huizen, maar we zijn er nog niet op ingesteld dat het tegenwoordig zo lang warm is dat we ook moeten gaan koelen.”

“Als je aan de ene kant zorgt voor verwarming en daarnaast ook koeling nodig hebt, is er sprake van een dubbele energievraag”, zegt Engels. “De schoonste energie is nog altijd de energie die we niet gebruiken.”

Het Klimaatverbond Nederland is een samenwerking van meer dan 150 gemeenten, provincies en waterschappen. Samen met partners als natuurorganisaties, energiemaatschappijen en universiteiten werkt het Klimaatverbond aan de energietransitie van fossiel naar 100 procent nieuwe energie.Met de stijgende temperaturen neemt ook de vraag naar de verkoelende apparaten toe. “Als we het KNMI moeten geloven komen hete periodes straks veel vaker, langer en extremer voor”, zegt Engels. “De factor hitte zal dus een steeds grotere rol spelen. Elke besparing is hard nodig en als we deze factor over het hoofd zien, maken we het onszelf nodeloos moeilijk.”

Airco-installatiebedrijven hebben het, zeker met de hitte van vorige week, steeds drukker. Jordy van de Griendt van Klimax Installatiebedrijven merkt dat ook. Maar er is een groot verschil tussen de ene installatie of de andere, zei hij in het NOS Radio 1 Journaal.

“Airco’s kosten altijd elektriciteit, maar de meeste installaties hebben een A-energielabel of zelfs een AAA+ label”, zegt Van de Griendt. “Alleen geldt dat niet voor de mobiele airco’s, de airco’s op wieltjes. Die zijn voor tijdelijk en snel een oplossing, maar ze koelen heel inefficiënt, omdat ze een slurf hebben die naar buiten moet om de warme lucht af te voeren. Dus aan de ene kant heb je koelte, maar aan de andere kant blijft die warmte.”

Het wordt steeds warmer en dus worden er wereldwijd meer airco’s verkocht. Maar de koeling kost energie en dus levert dat meer CO2 op, laat Nieuwsuur zien:

Video afspelen

Zorgen over CO2: elke seconde worden wereldwijd tien airco’s verkocht

Volgens Jan Engels van het Klimaatverbond Nederland is dit een groot punt van aandacht. “Het brengen van warmte gebeurt vaak in wijken met sociale huurwoningen die nog slecht zijn geïsoleerd. Doe je niets aan de vraag naar koelte, dan ontstaan er problemen. Mensen met een kleine beurs hebben niet voldoende geld voor de aanschaf van een goed klimaatsysteem. Zij kiezen juist voor de goedkopere varianten.”

Ook dreigt nog een ander probleem als steeds meer mensen kiezen voor een koelingssysteem in huis, waarschuwt Engels. “Grote onbekende is hoe mensen straks met zo’n airco omgaan. Gebruiken ze de installatie alleen op de hetere dagen als het binnen warmer wordt dan 27 of 28 graden? Of gaat-ie ook aan om te voorkomen dat het warmer wordt dan 22 of 23 graden. Dat is een hele grote onbekende gedragscomponent en we weten niet wat dat met de energievraag gaat doen.”

Bekijk ook;

Kamer: Kwetsbare huurders compenseren voor Klimaatakkoord

NU 04.07.2019 Huurders die vanwege het Klimaatakkoord te maken krijgen met hogere lasten zonder dat zij daar iets aan kunnen doen, moeten daarvoor worden gecompenseerd. Alle partijen in de Tweede Kamer stemden donderdag met dat voorstel van de PvdA in.

Niet iedereen kan zijn woning zodanig aanpassen dat het duurzamer wordt, merkte PvdA-leider Lodewijk Asscher woensdagavond op in het debat over het Klimaatakkoord.

Daarom riep hij het kabinet op maatregelen te nemen zodat mogelijk gedupeerden er met de klimaatmaatregelen niet op achteruitgaan. Het gaat om huurders met een huurbaas die niet verduurzaamt, kopers van corporatiewoningen die in slechte staat verkeren en mensen die aangesloten zijn op een warmtenet.

Nu Asscher de steun van de Kamer heeft, moet het kabinet duidelijk maken hoe zij deze mensen gaat helpen.

In de klimaatplannen staat dat er een warmtefonds wordt opgericht waarmee de verduurzaming van woningen gefinancierd kan worden. Dat moet toegankelijk worden voor iedereen en tegen een zo laag mogelijke rente.

PvdA belangrijk voor meerderheid in senaat

Het vorige week gepubliceerde Klimaatakkoord bestaat uit een verzameling van maatregelen, die allemaal apart moeten worden behandeld in het parlement. Aangezien de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft, is de steun van de oppositie nodig.

De PvdA zou de coalitie in de senaat aan een meerderheid kunnen helpen, maar die steun krijgen de partijen niet zomaar, liet Asscher woensdag tijdens het debat al weten. “Ga er niet zomaar van uit dat de PvdA de plannen zal steunen.”

In het Klimaatakkoord is een aantal maatregelen opgenomen voor huurders. Zo gaat het energielabel zwaarder meetellen in het puntensysteem waarmee je de maximale huursom kunt berekenen. Een niet-duurzaam huis, krijgt zo een lagere huurprijs.

Zie ook: Dit zijn de belangrijkste punten uit het Klimaatakkoord

Lees meer over: Klimaatakkoord Politiek lodewijk asscher

Lodewijk Asscher (PvdA) tijdens het debat gisteravond © ANP

Kamer unaniem: Huurders mogen niet dupe zijn van klimaatplannen

AD 04.07.2019 Mensen die geen mogelijkheid hebben hun woning te verduurzamen, bijvoorbeeld huurders met een huisbaas die dat weigert, mogen er niet op achteruitgaan door de energiemaatregelen uit het Klimaatakkoord. Dat vindt de gehele Tweede Kamer.

De Tweede Kamer staat unaniem achter een oproep van die strekking van PvdA-leider Lodewijk Asscher, die hij gisteravond deed tijdens het debat over het Klimaatakkoord.

Het kabinet wil de belasting op gas de komende jaren verhogen, terwijl de heffing op elektriciteit juist omlaaggaat. Dat moet mensen ertoe aansporen hun woning beter te isoleren, te kiezen voor een elektrische kookplaat in plaats van een gasfornuis, en voor bijvoorbeeld een warmtepomp in plaats van een cv-ketel.

Asscher wees erop dat mensen in een huurwoning daarbij sterk afhankelijk zijn van de bereidwilligheid van hun huisbaas. Ook mensen die een slecht geïsoleerde corporatiewoning hebben gekocht, dreigen volgens de PvdA het kind van de rekening te worden, net als mensen die aangesloten zijn op een warmtenet waarvan de tarieven gekoppeld zijn aan de gasprijs.

Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat © ANP

PvdA en GroenLinks eisen aanpassingen Klimaatakkoord

AD 04.07.2019 PvdA en GroenLinks eisen dat het kabinet aanpassingen doet aan het vorige week gepresenteerde Klimaatakkoord. De steun van die oppositiepartijen – in elk geval van de PvdA – is noodzakelijk om klimaatmaatregelen door de Eerste Kamer te loodsen.

Tijdens een debat in de Tweede Kamer maakte PvdA-leider Lodewijk Asscher gisteravond duidelijk dat hij een paar keiharde eisen stelt aan steun voor het Klimaatakkoord. Zo wil hij dat huurders worden gecompenseerd in de energierekening als hun huisbaas geen energiebesparende maatregelen neemt, zoals isolatie van een woning.

De steun van Asscher voor het pakket maatregelen dat er nu ligt, is niet vanzelfsprekend. ,,Ga daar niet van uit’’, waarschuwde hij het kabinet. Net als GroenLinks-leider Jesse Klaver vindt Asscher dat er alsnog een algemene CO2-heffing voor bedrijven zou moeten komen als dit najaar blijkt dat de huidige voorgestelde, beperkte CO2-heffing voor vervuilende bedrijven te weinig oplevert.

Bijtelling

Klaver wilde ook dat de bijtelling voor elektrische auto’s niet al volgend jaar oploopt naar 8 procent. Tot nu toe was bekend dat die bijtelling het komende jaar 4 procent zou bedragen, maar dat wil het kabinet in het Klimaatakkoord dus versneld verhogen. ‘Jojobeleid’, noemde Klaver dat. Staatssecretaris Van Veldhoven (Infrastructuur) meldde dat 10.000 mensen door de maatregel worden geraakt.

Allerlei klimaatmaatregelen uit het akkoord moeten de komende tijd door de Tweede en Eerste Kamer worden aangenomen. In de Tweede Kamer hebben de vier coalitiepartijen wel een meerderheid, maar in de Eerste Kamer niet. Daar is in elk geval de PvdA nodig om een meerderheid achter de plannen te krijgen.

Meedoen

Het kabinet had daarom tijdens het debat warme woorden voor PvdA-leider Asscher. ,,Hij heeft wervend verwoord dat iedereen moet meedoen’’, sprak minister Wiebes van Klimaat. ,,Niet alleen huizenbezitters, ook de huurders.’’ Minister Ollongren (Wonen) benadrukte dat er nu al allerlei maatregelen worden genomen om huurders niet de dupe te laten zijn.

,,Kwetsbare huurders worden beschermd en verhuurders worden gestimuleerd om te verduurzamen’’, zei Ollongren. Uiteindelijk kan een huurder altijd naar de rechter stappen als die het niet eens is met de huurprijs, aldus de minister. Zij wees ook op het nieuw warmtefonds dat er komt, waaruit huiseigenaren geld kunnen lenen om een woning te isoleren of een warmtepomp aan te schaffen. In het najaar komt Ollongren met meer informatie over dat fonds. Voor Asscher waren deze toezeggingen ‘onvoldoende’.

Met het Klimaatakkoord moet worden bereikt dat Nederland in 2030 bijna de helft minder CO2 uitstoot dan in 1990. Daarvoor kwam het kabinet vorige week met een waslijst aan maatregelen, zoals een verhoging van de prijs van gas en een verlaging van die van elektriciteit. Over verschillende maatregelen wordt na het zomerreces verder gedebatteerd.

De minister werkt stuk voor stuk de gestelde vragen door. De Kamer hoort het rustig aan, zonder al te veel interrupties.

Wiebes denkt dat de klimaatplannen zorgen voor een goed vestigingsklimaat voor industrie: qua water, qua wind, qua nautische bereikbaarheid.

Meer dan de helft van lasten komt neer bij de driehonderd grootste bedrijven. ,,Het mkb gaat dus niet meer betalen”, aldus Wiebes.

Wiebes benadrukt dat ‘iedereen mee moet doen’, ook mensen zonder leenruimte, ouderen, etc. Mensen moeten verleid worden, ,,of dat lukt moet later blijken”. Wiebes wil dat jaarlijks evalueren.

Volgens Wiebes was het overleg met 150 organisaties ‘zeer niet de snelste methode’, maar wel een die resultaat heeft opgeleverd.

We gaan weer verder. Minister Eric Wiebes krijgt het woord. ,,Het motto vanaf het begin was haalbaar en betaalbaar.” Hij vindt dat er een evenwichtig pakket ligt. ,,Wat mij betreft Nederland op z’n best.”

Schorsing tot 23.05 uur

Baudet is klaar. Einde van de eerste termijn van de zijde van de Kamer. Zometeen is het woord aan het kabinet om te reageren. Eerst een korte schorsing.

Baudet herhaalt zijn eerdere boodschap: de klimaatmaatregelen kosten gigantisch veel geld, terwijl ze vrijwel niets opleveren.

De laatste spreker in de eerste termijn: Thierry Baudet (FvD). ,,Politiek is keuzes maken”, begint hij. ,,Dit kabinet kiest ervoor om de belastingen niet te verlagen voor hardwerkende Nederlanders. Nee, daar is allemaal geen geld voor.”

