Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 15 – nasleep rapport commissie Donner

Aangifte

Het ministerie van Financiën heeft vandaag 19.05.2020 aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie van het vermoeden van twee mogelijke misdrijven rondom de fraude-onderzoeken met de kinderopvangtoeslag: het ambtsmisdrijf knevelarij en het misdrijf beroepsmatige discriminatie. Het OM zal de aangifte onderzoeken.

Eerder dit jaar zag minister Wopke Hoekstra van Financiën nog geen reden om aangifte te doen. Toch besloot hij uiteindelijk om een second opinion te laten uitvoeren.

Telegraaf 20.05.2020

Uit dit onderzoek, uitgevoerd door de onafhankelijke deskundige mr. Hendrik-Jan Biemond, blijkt alsnog voldoende aanleiding te zijn om het OM onderzoek te laten doen naar mogelijke strafbare handelingen. Staatssecretarissen Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen hebben daarop besloten aangifte te doen, zo hebben zij de Tweede Kamer laten weten.

De aangifte heeft betrekking op werkzaamheden van de Belastingdienst, meer in het bijzonder het Managementteam Fraude, het Combiteam Aanpak Facilitators en de Directie Toeslagen. Het gaat over de periode 2013 tot en met 2017.

Het kabinet kwam tot dit besluit na een onderzoek van advocaat Hendrik Jan Biemond. Hij bestudeerde sinds 20 maart 2020, na vragen van de Tweede Kamer en op verzoek van het ministerie van Financiën, de openbare stukken rondom de fraude-onderzoeken met de kinderopvangtoeslag.

AD 20.05.2020

Hij concludeert dat er een “redelijk vermoeden” bestaat dat de genoemde misdrijven zijn gepleegd. 

Biemond keek daarbij niet alleen naar ambtsmisdrijven maar ook naar mogelijk andere relevante misdrijven. In zijn advies benadrukt Biemond dat zijn advies niets zegt over de strafwaardigheid van het gedrag van specifieke personen. In het belang van het onderzoek, van medewerkers en van de organisatie, worden waar nodig passende maatregelen genomen.

Biemond baseert het vermoeden van beroepsmatige discriminatie op uitvragen die zijn gedaan in systemen van de Belastingdienst op basis van afkomst. Knevelarij is het bewust ten onrechte opeisen van een betaling door een ambtenaar.

Hoofd FIOD stapt op

Hans van der Vlist, het Hoofd van de Fiscale Inlichtingen-en Opsporingsdienst (FIOD), is inmiddels per direct opgestapt. FTM stelt dat hij dit heeft gedaan op verzoek van de top van het ministerie van Financiën. Van der Vlist was een van de belangrijkste verantwoordelijken voor de toeslagenaffaire.

De beerput moet open

Volgens SP-Kamerlid Renske Leijten moet het niet alleen bij aangifte blijven. ,,De beerput moet helemaal open, want er zijn ook politiek verantwoordelijken”, meent zij.

SP-Kamerlid Leijten, een van de aanjagers van onderzoek naar misstanden bij de Belastingdienst, noemt de aangifte onvermijdelijk. Maar ze vindt ook dat er moet worden gekeken naar politieke verantwoordelijkheid. “We weten dat de fraudejacht is begonnen met accordering in de ministerraad.”

Leijten pleit al langer voor een parlementaire enquête over de kwestie. Ook nam zij eind vorig jaar samen met Omtzigt en Denk-Kamerlid Farid Azarkan het initiatief om de mogelijkheden tot strafrechtelijke vervolging van topambtenaren én de politieke top te verkennen.

Die actie leidde toen nog tot veel kritiek van collega-Kamerleden en een standje van de voorzitter van de commissie Financiën, VVD-Kamerlid Anne Mulder.

Vooringenomenheid

De commissie-Donner, die onderzoek heeft gedaan naar de toeslagenaffaire, concludeerde dat er bij de Belastingdienst sprake was van ‘institutionele vooringenomenheid’. Er werd uitgegaan van fraude bij de ouders, alleen vanwege het feit dat ze geselecteerd waren voor controle.

Minister Hoekstra had in januari 2020 gevraagd om onafhankelijk onderzoek naar strafbare feiten in de toeslagenaffaire, nadat hij eerder had gezegd dat er geen aanwijzingen waren voor misdrijven.

In de kinderopvangtoeslagaffaire werden ouders ten onrechte als fraudeur bestempeld door de Belastingdienst. Hun toeslagen werden stopgezet en zij moesten grote bedragen terugbetalen. Vorige week bleek bovendien dat de overheidsdienst discrimineerde: ouders met een dubbele nationaliteit werden strenger gecontroleerd.

Lees ook:

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

Staatssecretaris Van Huffelen: ‘Hoe kan het dat ambtenaren liever met een journalist praten dan met hun manager?’

De nieuwe staatssecretaris Van Huffelen (financiën) weet hoe ze ouders gaat helpen die door de kinderopvangaffaire zijn gedupeerd. Maar er wacht nog een klus: de cultuur binnen de Belastingdienst veranderen.

Nabeschouwing

Momenteel ligt het toeslagensysteem onder vuur, mede door de buitensporige fraudejacht van de Belastingdienst waardoor duizenden ouders ten onrechte in de financiële problemen raakten.

Op dit punt heeft hoogleraar Bas Jacobs een sterke mening, los van de voorstellen uit het boek. “Je moet af van het systeem van vooraf uitkeren en dan controleren”, zegt hij. “Draai dat om en bundel de administratie van alle toeslagen op één punt zodat je maar één keer gegevens hoeft aan te leveren en maar één aanspreekpunt hebt.”

Pijnpunten zijn onder meer de slepende toeslagenaffaire, de groeiende belastingkloof tussen een- en tweeverdieners, de vele brievenbusfirma’s en de Nederlandse rol in de race to the bottom tussen landen die alsmaar minder vennootschapsbelasting vragen om multinationals te lokken.

Van elke honderd euro die in Nederland wordt verdiend, vloeit er veertig euro naar de schatkist. Maar de manier waarop dat is geregeld, zorgt voor allerlei verstoringen en perverse prikkels, vinden de Rotterdamse hoogleraren economie Bas Jacobs en Sijbren Cnossen.

Zij verzochten 29 economen uit binnen- en buitenland om met verbeteringen te komen. Dat leverde een boek op met aanbevelingen dat ze onlangs in Den Haag overhandigen aan (inmiddels ex-staatssecretaris) Menno Snel van Financiën. Daarna volgde een debat met de woordvoerders Financiën van een aantal politieke partijen.

Zeven verstoringen die het boek benoemt

De auteurs in het boek ‘Ontwerp voor een beter belastingstelsel’ wijzen op veel verstoringen die moeten worden aangepakt. We lichten er samen met hoogleraar Jacobs zeven uit.

  1. Belast verschillende vormen van kapitaalinkomen uit sparen, beleggen, pensioen, eigen huis en onderneming gelijk.Dit voorkomt dat mensen geld gaan verschuiven tussen bijvoorbeeld box 2 en box 3 om minder belasting te hoeven betalen (belastingarbitrage).
  2. Stop met het overdreven fiscaal stimuleren van tweeverdieners.Hierdoor is weliswaar de arbeidsparticipatie vergroot, maar zijn ook de inkomensverschillen tussen huishoudens met een- en tweeverdieners zeer sterk opgelopen. Zo zeer, dat de baten van hogere arbeidsparticipatie intussen lager zijn dan de maatschappelijke kosten van grotere inkomensongelijkheid.
  3. Verminder de fiscale voordelen voor zzp’ers.De zelfstandigenaftrek, mkb-vrijstelling en vaak ook de startersaftrek zijn zo riant dat Nederland een ongekend aandeel zelfstandigen kent vergeleken met andere landen. Veel zzp’ers verlagen hun uurloon vanwege deze fiscale voordelen om vaker te worden ingehuurd, terwijl de markt er eigenlijk voor moet zorgen dat zij meer beloond worden vanwege het hogere inkomensrisico dat zij lopen.
  4. Maak internationale afspraken over vennootschapsbelasting.Dit voorkomt winstverschuiving en concurrentie tussen landen die hun belastingen hierdoor stap voor stap verlagen zodat multinationals steeds minder belasting betalen en dus uiteindelijk alle landen minder belasting ophalen.
  5. Verminder het fiscaal subsidiëren van schulden.Doordat bijvoorbeeld hypotheken en bedrijfsleningen overal aftrekbaar zijn, draait de economie te veel op schuld. In plaats van dat ondernemers geld in hun eigen bedrijf stoppen, worden schulden fiscaal gesubsidieerd en daarmee wordt de gehele economie te gevoelig voor conjuncturele schommelingen.
  6. Beprijs alle schade van CO2-uitstoot op dezelfde manier en schaf subsidies op fossiele brandstof af.Bij voorkeur in internationaal verband om verplaatsing van bedrijven te voorkomen. Dat kan via emissierechten (ETS) of via een koolstofbelasting in sectoren die niet onder het ETS vallen.
  7. Schaf de btw-vrijstellingen zo veel mogelijk af.Deze vrijstellingen, voor bijvoorbeeld het onderwijs, de zorg en de financiële sector, verstoren zowel het consumptiegedrag als het productieproces. Instellingen kunnen btw zelf niet verrekenen omdat ze zelf niet btw-plichtig zijn en het gevolg is dat ze bijvoorbeeld hun administratie, catering en IT zelf gaan organiseren.

Lastig uitvoerbaar

Het ministerie concludeert dat het huidige belastingstelsel verouderd is en ook steeds lastiger uitvoerbaar blijkt voor de Belastingdienst, die kampt met personeelstekorten en verouderde ict.

Daarom zijn vorig jaar verschillende onderzoeken gestart om knelpunten in het huidige belastingstelsel te bestrijden. Voorbeelden van die knelpunten zijn de steeds hogere lastendruk voor werkenden, het ingewikkelde toeslagenstelsel, het niet belasten van klimaatschade en ‘belastingarbitrage’, waarbij mensen geld verschuiven zodat zij minder belasting hoeven te betalen.

Toeslagen op de schop

Eind vorige maand werd al duidelijk dat het toeslagenstelsel volledig op de schop gaat. Achter de schermen werkt het kabinet aan een nieuw stelsel.

Dat staat los van maatregelen die op de korte termijn nodig zijn om ‘schrijnende gevallen’ te voorkomen, zoals burgers die uitgekeerde toeslagen niet kunnen terugbetalen en zo verder in de financiële problemen komen.

Lees hier alles over de affaire.

Bekijk deze video op RTL XL

Dossier; Kinderopvangtoeslag Trouw

lees: kamerbrief second opinion ambtsmisdrijven 19.05.2020

lees: bijlage 1 memorandum advies inzake aangifteplicht op grond van artikel 162 sv 19.05.2020

lees: bijlage-2-aangifte om 19.05.2020

lees: bijlage 3 antwoorden feitelijke vragen voortgang second opinion ambtsmisdrijven 2020

lees: bouwstenen voor een beter belastingstelsel tweede-kamer brief 2e kamer18.05.2020

lees: syntheserapport bouwstenen voor een beter belastingstelsel bijlage april 2020

lees: Verzoek inzake selectieregels en risicomodellen Belastingdienst 07.05.2020

lees: Overzicht lopende en afgeronde moties en toezeggingen

lees: Voortgangsrapportage Toeslagen

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 1

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 2

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 3

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 4

Zie: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 14 – nasleep rapport commissie Donner

Zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 13 – nasleep rapport commissie Donner

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 12 – nasleep rapport commissie Donner

Zie dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 11 – nasleep rapport commissie Donner

Zie verder ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 10 – rapport commissie Donner

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 9

Zie verder ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 8

Zie  verder dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 7

En zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 6

Zie dan ook nog verder: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 5 – commissie Donner

Zie verder dan ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

en zie dan ook nog: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

en zie verder dan ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

en verder zie dan ook nog: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

Fiscus stelt toeslagouders weer teleur: mogelijk toch geen compensatie

NOS 26.05.2020 De Belastingdienst heeft duizenden ouders die betrokken zijn bij de toeslagenaffaire een brief gestuurd, waarin staat dat ze niet tot de groep behoren waarbij de fiscus dusdanig grote fouten heeft gemaakt dat ze in aanmerking komen voor compensatie en een schadevergoeding. Volgens een woordvoerder van de dienst gaat het om ongeveer 8000 mensen.

Die brief komt voor de betrokkenen als een donderslag bij heldere hemel. Ze zijn boos en teleurgesteld, en voelen zich opnieuw misleid. Ze gingen er vanuit dat hun zaak vergelijkbaar is met de zogeheten CAF 11-zaken.

Een commissie onder leiding van oud-minister Donner concludeerde dat de Belastingdienst in deze zaken zich “institutioneel vooringenomen” heeft opgesteld. De ouders werden ten onrechte van fraude beschuldigd en moesten soms tienduizenden euro’s terugbetalen. Velen kwamen daardoor in de problemen.

Staatssecretaris Van Huffelen richtte zich vanavond via Twitter tot de teleurgestelde ouders:

 Alexandra v Huffelen @AvHuffelen

https://twitter.com/i/status/1265317156289421318

Deze video is speciaal bedoeld voor ouders die te maken hebben gehad met een intensief fraudeonderzoek (CAF) door #Toeslagen van de Belastingdienst. Zij krijgen deze week een brief. Ik wil die brief graag toelichten.

Volgens Van Huffelen kunnen ouders die het niet met de beslissing eens zijn bezwaar aantekenen. Er is een onafhankelijke bezwaarcommissie. Dat ze niet onder de ‘zware’ zaken vallen, wil nog niet zeggen dat ze helemaal niet gecompenseerd worden. Als blijkt dat de Belastingdienst hen veel te streng heeft beoordeeld, kunnen ze ook hun geld terugkrijgen. Als voorbeeld noemt de staatssecretaris het ontbreken van een bonnetje, waardoor iemand de volledige toeslag moest terugbetalen.

Verschil is wel dat Donner in de CAF 11-zaken heeft bepaald dat er behalve compensatie van de teruggevorderde toeslag ook nog een vergoeding moet worden betaald van 25 procent van het teruggevorderde bedrag. De ouders die alleen te streng beoordeeld zijn, krijgen die vergoeding niet.

Morgen 27.05.2020 debatteert de Tweede Kamer over de toeslagenaffaire.

BEKIJK OOK;

‘Belastingdienst beloofde drie ambtelijke hoofdrolspelers geen straf toeslagenaffaire’

AD 26.05.2020 De top van de Belastingdienst heeft drie ambtenaren die een hoofdrol speelden in de toeslagenaffaire eind vorig jaar beloofd, in ruil voor hun medewerking aan een onafhankelijk onderzoek naar de zaak, geen disciplinaire maatregelen tegen hen te treffen. Dat melden Trouw en RTL Nieuws op basis van onderzoek.

De Belastingdienst erkent dat de drie ambtenaren van het gewraakte Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) een vrijgeleide kregen in ruil voor hun medewerking aan het onderzoek. Alles wat zij tegenover de onafhankelijke Auditdienst Rijk (ADR) zouden vertellen over hun rol in de toeslagenaffaire zou buiten hun personeelsdossier blijven, en ook de gespreksverslagen zouden alleen binnen het ADR-onderzoek gebruikt mogen worden.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

  • ‘Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren’ Lees meer

In de toeslagenaffaire werden duizenden ouders gedupeerd doordat toeslagen onterecht werden stopgezet en teruggevorderd, na een ontspoorde fraudejacht. Door de harde fraudeaanpak die de Belastingdienst enkele jaren terug hanteerde, kwamen veel gedupeerden in grote financiële problemen. Toenmalig staatssecretaris Menno Snel trad eind vorig jaar af wegens de affaire. Zijn opvolger, staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen), kondigde vorige week al aan dat het ministerie hangende het onderzoek ‘interne maatregelen’ zou nemen. Zij wilde daar verder niets over zeggen.

Aangifte

Van Huffelen maakte ook bekend dat het ministerie van Financiën aangifte heeft gedaan bij het Openbaar Ministerie (OM) wegens mogelijke misdrijven waaronder ‘beroepsmatige discriminatie’ in de beruchte toeslagenaffaire. Het OM zal vooral kijken naar het werk van twee fraudeteams en de directie van de afdeling Toeslagen tussen 2013 en 2017. Het zou naast beroepsmatige discriminatie gaan om ‘knevelarij’, een ambtsmisdrijf waarbij een ambtenaar bewust ten onrechte geld opeist.

Belastingdienst beloofde: geen straf voor ambtenaren om toeslagenaffaire

MSN 26.05.2020 De top van de Belastingdienst heeft ambtenaren vorig jaar beloofd dat er geen disciplinaire maatregelen tegen hen genomen zouden worden vanwege de toeslagenaffaire. Deze toezegging werd afgedwongen door drie hoofdrolspelers in het schandaal. Zij stelden dit als voorwaarde om mee te werken aan een onderzoek door de Audit Dienst Rijk (ADR).

Dit blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws en Trouw. De Belastingdienst erkent dat de drie ambtenaren van het fraudeteam Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) vooraf een vrijgeleide eisten en die ook kregen in ruil voor hun medewerking aan het onderzoek.

In de ontspoorde fraudejacht werden duizenden ouders gedupeerd wegens het onterecht stopzetten en terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang.

Wat de ambtenaren tijdens het onderzoek zouden vertellen, zou niet tegen hen gebruikt worden, beloofde de top. Het zou buiten hun personeelsdossier gehouden worden en de gespreksverslagen zouden geheim blijven. De hoogste baas van de Belastingdienst liet de drie persoonlijk weten dat hij instemde met hun voorwaarden en dat ‘optreden tegen individuele ambtenaren niet op zijn plaats is’.

Topambtenaar waarschuwde

Deze inmiddels vertrokken directeur-generaal van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, voerde vanaf oktober gesprekken met betrokken ambtenaren. Op basis daarvan is een conceptnotitie gemaakt die stelt dat er ‘geen verwijtbaar handelen’ was van individuele ambtenaren in de fraudejacht. De notitie ging nog verder, omdat werd gezegd dat men zelfs kon ‘uitsluiten dat er sprake is van ambtsmisbruik of plichtsverzuim’.

Uijlenbroek baseerde zich op de commisie-Donner, die – ondanks dat hiernaar geen onderzoek was gedaan –  stelde dat het in de affaire niet ging om ‘persoonlijke maar institutionele vooringenomenheid’

Het ministerie van Financiën floot Uijlenbroek daarop terug. De allerhoogste ambtelijke baas van het ministerie, de secretaris-generaal, plaatste ‘schriftelijke opmerkingen’ op de conceptnotitie. Zij stelde juist dat ‘ambtsmisdrijven niet bij voorbaat uitgesloten kunnen worden’. De nota werd teruggestuurd, wat in de hiërarchie een waarschuwing is, namelijk dat Uijlenbroek z’n huiswerk over moest doen.

Uit antwoorden op Kamervragen blijkt vanavond dat deze notitie toenmalig staatssecretaris Menno Snel niet heeft bereikt, maar dat hij alleen is bijgepraat over de conclusies van de Belastingdienst. In een reactie stelt SP-Kamerid Renske Leijten dat betrokken ambtenaren zelf wisten dat ze ‘op of over de grenzen van de wet hebben gehandeld, en dat als ze daar over zouden gaan praten, dat er dan mogelijk strafrechtelijke vervolging zou komen’.

‘Onderste steen niet boven’

De belofte van de baas van de Belastingdienststaat in schril contrast met de aangifte die de staatssecretarissen Van Huffelen (Toeslagen) en Vijlbrief (Belastingdienst) vorige week deden tegen de fiscus. Er is mogelijk sprake van ambtsmisdrijven, concludeerden zij op basis van een externe second opinion, die door de Tweede Kamer werd afgedwongen.

Ambtenaren hebben zich vermoedelijk schuldig gemaakt aan knevelarij, ofwel: het burgers onterecht afhandig maken van geld. Ook is strafrechtelijk onderzoek nodig naar ‘beroepsmatige discriminatie’, vanwege de focus op nationaliteit in verschillende fraudeonderzoeken.

Volgens bronnen binnen het ministerie van Financiën is duidelijk geworden dat zowel het onderzoek van de ADR, als dat van de commissie-Donner de ‘onderste steen’ niet boven de hebben gekregen.

Vermoed wordt ook dat eigen ambtenaren informatie achter hielden voor de onderzoekers en de top van de dienst en ministerie. Of dat ook zo is, is niet duidelijk. De ADR stelt vandaag: “Alle vooraf bepaalde interviewvragen zijn in de interviews beantwoord.”

Aanvankelijk voelde Van Huffelen weinig voor aangifte bij het Openbaar Ministerie. Zij onderzocht volgens insiders de mogelijkheid om tot een ‘buutplek’ te komen, waar ambtenaren ‘buutvrij’ waren als zij alsnog echt schoon schip zouden maken, en dus niet zouden werden gestraft.

Grote onrust

Maar na het externe advies moesten de staatssecretarissen wel aangifte doen: bij vermoedens van ambtsmisdrijven geldt een ‘aangifteplicht’. Bij de Belastingdienst is grote onrust uitgebroken na de aangifte en het gedwongen terugtreden van een reeks topambtenaren.

Morgen debatteert de Tweede Kamer over de affaire. Het parlement wil dat er nu echt haast wordt gemaakt met een oplossing voor 20.000 gedupeerde ouders. Ook is er forse kritiek op de Belastingdienst, waar steeds weer nieuwe lijken uit de kast komen.

‘Belastingdienst beloofde ambtenaren niet te straffen in toeslagenzaak’

NU 26.05.2020 De top van de Belastingdienst heeft vorig jaar drie ambtenaren beloofd hen niet zullen straffen als zij zouden meewerken aan het onafhankelijk onderzoek naar de toeslagenaffaire, zo melden RTL Nieuws en Trouw dinsdagavond. Wat de ambtenaren tijdens het onderzoek zouden vertellen aan de Audit Dienst Rijk (ADR), zou niet tegen hen gebruikt worden, aldus de Belastingdienst.

Toenmalig hoogste baas van de Belastingdienst Jaap Uijlenbroek had de drie ambtenaren van het fraudeteam Combiteam Aanpak Facilitators in oktober laten weten dat er geen disciplinaire maatregelen zouden worden genomen en de gespreksverslagen geheim zouden blijven. Wat er tegen de auditdienst verteld werd, zou ook niet worden opgenomen in hun personeelsdossier.

Uijlenbroek had ingestemd met deze voorwaarde en verzekerde het drietal dat “optreden tegen individuele ambtenaren niet op zijn plaats is”, aldus beide media. De belofte strookt echter niet met de aangifte die het ministerie van Financiën vorige week deed tegen de Belastingdienst.

Aangifte om twee mogelijke misdrijven

De aangifte betreft twee mogelijke misdrijven: het gaat om het ambtsmisdrijf knevelarij en het misdrijf beroepsmatige discriminatie. Van knevelarij is sprake wanneer een ambtenaar zijn positie misbruikt en onterecht geld terugvordert of niet terugstort terwijl hij weet dat het niet klopt. De maximale straf voor knevelarij is zes jaar cel.

De toeslagenaffaire draait om het handelen van de fiscus, die ouders dupeerde door de kinderopvangtoeslag ten onrechte stop te zetten. Uit meerdere onderzoeken van Trouw en RTL Nieuws bleek dat honderden ouders ten onrechte werden aangemerkt als fraudeur. De top van de Belastingdienst weigerde zelfs de toeslagen uit te keren als ouders er wel recht op hadden. Uiteindelijk moesten ouders soms tienduizenden euro’s (onterecht) terugbetalen en kwamen zij in geldproblemen.

Gedupeerden moesten tot tienduizenden euro’s terugbetalen, verloren hun huis en relaties liepen stuk. Onlangs erkende de Belastingdienst zich schuldig te hebben gemaakt aan etnisch profileren door de tweede nationaliteit als criterium te gebruiken voor intensieve controle.

De toeslagenaffaire betekende in december het einde van Menno Snel als staatssecretaris van Financiën. Hij kreeg niet één maar twee opvolgers, D66’ers Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen, die als opdracht meekregen schoon schip te maken bij de fiscus.

Lees meer over: Belastingdienst  Politiek  Binnenland 

Belastingdienst beloofde: geen straf toeslagenaffaire

Trouw 26.05.2020 Het ministerie van financiën onderzocht hoe het zo mis kon gaan bij de kinderopvangtoeslagen. Maar hoofdrolspelers wilden alleen praten als ze een vrijgeleide kregen.

De top van de Belastingdienst heeft drie hoofdrolspelers in de toeslagenaffaire eind vorig jaar beloofd dat er geen disciplinaire maatregelen tegen hen genomen zouden worden. De drie dwongen dat af als voorwaarde om mee te werken aan een onafhankelijk onderzoek naar de affaire, door de Audit Dienst Rijk (ADR). Dat blijkt uit onderzoek van Trouw en ‘RTL Nieuws’.

In de toeslagenaffaire werden duizenden ouders gedupeerd doordat toeslagen onterecht werden stopgezet en teruggevorderd, na een ontspoorde fraudejacht. De Belastingdienst erkent dat de drie ambtenaren van het gewraakte Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) een vrijgeleide kregen in ruil voor hun medewerking aan het onderzoek.

Alles wat zij tegenover de ADR zouden vertellen over hun rol in de toeslagenaffaire zou buiten hun personeelsdossier blijven, en ook de gespreksverslagen zouden alleen binnen het ADR-onderzoek gebruikt mogen worden.

Vermoedens van ambtsmisdrijven

De toenmalige hoogste baas van de Belastingdienst, de begin dit jaar ontslagen directeur-generaal Jaap Uijlenbroek, verzekerde hen persoonlijk dat ‘optreden tegen individuele ambtenaren niet op zijn plaats is’. Maar het ministerie van financiën floot Uijlenbroek hierop terug, zo blijkt uit een brief die gisteravond naar de Tweede Kamer werd verstuurd.

De hoogste ambtenaar van het ministerie vond dat vermoedens van ambtsmisdrijven van ambtenaren niet uit te sluiten waren. Of toenmalig staatssecretaris Menno Snel destijds volledig is geïnformeerd over de strijd tussen zijn twee hoogste ambtenaren wordt uit de Kamerbrief niet duidelijk.

De belofte van Uijlenbroek om geen maatregelen te treffen tegen individuele ambtenaren staat haaks op de aangifte tegen de Belastingdienst die de staatssecretarissen Van Huffelen en Vijlbrief vorige week alsnog  besloten te doen.

Na een extern onderzoek besloten ook zij dat er voldoende aanwijzingen te zijn voor mogelijke ambtsmisdrijven. Er zou sprake zijn van knevelarij door ambtenaren, ofwel het onterecht afhandig maken van geld van burgers. Ook is strafrechtelijk onderzoek nodig naar beroepsmatige discriminatie, vanwege de focus op nationaliteit in verschillende fraudeonderzoeken.

Volgens bronnen binnen het ministerie van financiën is duidelijk geworden dat zowel het onderzoek van de ADR, als de bevindingen van de adviescommissie onder leiding van minister van staat Piet Hein Donner, de ‘onderste steen’ niet boven hebben gekregen. Nog altijd vermoedt men dat ambtenaren informatie achterhouden over de zaak.

Terwijl erachter komen wat er precies gebeurd ‘essentieel is’, zei staatssecretaris Van Huffelen twee maanden geleden nog in een interview met Trouw. “Hoe heeft dit nou kunnen gebeuren met die ouders? Het is ontzettend nodig om daar een open en veilige discussie over te voeren.”

Staatssecretaris Van Huffelen in gesprek met gedupeerde ouders bij een ouderbijeenkomst in Rotterdam. Beeld Arie Kievit

Buut-vrij-gesprekken

Destijds voelde Van Huffelen weinig voor aangifte bij het Openbaar Ministerie. Maar ook ambtenaren bleven weigeren openheid van zaken te geven over hun rol in de affaire, als daar geen garanties tegenover zouden staan van immuniteit voor hen. Verschillende bronnen spreken over de eis van ‘buut-vrij-gesprekken’.

Maar na het advies van advocaat Biemond konden de staatssecretarissen eigenlijk niet anders dan alsnog aangifte doen: bij vermoedens van strafbare feiten rust er zelfs een aangifteplicht.

De meeste ambtenaren die reageren via de interne Beeldkrant van de Belastingdienst zijn woedend over de aangifte via het strafrecht. Dinsdag zagen Van Huffelen en Vijlbrief zich opnieuw genoodzaakt met een groep medewerkers in gesprek te gaan om de rust bij de dienst te bewaren.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer opnieuw over de zaak. Daar zal de vraag op tafel komen in hoeverre ook politieke hoofdrolspelers als toenmalig minister van sociale zaken Asscher, voormalig staatssecretaris van financiën Eric Wiebes en zelfs premier Rutte op de hoogte waren van het handelen van de Belastingdienst. Het Managementteam Fraude opereerde op zijn beurt onder de zogeheten ministeriële commissie Aanpak Fraude, onder leiding van Rutte zelf.

Lees ook:

Tot frustratie van de Kamer doet het kabinet nu wél aangifte

Het ministerie van financiën doet aangifte vanwege vermoedens van ambtsmisdrijven in de toeslagenaffaire. Voor de Tweede Kamer zijn veel vragen nog onbeantwoord.

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus nu na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

Kinderopvangtoeslag dossier Trouw

Meer over; politiek misdaad, recht en justitie overheidsbeleid belastingen overheid ADR Audit Dienst Rijk Belastingdienst Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

Belastingdienst beloofde: geen straf voor ambtenaren om toeslagenaffaire

RTL 26.05.2020 De top van de Belastingdienst heeft ambtenaren vorig jaar beloofd dat er geen disciplinaire maatregelen tegen hen genomen zouden worden vanwege de toeslagenaffaire. Deze toezegging werd afgedwongen door drie hoofdrolspelers in het schandaal. Zij stelden dit als voorwaarde om mee te werken aan een onderzoek door de Audit Dienst Rijk (ADR).

Dit blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws en Trouw. De Belastingdienst erkent dat de drie ambtenaren van het fraudeteam Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) vooraf een vrijgeleide eisten en die ook kregen in ruil voor hun medewerking aan het onderzoek.

In de ontspoorde fraudejacht werden duizenden ouders gedupeerd wegens het onterecht stopzetten en terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang.

Lees ook:

Directeur FIOD op non-actief om toeslagenaffaire

Wat de ambtenaren tijdens het onderzoek zouden vertellen, zou niet tegen hen gebruikt worden, beloofde de top. Het zou buiten hun personeelsdossier gehouden worden en de gespreksverslagen zouden geheim blijven. De hoogste baas van de Belastingdienst liet de drie persoonlijk weten dat hij instemde met hun voorwaarden en dat ‘optreden tegen individuele ambtenaren niet op zijn plaats is’.

Topambtenaar waarschuwde

Deze inmiddels vertrokken directeur-generaal van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, voerde vanaf oktober gesprekken met betrokken ambtenaren. Op basis daarvan is een conceptnotitie gemaakt die stelt dat er ‘geen verwijtbaar handelen’ was van individuele ambtenaren in de fraudejacht. De notitie ging nog verder, omdat werd gezegd dat men zelfs kon ‘uitsluiten dat er sprake is van ambtsmisbruik of plichtsverzuim’.

Uijlenbroek baseerde zich op de commisie-Donner, die – hoewel hiernaar geen onderzoek was gedaan – stelde dat het in de affaire niet ging om ‘persoonlijke maar institutionele vooringenomenheid’.

Lees ook:

Ministerie doet aangifte tegen Belastingdienst om toeslagenaffaire

Het ministerie van Financiën floot Uijlenbroek daarop terug. De allerhoogste ambtelijke baas van het ministerie, de secretaris-generaal, plaatste ‘schriftelijke opmerkingen’ op de conceptnotitie. Zij stelde juist dat ‘ambtsmisdrijven niet bij voorbaat uitgesloten kunnen worden’. De nota werd teruggestuurd, wat in de hiërarchie een waarschuwing is, namelijk dat Uijlenbroek zijn huiswerk over moest doen.

Uit antwoorden op Kamervragen blijkt vanavond dat deze notitie toenmalig staatssecretaris Menno Snel niet heeft bereikt, maar dat hij alleen is bijgepraat over de conclusies van de Belastingdienst. In een reactie stelt SP-Kamerid Renske Leijten dat betrokken ambtenaren zelf wisten dat ze ‘op of over de grenzen van de wet hebben gehandeld, en dat als ze daarover zouden gaan praten, dat er dan mogelijk strafrechtelijke vervolging zou komen’.

‘Onderste steen niet boven’

De belofte van de baas van de Belastingdienst staat in schril contrast met de aangifte die de staatssecretarissen Van Huffelen (Toeslagen) en Vijlbrief (Belastingdienst) vorige week deden tegen de fiscus. Er is mogelijk sprake van ambtsmisdrijven, concludeerden zij op basis van een externe second opinion, die door de Tweede Kamer werd afgedwongen.

Ambtenaren hebben zich vermoedelijk schuldig gemaakt aan knevelarij, ofwel: het burgers onterecht afhandig maken van geld. Ook is strafrechtelijk onderzoek nodig naar ‘beroepsmatige discriminatie’, vanwege de focus op nationaliteit in verschillende fraudeonderzoeken.

Volgens bronnen binnen het ministerie van Financiën is duidelijk geworden dat zowel het onderzoek van de ADR als dat van de commissie-Donner de ‘onderste steen’ niet boven de hebben gekregen. Vermoed wordt ook dat eigen ambtenaren informatie achterhielden voor de onderzoekers en de top van de dienst en ministerie. Of dat ook zo is, is niet duidelijk. De ADR stelt vandaag: “Alle vooraf bepaalde interviewvragen zijn in de interviews beantwoord.”

‘Ik moest stoppen met werken door zwarte lijst Belastingdienst’

Aanvankelijk voelde Van Huffelen weinig voor aangifte bij het Openbaar Ministerie. Zij onderzocht volgens insiders de mogelijkheid om tot een ‘buutplek’ te komen, waar ambtenaren ‘buutvrij’ waren als zij alsnog echt schoon schip zouden maken, en dus niet zouden worden gestraft.

Grote onrust

Maar na het externe advies moesten de staatssecretarissen wel aangifte doen: bij vermoedens van ambtsmisdrijven geldt een ‘aangifteplicht’. Bij de Belastingdienst is grote onrust uitgebroken na de aangifte en het gedwongen terugtreden van een reeks topambtenaren.

Morgen debatteert de Tweede Kamer over de affaire. Het parlement wil dat nu echt haast wordt gemaakt met een oplossing voor 20.000 gedupeerde ouders. Ook is er forse kritiek op de Belastingdienst, waar steeds weer nieuwe lijken uit de kast komen.

Lees ook:

Boosheid, angst, verbazing en schaamte

meer; Pieter Klein Menno Snel Pieter Klein Renske Leijten Belastingdienst Ministerie van Justitie en Veiligheid Ministerie van Economische Zaken en Klimaat Toeslagenaffaire Belastingdienst

 

‘Snel actie nodig om cultuur Belastingdienst te veranderen’

NOS 25.05.2020 Het wordt tijd om nu echt iets te gaan doen aan de cultuur bij de Belastingdienst. Het verbeteren van die cultuur is een langdurig proces, dat eigenlijk nooit klaar is, stellen onderzoekers van Deloitte.

De organisatie keek op verzoek van de politiek naar de interne gang van zaken bij de fiscus en kwam tot de conclusie dat voor veel medewerkers niet duidelijk is waar ze precies naartoe moeten werken. Bovendien geven ambtenaren aan dat ze zich niet altijd veilig voelen, zich niet erkend voelen of elkaar niet durven aan te spreken.

Na de affaire rond de kinderopvangtoeslag, waarbij honderden ouders ten onrechte als fraudeur werden aangemerkt, concludeerde de Tweede Kamer dat de ‘menselijke maat’ weer leidend moet worden bij de Belastingdienst. Maar Deloitte schrijft dat voor veel medewerkers niet duidelijk is wat dat precies betekent. Wel is duidelijk dat de leiding te veel stuurt op kwantiteit. Dat leidt de aandacht af van het echte werk, zeggen de geïnterviewden.

Onverwijld ter hand nemen

Veel van de problemen zijn al langer bekend, schrijven de onderzoekers, die vaststellen dat al veel onderzoeken zijn gedaan naar de cultuur bij de Belastingdienst. “Daarom zijn onze aanbevelingen erop gericht om te stoppen met onderzoeken en de transformatie onverwijld ter hand te nemen.”

Toch zijn ambtenaren over het algemeen positief over het werkklimaat. Er is grote betrokkenheid en loyaliteit en het personeel gaat prettig met elkaar om. Onder staatssecretaris Snel, die aftrad vanwege de toeslagenaffaire, zijn volgens Deloitte ook al dingen verbeterd. “Maar het is ons inziens nog niet genoeg.”

Indringend

De huidige staatssecretarissen, Van Huffelen en Vijlbrief, noemen de analyse van Deloitte indringend. “Het onderstreept voor ons de noodzaak van een steviger aanpak.” De huidige aanpak wordt daarom heroverwogen. Voor de zomer komen de bewindspersonen met nieuwe stappen om de cultuur bij de Belastingdienst te verbeteren.

Vorige week werd bekend dat het ministerie van Financiën aangifte heeft gedaan tegen de eigen Belastingdienst. Mogelijk is sprake geweest van discriminatie en knevelarij, het innen van geld door een ambtenaar die weet dat het geld niet verschuldigd is.

BEKIJK OOK;

‘Hoofd FIOD stapt op vanwege toeslagenaffaire Belastingdienst

NU 22.05.2020 Hans van der Vlist, het hoofd van de Fiscale Inlichtingen-en Opsporingsdienst (FIOD), is per direct opgestapt. FTM stelt dat hij dit heeft gedaan op verzoek van de top van het ministerie van Financiën. Van der Vlist was een van de belangrijkste verantwoordelijken voor de toeslagenaffaire.

Van der Vlist heeft zijn vertrek bekendgemaakt in een mail aan alle medewerkers van de FIOD.

“Ik heb geen betrokkenheid, wetenschap en directe verantwoordelijkheid gehad bij de behandeling van Toeslagen”, beklemtoont de topman volgens Follow the Money in zijn afscheidsmail. “Wel bij de strafrechtelijke aanpak van Toeslagen met een rechterlijke toets. Bij dat laatste is er naar mijn weten ook geen discussie. Dat neemt niet weg dat mij vanmorgen gevraagd is een stap terug te doen als algemeen directeur van de FIOD.”

Volgens FTM heeft het vertrek van Van der Vlist tot veel opschudding onder het personeel van de FIOD geleid. Het ministerie van Financiën wilde niet reageren op het bericht. “Wij gaan nooit in op individuele cases”, aldus een zegsman.

Vertrek hangt samen met aangifte tegen de Belastingdienst

Het vertrek hangt samen met de aangifte die het ministerie van Financiën dinsdag heeft gedaan tegen de Belastingdienst vanwege de rol van de dienst in de toeslagenaffaire.

Er wordt vermoed dat er sprake is geweest van beroepsmatige discriminatie en knevelarij. Het Openbaar Ministerie (OM) onderzoekt de aangifte. Van knevelarij is sprake wanneer een ambtenaar zijn positie misbruikt en onterecht geld terugvordert of niet terugstort terwijl hij weet dat het niet klopt.

De aangifte richt zich op de verantwoordelijken voor de omstreden fraude-aanpak van Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) en de directie Toeslagen in de periode 2013 tot en met 2017.

Duizenden ouders werden onterecht etnisch geprofileerd

In november vorig jaar vroeg de Tweede Kamer toenmalig staatssecretaris Menno Snel om strafrechtelijk onderzoek in te stellen tegen belastingambtenaren.