Nu Denk-voorman Tunahan Kuzu. Hij vindt dat het akkoord geen verzameling ‘dode letters’ mag zijn, maar daadwerkelijk iets moet doen voor de bescherming van de wereld. Ook moeten de kosten rechtvaardig verdeeld worden, maar daar heeft Kuzu nog flinke zorgen over.

Door met Gerrit Jan Pieter van Otterloo (50Plus). Hij hekelt dat niet duidelijk is wat de gevolgen van de maatregelen zijn. Zijn partij gaat alle maatregelen afzonderlijk beoordelen. Nog geen steun van 50Plus dus.

Klaver interrumpeert. Hij maakt zich zorgen over de houding van de SGP, die volgens hem steeds afstandelijker wordt ten opzichte van de plannen. Stoffer: ,,We denken dat 2030 te krap is om de doelen te halen. Ik wil aan de slag, en niet ons per se houden aan een getal.”

Verder met Chris Stoffer (SGP), die start met een anekdote over het mountainbiketochtje met zijn vrouw vanmorgen. ,,Dat deed me realiseren dat we onze aarde moeten beschermen.” Hij noemt de plannen bewonderenswaardig, maar vreest ook dat het onbetaalbaar is. ,,Ik concludeer dat er nog heel heel heel veel moeten gebeuren.”

Nu Lammert van Raan (PvdD), die partijleider Marianne Thieme – die ziek is – vervangt. Hij hekelt de houding van het kabinet, die hij ‘politieke lafheid en onverantwoord beleid’ verwijt. ,,Compromisme dat zwak en te laat is.” Het kabinet misbruikt volgens hem de burger om niet te hoeven grijpen.

© ANP — Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken

Segers is klaar, door met Pieter Heerma (CDA). ,,Iedereen met kleine kinderen weet dat het moeilijker is om iets op te bouwen dan kapot te maken”, begint hij. ,,We zien dat dit ook geldt in de westerse wereld en politiek.” Hij schaart zich achter het Klimaatakkoord. –>> Laad meer

GroenLinks-leider Klaver en PvdA-leider Asscher op weg naar het debat over de klimaatplannen ANP

PvdA en GroenLinks stellen nog extra eisen voor ja-woord Klimaatakkoord

NOS 03.07.2019 Oppositiepartijen PvdA en GroenLinks willen nog veranderingen aan het definitieve Klimaatakkoord. Voor hun uiteindelijke steun eist de PvdA onder meer compensatie voor huurders die kampen met een hoge energierekening omdat hun huisbaas weigert het huis te isoleren.

“Als je denkt dat wij komen applaudisseren, dan heeft u het mis,” zei PvdA-leider Asscher tijdens het debat over het Klimaatakkoord. “Als er geen concrete oplossingen komen, dan kunt u fluiten naar onze steun.”

GroenLinks wil onder meer dat grote bedrijven meer betalen voor de uitstoot van CO2. Ook moet er een eerlijker verdeling komen tussen burgers en bedrijven, zo zei GroenLinks-leider Klaver tijdens het eerste debat over het vrijdag gepresenteerde Klimaatakkoord, waarover maanden is onderhandeld.

Geen akkoord

In de Tweede Kamer heeft het kabinet-Rutte III de nodige steun van de vier coalitiepartijen. Maar in de Eerste Kamer heeft het kabinet geen meerderheid en daar is dus de instemming nodig van de oppositie, bijvoorbeeld van de PvdA of GroenLinks. Tijdens het debat bleek dat het daar nu nog te vroeg voor is. “Er is nog geen akkoord”, zei GroenLinks-leider Klaver. “Maar ik ben optimistisch.”

De Tweede Kamer hoeft nog geen ja te zeggen tegen de kabinetsplannen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. De komende maanden worden de maatregelen nog verder doorberekend, in detail uitgewerkt en vervolgens in delen besproken.

Tijdens het debat werd duidelijk dat GroenLinks en de PvdA wel willen meepraten, constateert NOS-verslaggever Arjan Noorlander. “Ze zien het best zitten, maar zo’n debat is wel het moment om hun zorgen te uiten.”

Coalitiepartijen D66, ChristenUnie en het CDA lieten hun bereidheid doorschemeren iets te doen met de eisen van de PvdA en GroenLinks. “Dit is geen dichtgetimmerd akkoord. We staan open voor suggesties”, zei D66-leider Jetten.

Een onvoldoende

Steun van oppositiepartijen SP en PVV is niet te verwachten. De SP vindt dat de lage inkomens te hard worden getroffen en dat de industrie niet hard genoeg wordt aangepakt. “Dit voorstel krijgt een onvoldoende”, aldus SP-Kamerlid Beckerman. De PVV gelooft niet in een snelle opwarming van de aarde en vindt het onzin dat het kabinet zoveel geld uittrekt voor CO2-reductie.

Bekijk ook:

PvdA en GroenLinks blijven kritisch over plannen in Klimaatakkoord

NU 03.07.2019 GroenLinks en de PvdA blijven erg kritisch over een aantal belangrijke maatregelen uit het vorige week gepubliceerde Klimaatakkoord. De plannen zijn niet toereikend voor huurders en de grote industrie, lieten de partijleiders woensdagavond weten tijdens het debat over de klimaatplannen.

Om de klimaatplannen door het parlement te loodsen, hebben regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de steun van de oppositie in de Eerste Kamer nodig. De PvdA of GroenLinks kunnen de coalitie aan een meerderheid helpen.

Maar die steun is niet vanzelfsprekend, waarschuwde PvdA-leider Lodewijk Asscher al direct. “Ga er niet zomaar van uit dat de PvdA de plannen zal steunen.”

Een van die plannen is de oprichting van een warmtefonds. Daarmee kunnen huiseigenaren de verduurzaming van hun woning financieren. Een mooi initiatief, vindt Asscher, maar vooral voor woningbezitters. “Er moet een oplossing komen voor de huurders die een hogere energierekening krijgen. Anders kun je fluiten naar die steun”, beet Asscher VVD’er Dilan Yesilgöz toe.

‘Nederlandse burgers betalen mee aan grote industrie’

Jesse Klaver (GroenLinks) vindt vooral dat de zware industrie geen eerlijke bijdrage levert. Er komt een CO2-heffing voor iedere ton die te veel wordt uitgestoten, bovenop de de al bestaande Europese heffing.

Die levert volgens Klaver alleen geen enkele euro op omdat de vrijstelling zo hoog is dat bedrijven het niet hoeven te betalen. Als de heffing wel geld oplevert, wordt dat sowieso teruggesluisd naar de industrie via subsidie om te vergroenen.

Verder betalen deze meest vervuilende bedrijven 550 miljoen euro aan een subsidiepot voor duurzame energie, maar ontvangen zij daar tot 2030 ook 1 miljard euro uit. Klaver: “Nederlandse burgers betalen nog steeds mee aan de grote industrie.”

Yesilgöz zou juist blij zijn als de CO2-heffing niets opbrengt. “Dat zou betekenen dat die bedrijven bezig zijn met verduurzamen”, zei de VVD’er. Bovendien gaat het haar maar om één doel: CO2-reductie.

Doel is helft minder uitstoot in 2030

Yesilgöz kon het niet laten de PvdA en GroenLinks nog even te wijzen op hun eigen plannen om de industrie te belasten via een heffing. In die inmiddels doorgerekende plannen blijkt dat bedrijven naar het buitenland vluchten waardoor de uitstoot daar stijgt. Ook zouden deze plannen duurder voor de burger uitpakken dan de heffing die het kabinet voorstelt.

Meer dan honderd maatschappelijke organisaties en bedrijven hebben twee jaar lang overlegd om tot voorstellen te komen. Uit die voorstellen hebben kabinet en coalitie een selectie gemaakt en zelf aangevuld en aangepast om het klimaatdoel te halen: de helft minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990.

‘VVD is hielenlikker geworden van GroenLinks, alles om aan de macht te blijven’

AD 03.07.2019 ‘Gebakken lucht’, ‘compromisme’ en zelfs een ‘baggerakkoord’. De oppositie is bepaald niet te spreken over het nieuwe Klimaatakkoord dat vorige week door het kabinet werd gepresenteerd. Vanavond debatteert de Tweede Kamer over het akkoord, dat vol staat met maatregelen waarvan het nog maar de vraag is hoe ze zullen uitpakken voor de portemonnee van Nederlanders. Mis niks met ons liveblog.

Met het Klimaatakkoord moet bereikt worden dat Nederland in 2030 bijna de helft minder CO2 uitstoot dan in 1990. Daarvoor komt het kabinet met een waslijst aan maatregelen, zoals een verhoging van de prijs van gas en een verlaging van die van elektriciteit. Ook komen er subsidies en leningen voor warmtepompen en het isoleren van huizen.

‘Eerlijk en haalbaar’, herhaalde minister Eric Wiebes (Klimaat) tijdens de presentatie meermaals, maar daar denkt de oppositie heel anders over. Aan de linkerflank vindt men de lasten oneerlijk verdeeld. ,,Nog steeds krijgt de grote vervuilende industrie bijvoorbeeld subsidie, terwijl veel mensen en het MKB extra moeten gaan betalen’’, aldus SP-leider Lilian Marijnissen eerder. Ook de PvdA, op wier steun het kabinet juist hoopt, vindt het akkoord ‘niet groen en eerlijk genoeg’.

Aan de rechterflank vindt men de maatregelen juist veel te ver gaan. ,,Dit akkoord zal de mensen en bedrijven in Nederland bakken met geld kosten. Het is puur bedrog dat de precieze kosten niet eens zijn doorgerekend!’’, zegt Geert Wilders (PVV), die het een ‘baggerakkoord’ noemt. Wat hem betreft berust het akkoord op ‘ideologische en groene gekte’. Die mening is ook Forum voor Democratie toegedaan. Voorman Thierry Baudet zal dan ook samen met zijn PVV-collega vol de aanval openen op het kabinet.

Oppositie ontevreden over ‘baggerakkoord’ klimaat: ‘oneerlijk en niet groen’

AD 03.07.2019 ‘Gebakken lucht’, ‘compromisme’ en zelfs een ‘baggerakkoord’. De oppositie is bepaald niet te spreken over het nieuwe Klimaatakkoord dat vorige week door het kabinet werd gepresenteerd. Vanavond debatteert de Tweede Kamer over het akkoord, dat vol staat met maatregelen waarvan het nog maar de vraag is hoe ze zullen uitpakken voor de portemonnee van Nederlanders. Mis niks met ons liveblog.

Met het Klimaatakkoord moet bereikt worden dat Nederland in 2030 bijna de helft minder CO2 uitstoot dan in 1990. Daarvoor komt het kabinet met een waslijst aan maatregelen, zoals een verhoging van de prijs van gas en een verlaging van die van elektriciteit. Ook komen er subsidies en leningen voor warmtepompen en het isoleren van huizen.

‘Eerlijk en haalbaar’, herhaalde minister Eric Wiebes (Klimaat) tijdens de presentatie meermaals, maar daar denkt de oppositie heel anders over. Aan de linkerflank vindt men de lasten oneerlijk verdeeld. ,,Nog steeds krijgt de grote vervuilende industrie bijvoorbeeld subsidie, terwijl veel mensen en het MKB extra moeten gaan betalen’’, aldus SP-leider Lilian Marijnissen eerder. Ook de PvdA, op wier steun het kabinet juist hoopt, vindt het akkoord ‘niet groen en eerlijk genoeg’.

Aan de rechterflank vindt men de maatregelen juist veel te ver gaan. ,,Dit akkoord zal de mensen en bedrijven in Nederland bakken met geld kosten. Het is puur bedrog dat de precieze kosten niet eens zijn doorgerekend!’’, zegt Geert Wilders (PVV), die het een ‘baggerakkoord’ noemt. Wat hem betreft berust het akkoord op ‘ideologische en groene gekte’. Die mening is ook Forum voor Democratie toegedaan. Voorman Thierry Baudet zal dan ook samen met zijn PVV-collega vol de aanval openen op het kabinet.

Klimaatplan industrie haalbaar met ‘blauwe waterstof’

NOS 02.07.2019 Onderzoeksinstituut TNO en grote bedrijven in de Nederlandse industrie denken het doel van het Klimaatakkoord vooral te kunnen halen door middel van blauwe waterstof. Een nieuwe grootschalige fabriek op de Maasvlakte kan in een belangrijk deel van de toekomstige behoefte naar waterstof voorzien, blijkt uit onderzoek van TNO in samenwerking met 16 grote bedrijven en organisaties, dat vanmiddag is overhandigd aan minister Wiebes.

Waterstof kan onder voorwaarden fossiele brandstoffen vervangen. In het vorige week gesloten Nationaal Klimaatakkoord heeft waterstof een belangrijke rol gekregen. Niet alleen in de industrie, ook in het vervoer en mogelijk in de toekomst in de gebouwde omgeving worden verschillende toepassingsmogelijkheden voor waterstof gezien.

Bij het plan van TNO gaat het om de raffinaderijen, de chemie en mogelijk ook kolencentrales. De hoop is dat waterstof aardgas en mogelijk ook steenkool kan vervangen. Voor de productie van blauwe waterstof wordt nog wel aardgas gebruikt, maar de CO2 wordt afgevangen en onder de grond opgeslagen. Voor groene waterstof wordt geen gas meer gebruikt, omdat dit gemaakt kan worden met windenergie.

Overgangsperiode

Maar op korte termijn is er niet voldoende groene waterstof beschikbaar, vertelt René Peters van TNO. “Voor die groene variant heb je heel veel groene energie nodig. Die hoeveelheid is er nu nog niet. Voordat je dat niveau bereikt hebt, bijvoorbeeld door de nieuwe windparken op zee, ben je tien jaar verder. Daarom moeten we met blauwe waterstof de komende tien jaar overbruggen.”

Waterstof bestaat in verschillende varianten: grijze, groene en blauwe waterstof;

* Grijze waterstof wordt vooral gemaakt met aardgas. Daarbij wordt water gesplitst in waterstofgas en CO2. De waterstof kan vervoerd worden en op een andere plaats als energiebron worden gebruikt.

* Bij blauwe waterstof is de bron nog steeds wel aardgas, maar wordt de CO2 er uitgehaald en onder de grond opgeslagen.

* Bij groene waterstof is de energiebron geen aardgas, maar bijvoorbeeld windenergie. Bij deze variant komt dus helemaal geen CO2 meer vrij.

TNO heeft samen met de bedrijven verschillende varianten onderzocht, waarbij zo snel mogelijk de CO2-uitstoot fors naar beneden kan. Er is bijvoorbeeld gekeken naar het grootschalig gebruik van biomassa of het elektrificeren van productieprocessen. Maar deze opties zijn allemaal duurder dan de inzet van blauwe waterstof.

Wel betekent het dat er op grote schaal CO2 onder de zeebodem moet worden opgeslagen. De CO2 wordt met buizen geïnjecteerd in lege gasvelden voor de kust, is het plan. Volgens TNO zijn er vlak bij de kust vier à zes lege gasvelden in de Noordzee, die geschikt zijn om de CO2 in op te slaan.

Goedkoper

Waar het tot nu toe vaak gaat over het afvangen van CO2 uit rookgassen in een schoorsteen, is het nu de bedoeling dat de CO2 veel eerder in het proces uit het aardgas wordt gehaald. “Nog voordat je het gas gaat gebruiken, kan de CO2 er al uitgehaald worden”, vertelt Peters. Omdat de dichtheid van CO2 dan veel groter is, is het een goedkopere techniek. “Als je aardgas verhit, wordt het gesplitst in een stroom met vooral CO2 en een stroom waterstof.”

De CO2 is er dan goedkoper uit te halen, dan wanneer je het uit een schoorsteen filtert, zoals bij bijvoorbeeld een kolencentrale. Er zitten volgens Peters dan ook meerdere voordelen aan het plan. Niet alleen is het goedkoper, ook past de waterstof goed bij de huidige productieprocessen in bedrijven. Daarnaast is ook de haven van Rotterdam voorstander, omdat die zich graag wil profileren als klimaatvriendelijke haven.

Klimaatakkoord

In het vorige week gepresenteerde Klimaatakkoord staat ook de ontwikkeling van groene en blauwe waterstof beschreven. Op dit moment is er “helaas” nog onvoldoende groene waterstof beschikbaar, aldus de tekst in het akkoord, en dus wordt gezocht naar mogelijkheden om die versneld te ontwikkelen.

Natuur & Milieu waarschuwt dat investeringen in blauwe waterstof niet ten koste mogen gaan van die in de groene variant. “Je bouwt een fabriek niet voor een paar jaar”, zegt directeur Marjolein Demmers. “Het gevaar is dat er investeringen worden gedaan in de opslag van CO2, die ten koste gaan van de ontwikkeling van echt groene waterstof.”

Natuur & Milieu doet dan ook een oproep dat zo snel mogelijk in kaart wordt gebracht hoe Nederland tot voldoende aanbod van groene waterstof kan komen.

Met het plan voor blauwe waterstof kan 2,2 tot 4,3 megaton CO2 bespaard worden. De totale uitstoot van de Rotterdamse haven is 26 megaton, 17 procent van de uitstoot in Nederland. De investering in de nieuwe fabriek en leidingen bedraagt 2 miljard euro, die deels van de overheid moet komen.

Bekijk ook;

Vervuiler gaat meer betalen door het Klimaatakkoord, maar hoe?

NOS 29.06.2019 Het is misschien wel de opvallendste maatregel uit het Klimaatakkoord: de CO2-heffing voor vervuilende bedrijven. Hoe ziet de uitvoering van de CO2-heffing eruit en waar zitten de pijnpunten?

Helemaal nieuw is een vorm van CO2-belasting niet. Op dit moment betalen Nederlandse bedrijven voor hun uitstoot via het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Dat gaat om zo’n 20 euro per ton uitgestoten broeikasgas. Maar dat is voor de klimaatdoelstellingen niet voldoende. Daarom komt er met de invoer van de CO2-heffing een bedrag bovenop. Dat extra bedrag wordt alleen betaald over elke ton CO2 die boven die Europese ETS-grens wordt uitgestoten.

Met de invoering van de nieuwe, of extra, CO2-heffing moeten bedrijven vanaf 2021 niet alleen meer gaan betalen. Ze moeten ook minder gaan uitstoten (een verlaging van zo’n 10 procent). Overschrijdt een Nederlands bedrijf die nieuwe lagere grens, dan betaalt het bedrijf vanaf 2021 30 euro per ton tot maximaal 150 euro per ton in 2030.

Grote bedrijven

De heffing geldt voor grote bedrijven in nagenoeg elke sector. De lucht- en scheepvaart zijn niet meegenomen in het Klimaatakkoord en dragen dus niet bij.

Er is wel verschil wat er per bedrijf betaald moet worden, afhankelijk van de activiteiten. In het klimaatakkoord staat nu dat de 300 grootste bedrijven in Nederland de heffing gaan betalen als zij de heffingsvrije grens overschrijden. Samen zijn zij verantwoordelijk voor zo’n 80 procent van de uitstoot aan CO2-gassen in de Nederlandse industrie.

De hoogte van de Europese taks ETS wordt berekend op basis van bijvoorbeeld de bedrijfsgrootte of type productie. Omdat de nieuwe CO2-taks gekoppeld is aan die ETS kan dat ‘makkelijk’ worden geregeld. Hoewel de nieuwe CO2-heffing niet Europees breed wordt ingevoerd, zijn het wel dezelfde – onafhankelijke – inspecteurs van de Europese ETS die de controle op zich nemen.

Wat gaan we merken van het Klimaatakkoord? Zie hieronder:

Video afspelen

Wat gaan we merken van het Klimaatakkoord?

Critici van het klimaatakkoord zeggen dat de industrie met de CO2-heffing nog steeds onvoldoende wordt belast. Om te voldoen aan de Europese klimaatdoelstellingen zoals afgesproken in 2015 in Parijs, moet de industrie 14,3 megaton minder CO2 gaan uitstoten. Volgens doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving wordt dat doel met de nieuwe heffingen gehaald.

Prijsprikkel

Milieuclubs, waaronder Greenpeace, zeggen echter in reactie op het Klimaatakkoord dat de verlaging geen garantie geeft dat hiermee de klimaatdoelen worden gehaald. Ook blijft het volgens deze groepen onduidelijk vanaf wanneer grote vervuilers de heffing daadwerkelijk gaan betalen.

Maar de maatregel is niet bedoeld om geld op te halen; het gaat erom dat de uitstoot wordt verminderd. “En dat gaat lukken op basis van de huidige maatregelen”, zegt econoom Dirk Schoenmaker van de Erasmus Universiteit. Hij was een van de zeventig economen die betrokken waren bij het Klimaatakkoord.

Dat heeft volgens hem te maken met de prikkel die uitgaat van een dergelijke heffing. Die is zo hoog dat je het per se wilt vermijden, want de prijs loopt anders aardig op, zegt hij. “Het zijn kosten voor bedrijven; het is een simpele rekensom en les 1 in de economie. Wordt het duurder dan gaat iemand het minder gebruiken.”

Het geld dat de vervuilende bedrijven straks kwijt zijn aan de emissietaks vloeit de staatskas in, maar wel naar een potje binnen de algemene middelen. Omdat het een belasting is met als doelstelling de klimaatdoelen te behalen, wordt het opgebrachte geld ook weer uitgekeerd aan dezelfde bedrijven in de vorm van subsidies voor schone technologie-ontwikkeling. Het idee is dat de CO2-taks op die manier aan twee kanten werkt: de uitstoot wordt belast en duurzamere technologie wordt beloond.

Zweden

Het idee voor een CO2-taks komt voor dit kabinet niet uit de lucht vallen. Bedrijven in andere landen betalen nu al belasting over hun uitstoot, zoals in Zweden. Daar werd de heffing in 1991 van kracht en de uitstoot is met zo’n kwart teruggebracht.

De prijs per ton uitstoot ligt daar ook flink hoger dan in andere landen: 112 euro. Ook in Noorwegen is er al een extra CO2-heffing. Daar betalen bedrijven 52 euro per ton uitstoot. Ook in het Verenigd Koninkrijk en IJsland zijn er extra heffingen (bron: De Nederlandsche Bank).

Bekijk ook;

Dijkhoff: We jagen niemand op kosten met Klimaatakkoord

AD 29.06.2019 Het Klimaatakkoord regelt tot 2030 hoe Nederland met een stevige verbouwing de klimaatdoelen gaat halen. ,,Geen stress’’, stelt VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. En al helemaal niet over rekeningrijden.

Buiten is het tropisch, maar in het klimaatdebat lijkt de hitte er heel even af nu het kabinet een compromis heeft bereikt. Ook VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff stemde in. Opvallend, want in januari zei hij nog te kiezen voor de burger, niet voor het kabinet. De klimaatmaatregelen die zijn partijgenoot Ed Nijpels presenteerde als voorzitter van de klimaattafels gingen hem veel te ver.

Dijkhoff: ,,Het is niet per se mijn natuurlijke stijl om zoiets te doen, zonder te weten dat je het gaat binnenhalen. Want het is een risico. Mijn handtekening stond wel onder het regeerakkoord. Maar ik zag zo veel mensen meteen voor waar aannemen wat er werd geadviseerd – en ontevreden zijn met de inhoud ervan. Ik dacht: ik moet wel laten weten dat ik er ook nog ben als volksvertegenwoordiger.’’

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff zegt dat het zou kunnen dat alle drie te onderzoeken varianten van rekeningrijden ‘niet deugen’. © Guus Schoonewille

VVD legt nu al bom onder rekeningrijden

AD 29.06.2019 De invoering van een vorm van rekeningrijden, een van de meest omstreden maatregelen uit het Klimaatakkoord, staat nu al op losse schroeven. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff zegt dat het ‘niet zeker is’ dat zijn partij de invoering van rekeningrijden vanaf 2026 steunt.