De toeslagenaffaire draait om het handelen van de fiscus, die ouders dupeerde door de kinderopvangtoeslag ten onrechte stop te zetten. Uit meerdere onderzoeken van Trouw en RTL Nieuws bleek dat honderden ouders ten onrechte werden aangemerkt als fraudeur. De top van de Belastingdienst weigerde zelfs de toeslagen uit te keren als ouders er wel recht op hadden.

Gedupeerden moesten tot tienduizenden euro’s terugbetalen, verloren hun huis en relaties liepen stuk. Onlangs erkende de Belastingdienst zich schuldig te hebben gemaakt aan etnisch profileren door de tweede nationaliteit als criterium te gebruiken voor intensieve controle.

Zie ook: Aangifte Ministerie van Financiën tegen Belastingdienst na toeslagenaffaire

Lees meer over: Belastingdienst  Toeslagen 

Voormalig Nuon-topman Smink gaat Belastingdienst leiden

Telegraaf 20.05.2020  Voormalig Nuon-topman Peter Smink wordt directeur-generaal Belastingdienst op het ministerie van Financiën. Hij is de definitieve opvolger van Jaap Uijlenbroek, die begin dit jaar vertrok in de nasleep van de toeslagenaffaire bij de fiscus.

In tegenstelling tot zijn voorganger is Smink niet afkomstig uit de poule van topambtenaren waar voor dit soort functies vaak uit wordt geput. Datzelfde geldt voor de nieuwe directeur-generaal Toeslagen, Ditte Hak, die wordt weggeplukt bij zorgverzekeraar Zilveren Kruis. Zij is daar operationeel directeur. De nieuwe directeur-generaal Douane Nanette van Schelven komt uit de eigen gelederen.

Naar aanleiding van onder meer de toeslagenaffaire is besloten niet één, maar drie topambtenaren aan te stellen. De onderdelen Toeslagen en Douane worden uiteindelijk afgesplitst van de Belastingdienst. Dat moet helpen sneller veranderingen door te voeren en het geschonden vertrouwen in de fiscus te herstellen.

BEKIJK MEER VAN; belastingen elektriciteitsproductie en -distributie bedrijfsinformatie Belastingdienst Peter Smink

Aangifte Ministerie van Financiën tegen Belastingdienst na toeslagenaffaire

NU 19.05.2020 Het ministerie van Financiën heeft dinsdag aangifte gedaan tegen de Belastingdienst vanwege hun rol in de toeslagenaffaire. Er zijn vermoedens van twee mogelijke misdrijven, wordt gesteld in een dinsdag verstuurde brief aan de Tweede Kamer.

Het gaat om het ambtsmisdrijf knevelarij en het misdrijf beroepsmatige discriminatie. Het Openbaar Ministerie (OM) onderzoekt de aangifte.

De aangifte richt zich op de verantwoordelijken voor de omstreden fraude-aanpak van Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) en de directie Toeslagen in de periode 2013 tot en met 2017.

De stap volgt na onderzoek van strafrechtadvocaat Hendrik-Jan Biemond, die op verzoek van het ministerie onderzoek heeft gedaan naar mogelijke ambtsmisdrijven bij de fiscus. Volgens Biemond bestaat het vermoeden dat de Belastingdienst zich schuldig heeft gemaakt aan discriminatie door nader onderzoek uit te voeren op basis van afkomst.

Bij knevelarij is sprake van wanneer een ambtenaar zijn positie misbruikt en onterecht geld terugvordert of niet terugstort terwijl hij weet dat het niet klopt. De maximale straf voor knevelarij is zes jaar cel.

SP wil parlementaire enquête: ‘De beerput moet helemaal open’

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen stelt dat ze zich realiseert dat de aangifte een grote impact heeft. “Hopelijk draagt deze ingrijpende stap bij aan het op een rechtvaardige manier afsluiten van dit voor zovelen pijnlijke hoofdstuk.”

In november vorig jaar vroeg de Tweede Kamer toenmalig staatssecretaris Menno Snel om strafrechtelijk onderzoek in te stellen tegen belastingambtenaren. In een reactie spreekt SP-Kamerlid Renske Leijten van een eerste stap en noemt het terecht dat er aangifte is gedaan. “Maar de beerput moet helemaal open, want er zijn ook politiek verantwoordelijken”, aldus Leijten. Zij wil daarom dat er een parlementaire enquête komt naar de toeslagenaffaire.

D66 heeft het over een “gitzwarte dag voor het vertrouwen in de overheid”. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vindt de aangifte terecht, maar verbaast zich er wel over dat onderzoeker Biemond binnen twee maanden tot deze conclusie is gekomen, terwijl de Nationale Ombudsman in 2017 al waarschuwde voor de misstanden bij de fiscus.

Hij wil opheldering over wat er met de verschillende signalen is gebeurd tussen 2017 en 2020. Ook de VVD en GroenLinks vragen om opheldering.

Belastingdienst erkent onderscheid te hebben gemaakt

De toeslagenaffaire draait om het handelen van de fiscus, die ouders dupeerde door de kinderopvangtoeslag ten onrechte stop te zetten. Uit meerdere onderzoeken van Trouw en RTL Nieuws bleek dat honderden ouders ten onrechte werden aangemerkt als fraudeur. De top van de Belastingdienst weigerde zelfs de toeslagen uit te keren als ouders er wel recht op hadden.

Gedupeerden moesten tot tienduizenden euro’s terugbetalen, verloren hun huis en relaties liepen stuk. Onlangs erkende de Belastingdienst zich schuldig te hebben gemaakt aan etnisch profileren door de tweede nationaliteit als criterium te gebruiken voor intensieve controle.

Financiën doet aangifte tegen eigen Belastingdienst in toeslagenaffaire

NOS 19.05.2020 Het ministerie van Financiën doet aangifte tegen de Belastingdienst vanwege mogelijke misdrijven in de toeslagenaffaire, waarin duizenden ouders zijn gedupeerd. Dat schrijven de staatssecretarissen Vijlbrief en Van Huffelen aan de Tweede Kamer.

Het gaat om twee mogelijke misdrijven: beroepsmatige discriminatie en het ambtsmisdrijf knevelarij. Dat laatste is het “vorderen of ontvangen van een betaling terwijl de ambtenaar weet dat die betaling niet verschuldigd is”.

Aanleiding voor de aangifte is een advies van een onafhankelijk deskundige. De aangifte richt zich niet tegen specifieke personen bij de Belastingdienst, maar er worden wel afdelingen genoemd, onder meer Directie Toeslagen en het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF). De Belastingdienst valt onder het ministerie van Financiën.

‘Heftig en bijzonder’

Van Huffelen benadrukt dat het advies niet betekent dat er ook misdrijven zijn gepleegd. “Het is belangrijk dat het OM hiernaar kijkt.” Ze noemt het “zeer heftig en bijzonder” om aangifte te doen tegen haar eigen dienst.

De toeslagenaffaire draait om ouders die door de Belastingdienst ten onrechte zijn beschuldigd van fraude met kinderopvangtoeslagen. Velen van hen moesten flinke bedragen terugbetalen en kwamen daardoor in de financiële problemen.

Vooringenomenheid

De commissie-Donner, die onderzoek heeft gedaan naar de toeslagenaffaire, concludeerde dat er bij de Belastingdienst sprake was van ‘institutionele vooringenomenheid’. Er werd uitgegaan van fraude bij de ouders, alleen vanwege het feit dat ze geselecteerd waren voor controle.

Minister Hoekstra had in januari 2020 gevraagd om onafhankelijk onderzoek naar strafbare feiten in de toeslagenaffaire, nadat hij eerder had gezegd dat er geen aanwijzingen waren voor misdrijven.

SP-Kamerlid Leijten, een van de aanjagers van onderzoek naar misstanden bij de Belastingdienst, noemt de aangifte onvermijdelijk. Maar ze vindt ook dat er moet worden gekeken naar politieke verantwoordelijkheid. “We weten dat de fraudejacht is begonnen met accordering in de ministerraad.”

Haar mede-aanjager Omtzigt van het CDA stelt dat er onderzoek moet worden gedaan naar de periode 2017-2020. De aangifte geldt nu alleen voor de jaren 2013-2017. Verder zegt hij dat de aangifte “een heel zware stap” is, en erkenning betekent voor gedupeerde ouders.

BEKIJK OOK;

Nieuw hoofdstuk toeslagenaffaire: Belastingdienst doet aangifte

Telegraaf 19.05.2020 De Belastingdienst heeft dinsdag aangifte gedaan vanwege eigen ambtsmisdrijven. Die zouden zijn gepleegd in de toeslagenaffaire. Het gaat onder meer om beroepsmatige discriminatie.

Het Openbaar Ministerie gaat ook onderzoek doen naar knevelarij bij de fiscus. Dat gebeurt als iemand misbruik maakt van zijn positie als ambtenaar en onterecht geld int of vordert bij mensen die dat helemaal niet verschuldigd zijn.

Bij beroepsmatige discriminatie gaat het om het opzettelijk discrimineren op basis van ras, tijdens het uitoefenen van je beroep. Een advocaat die de fiscus doorlichtte denkt dat hier sprake van kan zijn omdat medewerkers van de fiscus mensen natrokken in de systemen op basis van hun afkomst.

De fiscus zette dinsdag ook nog een aantal hoge ambtenaren voorlopig op non-actief.

BEKIJK OOK:

Tamara verloor haar zoon en door de toeslagenaffaire sneuvelde ook haar huwelijk

BEKIJK OOK:

Grote reorganisatie Belastingdienst na toeslagenaffaire

De aangifte is niet gericht op specifieke personen, schrijven staatssecretaris Van Huffelen en Vijlbrief aan de Tweede Kamer. Het gaat om misstanden tijdens de toeslagenaffaire, waarin duizenden ouders onterecht hun kinderopvangtoeslag terug moesten betalen. Ze werden door de fiscus als fraudeurs neergezet.

BEKIJK OOK:

Donner: compensatie voor meer gedupeerden toeslagenaffaire

„Het is belangrijk dat het Openbaar Ministerie hiernaar kijkt”, zegt Van Huffelen. „Hopelijk draagt deze ingrijpende stap bij aan het op een rechtvaardige manier afsluiten van dit voor zovelen pijnlijke hoofdstuk.”

SP-Kamerlid Leijten noemt de aangifte ’niet meer dan terecht’. Maar ze vindt wel dat de ’beerput nog helemaal open moet’. Ook CDA-Kamerlid Omtzigt vindt het goed dat de fiscus het OM aan het werk zet. „Deze aangifte laat zien dat in Nederland niemand boven de wet staat. dat is heel belangrijk in een rechtstaat.”

BEKIJK MEER VAN; overheid belastingen bedrog Van Huffelen Den Haag Openbaar Ministerie Belastingdienst Tweede Kamer der Staten-Generaal

Ministerie doet alsnog aangifte tegen Belastingdienst wegens handelen in toeslagenaffaire

AD 19.05.2020 Het ministerie van Financiën heeft vandaag aangifte gedaan tegen de Belastingdienst, vanwege mogelijke misdrijven in de toeslagenaffaire. Het vermoeden bestaat dat gedupeerde ouders slachtoffer zijn geworden van beroepsmatige discriminatie en knevelarij door ambtenaren.

Het OM moet onderzoeken of ouders die in de toeslagenaffaire werden onderworpen aan een fraudeonderzoek er werden uitgepikt vanwege hun afkomst. Dat is een strafbaar feit. Knevelarij is het bewust ten onrechte opeisen van een betaling door een ambtenaar en geldt als een ambtsmisdrijf.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Het onderzoek zal zich onder andere richten op hoge ambtenaren uit onder meer het Managementteam Fraude, het Combiteam Aanpak Facilitators en de Directie Toeslagen. Het gaat over de periode 2013 tot en met 2017.

Passende maatregelen

Eerder dit jaar zag minister Wopke Hoekstra van Financiën nog geen reden om aangifte te doen. Toch besloot hij uiteindelijk om een second opinion te laten uitvoeren. Uit dit onderzoek, uitgevoerd door de onafhankelijke deskundige mr. Hendrik-Jan Biemond, blijkt alsnog voldoende aanleiding te zijn om het OM onderzoek te laten doen naar mogelijke strafbare handelingen. Staatssecretarissen Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen hebben daarop besloten aangifte te doen, zo hebben zij de Tweede Kamer laten weten.

Hoewel het handelen van topambtenaren wordt onderzocht, maakt het rapport van mr. Biemond geen melding over de strafwaardigheid van het gedrag van specifieke personen binnen de Belastingdienst. Desondanks kondigen Vijlbrief en Van Huffelen aan dat er in het belang van het onderzoek ‘waar nodig passende maatregelen’ worden genomen.

Grote impact

,,Ik realiseer me dat deze aangifte een grote impact heeft op de gedupeerde ouders en de medewerkers van de Belastingdienst”, stelt staatssecretaris Alexandra van Huffelen. ,,Maar het advies van mr. Biemond is helder: het is belangrijk dat het Openbaar Ministerie hier naar kijkt. Hopelijk draagt deze ingrijpende stap bij aan het op een rechtvaardige manier afsluiten van dit voor zovelen pijnlijke hoofdstuk.”

Door de zogeheten toeslagenaffaire zijn zeker honderden en mogelijk duizenden ouders in de financiële problemen gekomen door het handelen van de Belastingdienst. Zij werden veelal ten onrechte beschuldigd van fraude en moesten grote bedragen terugbetalen aan de fiscus. Sommigen moesten gedwongen hun auto verkopen of hun woning uit.

Belangrijk signaal

De Tweede Kamer vindt het terecht dat het ministerie van Financiën aangifte heeft gedaan wegens mogelijke misdrijven in de toeslagenaffaire. “Het laat zien dat in Nederland niemand boven de wet staat”, stelt CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.

Hij spreekt van een ‘belangrijk signaal voor de ouders, die jarenlang geleden hebben’, maar ook voor de vele ambtenaren bij de Belastingdienst die hun werk goed doen’. Omtzigt: ,,We hebben hier bijna een jaar op aangedrongen, omdat de feiten en de gevolgen heel ernstig zijn.”

Volgens SP-Kamerlid Renske Leijten moet het niet alleen bij aangifte blijven. ,,De beerput moet helemaal open, want er zijn ook politiek verantwoordelijken”, meent zij.

Leijten pleit al langer voor een parlementaire enquête over de kwestie. Ook nam zij eind vorig jaar samen met Omtzigt en Denk-Kamerlid Farid Azarkan het initiatief om de mogelijkheden tot strafrechtelijke vervolging van topambtenaren én de politieke top te verkennen.

Die actie leidde toen nog tot veel kritiek van collega-Kamerleden en een standje van de voorzitter van de commissie Financiën, VVD-Kamerlid Anne Mulder.

Gitzwarte dag

Inmiddels lijkt de wind in de Kamer gedraaid. Bart Snels van GroenLinks vraagt zich af waarom het zo lang heeft moeten duren. ,,Wat heeft deze advocaat in twee maanden wel tot deze conclusie gebracht waar het ministerie al een jaar mee bezig is en deze conclusie niet heeft getrokken?”

Ook VVD’er Helma Lodders wil graag weten hoe het kan dat er nu een aangifte ligt, terwijl er al lang onderzoek wordt gedaan. Ze is er “tevreden” over dat er aangifte is gedaan wegens knevelarij en beroepsmatige discriminatie. “Goed dat er een volgende stap wordt gezet.” Ze hoopt dat er snel duidelijkheid komt voor de gedupeerden.

Volgens Steven van Weyenberg van D66 is het ‘een gitzwarte dag voor voor het vertrouwen in onze overheidsorganisaties’. De Kamer wil dat de Autoriteit Persoonsgegevens snel met een rapport komt over etnisch profileren.

Vakbond: aangifte Belastingdienst goed, maar niet genoeg
Ambtenarenvakbond CNV Overheid is blij dat het ministerie van Financiën aangifte doet vanwege mogelijke misdrijven bij de Belastingdienst. Maar daar kan het niet bij blijven, oordeelt de bond. Het topmanagement en de politieke leiding moeten beter luisteren naar ,,gewone werknemers” en meer ruimte geven aan klokkenluiders, aldus CNV.

,,Het drama rond de toeslagen is een symptoom van een onderliggend probleem waarbij het hogere management weigert te luisteren naar kritiek en mensen op de werkvloer keihard worden aangepakt”, zegt Patrick Fey, voorzitter van CNV Overheid. ,,De aangifte van Financiën maakt grote indruk op het personeel. Toch zijn we blij dat er nu daden worden gesteld. We koersen daarbij wel op waarheidsvinding en het trekken van lessen daaruit voor de toekomst.”

De bond veroordeelt de angstcultuur die heerst bij de fiscus. Over de voorgestelde reorganisatie bij de Belastingdienst die eerder dit jaar werd aangekondigd zijn de verschillende ambtenarenbonden evenmin te spreken. Er moet dus nog een hoop gebeuren bij de dienst, concludeert Fey. ,,We kunnen na deze aangifte en dit onderzoek niet blijven doorgaan zoals dat gebruikelijk was.”

Tot frustratie van de Kamer doet het kabinet nu wél aangifte

Trouw 19.05.2020 Het ministerie van financiën doet aangifte vanwege ambtsmisdrijven in de toeslagen-affaire. Voor de Tweede Kamer zijn veel vragen nog onbeantwoord.

Een “gitzwarte dag voor het vertrouwen in onze overheidsorganisaties” en “een klap in het gezicht van de ouders.” De Tweede Kamer reageerde met zware woorden op het nieuws dat het ministerie van financiën aangifte doet vanwege twee vermoedelijke ambtsmisdrijven in de kinderopvangtoeslagaffaire.

Financiën stapt naar het Openbaar Ministerie (OM) vanwege het vermoeden van knevelarij en van beroepsmatige discriminatie. Knevelarij is het innen van geld, waarbij een ambtenaar misbruik maakt van zijn of haar positie.

Er wordt geen aangifte gedaan tegen specifieke personen, maar tegen de Belastingdienst en in het bijzonder tegen het Combiteam Aanpak Facilitators en de Directie Toeslagen. Mogelijk leidt het onderzoek wel tot aangiftes tegen individuen.

Het kabinet komt tot dit besluit na een onderzoek van advocaat Hendrik Jan Biemond. Hij onderzocht de periode tussen 2013 en 2017 en concludeert dat er een “redelijk vermoeden” bestaat dat de genoemde misdrijven zijn gepleegd. Biemond deed sinds 20 maart onderzoek naar de toeslagenaffaire.

Staatssecretaris Van Huffelen, die dinsdagmiddag naar de Tweede Kamer kwam voor het eerste Vragenuur na de coronacrisis, zegt dat het onderzoek en de aangifte een “enorme impact” hebben. “Niet in laatste plaats voor de ouders. Maar ook op medewerkers van de Belastingdienst, Toeslagen en van het ministerie.”

SP-Kamerlid Renske Leijten, die samen met CDA’er Pieter Omtzigt voorop ging in het blootleggen van misstanden bij de Belastingdienst, vraagt zich af waarom Biemond in twee maanden tot deze conclusie kwam, terwijl de Tweede Kamer al jaren probeert te achterhalen of er ambtsmisdrijven zijn gepleegd. “Wat ik heel tragisch vind, is dat we hier praten over een besluit waarvan we allemaal zien dat het moest, maar dat het ministerie heeft tegengehouden tot het niet anders kon.”

Omtzigt vraagt zich af of er ook ná 2017 nog ambtsmisdrijven zijn gepleegd bij de Belastingdienst. “In 2017 zei de Nationale Ombudsman na onderzoek: hier gaat iets mis. Als er toen naar de Ombudsman was geluisterd, dan was dit in 2018 en 2019 recht gezet. Ook te lang wachten kan een ambtsverzuim zijn.” GroenLinks-Kamerlid Bart Snels wil zeker weten dat het OM de ruimte krijgt om óók die periode te onderzoeken.

Klokkenluider

En zo heeft de Kamer nog veel meer vragen. Waarom, wil Leijten weten, doet het kabinet nog onderzoek naar de klokkenluider die misstanden in de affaire aankaartte? Ook vraagt zij zich af waarom onderzoeken naar leidinggevenden niet met de Kamer worden gedeeld. Volgens Van Huffelen kan zij geen privacygevoelige zaken met de Tweede Kamer delen.

Van Huffelen hoopt dat zij, nu ouders een compensatie kunnen ontvangen en het OM zich over de schuldvraag buigt, naar de toekomst kan kijken en kan proberen de cultuur bij de fiscus te veranderen. Ze zei te hopen dat de overheidsdienst weer “betrouwbaar voor iedereen” wordt. Wat Leijten betreft kan het pas zover zijn na een parlementaire onderzoeksenquête: “We moeten de onderste steen boven halen en de beerput helemaal leegscheppen.”

In de kinderopvangtoeslagaffaire werden ouders ten onrechte als fraudeur bestempeld door de Belastingdienst. Hun toeslagen werden stopgezet en zij moesten grote bedragen terugbetalen. Vorige week bleek bovendien dat de overheidsdienst discrimineerde: ouders met een dubbele nationaliteit werden strenger gecontroleerd.

Lees ook:

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

Staatssecretaris Van Huffelen: ‘Hoe kan het dat ambtenaren liever met een journalist praten dan met hun manager?’

De nieuwe staatssecretaris Van Huffelen (financiën) weet hoe ze ouders gaat helpen die door de kinderopvangaffaire zijn gedupeerd. Maar er wacht nog een klus: de cultuur binnen de Belastingdienst veranderen.

Kinderopvangtoeslag – dossier

Meer over; politiek overheidsbeleid belastingen misdaad, recht en justitie Bart Snels Belastingdienst Combiteam Aanpak Facilitators Directie Toeslagen Kinderopvangtoeslag Redactie Trouw

Financiën doet aangifte van het vermoeden van mogelijke misdrijven

RO 19.05.2020 Het ministerie van Financiën heeft vandaag aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie van het vermoeden van twee mogelijke misdrijven rondom de fraude-onderzoeken met de kinderopvangtoeslag: het ambtsmisdrijf knevelarij en het misdrijf beroepsmatige discriminatie. Het OM zal de aangifte onderzoeken.

De aangifte heeft betrekking op werkzaamheden van de Belastingdienst, meer in het bijzonder het Managementteam Fraude, het Combiteam Aanpak Facilitators en de Directie Toeslagen. Het gaat over de periode 2013 tot en met 2017.

Aanleiding voor de aangifte is het advies van een onafhankelijk deskundige, mr. Biemond. Hij bestudeerde sinds 20 maart na vragen van de Tweede Kamer en op verzoek van het ministerie van Financiën de openbare stukken rondom de fraude-onderzoeken met de kinderopvangtoeslag.

Biemond keek daarbij niet alleen naar ambtsmisdrijven maar ook naar mogelijk andere relevante misdrijven. In zijn advies benadrukt Biemond dat zijn advies niets zegt over de strafwaardigheid van het gedrag van specifieke personen. In het belang van het onderzoek, van medewerkers en van de organisatie, worden waar nodig passende maatregelen genomen.

Biemond baseert het vermoeden van beroepsmatige discriminatie op uitvragen die zijn gedaan in systemen van de Belastingdienst op basis van afkomst. Knevelarij is het bewust ten onrechte opeisen van een betaling door een ambtenaar.

In zijn advies geeft Biemond aan dat hij als maatstaf ‘een redelijk vermoeden van een bepaald misdrijf’ heeft gebruikt om te beoordelen of er een verplichting bestaat om aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie. Hij benadrukt dat daaruit niet mag worden afgeleid dat deze mogelijke (ambts)misdrijven daadwerkelijk zijn gepleegd.

“Ik realiseer me dat deze aangifte een grote impact heeft op de gedupeerde ouders en de medewerkers van de Belastingdienst. Maar het advies van mr. Biemond is helder: het is belangrijk dat het Openbaar Ministerie hier naar kijkt”, stelt staatssecretaris Alexandra van Huffelen. “Hopelijk draagt deze ingrijpende stap bij aan het op een rechtvaardige manier afsluiten van dit voor zovelen pijnlijke hoofdstuk.”

Documenten;

Kamerstuk: Kamerbrief | 19-05-2020

Zie ook;

mei 19, 2020 Posted by | 2e kamer, aangifte, Alexandra van Huffelen, Belastingdienst, commissie donner, commissie-Donner, corruptie, debat, Eric Wiebes, etnisch profileren, fraude, Hans Vijlbrief, Hendrik Jan Biemond, integriteit, kinderopvangtoeslagaffaire, menno snel, Menno Snel D66, minister Wopke Hoekstra, mr. Biemond, parlementaire enquêtecommissie, politiek, Staatssecretaris Eric Wiebes, Staatssecretaris Hans Vijlbrief, Staatssecretaris Menno Snel, Staatssecretaris Menno Snel D66, staatssecretaris Van Huffelen, toeslagen, toeslagenaffaire, tweede kamer, Wopke Hoekstra | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 11 nasleep onderzoek Hawija Irak

AD 08.05.2020

Debat 14.05.2020

De Tweede Kamer vergadert donderdag 14.05.2020 plenair over het Nederlandse bombardement op de Iraakse plaats Hawija in 2015.

Het is voor het eerst sinds het uitbreken van de coronacrisis dat er in de plenaire zaal over iets anders wordt gepraat dan de coronacrisis. Voor de vierde keer moet minister Bijleveld van Defensie zich verantwoorden over de kwestie.

Telegraaf 15.05.2020

AD 15.05.2020

Het debat werd in maart al aangevraagd naar aanleiding van publicaties van de NOS en NRC. Daarin stond dat voorafgaand aan het bombardement op de bommenfabriek van IS al rekening werd gehouden met “nevenschade”, ook al bleek uit de berekeningen dat er nul burgerdoden bij zouden vallen.

In werkelijkheid kwamen 70 mensen om en werden 400 gebouwen verwoest of beschadigd. In de fabriek bleken veel meer bommen opgeslagen te liggen dan waar bij het opstellen van de berekeningen vanuit was gegaan.

Daar kwam in maart nog bij dat minister Bijleveld moest toegeven dat de Amerikanen al sinds 2017 de 70 burgerdoden meerekenden in hun statistieken. In december had Bijleveld nog het tegendeel beweerd. Voordat de minister in de Kamer verantwoording kon afleggen, brak de coronacrisis uit en werd het onderwerp vooruitgeschoven.

AD 13.05.2020

Amerikanen waarschuwden voor burgerdoden

Twee weken geleden kwam er opnieuw informatie vrij. De NOS en NRC meldden op 21 april dat de CIA vooraf had gewaarschuwd dat er burgerdoden zouden kunnen vallen. Een Amerikaanse luchtmachtcommandant die betrokken was bij het Nederlandse bombardement op Hawija had bovendien bedenkingen bij die aanval, en hield rekening met burgerdoden.

Geheim

De informatie die ten grondslag lag aan de aanval kwam vorige maand naar buiten nadat NOS en NRC met succes een beroep deden op de Freedom of Information Act, de Amerikaanse versie van de Wet openbaarheid van bestuur. Bijleveld had de Kamer altijd voorgehouden dat de stukken geheim waren en niet met het parlement konden worden gedeeld.

Nederland was niet betrokken bij het deel van het proces waarmee de Amerikanen bepaalden welke doelen er in de strijd tegen IS werden gebombardeerd. De Amerikaanse aarzelingen bij de aanval, mede op basis van informatie die de Amerikaanse geheime dienst CIA van informanten kreeg, bleef tot ruim na de Nederlandse luchtaanval enkel in Amerikaanse handen. De risico’s die de VS zag, werden overigens ingeperkt in het uiteindelijke, aangepaste aanvalsplan waarmee de Nederlandse commandant akkoord ging.

Dossier luchtaanval Hawija

Live AD

Teruglezen: Het Tweede Kamerdebat over burgerdoden Irak NRC

Verslaggever Inge Lengton live bij het debat;

  Tweets by ‎@IngeLengton

Dossier Luchtaanval Hawija NRC

lees: Stand van zaken over de uitvoering van verschillende moties en toezeggingen 24.03.2020

lees: Brief van de minister van Defensie aan dhr. M. Esper, minister van Defensie van de Verenigde Staten bijlage 1 13.01.2020

lees: Vertaling van de antwoordbrief van de ondersecretaris van defensie van de Verenigde Staten bijlage 2 28.02.2020

lees: Besluit en bijlage Def op Wob-verzoek defensie onderzoek Hawija Redacted 17.02.2020

lees: Brief MIN DEF Antwoorden Kamervragen burgerslachtoffers Karabulut 25.11.2019

lees: Brief MIN DEF Beantwoording nadere vragen over de wapeninzet in Hawija 25.11.2019

lees: Brief MIN DEF SV Karabulut over passage uit boek missie F16 25.11.2019

lees: Beantwoording nadere vragen over de wapeninzet in Hawija brief 25.11.2019

lees: regeling Werkzaamheden over antwoorden op vragen over de 70 burgerdoden in Irak Brief 20.11.2019

lees: Feitenrelaas inzake de transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen brief 05.11.2019

lees: Transparantie burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS brief 04.11.2019

lees: kamerbrief over het iob onderzoek naar stabilisatieprogrammas in syrie  7 september 2018

lees: rapport review of the monitoring systems of three projects in syria  7 september 2018

lees: Civilian Casualty Review Report Redacted 17.04.2018

lees: kamerbrief met voortgangsrapportage nederlandse bijdrage in strijd tegen isis 13.04.2018

lees: kamerbrief aanvullende artikel 100 brief nederlandse bijdrage aan de strijd tegen isis 29.01.2016

Zie ook: Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 10

Zie ook; Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 9

Zie ook: Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 8

Zie ook: Kabinet Rutte 2 en 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 7

zie ook:  Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 6

zie ook:  Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 5

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 4

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 3

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 2

zie ook: Kabinet Rutte 2 – Nederland ook in de strijd tegen IS – deel 1

Bijleveld snapt irritatie over Hawija en belooft opnieuw beterschap

NU 14.05.2020 Dat de Tweede Kamer opnieuw geconfronteerd wordt met nieuwe informatie over het Nederlands bombardement op de Iraakse stad Hawija is ook minister Ank Bijleveld (Defensie) een doorn in het oog, maar aan haar ligt het niet. Dat er steeds nieuwe feiten via media boven tafel komen ligt volgens de minister aan de Amerikanen. “Ik baal hier ook van.”

“We zitten in hetzelfde schuitje”, hield zij de Kamer voor. Dat ziet een deel van de Kamer anders. “Ik denk niet dat de minister begrijpt waar het om gaat”, zei Sadet Karabulut (SP). “De Kamer vraagt om transparantie, de minister weigert dat.” Bram Van Ojik (GroenLinks): “U bent de minister, u gaat over dit beleid.”

De Tweede Kamer debatteerde donderdag voor alweer de vierde keer met minister Bijleveld over het Nederlands bombardement op de Iraakse stad Hawija waarbij zeventig burgerslachtoffers vielen.

In het vorige debat doorstond de minister ternauwernood een motie van wantrouwen en beloofde beterschap. Haar departement zou transparanter te werk gaan, maar een deel van de kamer ziet geen verbetering. Van Ojik (GroenLinks). “Het is te weinig, te laat en het gaat met overduidelijke tegenzin.” Een nieuwe motie van wantrouwen haalde donderdag wederom geen meerderheid.

Kamer opnieuw geïrriteerd over nieuwe onthullingen via media

Dit keer is de directe aanleiding voor het debat de erkenning van de defensieminister dat zij de Kamer onvolledig heeft geïnformeerd. Waar niet alleen zij, maar ook premier Mark Rutte, herhaaldelijk volhielden dat er niet over zeventig burgerdoden gesproken kon worden, schreef Bijleveld in maart aan de Kamer dat de Amerikanen in de statistieken wel degelijk zijn uitgegaan van dat aantal slachtoffers als gevolg van de Nederlandse luchtaanval.

Een maand na publicatie van de Kamerbrief kwamen NOS en NRC met opnieuw onthullingen over Hawija. De twee media wisten eerder aan het licht te brengen dat er, anders dan het kabinet de Kamer had voorgehouden, wel degelijk bekend was dat er mogelijk burgerslachtoffers waren gevallen. Dit keer meldden zij dat dat de Amerikanen op voorhand al wisten dat een bombardement op de IS-bommenfabriek grote risico’s met zich meebracht.

Het gaat hier om informatie die de Kamer graag had willen ontvangen, maar – tot de verbazing van alle fracties – via de media heeft moeten verkrijgen. “De Kamer lijkt afhankelijk te zijn van onthullingen via de media”, ziet Salima Belhaj (D66). Dat is in strijd met het grondwettelijk recht van de Kamer op informatie.”

Thierry Baudet (FVD): “De Kamer wordt al vijf jaar voorgelogen. Hoe kunnen wij ons werk goed doen als we niet kunnen vertrouwen dat we goed geïnformeerd worden?” Ondanks de harde woorden steunde hij de motie van wantrouwen niet, net als VVD, CDA, D66, CU, SGP en Groep Van Haga.

Amerikanen wilden informatie niet openbaar maken

Volgens minister Bijleveld kon zij de informatie niet met de Kamer delen, omdat de Amerikanen daar geen toestemming voor gaven. NOS en NRC hebben er wel de hand op weten te leggen door gebruik te maken van een Amerikaanse wob-procedure. “Ik vind het ook waardeloos dat journalisten meer informatie krijgen van wij”, zei Bijleveld. Ook na verschillende verzoeken bleven de Amerikanen erbij dat de informatie geclassificeerd moest blijven.

Ongemak over de manier waarop de Verenigde Staten als bondgenoot op deze wijze omgaat met verzoeken van het Nederlands parlement wordt Kamerbreed gevoeld. Ook VVD, CDA, D66 en CU zijn hier geïrriteerd over. De belofte dat dit in de toekomst beter moet, is voor de coalitie voldoende om het vertrouwen te behouden.

Kamer blijft zoeken naar antwoorden

Maar of dit ook het laatste Hawijadebat zal zijn, is de vraag. Zo zijn er nog vragen de of Nederlandse red card holder, de hoogste militair die groen licht moet geven voor een bombardement, wist van de waarschuwingen van de Amerikanen.

Ook zijn er berichten dat een andere bondgenoot een aanval op Hawija heeft geweigerd. SP en PvdA willen weten welk land dat is en willen weten wat de redenen zijn geweest voor dat land om af te zien van een luchtaanval, maar daar is Bijleveld niet toe bereid.

Voor SP’er Karabulut is het laatste woord over Hawija nog niet gezegd. Zij wil ook openheid over de 2.098 overige Nederlandse luchtaanvallen. “Hoeveel burgerslachtoffers zijn daar gevallen?”

Lees meer overPolitiek 

Minister Bijleveld slaat zich ook door vierde debat over Hawija

NOS 14.05.2020 Minister Bijleveld begrijpt dat de Tweede Kamer “gevoelens van ergernis en onbegrip” heeft over de communicatie over het bombardement op Hawija. “U en ik zitten in hetzelfde schuitje”, zei de Defensie-minister in het vierde debat over de kwestie-Hawija.

Bijleveld stelde dat zij het ook “moet doen” met de gegevens die er zijn. “Ik heb steeds de informatie gegeven, ook als die later gecorrigeerd werd. Ik geef u antwoorden, ook als het mij niet uitkomt.”

In de Iraakse stad Hawija kwamen in 2015 naar schatting zeventig burgers om bij een Nederlandse luchtaanval op een bommenfabriek van IS. Dat kwam vorig jaar aan het licht na onderzoek van NOS en NRC.

‘Nevenschade’

De Tweede Kamer vindt dat Bijleveld de afgelopen maanden onvoldoende haar best heeft gedaan om informatie boven tafel te krijgen als de Kamer daarom vroeg. Ze had meer moeten aandringen bij de VS, dat de leiding had in Irak, vindt een aantal partijen. De minister reageerde dat ze het ook “een vreemde gang van zaken” vindt dat zij informatie niet heeft gekregen van de Amerikanen en journalisten wel.

Die nieuwe informatie, onder meer over de inlichtingen die hebben geleid tot uiteindelijk goedkeuring van het bombardement, kwam recent naar boven nadat NOS en NRC documenten in de VS hadden opgevraagd. Daarin staat onder meer dat er al rekening werd gehouden met “nevenschade”, ook al bleek uit berekeningen dat er geen burgerdoden zouden vallen.

Motie van wantrouwen

Aan het eind van het debat diende Karabulut van de SP een motie van wantrouwen in tegen de minister, omdat ze “niet open en eerlijk” is geweest. Die motie werd gesteund door de oppositiepartijen PVV, PvdA, 50Plus, GroenLinks, Denk, Partij voor de Dieren en de groep Krol/Van Kooten-Arissen, maar haalde het niet.

Coalitiepartij D66 was bij monde van Kamerlid Belhaj in het debat ook kritisch op de CDA-minister, maar ondertekende de motie niet. Belhaj vroeg wel om een onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar het bombardement. “Conclusies kan ik pas trekken als ik alles weet.” Overigens mag de OVV geen onderzoek doen naar een optreden van de krijgsmacht.

Bijleveld benadrukte dat Nederland niet de afzonderlijke inlichtingen van Amerikanen inziet, “maar alleen de uitkomst van die inlichtingen”. Die uitkomst was dat er geen risico was op burgerdoden bij het bombardement op Hawija, zei de minister. “Er zouden, met maatregelen zoals specifieke munitie en ’s nachts vliegen, geen burgerslachtoffers vallen.”

Hawija

Nederlandse F-16-piloten gooiden in 2015 meerdere bommen op een IS-bommenfabriek in Hawija, waarbij zeker zeventig burgers om het leven kwamen en ruim 400 gebouwen werden beschadigd of verwoest. Zij handelden op basis van informatie van de VS.

De CIA meldde al een week voor het bombardement dat er nevenschade zou kunnen ontstaan “omdat er een woonwijk vlakbij ligt”. Het aantal burgerslachtoffers werd vlak van tevoren toch ingeschat op 0, waarna groen licht werd gegeven.

“Tragischerwijs” lag er meer explosief materiaal in het IS-bommenfabriek, zei Bijleveld. Met de kennis van nu was het doel afgekeurd, maar op dat moment is het goedkeuren goed gegaan, benadrukte ze.

Tegen het eind van het debat kwam Kamerlid Van Kooten-Arissen, die sinds kort met Krol een groep vormt, nog terug op de informatievoorziening. Ze wees erop dat een Nederlands defensierapport eerder naar de Kamer had kunnen worden gestuurd. “Maar het werd pas na een Wob-verzoek vrijgegeven.” Na wat geharrewar gaf Bijleveld uiteindelijk toe dat het eerder openbaar had kunnen worden gemaakt.

Tijdens de missie in Irak van 2014 tot en met 2018 is Defensie “terughoudend” geweest met de informatie aan de Kamer. “In de toekomst gaan we dat anders doen”, beloofde Bijleveld. Ze wil ook afspraken met bondgenoten maken over het delen van informatie bij toekomstige missies.

BEKIJK OOK;

Bijleveld met hakken over de sloot in Irak-debat

Telegraaf 14.05.2020 Opnieuw ontsnapt minister Bijleveld (Defensie) met de hakken over de sloot aan een motie van wantrouwen om de informatievoorziening over de luchtaanval in de Iraakse stad Hawija. Daarbij vielen zo’n zeventig slachtoffers, waaronder tientallen burgers.

Een motie van wantrouwen van de SP krijgt steun van de oppositie, afgezien van de SGP, Forum voor Democratie en voormalig VVD’er Van Haga.