Voor heel veel mensen die nu in de spits reizen, is dat vanwege hun werk noodzake­lijk, aldus Klaas Dijkhoff, VVD-fractievoorzitter.

In een interview met deze site, een dag na de presentatie van het Klimaatakkoord, somt Dijkhoff een aantal redenen op waarom rekeningrijden er mogelijk niet komt. Zo is het volgens hem aan de VVD-leden om te bepalen of rekeningrijden wordt opgenomen in het verkiezingsprogramma van de partij. Ook kan de maatregel bij een nieuwe kabinetsformatie van tafel worden geveegd.

In het gisteren gepresenteerde akkoord hebben de coalitiepartijen afgesproken om drie varianten van rekeningrijden te onderzoeken: een heffing voor elektrische auto’s, eentje voor het hele wagenpark en een spitsheffing. Dijkhoff zegt nu dat het zou kunnen dat alle drie varianten ‘niet deugen’, en dat rekeningrijden dus niet wordt ingevoerd. ,,Het is niet zeker dat het er komt. Het is niet besloten.’’

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Taboe

Coalitiepartijen D66 en ChristenUnie dwongen in het Klimaatakkoord af dat nog deze kabinetsperiode voorbereidingen worden getroffen voor rekeningrijden per 2026. Maar bij de VVD ligt al jaren een taboe op het betalen per gereden kilometer. Dat Dijkhoff dit nu toch overweegt, komt doordat de schatkist miljarden euro’s misloopt als steeds meer auto’s elektrisch worden en de accijns bij de pomp daardoor wegvalt.

De VVD-fractievoorzitter zegt om die reden een voorkeur te hebben voor de variant waarbij enkel eigenaren van een elektrische auto gaan rekeningrijden. ,,Ik wil in ieder geval niet dat de tankers gaan betalen voor de laders’’, zegt Dijkhoff. Ook is hij fel tegen een spitsheffing. ,,Voor heel veel mensen die nu in de spits reizen, is dat vanwege hun werk noodzakelijk.’’

Tot vorige maand stond op de VVD-website nog het standpunt: ‘Wij waren, zijn en blijven tegen de kilometerheffing’. Die passage is tijdens de onderhandelingen over het Klimaatakkoord geschrapt. Nu meldt de site dat de partij alleen tegen een spitsheffing is.

Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat noemde het klimaatakkoord gisteren ‘haalbaar en betaalbaar’. Bekijk de video !

Lees ook: ‘Geen stress’ om Klimaatakkoord volgens Klaas Dijkhoff (Premium)

Klimaatakkoord maakt halvering CO2-uitstoot haalbaar en betaalbaar

RO 28.06.2019 Nederland stoot in 2030 de helft minder broeikasgassen uit ten opzichte van 1990. De maatregelen die Nederland neemt om de CO2-uitstoot te halveren, staan in het Klimaatakkoord dat minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat vandaag namens het kabinet aan de Tweede Kamer heeft gezonden.

Uitgangspunt van het Klimaatakkoord is dat de stap naar minder CO2-uitstoot voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. Daarom ontziet het kabinet de huishoudportemonnee zoveel mogelijk en zorgt het kabinet voor een eerlijke verdeling van lasten tussen burgers en bedrijven. Daarnaast neemt Nederland de tijd: maatregelen worden stap voor stap genomen.

Meer dan 100 partijen hebben het afgelopen jaar gewerkt aan een pakket maatregelen waarmee Nederland zijn CO2-uitstoot halveert. Het kabinet neemt aanvullend een aantal maatregelen om zeker te stellen dat de opgave én de rekening eerlijk wordt verdeeld.

Eerlijk

Het kabinet verschuift de rekening van huishoudens naar bedrijven. De belasting op de energienota van huishoudens met een gemiddeld verbruik gaat volgend jaar met 100 euro omlaag. In de jaren daarna wordt de stijging van de energiebelasting beperkt.

De industrie draagt tot en met 2030 meer aan de zogeheten Opslag Duurzame Energie (ODE) bij dan zij aan subsidies krijgt voor het Klimaatakkoord. Verder zorgt het kabinet ervoor dat het stimuleren van elektrisch rijden niet ten koste gaat van mensen die zich nog geen elektrische auto kunnen veroorloven.

Het kabinet neemt ook maatregelen die de industrie schoner maakt en tegelijkertijd de banen in Nederland houdt. Daarvoor introduceert het kabinet een verstandige CO2-heffing voor de industrie. Dit stimuleert bedrijven om stappen te zetten in verduurzaming, waardoor de Nederlandse concurrentiepositie sterker wordt.

Haalbaar

Iedereen krijgt met het Klimaatakkoord te maken, maar lang niet allemaal van vandaag-op-morgen. Nederland maakt gebruik van de 31 jaar die er is voor de transitie richting 2050. Het kabinet zal mensen de komende jaren ontzorgen met een wijkgerichte aanpak en stimuleert mensen om op een natuurlijk moment te investeren in duurzamer rijden en isolatie van hun woning. Huizenbezitters die investeren in verduurzaming kunnen daarvoor een beroep doen op een Warmtefonds.

Met het pakket aan maatregelen dat het kabinet vandaag presenteert, komt Nederland de afspraken na die zijn gemaakt in de Klimaatovereenkomst van Parijs. Het kabinet vertrouwt erop dat het Klimaatakkoord Nederland voor iedereen economisch sterker en duurzamer maakt.

Documenten;

Kamerbrief voorstel voor een Klimaatakkoord

Kamerstuk: Kamerbrief | 28-06-2019

Klimaatakkoord

Rapport | 28-06-2019

Het Klimaatakkoord in (meer dan) 70 vragen

Publicatie | 28-06-2019

Zie ook;

Dit zijn de belangrijkste punten uit het Klimaatakkoord

NU 28.06.2019 Het pakket aan maatregelen dat gebundeld is in het Klimaatakkoord moet de broeikasgassen in 2030 met 49 procent terugdringen vergeleken met 1990. Het kabinet zet daarmee een stap richting de klimaatdoelen van Parijs die de opwarming van de aarde moeten tegengaan. Wat betekenen de maatregelen voor jou?

Dit zijn de belangrijkste punten;

Lagere energierekening, CO2-vrij wonen en warmtefonds

  • Het kabinet wil dat alle gebouwen in 2050 duurzaam zijn. Woningen en gebouwen worden in de komende dertig jaar CO2-vrij gemaakt. Dat betekent dat de CV-ketel op termijn zal verdwijnen. Nieuwe wijken die worden gebouwd moeten het zonder een aardgasnetwerk doen. In de bestaande wijken blijft het aardgasnetwerk liggen. Dat netwerk wil het kabinet gebruiken voor gas dat duurzaam is. In andere wijken wordt het aardgasnetwerk wel vervangen. De gemeenten krijgen hierin de regie.
  • Om je huis te verduurzamen komt er een warmtefonds waar jaarlijks 50 tot 80 miljoen euro in wordt gestopt. Met behulp van dat fonds kan geld, tegen een lage rente, geleend worden om je huis met bijvoorbeeld betere isolering te verduurzamen. Het fonds loopt tot 2030.
  • De belasting op gas gaat stapsgewijs omhoog, terwijl die op elektriciteit omlaag gaat. Dat moet ervoor zorgen dat mensen een prikkel krijgen om hun huizen beter te isoleren en van het gas af te gaan.
  • De energierekening gaat omlaag. Dit jaar stijgt de energienota nog met ruim 300 euro, maar in 2020 daalt die gemiddeld met 100 euro. Dat komt door de verschuiving van een deel van belasting voor de burger naar de industrie. De energiebelasting stijgt de jaren daarna wel verder.

‘Toekomst van de auto is elektrisch’

  • Het kabinet zet in op een overstap naar volledig schoon autorijden. Het doel is dat er in 2050 alleen nog CO2-vrije auto’s rijden.
  • Vanaf 2030 mogen nieuwe auto’s geen CO2 uitstoten. Er zullen daarna geen nieuwe auto’s verkocht worden die op fossiele brandstof rijden; alleen auto’s die op waterstof rijden of elektrisch zijn.
  • Voor de bestaande auto’s die nog wel op fossiele brandstof rijden, wil het kabinet inzetten op schonere biobrandstoffen als vervanger.
  • Omdat leaseauto’s vaak op de tweedehandsmarkt belanden, wil het kabinet de subsidiëring van dure elektrische leaseauto’s versoberen. De bedoeling is dat leaserijders meer gaan kiezen voor auto’s uit de middenklasse, zodat die op de tweedehandsmarkt belanden. Particulieren die een tweedehands elektrische auto willen aanschaffen, kunnen van het kabinet verschillende vergoedingen, zoals een batterijgarantie, verwachten. Ook wordt er geïnvesteerd in de aanleg van laadpalen.
  • De belasting op diesel gaat in 2021 en 2023 omhoog met 1 cent. Vanaf 2025 mogen alleen nog maar snorfietsen worden verkocht die emissieloos zijn. Voor bromfietsen is het streven dat nieuwe modellen vanaf 2030 geen CO2 uitstoten. De voorgenomen accijnsverhoging op benzine is van tafel.

Onderzoek naar drie varianten van rekeningrijden

  • Omdat de toekomst van de auto in Nederland volgens het akkoord elektrisch is, dreigt er minder belasting via de brandstofaccijns binnen te komen. Om te voorkomen dat alleen eigenaren van benzineauto’s voor de brandstofaccijnzen zorgen, wordt er gekeken naar varianten van rekeningrijden: een kilometerheffing voor alleen elektrische auto’s, een tijd- en plaatsgebonden heffing voor alle auto’s, of een spitsheffing.
  • Dit kabinet zal niet tot een keuze van de drie varianten komen. De onderzoeken naar rekeningrijden die zijn ingesteld moeten er bij de formatie na 2026 toe leiden dat er een besluit wordt genomen.

CO2-taks voor bedrijven

  • Er komt een CO2-heffing voor de industrie. Bedrijven moeten vanaf 2021 per teveel uitgestoten megaton CO2 30 euro betalen. Dat bedrag loopt daarna verder op naar 125 tot 150 euro per megaton in 2030. Dat is inclusief de Europese CO2-heffing (ETS) die de industrie nu al moet betalen. De opbrengsten worden teruggesluisd naar de verduurzaming van de industrie.
  • De subsidie voor de opslag van CO2 onder de grond (CCS) blijft bestaan, maar krijgt wel strengere regels en wordt beperkt.
  • De subsidiepot voor duurzame energie (ODE), wordt vanaf 2020 voor twee derde opgehoest door bedrijven en voor een derde door burgers. Die verhouding is nu nog gelijk. Door deze schuif gaat de energierekening voor huishoudens omlaag.
  • Ook de landbouw levert een bijdrage. Er komt geld voor boeren die willen stoppen of willen overstappen naar kleinschaliger landbouw. Het kabinet zegt dat daarmee de vervuilende veestapel kan inkrimpen.

Windenergie, zonne-energie en kernenergie

  • In 2030 moet 70 procent van de elektriciteit duurzaam worden opgewekt en in 2050 voor 100 procent. Dat kan met gebruik van waterstof, biomassa, groen gas (gas van biobrandstof) en fossiele brandstof waarbij CO2 wordt afgevangen en opgeslagen.
  • Kernenergie is ook een optie, want daar komt geen CO2-uitstoot bij kijken, maar dat is voor 2030 waarschijnlijk niet haalbaar omdat er geen aanbieders zijn.
  • In 2021 wordt er gekeken of er extra investeringen nodig zijn in windenergie op land en op zee om de klimaatdoelen te halen. Volgend jaar wordt er meer duidelijkheid verwacht rond de opwekking van zonne-energie.

Lees meer over: Klimaatakkoord  Klimaat  Politiek

Klimaatakkoord leidt tot flinke ingrepen in het landschap

NOS 28.06.2019 Het nieuwe Klimaatakkoord zal leiden tot verdergaande ingrepen in het landschap. Er zullen nog meer zonnepanelen en windmolens moeten komen, en geothermie, restwarmte en biomassa. Om te bepalen hoe en waar dit gaat gebeuren, is Nederland verdeeld in 30 energieregio’s.

Zo’n regionaal samenwerkingsverband wordt een RES (een Regionale Energie Strategie) genoemd. Provincies, gemeenten en waterschappen werken erin samen met netbeheerders, energiebedrijven en bijvoorbeeld woningcorporaties. De bedoeling is dat door deze nieuwe regionale organisaties meer draagvlak ontstaat voor alle maatregelen en dat de plannen goed op elkaar afgestemd raken.

Sommige regio’s zijn hier al volop mee bezig, andere moeten nog uit de startblokken komen. De RES-regio’s moeten over een jaar een voorlopig plan presenteren, waarna wordt gekeken of alle maatregelen bij elkaar opgeteld voldoende opleveren: 35 TWh (Terawattuur). Daarna krijgen de regio’s de tijd om de plannen verder uit te werken.

Voorloper

Eén van de gebieden die al behoorlijk ver zijn, is de regio Den Haag-Rotterdam. Hoewel dichtbevolkt, blijkt er toch meer mogelijk dan werd verwacht, vertelt wethouder Stephan Brandligt van Delft.

“We hebben als gemeente gemerkt dat er heel veel gebeurt op energiegebied. Bewoners gaan ook steeds meer doen. En alles wat je als gemeente doet, heeft ook meteen effect op je buren. Daarnaast wil je weten welke bronnen er zijn voor warmte en of je daar ook daadwerkelijk gebruik van kunt maken. Om dat allemaal af te stemmen, is zo’n regionale strategie nodig”, zegt Brandligt.

Zijn gebied heeft een overschot aan warmte, maar een tekort aan elektriciteit. “Deze regio is heel gunstig voor warmte, het zit veel in de grond en kan gebruikt worden voor geothermie. Ook hebben we in de Rotterdamse haven veel restwarmte over. Maar tegelijk is het een regio met veel inwoners die veel elektriciteit gebruiken. Daar hebben we dus een tekort aan.” De regio wil dit oplossen door de beschikbare warmte zoveel mogelijk te benutten en te bedenken op welke extra plekken duurzame elektriciteit kan worden opgewekt.

Binnen dertig jaar zijn er alleen nog elektrische auto’s te koop, gaan we van het gas af en zijn de kolencentrales dicht. Dit gaan we merken van het Klimaatakkoord:

Video afspelen

Wat gaan we merken van het Klimaatakkoord?

Bij dit laatste is er al een volgorde afgesproken: eerst zon, dan wind. Brandligt: “We hebben ontwerpprincipes afgesproken. Dat we zonnepanelen eerst op daken gaan leggen, dan op grote parkeerterreinen en dan bijvoorbeeld langs industrieterreinen. En niet in natuurgebieden.”

Burgers die geen zonnepanelen op hun dak kunnen of willen leggen, worden in staat gesteld om daken van bijvoorbeeld overheidsgebouwen te gebruiken. Als het gaat om extra windmolens, is het de bedoeling dat die langs andere infrastructuur worden geplaatst, zoals snelwegen. “We bedenken: waar doe je iets wel, waar doe je iets niet.”

Bij het maken van de plannen is er soms sprake van conflicterende belangen, erkent Brandligt. “Wij zijn al anderhalf geleden met dit proces begonnen. En dat is verrassend goed gegaan, omdat ieders belang op tafel ligt, er naar ieders belang wordt geluisterd en er een goeie afweging is tussen de belangen die spelen.”

Het is de bedoeling dat er niet alleen op regionaal niveau wordt samengewerkt, de verschillende regio’s moeten ook onderling hun activiteiten op elkaar afstemmen. Mogelijk kunnen ze dan ook stroom of warmte uitwisselen.

Warmte uit de aarde

Naast restwarmte van de industrie zet Zuid-Holland dus ook in op geothermie. Zo komt er in Naaldwijk warm water uit een reservoir op drie kilometer diepte. Dat water is 90 graden. “Die temperatuur brengen we naar tuinders en die gebruiken dat in hun kassen, totdat het is afgekoeld naar 30 graden en dan brengen we het weer terug in de ondergrond”, vertelt Han van Gorp van Trias Westland.

In de toekomst zal geothermie op steeds meer plekken beschikbaar komen voor burgers, denkt Van Gorp. “Ik denk dat het een mooie aanvulling is op het palet van duurzame energie dat we al hebben, met vooral zonne- en windenergie.”

“Warm water zit overal in de diepe ondergrond. Wat je nodig hebt, is een wat groter reservoir met water. Dat zit niet overal, maar er zijn studies gaande om te bepalen waar die reservoirs zitten. Als we daar een beter beeld van hebben, kunnen we veel meer met geothermie doen.” Wel kleven er risico’s aan, zegt Van Gorp. “Veel mensen zijn bang voor aardbevingen. Dat risico is vrij klein, maar niet helemaal uit te sluiten.”

Bekijk ook;

Woede bij Urgenda: ‘Bijl aan de wortel van de rechtsstaat’

Elsevier 28.06.2019 Actiegroep Urgenda is woedend dat het kabinet mogelijk niet zal voldoen aan het vonnis in de door Urgenda gewonnen klimaatrechtszaak. ‘Als dit waar is, is dit de bijl aan de wortel van de rechtsstaat,’ zegt directeur Marjan Minnesma (52) in een reactie.

Vandaag meldde het Algemeen Dagblad, na inzage in de klimaatplannen, dat het kabinet maar deels zal voldoen aan het vonnis. Hiervoor zou boven op het bestaand klimaatbeleid de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met nog eens 9 miljoen ton moeten worden teruggebracht. Volgens het AD neemt het kabinet slechts maatregelen voor een reductie van 4 miljoen ton.

Urgenda-vonnis staat los van Klimaatakkoord

Het vonnis staat  los van het Klimaatakkoord dat ook later vanmiddag wordt gepresenteerd, al gaat het om gelijksoortig beleid. Het ministerie bevestigt dat tegelijkertijd een brief verschijnt over de omgang met het Urgenda-vonnis.

Urgenda klaagde de Nederlandse Staat in 2012 aan omdat die te weinig zou doen tegen klimaatverandering. Tot verbazing van experts en het publiek kreeg Urgenda in 2015 gelijk. De rechter oordeelde dat Nederland de uitstoot van broeikasgassen in 2020 moet terugbrengen met een kwart ten opzichte van 1990. Het vonnis leidde tot wereldwijde aandacht en navolging.

Actiegroep Urgenda maakt ­wereldwijd school met zijn proces tegen de Nederlandse staat. Activisme via de rechter – geïnspireerd door de antirookbeweging – is in opmars én succesvol.

Om te komen tot de extra vermindering van 4 miljoen ton broeikasgassen in 2020 neemt het kabinet diverse – veelal kleine – maatregelen. Zo moeten automobilisten beter op hun bandenspanning letten en in woningen moet gas worden uitgespaard door weerkaatsend folie te plakken achter radiatoren. Van ingrijpender maatregelen, zoals een verlaging van de maximumsnelheid is geen sprake.

‘Radiatorfolie, sorry hoor’

Met de genomen maatregelen is op zich niets mis, zegt Minnesma. Ze vindt ze alleen niet ambitieus genoeg, en niet passend bij de urgentie van klimaatverandering. ‘Radiatorfolie, sorry hoor, maar dat is maar 0,4 miljoen ton.’ Ze ziet een patroon waarbij de overheid klimaatdoelen stelt om deze niet te halen en door te schuiven. Zo stelde Jacqueline Cramer (PvdA) ooit het allang verlaten doel om de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met 30 procent te verminderen.

Op 24 juni presenteerde Urgenda zelf een 40-puntenplan met maatregelen om aan het doel te voldoen. Daarin stonden onder meer een afname van het aantal koeien en varkens, het verlagen van de maximumsnelheid en het beperken van het gebruik van lachgas als partydrug. ‘Het kan gewoon,’ zegt Minnesma, ‘het is pure onwil van het kabinet.’

Funest voor het draagvlak?

Toen Urgenda begon met het proces tegen de Staat, stond klimaat nauwelijks op de politiek agenda. Inmiddels is er een Klimaatwet (gericht op 2050), bijna een Klimaatakkoord (gericht op 2030) en domineert – en polariseert – het thema maatschappelijke discussies. De kortetermijndoelen van het Urgenda-vonnis lijken druk te zetten op het moeilijke proces om met klimaatbeleid voor de langere termijn te komen en het draagvlak hiervoor.

Klimaatverandering en klimaatbeleid beheersen het ­debat in de politiek en de huiskamer. Het thema is veelkoppig en de discussie zit vol verdraaiingen. Wat zijn de feiten en de cijfers? Hier het antwoord op 111 vragen.

Minnesma is het niet eens met die redenering. ‘Er staan in ons plan veel maatregelen die geen draagvlak nodig hebben omdat Nederlandse burgers de pijn niet voelen.’ Zo is er al een wet dat bedrijven energiebesparende maatregelen die zich binnen vijf jaar terugverdienen moeten nemen, maar wordt deze volgens Minnesma niet strikt gehandhaafd.

Als de overheid zich echt niet aan het vonnis gaathouden, dan stuit dat Minnesma ook om principiële redenen tegen de borst. ‘Ik ben een jurist. En ik vind dat je je aan rechterlijke uitspraken houdt.’ Dat beschermt burgers tegen de overheid wanneer deze niet het beste met hen voorheeft. ‘Anders gaat de rechtsstaat op de helling.’

Vonnis verder uit zicht

De discussie over de uitvoering van het Urgenda-vonnis loopt al jaren. Na de eerste uitspraak ging toenmalig minister van Economische Zaken Henk Kamp (VVD) in hoger beroep. In oktober 2018 kreeg Urgenda wederom gelijk. Daarop ging de Staat in cassatie, een procedure die nog loopt. Voor de overheid is het een principezaak. De rechterlijke macht zou te veel op de stoel van de wetgever zijn gaan zitten – een schending van de scheiding der machten.

Ondanks de voortdurende juridische strijd beloofde zowel Kamp als zijn opvolger op Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes (VVD) zich aan het vonnis te houden. Lange tijd leek dat ook haalbaar. Ramingen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) wezen erop dat Nederland op koers lag voor een afname van de uitstoot van 23 procent in 2020. Er werd weinig urgentie gezien voor aanvullende maatregelen.

Uitstel van plannen

Door het aantrekken van de economie steeg de uitstoot van broeikasgassen en raakte het doel verder uit zicht. Begin 2019 concludeerde het PBL dat Nederland waarschijnlijk zou uitkomen op 21 procent minder broeikasgassen. Ook het EU-doel voor hernieuwbare energie leek onhaalbaar geworden.

Niet klagen, maar laten zien hoe het anders kan. Al bijna acht jaar zet Marjan Minnesma met Urgenda duurzame projecten op. Wie is ze en wat drijft haar?

Toch hield Wiebes vol dat ‘het doel was het doel te halen’. In april zou hij komen met plannen om toch te voldoen aan het vonnis, maar die werden uitgesteld. Wel werd in maart besloten de kolengestookte Hemwegcentrale in Amsterdam vervroegd te sluiten. Bij publieke optredens meldde Wiebes dat op het ministerie werd gestudeerd op lijsten met mogelijke maatregelen.

Gerelateerde artikelen;

Klimaatakkoord: Niets moet, maar dat kost je wel geld

AD 28.06.2019 Hoewel het kabinet zich op de borst slaat met het vandaag gepresenteerde Klimaatakkoord, is het nog maar de vraag hoe alle maatregelen zullen uitpakken voor de portemonnee van Nederlanders. Veel is nog onduidelijk.