Tijdens de missie in Irak die duurde van 2014 tot en met 2018 is Bijlevelds ministerie ’terughoudend’ geweest met de informatie aan de Kamer. „In de toekomst gaan we dat anders doen”, beloofde ze. De CDA-bewindsvrouw wil ook afspraken met bondgenoten maken over het delen van informatie bij toekomstige missies. „Wij willen hetzelfde”, zei ze tot de Kamer: „Meer transparantie.”

De Kamer werd door het ministerie verkeerd geïnformeerd over de aanval van juni 2015, zo gaf Bijleveld vorig jaar toe. Haar voorganger Hennis had jarenlang tegenover de Kamer volgehouden dat door Nederlands toedoen geen burgerslachtoffers waren gevallen in Irak.

Bijleveld is als zittend minister politiek verantwoordelijk voor de desinformatie, reden waarom bijna de voltallige oppositie in de Kamer tijdens een eerder debat het vertrouwen in Bijleveld had opgezegd. De weinig deemoedige houding die de bewindsvrouw daarbij aanvankelijk aannam, speelde daarbij ook een rol.

Die houding is inmiddels veranderd. „Ik begrijp heel goed dat het frustrerend is als journalisten eerder informatie naar boven krijgt dan Defensie”, zo bleef ze maar benadrukken. „Dat komt gek over. Dat vind ik zelf ook.” Alleen, zo hield GL-Kamerlid Van Ojik haar voor: „U bent de minister, u gaat hierover.”

Opmerkelijk

Het irriteert Kamerleden dat de minister ondanks een verzoek bij haar Amerikaanse collega onderzoeksrapporten over de aanval niet mocht delen met de Kamer, terwijl NOS en NRC die wel los kregen na een Amerikaanse Wob-procedure. „Dat moet anders”, zei de minister in inmiddels het vierde debat over de kwestie. Bijleveld leek desondanks de stof nog altijd niet helemaal in de vingers te hebben, getuige de vele haperingen als ze eens niet van papier las.

Ze vond het zelf ook ’opmerkelijk’ dat ze de informatie niet mocht delen. Tegelijkertijd was dat heel normaal, zo redeneerde ze, want de informatie was immers ’Amerikaanse geclassificeerd’, dus geheim. „Wij zouden het ook niet leuk vinden als Trump geclassificeerde informatie van Nederland zou openbaren.”

Boezem

D66-Kamerlid Belhaj, aanvankelijk zeer kritisch, is blij dat de minister ’de hand in eigen boezem steekt’. Ze zou wel willen dat Bijleveld erkent dat er in 2015 onverantwoorde aannames werden gedaan over burgerslachtoffers, omdat niet bekend was hoeveel explosieven in de fabriek lagen. „Dat zouden we nooit meer op die manier moeten doen.”

Ook stoort het Belhaj dat Bijleveld zegt dat alle procedures zorgvuldig zijn doorlopen omdat zij geen inzage heeft in de inlichtingen waar de Amerikanen zich op baseerden. Volgens die Amerikaanse inlichtingen waren er gerede twijfels over het voorkomen van burgerslachtoffers op het bommenfabriekje van Islamitische Staat, aangezien die middenin een woonwijk stond. De Nederlandse kolonel die als red card holder groen licht gaf voor het bombardement, had die informatie echter niet tot zijn beschikking.

Bij de aanval in de nacht van 2 op 3 juni 2015 op de bommenloods van IS bleken er veel meer explosieven opgeslagen dan verwacht. De ’secondaire explosies’ beschadigde tientallen gebouwen eromheen en zorgde voor tientallen burgerslachtoffers.

’Niet geloofwaardig’

De felste kritiek aan het adres van Bijleveld, kwam van de SP. Kamerlid Karabulut vindt Bijleveld niet langer geloofwaardig als minister en dient een motie van wantrouwen in. Die krijgt steun van PVV, GroenLinks, 50Plus en afscheiders, Denk en Dierenpartij.

BEKIJK OOK:

Bijleveld opnieuw in de problemen

BEKIJK OOK:

’Amerikanen waarschuwden voor burgerslachtoffers bij aanval Hawija’

BEKIJK OOK:

Woede om kwalificatie ’moordenaars’ voor militairen

BEKIJK MEER VAN; gewapend conflict defensie Ank Bijleveld Tweede Kamer der Staten-Generaal

Minister Bijleveld overleeft vierde debat over bombardement Irak

RTL 14.05.2020 Ondanks felle kritiek en weer een motie van wantrouwen, kan Ank Bijleveld aanblijven als minister van Defensie. Voor de vierde keer overleeft ze een pittig debat over het gevoelige Hawija-dossier. “Deze minister is niet open een eerlijk”, klonk de kritiek. Bijleveld moest erkennen: “Er heerst onbegrip en ergernis in de Kamer. Ik begrijp die gevoelens.”

En weer moest Ank Bijleveld zich in een urenlang debat verantwoorden over de bomaanval door Nederlandse straaljagers op de Iraakse stad Hawija. Het was het eerste debat sinds weken dat niet over de coronacrisis ging.

Vijf jaar geleden bombardeerde Nederland een bommenfabriek van IS in de stad Hwaija. Er vielen veel slachtoffers, ook burgerdoden. Het blijkt uiteindelijk door onderzoek van verschillende media om zo’n 70 burgerdoden te gaan.

Onvoldoende haar best gedaan

Uit informatie die de VS vrijgaf aan journalisten, bleek de Amerikanen vooraf waarschuwden voor de burgerdoden. De Tweede Kamer had al een aantal keren gevraagd voor die informatie en vindt dat Bijleveld onvoldoende haar best heeft gedaan om de informatie boven tafel te krijgen.

Dat leverde de minister opnieuw een motie van wantrouwen op, maar een krappe meerderheid houdt voldoende vertrouwen in de minister.

Volgens indiener Sadet Karabulut (SP)  is de minister ‘niet open en eerlijk’. Bijleveld overleefde ook nu net weer die motie van wantrouwen, maar ze moest wel diep door het stof. “In de toekomst gaan we dat anders doen”, beloofde ze.

Lees ook:

Het mysterie van de 70 burgerslachtoffers in Irak: wat wist premier Rutte?

Verbaasd 

Kamerleden zijn onder meer verbaasd dat de minister onderzoeksrapporten over de aanval niet mocht delen van de Amerikanen, terwijl NOS en NRC die wel kregen na een Amerikaanse Wob-procedure. Bijleveld heeft naar eigen zeggen haar Amerikaanse collega gevraagd de rapporten aan de Kamer te mogen geven, maar kreeg nul op het rekest.

Kamerleden vonden dat ze harder met haar vuist op de tafel moet slaan. “Dat moet anders”, gaf de minister in het vierde debat over de kwestie toe. Ze benadrukte dat ze niet het beleid ‘waardeloos vindt’, maar de communicatie. Bijleveld beloofde dan ook beterschap.

Een Nederlandse F16 boven Afghanistan. © ANP

‘Bombardement niet goedkeuren’

Bijleveld moest regelmatig het antwoord op vragen schuldig blijven. Ze vaart tijdens het debat, dat een dag lang duurde, veel op geschreven tekst. Bij sommige improvisaties haperde ze.

Salima Belhaj van coalitiepartner D66 is blij dat de minister ‘de hand in eigen boezem steekt’. Ze zou wel willen dat Bijleveld erkent dat er in 2015 onverantwoorde aannames werden gedaan over burgerslachtoffers, omdat niet bekend was hoeveel explosieven in de fabriek lagen.  “Dat zouden we nooit meer op die manier moeten doen.”

Kamerlid Bram van Ojik (GroenLinks) wil weten of het bombardement achteraf toch niet goedgekeurd had mogen worden. De minister erkende dat met de informatie achteraf er nooit gebombardeerd had moeten worden. “Als we hadden geweten dat er zoveel bommen lagen, dan hadden we dit doel niet geaccepteerd.”

Felste kritiek 

De felste kritiek aan het adres van Bijleveld, kwam uit de hoek van de SP die ook de motie van wantrouwen indiende. “Deze minister, het kabinet, het ministerie van Defensie, is niet open en eerlijk en al helemaal niet transparant”, stelde Karabulut.

Minister Bijleveld zegt verder dat er een cultuurverandering bij Defensie in gang is gezet. “Er is wel degelijk in de afgelopen maanden veel door mij gedaan.” Naar een vergoeding voor nabestaanden wordt door een speciale werkgroep naar gekeken. Bijleveld hoopt dat het snel geregeld wordt voor de slachtoffers van Hawija.

Gezien de vele vragen van Kamerleden om nog nader onderzoek te doen, mogelijk door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, zal dit waarschijnlijk nog  niet het laatste debat rondom dit gevoelige dossier zijn.

Hoe zat het rond het bombardement op Hawija?

Vanaf oktober 2014 tot juli 2016 neemt Nederland voor het eerst deel aan een F16-missie boven Irak en Syrië. Na publicaties van NRC en NOS blijkt dat Nederland verantwoordelijk is voor een bombardement op een bommenfabriek van IS in Hawija, Irak. Zeventig burgers zouden om het leven zijn gekomen.

Zowel Defensie als het Openbaar Ministerie hebben het bombardement onderzocht. Volgens Defensie zijn alle procedures gevolgd. Het OM vindt geen strafbare feiten.

De toenmalige minister van Defensie, Jeanine Hennis, weet al in 2015 over de burgerdoden, maar geeft foute informatie aan de Tweede Kamer. Op 23 juni 2015 zegt ze dat er geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak.

Lees ook:

Minister Bijleveld maakt excuses voor fout informeren dodelijke aanval Irak

RTL Nieuws; Ank Bijleveld

Bijleveld doorstaat weer motie van wantrouwen na begrip voor ‘ergernis’ over Hawija

AD 14.05.2020 Ook na een vierde, moeizaam Kamerdebat over de Nederlandse aanval in Hawija, waarbij ongeveer zeventig burgerdoden vielen, kan minister Ank Bijleveld van Defensie aanblijven. Een motie van wantrouwen die de SP tegen haar indiende, kon niet op een meerderheid rekenen.

Bijleveld wist steun te houden van de regeringspartijen (inclusief kritische coalitiegenoot D66) en oppositiepartijen SGP, Forum voor Democratie en eenmansfractie Wybren van Haga. Dat deed ze door begrip te tonen voor het ‘onbegrip’ en de ‘ergernis’ van de Tweede Kamer over de rammelende informatie-voorziening aan het parlement.

,,Ik begrijp heel goed dat het frustrerend is als journalisten eerder informatie naar boven krijgen dan Defensie. Dat ben ik helemaal eens met uw Kamer. Eigenlijk willen we allemaal hetzelfde, meer transparantie.” Dat Bijleveld de hand in eigen boezem stak, wilde D66-Kamerlid Salima Belhaj markeren als ‘een belangrijk moment’. Daarmee werd ook duidelijk dat D66 Bijleveld niet het vuur na aan de schenen zou leggen.

Ook beloofde de CDA-bewindsvrouw beterschap rond het delen van informatie over mogelijke burgerslachtoffers. ,,De Kamer zal nooit meer zo lang hoeven wachten op informatie.” Ze erkende dat haar ministerie in de periode dat Nederlandse F-16’s meevochten in de strijd tegen terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) in Irak (van 2014 tot 2018) ‘heel terughoudend’ was geweest met het delen van informatie. Dat gaat in de toekomst anders. Wel zei ze een balans te moeten vinden. ,,Transparantie moet er niet toe leiden dat we de vijand wijzer maken.”

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Balen van communicatie

Bijleveld zei ‘te balen’ van de manier van communiceren en hoe zij regelmatig informatie die aan de Kamer was gestuurd moest corrigeren. Bijvoorbeeld omdat de burgerdoden die tijdens een Nederlands bombardement in het Iraakse Hawija waren gevallen wél door de Amerikanen bleken te worden meegeteld.

Of nadat de Amerikanen een geheim rapport toch openbaar hadden gemaakt nadat journalisten van NOS en NRC een beroep hadden gedaan op de Amerikaanse variant van de Wet openbaarheid van bestuur.

Maar het verwijt van SP-Kamerlid Sadet Karabulut dat de minister ‘wederom de indruk wekt’ dat zij de waarheid niet wil vertellen, schoot Bijleveld in het verkeerde keelgat. ,,Ik geef alle informatie die ik kan delen, ook als het me niet goed uitkomt.” Die informatie stuurde ze altijd ‘onverwijld’, benadrukte ze. Die indruk deelden niet alle partijen in de Kamer.

Openheid

Het parlement blijft het minister Bijleveld verwijten dat informatie over de fatale Nederlandse aanval op het Iraakse Hawija niet, verkeerd of onvolledig naar de Kamer werd gestuurd. Eerder in het debat had D66’er Belhaj nog gezegd dat de minister ‘heel hard haar best moet doen om volstrekte openheid te geven’. Volgens haar is ‘dit het moment om alles te vertellen’. ,,Hoe lelijk het misschien ook is. We moeten het nú weten.”

De Kamer werd het afgelopen halfjaar keer op keer verrast met nieuwe informatie over het bombardement op een bommenfabriek, waarbij in juni 2015 waarschijnlijk zeventig burgerdoden vielen. Sindsdien voelt Belhaj zich ‘een detective’ die zelf de puzzel moet leggen, op basis van een door elkaar gehusselde doos met puzzelstukjes waarbij ook nog een deel van een andere puzzel is gestopt. ,,De boodschap aan de Kamer is: los het maar op.”

De boodschap aan de Kamer is: los het maar op, aldus Salima Belhaj (D66).

Transparantie

Ook de oppositie nam het Bijleveld kwalijk dat zij de Kamer ‘niet proactief informeert’ en dat Kamerleden belangrijke informatie uit de media moeten vernemen in plaats van uit Kamerbrieven. Onder andere SP, GroenLinks en PvdA willen weten wat de Defensieminister precies heeft gedaan om te zorgen dat er in de toekomst meer transparantie komt over eventuele burgerslachtoffers.

In eerdere debatten – vandaag moet Bijleveld zich voor de vierde keer in de Kamer verantwoorden over de aanval op Hawija – doorstond de CDA-bewindsvrouw al moties van wantrouwen over de kwestie, de laatste keer werd die motie gesteund door de gehele oppositie, met uitzondering van de SGP en eenmansfractie Wybren van Haga.

Die partijen toonden zich nu ook mild. SGP-Kamerlid Chris Stoffer stelde ‘niet de indruk te hebben dat de minister ons heeft gedesinformeerd’. Wel zette hij vragen bij de informatie-uitwisseling tussen de VS, die de strijd tegen IS in Irak leidde, en Nederland.

Onderzoeksrapport

De Amerikanen wilden niet dat Bijleveld het onderzoeksrapport dat na de aanval werd opgemaakt zou delen met de Kamer. Het was geheim, liet Bijlevelds ambtgenoot haar weten. Na een beroep op de Amerikaanse versie van de Wet openbaarheid van bestuur lukten het NOS en NRC wél om dat rapport openbaar te krijgen.

‘Onbestaanbaar’, oordeelde de Kamer, die zich afvraagt of Bijleveld wel ‘met haar vuist op tafel heeft geslagen’ om het Amerikaanse stuk alsnog te krijgen.

Dat had ze wel degelijk gedaan, bezweerde Bijleveld. ,,Een deel van de Kamer verkeert blijkbaar in de veronderstelling dat ik niet zelf met de Amerikaanse minister van defensie heb gesproken”, zei Bijleveld over het geheime VS-rapport. ,,Dat is wel zo. Op twee momenten. In persoon. Ik heb dus zeker met mijn vuist op tafel geslagen.”

Volgens CDA-Kamerlid Martijn van Helvert heeft zijn partijgenoot ‘genoeg gedaan’ om het stuk boven tafel te krijgen. ,,Het is niet aan de minister om eenzijdig een vertrouwelijk Amerikaans rapport openbaar te maken.” Wel wil hij dat afspraken met de VS ‘in een volgend conflict’ beter worden vastgelegd.

Uit het stuk bleek dat de Amerikanen aanvankelijk grote risico’s voorzagen bij de aanval en dat er mogelijk burgerdoden zouden vallen. Daarop werd het aanvalsplan aangepast: er werd precisiemunitie gebruikt en de aanval vond ’s nachts plaats.

Maar de eerdere aarzelingen van de Amerikanen waren niet bekend bij de Nederlandse militair die het groene licht voor de aanval moest geven. Ook wist deze zogenoemde red card holder niets van CIA-inlichtingen die wezen op mogelijke burgerslachtoffers.

Zorgvuldig

Volgens VVD-Kamerlid André Bosman is de procedure echter wel zorgvuldig geweest, zoals ook topmilitairen gisteren tijdens een technische briefing volhielden, ook al werd de gevolgde procedure een aantal maanden na de aanval aangepast om herhaling te voorkomen. ,,Dat men niet exact wist hoeveel springstof er in een fabriek lag, is niemand aan te rekenen.”

Volgens ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind is het proces juist onzorgvuldig verlopen omdat er zoveel slachtoffers zijn gevallen. ,,Er is iets vreselijk misgegaan.”

Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens het Tweede Kamerdebat over de burgerslachtoffers die vielen in Hawija. © ANP/Bart Maat

Bombardement op Hawija blijft Bijleveld achtervolgen

AD 14.05.2020 Voor de vierde keer moet minister Ank Bijleveld van Defensie zich vandaag in de Kamer verantwoorden over de misgelopen Nederlandse aanval op Hawija. En weer moet ze vechten voor haar politieke hachje.

Wat gebeurde er in Hawija?
In de nacht van 2 op 3 juni 2015 voerde een Nederlandse F-16 een missie uit in de strijd tegen IS in Irak en Syrië. Nederland was één van de landen die in een coalitie geleid door de Amerikanen luchtaanvallen uitvoerde in Irak.

Doelwit was een bommenfabriek in het Iraakse Hawija. Daar bleken echter veel meer explosieven opgeslagen te liggen dan werd verwacht, waardoor de explosie veel groter was. Naar schatting zijn daarbij zeventig burgerslachtoffers gevallen. Dat Nederland bij de misgelopen aanval was betrokken, erkende het ministerie van Defensie pas ruim vier jaar later, in november 2019.

Lees ook

Spanning in coalitie: iedereen wijst naar iedereen in Irakdossier

Lees meer

Iraaks slachtoffer Nederlandse bommen wacht nog steeds op ‘sorry’ van de minister

Lees meer

Minister Ank Bijleveld (Defensie ) tijdens een eerder debat over het bombardement op Hawija. Ze overleefde al twee moties van wantrouwen.

Minister Ank Bijleveld (Defensie ) tijdens een eerder debat over het bombardement op Hawija. Ze overleefde al twee moties van wantrouwen. © ANP

Wanneer wist het kabinet hiervan en waarom werd de Tweede Kamer niet ingelicht?
De Kamer kon zich niet voorstellen dat bij Defensie pas in het najaar van 2019 het besef was doorgedrongen dat er zoveel doden waren gevallen. De F-16-vlieger moest de ravage toch hebben gezien?

Toch bleef Bijlevelds voorganger, VVD’er Jeanine Hennis, in de jaren na de aanval tegen de Kamer zeggen dat er ‘voor zover bekend’ geen burgerslachtoffers waren gevallen. Daarmee, stelde Bijleveld, had zij de Kamer verkeerd geïnformeerd. Die erkenning leverde Bijleveld in november een zwaar debat op waarin zij, politiek verantwoordelijk voor de fout van haar voorganger, stuntelend een motie van wantrouwen overleefde.

Later bleek Hennis destijds wel geïnformeerd te zijn over de grote schade bij de aanval, maar dat ‘nader onderzoek’ moest vaststellen óf er doden waren gevallen. Ook zou zij premier Mark Rutte hebben geïnformeerd. Die zei daar ‘geen herinnering’ aan te hebben. Er volgde een tweede debat en een tweede (verworpen) motie van wantrouwen. Maar daarmee was de kous nog niet af.

Het Amerikaanse eindrapport leek eerst kwijt en bleek vervolgens nooit te zijn opgemaakt. Maar Amerikaanse defensiewoordvoerders meldden aan Nederlandse media dat er wel degelijk een eindrapport was. In een derde Kamerdebat zei Bijleveld dat Defensie alleen een voorlopig rapport en een aanvullend rapport kreeg. Waarom er geen derde rapport kwam met het stempel ‘closure’, is nog altijd onbekend.

Jeanine Hennis hield vol dat er ‘voor zover bekend’ geen burgerslachtoffers waren gevallen.

Jeanine Hennis hield vol dat er ‘voor zover bekend’ geen burgerslachtoffers waren gevallen. © ANP

Wisten de Amerikanen van de zeventig doden?
Dat is één van de punten waar de Kamer opheldering over wil. Bijleveld blijft zeggen dat het ‘tot op de dag van vandaag nog altijd niet zeker is hoeveel burgerslachtoffers er precies te betreuren zijn in Hawija’. Ook ontkende ze keer op keer dat de Amerikanen de zeventig slachtoffers meetelden in hun statistieken. Maar in maart moest Bijleveld daarvan terugkomen.

De doden werden wel degelijk meegeteld in de Amerikaanse rapportages over burgerslachtoffers die vielen in de strijd tegen IS, lieten de Amerikanen haar weten, alleen gebeurde dat door een administratieve fout pas sinds december 2019. Pijnlijk genoeg werd het nieuwe staatje – met een opmerkelijke piek tussen juni en juni 2015 – nog tijdens het derde Kamerdebat openbaar. Tegen Bijleveld hadden de Amerikanen gezegd ‘alleen bevestigde doden’ mee te tellen.

Is dat het enige waardoor Bijleveld in verlegenheid werd gebracht?
Nee. Zo vroeg de Kamer meermaals om het rapport dat de Amerikanen hadden opgemaakt van de Nederlandse aanval. Bijleveld weigerde dat te geven. Het was geheim, stelde haar Amerikaanse ambtsgenoot, dus ze kon het niet met het parlement delen – ook niet vertrouwelijk.

Maar wat Bijleveld niet lukte, lukte de NOS en NRC in de Amerikaanse rechtszaal wel. Met een beroep op de Amerikaanse versie van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) werd dat onderzoek alsnog openbaar. Daarop stuurde Bijleveld het rapport schielijk alsnog naar de Kamer.

Videostill van het persbureau van IS.

Wat bleek uit dat geheime rapport?
Dat de Amerikanen aanvankelijk grote risico’s zagen bij de aanval. Er zouden burgerslachtoffers kunnen vallen omdat er woongebieden in de buurt lagen van de fabriek, zo lieten ook informanten van de Amerikaanse geheime dienst CIA weten.

Daarop pasten de Amerikanen hun aanvalsplan aan: het bombardement moest ’s nachts plaatsvinden en met meerdere kleine precisiebommen. Op basis van die informatie keurde de Nederlandse commandant de aanval goed. Hij wist niets van de aanvankelijke risico’s. Nederland werd, net als de andere bombarderende landen, niet betrokken bij het deel van het proces waarmee de Amerikanen bepaalden welke doelen er in de strijd tegen IS werden bestookt.

Hoe spannend wordt dit debat?
De Tweede Kamer heeft de messen geslepen. De Tweede Kamer is het zat dat er telkens nieuwe informatie opduikt. ,,Ik ben er klaar mee dat ik steeds door de media geïnformeerd word en niet door de minister’’, zegt Kamerlid Salima Belhaj van regeringspartij D66.

,,Het is irritant. De vraag moet beantwoord worden of wel het maximale is gedaan om slachtoffers te voorkomen.’’ VVD’er André Bosman zegt niet te snappen dat informatie die al bekend leek op het departement, toch niet aan de Kamer werd gegeven.

De oppositie ruikt bloed. ,,Dit is het eerste debat sinds twee maanden dat niet over corona gaat. Dan is er dus wat aan de hand,’’ zegt PvdA-Kamerlid John Kerstens. ,,Dit gaat over de geloofwaardigheid van de minister. Opnieuw. Gek dat de minister zegt dat de VS geen informatie geeft die journalisten wel boven tafel krijgen. Het is lastig vast te stellen of sprake is van welbewuste strategie of van een aaneenschakeling van blunders. Allebei is even erg.’’

Tweede Kamer opnieuw kritisch over optreden minister in Hawija-dossier

NOS 14.05.2020 De Tweede Kamer is opnieuw kritisch over het optreden van minister Bijleveld in het dossier over Hawija, de Iraakse stad waar naar schatting zeventig burgerdoden vielen bij een Nederlandse luchtaanval op een bommenfabriek van IS.

De Kamer vindt dat Bijleveld onvoldoende haar best heeft gedaan om de informatie, waar verschillende Kamerleden om hadden gevraagd, boven tafel te krijgen. Zij wilden onder meer weten hoe tot het bombardement is besloten en of meteen duidelijk was dat er burgerslachtoffers waren gevallen.

Het debat is hier te volgen via NPO Politiek.

Bijleveld heeft informatieverzoeken gedaan, maar mocht van de Amerikanen geen rapporten en documenten aan het parlement geven. Een deel van de Kamerleden vindt dat de minister toen harder met haar vuist op tafel had moeten slaan.

Detective

De informatie kwam namelijk wel naar boven toen NOS en NRC de documenten in de VS hadden opgevraagd. D66-Kamerlid Belhaj: “De Kamer moet steeds als een soort detective optreden om feiten boven tafel te krijgen. Om vervolgens weer allemaal nieuwe feiten in de krant te lezen.”

Die nieuwe feiten waren dat de CIA vooraf had gewaarschuwd dat er burgerdoden zouden kunnen vallen. Een Amerikaanse luchtmachtcommandant die betrokken was bij het Nederlandse bombardement op Hawija had bovendien bedenkingen bij die aanval, en hield rekening met burgerdoden.

Hawija

Nederlandse F16-piloten gooiden in 2015 meerdere bommen op een IS-bommenfabriek in Hawija, waarbij zeker 70 burgers om het leven kwamen en ruim 400 gebouwen werden beschadigd of verwoest. Zij handelden op basis van informatie van de VS.

De CIA meldde al een week voor het bombardement dat er nevenschade zou kunnen ontstaan “omdat er een woonwijk vlakbij ligt”. Het aantal burgerslachtoffers werd vlak van tevoren toch ingeschat op 0, waarna groen licht werd gegeven.

GroenLinks vindt dat de minister zich heeft laten afschepen door een politiek gezien lagere Amerikaanse functionaris. Zij kreeg een afwijzing op haar vragen van een plaatsvervangend onderminister. Kamerlid Van Ojik: “Dat is een diplomatieke oorvijg. De minister heeft niet eens antwoord geëist van haar ambtgenoot.”

Regeringspartijen VVD en CDA vinden dat er geleerd moet worden van wat er fout is gegaan. Bijvoorbeeld door betere afspraken te maken met de Amerikaanse defensie-organisatie in gevallen dat Nederland daar weer mee gaat samenwerken.

Wantrouwen

Ook dit keer kan de minister een motie van wantrouwen verwachten. Dat gebeurde bij een eerder debat vorig jaar ook. Toen stemden de oppositiepartijen, behalve SGP en het Kamerlid Van Haga, voor. De motie haalde geen meerderheid.

Het is nog niet duidelijk hoe dat vandaag zal gaan. Dat hangt voor doorslaggevende partijen zoals D66 en ChristenUnie af van de antwoorden die de minister later vandaag gaat geven.

BEKIJK OOK;

Ank Bijleveld, minister van Defensie tijdens een eerder debat in de Tweede Kamer over de 70 burgerdoden in Irak. Bij een aanval van Nederlandse F-16’s op Hawija in juni 2015 vielen tientallen doden. © ANP

Defensie houdt vol: genoeg informatie om te besluiten tot aanval Hawija

AD 13.05.2020 De Nederlandse militair die goedkeuring moest geven aan de Nederlandse F-16-aanval op de Iraakse stad Hawija had ‘genoeg informatie om de afweging te maken’. Ook functioneerde het proces dat voorafgaand aan het bombardement werd doorlopen ‘voor een groot deel goed’.

Er wás geen andere informatie over wat er in Hawija was opgeslagen, aldus Onno Eichelsheim, plaatsvervangend commandant der strijdkrachten.

Dat zei plaatsvervangend commandant der strijdkrachten Onno Eichelsheim vanmiddag tijdens een briefing in de Tweede Kamer. Bij het Nederlandse bombardement kwamen in de nacht van 2 op 3 juni 2015 waarschijnlijk zeventig burgers om te leven.

De bommenfabriek die werd aangevallen, bevatte meer explosieven dan vooraf werd gedacht. Daarom bleef de schade niet beperkt tot de gebouwen op het industrieterrein, zoals vooraf werd ingeschat, maar werd ook een nabijgelegen woonwijk in puin gelegd.

Dat kwam als een verrassing, stelde luitenant-generaal Eichelsheim. ,,Er wás geen andere informatie over wat er in Hawija was opgeslagen.”

Lees ook;

Lees meer

CIA

De Amerikanen hadden in een eerdere inschatting van het doelwit burgerslachtoffers wél voorzien, onder andere op basis van inlichtingen van geheime dienst CIA. Om het risico daarop in te perken werd andere munitie gebruikt en vond de aanval ’s nachts plaats.

De Nederlandse militair die het groene licht voor de aanval moest geven, wist niets van die Amerikaanse informatie. ,,Nederland was niet betrokken bij het eerste deel van het doelontwikkelingsproces”, aldus Eichelsheim.

Dat kan volgens hem ook niet altijd, omdat niet alle landen dezelfde positie hebben als het om lichtingen gaat en dus ook niet altijd inzage hebben in dezelfde inlichtingen. Toch kon deze zogeheten red card holder een goede afweging maken op basis van de informatie die hij had, stelt de topmilitair.

‘Geen exacte wetenschap’

Kolonel-vlieger Peter Tankink benadrukte dat het doelproces ‘geen exacte wetenschap’ is. ,,Het houdt geen rekening met wapenfouten, verplaatsingen en secundaire explosies.” Juist die secundaire explosie zorgde in Hawija voor een groot aantal slachtoffers. Volgens Tankink vielen de secundaire explosies ‘op basis van eerdere aanvallen’ op dertien soortgelijke explosievenfabrieken juist mee.

Volgens Eichelsheim verloopt het proces ‘heel secuur en minutieus en kan het ‘weken, soms wel maanden duren’, maar is dat geen garantie dat ‘het altijd goed gaat’. ,,Het is een nachtmerrie als je achteraf moet constateren dat er burgerslachtoffers zijn gevallen.”

De Amerikanen pasten in september 2015 het proces waarbij doelen bepaald worden aan. Volgens Eichelsheim was dat de belangrijkste les van Hawija. Bij een aanval op zo’n fabriek ‘in bewoond gebied moet je nog nauwkeuriger beoordelen wat je kunt verwachten’.

Bijleveld weer naar Hawijadebat: ‘Heeft minister met vuist op tafel geslagen?’

NU 13.05.2020 Voor de vierde keer moet minister Ank Bijleveld (Defensie) zich voor de Tweede Kamer verantwoorden voor de gebrekkige informatievoorziening over het Nederlands bombardement op de Iraakse stad Hawija. Donderdag in het debat moet Bijleveld uitleggen waarom de Kamer opnieuw geconfronteerd is met nieuwe informatie over de luchtaanval waarbij zeventig mensen om het leven kwamen.

“We debatteren niet alleen over wat Nederland had moeten weten voorafgaand aan het bombardement, maar ook over de informatiepositie van de Tweede Kamer”, zegt SP-Kamerlid Sadet Karabulut. “Ik heb het gevoel dat de Kamer telkens gepiepeld wordt.”

Aanleiding voor het debat is de Kamerbrief van eind maart waarin Bijleveld erkent de Kamer verkeerd te hebben geïnformeerd over het bombardement. Anders dan dat zij de Kamer eerder meldde, zijn de Amerikanen er wel degelijk van uitgegaan dat bij de Nederlandse aanval zeventig burgerdoden zijn gevallen.

‘Hoe krijgt media informatie wel, maar minister niet?’

In het Kamerdebat van december vorig jaar, waar de defensieminister ternauwernood een motie van wantrouwen doorstond, verzekerde Bijleveld de Kamer nog dat de burgerslachtoffers van Hawija niet zijn meegeteld in de statistieken van de Amerikanen. Navraag achteraf leerde dat de zeventig burgerslachtoffers wel degelijk zijn meegeteld.

Daar komt bij dat uit onderzoek van NRC Handelsblad en NOS is gebleken dat de Amerikanen op voorhand al wisten dat een bombardement op de IS-bommenfabriek grote risico’s met zich meebracht.

Uit informatie, die de twee media op grond van de Amerikaanse Freedom of Information Act (FOIA) boven tafel wisten te krijgen, blijkt dat een aanval op de fabriek tot de hoogste risicocategorie behoorde.

Deze informatie had de Kamer graag willen hebben. “Hoe kan het dat media dit wel boven tafel krijgen, maar het de minister niet lukt?” vraagt Karabulut zich af. Zij wil weten wat Bijleveld heeft gedaan om deze informatie los te krijgen bij de Amerikanen.

ChristenUnie vindt Amerikaans optreden ‘gênant’

Ook coalitiepartijen VVD, D66 en CU zijn geïrriteerd. André Bosman (VVD): “Welke druk heeft de minister gezet op het Pentagon?” D66’er Salima Belhaj: “Heeft de minister met haar vuist op tafel geslagen? Ze heeft beterschap beloofd, dus ik wil weten wat zij heeft gedaan om informatie waar de Kamer om vraagt te krijgen”. Bosman: “De Kamer moet wel goed geïnformeerd worden.”

ChristenUnie-Kamerlid Joel Voordewind noemt de manier waarop de Amerikanen die informatie wel aan media openbaren maar niet delen met het Nederlands parlement zelfs “gênant”.

In een technische briefing woensdag zei plaatsvervangend commandant der strijdkrachten Onno Eichelsheim dat de procedures en processen in aanloop naar het bombardement goed zijn verlopen. Eichelsheim lichtte toe dat de zogenoemde red card holder, de hoogste militair die namens Nederland groen licht geeft voor aanvallen, zich onder meer baseert op inlichtingen van het Amerikaanse CENTCOM en de coalitie vanuit Qatar.

Wat Voordewind betreft had de informatie over de risico’s gedeeld moeten worden. “Generaal Eichelsheim zei dat Nederland waarschijnlijk een ander besluit had genomen als duidelijk was wat de gevaren waren.” Ook met het oog op toekomstige missies waar Nederland aan deel kan nemen is het voor hem van belang dat Nederland als bondgenoot “beter en sneller” geïnformeerd wordt door de Amerikanen.

‘Als alles goed is gegaan, wat is er dan mis gegaan?’

Voor D66 is het van belang dat er meer duidelijkheid komt over wat er exact op welk moment fout is gegaan. “Om te kunnen leren”, zegt Behlaj. “Nu horen we dat alles netjes via de procedures is verlopen. Maar als alles goed is gegaan, wat is er dan misgegaan?”

Dat vindt ook Karabulut. “Dat het kabinet zegt dat ze niets wisten van burgerslachtoffers en het ook niet hadden kunnen weten, leg ik mij niet bij neer.”

Ze verwijst naar berichten dat een ander land uit de internationale coalitie had geweigerd om de aanval op Hawija uit te voeren. “Heeft de minister geprobeerd erachter te komen welk land dit is geweest en op basis van welke informatie heeft dat land besloten af te zien van een luchtaanval?”

‘Nieuwe motie van wantrouwen niet uitgesloten’

De SP’er sluit een nieuwe motie van wantrouwen niet uit. Aan haar oordeel over Bijleveld is sinds het debat van december niet veel veranderd. “Haar optreden deugt niet. De Kamer is herhaaldelijk verkeerd geïnformeerd. Ik vind haar niet meer geloofwaardig.”

Maar hoewel coalitiepartijen VVD, D66 en CU zich hardop afvragen of de CDA-minister wel hard genoeg achter de informatie is aangegaan, zal Bijleveld een nieuwe motie van wantrouwen waarschijnlijk wel overleven.

Voordewind: “De Kamer is verkeerd geïnformeerd met de informatie die zij op dat moment had. Na navraag is dat rechtgezet. Het probleem zit bij de informatievoorziening vanuit de Amerikanen.”

D66’er Belhaj: “Dit is moment waar ze alles moet vertellen dat relevant is. Dit is haar kans om ons volledig te informeren.”

Lees meer over: Politiek 

Bijleveld opnieuw in de problemen

Telegraaf 12.05.2020  Voor de vierde keer moet minister Bijleveld (Defensie) naar de Tweede Kamer komen om verantwoording af te leggen over de burgerdoden die vielen bij een bombardement van Nederlandse F-16’s in het Iraakse Hawija, in juni 2015. De CDA-bewindsvrouw kan er zeker niet gerust op zijn dat ze het debat doorstaat. Het wordt nu wel ’heel ingewikkeld’, zegt coalitiepartner D66.

Aanleiding voor het debat van donderdag zijn documenten die de Amerikaanse overheid heeft vrijgegeven na een beroep op de Amerikaanse versie van de Wet openbaarheid van bestuur door NOS en NRC. Daaruit blijkt dat bij de Amerikaanse geheime dienst CIA twijfels waren over de aanval.

De inschattingen van het risico op burgerslachtoffers was doorgegeven aan de militaire planning van de coalitie tegen Islamitische Staat. De Kamer vroeg meermaals om deze informatie, en Bijleveld heeft er ook om gevraagd bij haar Amerikaanse ambtsgenoot Esper, maar kreeg de informatie niet omdat die vertrouwelijk was.

„Gênant”, vindt CU-Kamerlid Voordewind. „De pers krijgt informatie boven tafel die Defensie niet boven tafel krijgt.” D66-Kamerlid Belhaj vraag zich af: „Heeft Defensie er dan op aangedrongen?” Belhaj vindt het ’irritant’ dat Defensie in het Hawija-dossier ’telkens brokjes informatie’ naar buiten brengt. „We willen gewoon weten hoe het zit. Het wordt zo wel heel ingewikkeld om onze controlerende taak uit te voeren.”

’Militair wist nergens van’

Volgens Defensie was de Nederlandse militair die er in juni 2015 mee instemde bombardement uit te voeren niet op de hoogte van de aarzelingen van de militaire planner. Deze zogeheten red card holder voor Nederlandse deelname kon die informatie dan ook niet betrekken bij zijn beslissing om de aanval al dan niet door te laten gaan, zo meldde Bijleveld de Kamer vorige week.

Wel werd het aanvalsplan aangepast met ’mitigerende maatregelen’, die overigens grotendeels ’operationeel vertrouwelijk’ zijn. Zo werd er ’s nachts gevlogen en werd de munitie aangepast.

Op basis van de inschatting van de nevenschade en de mogelijke impact van secundaire explosies ’was de verwachting’ dat er bij het Nederlandse F-16-bombardement ’geen burgerslachtoffers zouden vallen’. Op basis daarvan besliste de Nederlandse militair die belast was met het eindoordeel, de zogeheten red card holder, na overleg met een Nederlandse juridisch adviseur dat de aanval kon worden uitgevoerd.

„Hoe kan het dat de Amerikanen hebben gewaarschuwd voor burgerslachtoffers terwijl wij er niks van wisten?”, vraagt Voordewind zich af. „Terwijl wij nu wel alle claims krijgen.” Nabestaanden bereiden een schadeclaim voor tegen de Nederlandse staat.

Geloofwaardigheid minister

SP-Kamerlid Karabulut vindt dat de positie van Bijleveld, die bij eerdere debatten ternauwernood een motie van wantrouwen en van afkeuring overleefde, onhoudbaar is geworden. „Alle toezeggingen in eerdere debatten zijn niet waargemaakt. De belofte transparanter te zijn blijkt boterzacht nu de pers informatie openbaart die Defensie had moeten openbaren. Voor burgerslachtoffers is nog niks gedaan. Ziet Defensie het probleem? Nee.”