Eerlijk en haalbaar. Dat zijn woorden die VVD-minister Eric Wiebes van Klimaat meerdere keren uitspreekt bij de presentatie van het Klimaatakkoord. ,,We gaan iedereen verleiden om mee te doen. Dat betekent niet dat er geen dingen gaan veranderen. Maar we hebben voor die veranderingen dertig jaar de tijd, een generatie.’’

Toch is het doel van het Klimaatakkoord om al over elf jaar, in 2030, bijna de helft minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Daarvoor komt het kabinet met een waslijst aan maatregelen, zoals een verhoging van de prijs van gas en een verlaging van die van elektriciteit. Ook komen er subsidies en leningen voor warmtepompen en het isoleren van huizen.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Vraagteken

We gaan iedereen verleiden om mee te doen, aldus Eric Wiebes, minister.

Maar hoe alles eruit precies komt te zien, moet de komende tijd nog worden uitgewerkt. Nu kiest het kabinet vooral voor sussende woorden. Zo zegt minister Kajsa Ollongren (Wonen) dat het iedereen vrij staat om zelf te beslissen hoeveel ze aan hun woning willen doen. ,,Mensen die wat kleine veranderingen willen doorvoeren, kunnen daar op korte termijn advies over inwinnen. Zo kan het zijn dat u uw cv-ketel veel beter kunt inregelen.’’

Over de grote slag die huiseigenaren dienen te slaan – door hun woning te isoleren of door van het gas af te gaan – is Ollongren voorzichtiger. ,,Is uw dak niet goed geïsoleerd? Dan kunt u daar wellicht subsidie voor krijgen.’’ Maar hoeveel subsidie en onder welke voorwaarden, blijft nog een vraagteken.

Duidelijk is wel dat er een nationaal warmtefonds komt waaruit mensen tot zo’n 25.000 euro kunnen lenen om hun huis te verduurzamen. Wie géén zin heeft om zo’n geldbedrag te lenen of deze investering uit eigen zak te betalen, gaat door de stijgende gasbelasting over een aantal jaar fiks meer kwijt zijn aan energielasten.

Het lijkt hoe dan ook slim om tot eind 2021 te wachten met een grote verbouwing. Dan moeten alle gemeenten namelijk een plan hebben gemaakt voor de energievoorziening in wijken. Vooral in grote steden zullen warmtenetten worden aangelegd. Bij huizen die daarop worden aangesloten, kan de cv-ketel de deur uit. ,,Op dit moment hoeft u niks’’, zegt Ollongren.

Aanschafsubsidie

Het kabinet wil wel graag dat Nederlanders overstappen op elektrische auto’s. Dat mag ook een tweedehandsje zijn, daarvoor komen gunstige subsidieregelingen. In de oorspronkelijke klimaatplannen zou een aanschafsubsidie van 6000 euro gelden voor nieuwe stekkerauto’s, maar die subsidie is van de baan.

De nieuwe aanschafsubsidie ‘wordt nader bepaald’, zo staat nu in het Klimaatakkoord. Kortom: mensen die in de komende jaren een stekkerauto willen kopen, weten nu niet precies of dat uit kan. Dat het bedrag een stuk lager komt te liggen dan 6000 euro, lijkt al wel vast te staan.

Ook hierover zegt het kabinet dat Nederlanders niet worden verplicht om hun benzine- of dieselauto weg te doen. Nee, het hoeft niet, maar het kost sommige automobilisten wel extra geld. Want de accijns op diesel wordt in de komende drie jaar stapje voor stapje verhoogd.

Oppositie: ‘Baggerakkoord’ niet groen en eerlijk

AD 28.06.2019 Oppositiepartijen zijn niet tevreden met het Klimaatakkoord. Dat is nog niet groen en eerlijk, vindt de PvdA, op wier steun het kabinet juist hoopt. De Partij voor de Dieren trekt feller van leer en spreekt van ‘gebakken lucht’, ‘compromisme’ en ‘pappen en nathouden’. De PVV spreekt zelfs van een ‘baggerakkoord’.

Het Klimaatakkoord dat nu op tafel ligt is al geboren met ‘een tangverlossing’, twittert PvdA-Kamerlid William Moorlag. Het kabinet verschoof bijvoorbeeld wat lasten van de maatregelen van burgers naar bedrijven. Maar de PvdA maakt zich toch nog zorgen over ‘de betaalbaarheid voor gewone mensen’.

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vindt vooral de maatregelen voor de landbouw onvoldoende. Ook de stook van biomassa om energie op te wekken hekelt ze. ,,Het klimaatbeleid van de afgelopen tien jaar kenmerkt zich als tien jaar uitstelgedrag.

Compromisme leidt al een decennium tot het vooruitschuiven van dringende en noodzakelijke maatregelen, waarbij het kabinet als belangrijkste argument hanteert: ‘het moet wel een beetje leuk en betaalbaar blijven’. Daarmee worden onacceptabele risico’s genomen die leiden tot ernstige gevolgen die niet leuk en niet betaalbaar zullen zijn.’’

PVV-leider Geert Wilders spreekt van een ‘baggerakkoord’. ,,Dit akkoord zal de mensen en bedrijven in Nederland bakken met geld kosten. Het is puur bedrog dat de precieze kosten niet eens zijn doorgerekend!’’ Wat Wilders betreft berust het akkoord op ‘ideologische en groene gekte’.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Als de energiere­ke­ning 100 euro lager wordt, betekent dat nog altijd een stijging van ruim 230 euro ten opzichte van vorig jaar, aldus Lilian Marijnissen, SP.

Met het klimaatakkoord worden ‘goede stappen gezet’, vindt de SP. Partijleider Lilian Marijnissen: ,,Dat de klimaatdoelen gehaald lijken te worden is mooi, maar de vraag is natuurlijk op welke manier en wie hiervoor gaat betalen.

Minder onrechtvaardig is nog niet rechtvaardig. Klimaatrechtvaardigheid is nodig en daar zorgt dit akkoord niet voor. Daarvoor zullen we het systeem moeten aanpakken en socialer maken. Nog steeds krijgt de grote vervuilende industrie bijvoorbeeld subsidie, terwijl veel mensen en het MKB extra moeten gaan betalen.’’

Marijnissen is blij met de verlaging van de energierekening: ,,Dat de energierekening 100 euro omlaag gaat is een goede eerste stap, maar we zijn er zeker nog niet. De energierekening is namelijk afgelopen jaar gemiddeld meer dan 330 euro gestegen. Als de energierekening 100 euro lager wordt, betekent dat nog altijd een stijging van ruim 230 euro ten opzichte van vorig jaar. Voor veel mensen is dit een groot probleem.’’

De SP hekelt ook de manier waarop de kosten verdeeld zullen worden. ,,Nog steeds zal dit akkoord juist mensen met laag en gemiddeld inkomen harder treffen. Wij zullen daarom komende periode met voorstellen en acties komen om ervoor te zorgen dat klimaatbeleid rechtvaardig wordt.’’

Te eenzijdig

SGP-Kamerlid Chris Stoffer vindt dat de plannen te eenzijdig gericht zijn op zon- en windenergie. ,,Er is meer nodig voor een betrouwbare energievoorziening in de toekomst. Opties als getijdenenergie, thorium en aquathermie zijn nauwelijks meegenomen. Dat is een gemiste kans!’’

Stoffer vindt het ‘jammer’ dat de vliegbelasting een ‘schijntje blijft’ in vergelijking met de autobelastingen. De opbrengst van een vliegtaks zou volgens hem juist besteed kunnen worden om te investeren in energiebesparing voor burgers.

,,Het kabinet juicht over het behalen van 49 procent CO2 reductie in 2030 en doet alsof ze dat wel even regelt voor de burger’’, gaat Stoffer verder. ,,Dat klinkt en dat is te mooi om waar te zijn. Die opgave is enorm, laten we dat niet vergeten.’’

Milieuorganisaties: klimaatakkoord schiet op cruciale punten tekort

NOS 28.06.2019 Het klimaatakkoord dat het kabinet vanmiddag presenteert is onvoldoende om tot een eerlijk en effectief klimaatbeleid te komen. Dat zeggen milieuorganisaties Greenpeace en Milieudefensie en vakbond FNV, een paar uur voordat de tekst van het klimaatakkoord wordt gepubliceerd.

De NOS doet live verslag van de presentatie van het Klimaatakkoord, vanaf 15.00 uur op NPO 1, NPO Radio 1, NOS.nl en de NOS-Facebookpagina.

“Er zijn een paar cruciale verbeteringen nodig om te zorgen dat we de juiste doorbraken realiseren voor Nederland en de wereld”, zei Greenpeace-directeur Joris Thijssen op een persconferentie.

De afgelopen anderhalf jaar is uitvoerig onderhandeld over het Nederlandse akkoord, dat is bedoeld om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan en te voldoen aan de klimaatafspraken van Parijs. Maar de plannen gaan volgens de drie organisaties niet ver genoeg. De Eerste en Tweede Kamer kunnen met een paar wijzigingen het huidige akkoord nog verbeteren, zeggen zij.

‘Nederland moet voorbeeld zijn’

Milieudefensie en Greenpeace vinden sommige plannen te vaag en vragen om “harde afspraken en garanties”. “Dan kan Nederland toekomstbestendig gemaakt worden en verdienen investeringen in klimaatbeleid zichzelf terug.” Ze denken dat Nederland dan een voorbeeldfunctie kan vervullen in de strijd tegen klimaatverandering.

Ze zijn kritisch op het kabinetsvoorstel voor een CO2-heffing en de plannen voor de ondergrondse opslag van CO2. Die noemen Milieudefensie en Greenpeace een “schijnoplossing”. Wel zijn ze positief over onder meer de afspraken voor duurzame elektriciteitsopwekking en “goede, nieuwe, groene banen”.

Vakbond FNV vindt nog steeds dat de kosten van de energietransitie te veel bij burgers worden neergelegd. De bond vreest dat vooral kwetsbare groepen in de samenleving de dupe worden van de plannen. “Er zijn veel huishoudens die nu al hun energierekening nauwelijks kunnen betalen”, zegt Kitty Jong van de FNV. De vakbond wil het akkoord op 16 september voorleggen aan het ledenparlement. De FNV deed dat onlangs ook met het pensioenakkoord.

De vakbond is wel tevreden met de oprichting van een Kolenfonds, waar inmiddels 22 miljoen voor is gereserveerd. Met dat geld kunnen mensen uit de kolensector worden gecompenseerd en omgeschoold als ze hun werk kwijtraken.

Bekijk ook;

Klimaatclubs ontevreden: ‘lapmiddelen en ongelijke verdeling lusten en lasten’

AD 28.06.2019 Greenpeace en Milieudefensie vinden de klimaatplannen waarmee het kabinet later vrijdag komt “een goede start” maar nog wel onvoldoende. De milieuclubs stellen dat er meer maatregelen nodig zijn om de uitstoot van het schadelijke CO2 terug te dringen.

Ze zeggen al op de hoogte te zijn van het zogenoemde Klimaatakkoord. Voor de hoognodige doorbraak om de klimaatcrisis aan te pakken, moet er meer gebeuren, aldus de milieuorganisaties.

Het ziet er wel naar uit dat door de maatregelen de vermindering van de CO2-uitstoot met bijna de helft in 2030 ten opzichte van die in 1990, gehaald gaat worden. Maar daar zijn wel harde afspraken en garanties voor nodig.

De twee organisaties zien nog steeds ‘lapmiddelen’ die de overgang naar duurzamere energie in de weg staan. Ook is er een ongelijke verdeling van de lusten en lasten ten gunste van de grote industrie.

De milieuclubs hekelen de ‘lapmiddelen’ van het kabinet © ANP

Zwakke punten

Er ligt geen klimaatakkoord dat genoeg is om de klimaatcrisis te bestrijden en Nederland toekomstbestendig te maken, aldus Greenpeace-directeur Joris Thijssen. ,,De goede stappen die gezet worden, zijn niet voldoende om de zwakke punten van het akkoord te compenseren.”