Het debat van donderdag gaat over ’de geloofwaardigheid van de minister’, zegt PvdA-Kamerlid Kerstens. „Opnieuw. Soms is lastig vast te stellen of er sprake is van welbewuste strategie om de Kamer het bos in te sturen of een aaneenschakeling van blunders. Het is allebei even erg.” Ook de SGP, belangrijk voor steun voor het aanblijven van de minister, is kritisch. „De communicatie tussen de VS en Nederland blijkt in elk geval rommelig.”

Bij de aanval in de nacht van 2 op 3 juni 2015 op een IS-fabriekje van autobommen bleek er veel meer munitie opgeslagen dan vooraf was voorzien. Door ’secundaire explosies’ werden ook honderden gebouwen in de aangrenzende woonwijk getroffen. Er vielen naar schatting zo’n zeventig slachtoffers, waaronder tientallen burgers.

Het optreden van de Nederlandse militairen en het doelwit van de aanslag in de Kamer niet betwist. IS had destijds grote delen van Irak en Syrië onder controle, moordde yezidi’s, christenen en niet-soennitische moslims uit en pleegden veelvuldig aanslagen met autobommen.

BEKIJK MEER VAN; gewapend conflict defensie Ank Bijleveld Hawija

Bijleveld donderdag voor de vierde keer naar Kamer over Hawija

NOS 08.05.2020 De Tweede Kamer vergadert volgende week plenair over het Nederlandse bombardement op de Iraakse plaats Hawija in 2015. Het is voor het eerst sinds het uitbreken van de coronacrisis dat er in de plenaire zaal over iets anders wordt gepraat dan de coronacrisis. Voor de vierde keer moet minister Bijleveld van Defensie zich verantwoorden over de kwestie.

Het debat werd in maart al aangevraagd naar aanleiding van publicaties van de NOS en NRC. Daarin stond dat voorafgaand aan het bombardement op de bommenfabriek van IS al rekening werd gehouden met “nevenschade”, ook al bleek uit de berekeningen dat er nul burgerdoden bij zouden vallen. In werkelijkheid kwamen 70 mensen om en werden 400 gebouwen verwoest of beschadigd. In de fabriek bleken veel meer bommen opgeslagen te liggen dan waar bij het opstellen van de berekeningen vanuit was gegaan.

Daar kwam in maart nog bij dat minister Bijleveld moest toegeven dat de Amerikanen al sinds 2017 de 70 burgerdoden meerekenden in hun statistieken. In december had Bijleveld nog het tegendeel beweerd. Voordat de minister in de Kamer verantwoording kon afleggen, brak de coronacrisis uit en werd het onderwerp vooruitgeschoven.

Amerikanen waarschuwden voor burgerdoden

Twee weken geleden kwam er opnieuw informatie vrij. De NOS en NRC meldden op 21 april dat de CIA vooraf had gewaarschuwd dat er burgerdoden zouden kunnen vallen. Een Amerikaanse luchtmachtcommandant die betrokken was bij het Nederlandse bombardement op Hawija had bovendien bedenkingen bij die aanval, en hield rekening met burgerdoden.

Voor alle coalitielanden in de strijd tegen IS gold in 2015: als vooraf duidelijk was dat er ook maar één burgerdode zou vallen, mocht een aanval niet worden uitgevoerd. Ook de Tweede Kamer is voorgehouden dat het aantal ingecalculeerde burgerdoden nul moest zijn.

De Tweede Kamer heeft het afgelopen halfjaar meermaals gevraagd om het Amerikaanse defensieonderzoek naar de aanval. Maar volgens minister Bijleveld kon dat niet met de Kamer gedeeld worden, omdat het een vertrouwelijk document is.

BEKIJK OOK;

Defensie wist ten tijde van aanval op Hawija niet van Amerikaanse aarzelingen

AD 07.05.2020 De Nederlandse militair die in juni 2015 het groene licht gaf voor het Nederlandse bombardement op de Iraakse stad Hawija wist niet dat de Amerikaanse geheime dienst CIA had gewaarschuwd dat er bij de aanval burgerslachtoffers konden vallen. Hij kon die informatie niet meewegen bij zijn beslissing om de aanval goed te keuren. Uiteindelijk vielen er bij de aanval vermoedelijk zeventig burgerdoden.

Dat schrijft minister Ank Bijleveld van Defensie aan de Tweede Kamer. Nederland was niet betrokken bij het deel van het proces waarmee de Amerikanen bepaalden welke doelen er in de strijd tegen IS werden gebombardeerd.

De Amerikaanse aarzelingen bij de aanval, mede op basis van informatie die de Amerikaanse geheime dienst CIA van informanten kreeg, bleef tot ruim na de Nederlandse luchtaanval enkel in Amerikaanse handen. De risico’s die de VS zag, werden overigens ingeperkt in het uiteindelijke, aangepaste aanvalsplan waarmee de Nederlandse commandant akkoord ging.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Geheim

De informatie die ten grondslag lag aan de aanval kwam vorige maand naar buiten nadat NOS en NRC met succes een beroep deden op de Freedom of Information Act, de Amerikaanse versie van de Wet openbaarheid van bestuur. Bijleveld had de Kamer altijd voorgehouden dat de stukken geheim waren en niet met het parlement konden worden gedeeld.

Bijleveld zegt niet te weten waarom de documenten nu toch openbaar zijn gemaakt terwijl haar Amerikaanse ambtsgenoot Mark Esper in maart van dit jaar nog per brief benadrukte dat dat niet kon. Zelf kreeg Defensie het Amerikaanse onderzoek op 22 januari 2016.

Zorgvuldig proces

Toch houdt Bijleveld vol dat het proces uitgebreid was en zorgvuldig is verlopen. Omdat de Amerikanen in eerste instantie aarzelingen hadden, werden er ‘mitigerende maatregelen’ (die negatieve effecten verminderen of wegnemen) genomen die het risico op burgerslachtoffers tot nul moesten terugbrengen.

Zo werden er precisiebommen afgeworpen en vond de aanval ’s nachts plaats. Bij de berekening van de nevenschade zou die beperkt blijven tot het industriële gebied. ,,Daarnaast”, schrijft Bijleveld, ,,werd ingeschat dat bij een nachtaanval er enkel sprake zou zijn van materiële nevenschade.”

Op basis van de inschatting van de nevenschade en de mogelijke impact van secundaire explosies ‘was de verwachting’ dat er bij het Nederlandse F-16-bombardement ‘geen burgerslachtoffers zouden vallen’.

Op basis daarvan besliste de Nederlandse militair die belast was met het eindoordeel, de zogeheten red card holder, na overleg met een Nederlandse juridisch adviseur dat de aanval kon worden uitgevoerd.

Meer explosieven

Het liep anders. De luchtaanval op het doelwit, een fabriek waar bermbommen werden gemaakt, leverde veel meer schade op dan op basis van de Amerikaanse informatie werd verwacht en er kwamen vermoedelijk zeventig burgers om het leven. In de fabriek lagen veel meer explosieven ‘dan bekend was of kon worden ingeschat door de anti-IS-coalitie’.

De aanval op Hawija was anders dan aanvallen op andere bommenfabrieken, stelt Bijleveld. Toen het daar zo mis ging, pasten de Amerikanen hun procedures voor dergelijke aanvallen op ‘gelijksoortige bommenfabrieken’ aan.

Dat de werkwijze op basis van nieuwe informatie zou worden aangepast, was volgens de minister eveneens standaard gebruik. Ook zou het doelwit niet in de hoogste risicocategorie vallen, zoals uit de Amerikaanse stukken zou blijken.

Volgens Bijleveld wordt er in die categorie onderscheid gemaakt tussen ‘high’ en ‘low’ en viel de bommenfabriek in Hawija onder de lagere rubriek omdat ‘burgerslachtoffers kunnen worden voorkomen als daartoe geplande mitigerende maatregelen worden toegepast’.

Geen juridische verplichting

Zonder die maatregelen, stelt Bijleveld, ‘was deze aanval voor de coalitie überhaupt niet uitvoerbaar geweest, gezien uit de stukken blijkt dat er bij dit doel geen burgerslachtoffers mochten worden verwacht’. Dat er bij aanvallen geen burgerslachtoffers te betreuren mochten zijn, was volgens Bijleveld het ‘uitgangspunt’ van alle bombardementen tegen IS.

Dat was echter geen formele bindende afspraak en ook geen juridische verplichting. ,,Ieder land is immers zelf verantwoordelijk voor de eigen wapeninzet en de proportionaliteitsafweging die daar aan vooraf gaat.

mei 8, 2020 Posted by | 2e kamer, dreiging, Hawija, Irak, is, isis, islam, nederlandse missie, politiek, salafisten, terreur, terrorisme, tweede kamer, veiligheid | , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Kabinet Rutte 3 – Nederland ook in de strijd tegen IS in Irak en verder – deel 11 nasleep onderzoek Hawija Irak

Gedonder in de tent ook weer bij Denk NL – deel 2

Wij zijn twee vrienden jij en ik. Twee dikke vrienden jij en ik. Wij blijven altijd bij elkaar al worden we meer dan honderd jaar. Wij blijven vrienden tot onze laatste snik. Hoeba hoeba hoeba hop hop hop. Hoeba hoeba hoeba hop hop hop. Wij zijn twee vrienden met een gouden hart. Hoeba hoeba hoeba hop hop hop. Hoeba hoeba hoeba hop hop hop. Wij vormen samen een paar apart !!

Ook penningmeester Serif Uysal stapt op !!

De penningmeester van het partijbestuur van Denk is opgestapt. Penningmeester Şerif Uysal is het derde lid van het bestuur dat opstapt. Daarmee verdiept de crisis in de partij zich verder.

Door het terugtreden van penningmeester Serif Uysal telt het bestuur van de politieke partij nog maar twee leden. Partijvoorzitter Selçuk Öztürk en secretaris Zahir Rana houden vast aan hun bestuurszetel, maar met twee leden mag het bestuur volgens de regels van de partij geen besluiten nemen.

AD 04.05.2020

Fractievoorzitter Farid Azarkan wil al langer dat zijn collega-Kamerlid en tevens partijvoorzitter Selçük Öztürk een stap opzij doet. Die laatste weigert dat echter en wil dat de leden op een volgend congres zich uitspreken over de toekomst van de partij.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Farid Azarkan op zijn beurt vindt dat Öztürk partij is in het conflict waardoor Denk momenteel wordt verscheurd en daarom niet ook nog partijvoorzitter kan zijn. Nu de penningmeester van het partijbestuur vrijdag is opgestapt, mag Öztürk volgens Azarkan geen beslissingen meer nemen.

In een persbericht dat hij namens de Denk-fractie heeft uitgedaan, wijst hij erop dat in de statuten van de partij staat dat het partijbestuur uit minimaal drie personen moet bestaan. Nu zijn dat er nog maar twee. Daardoor zou het overgebleven partijbestuur geen besluiten meer mogen nemen en geen financiële verplichtingen mogen aangaan.

Inmiddels is onduidelijk wie er nog de baas is binnen de partij. Behalve Azarkan heeft ook de jongerenbeweging Öztürk opgeroepen zijn functie neer te leggen. Azarkan daarentegen lijkt ook nog niet voldoende machtsbasis te hebben in de partij om zichzelf als leider te betitelen.

Öztürk wijst erop dat er in de statuten van de partij ook staat dat – indien het aantal bestuursleden onder het minimum van drie is gedaald – het bestuur gewoon bevoegd blijft en een nieuwe ledenvergadering zal uitschrijven.

De overgebleven bestuursleden kunnen daarom gewoon door gaan. Op de eerst volgende ledenvergadering van 6 juni 2020 zal de kwestie van de ‘open plaatsen’in het bestuur worden voorgelegd aan de achterban.

Ruzie

De partij wordt gespleten door een interne ruzie tussen de drie Kamerleden van Denk. Die kwam aan de oppervlakte nadat voormalig fractievoorzitter Tunahan Kuzu onverwacht aankondigde niet meer terug te willen keren in de Tweede Kamer na de volgende verkiezingen. Al snel onthulde HP/De Tijd dat Kuzu dat zou hebben gedaan omdat hij beschuldigd werd door een vrouw van seksueel overschrijdend gedrag.

Na de publicatie onthulde de overige twee Kamerleden dat Kuzu in het verleden een buitenechtelijke relatie had gehad met de dame in kwestie, waarna hij in 2018 korte tijd zijn fractievoorzitterschap aan Azarkan moest overdragen. Kuzu beschuldigde Öztürk van ‘broedermoord’ omdat hij de verhalen over de buitenechtelijke affaire naar buiten zou hebben gebracht.

Onderzoek

Inmiddels heeft Öztürk als partijvoorzitter bureau Berenschot ingeschakeld om een ‘breed en onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de ontstane situatie binnen Denk’. Leden van de partij hebben vanaf vandaag een week de tijd om invloed uit te oefenen op datgene wat Berenschot precies gaat onderzoeken. Zij kunnen onderwerpen en vragen aandragen. Het onderzoek moet klaar zijn voor de ledenvergadering die staat gepland op 6 juni 2020.

Farid Azarkan vindt echter dat een nieuw bestuur zo’n onderzoek zou moeten instellen. Eerder zei Azarkan te vrezen dat dit conflict het einde zal betekenen van Denk. Overigens zijn alle drie nog steeds gewoon Kamerlid en zitten ze nog in dezelfde fractie.

Broedertwist

“Met het verder in elkaar storten van het bestuur van DENK lijkt binnenkort dan toch eindelijk een einde te komen aan de slepende ruzie binnen de partij. Al zal dat waarschijnlijk niet vanzelf gaan. Öztürk lijkt nog altijd niet van plan uit zichzelf op te stappen.

Deze ruzie zal dus uiteindelijk uitgevochten worden op de algemene ledenvergadering. Hoe dat ook afloopt, het zal diepe sporen trekken en dat staat haaks op de boodschap waarmee Kuzu en Öztürk de partij ooit begonnen. Ze zeiden zich af te willen zetten tegen de verruwing in de politiek.”

zie ook: Gedonder in de tent ook bij Denk NLdeel 1

zie ook: Denk NL – Aftrap gemeenteraadsverkiezingen 21 maart 2018

zie ook: Denk NL – gedonder in de tent

zie ook: Sylvana Simons van DenkNL naar de artikel 1 partij

Lees hier het interview dat NU.nl met Van der Kooye had.

zie ook: Denk.nl versus Integriteit

zie ook: NL Denk – De Return van Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk (ex-PvdA)

zie ook: Weer gedonder bij de PvdA

‘Geen touw meer aan vast te knopen bij Denk’

Telegraaf 06.05.2020 Een nieuw hoofdstuk in de explosieve ruzie binnen Denk: fractieleider Azarkan is door het bestuur uit de politieke partij gezet. Politiek commentator Wouter de Winther vertelt over de chaos binnen de partij.

Geroyeerde Azarkan weet van geen wijken: actie Denk-bestuur ‘roekeloos’

NOS 06.05.2020 Farid Azarkan blijft voor Denk fractievoorzitter in de Tweede Kamer, ook nu hij door het bestuur uit de partij is gezet. Dat zei hij op een persbijeenkomst op het partijbureau in Rotterdam.

De actie van het bestuur, onder leiding van partijvoorzitter Öztürk, was “onverstandig, onverantwoord en roekeloos”, zei Azarkan. “Ik betreur deze daad, dit leidt nergens toe.” Azarkan benadrukte dat hij is gekozen met 62.000 voorkeurstemmen en ziet geen reden om zijn werk neer te leggen. “Ik ben en blijf Denk.”

Hij heeft een brief gekregen van het bestuur waarin staat dat hij niet langer mag spreken en handelen namens de partij. Daarop wil hij nog niet reageren. “Ik ga het vanavond lezen en bekijken met mijn adviseurs.”

Imagoschade

Azarkan hoopt dat Öztürk uit het bestuur stapt. Verschillende lokale fractievoorzitters, de partijraad, het Kamerlid Kuzu en de jongerenafdeling van Denk hebben daar de afgelopen weken al meerdere malen op aangedrongen. Maar Öztürk wil niet weg.

Het bestuur telt inmiddels nog twee leden. “Dit leidt ertoe dat de partij verdeeld wordt”, aldus de huidige fractievoorzitter, die vreest voor imagoschade. Er zijn al veel opzeggingen.

Öztürk, behalve partijvoorzitter ook het derde Kamerlid, kan wel in de fractie blijven, vindt Azarkan. Hij heeft al een paar keer gevraagd om een gesprek, zei hij, maar Öztürk wijst dat af en is volgens Azarkan al zes weken niet in Den Haag gezien.

Weer erger

Kuzu, die voor Azarkan fractieleider was, was ook bij de persbijeenkomst en staat achter Azarkan, zo heeft hij ook al met allerlei lokale fractievoorzitters via het officiële Twitter-account van Denk bekendgemaakt. “Elke dag dat je denkt dat het niet erger kan, wordt het toch weer erger.”

 DENK @DenkNL

Wij staan achter @F_azarkan, wij staan achter #DENK! 💪🏼💪🏼 https://t.co/QOKa6EfAkJ

Het rommelt al maanden binnen Denk. Er is een machtsstrijd gaande tussen voorzitter Öztürk en een groot deel van de partij. Kuzu, die samen met Öztürk de partij in 2014 oprichtte, moest het veld ruimen als fractieleider vanwege een buitenechtelijke relatie.

Öztürk zou die affaire opzettelijk naar buiten hebben gebracht. Kuzu noemde dat toen een poging tot “politieke broedermoord” door Öztürk. Op 6 juni is een ledenbijeenkomst en daar kunnen de leden een nieuw bestuur kiezen.

BEKIJK OOK;

Bestuur Denk zet fractievoorzitter Azarkan uit de partij

Telegraaf 06.05.2020 De chaos bij politieke partij Denk is compleet. Het bestuur zet fractieleider Azarkan per direct uit de partij. Dat wordt gemeld in een persbericht. Denk staat al langer in brand, sinds voormalig partijmakkers Kuzu, Azarkan en Öztürk het met elkaar aan de stok kregen na een buitenechtelijke relatie van eerstgenoemde.

De reden dat Azarkan de partij uit wordt gezet is dat hij Denk ’bij voortduring op onredelijke wijze benadeelt en handelt in strijd met het belang van Denk en met gemaakte afspraken en besluiten’, klinkt het. In een brief is door het bestuur met daarin Öztürk een lange reeks aantijgingen aan het adres van het Kamerlid opgesomd. Hij kan niet langer spreken en handelen namens Denk, noch de partij vertegenwoordigen, meent het bestuur.

Rebellie

Azarkan zou de mist in zijn gegaan met tweets tijdens een reis naar Instanbul met fractiegenoot Kuzu. „Daarin liet hij blijken de toekomst van de partij te willen bepalen samen met één ander lid. Dit ziet het bestuur als openlijke rebellie”, meldt voorzitter Öztürk.

Het Kamerlid zou verder hebben geprobeerd ’zijn eigen falen in de behandeling van een klacht van een vrouwelijk lid van Denk over Kuzu in de schoenen van de voorzitter te schuiven. Pogingen om een gerezen probleem tussen voorzitter Öztürk en Kuzu op te lossen, heeft hij getorpedeerd’, luidt een van de verwijten.

Het ging volgens het bestuur van kwaad tot erger. „Het instellen van een onafhankelijk en openbaar onderzoek naar de kwestie van mogelijk grensoverschrijdend gedrag en de wijze waarop de partij daarmee is omgegaan, heeft hij actief tegengewerkt. Gesprekken is hij uit de weg gegaan, en acties om te bemiddelen in de gerezen conflicten heeft hij stelselmatig gesaboteerd.”

Intimidatie

Daar blijft het niet bij, staat in de verklaring. „Bij het bestuur zijn meerdere klachten binnengekomen van medewerkers, bestuursleden en lokale fractieleiders over intimidatie van zijn kant.” En: „Verder is Azarkan financiële verplichtingen al ruim een jaar niet nagekomen.” Er wordt niet gemeld om wat voor verplichtingen het gaat.

Öztürk schrijft ’de rust in de partij te laten terugkeren’ door Azarkan uit de partij te zetten, in aanloop naar een ledenvergadering op 6 juni. Het besluit is Azarkan woensdagochtend meegedeeld. Azarkan is niet van plan om te vertrekken bij DENK. Dat maakte hij woensdag duidelijk op het partijkantoor in Rotterdam. „Ik ben Denk, ik blijf Denk en ik heb de steun van heel veel leden. Ik ben nog steeds de fractievoorzitter in de Tweede Kamer, ik ga donderdag nog steeds een debat doen, daar gaat Öztürk niet over.”

Kuzu steunt Azarkan volop. „Dit is natuurlijk een krankzinnige actie. Een tweede broedermoordaanslag door Öztürk. Rancuneus, ontoerekeningsvatbaar en incompetent. Ik sta 200% achter Azarkan”, twittert hij.

Het is overigens de vraag of het bestuur van Denk Azarkan aan de kant kan schuiven, aangezien het nog maar bestaat uit twee leden. Naast Öztürk is dat secretaris Rana. De penningmeester is dit weekend teruggetreden. De regels van de partij schrijven voor dat een bestuur uit minimaal drie leden moet bestaan om besluiten te nemen en financiële verplichtingen aan te gaan.

„De chaos bij Denk is een overtreffende trap van absurditeit geworden.” In de eerste aflevering van Afhameren hekelt politiek commentator Wouter de Winther de interne partijconflicten terwijl het land in crisis verkeert. Luister de podcast hier.

BEKIJK MEER VAN; partijen en bewegingen DENK Selçuk Öztürk

Azarkan blijft aan als fractieleider Denk

AD 06.05.2020 Farid Azarkan blijft in de Tweede Kamer werken als fractieleider van Denk, ondanks dat het bestuur van de partij hem heeft geschrapt als lid van Denk. ,,Ik ben hier door de kiezer neergezet, niet door het partijbestuur.”

,,Ik was ontzettend verrast en overrompeld door deze actie’’, aldus Azarkan over het royement. ,,Het is een zeer onverstandige zet en een nieuw dieptepunt in de politieke geschiedenis. Het is ook ernstig: we hebben veel opzeggingen ontvangen door dit conflict.”

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Azarkan reageert op een mededeling van het bestuur van Denk, vanmorgen, dat de fractieleider ‘per direct uit het lidmaatschap’ zou zijn ontzet.

Volgens Azarkan staat het tweekoppige bestuur alleen. ,,Bij de achterban is iedereen verenigd. Twee bestuursleden tegen de rest, dat is het. Onverantwoord. Ik roep de heren daarom opnieuw op ruimte te maken.”

Farid Azarkan. © ANP

‘Handelen in strijd met belang Denk’

Het bestuur geeft als reden voor royement dat het Kamerlid de partij ‘bij voortduring op onredelijke wijze benadeelt en handelt in strijd met het belang van Denk en met gemaakte afspraken en besluiten’. Hij kan niet langer spreken en handelen namens Denk, noch de partij vertegenwoordigen, aldus het bestuur.

De top van Denk is al tijden verwikkeld in een heftig conflict. Momenteel woedt een machtsstrijd tussen Kamerlid Tunahan Kuzu en fractieleider Farid Azarkan enerzijds en Kamerlid en partijvoorzitter Selçuk Öztürk anderzijds.

Van Azarkan mag Öztürk gewoon in de fractie blijven bij Kuzu en hem, ondanks alle heibel. ,,Maar hij wil nergens bij zijn en ook niet naar Den Haag komen. Toch is hij fractielid. We moeten daarover het gesprek aangaan. Het is een buitengewoon ingewikkelde kwestie, maar ik zie het altijd goed komen.”

In een brief aan Azarkan somde het bestuur vanmorgen een lange reeks gedragingen op waarmee hij de partij schade zou hebben berokkend. Te beginnen met tweets tijdens een reis naar Istanboel met fractiegenoot Tunahan Kuzu.

Farid Azarkan tijdens een debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. © ANP

‘Openlijke rebellie’

,,Daarin liet hij blijken de toekomst van de partij te willen bepalen samen met één ander lid. Dit ziet het bestuur als openlijke rebellie’’, aldus voorzitter Öztürk. Azarkan zou verder onder meer hebben geprobeerd ‘zijn eigen falen in de behandeling van een klacht van een vrouwelijk lid van Denk over Kuzu in de schoenen van de voorzitter te schuiven’.

,,Pogingen om een gerezen probleem tussen voorzitter Öztürk en Kuzu op te lossen, heeft hij getorpedeerd. Het instellen van een onafhankelijk en openbaar onderzoek naar de kwestie heeft hij actief tegengewerkt. Gesprekken is hij uit de weg gegaan, en acties om te bemiddelen in de gerezen conflicten heeft hij stelselmatig gesaboteerd.”

Enkele Denk-leden maakten bekend dat zij nog achter Azarkan staan.

Intimidaties

 Tunahan Kuzu @tunahankuzu

Dit is natuurlijk een krankzinnige actie. Een tweede <a href=”https://twitter.com/hashtag/broedermoordaanslag?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw”>#broedermoordaanslag</a> door <a href=”https://twitter.com/hashtag/%C3%96zt%C3%BCrk?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw”>#Öztürk</a>. Rancuneus, ontoerekeningsvatbaar en incompetent. Ik sta 200% achter <a href=”https://twitter.com/F_azarkan?ref_src=twsrc%5Etfw”>@F_azarkan</a> <a href=”https://twitter.com/hashtag/DENK?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw”>#DENK</a> <a href=”https://twitter.com/hashtag/Azarkan?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw”>#Azarkan</a>

Bij het bestuur zouden ook meerdere klachten zijn binnengekomen van medewerkers, bestuursleden en lokale fractieleiders over intimidatie door Azarkan, aldus het bestuur. Verder zou de fractieleider in de Tweede Kamer financiële verplichtingen al ruim een jaar niet zijn nagekomen.

Met dit besluit wil het bestuur van Denk naar eigen zeggen de rust in de partij laten terugkeren, intern waar nodig verzoenende gesprekken voeren en de ledenraadvergadering van 6 juni verder voorbereiden. Daar zal de toekomst van Denk worden bepaald.

Het is overigens de vraag of de twee overgebleven bestuurders van Denk – de rest stapte op na interne conflicten – Azarkan zomaar uit de partij mogen zetten. Volgens de regels zijn er drie bestuurders nodig voor grote besluiten.

Tunahan Kuzu spreekt van een ‘krankzinnige actie’. ,,Een tweede broedermoordaanslag door Öztürk. Rancuneus, ontoerekeningsvatbaar en incompetent. Ik sta 200 procent achter Farid Azarkan’’, laat hij op Facebook weten.

DENK-bestuur zet fractievoorzitter Azarkan uit partij

NU 06.05.2020 Het bestuur van DENK heeft fractievoorzitter Farid Azarkan woensdag uit de partij gezet. Volgens partijvoorzitter en Tweede Kamerlid Selçuk Öztürk zou Azarkan de partij “op onredelijke wijze” benadelen en DENK niet langer kunnen vertegenwoordigen.

In het persbericht schrijft het bestuur dat Azarkan de partij beschadigd zou hebben. Er zouden klachten van leden over zijn functioneren zijn binnengekomen en Azarkan zou financiële verplichtingen niet zijn nagekomen.

Tunahan Kuzu spreekt op Twitter van “een krankzinnige actie”. “Rancuneus, ontoerekeningsvatbaar en incompetent. Ik sta 200 procent achter Azarkan.”

Azarkan is niet bereikbaar voor commentaar.

Politieke machtsstrijd verscheurt DENK-top

DENK verkeert al maanden in een politieke machtsstrijd tussen oprichters Öztürk en Kuzu.

Kuzu betichtte Öztürk van politieke broedermoord nadat naar buiten kwam dat hij een buitenechtelijke affaire heeft gehad met een medewerkster.

Volgens Kuzu heeft Öztürk de affaire gelekt na kritiek van hem en Azarkan op het functioneren van Öztürk. Volgens de twee Kamerleden zou hun fractiegenoot te vaak negatief in het nieuws komen door omstreden uitspraken.

Öztürk treedt niet terug

Azarkan vroeg het bestuur en partijvoorzitter Öztürk een maand geleden nog om terug te treden. Op 6 juni zouden de leden van de partij zich over de kwestie kunnen buigen. Meerdere lokale fractievoorzitters hebben het bestuur opgeroepen terug te treden.

Afgelopen zaterdag maakte bestuurslid en penningmeester Serif Uysal bekend op te stappen. Öztürk ziet echter geen reden om terug te treden.

Het overgebleven bestuur, dat uit nog maar twee leden bestaat, blijft van mening dat het bevoegd is om besluiten te nemen – in ieder geval tot de leden zich op de ledenvergadering over de bestuurscrisis hebben uitgesproken. “Daar zal het bestuur rekenschap en verantwoording afleggen”, staat in het persbericht.

Bestuur Denk zet fractievoorzitter Azarkan uit de partij

NOS 06.05.2020 Het bestuur van de politieke partij Denk heeft fractievoorzitter Farid Azarkan met onmiddellijke ingang uit de partij gezet.

In een persbericht schrijft het bestuur, onder leiding van mede-Kamerlid Selçuk Öztürk, dat Azarkan “de partij bij voortduring op onredelijke wijze benadeelt en handelt in strijd met het belang van Denk en met gemaakte afspraken en besluiten. Hij kan niet langer spreken en handelen namens Denk, noch de partij vertegenwoordigen.”

Azarkan en Kamerlid Kuzu geven aan het eind van de middag een reactie. Op het officiële Twitteraccount is een filmpje geplaatst waarin prominente Denk-leden steun betuigen aan Azarkan. Diverse fractievoorzitters uit bijvoorbeeld Rotterdam, Enschede, Amersfoort, Deventer, Flevoland en Zuid-Holland zeggen in een filmpje voor “100 procent” achter Azarkan te staan.

 DENK @DenkNL

Wij staan achter @F_azarkan, wij staan achter #DENK! 💪🏼💪🏼 https://t.co/QOKa6EfAkJ

Het rommelt al maanden binnen Denk. Er is een machtsstrijd gaande tussen voorzitter Öztürk en een groot deel van de partij. Voormalig fractievoorzitter Tunahan Kuzu, die samen met Özturk de partij in 2014 oprichtte, moest het veld ruimen vanwege een buitenechtelijke relatie. Öztürk zou die affaire opzettelijk naar buiten hebben gebracht. Kuzu noemde dat toen een poging tot “politieke broedermoord” door Öztürk.

Kuzu heeft geen goed woord over voor het besluit om Azarkan te royeren. “Dit is natuurlijk een krankzinnige actie. Een tweede broedermoordaanslag door Öztürk. Rancuneus, ontoerekeningsvatbaar en incompetent. Ik sta 200 procent achter Farid Azarkan”, laat hij weten.

Klachten over intimidatie

Het bestuur komt met een reeks verwijten aan het adres van Azarkan. Hij zou samen met Kuzu hebben gerebelleerd tegen het bestuur en pogingen om de rust in de partij terug te brengen actief hebben tegengewerkt. Daarnaast zijn er volgens het persbericht meerdere klachten binnengekomen over intimidatie door Azarkan van medewerkers, bestuursleden en lokale fractievoorzitters. Ook is hij zijn financiële verplichtingen aan de partij al meer dan een jaar niet nagekomen, schrijft het bestuur.

Overigens is er binnen Denk discussie over de vraag of het bestuur, onder leiding van Öztürk, nog wel bevoegd is. De laatste tijd zijn verschillende bestuursleden uit onvrede opgestapt en bestaat het partijbestuur nog maar uit twee leden. Volgens een groot deel van de partij is dat in strijd met de statuten en is het bestuur daarom de facto “gevallen”.

Van verschillende kanten binnen de partij is er op Öztürk druk uitgeoefend om op te stappen, om zo de rust te laten wederkeren. Maar de voorzitter is dat niet van plan. Hij houdt vol dat het tweekoppige bestuur nog steeds bevoegd is om besluiten te nemen. Öztürk wil in ieder geval tot 6 juni aanblijven. Dan staat er een ledenvergadering van Denk gepland, waarop het bestuur verantwoording zal afleggen.

BEKIJK OOK;

Ruzie bij DENK ettert door: leden moeten nu gaan oordelen

RTL 02.05.2020 Het blijft maar etteren binnen de partij DENK. Het bestuur van de politieke partij is uiteengevallen omdat de penningmeester is teruggetreden. Het is nu aan de leden om de ruzie te beslechten.

Door het terugtreden van penningmeester Serif Uysal telt het bestuur van de politieke partij nog maar twee leden. Partijvoorzitter Selçuk Öztürk en secretaris Zahir Rana houden vast aan hun bestuurszetel, maar met twee leden mag het bestuur volgens de regels van de partij geen besluiten nemen.

Overigens stelt Öztürk dat het bestuur nog wel bevoegd blijft met twee leden. Hij laat aan RTL Nieuws weten met een plan te komen hoe hij het gat in het bestuur gaat opvullen.

Hoogoplopende conflicten

De partij DENK is al een tijd lang verwikkeld in een hoogoplopend conflict. Het begon in maart nadat Tunahan Kuzu was teruggetreden als partijleider en fractievoorzitter.

Kuzu zei dat het werk een te grote belasting was geworden maar later bleek dat hij moest vertrekken vanwege een buitenechtelijke affaire. Kuzu beschuldigde Öztürk van ‘broedermoord’ omdat hij de verhalen over de buitenechtelijke affaire naar buiten zou hebben gebracht. 

Zijn tijdelijke vervanger Tunahan Kuzu riep het bestuur vervolgens op weg te gaan. Ook de partijraad en de jongerenbeweging vroegen hierom. Een interim-bestuur zou orde op zaken moeten stellen. Penningmeester Şerif Uysal is het derde lid van het bestuur dat opstapt.

Lees ook:

Kuzu beticht DENK-voorzitter Öztürk van ‘politieke broedermoord’

Minimaal drie leden

Maar onder anderen Öztürk, zelf Tweede Kamerlid, geeft zijn zetel nog niet op. Hij is al maanden verwikkeld in een strijd met zijn mede-oprichter Tunahan Kuzu. De partij kondigde zaterdag aan dat onderzoeksbureau Berenschot onderzoek gaat doen naar het conflict.

Een nieuw bestuur zou moeten worden aangewezen in een algemene ledenvergadering. Daar moeten de leden dus de ruzie gaan beslechten.

Voor 6 juni staat zo’n vergadering gepland. Als het evenement doorgaat zal ook Berenschot de resultaten van het onderzoek presenteren

Politiek verslaggever Roel Schreinemachers: ‘Diepe sporen trekken’

“Met het verder in elkaar storten van het bestuur van DENK lijkt binnenkort dan toch eindelijk een einde te komen aan de slepende ruzie binnen de partij. Al zal dat waarschijnlijk niet vanzelf gaan. Öztürk lijkt nog altijd niet van plan uit zichzelf op te stappen en dan wordt deze ruzie uitgevochten op de algemene ledenvergadering. Hoe dat ook afloopt, het zal diepe sporen trekken en dat staat haaks op de boodschap waarmee Kuzu en Öztürk de partij ooit begonnen. Ze zeiden zich af te willen zetten tegen de verruwing in de politiek.”

Lees ook:

DENK ontnam Kuzu fractievoorzitterschap in 2018 om buitenechtelijke affaire

RTL Nieuws; Tunahan Kuzu  Selçuk Öztürk  Farid Azarkan  DENK  Politiek

Derde bestuurslid DENK stapt op; leden kiezen volledig nieuw bestuur

NU 02.05.2020 Een derde bestuurslid van DENK is opgestapt, waardoor het bestuur tegen de regels in nog maar uit twee leden bestaat. De leden van partij kiezen daarom op korte termijn een volledig nieuw (interim-)bestuur, meldt de partij zaterdag.

In de statuten van de partij staat dat het bestuur uit minstens drie personen moet bestaan. Vrijdag maakte de penningmeester bekend op te stappen. “Het bestuur mag door dit feit geen besluiten nemen en financiële verplichtingen aangaan tot de eerstvolgende algemene ledenvergadering”, zegt DENK.

De drie bestuursleden zijn vertrokken op verzoek van de fractievoorzitters, de jongerenbeweging en de partijraad van DENK. Deze oproep werd begin april gedaan nadat er binnen de partij veel ophef ontstond rondom Tunahan Kuzu, de oud-fractievoorzitter in de Tweede Kamer.

Kuzu maakte twee maanden geleden bekend na de parlementsverkiezingen in maart 2021 uit de politiek te stappen. Ook droeg hij het fractievoorzitterschap tijdelijk over aan Farid Azarkan. Kort daarop onthulde HP/De Tijd dat Kuzu een “grensoverschrijdende relatie” met een medewerkster heeft gehad.

Kuzu beschuldigde Tweede Kamerlid Selçuk Öztürk, met wie hij DENK in 2014 oprichtte, ervan mee te hebben gewerkt aan het artikel. Ook sprak hij van een “politieke broedermoordaanslag” door zijn voormalige “strijdmakker”.

Öztürk en Zahir Rana zijn de overgebleven leden van het bestuur. Wanneer de algemene ledenvergadering wordt gehouden, is nog niet bekend.

Lees meer over: Politiek denk

Uiteenvallen Denk-bestuur beweegt voorzitter Öztürk niet tot vertrek

NOS 02.05.2020 Het bestuur van politieke partij Denk is uiteengevallen. Penningmeester Serif Uysal stapte gisteren op en volgens een deel van de partij mag het bestuur geen besluiten meer nemen.

In de statuten staat namelijk dat het bestuur moet bestaan uit een oneven aantal van ten minste drie leden, zo staat in een persbericht van de voorlichter in de Tweede Kamer. En die is er met het vertrek van de penningmeester niet meer. “Het bestuur is gevallen”, is de conclusie.

De twee overgebleven leden van het bestuur, voorzitter Selçuk Öztürk en secretaris Zahir Rana, lezen de statuten anders. Zij zeggen dat ze nog wel bevoegd zijn om de partij officieel te vertegenwoordigen. “Alle benodigde handelingen kunnen gewoon doorgaan”, laat Öztürk in een eigen persbericht weten. Ze betreuren dat penningmeester Uysal vanwege “persoonlijke redenen” met onmiddellijke ingang het bestuur heeft verlaten.

De leden moeten nu op de geplande ledenvergadering van 6 juni bepalen hoe het verder moet. “Het ligt in de rede om dan de bestuurssamenstelling aan de leden voor te leggen”, schrijft Öztürk. Dat voorstel wordt ook gedaan in het persbericht van de Tweede Kamerfractie.

Opstappen

Op voorzitter Öztürk en andere bestuursleden wordt al enige tijd druk uitgeoefend om op te stappen. De partijraad, lokale fractievoorzitters en de huidige fractievoorzitter in de Tweede Kamer Farid Azarkan willen dat het bestuur vertrekt. Toch zegt voorzitter Öztürk dat hij gewoon op zijn plek blijft.

Het rommelt al een tijd in de politieke partij, die drie zetels in de Tweede Kamer heeft. Dat begon in maart met het plotselinge vertrek van fractievoorzitter Kuzu.

Hij zei dat het werk een te grote belasting was geworden voor zijn privéleven. Later kwam naar buiten dat hij moest vertrekken vanwege een buitenechtelijke affaire. Kuzu beschuldigt Öztürk van politieke broedermoord, omdat hij verhalen over de buitenechtelijke affaire actief naar buiten zou hebben gebracht.

Bekijk ook;

Nieuwe wending in soap politieke partij Denk

Telegraaf 02.05.2020 De soap bij politieke partij Denk heeft een nieuwe wending gekregen door het opstappen van de penningmeester van het bestuur.