De organisaties hebben bijvoorbeeld kritiek op de voorgestelde CO2-heffing voor de industrie. ,,De verwaterde variant’’ in het Klimaatakkoord geeft geen garantie dat de klimaatdoelen worden gehaald. Het blijft onduidelijk vanaf wanneer grote vervuilers de heffing daadwerkelijk betalen, aldus Milieudefensie en Greenpeace.

Zij vinden ook dat het kabinet onvoldoende stappen zet voor een duurzamere landbouw met een kleinere veestapel.

Industrie niet te spreken over klimaatplannen

De klimaatplannen van het kabinet zetten investeringen in de industrie onder druk.

AD 28.06.2019 Dat zegt de branchevereniging van de chemische industrie in Nederland, de VNCI. De heffing die het kabinet voorstelt, zet industriële bedrijven op achterstand ten opzichte van het buitenland, vindt de brancheclub.

,,Hierdoor wordt waarschijnlijk eerder het tegendeel bereikt van wat we met zijn allen willen, namelijk een groene koploper worden. Het pakket doet daarmee onvoldoende recht aan de belangrijke bijdrage die grote en kleine industriële bedrijven leveren aan de economie, werkgelegenheid, onderwijs en onderzoek.”

Volgens de belangenclub worden bedrijven te weinig verleid om te vergroenen en is vooral de CO2-heffing overgebleven. Dat komt dan nog bovenop de ETS-prijs en een ‘flink hogere bijdrage’ aan de ODE.

Te veel stok en te weinig wortel, luidt het oordeel. ,,Dit kan en mag de bedrijven niet dwingen tot onrendabele investeringen.”

Het ‘prijst Nederlandse bedrijven uit de internationale markt’, ‘belemmert investeringen in duurzame innovaties’ en ‘bedreigt’ de werkgelegenheid in de industrie, zegt de brancheclub in een eerste reactie.

Gemengde reacties

Andere Branche- en maatschappelijke organisaties reageren met gemengde gevoelens op het nieuwe Klimaatakkoord. Zo vindt de autobranche het ‘onacceptabel’ dat de bijtelling op elektrische auto’s opnieuw wordt herzien, terwijl de installatiebranche juist optimistisch spreekt van een ‘ambitieuze aanpak’.

Autobranche

De autobranche constateert dat het kabinet kiest voor ‘een meer realistische en betaalbare aanpak van de klimaatproblemen’, tenminste als het gaat om mobiliteit. Denk aan minder (over)subsidiëring van volledig elektrische auto’s en de invoering van rekeningrijden.

Wel vindt RAI Vereniging het ‘onacceptabel’ dat de huidige afspraken over de bijtelling op elektrische auto’s worden opengebroken en al in 2020 in plaats van 2021 worden verhoogd. Verder pleit de vereniging er voor om vanaf 2020 al te starten met een geleidelijke afbouw van de aanschafbelasting (BPM) om de overgang naar een kilometerheffing mogelijk te maken. Het kabinet wil daar pas aan vanaf ongeveer 2025.

Installatiebranche

Techniek Nederland, de ondernemersorganisatie voor de installatiebranche, is optimistisch over de ‘ambitieuze aanpak’. ,,Verduurzaming wordt haalbaar en betaalbaar voor iedereen in Nederland. De partijen aan de klimaattafels én het kabinet verdienen daar een compliment voor’’, aldus voorzitter Doekle Terpstra. ,,Er ligt nu een stevig fundament voor het behalen van 49% CO2-reductie in 2030. En in 2050 kunnen we een gebouwde omgeving hebben die volledig CO2-neutraal is.’’

LTO

Land- en tuinbouworganisatie LTO zet niet zomaar zin handtekening onder het klimaatakkoord. Volgens LTO-voorzitter Marc Calon zijn er door het kabinet de laatste tijd eenzijdig dingen gewijzigd, waardoor eerst een doorrekening en overleg met leden nodig is, zei Calon tegen BNR Nieuwsradio.

Volgens Calon staat de land- en tuinbouw voor een enorme investeringsopgave van 11 miljard euro in de komende tien jaar om aan de klimaatdoelen te voldoen. Daarvan is volgens hem 6,5 miljard euro ‘onrendabel’ ondanks een subsidie tot circa 3 miljard euro.

Landbouwminister Carola Schouten verdient volgens hem alle lof dat zij 1 miljard euro meer los wist te krijgen bij Financiën. ,,Maar er is nog steeds sprake van een tekort van 3,5 miljard euro. Boeren tekenen geen ongedekte cheques. We gaan pas tekenen als we zeker weten dat we kunnen leveren’’, aldus Calon.

Woonbond

Aedes en de Woonbond zijn voorzichtig optimistisch over het nieuwe ‘kader om te verduurzamen’, maar waarschuwen wel dat de loonlasten van de huurders van huizen van woningcorporaties mogen niet stijgen als gevolg van afspraken uit het Klimaatakkoord.

,,Wij betalen de verduurzaming van corporatiewoningen niet uit de portemonnee van onze huurders’’, zegt Aedes-voorzitter Marnix Norder. ,,Juist in die huizen wonen huishoudens met lagere inkomens.’’

,,Dat doel mag natuurlijk niet te niet gedaan worden door effecten van het Klimaatakkoord’’, aldus Woonbond-directeur Paulus Jansen. ,,Maar wij maken ons zorgen over de effecten van de toekomstige verhoging van de gasprijs in combinatie met de belastingverhoging van begin 2019. Het is maar de vraag hoe dat uitwerkt bijvoorbeeld bij huurders, die nog afhankelijk zijn van aardgas.’’

Aedes en Woonbond vinden dat het kabinet huurders moet compenseren, als blijkt dat hun energierekening inderdaad hoger uit gaat vallen.

Natuurmonumenten

Er zijn ook enthousiaste reacties. Natuurmonumenten maakt een ‘diepe buiging’ voor Minister Carola Schouten (Landbouw). Het is er vooral over te spreken dat er plannen zijn voor de veenweidegebieden. Door boeren te stimuleren over te stappen naar natte teelten met hogere grondwaterstanden, verdampt er minder veen.

Directeur Marc van den Tweel: ,,Minder uitdroging van kwetsbare natuurgebieden, minder instroom van ammoniak en betere kansen voor het herstel van weidevogels.”

Toch is er ook kritiek: beschermde natuurgebieden hadden volgens Natuurmonumenten een aparte status moeten krijgen bij de bouw van windmolens en zonneparken. Die gebieden zijn nu vogelvrij verklaard, vindt de organisatie wel.

Kabinet: klimaatdoelen haalbaar, we nemen rustig de tijd

NOS 28.06.2019 Het kabinet gaat ervan uit dat Nederland de klimaatdoelen gaat halen met de maatregelen uit het definitieve Klimaatakkoord, dat vandaag is gepresenteerd. Dat betekent dat Nederland in 2030 bijna 50 procent minder broeikasgassen uitstoot dan in 1990. In 2050 moet de uitstoot met 98 procent zijn gedaald.

Vicepremier De Jonge is trots op het akkoord, waar meer dan honderd partijen lang aan hebben gewerkt. “Het is haalbaar en betaalbaar.”

De belangrijkste maatregelen;

  • De belasting op gas gaat met 10 cent per kubieke meter omhoog. Die verhoging wordt geleidelijk ingevoerd
  • De heffing op elektriciteit wordt lager. Dit moet mensen stimuleren om bijvoorbeeld hun gasfornuis in te ruilen
  • Huishoudens gaan ook minder energiebelasting betalen. Bedrijven gaan juist meer bijdragen aan de subsidiëring van duurzame energie
  • In 2021 moeten alle gemeenten bekendmaken wanneer welke wijk in Nederland van het gas af gaat
  • De Nederlandse industrie krijgt vanaf 2021 te maken met een CO2-belasting: eerst betalen bedrijven 30 euro over elke ton CO2 die te veel wordt uitgestoten. Dat bedrag kan oplopen tot 150 euro per ton in 2030
  • Het doel blijft dat in 2030 alle nieuw verkochte auto’s elektrisch zijn. Om de aanschaf te stimuleren hoeft er tot 2024 geen aanschafbelasting te worden betaald voor een elektrische auto, daarna gaat een vast bedrag van 360 euro per auto gelden
  • Het kabinet wil dat er vanaf 2026 een vorm van rekeningrijden komt
  • Land- en tuinbouw kunnen rekenen op een extra investering van bijna 1 miljard euro voor verduurzaming en het terugdringen van de veestapel
  • Voor 2030 moeten alle kolencentrales in Nederland dicht zijn. Er zijn er nu nog vijf. Vast staat al dat de Hemwegcentrale in Amsterdam op 1 januari wordt gesloten

Bij de presentatie waren vier bewindspersonen aanwezig: minister Wiebes van Economische Zaken, minister Ollongren van Binnenlandse Zaken. minister Schouten van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit en staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat. Hun departementen zijn verantwoordelijk voor de maatregelen.

Mensen verleiden

Minister Wiebes benadrukt dat mensen niet van vandaag op morgen aanpassingen hoeven door te voeren. “We hebben dertig jaar de tijd”, zegt hij. Hij wil in die tijd iedereen verleiden om mee te doen.

In december werd al een conceptakkoord naar buiten gebracht. Een doorrekening wees uit dat de doelstelling daarmee waarschijnlijk niet zou worden gehaald. Bovendien vonden veel partijen dat de lasten voor de milieumaatregelen te veel op het bordje van gewone burgers terechtkwamen. De afgelopen maanden is daarom gewerkt aan een aanscherping van de plannen.

Urgenda-uitspraak

Het kabinet zegt dat de rekening van de maatregelen van de huishoudens meer is verschoven naar bedrijven. Die gaan een CO2-heffing betalen en meer bijdragen aan de subsidiëring van duurzame energie. Burgers gaan minder energiebelasting betalen en elektriciteit wordt goedkoper. Verder wil het kabinet elektrisch rijden verder stimuleren. Er komt een onderzoek naar rekeningrijden, maar daarover neemt dit kabinet nog geen besluit. “We leggen de bal op de stip”, zegt De Jonge.

Volgens de uitspraak in de Urgenda-rechtszaak moet Nederland eind volgend jaar al een kwart minder uitstoten dan in 1990. Dat is een reductie van 9 megaton CO2. In het akkoord komen de partijen niet verder dan 4 megaton, maar dat betekent volgens Wiebes niet dat het daarbij blijft. “De inzet blijft om die uitspraak na te komen.”

Zelf alle plannen in het klimaatakkoord teruglezen? Dat kan hier. En dit is de Kamerbrief waarin minister Wiebes uiteenzet hoe het kabinet wil voldoen aan de Urgenda-uitspraak.

Kabinet vindt Klimaatakkoord ‘haalbaar en eerlijk’

AD 28.06.2019 Het Klimaatakkoord is volgens het kabinet ‘eerlijk en haalbaar’. De regering neemt wel de tijd voor de plannen die vanmiddag zijn gepresenteerd. ,,Maatregelen worden stap voor stap genomen.’’ De belangrijkste plannen die moeten leiden tot een halvering van de CO2-uitstoot in 2030 waren de afgelopen week al uitgelekt.

Huishoudens worden volgens het kabinet ‘zo veel mogelijk’ gespaard onder meer door verlaging van de belasting op de energierekening. ,,Huishoudens hoeven geen grote offers te brengen’’, zei minister Eric Wiebes (Klimaat). ,,Dat hebben we met stevige hand bedwongen.’’ Het bedrijfsleven gaat wat meer betalen, onder meer door een ‘verstandige CO2-heffing’. Land- en tuinbouw moeten vergroenen en elektrisch rijden wordt gestimuleerd. Bekijk hier een overzicht van de belangrijkste maatregelen.

Volgens het kabinet zijn de plannen voor de samenleving betaalbaar. De extra kosten van het akkoord liggen lager dan eerder door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) was ingeschat. Het zal het land in 2030 uiteindelijk tussen de 1,6 en 1,9 miljard euro extra kosten.

Het Klimaatakkoord moet nog worden doorgerekend door de planbureaus. Dat betekent dat nu niet te zeggen is wat de klimaatmaatregelen precies gaan betekenen voor de portemonnee van Nederlanders.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Regeringspartijen verheugd

Het pakket laat zien dat CO2-reductie kan zonder mensen op kosten te jagen. Dit pakket helpt de Nederlan­ders juist in plaats van ze te straffen, aldus Klaas Dijkhoff, Fractievoorzitter VVD.

De regeringspartijen zijn blij met de uitkomst. ,,Goed voor Nederland dat dit klimaatpakket er nu is. De VVD is er blij mee”, laat fractievoorzitter Klaas Dijkhoff weten. ,,Het laat zien dat CO2-reductie kan zonder mensen op kosten te jagen. Dit pakket helpt de Nederlanders juist in plaats van ze te straffen. Geen rare belastingverhoging voor automobilisten, wel een warmtefonds dat mensen in de komende dertig jaar helpt met het aanpassen van hun huis.’’

CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma noemt het een eerlijk akkoord voor burgers en bedrijven. ,,Met de plannen van het kabinet zijn de doelstellingen van Parijs haalbaar en blijven de kosten betaalbaar. Als goed rentmeester wil het CDA de aarde, die we in bruikleen hebben van onze kinderen, beter doorgeven aan de volgende generaties.’’

Verduurzamen

Het CDA wijst op de lagere energiebelasting voor huishoudens, een grotere bijdrage van de industrie en een beperking van de stimulering van dure elektrische auto’s. ,,Ook stellen we bedrijven in staat om te verduurzamen. Zo voorkomen we klimaatwerkloosheid door bedrijven die wegtrekken naar het buitenland’’, zegt Heerma.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers noemt de plannen ambitieus, terwijl ze ‘ook rekening houden met de draagkracht van gewone gezinnen en mensen met een smalle beurs. Bovendien nemen we echt de tijd voor de uitvoering ervan’.

D66-leider Rob Jetten benadrukt dat het hard werken is geweest en dat het ‘zeker niet makkelijk’ was. Maar volgens hem worden met dit klimaatakkoord de klimaatdoelen gehaald. ,,En tegelijkertijd is dit nog maar het begin. Want verandering krijg je niet door alleen iets op papier te zetten. Verandering krijg je door in actie te komen. En door samen te werken krijgen we het voor elkaar. We gaan van drammen naar daden.’’

Oppositie

De oppositie is juist een stuk minder te spreken over de plannen. Het akkoord is volgens de PvdA nog niet groen en eerlijk. De Partij voor de Dieren trekt feller van leer en spreekt van ‘gebakken lucht’, ‘compromisme’ en ‘pappen en nathouden’. De PVV spreekt zelfs van een ‘baggerakkoord’.

Klimaatplannen van kabinet bekend: dit betekenen ze voor jou

NOS 28.06.2019 Na anderhalf jaar onderhandelen ligt het er. Het Klimaatakkoord. En dat betekent dat er heel veel gaat veranderen. Over dertig jaar moeten we vrijwel geen CO2 meer uitstoten en in 2030 de helft (49 %) minder dan in 1990. Om daar te komen gaan binnen tien jaar de kolencentrales dicht, zijn er alleen nog elektrische auto’s te koop en gaan we de komende dertig jaar van het gas af. Maar wat betekent dit akkoord concreet voor ons?

Liever kijken? In deze video zetten we de belangrijkste maatregelen uit het akkoord ook op een rij:

Video afspelen

Wat gaan we merken van het Klimaatakkoord?

Allereerst betekent het akkoord veel voor je huis. Bijvoorbeeld voor de energiekosten. De gasprijs gaat de komende zeven jaar flink omhoog. Dus woon je in een slecht geïsoleerd huis, met een hoge (gas)stookkosten? Dan zal de energierekening flink hoger worden. Vanaf volgend jaar wordt de prijs van gas namelijk verhoogd en die van elektriciteit verlaagd. De bedoeling daarvan is dat uiteindelijk alle Nederlanders het gasfornuis inruilen en dat hun huis op een andere manier wordt verwarmd.

De komende jaren zullen de eerste wijken al van het aardgas afgaan. Vooral in grote steden wordt een warmtenet aangelegd. Als je wordt aangesloten, kan je cv-ketel dus de deur uit. De gemeenten bepalen de komende twee jaar welke wijken eerst van het gas afgaan en welke later. Voor deze verandering wordt 30 jaar de tijd genomen. In 2050 moet onze energievoorziening volledig duurzaam zijn.

Warmtefonds

Een gasfornuis inruilen voor een elektrische kookplaat lijkt nog wel betaalbaar, maar het duurzaam verwarmen van het huis is een veel duurdere ingreep. Een warmtepomp kost duizenden euro’s. Om dit betaalbaar te maken kunnen huizenbezitters bij de overheid geld lenen, hiervoor trekt het kabinet 50 tot 80 miljoen per jaar uit. Hiermee kunnen bijvoorbeeld isolatiemaatregelen, warmtepompen en hybridekachels worden voorgeschoten, die je later terugbetaalt. Het kabinet hoopt dat dit zogenoemde warmtefonds wordt aangevuld met private middelen tot meer dan een miljard euro.

Daarnaast kan er mogelijk ook nog subsidie aangevraagd worden voor isolatie en warmtepompen.

Minder gas dus, meer elektriciteit. De stroom wordt niet meer opgewekt door kolencentrales, want de laatste vijf die nu nog in Nederland bestaan, gaan de komende jaren een voor een dicht. De laatste twee sluiten in 2030. Daarvoor in de plaats wordt de energie opgewekt met windmolens en zonnepanelen.

NOSop3 zocht uit wat het Klimaatakkoord betekent voor jongeren:

1/8 1/8 NOS

2/8 2/8 NOS

3/8 3/8 NOS

4/8 4/8 NOS

5/8 5/8 NOS

6/8 6/8 NOS

7/8 7/8 NOS

8/8 8/8 NOS

Alleen nog stekkerauto’s

Naast grotere veranderingen in en rond het huis gaat dit akkoord veel betekenen voor onze manier van vervoer. Vooral voor het autogebruik. Vanaf 2030 worden er alleen nog elektrische auto’s nieuw verkocht. Het is niet zo dat benzineauto’s daarna niet meer mogen rondrijden, ze zullen alleen niet meer nieuw in de showroom staan. Dieselrijders zullen aan de pomp merken dat hun brandstof duurder wordt.

Het kopen van een elektrische auto wordt gesubsidieerd. Het precieze bedrag aan subsidie wordt pas volgend jaar bepaald, waarschijnlijk is het rond de 3000 euro. Na een paar jaar wordt die subsidie lager, omdat de regering ervan uitgaat dat elektrische auto’s steeds goedkoper worden. Ook wordt parkeren voor elektrische auto’s goedkoper dan voor andere auto’s.

Daarnaast gaat de regering serieus kijken naar rekeningrijden. Dit betekent dat je niet meer voor het bezit van je auto betaalt (via de wegenbelasting), maar voor het aantal gereden kilometers. Zit je dus veel op de weg, dan betaal je ook meer. Deze verandering wordt in 2026 verwacht. De komende jaren wordt nog bekeken of dit alleen voor elektrische auto’s of voor alle auto’s gaat gelden. Ook is een van de opties om het rijden in de spits duurder te maken om files te bestrijden.

Meer fietsen, minder brommers

Door het toenemende aantal elektrische auto’s lopen de inkomsten van accijnzen op benzine en diesel terug. Die misgelopen belastinginkomsten zou het kabinet kunnen terughalen met rekeningrijden. Daarnaast wil de regering dat we vaker met de trein gaan, daarom komen er meer fietsenstallingen bij de stations. Ook mogen er vanaf 2025 geen nieuwe snorfietsen die op benzine rijden meer verkocht worden. Het streven is om vanaf 2030 ook de verkoop van bromfietsen op benzine te verbieden. Ook kan het zijn dat gemeenten strenger worden voor brommers en scooters.

Ook voor de boeren gaat er veel veranderen. Er moet minder vee komen, daarom gaat er gesaneerd worden. Daarom kunnen varkensboeren geld krijgen om te stoppen met hun bedrijf en er komt subsidie voor boeren die duurzamer gaan werken.

Industrie

De Nederlandse industrie krijgt vanaf 2021 te maken met een CO2-belasting: eerst betalen ze 30 euro over elke ton CO2 die te veel wordt uitgestoten. Dat bedrag kan oplopen tot 150 euro per ton in 2030. Ook gaat de industrie tot en met 2030 meer aan de zogeheten Opslag Duurzame Energie (ODE) betalen, het aandeel voor huishoudens aan deze opslag wordt lager, net als de energiebelasting.

Dat is een beweging die in dit klimaatakkoord gemaakt is in vergelijking met het concept-klimaatakkoord dat eind vorig jaar werd gepresenteerd. In de woorden van het kabinet: “Het is haalbaar en betaalbaar. We ontzien de huishoudportemonnee zoveel mogelijk en zorgen voor een eerlijke verdeling van lasten tussen burgers en bedrijven.”

Dat geldt overigens niet voor de luchtvaart en de scheepvaart. Deze sectoren zijn niet meegenomen in het klimaatakkoord en dragen dus niet bij.

Bekijk ook;

Klimaatakkoord: Rekeningrijden, CO2-heffing en energiekosten

NU 28.06.2019 Ruim een jaar nadat het kabinet aankondigde dat het maatregelen zou uitwerken die ervoor moeten zorgen dat Nederland de klimaatdoelen van Parijs haalt, ligt er vrijdag eindelijk een Klimaatakkoord. Daarin zijn onder meer maatregelen opgenomen als rekeningrijden, een CO2-heffing voor de industrie en dalende energiekosten.

“Het is gelukt”, zei minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) vrijdag bij de presentatie waar ook ministers Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken), Carola Schouten (Landbouw) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur) aanwezig waren.

De bewindsman benadrukte dat huizen duurzaam zullen worden verwarmd en dat de toekomst van de auto elektrisch is. Met hogere belastingen verandert er ook veel voor bedrijven, aldus Wiebes.

Ondanks deze ingrijpende aanpassingen, benadrukte de bewindsman het kabinetsstandpunt van de afgelopen jaren: “We doen dit stap voor stap, en haalbaar en betaalbaar voor iedereen.”

Uiteindelijk draait het allemaal om een CO2-besparing van 49 procent in 2030 ten opzichte van 1990.

Energiekosten stijgen minder snel

In de plannen staat dat de energiekosten minder snel stijgen dan aanvankelijk was berekend. Dit jaar stijgt de energienota nog met ruim 300 euro, maar in 2020 daalt die gemiddeld met 100 euro, meldt het kabinet. Dat is omdat de subsidieopslag voor duurzame energie voor een groter deel door de industrie wordt betaald.

In de jaren daarna stijgt de energiebelasting, maar wel minder vergeleken met eerdere voorstellen.

Onderzoek naar rekeningrijden

Hoewel het kabinet deze periode geen rekeningrijden zal invoeren, wordt er wel onderzoek gedaan naar een aantal varianten waar een volgend kabinet in 2026 een besluit over kan nemen. Dat kan regiogebonden, tijdgebonden of via een spitsheffing zijn.

“We zetten alle opties naast elkaar zodat een volgend kabinet een besluit kan nemen”, zei Van Veldhoven.

Met meer elektrische auto’s dalen de inkomsten via accijnzen. Daar moet dus een oplossing voor gevonden worden in de vorm van rekeningrijden. Daarmee heeft het Klimaatakkoord niet alleen betrekking op deze regeerperiode, maar ook op volgende kabinetsformaties.

Elektrisch rijden blijft fiscaal aantrekkelijk, maar d