De penningmeester zwaaide afgelopen vrijdag af, waardoor er nog maar twee bestuursleden over blijven. Volgens Denk druist dit in tegen de statuten, omdat het partijbestuur uit een oneven aantal moet bestaan van ten minste drie leden. „Dit betekent dat er zo snel mogelijk een algemene ledenvergadering moet worden georganiseerd om een nieuw (interim) bestuur te kiezen”, meldt de partij.

In het bestuur zit Kamerlid Selcuk Öztürk nog. Hij heeft slaande ruzie met voormalig partijleider Tunahan Kuzu.

Kuzu werd recent beschuldigd van het hebben van een buitenechtelijke affaire waarbij hij de grenzen van het betamelijke had overschreden. Het kostte hem het partijleiderschap.

Volgens Kuzu was het Özturk die achter het verspreiden van deze informatie zat. Hij zou dat hebben gedaan uit machtsbehoud. Kuzu en fractiegenoot Farid Azarkan trokken de afgelopen tijd steeds meer naar elkaar toe en sloten Özturk steeds meer buiten. Door gevoelige informatie over Kuzu te openbaren probeerde Öztürk zijn plekje te beschermen.

Inmiddels is Azarkan de fractieleider van Denk. Hij zei begin april dat hij wilde dat het bestuur van Denk zou opstappen. Dat zou hij hebben gedaan na druk vanuit verschillende lokale fracties. Verschillende bestuursleden zijn in de tussentijd weg gegaan, waaronder nu dus ook de penningmeester.

Özturk laat weten dat hij ondanks de conlusies van zijn eigen partij niet van plan is om als bestuurslid op te stappen. Op 6 juni staat een algemene ledenvergadering ingeroosterd. Dan wordt de ontknoping verwacht.

Bekijk meer van; overheid partijen en bewegingen Tunahan Kuzu Selçuk Öztürk Farid Azarkan

Penningmeester Denk stapt op, conflict ettert door

AD 02.05.2020 De penningmeester van het partijbestuur van Denk is opgestapt. Daarmee verdiept de crisis in de partij zich verder.

Fractievoorzitter Farid Azarkan wil al langer dat zijn collega-Kamerlid en tevens partijvoorzitter Selçük Öztürk een stap opzij doet. Die laatste weigert dat echter en wil dat de leden op een volgend congres zich uitspreken over de toekomst van de partij.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Azarkan op zijn beurt vindt dat Öztürk partij is in het conflict waardoor Denk momenteel wordt verscheurd en daarom niet ook nog partijvoorzitter kan zijn. Nu de penningmeester van het partijbestuur vrijdag is opgestapt, mag Öztürk volgens Azarkan geen beslissingen meer nemen.

In een persbericht dat hij namens de Denk-fractie heeft uitgedaan, wijst hij erop dat in de statuten van de partij staat dat het partijbestuur uit minimaal drie personen moet bestaan. Nu zijn dat er nog maar twee. Daardoor zou het overgebleven partijbestuur geen besluiten meer mogen nemen en geen financiële verplichtingen mogen aangaan.

Inmiddels is onduidelijk wie er nog de baas is binnen de partij. Behalve Azarkan heeft ook de jongerenbeweging Öztürk opgeroepen zijn functie neer te leggen. Azarkan daarentegen lijkt ook nog niet voldoende machtsbasis te hebben in de partij om zichzelf als leider te betitelen.

Öztürk wijst erop dat er in de statuten van de partij ook staat dat – indien het aantal bestuursleden onder het minimum van drie is gedaald – het bestuur gewoon bevoegd blijft en een nieuwe ledenvergadering zal uitschrijven.

De overgebleven bestuursleden kunnen daarom gewoon door gaan. Op de eerst volgende ledenvergadering van 6 juni zal de kwestie van de ‘open plaatsen’in het bestuur worden voorgelegd aan de achterban.

Ruzie

De partij wordt gespleten door een interne ruzie tussen de drie Kamerleden van Denk. Die kwam aan de oppervlakte nadat voormalig fractievoorzitter Tunahan Kuzu onverwacht aankondigde niet meer terug te willen keren in de Tweede Kamer na de volgende verkiezingen. Al snel onthulde HP/De Tijd dat Kuzu dat zou hebben gedaan omdat hij beschuldigd werd door een vrouw van seksueel overschrijdend gedrag.

Na de publicatie onthulde de overige twee Kamerleden dat Kuzu in het verleden een buitenechtelijke relatie had gehad met de dame in kwestie, waarna hij in 2018 korte tijd zijn fractievoorzitterschap aan Azarkan moest overdragen. Daarop werd Kuzu weer boos en beschuldigde hij Öztürk in een open brief van ‘broedermoord’.

Onderzoek

Inmiddels heeft Öztürk als partijvoorzitter bureau Berenschot ingeschakeld om een ‘breed en onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de ontstane situatie binnen Denk’. Leden van de partij hebben vanaf vandaag een week de tijd om invloed uit te oefenen op datgene wat Berenschot precies gaat onderzoeken. Zij kunnen onderwerpen en vragen aandragen. Het onderzoek moet klaar zijn voor de ledenvergadering die staat gepland op 6 juni.

Azarkan vindt echter dat een nieuw bestuur zo’n onderzoek zou moeten instellen. Eerder zei Azarkan te vrezen dat dit conflict het einde zal betekenen van Denk. Overigens zijn alle drie nog steeds gewoon Kamerlid en zitten ze nog in dezelfde fractie.

mei 3, 2020 Posted by | 2e kamer, crisis, Denk, Denk NL, politiek, Selçuk Öztürk, Selcuk Ozturk, Tunahan Kuzu | , , , , , , , , , , | 1 reactie

De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 12 – nasleep rapport commissie Donner

Onderzoek fraudesystemen

De hele Belastingdienst zal in een onafhankelijk onderzoek worden doorgelicht op het gebruik van zwarte lijsten en mogelijke andere illegale fraudesystemen. Op dit moment heeft de fiscus zelf geen idee of de eigen registratiesystemen wettelijk door de beugel kunnen en of burgers (of bedrijven) er mogelijk door worden benadeeld

Dit melden de staatssecretarissen Vijlbrief (Belastingen) en Van Huffelen (Toeslagen) in een brief aan de Tweede Kamer. De bewindslieden van Financiën bieden het parlement excuses aan, omdat ze ook na weken onderzoek de onderste steen nog niet boven hebben. Dat was wel de bedoeling.

Serieuze meldingen en vage signalen

De brief is een reactie op de onthulling van RTL Nieuws en Trouw dat de Belastingdienst jarenlang een geheime zwarte lijst hanteerde. Op die lijst werden honderdduizenden mensen geplaatst bij een vermoeden van fraude.

Zwarte lijst blijft uit de lucht

Vijlbrief en Van Huffelen zeggen nu dat vaststaat dat FSV niet door de beugel kon en in strijd is met privacywetgeving. Het systeem blijft daarom voorlopig uit de lucht. Ze zeggen dat er nu ‘onvoldoende helderheid’ is over het bestaan van vergelijkbare registratiesystemen en of die wel aan de wet voldoen.

“Wij hebben nu nog niet kunnen vaststellen of en zo ja hoe informatie uit FSV en eventuele andere systemen heeft geleid tot benadeling van burgers, ondernemers en bedrijven.” Dat komt volgens de staatssecretarissen omdat er ‘onvoldoende inzicht‘ is in de werkwijze en processen bij verschillende onderdelen van de Belastingdienst. Daarom wordt met ‘grote spoed’ een onderzoek gedaan door een externe en onafhankelijke partij.

Belastingdienst had een geheime fraudelijst, in strijd met de privacywet

Een tot voor kort geheim registratiesysteem van de Belastingdienst voor ‘signalen’ van fraude is volledig in strijd met de privacywet. Pas na aanhoudende vragen van Trouw en RTL Nieuws heeft de fiscus het systeem uit de lucht gehaald.

‘De Belastingdienst heeft mijn leven overhoop gehaald’

Al vanaf het begin had Genelva Hendrison het gevoel dat er iets niet klopte. Toen zij in 2013 kinderopvangtoeslag aanvroeg, duurde het veel langer tot ze een beslissing kreeg dan bij anderen. 

Advies van een onafhankelijke partij

Eerder bleek dat FSV niet voldoet aan de AVG; FSV is daarom eind februari uit de lucht gehaald. Er is echter beter inzicht nodig in FSV en andere vergelijkbare systemen van de Belastingdienst. Zo zijn deze laatste nog niet goed genoeg doorgelicht om zeker te zijn of ze wel of niet voldoen aan de AVG. Dit onderzoek kost meer tijd dan eerder voorzien.

Vanwege het grote belang voor burgers, bedrijven en andere overheidsorganisaties wordt daarom op korte termijn advies gevraagd aan een externe en onafhankelijke partij. Dit advies gaat over de werking en gebruik van FSV en vergelijkbare systemen. Ook wordt gekeken onder welke condities FSV en vergelijkbare systemen weer kunnen worden ingezet.

Intern toezicht

Ook geven de staatssecretarissen aan dat de Functionaris Gegevensbescherming (FG) van het ministerie van Financiën wordt versterkt. Deze krijgt een team van zowel ondersteunende als inhoudelijke medewerkers, waarvan één plaatsvervangend FG wordt. De privacy officer van de Belastingdienst is verantwoordelijk voor coördinatie, advies en richtlijnen op het gebied van privacy. Ook de privacy officer krijgt ondersteuning door een team van privacy-experts.

Extern toezicht

Het dossier FSV onderstreept de noodzaak van het in kaart brengen van de mogelijkheden tot extern toezicht van de Belastingdienst. Immers, de bevoegdheden van de Belastingdienst richting burger en bedrijven zijn verstrekkend en de impact van het handelen van de Belastingdienst op burgers en bedrijven is groot. Daarom worden mogelijkheden voor extern toezicht op dit moment onderzocht, bijvoorbeeld in welke vorm dit het effectiefst plaats zou kunnen vinden. Uiterlijk deze zomer wordt de Kamer hierover geïnformeerd.

Dossier; Kinderopvangtoeslag Trouw

lees: Brief fraudebestrijding_bij_de_Belastingdienst die voldoet aan wet-_en_regelgeving 28.04.2020

lees: bijlage Notitie Fraude meldpunten Belastingdienst

lees: bijlage Tijdlijn Fraude Signalering Voorziening_(FSV)

lees: aanbiedingsbrief eindrapport adviescommissie uitvoering toeslagen en de auditdienst rijk 12.03.2020

lees: omzien in verwondering eindadvies adviescommissie uitvoering toeslagen 12.03.2020

lees: Persbericht eindadvies Omzien in verwondering 2 12.03.2020

lees: rapport caf adr 12.03.2020

lees: interim advies adviescommissie uitvoering toeslagen 14.11.2019

Zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 11 – nasleep rapport commissie Donner

Zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 10 – rapport commissie Donner

Zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 9

Zie verder ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 8

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 7

En zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 6

Zie dan ook nog: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 5 – commissie Donner

Zie verder dan ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

en zie dan ook nog: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

en zie verder dan ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

en verder zie dan ook nog: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

Afscheid nemen van die vermaledijde toeslagen blijkt zo makkelijk niet

AD 30.04.2020 Het toeslagenstelsel is veel te complex. Na alle ellende met de kinderopvangtoeslag wil Den Haag de boel op de schop gooien. Maar aan elk alternatief kleven weer nieuwe nadelen, waarschuwen ambtenaren in een advies.

Op het oog is het heel simpel. Als het kabinet van de problemen met de kinderopvangtoeslag af wil, kan het ervoor kiezen de opvang gratis te maken. Ouders worden dan nooit meer tot wanhoop gedreven door enorme terugvorderingen, omdat hun inkomen achteraf plots hoger uit blijkt uit te vallen.

Weg is opeens de noodzaak dat hele avonden worden besteed aan administratieve verplichtingen. Overbodig is de betaling van een eigen bijdrage. Maar aan gratis opvang zit wel een prijskaartje van 5,4 miljard euro, op te hoesten door alle belastingbetalers.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Eenvoud heeft kortom een prijs, is de boodschap van topambtenaren in een langverwacht rapport over de toekomst van het toeslagenstelsel. Zij onderstrepen de tekortkomingen van het huidige systeem, die door de recente toeslagenaffaire in al zijn ellendigheid aan de oppervlakte zijn gekomen: het systeem is veel te complex en stort mensen in onzekerheid en zadelt ze met schulden op.

Inkomensongelijkheid

Maar, en het is even geleden dat iemand in Den Haag dat hardop durfde te zeggen, de toeslagen zijn wel heel precies toegesneden om de mensen te ondersteunen die het echt nodig hebben. Voor de laagste inkomens tellen de zorg-, huur- en andere toeslagen op tot maar liefst een vijfde van wat zij te besteden hebben, schrijven de ambtenaren. En dat deze Nederlanders die bedragen meteen op hun rekening gestort krijgen en niet pas achteraf, zorgt ervoor dat het geld beschikbaar is wanneer het nodig is.

Zoals elk nadeel zijn voordeel heeft, heeft elk voordeel dus zijn nadeel.

Zo zou je kunnen overwegen om iedereen evenveel toeslag te geven, dus óók de mensen die nu zoveel verdienen dat ze niks krijgen. Ieder huishouden zou dan 1450 euro krijgen. Zo’n systeem is veel simpeler in de uitvoering, maar vergroot tegelijkertijd de inkomensongelijkheid.

Hetzelfde geldt voor het laten opgaan van het kindgebonden budget (nu nog een inkomensafhankelijke toeslag) in de kinderbijslag (die voor gelijke gezinnen even hoog is). Arme huishoudens gaan er dan op achteruit, rijke juist op vooruit.

Ei van Columbus

De huurtoeslag zou ook via de woningcorporaties uitgekeerd kunnen worden. Maar daarmee zijn lage inkomens die een huis in de particuliere sector huren niet geholpen. Ook de verhoging van het minimumloon is niet per se het ei van Columbus. Vooral vakbonden en progressieve partijen schermen met deze maatregel, vanuit de gedachte dat mensen die meer verdienen minder toeslagen nodig hebben.

Verhoog je het minimumloon met bijvoorbeeld 16 procent en laat je de uitkeringen meestijgen, dan kun je in één klap afscheid nemen van de zorgtoeslag, rekenen de ambtenaren voor. Maar door die maatregel krijgen alleenstaanden in de bijstand veel meer compensatie dan paren. En een zzp’er met een laag inkomen, die helemaal geen minimumloon verdient, levert alleen maar in. Hetzelfde geldt voor studenten.

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen van Financiën. © ANP

Door deze kanttekeningen laat het kabinet zich echter niet ontmoedigen: ,,Ik denk dat er inderdaad een nieuw stelsel nodig is”, zegt D66-staatssecretaris van Financiën Alexandra van Huffelen inmiddels de Tweede Kamer na. Zij heeft van het parlement de opdracht gekregen om met ‘varianten’ te komen waarbij het toeslagenstelsel ‘verdwijnt’.

Wenkend perspectief

Dat zal zeker niet op korte termijn gebeuren. Van Huffelen heeft daarom een paar maatregelen aangekondigd waarmee zij het huidige stelsel in de resterende kabinetsperiode ‘menselijker’ wil maken. Zo wordt niet langer de gehele toeslag teruggevorderd als inkomens bijvoorbeeld afwijken. Ook moet de dienstverlening beter.

Tegelijkertijd wil zij nog voor de verkiezingen in maart volgend jaar met verdergaande voorstellen komen. Van Huffelen zegt een ‘wenkend perspectief’ te willen bieden, zodat in de formatieperiode knopen doorgehakt kunnen worden.

Zonder concreet te worden, lijkt Van Huffelen in elk geval met een alternatief voor de kinderopvangtoeslag te willen komen. ,,Het is interessant daarnaar te kijken, omdat het gaat om zulke grote bedragen en de problemen met terugvordering daar het grootste zijn.”

Kabinet wil af van kinderopvangtoeslag, variant met publiek geld onderzocht

NU 30.04.2020 Het kabinet wil de kinderopvangtoeslag op de schop nemen. Er wordt onderzocht of een publiek gefinancierde kinderopvang mogelijk is. Dat moet een einde brengen aan de problemen rondom de toeslagenaffaire waarbij mensen door de Belastingdienst onterecht als fraudeurs werden bestempeld.

Het kabinet “omarmt” de resultaten van een ambtelijk onderzoek naar een kinderopvang die met publiek geld is gefinancierd, schrijft staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) donderdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Nu betalen ouders de opvang zelf. Afhankelijk van het inkomen krijgen zij daarvoor een toeslag van de Belastingdienst. Het onderzoek gaat over het totale toeslagenstelsel; naast de kinderopvangtoeslag is er ook het kindgebonden budget, de huurtoeslag en de zorgtoeslag. Het kabinet wil het liefst naar het totaalplaatje kijken.

Toch heeft Van Huffelen speciale aandacht voor de kinderopvangtoeslag. “Het is interessant om naar de kinderopvang te kijken omdat het over grote bedragen per ouder gaat en omdat daardoor ook de problemen met terugvorderen en nabetalen het grootste zijn.”

De toeslagenaffaire is een van de lastigste dossiers bij de Belastingdienst. Duizenden ouders werden onterecht als fraudeurs bestempeld. In sommige gevallen moesten zij duizenden euro’s terugbetalen, waardoor gezinnen in grote financiële problemen kwamen. Van Huffelen heeft dit dossier begin dit jaar van Menno Snel overgenomen, nadat hij vanwege de vele problemen was afgetreden als staatssecretaris.

Kosten kinderopvang zo’n 5,4 miljard euro

De kosten om de kinderopvang met publiek geld te betalen lopen wel op. Uit een eerste grove schatting komt dat neer op zo’n 5,4 miljard euro per jaar. Van Huffelen noemt het kostenplaatje “een thema”.

Het onderzoek komt met drie suggesties om dit bedrag te betalen: het afschaffen van een belastingvoordeel voor ouders met jonge kinderen, een eigen bijdrage van de ouders of een algemene belastingverhoging.

Een voordeel van ‘gratis’ kinderopvang is, naast de vereenvoudiging, dat het voor ouders aantrekkelijker wordt om betaald werk te zoeken. Tegelijkertijd heeft de financiering met hogere belastingen ook een negatief effect op de werkgelegenheid. Het onderzoek geeft geen antwoord op wat uiteindelijk doorslaggevend is.

Het kabinet kijkt ook naar andere manieren om de kinderopvangtoeslag vorm te geven. Bijvoorbeeld door de toeslag direct aan de gastouders of opvanglocaties over te maken. Zo voorkom je terugvordering van eventueel te veel overgemaakte toeslag aan ouders, de kern van het probleem in de toeslagenaffaire.

Hoger minimumloon bij afschaffen zorgtoeslag

Uit het onderzoek blijkt verder wat al langer bekend is: hoe eenvoudiger het toeslagenstelsel wordt – bijvoorbeeld door ieder huishouden een vast bedrag te geven – hoe groter de inkomenseffecten.

Vooral huishoudens met lage inkomens gaan erop achteruit omdat de toeslagen een groot onderdeel van het inkomen zijn; ongeveer 20 procent. Die effecten zijn bij voorbaat al onacceptabel, schrijft Van Huffelen.

Het onderzoek komt met compensatiemogelijkheden. Neem bijvoorbeeld de zorgtoeslag. Daar maken ongeveer 4,7 miljoen huishoudens gebruik van. Van Huffelen gaat niet tornen aan die inkomensondersteuning, maar wil ook kijken naar alternatieven.

Bijvoorbeeld door een kleinere groep zorgtoeslag te geven en tegelijkertijd het minimumloon te verhogen. Daarmee stijgen ook de sociale uitkeringen (Wajong, AOW en bijstand). Als je de zorgtoeslag helemaal wilt afschaffen, moet het minimumloon met 16 procent omhoog.

De huurtoeslag vervangen blijkt niet eenvoudig. Van Huffelen wil daarom “met een bredere blik” kijken naar hoe de overheid het beste kan zorgen voor betaalbaar wonen. Daarbij wordt rekening gehouden met het inkomen, de huurtoeslag, de hypotheekrenteaftrek en de verhuurdersheffing voor woningcorporaties. Kortom, hier moet nog veel worden uitgewerkt.

Maatregelen vooral op bordje van volgend kabinet

Dat betekent dat een groot deel van eventuele aanpassingen van het toeslagenstelsel op het bordje van een volgend kabinet komt te liggen. De eerstvolgende Tweede Kamerverkiezingen staan gepland voor maart 2021.

“Het doel is niet om een toeslagenstelsel te hebben”, antwoordde Van Huffelen op de vraag of er over tien jaar nog een toeslagenstelsel is. Dit onderzoek moet volgens haar vooral worden gezien als een stap naar een eenvoudiger stelsel.

Lees meer over: Politiek  Toeslagen  Economie

Kabinet denkt aan publiek gefinancierde kinderopvang

AD 30.04.2020 Het kabinet onderzoekt of de kinderopvang een publiek gefinancierde basisvoorziening kan worden. Het huidige stelsel met een inkomensafhankelijke kinderopvangtoeslag is te complex en brengt veel ouders in problemen. Dat meldt staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) aan de Tweede Kamer.

Ouders betalen de kinderopvang nu zelf en krijgen een deel van de kosten terug van de overheid. Die toeslag is een voorschot, pas achteraf wordt bepaald op hoeveel geld zij daadwerkelijk recht hadden. Omdat omstandigheden gedurende het jaar kunnen wijzigen, leidt dat tot veel terugvorderingen en nabetalingen. In vier op de vijf gevallen moet de toeslag achteraf worden bijgesteld.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Dat treft volgens Van Huffelen vooral arme gezinnen. Zij krijgen op basis van hun inkomen de hoogste bedragen uitgekeerd, en hebben veelal geen financiële buffers om schommelingen te kunnen opvangen. Ambtenaren die de problemen met de toeslagen in kaart hebben gebracht, stellen vast dat die eigenlijk niet kunnen worden opgelost binnen het bestaande stelsel. De staatssecretaris onderschrijft die conclusie.

Nieuwe aanpak

Van Huffelen wil daarom nog deze kabinetsperiode met een voorstel komen voor een nieuwe aanpak. Daarbij wordt nadrukkelijk gedacht aan een door de overheid betaalde kinderopvang. Zonder eigen bijdrage door ouders kost dat op grond van de huidige vraag al ruim 5 miljard euro. Maar de verwachting is dat in zo’n stelsel meer ouders gebruik zullen gaan maken van kinderopvang.

Volgend jaar al komen er aanpassingen binnen het huidige stelsel om de scherpe kantjes eraf te halen. Door de invoering van een invorderingsdrempel worden kleine vergissingen of afwijkingen niet meer direct afgestraft. Ook komt er een mogelijkheid om in schrijnende gevallen van de regels af te wijken.

Ook over de toekomst van andere inkomensafhankelijk toeslagen, zoals die voor de huur en de zorgpremie, wordt nagedacht. Een verhoging van het minimumloon is een van de denkrichtingen. Daardoor zouden toeslagen deels overbodig kunnen worden. Ook aanpassingen in het belastingstelsel kunnen een rol spelen.

Foto ter illustratie. © ANP XTRA

Kinderopvang op de schop

Telegraaf 30.04.2020  Om nieuwe drama’s met de kinderopvangtoeslag te voorkomen, gaat het kabinet onderzoeken hoe crèches en gastouders direct met publiek geld betaald kunnen worden in plaats van via wisselende vergoedingen aan ouders. Daarnaast gaat het kabinet nog eens kauwen op een hoger minimumloon.

Dat zijn de uitkomsten van het grote ambtelijke onderzoek naar het toeslagenstelsel dat donderdag naar buiten is gekomen. De hele Tweede Kamer heeft uitgesproken van dat stelsel af te willen, nadat staatssecretaris Snel (Financiën) afgelopen najaar opstapte vanwege de affaire rond de kinderopvangtoeslag.

Die toelage is het grootste probleem, omdat het vaak om grote bedragen gaat. En dus kunnen eventuele terugvorderingen er ook hard in hakken bij ouders. Het kabinet gaat daarom kijken of de opvang ook publiek gefinancierd kan worden. In plaats van aan de ouders via toeslagen, zou de overheid het geld dan rechtstreeks aan de opvangorganisaties overmaken. Zonder een eigen bijdrage van ouders zou dat wel een kostenplaatje van ruim 5 miljard euro opleveren.

Minimumloon omhoog

De ambtenaren hebben nog een hele reeks andere opties op tafel gelegd voor het kabinet. Als de toeslagen verdwijnen, zou er bijvoorbeeld meer ruimte komen om de minimumlonen te verhogen. Daarmee zou het inkomenseffect van de geschrapte toeslagen voor een deel teniet worden gedaan.

Op de korte termijn gaat het in elk geval niet lukken om het toeslagenstelsel helemaal in de ban te doen. Het kabinet gaat wel snel een drempel invoeren voor kleine terug- en nabetalingen om het aantal vorderingen terug te dringen. Ook zal de Belastingdienst niet langer met terugwerkende kracht het inkomen van een partner meerekenen voor de hoogte van de toeslag, als mensen pas gedurende het jaar elkaars partner zijn geworden.

BEKIJK OOK:

Waar blijft de economie in de coronacrisis?

Bureaucratie

De ambtenaren hebben in hun onderzoek gekeken naar varianten om de toeslagen te laten verdwijnen, maar zien ook bij die varianten haken en ogen. Bij het afschaffen en iedereen een vast zelfde bedrag geven, treden er grote inkomenseffecten op, waarbij vooral de kleinverdieners er hard op achteruitgaan. Ook de oplossingen om de toelages op een bult te gooien in een ’huishoudentoeslag’ of de toeslagen in het belastingstelsel te integreren, maken het niet per se eenvoudiger of nemen het probleem van de terugvorderingen niet weg.

BEKIJK OOK:

Tweede Kamer wil meer duidelijkheid van Slob over heropenen scholen

BEKIJK OOK:

Ouders krijgen straks 9 weken ouderschapsverlof deels doorbetaald

BEKIJK OOK:

Durf jij opa en oma weer op te laten passen?

BEKIJK MEER VAN; familie overheid overheidsbeleid Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal

Na jarenlange problemen wil kabinet af van kinderopvangtoeslag

MSN 30.04.2020 Het kabinet kijkt of de kinderopvang rechtstreeks kan worden gefinancierd. Op dit moment krijgen ouders nog een maandelijkse toeslag op hun rekening voor de opvang van hun kind. Dat schrijft staatssecretaris Van Huffelen aan de Tweede Kamer. Het huidige systeem waarbij ouders kinderopvangtoeslag ontvangen, zorgde de afgelopen jaren voor veel problemen.

De hoogte van de kinderopvangtoeslag is inkomensafhankelijk en wordt als voorschot gegeven. Dit leidde tot forse naheffingen, die ouders vaak in de financiële problemen brachten.

Nog deze kabinetsperiode komt de staatssecretaris met een concreet plan over de toekomst van de kinderopvang. Een optie is om de opvang rechtstreeks te financieren in plaats van het huidige systeem met toeslagen.

Lees ook:

Tik op vingers Belastingdienst: stel krijgt alsnog kinderopvangtoeslag uit 2014 terug

Drempel voor kleine invorderingen

Ook is het huidige systeem te rigide. Bij de kleinste fout worden in één keer alle toeslagen over een heel jaar teruggevorderd. Om dat te veranderen past het kabinet op korte termijn de wet al aan. Dat moet de Belastingdienst meer ruimte geven om maatwerk te leveren, en te voorkomen dat mensen door een kleine fout in enorme problemen komen.

Verder komt er een drempel voor kleine invorderingen. Dat moet er voor zorgen dat minder burgers in de problemen raken, schrijft staatssecretaris Van Huffelen aan de Tweede Kamer.

Hele stelsel op de schop

Voor de korte termijn wordt een discretionaire bevoegdheid geïntroduceerd die een oplossing kan bieden in schrijnende situaties. Dat kan ervoor zorgen dat de staatssecretaris kan ingrijpen in individuele gevallen als mensen onrecht wordt aangedaan.

Het kabinet wil het hele toeslagenstelsel, waar ook de huur- en de zorgtoeslag onder vallen, op de schop nemen. Het stelsel dat is bedoelt om mensen financieel te helpen, zorgt in de praktijk juist voor veel ellende met terugvorderingen en nabetalingen.

Lees ook:

Kinderopvangtoeslag en minimumloon omhoog, dit verandert er in 2020

Toeslagenaffaire

De toeslagenaffaire slaat op de Belastingdienst die duizenden ouders jarenlang te onterecht beschuldigde van fraude met kinderopvangtoeslag. De dienst vorderde vervolgens duizenden euro’s per gezin terug waardoor zij in grote financiële problemen kwamen. De affaire kwam aan het licht door publicaties van RTL Nieuws en Trouw. Lees hier alles over de affaire.

Bekijk deze video op RTL XL

RTL Nieuws; Kinderopvangtoeslag  Kinderopvang  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Beter inzicht in registratiesysteem Belastingdienst

RO 28.04.2020 Een registratiesysteem van de Belastingdienst, de Fraude Signaleringsvoorziening (FSV), wordt verder onderzocht op werking, toepassing en gebruik. Daarnaast wordt met intern toezicht de naleving van privacywetgeving versterkt, en wordt ook gekeken of extern toezicht kan helpen. Dat schrijven staatssecretaris Vijlbrief (Fiscaliteit en Belastingdienst) en staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen en Douane) vandaag aan de Tweede Kamer.

Vijlbrief en Van Huffelen: “Wij staan voor een Belastingdienst die rekening houdt met de persoonlijke omstandigheden van burgers en bedrijven. Daarvoor is vereist dat de Belastingdienst op een zorgvuldige manier omgaat met hun gegevens.”

Advies van een onafhankelijke partij

Eerder bleek dat FSV niet voldoet aan de AVG; FSV is daarom eind februari uit de lucht gehaald. Er is echter beter inzicht nodig in FSV en andere vergelijkbare systemen van de Belastingdienst. Zo zijn deze laatste nog niet goed genoeg doorgelicht om zeker te zijn of ze wel of niet voldoen aan de AVG. Dit onderzoek kost meer tijd dan eerder voorzien.

Vanwege het grote belang voor burgers, bedrijven en andere overheidsorganisaties wordt daarom op korte termijn advies gevraagd aan een externe en onafhankelijke partij. Dit advies gaat over de werking en gebruik van FSV en vergelijkbare systemen. Ook wordt gekeken onder welke condities FSV en vergelijkbare systemen weer kunnen worden ingezet.

Intern toezicht

Ook geven de staatssecretarissen aan dat de Functionaris Gegevensbescherming (FG) van het ministerie van Financiën wordt versterkt. Deze krijgt een team van zowel ondersteunende als inhoudelijke medewerkers, waarvan één plaatsvervangend FG wordt. De privacy officer van de Belastingdienst is verantwoordelijk voor coördinatie, advies en richtlijnen op het gebied van privacy. Ook de privacy officer krijgt ondersteuning door een team van privacy-experts.

Extern toezicht

Het dossier FSV onderstreept de noodzaak van het in kaart brengen van de mogelijkheden tot extern toezicht van de Belastingdienst. Immers, de bevoegdheden van de Belastingdienst richting burger en bedrijven zijn verstrekkend en de impact van het handelen van de Belastingdienst op burgers en bedrijven is groot. Daarom worden mogelijkheden voor extern toezicht op dit moment onderzocht, bijvoorbeeld in welke vorm dit het effectiefst plaats zou kunnen vinden. Uiterlijk deze zomer wordt de Kamer hierover geïnformeerd.

Documenten;

Kamerbrief Fraude Signalering Voorziening (FSV)

Kamerstuk | 28-04-2020

Zie ook;

Belastingdienst wordt doorgelicht op illegale fraudesystemen

MSN 28.04.2020 De hele Belastingdienst zal in een onafhankelijk onderzoek worden doorgelicht op het gebruik van zwarte lijsten en mogelijke andere illegale fraudesystemen. Op dit moment heeft de fiscus zelf geen idee of de eigen registratiesystemen wettelijk door de beugel kunnen en of burgers (of bedrijven) er mogelijk door worden benadeeld

Dit melden de staatssecretarissen Vijlbrief (Belastingen) en Van Huffelen (Toeslagen) in een brief aan de Tweede Kamer. De bewindslieden van Financiën bieden het parlement excuses aan, omdat ze ook na weken onderzoek de onderste steen nog niet boven hebben. Dat was wel de bedoeling.

Serieuze meldingen en vage signalen

De brief is een reactie op de onthulling van RTL Nieuws en Trouw dat de Belastingdienst jarenlang een geheime zwarte lijst hanteerde. Op die lijst werden honderdduizenden mensen geplaatst bij een vermoeden van fraude.

Het ging daarbij om serieuze meldingen, maar ook om vage signalen en tips. De gegevens in dit systeem, de Fraude Signalerings Voorziening (FSV), werd jarenlang niet geschoond. Burgers konden zich niet verweren, omdat zij niet wisten dat ze op de lijst stonden.

Zwarte lijst blijft uit de lucht

Vijlbrief en Van Huffelen zeggen nu dat vaststaat dat FSV niet door de beugel kon en in strijd is met privacywetgeving. Het systeem blijft daarom voorlopig uit de lucht. Ze zeggen dat er nu ‘onvoldoende helderheid’ is over het bestaan van vergelijkbare registratiesystemen en of die wel aan de wet voldoen.

“Wij hebben nu nog niet kunnen vaststellen of en zo ja hoe informatie uit FSV en eventuele andere systemen heeft geleid tot benadeling van burgers, ondernemers en bedrijven.” Dat komt volgens de staatssecretarissen omdat er ‘onvoldoende inzicht’ is in de werkwijze en processen bij verschillende onderdelen van de Belastingdienst. Daarom wordt met ‘grote spoed’ een onderzoek gedaan door een externe en onafhankelijke partij.

Lees ook:

Belastingdienst trok veel te laat stekker uit geheime ‘zwarte lijst’

Eén van de problemen van FSV was dat alle soorten ongecontroleerde en soms achterhaalde informatie jarenlang werd bewaard en aanleiding vormde voor extra controle en toezicht, terwijl betrokken burgers dit niet wisten. Duizenden medewerkers van de dienst konden bij die informatie, maar als zij het systeem raadpleegden – of informatie invoerden – werd dat niet goed bijgehouden, zodat controle niet goed mogelijk was.

Vooringenomen aanpak

FSV was niet alleen in strijd met privacyregels, zeggen de staatssecretarissen: “Het is ongewenst dat informatie op een onjuiste manier gebruikt wordt om mede te bepalen hoe een burger of bedrijf behandeld wordt.” Of mensen en ondernemingen hiervan de dupe werden, staat nog niet vast. Ook dit moet in het onderzoek verder onder de loep worden genomen. In het onderzoek van de commissie-Donner naar de toeslagenaffaire werd vastgesteld dat burgers slachtoffer werden van een vooringenomen aanpak, als zij waren bestempeld tot mogelijke fraudeur.

De staatssecretarissen zeggen dat burgers die willen weten of ze op de zwarte lijst staan, een aanvraag kunnen indienen voor inzage. Dat kan voor hen belangrijk zijn, voorbeeld in rechtszaken waarin vervolgens gezegd kan worden ‘dat de Belastingdienst de registratie in FSV niet had mogen gebruiken’. Bij Trouw en RTL Nieuws komen klachten binnen van burgers die voorlopig geen inzage krijgen, omdat het systeem uit de lucht is gehaald.

Extern toezicht nodig

Volgens Vijlbrief en Van Huffelen gaan onderzoeken naar fraude op basis van concrete aanwijzingen wel gewoon door. Tips en informatie worden opgeslagen in een speciale datakluis, waar maar een beperkt aantal mensen bij kan. De bewindslieden zeggen dat de affaire aantoont dat er extern toezicht nodig is op het handelen van de Belastingdienst.

In januari werd nog een onderzoek gepubliceerd van de Auditdienst Rijk (ADR) naar de manier waarop de Belastingdienst met privacywetgeving omgaat. FSV werd daarin niet eens genoemd. De ADR heeft vooral de papieren procedures in kaart gebracht, blijkt nu, maar heeft geen enkel zicht op wat in de verschillende systemen van de Belastingdienst in de praktijk gebeurt.

meer: Pieter Klein Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Alexandra van Huffelen en Hans Vijlbrief, staatssecretarissen van financiën. Beeld ANP

De Belastingdienst hanteert mogelijk meer zwarte lijsten. Maar waar?

Trouw 28.04.2020 Of de Belastingdienst zich wel aan de wet houdt bij de jacht op fraude, weten zelfs de staatssecretarissen van financiën na twee maanden onderzoek niet. Een externe partij moet dat nu uitzoeken.

De Belastingdienst werkt mogelijk nog altijd met anti-fraudesystemen die niet aan de wet voldoen. Maar na twee maanden van intern onderzoek weten de staatssecretarissen van financiën dat nog altijd niet zeker. Daarom wordt ‘met spoed’ een externe en onafhankelijke partij gevraagd om de fiscus verder door te lichten en zeker te weten dat die zich aan de wet houdt.

Dat schrijven de staatssecretarissen Vijlbrief (Belastingdienst) en Van Huffelen (toeslagen en douane) in een brief aan de Tweede Kamer. Aanleiding voor het onderzoek was de onthulling door Trouw en ‘RTL Nieuws’ eind februari over het fraudesysteem FSV. Daarin stonden zo’n 180.000 burgers vermeld als mogelijk fraudeur, zonder dat de Belastingdienst wist of die signalen terecht waren. Twee dagen voor de onthulling van dat systeem, dat met zijn voorganger meer dan twintig jaar was gebruikt, werd het door de Belastingdienst stopgezet.

Stigmatisering

Sindsdien proberen Vijlbrief en Van Huffelen grip te krijgen op hoe de Belastingdienst omgaat met signalen van fraude. Het FSV fungeerde als een zwarte lijst, bleek uit intern onderzoek, doordat ‘signalen’ en ‘vermoedens’ van fraude werden geregistreerd zonder daadwerkelijk bewijs. Het systeem leidde daarom tot stigmatisering, en een ‘incompleet, onjuist en gedateerd beeld’.

Antwoorden op de vele vragen die vanuit de Tweede Kamer over FSV werden gesteld kunnen de bewindslieden nog niet geven, zo schrijven zij. Daarvoor is er nog ‘onvoldoende inzicht in de precieze werkwijze bij de fraudeaanpak’ binnen de Belastingdienst. Ook is er ‘onvoldoende helderheid over het bestaan van vergelijkbare systemen binnen de Belastingdienst’. Of informatie uit FSV of andere systemen een eigen leven is gaan leiden binnen de Belastingdienst is evenmin duidelijk. Daarvoor werd uitdrukkelijk gewaarschuwd in het interne onderzoek naar FSV.

Alles klopt, op papier

Vijlbrief en Van Huffelen traden in januari aan in plaats van Menno Snel, de staatssecretaris die in december aftrad vanwege de aanhoudende problemen in de toeslagenaffaire. Volgens bronnen hebben zij nu al grote moeite om intern informatie boven tafel te krijgen. Een deel van de Belastingdienst zou, ondanks de vernietigende conclusies over het FSV, blijven vasthouden aan het gebruik ervan. De staatssecretarissen kiezen er nu voor niet zelf te blijven zoeken, maar schakelen daarvoor dus een externe partij in in de hoop dat die de feiten snel kan achterhalen.

Begin mei meer duidelijkheid voor gedupeerden toeslagenaffaire

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) verwacht begin mei helder te hebben welke fraudezaken rond de kinderopvangtoeslag vergelijkbaar zijn met de veelbesproken CAF 11-zaak. De beoordeling van de individuele ouderdossiers in deze zaken kan dan in juni beginnen.

Opmerkelijk is dat de Auditdienst Rijk (ADR), de interne onderzoeksdienst van de Rijksoverheid, eind februari nog een onderzoek afrondde naar de mate waarin de Belastingdienst aan de privacywet voldoet. Daarin werden het FSV of eventuele vergelijkbare systemen niet eens genoemd. Volgens de staatssecretarissen was dat onderzoek vooral gericht op het op orde hebben van procedures, op papier dus. “We moeten echter ook constateren dat onvoldoende daadwerkelijk aan die procedures voldaan wordt”, schrijven de bewindslieden.

Lees ook:

Belastingdienst had een geheime fraudelijst, in strijd met de privacywet

Een tot voor kort geheim registratiesysteem van de Belastingdienst voor ‘signalen’ van fraude is volledig in strijd met de privacywet. Pas na aanhoudende vragen van Trouw en RTL Nieuws heeft de fiscus het systeem uit de lucht gehaald.

‘De Belastingdienst heeft mijn leven overhoop gehaald’

Al vanaf het begin had Genelva Hendrison het gevoel dat er iets niet klopte. Toen zij in 2013 kinderopvangtoeslag aanvroeg, duurde het veel langer tot ze een beslissing kreeg dan bij anderen. 

Dossier; Kinderopvangtoeslag Trouw

Meer over ; politiek belastingen overheidsbeleid misdaad, recht en justitie misdaad economie, business en financiën ADR Alexandra van Huffelen Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

april 28, 2020 Posted by | 2e kamer, aangifte, Alexandra van Huffelen, Belastingdienst, commissie donner, commissie-Donner, Eric Wiebes, fraude, Hans Vijlbrief, kinderopvangtoeslagaffaire, menno snel, Menno Snel D66, politiek, Staatssecretaris Eric Wiebes, Staatssecretaris Menno Snel, Staatssecretaris Menno Snel D66, toeslagen, toeslagenaffaire, Wopke Hoekstra | , , , , , , , , , , | 2 reacties

Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 18 – proces

Start MH17-proces

Op 9 maart 2020 begon het strafproces tegen 4 verdachten van het neerhalen van vlucht MH17. De start van het proces is een belangrijke mijlpaal die waarheidsvinding en gerechtigheid voor de slachtoffers en hun nabestaanden weer een stap dichterbij brengt.

Maandag leest de officier van justitie Dedy Woei-a-Tsoi de aanklacht voor !!

Na jarenlange voorbereiding begint dan eindelijk de rechtszaak tegen de 4 verdachten in het MH17-proces. Een dag waar lang naar uit is gekeken door vooral de nabestaanden van de vliegramp. Om 10 uur in de ochtend start het MH17-proces. De zaak zal gevolgd worden door honderden journalisten van over de hele wereld.

AD 09.03.2020

Ook via internet zijn de zittingen te volgen, onder meer op de speciale MH17-site van het Openbaar Ministerie.

Wie we vrijwel zeker niet zullen zien in de rechtszaal, zijn de verdachten. Het gaat om drie Russen en iemand uit Oekraïne:

► rebellenleider Igor Girkin

► zijn rechterhand Sergej Doebinski

► diens assistent Oleg Poelatov

► garnizoenscommandant Leonid Ghartsjenko

Dit zijn de moordverdachten van de MH17-ramp;

Bekijk deze video op RTL XL

Op een rij: de vier mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij de aanslag op vlucht MH17. Het OM legt hun moord op de 298 inzittenden ten laste.

Nederland heeft ook namens de andere landen in het Joint Investigation Team (JIT) – Australië, België, Maleisië en Oekraïne – de VN-Veiligheidsraad geïnformeerd over de start van het proces.

AD 07.03.2020

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in juni vorig jaar het besluit genomen de 4 personen te vervolgen, met unanieme steun van de opsporingsautoriteiten van de andere landen in het JIT.

Het strafrechtelijk onderzoek naar de betrokkenheid van andere personen gaat nog steeds door. Daarom roept Nederland in lijn met de VNVR resolutie 2166 alle landen, inclusief de Russische Federatie, op om volledig mee te werken aan het strafrechtelijk onderzoek van het JIT.

Het strafrechtelijk proces is en blijft een zaak van lange adem en veel geduld. Het kabinet heeft veel respect voor de manier waarop de nabestaanden daar mee omgaan. Stap voor stap komen we dichterbij het achterhalen van de waarheid, bij het opsporen en vervolgen van de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17.

Dat blijft de hoogste prioriteit voor het kabinet. De dood van 298 onschuldige mensen van 17 verschillende nationaliteiten kan en mag niet onbestraft blijven. Daar blijven we keihard aan werken, samen met de landen van het JIT, en met brede steun van de internationale gemeenschap.

AD 03.03.2020

298 mensen werden gedood, onder wie 196 Nederlanders, toen vlucht MH17 uit de lucht werd geschoten. Dat gebeurde boven rebellengebied in Oekraïne, op 17 juli 2014.

Vanaf maandag 09.03.2020 staan vier verdachten terecht in het eerste strafproces na de ramp met MH17. Dat gebeurt in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. Kijk nu hoe het er daar uitziet.

Zes vragen over het MH17-proces;

Wat is de aanklacht?

De (vooralsnog) vier verdachten worden officieel vervolgd voor ‘het doen verongelukken’ van de MH17 ‘met de dood van alle inzittenden tot gevolg’, danwel ‘moord’ op de inzittenden. Welk van de twee aanklachten het Openbaar Ministerie zal kiezen, hangt ervan af of aangetoond kan worden dat er met voorbedachte raden is gehandeld. Dat wil zeggen dat er een moment van kalm beraad was voordat de raket werd gelanceerd.

AD 10.03.2020

Hoe gaat het proces eruit zien?

Het enige wat zeker is: de eerste zitting begint maandag om 10.00 uur. ,,De eerste zittingsdagen zullen vooral inventariserend van karakter zijn’’, stelt de rechtbank. Het Openbaar Ministerie zal vertellen hoe ver het onderzoek is en wat er nog moet gebeuren. Andere partijen (de verdachten of hun advocaten) kunnen onderzoeksvragen neerleggen.

AD 11.03.2020

Telegraaf 11.03.2020

AD 11.03.2020

Wanneer de inhoudelijke behandeling van start gaat, is nog niet te zeggen. De rechtbank heeft een reeks data gereserveerd: de hele komende week, daarna nog een week verderop in maart en dan nog in juni, september, oktober, november en in februari en maart 2021. Er wordt 54 miljoen euro uitgetrokken voor het proces. Het gaat dan om kosten voor getuigenbescherming, de inzet van de rechtbank en kosten die het Openbaar Ministerie maakt voor het onderzoek. Ook de andere landen die slachtoffers te betreuren hadden, springen bij in de kosten.

Waarom wordt het proces in Nederland gehouden?

Ons land was in eerste instantie voorstander van berechting door een speciaal VN-tribunaal, maar dat werd door Rusland geblokkeerd. Een speciaal tribunaal van de vijf betrokken landen werd te ingewikkeld omdat de rechtssystemen van bijvoorbeeld Nederland, Maleisië en Oekraïne veel verschillen. Daarop besloten de betrokken landen te kiezen voor berechting in Nederland. De Nederlandse wet werd daarvoor (een beetje) aangepast zodat delen van het proces in het Engels gevoerd kunnen worden.

Telegraaf 09.03.2020

Waarom komen de verdachten niet?

Er zijn vier verdachten: drie Russen en een Oekraïner. Igor Girkin, in 2014 de hoogste in rang van de vier verdachten, heeft tegen deze krant gezegd geen schuld te hebben aan het neerhalen van MH17 en niet naar de rechtbank te zullen komen. Ook verdachte Sergej Doebinsk heeft dat laten weten. De andere twee verdachten, Oleg Poelatov en Leonid Kharchenko, hebben überhaupt niet gereageerd.

De vier oppakken en dwingen is geen optie, want Rusland levert geen onderdanen uit. Rusland bestempelt het onderzoek sowieso als oneerlijk en partijdig. Voor zover bekend zal er namens één verdachte, Poelatov, een advocaat aanwezig zijn.

Wat is de waarde van het proces?

Openbare waarheidsvinding. Wat is er nu precies gebeurd op 17 juli 2014 en de dagen ervoor? Wie was er verantwoordelijk voor het neerhalen van MH17? Een dergelijk drama verdient een openbare afwikkeling voor het oog van de wereld. Het geeft ook de nabestaanden (een beetje) genoegdoening. En wie weet veranderen de geopolitieke verhoudingen nog wel eens zodanig, dat er toch nog mensen achter de tralies verdwijnen.

Wat zijn de bewijzen?

Het Joint Investigation Team, geleid door het Nederlandse OM, heeft al wat uit het onderzoek prijsgegeven. Zo zeggen ze overtuigend bewijs te hebben dat MH17 is neergehaald door een Buk-raket die toebehoorde aan de Russische 53ste luchtafweerbrigade uit Koersk. De raket is, volgens het JIT, afgeschoten vanuit een weiland in Oost-Oekraïne dat op die dag onder controle van pro-Russische rebellen stond. De aanklacht tegen de vier verdachten is moord en doodslag omdat ze opzettelijk een vliegtuig in gevaar hebben gebracht.

Welke rol spelen de nabestaanden?

De nabestaanden van de passagiers van MH17 hebben spreekrecht. Tot nu toe hebben zo’n vijftig mensen aangegeven daar gebruik van te willen maken. Het is nog niet duidelijk wanneer zij aan het woord komen tijdens de inhoudelijke behandeling, maar dat is pas veel later in het proces.

AD 11.03.2020

Zaak onderbroken tot 23 maart 2020

De rechtbank gaat zich beraden over de wensen van de verdediging, het Openbaar Ministerie en de advocaten van de nabestaanden. Op maandag 23 maart 2020 gaat de zaak weer verder en laat de rechtbank zich uit over de verzoeken.

Telegraaf 18.03.2020

Corona-virus

Wel is het nog onduidelijk of de komende zittingen in het proces over het neerhalen van vlucht MH17 doorgaan. Dit in verband met het coronavirus, meldt de rechtbank Den Haag vrijdag. Uiterlijk woensdag 18 maart 2020 besluit de rechtbank of het proces als gepland op 23 maart 2020 verder gaat.

Het MH17-proces over het neerhalen van vlucht MH17 gaat maandag toch door. Nabestaanden, pers en belangstellenden zijn echter niet welkom bij deze zitting, in verband met het coronavirus.

Van de drie officieren van justitie zal er maar één in de zittingszaal zijn, ook worden minder advocaten verwacht. Dat heeft de rechtbank Den Haag laten weten.

AD 18.03.2020

De rechtbank laat maandag 23 maart 2020 tevens weten wat de beslissingen zijn op de onderzoekswensen die door het Openbaar Ministerie en de advocaten zijn gedaan. Dat is via livestream te volgen.

De eerst volgende zitting na 23 maart 2020 staat pas voor 8 juni 2020 op de agenda. Vermoedelijk duurt het proces tot in 2021.

OM: strafdossier (nog) niet naar nabestaanden

De advocaten van de nabestaanden hadden verzocht om het strafdossier. Volgens de raadslieden is dat nodig om het spreekrecht goed te kunnen uitoefenen en voor het effectief indienen van schadeclaims.

Het Openbaar Ministerie wil de feiten eerst op zitting bespreken, voordat dossierstukken aan de nabestaanden worden verstrekt. “Dit zorgt ervoor dat stukken niet eerder op straat kunnen komen te liggen. Anderzijds stelt het nabestaanden wat ons betreft beter in staat om te beslissen over welke stukken zij willen beschikken voor het uitoefenen van hun spreekrecht.”

Was er nieuws te horen?

Het MH17-proces startte onder grote internationale belangstelling, maar hield na twee dagen abrupt weer op. Wat hebben we van de eerste twee procesdagen geleerd?

Vijf vragen en antwoorden.

De eerste dagen van het MH17-proces hadden een ‘inventariserend karakter’ waarin de inhoud van het strafdossier niet op tafel kwam. Toch liet het Openbaar Ministerie zien waarom het zelfverzekerd is over het bewijsmateriaal. Het beschikt niet alleen over satelliet- en radarbeelden van de ramp, beeldbewijs van het vervoer van de Bukraket en afgeluisterde telefoongesprekken van pro-Russische separatisten, maar ook over verklaringen van tientallen getuigen.

Een belangrijke ooggetuige is ‘M58’, die anoniem blijft omdat hij represailles uit Rusland vreest. Hij stond vlakbij de lanceerlocatie van de Bukraket en claimt dat daar Russische militairen en agenten van de Russische geheime dienst FSB aanwezig waren. Vanwege zijn belastende verklaringen valt M58 in de zwaarste beschermingscategorie. Behalve M58 zijn er tientallen andere anonieme getuigen die vrezen voor hun leven.

Van de verdachten (de Russen Igor Girkin, Sergej Doebinski, Oleg Poelatov en de Oekraïner Leonid Chartsjenko) verscheen er niet één op de zitting. Een opsteker voor het Openbaar Ministerie was dat de rechtbank vond dat het OM genoeg pogingen had gedaan de vier te bereiken. Zij mogen bij verstek worden veroordeeld, waardoor het proces verder kan.

Het OM haalde fel uit tegen de ‘cynische desinformatiecampagne’ die Rusland voert en legde in weinig diplomatieke termen uit waarom Rusland zelf niet te vertrouwen is. ,,Wij hebben ons afgevraagd (…) hoe serieus wij de Russische beschuldigingen nog kunnen nemen na alle aantoonbare onwaarheden die de Russische autoriteiten hebben verkondigd.” Bellingcatonderzoeker Christo Grozev zei over die uitspraak: ,,Alleen Nederlanders kunnen het zo lomp zeggen.”

Hoe reageren nabestaanden?

Opgelucht. Met de start van het proces nam de spanning toe. Nabestaande Silene Fredriksz was blij ‘dat de kop eraf is’. Vooral het oplezen van de 298 namen van slachtoffers maakte veel emoties los. Zowel in de rechtszaal als in een congrescentrum in Nieuwegein, waar nabestaanden samenkwamen om het proces te volgen, vielen tranen.

Opluchting was er ook omdat het Openbaar Ministerie stelling durft te nemen tegen Rusland. Sommige nabestaanden twijfelden of het OM vanwege geopolitieke belangen wel durfde door te pakken. Dat vertrouwen is nu gegroeid. ,,Opzienbarend”, zei Piet Ploeg, die door de MH17-ramp drie familieleden verloor. ,,Ik heb grote bewondering dat het OM zo’n duidelijk standpunt inneemt ten opzichte van de Russische staat.”

Hoe kijkt het buitenland naar het proces?

Afgezien van Rusland, waar journaals het proces politiek en vooringenomen noemen, benadrukken buitenlandse media vooral de genoemde Russische desinformatiecampagne. ABC News citeert hoofdinspecteur David Nelson uit Australië, die vindt dat de Russische propaganda vooral de nabestaanden schoffeert. ,,Dat helpt de nabestaanden niet. Ik denk niet dat dit ze helpt bij hun rouwverwerking en kennis van de feiten.”

Hoe zit dat met de verdediging van de verdachte?

Verdachte Oleg Poelatov, dus niet aanwezig op het proces, is de enige die zich laat bijstaan door advocaten. Het gaat om Boudewijn van Eijck en Sabine Doesschate van het Haagse advocatenkantoor Sjöcrona. Zij werken samen met de Russische advocate Elena Koetina, die niet als zodanig het woord mag voeren in een Nederlandse rechtbank. De drie hebben het strafdossier kortgeleden in handen gekregen en vragen extra tijd om de 36.000 pagina’s door te nemen. Poelatovs verdediging wordt gefinancierd door een stichting in Moskou. Wie die stichting financiert, zegt Van Eijck nog niet te weten.

Hoe gaat het proces verder?

Maandag 23 maart reageert de rechtbank op verschillende verzoeken van het Openbaar Ministerie, de verdediging van Poelatov en de nabestaanden. Het Openbaar Ministerie heeft onder meer gevraagd om een schouw van het gereconstrueerde MH17-wrak in Gilze-Rijen en het opnieuw horen van meerdere getuigen. De nabestaanden willen het strafdossier tot hun beschikking krijgen, zodat ze zich kunnen voorbereiden op de inhoudelijke behandeling. Met alle verzoeken die nog kunnen worden ingediend, wordt die niet voor de zomer verwacht.

Terugblik

Plan veiligstellen rampgebied MH17 Oekraïne

Defensie had een plan voorbereid om de Luchtmobiele Brigade met ondersteunend personeel naar het crashgebied van vlucht MH17 in Oekraïne te sturen, bevestigt de Landmacht aan NU.nl na berichtgeving van De Telegraaf. De militairen hadden het crashgebied, dat werd beheerst door rebellen, veilig moeten stellen.

Enkele dagen nadat vlucht MH17 uit de lucht was geschoten en terecht was gekomen in rebellengebied in Oost-Oekraïne kreeg de landmacht de opdracht een operatie te plannen. ,,De vraag was: we hebben een crashsite waar we niet bij komen, hoe zou je die kunnen beveiligen zodat repatriëring van de stoffelijke overschotten mogelijk wordt? Je werkt verschillende soorten operaties uit. Van voorzichtig tot heel zwaar”, legt Wijnen uit in het dagblad.

AD 03.03.2020

Bataljonscommandant Cas Schreurs brieft op donderdag 24 juli 2014 zijn militairen over de aanstaande missie. ,,Ik had er vertrouwen in”, zegt hij. ,,Iedereen was goed getraind; ik had supersoldaten.” Een deel van de eenheid was toen nog in Portugal voor een oefening.

Zij werden versneld teruggehaald naar Nederland. Op dat moment besloot Den Haag de missie af te blazen, nadat stoffelijke resten door de rebellen waren overgedragen aan de Oekraïense regering.

Aldus

Het Nederlandse leger stond in de startblokken om te worden ingezet in Oekraïne voor de repatriëring van MH17-slachtoffers. Duizend militairen, bewapend en wel, waren klaar om in transportvliegtuigen te stappen en richting rampgebied te gaan. Op het allerlaatste moment werd de operatie afgeblazen. Voor het eerst geeft defensie openheid van zaken.

De krijgsmacht komt vrijwel meteen in beeld wanneer donderdag 17 juli 2014 het nieuws uit het rampgebied in Nederland begint door te dringen. Op de eerste beelden uit Oost-Oekraïne is te zien hoe pro-Russische rebellen, die het gebied beheersen waar Malaysia Airlines vlucht MH17 is neergekomen, sollen met stoffelijke overschotten, kostbaarheden achteroverdrukken en voor het onderzoek naar de oorzaak van het drama essentiële sporen uitwissen. Premier Rutte veroordeelt het de volgende dag in scherpe bewoordingen. „Het is ronduit walgelijk”, aldus de eerste minister.

Zomerhitte

Publiek oogt Rutte machteloos, want die zaterdag en zondag komt er geen verbetering in de situatie. De opstandelingen hebben de stoffelijke resten uit de brandende zomerhitte gehaald en in koelwagons opgeslagen. Ze zetten de stoffelijke overschotten nu alleen in als onderhandelingsmiddel.

Terwijl de rebellen die streven naar de zelfstandige volksrepubliek Donetsk en de Oekraïense regering touwtrekken over de inhoud van de koeltrein, groeit in Nederland de maatschappelijke druk om militairen te sturen die een einde aan deze vreselijk pijnlijke situatie kunnen maken. Er komt zelfs een hashtag op sociale media: #bringthemhome. Vanuit het ministerie van Defensie blijft het stil.

Achter de schermen wordt in het geheim koortsachtig gewerkt aan een militaire interventie. Op het hoofdkwartier van de landmacht zit vanaf zondag 20 juli een staf bij elkaar om een operatie te plannen. De landmacht heeft van Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp het verzoek gekregen met opties te komen.

„De vraag was: we hebben een crashsite waar we niet bij komen, hoe zou je die kunnen beveiligen zodat repatriëring van de stoffelijke overschotten mogelijk wordt? Je werkt verschillende soorten operaties uit. Van voorzichtig tot heel zwaar”, legt Commandant Landstrijdkrachten Martin Wijnen uit.

Slippers

Zijn voorganger Mart de Kruif gaat die zondag naar de Oranjekazerne in Schaarsbergen om met de leiding van 11 Luchtmobiele Brigade te overleggen. Deze eenheid moet de klus klaren omdat ze is opgericht om binnen korte tijd waar ook ter wereld te opereren. De Kruif komt binnenlopen op slippers. De lichtheid van de stralende zomerdag en de zware taak waar zijn mensen voor staan, vormen een groot contrast.

Het plan dat De Kruif ontvouwt, gaat uit van duizend Nederlandse militairen die lichtbewapend en met alleen wat in hun rugzak past het gebied in zullen gaan. De militairen zullen posities innemen en die zelfstandig een paar dagen vasthouden rond het 35 vierkante kilometer grote gebied waar delen van de Malaysia Airlines Boeing 777 en de passagiers neer zijn gekomen.

De militairen moeten hulpverleners en forensisch onderzoekers in staat stellen hun werk te doen. Ze krijgen steun van evenzoveel Australische collega’s. Australië verliest bij de MH17-ramp 27 staatsburgers.

Improvisatie

Het is volgens Martin Wijnen een plan met een duidelijk einddoel, maar om dat te bereiken is veel improvisatie nodig. Hoe gaat het bataljon op de rampplek komen? Er is nog geen idee. De commandant zal ter plekke trucks of bussen moeten regelen. De grootste onzekerheid waarmee hij te maken krijgt, is de extreem onstabiele situatie in het rampgebied.

Dat is in handen van separatisten. Hoe voorkom je dat Nederlandse militairen met hen in gevecht raken? Militair kunnen onze goed getrainde landgenoten en Australiërs hen aan. Maar zo’n confrontatie kan tot escalatie leiden. Niet wat je wil met een grote, zwaarbewapende Russische troepenmacht vlakbij aan de andere kant van de grens.

De Luchtmobiele Brigade begint zondag 20 juli met alles te verzamelen wat nodig is voor zo’n missie. Dat gaat van groot tot klein. Zo stuurt de staf iemand richting een boekwinkel om aan kaarten van het operatiegebied te komen. De nieuwste Lonely Planet blijkt de beste te bevatten.

Hoewel de ramp midden in de vakantietijd gebeurt, is voldoende personeel krijgen geen probleem. Vanuit alle hoeken van de wereld melden zich militairen. Zelfs vanuit de Zuid-Amerikaanse jungle komt een telefoontje. „Tegen hem werd gezegd dat hij daar wel mocht blijven”, vertelt Wijnen. „Anderen boekten al voor ze het verzoek hadden gekregen zich te melden tickets vanuit IJsland en Thailand.

Op nogal wat campings draaiden mensen de pootjes van de caravan weer in en reden terug naar huis. Als ze uitlegden dat papa vanwege MH17 aan het werk moest, snapte hun gezin het altijd wel.”

In Nederland regelen ondersteunende eenheden met grote haast munitie, water en rantsoenen. De bijbehorende procedures blijken ineens razendsnel te kunnen worden doorlopen. Binnen 48 uur is de eenheid klaar voor vertrek. Op woensdagavond 23 juli wordt de stand-by status officieel. De dag erop brieft bataljonscommandant Cas Schreurs zijn mensen.

De overste kan een speld horen vallen als hij zijn verhaal begint. Het is nog niet zo lang na Uruzgan. Een missie waaraan 11 Luchtmobiel veel militairen leverde. Afghanistan-veteranen ondergaan het moment geroutineerd. Bij nieuwkomers is de spanning zichtbaarder.

„Maar we wilden het allemaal vooral gaan doen omdat de omvang van deze ramp grote indruk had gemaakt op iedere militair”, vertelt de officier. „Ik had er vertrouwen in. Iedereen was goed getraind; ik had supersoldaten.”

Terwijl Schreurs zijn verhaal doet, is zijn club nog niet compleet. Een deel van de eenheid zit in Portugal voor een oefening. Defensie besluit de militairen versneld terug te halen zodat ze direct door kunnen naar Oekraïne. Terwijl ze in de lucht hangen, valt in Den Haag het besluit de missie af te blazen. Er zit beweging in de zaak.

Koeltrein

De rebellen hebben maandag na een weekend lang ruzie maken met de Oekraïense regering de koeltrein met stoffelijke resten laten vertrekken vanuit het plaatsje Torez. Hij komt dinsdag 22 juli aan in regeringsgebied, in Charkov.

Een dag later kunnen de eerste vliegtuigen met gekiste menselijke restanten per Hercules van de Koninklijke Luchtmacht richting Nederland. In Oost-Oekraïne resteert het forensisch onderzoek. Dat kan met minder massieve bewaking, oordeelt het kabinet. Het besluit veertig onbewapende marechaussees te sturen.

Partjes informatie over de Oekraïne-missie die er nooit kwam, lekten in de loop van de tijd uit. Bij defensie sprak niemand er publiekelijk over. Volgens landmachtbaas Martin Wijnen is dat omdat de periode iets dubbels had en houdt. ,,We zijn trots op wat onze mensen hebben neergezet”, zegt de generaal. „Tegelijkertijd past borstklopperij niet tegen de achtergrond van al het leed.”

Op de pagina /mh17 vind je al het nieuws en achtergrond over het MH17-proces.

Meer: MH-17 0mroepWest

Meer: MH17-vliegramp OM

Al onze verhalen over MH17, de verdachten en de nabestaanden lees je in ons dossier

Volg de eerste zittingsdag in het MH17-proces via ons liveblog. NU

MH17-proces NOS

meer: MH17-proces 

MH17-proces RTL

lees: Alles wat je moet weten over het MH17-proces in De Ochtend Show to go AD

lees: Strafzaak MH17 van start, volg de zaak in ons liveblog RTL

lees: Extra uitzending: MH17-proces van start, dit gaat er gebeuren RTL

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 17

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 16

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 15

zie ook: Dick Schoof versus de Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 14

Zie dan ook: Herdenking MH17 17.07.2014 – 17.07.2018 – Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 13

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 12

zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 11

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 10

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 9

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 8

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 7

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 6

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 5

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 4

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 3

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 2

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 1

MH17: deze Russische vliegtuigexpert gaat tegen Kremlin in”‘Mijn land heeft mij verraden’

RTL 22.03.2020 Je zou het door de coronacrisis bijna vergeten, maar het MH17-proces gaat morgen 23.03.2020 weer verder. Vijf dagen na de ramp begon vliegtuigexpert Vadim Loekasjevitsj al openlijk kritiek te uiten op zijn eigen, Russische regering. Vadim was te gast bij een tv-zender om een Russische persconferentie over MH17 te becommentariëren. Het kostte de Rus uiteindelijk zijn baan. ‘De Russische leugens houden maar niet op’.

Meer: MH17 MH17-proces Rechtszaak

Rusland beschuldigt de Volkskrant van nepnieuws inzake MH17-onderzoek

NU 20.03.2020 Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vrijdag een artikel van de Volkskrant als nepnieuws bestempeld. In het artikel wordt ingegaan op de veronderstelde Russische rol in het dwarsbomen van het onderzoek naar de ramp met vlucht MH17 op 17 juli 2014.

In een persbericht laat het Russische ministerie weten dat het artikel dat op 5 maart verscheen gezien moet worden “als wederom een poging om de aandacht af te leiden van serieuze discrepanties in het blijkbaar alleen plausibele verhaal dat Rusland betrokken is bij de ramp”.

In de reconstructie van de Volkskrant wordt onder andere ingegaan op de rol van de GRU, de Russische militaire inlichtingendienst, en hun pogingen om het onderzoek te ondermijnen. Zo zouden twee Russische luchtvaartdeskundigen die meewerkten aan het onderzoek door de Onderzoeksraad (OVV) banden hebben met de GRU.

Het ministerie zegt dat het artikel in de Volkskrant, “waarvan bekend is dat het sterke banden heeft met de politie elite”, onderdeel is van een desinformatiecampagne tegen Rusland.

Ook OM haalde hard uit naar Rusland

De krant staat echter niet alleen in zijn beweringen. Ook het Openbaar Ministerie (OM) haalde tijdens de eerste dagen van het MH17-proces hard uit naar Rusland, wiens houding een schaduw over het proces zou werpen.

Het OM zegt dat Rusland het strafrechtelijk onderzoek actief heeft tegengewerkt en dat de “Russische Federatie er alles aan doet om dit proces te dwarsbomen”.

Daarnaast schreef ook NU.nl over de discutabele rol van Rusland in het onderzoek naar de ramp met de MH17.

Zie ook: Het Kremlin en de MH17-ramp: Keihard ontkennen en zand in ogen strooien

Lees meer over: MH17

Hoofdofficier van justitie Fred Westerbeke: ‘De facto zit bij het MH17-proces het Russische bewind in de beklaagdenbank’

NRC 20.03.2020 Interview Fred Westerbeke Bij het OM leidde hij de belangrijkste strafrechtelijke onderzoeken, zoals naar het neerhalen van vlucht MH17. Nu wordt Fred Westerbeke politiebaas in Rotterdam.

Al bijna veertig jaar is Fred Westerbeke (57) misdaadbestrijder. Hij begon zijn loopbaan als politieman, stapte na een avondstudie rechten over naar het Openbaar Ministerie, keerde terug bij de politie, werd wederom officier van justitie en gaat nu voor de derde keer een blauwe pet dragen. Over een week wordt hij de politiebaas van de eenheid Rotterdam.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 21 maart 2020

Een versie van dit artikel verscheen ook in nrc.next van 21 maart 2020

Meer:

MH17-zitting gaat door ondanks coronacrisis

Telegraaf 17.03.2020 Het MH17-proces gaat gewoon door, maar zonder pers en publiek. De eerst volgende zitting staat komende maandag gepland.

De Raad voor de Rechtspraak maakte onlangs bekend dat, vanwege de coronacrisis, de meeste zittingen op de lange baan gaan. Voor urgente zittingen wordt een uitzondering gemaakt, en ook het MH17-proces kan niet wachten.

Dat betekent dat er op maandag 23 maart om 10 uur wel gewoon een zitting is, maar dat lang niet alle zogenoemde procespartijen daarbij aanwezig zijn. Zo zijn niet de gebruikelijke drie officieren van justitie aanwezig, maar slechts één. Pers en publiek zijn niet welkom en ook nabestaanden kunnen de zitting niet volgen vanuit de gebruikelijke locatie in Nieuwegein.

Daar konden zij bij het begin van het proces de zaak volgen via een live-verbinding. Dat kan nog steeds, maar dan thuis, net zoals andere belangstellenden dat kunnen.

Sinds begin deze maand, ruim vijf jaar na de ramp met vlucht MH17, loopt het proces tegen vier mannen die ervan worden verdacht een cruciale rol te hebben gespeeld bij het neerhalen van het vliegtuig van Malaysia Airlines. Het is het omvangrijkste proces ooit op Nederlandse bodem wat betreft slachtoffers en nabestaanden. Bij de ramp kwamen 298 mensen om.

De eerst volgende zitting na 23 maart 2020 staat pas voor 8 juni 2020 op de agenda. Vermoedelijk duurt het proces tot in 2021.

BEKIJK MEER VAN; rechtshandhaving transport proces lucht- en ruimtevaartongeval/-incident Amsterdam MH17-proces Malaysia Airlines-vlucht 17

MH17-proces gaat door, maar zonder publiek

AD 17.03.2020 De volgende zitting in het MH17-strafproces, op 23 maart, gaat door. Maar dan zonder pers en publiek. Ook zal maar één van de drie officieren van justitie aanwezig zijn. Die maatregel in verband met het coronavirus maakt de rechtbank vandaag bekend.

Het proces tegen drie Russen en een Oekraïner, die verdacht worden van medeplichtigheid op de moord van 298 inzittenden van vlucht MH17, begon vorige week maandag in het Justitieel Complex Schiphol. Na een paar zittingsdagen werd de zaak geschorst tot 23 maart.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

De rechtbank heeft besloten dat die zitting wel doorgaat, maar met beperkte aanwezigheid van betrokken partijen. Er zullen geen journalisten en nabestaanden in de zaal zitten. Ook het congrescentrum NBC in Nieuwegein, waar nabestaanden het proces via een livestream kunnen volgen, blijft die dag dicht. De zitting begint om 10 uur.

Rechtbanken dicht

Alle rechtbanken, gerechtshoven en bijzondere colleges zijn vanaf vandaag dicht tot ten minste 6 april vanwege het coronavirus, behalve voor urgente zaken. Dit zijn zaken waar een rechterlijke beslissing niet achterwege kan blijven omdat het bijvoorbeeld raakt aan de rechten van verdachten of rechtszoekenden. Hieronder valt dus ook het MH17-proces.

Ook de uitspraak tegen de Utrechtse tramschutter Gökmen Tanis, de man die op 18 maart vorig jaar een aanslag pleegde op een tram op het 24 Oktoberplein, gaat vrijdag gewoon door. Hoe dat zal gaan en wie er bij mogen zijn, is nog niet bekend, meldde een woordvoerder eerder.

MH17-proces gaat maandag door, zonder pers en publiek

MSN 17.03.2020 Het proces over het neerhalen van vlucht MH17 gaat maandag door. Nabestaanden, pers en belangstellenden zijn echter niet welkom bij deze zitting, in verband met het coronavirus.

Van de drie officieren van justitie zal er maar één in de zittingszaal zijn, ook worden minder advocaten verwacht. Dat heeft de rechtbank Den Haag laten weten.

De rechtbank laat maandag 23 maart weten wat de beslissingen zijn op de onderzoekswensen die door het Openbaar Ministerie en de advocaten zijn gedaan. Dat is via livestream te volgen. De eerstvolgende zitting hierna is begin juni.

Schutter, Adder, Chagrijn en Mol

Bekijk deze video op RTL XL

Dit zijn de verdachten van de MH17-ramp.

Het proces is op 9 maart begonnen in het Justitieel Complex Schiphol. De rechtszaak heeft veel deelnemers en trekt grote belangstelling, onder meer van pers uit binnen- en buitenland. Om de zaak te kunnen volgen is naast het complex een tijdelijk perscentrum gebouwd, waar honderden journalisten hun werk kunnen doen. Ook dit perscentrum blijft volgende week dicht, net als de locatie in Nieuwegein waar nabestaanden eerder deze maand het proces samen konden volgen.

Drie Russen en een Oekraïner zijn de verdachten in de zaak. Zij zijn niet bij het proces aanwezig. De rechtszaak zal volgens de planning tot ver in 2021 gaan duren.

Vlucht MH17 van Malaysia Airlines werd op 17 juli 2014 met een Buk-raket uit de lucht geschoten. Alle 298 inzittenden, onder wie veel Nederlanders, kwamen daarbij om het leven.

Lees ook:

Nabestaande Ria blogt over het MH17-proces: ‘Gek genoeg voel ik me euforisch’

RTL Nieuws; MH17-proces  MH17

meer: MH17-proces  RTL

Nabestaande Lockerbie-ramp vreest dat waarheid MH17 niet naar buiten komt

Nabestaande Lockerbie-ramp over MH17-proces: ‘Voor nabestaanden is dit loodzwaar’

Teruglezen: tweede dag van strafproces MH17, mogelijk vrijgeleide voor Poelatov

Alle 23 artikelen Created with Sketch.

Doorgaan proces MH17 op losse schroeven

OmroepWest 13.03.2020 Het is nog onduidelijk of de komende zittingen in het proces over het neerhalen van vlucht MH17 doorgaan. Dit in verband met het coronavirus, meldt de rechtbank Den Haag vrijdag. Uiterlijk woensdag 18 maart besluit de rechtbank of het proces als gepland op 23 maart verder gaat.

Het proces is afgelopen maandag begonnen in het Justitieel Complex Schiphol. De rechtszaak heeft veel deelnemers en trekt grote belangstelling, onder meer van pers uit binnen- en buitenland. Om de zaak te kunnen volgen is naast het complex een tijdelijk perscentrum gebouwd, waar honderden journalisten hun werk kunnen doen.

LEES OOK: Vader slachtoffer: ‘MH17-proces gaat om gerechtheid’

Meer over dit onderwerp: CORONAVIRUS MH17

Alle ogen op MH17-proces: ‘lompe’ Nederlandse uithaal veelbesproken

AD 11.03.2020 Het MH17-proces startte onder grote internationale belangstelling, maar hield na twee dagen abrupt weer op. Wat hebben we van de eerste twee procesdagen geleerd? Vijf vragen en antwoorden.

Was er nieuws te horen?

De eerste dagen van het MH17-proces hadden een ‘inventariserend karakter’ waarin de inhoud van het strafdossier niet op tafel kwam. Toch liet het Openbaar Ministerie zien waarom het zelfverzekerd is over het bewijsmateriaal. Het beschikt niet alleen over satelliet- en radarbeelden van de ramp, beeldbewijs van het vervoer van de Bukraket en afgeluisterde telefoongesprekken van pro-Russische separatisten, maar ook over verklaringen van tientallen getuigen.

Een belangrijke ooggetuige is ‘M58’, die anoniem blijft omdat hij represailles uit Rusland vreest. Hij stond vlakbij de lanceerlocatie van de Bukraket en claimt dat daar Russische militairen en agenten van de Russische geheime dienst FSB aanwezig waren. Vanwege zijn belastende verklaringen valt M58 in de zwaarste beschermingscategorie. Behalve M58 zijn er tientallen andere anonieme getuigen die vrezen voor hun leven.

Van de verdachten (de Russen Igor Girkin, Sergej Doebinski, Oleg Poelatov en de Oekraïner Leonid Chartsjenko) verscheen er niet één op de zitting. Een opsteker voor het Openbaar Ministerie was dat de rechtbank vond dat het OM genoeg pogingen had gedaan de vier te bereiken. Zij mogen bij verstek worden veroordeeld, waardoor het proces verder kan.

Het OM haalde fel uit tegen de ‘cynische desinformatiecampagne’ die Rusland voert en legde in weinig diplomatieke termen uit waarom Rusland zelf niet te vertrouwen is. ,,Wij hebben ons afgevraagd (…) hoe serieus wij de Russische beschuldigingen nog kunnen nemen na alle aantoonbare onwaarheden die de Russische autoriteiten hebben verkondigd.” Bellingcatonderzoeker Christo Grozev zei over die uitspraak: ,,Alleen Nederlanders kunnen het zo lomp zeggen.”

Hoe reageren nabestaanden?

Opgelucht. Met de start van het proces nam de spanning toe. Nabestaande Silene Fredriksz was blij ‘dat de kop eraf is’. Vooral het oplezen van de 298 namen van slachtoffers maakte veel emoties los. Zowel in de rechtszaal als in een congrescentrum in Nieuwegein, waar nabestaanden samenkwamen om het proces te volgen, vielen tranen.

Opluchting was er ook omdat het Openbaar Ministerie stelling durft te nemen tegen Rusland. Sommige nabestaanden twijfelden of het OM vanwege geopolitieke belangen wel durfde door te pakken. Dat vertrouwen is nu gegroeid. ,,Opzienbarend”, zei Piet Ploeg, die door de MH17-ramp drie familieleden verloor. ,,Ik heb grote bewondering dat het OM zo’n duidelijk standpunt inneemt ten opzichte van de Russische staat.”

Hoe kijkt het buitenland naar het proces?

Afgezien van Rusland, waar journaals het proces politiek en vooringenomen noemen, benadrukken buitenlandse media vooral de genoemde Russische desinformatiecampagne. ABC News citeert hoofdinspecteur David Nelson uit Australië, die vindt dat de Russische propaganda vooral de nabestaanden schoffeert. ,,Dat helpt de nabestaanden niet. Ik denk niet dat dit ze helpt bij hun rouwverwerking en kennis van de feiten.”

Hoe zit dat met de verdediging van de verdachte?

Verdachte Oleg Poelatov, dus niet aanwezig op het proces, is de enige die zich laat bijstaan door advocaten. Het gaat om Boudewijn van Eijck en Sabine Doesschate van het Haagse advocatenkantoor Sjöcrona. Zij werken samen met de Russische advocate Elena Koetina, die niet als zodanig het woord mag voeren in een Nederlandse rechtbank. De drie hebben het strafdossier kortgeleden in handen gekregen en vragen extra tijd om de 36.000 pagina’s door te nemen. Poelatovs verdediging wordt gefinancierd door een stichting in Moskou. Wie die stichting financiert, zegt Van Eijck nog niet te weten.

Hoe gaat het proces verder?

Maandag 23 maart reageert de rechtbank op verschillende verzoeken van het Openbaar Ministerie, de verdediging van Poelatov en de nabestaanden. Het Openbaar Ministerie heeft onder meer gevraagd om een schouw van het gereconstrueerde MH17-wrak in Gilze-Rijen en het opnieuw horen van meerdere getuigen. De nabestaanden willen het strafdossier tot hun beschikking krijgen, zodat ze zich kunnen voorbereiden op de inhoudelijke behandeling. Met alle verzoeken die nog kunnen worden ingediend, wordt die niet voor de zomer verwacht.

Teruglezen: tweede dag van strafproces MH17, mogelijk vrijgeleide voor Poelatov

RTL 10.03.2020 Op de tweede zittingsdag van het MH17-proces gaf het Openbaar Ministerie een toelichting op de stand van zaken van het opsporingsonderzoek. Wij hielden een liveblog bij van de zaak, lees die hier terug.

Zaak onderbroken tot 23 maart 2020

De rechtbank gaat zich beraden over de wensen van de verdediging, het Openbaar Ministerie en de advocaten van de nabestaanden. Op maandag 23 maart 2020 gaat de zaak weer verder en laat de rechtbank zich uit over de verzoeken.

OM: strafdossier (nog) niet naar nabestaanden

De advocaten van de nabestaanden hadden verzocht om het strafdossier. Volgens de raadslieden is dat nodig om het spreekrecht goed te kunnen uitoefenen en voor het effectief indienen van schadeclaims.

Het Openbaar Ministerie wil de feiten eerst op zitting bespreken, voordat dossierstukken aan de nabestaanden worden verstrekt. “Dit zorgt ervoor dat stukken niet eerder op straat kunnen komen te liggen. Anderzijds stelt het nabestaanden wat ons betreft beter in staat om te beslissen over welke stukken zij willen beschikken voor het uitoefenen van hun spreekrecht.”

OM: roep Poelatov op als getuige

Het Openbaar Ministerie vraagt de rechtbank om Oleg Poelatov op te roepen als getuige. “Dan kan hij later zelf beslissen of hij gebruik wil maken van die mogelijkheid, of niet.”

Poelatov is de enige van de vier verdachten die zich laat vertegenwoordigen door een advocaat bij dit proces.

Advocaat Poelatov: waarom vraagt Nederland Rusland dan om hulp?

De advocaat van Poelatov vraagt zich af waarom Nederland wel medewerking vraagt aan Rusland, als het dat land ook beschuldigt van het verspreiden van desinformatie. De verdediging noemt twee voorbeelden. Nederland heeft Rusland om hulp gevraagd bij het uitvaardigen van de dagvaardingen en  Nederland heeft Rusland om medewerking verzocht aan onderzoek naar het luchtruim boven en rond Oekraïne.

Verder vraagt de verdediging om voorbereidingstijd. “Het kan niet zo zijn dat de verdediging constant achter de feiten aanloopt. Wij moeten de tijd krijgen om naar het dossier te kijken.”

Dit moet je weten over tweede dag MH17-proces: OM haalt keihard uit naar Rusland

AD 19.03.2020 Getuigen in het MH17-proces vrezen represailles vanuit Rusland en zijn zelfs bang geliquideerd te worden. Daarnaast voert Rusland ‘een cynische campagne van desinformatie’, zo stelde het Openbaar Ministerie (OM) vandaag in een harde uithaal naar de Russische Federatie. Lees hieronder wat je moet weten van dag twee in het MH17-proces en lees onderaan het liveblog over de zitting terug.

Wat gebeurde er vandaag?

Gisteren werd de zaak officieel ‘uitgeroepen’. Vandaag gaf het OM een inkijkje in de stand van zaken van het onderzoek: wie zijn er allemaal verhoord? Welk bewijs is er in de vorm van videobeelden en geluidsfragmenten? Wat is er allemaal gedaan om te controleren of die beelden en afgeluisterde gesprekken wel echt zijn en niet gemanipuleerd? En welk onderzoek moet nog gedaan worden? Voor dat verhaal had het OM ruim twee uur nodig.

Meerdere getuigen in het MH17-proces hebben aangegeven anoniem te willen blijven omdat ze anders vrezen voor hun veiligheid. Dat zegt officier van justitie Thijs Berger (links). Daarnaast de andere twee officieren van justitie. © videostill

Was er nieuws?

Jazeker. Opvallend was de felle uithaal van het OM naar Rusland. Dat land is officieel geen partij in het proces, maar is wel van grote invloed. Al was het maar omdat drie van de vier verdachten uit Rusland komen, ze daar ook verblijven en Rusland ze niet uitlevert.

Justitie stelde dat verschillende getuigen vrezen voor hun leven. Daarom worden ze in dit proces anoniem gehouden. Officier van justitie Thijs Berger: ,,Getuige S24 verklaart bang te zijn dat hij geliquideerd wordt, bang voor represailles van de Russische Federatie. Anderen willen volgens hem voorkomen dat de waarheid naar boven komt.”

De vrees is niet vreemd, vindt Berger. De inlichtingendiensten van de Russische Federatie spelen overduidelijk een rol in Oost-Oekraïne en zijn betrokken geweest bij meerdere moorden in het buitenland, aldus de officier. ,,In afgetapte telefoongesprekken wordt ook gesproken van ‘groen licht uit Moskou’ om iemand te liquideren.”

De rechtbank in het MH17-proces. © EPA

Voor een andere getuige, M58, zijn ‘specifieke maatregelen’ genomen, stelde het OM. Dat zou kunnen inhouden dat hij inmiddels elders in de wereld woont. Het gaat om een Russische vrijwilliger die zich had aangesloten bij de separatisten en die op 17 juli, de dag van de crash, een kruispunt bij Snizhne in Oost-Oekraïne bewaakte, in de buurt van de plek waar MH17 neerstortte.

Hij beschrijft hoe separatisten in eerste instantie juichten dat er een vliegtuig was neergeschoten, maar bij terugkeer van de rampplek niet langer blij waren: het bleek een burgervliegtuig. De getuige stelt ook gehoord te hebben dat er Russische militairen en leden van geheime dienst FSB aanwezig waren op de plek. Er zijn videobeelden van zijn verhoor, daarop is de getuige onherkenbaar gemaakt.

Had het OM verder nog iets tegen Rusland?

Justitie ging nog even door en stond ook stil bij wat ze een ‘cynische desinformatiecampagne’ van Rusland noemt. Ze doelde daarmee op de verschillende scenario’s die de Russen de afgelopen jaren naar voren hebben gebracht over de crash van MH17: eerst was het een ander vliegtuig dat had geschoten, daarna zou de Buk niet van Rusland, maar van Oekraïne zijn geweest. Het was aantoonbaar onjuist, maar de Russen bleven het herhalen.

Meer recent, vorige week nog, verschenen er via een Twitteraccount dat wordt gevuld door twee zelfbenoemde onderzoekers uit Rusland en Nederland plots artikelen gebaseerd op documenten van het Joint Investigation Team (waarin Nederland, Maleisië, Australië, België en Oekraïne samen onderzoek doen). In die vergaderverslagen wordt gesproken over de twijfels over zogenoemde metadata van enkele foto’s in het dossier.

,,Maar dat in diezelfde verslagen staat dat die twijfels inmiddels zijn verdwenen, staat niet in de artikelen die geschreven worden”, aldus het OM. Justitie vermoedt dat de documenten zijn verkregen door de Russische inlichtingendienst GROe, mogelijk bij een hack van de Maleisische politie, en door die dienst zijn gelekt aan de ‘onderzoekers’ om twijfel te zaaien over het onderzoek.

Wat zeggen de nabestaanden over de verklaringen van het OM?

De nabestaanden waren blij dat het OM zo ongeremd tegen Rusland durfde uit te halen. ,,Het OM heeft de vloer aangeveegd met alle desinformatie van Russische zijde”, zei Piet Ploeg, voorzitter van Stichting Vliegramp MH17, tevreden. Hij noemde het optreden van de officieren van justitie dapper. ,,Het OM heeft een heleboel gezegd over de manipulatie van bewijsmateriaal, de desinformatie en het bedreigen van getuigen.”

De advocaten van verdachte Poelatov (de enige verdachte namens wie er advocaten zijn, de vier verdachten zijn sowieso niet aanwezig) waren minder blij. ,,Het OM zeilt scherp aan de wind met haar uitlatingen over de veiligheid van de getuigen. Dat doet ze voor het oog van internationale media. En als de Russische Federatie structureel misleidende informatie verspreidt? Waarom vraagt Nederland dan wel om medewerking van Rusland als het Nederland uitkomt? Zoals bij uitreiken van de tenlastelegging aan de verdachten?”

Hoe gaat de zaak nu verder?

De zitting is geschorst tot maandag 23 maart 10.00 uur. Dan beslist de rechtbank over een aantal zaken, zoals wanneer de nabestaanden inzicht krijgen in het dossier en welke getuigen er nogmaals gehoord moeten worden. Daarna volgt in juni een zogenoemde regiezitting, waarop vooral de advocaten nog met vragen kunnen komen. De inhoudelijke behandeling van de zaak zal vermoedelijk pas in 2021 plaatsvinden.

Gisteren kende het MH17-proces een emotionele start, het OM las in de rechtbank de namen van alle 298 inzittenden van de vlucht voor. De vier verdachten (drie Russen en een Oekraïner) waren niet aanwezig. Lees alles over gisteren in onze samenvatting van dag één.

Behandeling strafzaak MH17 niet eerder dan 2021

Telegraaf 10.03.2020 De inhoudelijke behandeling van de strafzaak over het neerschieten van vlucht MH17 is waarschijnlijk niet eerder dan „in de loop van 2021.” Dat zei de officier van justitie dinsdag tijdens de tweede zittingsdag van het proces. De megazaak is momenteel nog in de voorbereidende en inventariserende fase.

De officier houdt er rekening mee dat het noodzakelijke aanvullende onderzoek niet voor het einde van dit jaar klaar is. Pas daarna kan de zaak inhoudelijk worden behandeld. De rechtbank heeft inmiddels blokken van zittingsdagen tot en met maart volgend jaar gereserveerd in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol.

Het Openbaar Ministerie heeft „sterke aanwijzingen” dat de Russische overheid het onderzoek naar het neerhalen van MH17 wil dwarsbomen. „Daarbij wordt de inzet van veiligheidsdiensten niet geschuwd.” Dat zei de officier van justitie dinsdag aan het begin van de tweede dag van het strafproces. Het OM geeft de tweede zittingsdag een toelichting op de stand van zaken van het opsporingsonderzoek.

De rechtszaak kan rekenen op grote nationale en internationale belangstelling, van nabestaanden, waarnemers en journalisten. Tijdens de eerste zittingsdag schetste de voorzitter van de rechtbank hoe het proces er de komende maanden ongeveer uit zal gaan zien. Er zijn blokken van zittingsdagen tot en met maart volgend jaar ingeruimd. Het is niet duidelijk hoeveel daarvan gebruikt gaan worden en of het voldoende is.

Monsterproces

Het monsterproces over het neerhalen van het vliegtuig van Malaysia Airlines begon maandag op het Justitieel Complex Schiphol. Het toestel werd op 17 juli 2014 uit de lucht geschoten boven oostelijk Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven. Een van de officieren van justitie las tijdens de eerste zittingsdag de namen op van alle slachtoffers. Het was toen muisstil in de zittingszaal.

Het OM vervolgt Oleg Poelatov (53), Sergej Doebinski (57), Igor Girkin (49) en Leonid Chartsjenko (48) voor het neerhalen van vlucht MH17, met de dood van alle inzittenden tot gevolg, en van de moord op alle inzittenden. De eerste drie verdachten zijn Russen, Chartsjenko is een Oekraïner. Poelatev laat zich als enige vertegenwoordigen door advocaten. Zij lieten namens hem weten dat hij ontkent er iets mee te maken te hebben.

Separatist heeft verklaard over afvuren buk ten tijde van neerhalen MH17

NU 10.03.2020 Het Openbaar Ministerie (OM) heeft dinsdag laten weten dat er verklaringen zijn afgelegd door een getuige die in 2014 in de buurt was van de veronderstelde afvuurlocatie van de buk-raket waarmee vlucht MH17 is neergehaald. De persoon was als Russische vrijwilliger actief in een separatistische eenheid in Oost-Oekraïne.

Volg hier ons liveblog over de tweede zittingsdag in het MH17-proces

De getuige, die wordt aangeduid als M58, zegt dat hij op de dag dat vlucht MH17 werd neergehaald (17 juli 2014) in de buurt van een buk was toen een raket werd gelanceerd.

M58 heeft verklaard dat het zijn taak was om met anderen het terrein waar de buk gestationeerd stond te bewaken en dat er ook andere pro-Russische separatisten aanwezig waren. Het OM gaat ervan uit dat een landbouwveld in de buurt van Pervomaisk de lanceerlocatie is geweest.

De getuige zegt dat aanwezigen in eerste instantie verheugd reageerden, omdat een militair transportvliegtuig zou zijn neergeschoten. Toen de eerste mensen terugkwamen van de crashsite, vertelden zij echter dat het om een burgervliegtuig ging.

De verklaring van M58 bij de rechter-commissaris is in oktober vastgelegd op video. Vanwege de aard van zijn verklaring is hij onherkenbaar gemaakt en wordt zijn naam afgeschermd. Het OM wil de getuige graag nog nader horen en kan zich voorstellen dat ook de verdediging dit wil.

Raketinstallatie die MH17 neerhaalde heeft unieke ‘vingerafdruk’

Getuige verklaart over vervoeren buk

M58 is niet de enige aan de kant van de separatisten die verklaringen heeft afgelegd. Ook getuige S21 zegt destijds in een militaire eenheid die onder leiding stond van verdachte Leonid Karchenko te hebben gediend.

Deze getuige zegt dat hij op de dag waarop MH17 is neergeschoten samen met een aantal anderen ’s avonds werd ingeschakeld om een buk-TELAR te vervoeren vanuit Snizhne in Oost-Oekraïne en uiteindelijk weer over te dragen.

De verklaringen kunnen van belang zijn voor het scenario waar het OM van uitgaat: dat vlucht MH17 in juli 2014 met een buk-raket is neergehaald boven gebied dat in handen was van separatisten.

De vier verdachten die worden vervolgd, zijn volgens het OM verantwoordelijk voor het binnenhalen van de buk vanuit Rusland, het bewaken van het afweergeschut en het vervoer terug naar Rusland.

De officier van justitie deed dinsdag op de tweede zittingsdag een dringend beroep op Igor Girkin (49), zijn rechterhand Sergey Dubinskiy (57), diens assistent Oleg Pulatov (53) en de Oekraïner Leonid Kharchenko (48) om een verklaring af te leggen over waar zij van worden verdacht.

Zie ook: MH17-verdachte Kharchenko: de man die het neerhalen rapporteerde

Lees meer over: MH17

Nieuwe getuigen in zaak MH17, onderzoek bijna klaar

NOS 10.03.2020 Het Openbaar Ministerie heeft op de tweede dag in het MH17-proces nieuwe getuigen gepresenteerd. Een van hen is een Rus die aanwezig zou zijn geweest bij het afvuren van de Buk-raket. Ook zei het OM dat het onderzoek bijna is afgerond.

De nieuwe getuige had zich volgens het OM als vrijwilliger bij de separatisten aangesloten. Hij bewaakte het terrein waar de Buk-raket werd afgeschoten. Volgens de man waren de aanwezigen blij dat er een militair transportvliegtuig was neergehaald, tot ze er achter kwamen dat het om een passagiersvliegtuig ging.

Volgens het OM is het voor de man te gevaarlijk om hem op een zitting te horen en moet dat in het geheim gebeuren. Hij heeft eerder wel in vermomming gesproken met de rechter-commissaris.

De tweede dag van het MH17-proces is te volgen via deze livestream.Ook tientallen andere getuigen lopen volgens het OM het risico om te worden bedreigd door Russische veiligheidsdiensten. De identiteit van deze mensen wordt met toestemming van de rechter-commissaris geheim gehouden. Meer getuigen hebben gezegd dat ze bang zijn voor vergelding of zelfs moord.

Filmer bedreigd

Die angst is niet onterecht, zei officier van justitie Thijs Berger. “Een van de mensen die een filmpje hebben gestuurd, kreeg twee keer bezoek van gewapende mensen. Daarna is hij gevlucht.” Op zijn opnames is de Buk-raket in Oost-Oekraïne te zien.

De dreiging komt volgens het OM van gewapende groepen in Oost-Oekraïne en van de geheime dienst in Rusland. “Dit werpt een donkere schaduw over dit proces. Er zijn veel aanwijzingen dat Russische veiligheidsdiensten het proces proberen te dwarsbomen.” De officier wees erop dat de diensten eerder in verband zijn gebracht met moorden.

Volgens het Openbaar Ministerie is het onderzoek naar de vier verdachten bijna klaar. Het OM zegt nog strenger dan anders te hebben beoordeeld of bewijsmateriaal in de MH17-zaak authentiek is.

Een deel van het bewijs komt uit tapgesprekken van de Oekraïense geheime dienst. Het OM heeft gecontroleerd of die gesprekken echt zijn, bijvoorbeeld door ze naast telecomgegevens te leggen. Het internationale Joint Investigation Team (JIT) heeft ook verschillende mensen op de tapgesprekken gesproken, die erkennen dat zij inderdaad te horen zijn.

Controle beelden

Ook foto’s en filmpjes zijn uitgebreid door het JIT gecheckt, onder meer door na te gaan of de plek op de beelden ook de werkelijke locatie was. Waar mogelijk zijn camera’s en geheugenkaarten onderzocht en het KNMI is gevraagd of het weer op de beelden overeenkomt met het weerbeeld van die dag.

Als voorbeeld van het zorgvuldig handelen door het JIT noemde het Openbaar Ministerie een foto waarop de Buk-installatie te zien was, samen met een donker busje met zwaailichten. Dat busje kwam ook op andere beelden voor. De telefoons van mensen die op de foto te zien waren, bleken inderdaad contact te hebben gehad met masten in de buurt van de locatie.

Volgens het Openbaar Ministerie is extra onderzoek naar beeldmateriaal en tapgesprekken niet nodig. Verwijten uit Rusland dat die zijn gemanipuleerd blijken keer op keer niet waar, benadrukte het OM. Verder wil justitie dat de rechtbank gaat kijken bij de wrakstukken van MH17. Die staan op de luchtmachtbasis in Gilze-Rijen.

Misleidende informatie

Het Openbaar Ministerie herhaalde dat de Rusland constant misleidende informatie verspreidt en ook afluister- en hackoperaties uitvoert om het MH17-onderzoek te verstoren.

Pas in de loop van volgend jaar zal de zaak inhoudelijk worden behandeld, is de verwachting, bij voorkeur opgedeeld per thema. “Tot die tijd zal de desinformatiecampagne ongetwijfeld doorgaan”, zegt het OM.

De aanklagers willen verder zo snel mogelijk weten of een van de verdachten, de Rus Poelatov, bereid is een verklaring af te leggen. Dat kan schriftelijk, op een opgenomen video of in Rusland. Het OM wil ook kijken of hij in Nederland door de rechter verhoord kan worden, zonder dat hij gearresteerd wordt. Geen van de vier mannen die terechtstaan zijn bij het proces komen opdagen.

Onder druk gezet

Maar de advocaten van Poelatov zeggen op zijn vroegst pas in juni te kunnen bepalen welk onderzoek zij nodig achten. Zij vinden de opmerkingen van het Openbaar Ministerie over de veiligheidsrisico’s voor een aantal getuigen ongepast. Daardoor zouden andere getuigen beïnvloed kunnen worden, zei advocaat Boudewijn van Eijck.

Hij uitte ook kritiek op de uitspraken over misleiding door Rusland. “Als dat zou kloppen, vraag ik me af waarom het OM Rusland wel om hulp heeft gevraagd. De rechtshulpverzoeken zijn allemaal keurig uitgevoerd.”

Of hun cliënt Poelatov een verklaring wil afleggen weten de advocaten nog niet. De verdediging voelt zich door justitie onder druk gezet. “Wij moeten nu de tijd krijgen om in het dossier te duiken.”

De zaak gaat op 23 maart 2020 verder. Dan bepaalt de rechtbank hoe het proces verder zal verlopen.

Bekijk ook;

OM: Dreiging vanuit Rusland richting getuigen MH17-proces reëel scenario

NU 10.03.2020 Het Openbaar Ministerie (OM) heeft dinsdag benadrukt dat de dreiging vanuit Rusland ten opzichte van getuigen in het MH17-proces zeer reëel is. Het is daarom van groot belang dat zij anoniem blijven.

De tweede dag in het MH17-proces stond in het teken van de stand van het onderzoek. De officier van justitie haalde nog maar eens hard uit naar Rusland wiens houding “een schaduw over dit proces werpt”.

Maandag stelde het OM al dat Rusland het strafrechtelijk onderzoek actief heeft tegengewerkt en dinsdag werd herhaald dat de “Russische Federatie er alles aan doet om dit proces te dwarsbomen”.

Daarbij zou volgens het OM de inzet van Russische veiligheidsdiensten niet worden geschuwd. Dat zij proberen de identiteit van de nu nog anonieme getuigen te achterhalen is volgens de officier “een reëel scenario”.

Een getuige die beeldopnamen heeft gemaakt van de buk waarmee MH17 op 17 juli 2014 uit de lucht is geschoten, zegt te zijn gevlucht toen er tot tweemaal toe gewapende mannen aan zijn deur stonden. Een ander zegt te vrezen voor zijn leven als zijn naam bekend wordt.

Raketinstallatie die MH17 neerhaalde heeft unieke ‘vingerafdruk’

‘Veiligheidsdiensten betrokken bij gewapende strijd’

Het OM zei op zitting dat het onderzoek van het Joint Investigation Team (JIT) duidelijke aanwijzingen heeft opgeleverd dat diezelfde Russische veiligheidsdiensten FSB en GRU ook nauw betrokken zijn bij het gewapend conflict in Oekraïne.

Om de risico’s zoveel mogelijk te beperken heeft de rechter-commissaris besloten dat van tientallen getuigen de identiteit moet worden afgeschermd. Een kleiner aantal is als bedreigde getuige gehoord. “Op die manier hebben zij een verklaring kunnen afleggen zonder onverantwoorde risico’s te lopen”, aldus de officier van justitie.

Zie ook: Het Kremlin en de MH17-ramp: Keihard ontkennen en zand in ogen strooien

Lees meer over: MH17

© Foto Koen van Weel/ANP Advocaten Sabine ten Doesschate (midden) en Boudewijn van Eijck van verdachte Oleg Poelatov, dinsdag in de rechtszaal van het Justitieel Complex

‘Rusland probeert waarheidsvinding MH17 te verstoren’

MSN 10.03.2020 Het Nederlandse Openbaar Ministerie beschikt over een getuige die zegt dat er Russische militairen waren op de locatie van de Boek-raketinstallatie op de locatie waarvandaan vlucht MH17 werd neergehaald. Separatisten vertelden de getuige dat de mannen hoorden bij de Russische geheime dienst FSB.

De verklaring van anonieme ‘getuige M58’ vormt een nieuwe aanwijzing dat Rusland direct betrokken was bij het neerschieten van het toestel in 2014.

Maandag begon het MH17-proces tegen drie Russen en een Oekraïner in de rechtszaal op Schiphol. Zij worden verdacht van moord en het vernietigen van een burgervliegtuig. Op de tweede zittingsdag is het OM begonnen met een overzicht van de stand van het onderzoek. Daaruit blijkt dat het OM veel informatie heeft over de rol die Rusland speelde in Oost-Oekraïne. Zo heeft het onderzoek „duidelijke aanwijzingen’’ opgeleverd dat de Russische veiligheidsdiensten FSB en GROe „nauw betrokken zijn bij het gewapend conflict in Oekraïne”. Zo zouden separatisten in afgeluisterde telefoongesprekken spreken over „groen licht uit Moskou om iemand te executeren” en over „een bevel uit Moskou om iemand neer te schieten”.

Getuigenverklaring Girkin

Geen van de vier verdachten is aanwezig bij het proces in het Justitieel Complex op Schiphol. In de rechtbank laat alleen verdachte Oleg Poelatov zich vertegenwoordigen door advocaten. Hoofdverdachte Igor Girkin blijkt wel een getuigenverklaring te hebben afgelegd in Rusland. Daarin vertelt de voormalige separatistenleider dat hij tien minuten na het neerstorten van MH17 de melding kreeg dat de ‘luchtverdediging’ een Oekraïens gevechtsvliegtuig had neergeschoten. Later zou hij te horen hebben gekregen dat het in werkelijkheid om een burgervliegtuig ging.

Volgens het OM zijn er „duidelijke aanwijzingen” dat Russische inlichtingendiensten proberen „de waarheidsvinding naar het neerschieten van vlucht MH17 te verstoren”. Officier van justitie Thijs Berger noemde in dat kader een poging om de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) te hacken en pogingen om in te breken in de computersystemen van de Maleisische justitie.

‘Donkere schaduw over proces’

Ook binnen Rusland zouden de autoriteiten proberen burgeronderzoek naar de toedracht te smoren. Een getuige die vanuit Rusland onderzoek deed naar de ramp, verklaarde dat zijn computer in beslag werd genomen en dat hij werd gezocht door de Russische inlichtingendienst FSB.

De getuigen die tegenover het Nederlandse OM een verklaring hebben afgelegd, lopen volgens Berger daarom een groot risico wanneer hun identiteit bekend wordt. Hij verwees naar verschillende aanslagen die zijn gepleegd door Russische diensten, zoals de vergiftiging van de Russische oud-spion Sergej Skripal in het Britse Salisbury in 2018. „De optelsom van al deze feiten werpt een donkere schaduw over dit proces”, aldus de officier van justitie.

Advocaat: mogelijk spreekt verdachte Poelatov tijdens MH17-proces

Telegraaf 09.03.2020  De advocaten van MH17-verdachte Oleg Poelatov sluiten niet uit dat hij zijn mond open gaat doen tijdens de strafzaak tegen hem en drie andere verdachten. De kans is echter klein dat hij naar Nederland komt. Mogelijk zal hij bijvoorbeeld via een videoverbinding spreken. Dat zei zijn advocaat Boudewijn van Eijck in het programma Nieuwsuur.

Er is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de Rus. „Dat is geen stimulans om naar Nederland te komen”, aldus Van Eijck. De verdediging van Poelatov wordt betaald door een Russische stichting. Hoe die stichting aan het geld komt, weet Van Eijck niet.

De Rus wordt bijgestaan door hem en collega Sabine ten Doesschate. Poelatov is de enige die zich door advocaten laat verdedigen. De andere drie verdachten hebben geen gehoor gegeven aan de oproep om naar het Justiteel Complex Schiphol te komen of advocaten te sturen.

Ten Doesschate liet aan Nieuwsuur weten dat ze haar cliënt in Rusland heeft ontmoet. „Hij wil betrokken zijn bij zijn verdediging. Hij vindt het belangrijk dat daar werk van wordt gemaakt.” Hij ontkent iedere betrokkenheid bij de ramp.

BEKIJK OOK:

Reconstructie MH17: Die ene zomerdag dat alles gitzwart kleurde

’Laf gedrag’

„Ze hebben alles geprobeerd om de dagvaarding te ontlopen en onvindbaar te zijn voor het OM. Uitermate laf gedrag”, zegt nabestaande Silene Fredriksz tegen De Telegraaf over de drie verdachten. Ze is blij dat de strafzaak ’eindelijk is begonnen’. „Dat gaf maandag ook wel een ontlading bij velen van ons. De kop is eraf. We houden er rekening mee dat een lange adem nodig is.”

Vlucht MH17 werd bijna zes jaar geleden uit de lucht geschoten boven oostelijk Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven, onder wie 196 Nederlanders. Maandag begon de strafzaak hierover.

BEKIJK OOK:

’Er schuilt stukje hoop in strafproces MH17’

BEKIJK OOK:

’OM maakte fout door Russen vroegtijdig buitenspel te zetten in MH17-proces’

BEKIJK OOK:

Bataljonscommandant over geheime MH17-operatie: ’Ik had supersoldaten’

BEKIJK MEER VAN; rechtshandhaving proces moord/doodslag transport lucht- en ruimtevaartongeval/-incident Oleg Poelatov Boudewijn van Eijck Nederland

OM geeft tweede zittingsdag toelichting op MH17-onderzoek

MSN 10.03.2020 Het Openbaar Ministerie geeft dinsdag, de tweede zittingsdag van het MH17-proces, een toelichting op de stand van zaken van het opsporingsonderzoek. Dat wil zeggen dat het OM de rechtbank vertelt hoe ver het onderzoek is en wat er nog moet gebeuren voordat de zaak wat justitie betreft inhoudelijk behandeld kan worden.

De rechtszaak kan rekenen op grote nationale en internationale belangstelling, van nabestaanden, waarnemers en journalisten. Tijdens de eerste zittingsdag schetste de voorzitter van de rechtbank hoe het proces er de komende maanden ongeveer uit zal gaan zien. Er zijn blokken van zittingsdagen tot en met maart volgend jaar ingeruimd. Het is niet duidelijk hoeveel daarvan gebruikt gaan worden en of het voldoende is.

Het monsterproces over het neerhalen van het vliegtuig van Malaysia Airlines begon maandag op het Justitieel Complex Schiphol. Het toestel werd op 17 juli 2014 uit de lucht geschoten boven oostelijk Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven. Een van de officieren van justitie las tijdens de eerste zittingsdag de namen op van alle slachtoffers. Het was toen muisstil in de zittingszaal.

Het OM vervolgt Oleg Poelatov (53), Sergej Doebinski (57), Igor Girkin (49) en Leonid Chartsjenko (48) voor het neerhalen van vlucht MH17, met de dood van alle inzittenden tot gevolg, en van de moord op alle inzittenden. De eerste drie verdachten zijn Russen, Chartsjenko is een Oekraïner. Poelatev laat zich als enige vertegenwoordigen door advocaten. Zij lieten namens hem weten dat hij ontkent er iets mee te maken te hebben.

Advocaat: mogelijk spreekt verdachte Poelatov tijdens MH17-proces

MSN 09.03.2020 De advocaten van MH17-verdachte Oleg Poelatov sluiten niet uit dat hij zijn mond open gaat doen tijdens de strafzaak tegen hem en drie andere verdachten. De kans is echter klein dat hij naar Nederland komt. Mogelijk zal hij bijvoorbeeld via een videoverbinding spreken. Dat zei zijn advocaat Boudewijn van Eijck in het programma Nieuwsuur.

Er is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de Rus. “Dat is geen stimulans om naar Nederland te komen”, aldus Van Eijck. De verdediging van Poelatov wordt betaald door een Russische stichting. Hoe die stichting aan het geld komt, weet Van Eijck niet.

De Rus wordt bijgestaan door hem en collega en Sabine ten Doesschate. Poelatov is de enige die zich door advocaten laat verdedigen. De andere drie verdachten hebben geen gehoor gegeven aan de oproep om naar het Justiteel Complex Schiphol te komen of advocaten te sturen.

Ontmoeting

Ten Doesschate liet aan Nieuwsuur weten dat ze haar cliënt in Rusland heeft ontmoet. “Hij wil betrokken zijn bij zijn verdediging. Hij vindt het belangrijk dat daar werk van wordt gemaakt.” Hij ontkent iedere betrokkenheid bij de ramp.

De beide raadslieden hebben maandag in de rechtszaal betoogd dat het destijds niet sluiten van het luchtruim boven Oekraïne ten onrechte geen onderdeel is van het strafrechtelijk onderzoek. Zij hebben aangekondigd die kwestie te zullen opvoeren in hun verdediging. In Nieuwsuur zei hoofdofficier van justitie Digna van Boetzelaer dat het Openbaar Ministerie daarvan “de relevantie” niet ziet. “Dat is andere kwestie dan het neerhalen van MH17, waar de verdachte van beschuldigd wordt.”

Vlucht MH17 werd bijna zes jaar geleden uit de lucht geschoten boven oostelijk Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwam om het leven. Maandag begon de strafzaak hierover.

LIVE Advocaat Poelatov: ’OM laat sluiten luchtruim achterwege in onderzoek MH17’

Telegraaf 09.03.2020  De verdediging van Oleg Poelatov zegt dat het Openbaar Ministerie ten onrechte het niet sluiten door Oekraïne van het luchtruim achterwege heeft gelaten in het strafrechtelijk onderzoek.

Advocaat Boudewijn van Eijck suggereerde dat dat wellicht te maken heeft met het feit dat Oekraïne deel uitmaakt van het Joint Investigation Team JIT, en invloed heeft uitgeoefend om uit de wind te worden gehouden. „De onderste steen is nog lang niet boven”, aldus de advocaat van verdachte Oleg Poelatov.

Verslaggever Saskia Belleman is in de beveiligde rechtbank op Schiphol. Volg het MH17-proces via haar tweets onderaan dit artikel.

De rechtbank tijdens de eerste zittingsdag in het MH17-proces. Ⓒ AFP

Van Eijck en zijn collega Sabine ten Doesschate kondigden aan dat de kwestie van het luchtruim een belangrijk onderdeel van hun verdediging zal zijn. Van Eijck vindt het onterecht dat er aan de 12 luchtverkeersleiders die in 2015 en 2016 door het JIT zijn gehoord, geen vragen zijn gesteld over het waarom van het niet sluiten van het luchtruim.

BEKIJK OOK:

Dit zijn de vier verdachten van de massamoord op vlucht MH17

BEKIJK OOK:

Muisstil in rechtszaal tijdens oplezen namen slachtoffers MH17

Door de Oekraïnse autoriteiten werd voor burgerluchtvaart een ’veilige’ grens van 32.000 voet aangehouden. Die grens was drie dagen voor het neerhalen van MH17 nog opgehoogd. Een reden daarvoor werd niet gegeven. MH17 vloog op 33.000 voet.

Op 16 juli 2014 werden er door de Russische autoriteiten zogenoemde ’Notice to airmen’ – Notams – uitgevaardigd voor het gebied dat grensde aan Oost-Oekraïne. De Russen gaven als laagste veilige vlieghoogte 53.000 voet aan, 6 kilometer hoger dan MH17 vloog. Die Notams gingen over Russisch grondgebied, maar verwezen duidelijk naar de reden: het gewapende conflict op de grond in Oost-Oekraïne.

Het vliegplan van MH17 voorzag niet in die hogere grens. Van Eijck en Ten Doesschate vinden het onterecht dat het onderzoek zich niet mede richt op het „opmerkelijke feit” dat het luchtruim boven Oekraïne niet dicht was. Volgens Van Eijck „overheersten militaire belangen, en werden er ten onrechte geen maatregelen genomen om civiele vliegtuigen te beschermen.”

BEKIJK OOK:

Op deze indrukwekkende manieren werden bewijzen MH17 verzameld

Van Eijck en Ten Doesschate kaartten de kwestie van het luchtruim aan op de eerste dag van het strafproces tegen 4 verdachten van het neerhalen van MH17, en de moord op 298 inzittenden. Ten Doesschate benadrukte het belang van een goede verdediging van verdachte Poeletov voor een eerlijk proces. „De drang om een schuldige aan te wijzen kan daaraan in de weg staan. Als die wens te sterk wordt, dan kan dat ten koste gaan van de waarheidsvinding.”

BEKIJK MEER VAN; rechtshandhaving rechterlijke macht lucht- en ruimtevaartongeval/-incident Boudewijn van Eijck Johan Frederik ten Doesschate Oleg Poelatov Oekraïne Joined Investigation Team JIT Openbaar Ministerie Malaysia Airlines-vlucht 17

Openbaar Ministerie: Buk-installatie had nooit in Oekraïne mogen zijn

NU 09.03.2020 Strafrechtelijk gezien had de buk-installatie waarmee MH17 uit de lucht is geschoten nooit in Oekraïne mogen zijn, en had het daar nooit een raket mogen afvuren. Dat heeft het Openbaar Ministerie (OM) maandag duidelijk gemaakt in het openingswoord van het proces rond het neergehaalde vliegtuig.

Dit is volgens de officier van belang omdat het deze zaak “wezenlijk anders maakt dan gevallen waarbij inschattingsfouten tijdens een rechtmatige militaire actie leiden tot burgerdoden”.

Volgens het OM hebben de vier verdachten Igor Girkin (49), zijn rechterhand Sergey Dubinsky (57), diens assistent Oleg Pulatov (53) en de Oekraïner Leonid Kharchenko (48) een hoofdrol gespeeld bij het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014, waarbij 298 mensen omkwamen. Ook al hebben zij geen van vieren op de knop gedrukt.

Het OM zegt dat het “goed denkbaar” is dat het bedoeling van de verdachten was “om een vliegtuig van de Oekraïense strijdkrachten uit de lucht te laten schieten”. In 2014 woedde er een strijd tussen pro-Russische separatisten en het Oekraïense leger. Maar volgens de officier sluit dit “vergissingsscenario” de strafbaarheid van de verdachten niet uit. “Al is het aan de rechtbank om hierover te oordelen”.

Namen van 298 MH17-slachtoffers voorgelezen tijdens zitting

OM benoemt tegenwerken Rusland

Het OM benoemde in het openingswoord dat Rusland het strafrechtelijk onderzoek actief heeft tegengewerkt. De officier sprak ook zijn verwachting uit dat er de komende tijd “rookgordijnen opgeworpen worden om de aandacht van de feiten af te leiden”.

De officier zei echter dat er een solide dossier is opgebouwd op basis van onder andere tientallen getuigen, die hebben verteld wat zij hebben meegemaakt op 17 juli 2014, en in de periode daaromheen.

Vanuit Rusland aangeleverde stukken, voorzien van een analyse van het OM, zijn eveneens opgenomen in het dossier. “Ook beschuldigingen van manipulatie van tapgesprekken en beeldmateriaal in open bronnen hebben wij serieus genomen en voorgelegd aan onafhankelijke deskundigen.”

Zie ook: Dit was de eerste dag van het MH17-proces

Geen van verdachten aanwezig

Het OM hoopt nog steeds op een actieve bijdrage vanuit de verdachten. Geen van de vier mannen verscheen maandag op de openingsdag van het proces en de verwachting is niet dat dit zal veranderen.

Alleen Pulatov wordt vertegenwoordigd door een Russische en twee Nederlandse advocaten, Boudewijn van Eijck en Sabine ten Doesschate. Laatstgenoemde liet weten dat hun cliënt alle betrokkenheid bij het neerhalen van MH17 ontkent.

Van Eijck zegt zich te hebben verbaasd dat er strafrechtelijk gezien maar weinig onderzoek is gedaan naar de rol van Oekraïne en het openhouden van het luchtruim, terwijl er sprake was van een gewapend conflict. Volgen het OM speelt dat geen rol in deze strafzaak, maar daar is de verdediging het niet mee eens.

Lees meer over: MH17

Dag één MH17-proces: 49 nabestaanden willen spreekrecht, verdachte ontkent

NOS 09.03.2020 In het Justitieel Complex Schiphol, de extra beveiligde rechtbank waar bijzondere rechtszaken worden gevoerd, is onder grote internationale belangstelling het strafproces begonnen tegen vier mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 in juli 2014.

De drie Russen en een Oekraïner zouden hebben meegewerkt aan het transport en in stelling brengen van de Buk-raket waarmee het passagiersvliegtuig van maatschappij Malaysia Airlines boven Oost-Oekraïne werd neergehaald.

De verdachten waren zoals verwacht niet aanwezig bij het strafproces. Wel laat een van hen zich vertegenwoordigen door Nederlandse advocaten. Het Openbaar Ministerie verwacht op korte termijn in deze complexe zaak, waarvan het dossier 36.000 pagina’s telt, geen nieuwe verdachten te vervolgen. De inhoudelijke behandeling gaat pas eind dit jaar van start. Het proces gaat naar verwachting jaren duren.

Hoofdrolspelers

Vandaag werd duidelijk dat van de nabestaanden er 49 gebruikmaken van hun spreekrecht. Dat wil zeggen dat ze aan het eind van het proces voor de rechtbank het woord willen voeren. 82 zijn van plan het bij een schriftelijke verklaring te houden, 84 mensen willen een vordering indienen.

De vier verdachten die nu terechtstaan, worden door het OM als ‘hoofdrolspelers’ getypeerd. Maar tientallen mensen hebben een rol gespeeld bij het vervoeren en bewaken van de raketinstallatie, zei officier van justitie Ferdinandusse, alleen is niet iedereen geïdentificeerd en sommige betrokkenen zijn overleden. Tegen anderen is geen of te weinig bewijs te leveren.

Vanochtend las officier van justitie Dedy Woei-a-Tsoi de aanklacht voor.

Namen MH17-slachtoffers voorgelezen in de rechtszaal

Het OM ziet het als “een van de grootste opgaven” om om te gaan met misleiding. “Het is zaak goed onderscheid te maken tussen de rookgordijnen die worden opgeworpen en waar het in dit proces werkelijk om gaat”, zei officier van justitie Ferdinandusse. Rusland heeft bij herhaling gezegd dat het bewijsmateriaal van het internationale onderzoeksteam is vervalst, maar het OM hoopt die beschuldigingen te kunnen weerleggen.

Verder onderzocht

Er is maar één verdachte, Oleg Poelatov (53), die zich door (Nederlandse) advocaten laat verdedigen. Zij benadrukten dat ze evenzeer als iedereen geschokt zijn door de ramp, maar ze vinden het ook belangrijk dat de waarheid boven tafel komt

Poelatov geldt als plaatsvervangend commandant van de eenheid die de Buk-raket bediende en hij zou vlak bij het wapen zijn geweest toen vlucht MH17 werd neergehaald. Als de wens naar het aanwijzen van een schuldige en bestraffing sterker worden, “kan dat ook ten koste gaan van waarheidsvinding”, sprak advocate Sabine ten Doesschate.

De verdediging wil verder in de zomer terugkomen op punten die verder onderzocht zouden moeten worden, zoals de vraag waarom het luchtruim boven Oekraïne ten tijde van de ramp maar beperkt gesloten was. Dat zou erop kunnen wijzen dat Kiev maar beperkt rekening hield met de risico’s voor passagiersvliegtuigen.

Verslaggever Kees van Dam viel op dat alle procespartijen “op kousevoeten” om het lot van de nabestaanden heen lopen. “Hun is iets verschrikkelijks overkomen, en alle partijen voelen dat zo: de rechter, het OM en de advocaten van de verdachte.”

Vooral de verdediging van Poelatov moet zoeken naar evenwicht: ook die beseft heel goed wat de nabestaanden is aangedaan, maar ze willen ook dat het een eerlijk proces wordt. Dat zal soms wrijving geven, zegt Van Dam. “Maar het medeleven met de nabestaanden, dat stond bij alle partijen centraal. In dat opzicht is dit echt een uniek proces. Hoe vaak die uitdrukking ook wordt gebruikt: hier gaat dat echt op.”

Meer lezen over de eerste dag van het MH17-proces? Het liveblog van vandaag vind je hier.

Bekijk ook;

Rechtbank: Impact MH17-ramp op nabestaanden nauwelijks voor te stellen

NU 09.03.2020 De rechtbank Den Haag stelde maandag vast dat de impact van het neerhalen van vlucht MH17 op de nabestaanden van de slachtoffers nauwelijks is voor te stellen. De rechter merkte dit op nadat de officier van justitie de namen van alle 298 slachtoffers had voorgelezen.

Volg de eerste zittingsdag in het MH17-proces via ons liveblog.

Het noemen van de namen zorgde voor de nodige emoties bij nabestaanden in de zittingszaal. “Stilte en bezinning is nu passend”, sloot de voorzitter van de rechtbank het eerste deel van de zittingsdag af.

Maandag begon het proces tegen vier verdachten van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014. Zij worden verdacht van het laten verongelukken van het vliegtuig met de dood van de inzittenden tot gevolg dan wel de moord op alle 298 personen aan boord van het toestel van Malaysia Airlines.

Het gaat om de Russen Igor Girkin (49), zijn rechterhand Sergey Dubinsky (57), diens assistent Oleg Pulatov (53) en de Oekraïner Leonid Kharchenko (48).

Verantwoordelijk voor binnenhalen dodelijk wapen

“In de ogen van het Openbaar Ministerie hebben zij bewerkstelligd dat een dodelijk wapen, een buk-TELAR, Oost-Oekraïne is binnengebracht en naar een positie is gebracht vanwaar het toestel van Malaysia Airlines is neergehaald”, aldus de officier van justitie.

Na het voorlezen van de verdenking volgde een indrukkende voordracht van alle namen van de slachtoffers uit diverse landen. 196 van hen kwamen uit Nederland.

Het eerste gedeelte van zittingsdag stond vooral in het teken van “inventarisering”, aldus de rechtbank. Belangrijk is dat de rechter van oordeel is dat Girkin, Dubinsky en Kharchenko zonder aanwezigheid kunnen worden vervolgd.

Alleen Pulatov laat zich bijstaan door een Russische advocaat en twee Nederlandse advocaten. Van alle verdachten is bekend dat zij enige betrokkenheid bij het neerhalen van MH17 ontkennen.

Zie ook: Vlucht MH17 van minuut tot minuut: ‘Malaysia 17, how do you read me?’

Lees meer over: MH17 Binnenland

Rusland reageert sceptisch na eerste dag rechtszaak: journaal wijdt één minuut aan MH17

AD 09.03.2020 In Rusland is – zoals verwacht – met veel scepsis gereageerd op de opening van het proces tegen de verdachten van betrokkenheid bij het neerschieten van vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne in 2014. De Nederlandse autoriteiten zouden onder meer ‘druk uitoefenen’ op de rechtszaak.

Het OM stelde vandaag dat het de vier verdachten Igor Girkin, Sergej Doebinski, Oleg Poelatov en Leonid Chartsjenko verdenkt van betrokkenheid bij het vervoeren van de Buk-raket die MH17 neerhaalde op 17 juli 2014. Daarmee zijn ze verantwoordelijk voor de moord op de 298 inzittenden. Er was nog geen inhoudelijke behandeling van de zaak. Het zal nog maanden duren voordat het proces daaraan toe is.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Het journaal van de Russische staatstelevisie opende met de ontwikkelingen rond het coronavirus en presenteerde vervolgens de rechtszaak die vandaag begon op Schiphol. ,,Er is een massa zwakke punten in de bewijsvoering’’, trapt de nieuwslezer af. ,,Er zijn dertien anonieme getuigen van wie volgens Nederlandse media de meerderheid pas vorig jaar is gehoord.

Vijf jaar na dato’’, smaalt de presentatrice van Ruslands belangrijkste nieuwsprogramma. ,,Daarnaast bestaat er een enorme hoeveelheid vragen over de methodiek en de kwaliteit van het onderzoek.’’

Rusland werd niet opgenomen in de onderzoeks­groep en alle informatie die we doorgaven heeft het Nederland­se OM genegeerd, aldus Nieuwslezer op het journaal in Rusland.

Zo wilde Rusland volgens het Russische journaal een niet-vooringenomen onderzoek waaraan alle partijen konden meedoen. ,,Maar Rusland liep letterlijk tegen een muur aan: ons land werd niet opgenomen in de onderzoeksgroep en alle informatie die we doorgaven over een natuurgetrouwe proef met een Buk en gegevens over radarstations, heeft het openbaar ministerie gewoonweg genegeerd.’’

Daarna volgt een litanie over het feit dat Oekraïne niet het luchtruim op tijd heeft gesloten en dat Kiev wel is toegelaten tot de het Joint Investigation Team (JIT) dat de aanslag op MH17 de afgelopen 5,5 jaar heeft onderzocht. ,,Daardoor had Kiev de mogelijkheid het onderzoek te manipuleren.’’

Het item wordt na 1 minuut en 16 seconden alweer afgesloten met de opmerking dat ‘in onze media meermalig is vermeld dat de Nederlandse autoriteiten druk uitoefenen op de rechtszaak’. Met diezelfde opmerking kwam woordvoerster Maria Zacharova van het ministerie van Buitenlandse Zaken afgelopen vrijdag ook al, zonder concrete voorbeelden van die druk te noemen.

Russische soevereiniteit

De Russische regeringskrant Izvestia gooit het over een andere boeg en schrijft dat er documenten zijn opgedoken die aantonen dat het JIT de ‘Russische soevereiniteit zou hebben geschonden’. De onderzoekers zouden hebben geprobeerd getuigen van de MH17-aanslag in Rusland te horen, zonder de Russische autoriteiten daarover te informeren.

,,Ze zeggen openlijk dat ze volledig onverschillig staan tegenover de wetten van de Russische Federatie. Ze zijn bereid om de wet te overtreden om bewijs te vinden’’, citeert persbureau TASS de woorden van de Nederlandse MH17-onderzoeker Max van der Werff. Die zet al jaren grote vraagtekens bij het JIT-onderzoek en wordt er door critici van bejegend zich door het Kremlin te laten misbruiken.

Senator en buitenlandspecialist Frants Klintsevitsj reageerde op de Russische televisie ook op de ontdekking van de documenten. ,,Welnu, het gaat daar (bij het JIT, red.) allemaal niet zo goed met de bewijsgronden. Al hun handelingen gaan over de schreef. Deze bekent dit, die zei dat (…) Informatie halen ze van internet’’, zei Klintsevitsj misprijzend op de Russische tv.

Ook hij hekelde het feit dat de getuigen (uit veiligheidsoverwegingen) anoniem hun verhaal mogen doen tijdens de rechtszitting op Schiphol. ,,Het onderzoeksteam voegt brandstof toe aan de situatie, voor de afronding van het proces’’, aldus de senator.

Het zwaarbeveiligde tribunaal op Schiphol. © Getty Images

Nabestaande na eerste dag MH17-proces: ‘Het was heel indrukwekkend’

OmroepWest 09.03.2020 ‘Ik ben bekaf, het was indrukwekkender dan ooit.’ Hans de Borst uit Monster was maandag bij de eerste dag van het MH17-proces. Zijn dochter Elsemiek kwam op 17 juli 2014 om het leven toen vlucht MH17 boven Oekraïne uit de lucht werd geschoten. Na jaren van onderzoek begon maandag de rechtszaak tegen vier mannen die verantwoordelijk worden gehouden voor het neerschieten van het toestel.

‘We zaten allemaal te snotteren’, zegt Hans. ‘Zeker toen de namen werden voorgelezen door de officier van justitie. Dat kwam heel dik aan’. Eigenlijk zou Hans de zaak maandag volgen in een speciaal ingericht centrum in Nieuwegein, maar op het laatste moment kreeg hij toch een plekje in de rechtszaal op Schiphol.

‘Ik ben blij hoe het allemaal gegaan is. De officier van justitie met zijn verhaal en natuurlijk zijn de verzoeken van de advocaten van de verdachten om extra onderzoek. Ja, hij zegt een achterstand te hebben en probeert zich zo veel mogelijk in te lezen, maar ik ga ervan uit dat ze morgen om uitstel gaan vragen.’ In de auto terug naar huis probeert het allemaal een plekje te geven. ‘We moesten als nabestaanden echt alle zeilen bijzetten, het was heel indrukwekkend.’

De verdachten zijn er niet

Hans de Borst is ook blij met de uitleg over de vier verdachten. Die waren er niet. De rechter legde uit hoe ze alles in het werk hebben gesteld om de mannen te bereiken. ‘Ze kunnen echt niet meer zeggen dat ze niet wisten dat dit proces eraan kwam. Het OM heeft echt alles gedaan om ze te bereiken. Daar ben ik heel blij mee.’

Dit moet je weten over eerste dag MH17-proces: ‘Er was nog een Buk, maar die vloog in brand’

AD 09.03.2020 In de rechtbank bij Schiphol is vanmorgen het MH17-proces begonnen. Waarom werd de vlucht van Malaysian Airlines op 17 juli 2014 uit de lucht geschoten en door wie? ,,Velen hebben lange tijd uitgekeken naar deze dag. Ten gevolge van de verschrikkelijke ramp in juli 2014 zijn 298 mannen, vrouwen en kinderen om het leven gekomen”, opende rechter Hendrik Steenhuis de zitting. Dit moet je weten van dag één.

Wat gebeurde er vandaag?

Vandaag was de officiële aftrap van het proces. Voor de eerste keer verzamelden rechters, Openbaar Ministerie (OM), advocaten, nabestaanden en pers zich in de rechtbank. Ruim vijf jaar na de ramp werd het begin van de strafzaak ‘uitgeroepen’.

Het OM stelde dat het de vier verdachten Igor Girkin, Sergej Doebinski, Oleg Poelatov en Leonid Chartsjenko verdenkt van betrokkenheid bij het vervoeren van de Buk-raket die MH17 neerhaalde. Daarmee zijn ze verantwoordelijk voor de moord op de 298 inzittenden. Er was nog geen inhoudelijke behandeling van de zaak. Het zal nog maanden duren voordat het proces daaraan toe is. Maar interessant was het vandaag wel.

Waren er verdachten aanwezig?

Nee, zoals verwacht kwam geen van de vier verdachten (drie Russen en een Oekraïner) opdagen. Namens een van hen, Oleg Poelatov, waren wel twee advocaten aanwezig. De rechtbank las uit het dossier voor wat het Nederlandse OM allemaal heeft geprobeerd om de verdachten duidelijk te maken dat het proces vandaag zou beginnen en waarvan ze verdacht worden.

Dat is belangrijk in een proces: een verdachte heeft het recht zichzelf te verdedigen. Daarvoor werden onder andere de Oekraïense en Russische autoriteiten ingeschakeld, die schoven officiële brieven onder de deuren door van de verdachten. Want die deuren bleven dicht. Ook stuurde het OM berichten via Skype, VK (de Russische Facebook) en WhatsApp.

Die appjes werden wel gelezen, maar niet beantwoord. Een verdachte die wel zijn telefoon opnam, zei dat hij iemand anders was. Ook omdat zeker twee verdachten in de media hebben aangegeven niet te zullen komen, oordeelde de rechtbank dat het OM genoeg geprobeerd heeft, dat de verdachten er blijkbaar niet bij willen zijn en dat de rechtszaak dus door kan gaan.

Was er nieuws vandaag?

Ja, dat zat hem vooral in wat het OM vertelde over de mensen die niet worden vervolgd. Eerder in het onderzoek werden er afgeluisterde telefoongesprekken openbaar gemaakt waarin pro-Russische rebellen met codenamen als Orion en Delfin spraken over het ‘hebben van een Buk’.

Volgens het OM is na onderzoek gebleken dat er in die periode meerdere rebellengroepen probeerden zo’n raketinstallatie te krijgen en ging dit gesprek vermoedelijk over een andere Buk. ,,Er is nog een andere Buk-Telar de Russische grens over Oekraïne in gegaan, maar die is in brand gevlogen voordat hij gebruikt kon worden.”

Ook werd duidelijk dat de separatist Igor Bezler niet wordt vervolgd. In een afgeluisterd gesprek op de dag van de crash zei een ‘spotter’ tegen hem ‘dat er een vogeltje aan komt gevlogen’. Dat ‘vogeltje’, vermoedden de onderzoekers eerder, zou weleens MH17 geweest kunnen zijn.

,,Maar de tijd tussen dit gesprek en het neerschieten van MH17 was zo kort, dat het maar de vraag is of dit gesprek aan de crash heeft kunnen bijdragen”, aldus officier van justitie Ward Ferdinandusse. Het OM zei ook niet te verwachten op korte termijn nog nieuwe verdachten te zullen aankondigen.

De rechtbank in het MH17-proces. In het midden voorzitter Hendrik Steenhuis. © ANP

Was er nog iets opvallends?

De strategie die de Nederlandse advocaten van verdachte Oleg Poelatov kozen. Zij begonnen hun verhaal door te zeggen dat ook zij de crash van MH17 een tragedie vinden. Maar ze zeiden ook: ,,Het gevaar dat sluimert, is echter niet de zoektocht naar de waarheid als zodanig. Het gevaar zit in de wens om een schuldige aan te kunnen wijzen en te kunnen laten bestraffen.”

Het gevaar zit in de wens om een schuldige aan te kunnen wijzen en te kunnen laten bestraffen, aldus Advocaat van Oleg Poelatov.

Poelatov ontkent ook maar iets te maken te hebben met de crash van MH17. Een van de twee advocaten van Poelatov gaf al direct een inkijkje in hun strategie. Hij kondigde aan veel vragen te gaan stellen over het feit dat het Oekraïense luchtruim ten tijde van de ramp nog gewoon open was voor de burgerluchtvaart. Oftewel: in hoeverre is Oekraïne verantwoordelijk voor de ramp? Het OM stelde dat deze rechtszaak daar nu juist níet over gaat. Ook de advocaten van de nabestaanden hebben het liever over de schuldigen.

Was het een emotionele dag?

Zeker. In de zittingzaal waren dertien nabestaanden van slachtoffers aanwezig. Tientallen anderen keken in een congrescentrum in Nieuwegein via een livestream naar het proces. Indrukwekkend was het toen officier van justitie Dedy Woei-A-Tsoi de namen van alle 298 slachtoffers voorlas. Daar was ze een kwartier mee bezig.

Dit was erg indrukwek­kend. Heel waardig, aldus Piet Ploeg.

Direct gingen er zakdoekjes rond onder de nabestaanden in de rechtszaal, net als glazen water. Enkelen knepen elkaar even in de schouder. ,,Dit was erg indrukwekkend. Heel waardig”, vatte Piet Ploeg, voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17, het samen.

Piet Ploeg, nabestaande en voorzitter van Stichting Vliegramp MH17, staat de pers te woord tijdens een schorsing van het internationale MH17-proces © ANP

Hoe nu verder?

Het MH17-proces gaat morgen om 10.00 uur verder. Dan zal het OM een update geven over de stand van zaken van het onderzoek. Het zal interessant zijn te horen hoeveel getuigen er precies hebben verklaard en ook wat het OM nog verder wil onderzoeken. Ook woensdag, donderdag en vrijdag kunnen er nog zittingen zijn. Verderop in maart is er nog een week gepland. Daarna gaat het proces in mei weer verder.

De rechtbank in de MH17-zaak © ANP

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Verdachte MH17 ontkent betrokkenheid: ‘Onderste steen nog lang niet boven’

RTL 09.03.2020 Bijna zes jaar na de ramp met vlucht MH17 is vandaag in de extra beveiligde rechtbank van Schiphol het strafproces van start gegaan. Geen van de vier verdachten heeft plaatsgenomen in het beklaagdenbankje, wel heeft één van hen een team advocaten in de arm genomen.

De advocaat van Oleg Poelatov erkende het grote leed voor de nabestaanden, maar wees ook op het belang van de verdediging van haar cliënt. “Het gevaar van dit proces zit in de wens om een schuldige aan te wijzen. Die wens kan onderdeel uitmaken van een zoektocht naar de waarheid, maar kan ook ten koste gaan van de waarheidsvinding.”

Op geen enkele manier verantwoordelijk

Poelatov wordt gezien als de tweede man van de inlichtingendienst van de pro-Russische separatisten. Hij zou hebben geholpen bij het binnenhalen en weer wegmaken van de BUK Telar die werd gebruikt om vlucht MH17 neer te halen, maar ontkent zelf iedere betrokkenheid bij de zaak. “Hij is niet verantwoordelijk, op geen enkele manier, in geen enkele hoedanigheid, voor het neerhalen van vlucht MH17 en de gevolgen daarvan”, betoogde zijn advocaat

  • Tenlastelegging

De vier verdachten worden verdacht van:

  • Het doen verongelukken van vlucht MH17 met de dood van alle inzittenden tot gevolg
  • De moord op 298 inzittenden van vlucht MH17

De andere drie verdachten laten zich niet vertegenwoordigen. Het Openbaar Ministerie heeft ook geen hoop dat zij zich nog vrijwillig melden bij de rechtbank.

Het OM verwacht niet dat er op korte termijn nog extra verdachten worden aangeklaagd. “Wij zien deze vier mannen als hoofdrolspelers bij het neerschieten van MH17. Zij hebben de BUK Telar overgenomen uit de Russische Federatie met als doel om een vliegtuig neer te schieten. Zij hebben daarop aangestuurd. Zij bespraken opgetogen dat er een vliegtuig was neergeschoten. En zij hebben ervoor gezorgd dat de BUK Telar weer werd afgevoerd naar de Russische Federatie”, aldus de officier van justitie.

Lees ook:

Teruglezen: eerste dag van strafproces MH17, advocaat verdachte ontkent schuld

In de zaak zullen de verklaringen langskomen van tientallen getuigen, de meeste anoniem. Volgens het OM moet dat omdat zij anders gevaar lopen, aangezien hun verklaringen als verraad kunnen worden gezien.

Onderste steen nog lang niet boven

De verdediging van Poelatov krijgt in juni gelegenheid om onderzoekswensen in te dienen. Die heeft al laten weten ontevreden te zijn over het onderzoek naar het niet-sluiten van het luchtruim boven Oekraïne ten tijde van de ramp. Waarom is dat niet zorgvuldig onderzocht, vroeg de verdediging zich af. “Welke rol heeft Oekraïne gespeeld – als lid van het internationale onderzoeksteam – om geen onderzoek in te stellen naar het eigen luchtruim? De onderste steen is nog lang niet boven.”

De zaak gaat morgenochtend om 10.00 uur verder met het bespreken van de stand van het onderzoek.

MH17-verdachte Girkin niet van plan naar proces te komen

Bekijk deze video op RTL XL

Tegenwoordig woont Igor Girkin in Moskou, waar onze correspondent hem op straat vroeg of hij ook naar de rechtszaak wil komen.

RTL Nieuws / Mitch van Helvert; MH17 MH17-proces

MH17-verdachte Poelatov: ik heb er niets mee te maken

MSN 09.03.2020 De Rus Oleg Poelatov, een van de verdachten in het MH17-proces, zegt dat hij op geen enkele manier betrokken is geweest bij het neerhalen van het vliegtuig, met de dood van de 298 inzittenden als gevolg.

Dat zei een van zijn advocaten maandag in haar openingsbetoog, in de rechtbank op Schiphol. Poelatov (53) is de enige van de vier verdachten die zich in het proces laat vertegenwoordigen door advocaten. “Poelatov zegt dat hij niet verantwoordelijk is, op geen enkele manier, in geen enkele hoedanigheid”, aldus advocaat Sabine van Doesschate. “Hij stelt, in simpel Nederlands, dat hij met het neerhalen van MH17 niets te maken heeft.”

Poelatov is voormalig militair en was in 2014 plaatsvervangend hoofd van de inlichtingendienst van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk en één van de plaatsvervangers van medeverdachte Sergej Doebinski.

Namen van alle 298 slachtoffers voorgelezen bij begin proces vlucht MH17

NOS 09.03.2020 In het Justitieel Complex Schiphol, de extra beveiligde rechtbank waar bijzondere rechtszaken worden gevoerd, is onder grote internationale belangstelling het proces begonnen tegen vier mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 in juli 2014.

De drie Russen en een Oekraïner zouden hebben meegewerkt aan het transport en in stelling brengen van de Buk-raket waarmee het passagiersvliegtuig van maatschappij Malaysia Airlines boven Oost-Oekraïne werd neergehaald.

De verdachten zijn zoals verwacht niet aanwezig bij het strafproces. Wel laat een van hen zich vertegenwoordigen door advocaten van het Rotterdamse kantoor Sjöcrona Van Stigt. Omdat het proces in Nederland is, kunnen er alleen Nederlandse advocaten optreden in deze complexe zaak, waarvan het dossier 36.000 pagina’s telt.

Links geopend in e-mails

Drie verdachten hebben dus geen verdediging. Het is niet gelukt hun een dagvaarding te overhandigen, al heeft het Openbaar Ministerie op allerlei manieren geprobeerd om hen te bereiken. Ze kwamen niet opdagen bij de rechtbank om de stukken in ontvangst te nemen en zouden niet meer op adressen wonen die bij het OM bekend waren.

Ook pogingen om via Facebook, Skype of e-mail contact te leggen mislukten, al is bij twee verdachten wel duidelijk dat ze links hebben geopend in e-mails van het internationale onderzoeksteam. Overigens gaat de rechter ervan uit dat de verdachten allemaal op de hoogte zijn van de aanklachten tegen hen, en dat ze afzien van hun recht om bij de behandeling van de zaak aanwezig te zijn.

Ze kunnen daarom bij verstek terechtstaan en veroordeeld worden. Een van de verdachten, Sergej Doebinski, is gebeld. Degene die opnam ontkende dat hij Doebinski was, maar rechercheurs herkenden wel zijn stem.

Namen van alle slachtoffers

De rechtbank legde de zitting vanochtend na een half uur stil, omdat de livestream van het proces werd onderbroken. Onduidelijk was hoe dat kwam. Afgesproken is dat de rechtbank de zaak schorst als de livestream het niet doet, omdat veel nabestaanden en andere betrokkenen de zaak via internet volgen.

Later las een van de officieren van justitie de aanklacht voor. “Zij hebben bewerkstelligd dat er een dodelijk wapen naar Oost-Oekraïne is gebracht naar de locatie waar een Buk-raket is afgevuurd, die de MH17 heeft geraakt. Ook hebben ze ervoor gezorgd dat het wapen daarna werd afgevoerd.”

De officier noemde nog eens de officiële verdenking: het neerhalen van een vliegtuig en moord op alle inzittenden.

Namen MH17-slachtoffers voorgelezen in de rechtszaal

Nabestaanden staken na afloop hun duim op naar de officieren van justitie en zeiden het liefst te hebben willen applaudisseren.Daarna werd de zitting geschorst, omdat de president van de rechtbank “een moment van stilte en bezinning” gepast vond.

Gebruikmaken van spreekrecht

Deze week zijn er verder zogenoemde regiezittingen, waarin de zaak nog niet inhoudelijk wordt behandeld, maar waarin afspraken worden gemaakt over werkwijze en procedures. De inhoudelijke behandeling gaat pas eind dit jaar van start. Het proces gaat naar verwachting jaren duren.

In de rechtszaal zijn twintig nabestaanden aanwezig. Maar de meeste nabestaanden, van wie er ook veel uit het Australië en Maleisië komen, zijn in een congrescentrum in Nieuwegein, waar ze al vaak bijeen zijn gekomen om te worden bijgepraat over het onderzoek. De nabestaanden worden er ondersteund door familierechercheurs, Slachtofferhulp en mensen van het Openbaar Ministerie. Ze worden bij de rechtszaak vertegenwoordigd door negen advocaten.

Van de nabestaanden willen er 49 gebruik maken van hun spreekrecht, dat wil zeggen dat ze aan het eind van het proces voor de rechtbank het woord willen voeren. 82 zijn van plan het bij een schriftelijke verklaring te houden, 84 mensen willen een vordering indienen.

Ongeveer 450 journalisten uit binnen- en buitenland hebben zich aangemeld om verslag te doen van het proces, van wie er maar vijftien in de zittingszaal kunnen. De rest volgt de zaak vlak bij in een perscentrum.

Russisch veto

De rechtszaak wordt in Nederland gehouden omdat het door een Russisch veto niet mogelijk was een VN-tribunaal op te zetten. Nederland heeft het voortouw genomen in het onderzoek, het internationale Joint Investigation Team (JIT) staat onder Nederlandse leiding en de meeste slachtoffers zijn Nederlands.

Voorzitter van de rechtbank Den Haag, waarvoor het proces wordt gevoerd, is Hendrik Steenhuis. Hij is ook bekend van de ‘Minder Marokkanen’-zaak tegen PVV-leider Wilders. Steenhuis riep de partijen ertoe op elkaar in de loop van het proces met fatsoen en respect te bejegenen.

Bekijk ook;

Vader slachtoffer: ‘MH17-proces gaat om gerechtheid’

OmroepWest 09.03.2020 Bij de extra beveiligde rechtbank op Schiphol is het proces begonnen rond het neerschieten van vlucht MH17. Vier verdachten staan terecht. Nabestaanden van de slachtoffers hopen dat de waarheid over de vliegramp duidelijk wordt. Het dossier bestaat uit 36.000 pagina’s en veel multimediabestanden, zei de rechtbank maandagmorgen. De zaak wordt behandeld door de Haagse rechtbank, maar die is voor dit proces uitgeweken naar Schiphol.

Nabestaanden van de 298 slachtoffers hebben het recht om tijdens het proces hun verhaal te doen. Daarvoor zijn volgend jaar meerdere weken uitgetrokken door de rechtbank.

Zondag was er een herdenking van de ramp bij de Russische ambassade. Nabestaanden hebben toen 298 witte stoelen voor het gebouw neergezet. 24 Slachtoffers kwamen uit onze regio.

Nabestaanden volgen zaak op de voet

Een van de nabestaanden die het proces volgt is Hans de Borst uit Monster. Zijn dochter Elsemiek kwam om toen het vliegtuig op 17 juli 2014 neerstortte. Elsemieke zat met haar moeder, broertje en stiefvader in het toestel van vliegmaatschappij Malaysia Airlines.

In eerste instantie zou Hans de eerste zittingsdag volgen vanuit een speciaal ingerichte zaal in Nieuwegein. Daar komen nabestaanden samen die niet in de rechtszaal op Schiphol kunnen zijn. Zondag werd duidelijk dat hij toch naar Schiphol kon. Daar is hij maandagochtend naartoe gereden.

‘Het gaat om gerechtigheid’

‘Ik verwacht dat duidelijk wordt wat er is gebeurd. Wie mijn kind heeft vermoord’, zegt Hans de Borst. ‘Dan is het niet eens zo relevant dat de verdachten niet naar Nederland komen, dan gaat het gewoon om gerechtigheid.’

Het Openbaar Ministerie heeft vier verdachten aangeklaagd voor moord op 298 passagiers. Het zijn Sergej Doebinski, Oleg Poelatov, Igor Girkin, Leonid Chartsjenko. Drie russen en een man uit Oekraïne. Het is zeer de vraag of ze tijdens het proces naar Nederland komen. Maandag werd wel duidelijk dat Oleg Poelatov twee advocaten heeft aangesteld.

Meer over dit onderwerp: MH17 RECHTZAAK

‘De vier MH17-verdachten zijn slechts medeplichtig’

AD 09.03.2020 Hij was de baas van radiostations door heel Europa, tot de ramp met MH17 hem de onderzoeksjournalistiek introk. De bewierookte Bellingcat-onderzoeker Christo Grozev heeft zo zijn eigen theorie over het vliegtuigdrama. ,,De verantwoordelijkheid gaat tot aan de Russische minister van Defensie.”

Christo Grozev was in zijn zomerverblijf aan de kust van Bulgarije toen hij hoorde dat vlucht MH17 uit de lucht was geschoten. Niet lang daarna bracht de Oekraïense geheime dienst SBOe afgeluisterde telefoongesprekken naar buiten die zouden bewijzen dat pro-Russische rebellen achter de aanslag zaten. Vanaf dat moment was de audio-expert niet meer achter zijn computer weg te slaan.

,,Bij sommige gesprekken stonden telefoonnummers. Die heb ik gebeld, maar niemand nam op. Tot ik mijn caller-ID heb veranderd, waardoor het leek of ik uit Moskou belde. Ineens kreeg ik ‘Grek’ aan de lijn, een separatist die meteen na de ramp had getelefoneerd. Hij was verbaasd dat hij een journalist aan de lijn had. Toen ik hem een tweede keer belde, had hij zijn verhaal compleet veranderd. Die paniekreactie was de eerste aanwijzing dat het afgeluisterde gesprek authentiek kon zijn.”

Carrièreswitch

Grozev (50) kon toen nog niet weten dat hij een carrièreswitch zou maken die hem in 2019 een Europese prijs voor onderzoeksjournalistiek zou opleveren. Hij was immers al een kwart eeuw verbonden aan de radiobranche. Hij richtte commerciële radiostations op in Rusland, Oekraïne, de Baltische Staten, Finland en zelfs Nederland, waar hij aan de wieg stond van 100% NL en Slam!

Blogs die hij schreef over de strijd in Oekraïne en de aanslag op MH17 brachten hem in 2014 in contact met Eliot Higgins, de burgerjournalist die op dat moment onderzoeksgroep Bellingcat oprichtte. Grozev sloot zich bij Bellingcat aan en schreef mee aan opzienbarende rapporten.

Hoe raakte u ervan overtuigd dat de afgeluisterde telefoongesprekken authentiek zijn? Valt de Oekraïense geheime dienst SBOe wel te vertrouwen?

,,In een oorlog is alles geoorloofd, dus ook propaganda. Maar vergeet niet dat het heel moeilijk is om authentiek over te komen. Fakegesprekken klinken vaak als toneelstukjes. Deze gesprekken niet: je hoort het gevloek en de paniek in de stemmen. Een andere aanwijzing was dat de SBOe niet volledig waardeerde wat ze in handen had.

In de haast identificeerden ze sommige bellers verkeerd, die in werkelijkheid veel belangrijker bleken te zijn. Zo hoor je verdachte nummer één Igor Girkin bellen met Konstantin Malofejev, een machtige zakenman met directe toegang tot het Kremlin. Dat had de Oekraïense geheime dienst zelf nog niet uitgedokterd.”

In het MH17-dossier gaf Bellingcat een nieuwe invulling aan het begrip onderzoeksjournalistiek. Door open bronnen slim te combineren reconstrueerde de onderzoeksgroep de vermoedelijke route van de Buk-raket die het vliegtuig neerhaalde. Via een foto van de rookpluim van de raket bepaalde Bellingcat met behulp van geolocatie de lanceerplek. En door duizenden telefoongesprekken te analyseren, bracht de onderzoeksgroep de vermoedelijke hoofdrolspelers naar buiten.

In hoeverre hebben jullie het Joint Investigation Team (JIT), dat MH17 onderzoekt, geholpen?

,,Het is eenrichtingsverkeer. Wij presenteren daar onze bewijzen. Soms glimlachen ze aan de andere kant van de tafel, en soms niet. Dat is de enige reactie die wij krijgen.”

Lachen ze vaak?

,,Af en toe wel ja. Verder is onze rol natuurlijk beperkt. Wij schrijven een rapport in een paar maanden, maar het kost jaren om het strafrechtelijk bewijs rond te krijgen. Dat is het verschil.”

Bent u 100 procent overtuigd dat Rusland is betrokken bij het neerhalen van vlucht MH17?

,,Ja. Dat bewijs is inmiddels zo overtuigend. Zie het ook zo: als het niet waar was, had Rusland geen miljoenen gestoken in het manipuleren van het MH17-verhaal. Elke mogelijke getuige die wij hebben benaderd was door Rusland gewaarschuwd om niet te verklaren. Dat hoef je allemaal niet te doen als je verhaal klopt.”

Het JIT sleept vier verdachten voor de rechter: Igor Girkin, leider van het leger van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk (DNR) en zijn ondergeschikten Sergej Doebinski, Oleg Poelatov en Leonid Kharchenko. Zijn dat volgens u de werkelijke daders?

,,Ze zijn misschien medeplichtig, maar niet de hoofddader. Het was roekeloos om een standalone BUK-Telar te gebruiken, zonder een centrale radar die veel nauwkeuriger alle vliegbewegingen in kaart brengt. Die roekeloosheid alleen al is een oorlogsmisdrijf. Maar de verantwoordelijkheid daarvoor gaat in mijn ogen veel verder omhoog, tot aan de Russische minister van Defensie.”

Waarom heeft het JIT deze vier dan uitgekozen?

,,Mijn persoonlijke theorie is dat de vervolging van deze vier een openingsschot is. De enige onderhandeling die het JIT Rusland te bieden heeft, is niet meteen naar de top van de keten te gaan. Deze vier zijn geen onderdeel van het establishment, dus Rusland kan ze zo laten vallen als dat beter uitkomt. Zo geeft het JIT Rusland nog de kans om schuld te bekennen. Als Rusland niet beweegt, vermoed ik dat er een tweede golf van vervolgingen komt. Dan zullen we figuren als Delfin en Orion zien opduiken in het proces.”

Delfin en Orion zijn volgens Bellingcat bijnamen van door het Kremlin gestuurde militaire officieren. Ze zouden in het voorjaar van 2014 de opdracht hebben gekregen om diverse los van elkaar opererende milities in Oost-Oekraïne tot één leger te smeden.

Volgens jullie staan Delfin en Orion hoger in de bevelketen dan Igor Girkin, de bevelhebber van het separatistenleger?

,,We hebben veel geleerd over de hiërarchie in een ander onderzoek, dat draaide om de bombardementen op de Oekraïense havenstad Marioepol in januari 2015, een half jaar na MH17. We hebben honderden ruwe telefoongesprekken beluisterd, waardoor we gingen begrijpen wie aan wie rapporteert. Zelfs Igor Girkin heeft toegegeven dat Delfin en Orion hoger in de hiërarchie stonden dan hij.”

Dus eigenlijk trok het Kremlin aan de touwtjes binnen de DNR?

,,Het is ondenkbaar dat in die periode een Buk-raket kon worden binnengebracht zonder de directe wetenschap en aansturing van de minister van Defensie. En je begrijpt wat dat betekent. Dat moet ook goedgekeurd worden door de president.”

Christo Grozev. © Marco Okhuizen

Ruim 2000 dagen na de ramp gaat strafzaak MH17 eindelijk beginnen

NOS 09.03.2020 Het is vrijdagmiddag 18 juli 2014. Premier Mark Rutte spreekt deze woorden uit: “De onderste steen moet boven. Als het een aanslag is, moeten de daders worden opgespoord en hun gerechte straf krijgen. Eerder zullen we niet rusten. Daar hebben de slachtoffers en hun nabestaanden recht op.”

Ruim vijfenhalf jaar later wordt een deel van die belofte ingelost. Vandaag start het strafproces tegen de eerste vier verdachten van het neerhalen van vlucht MH17. “Eindelijk”, verzuchten veel nabestaanden. Maar ze moeten opnieuw geduld hebben, want de rechtszaak gaat naar verwachting jaren duren.

‘Onderste steen boven’

Vlucht MH17 van Malaysia Airlines was in de middag van 17 juli 2014 op weg van Amsterdam naar Kuala Lumpur, met 298 inzittenden aan boord. Tegen half vier verdween het toestel van de radar en stortte het neer in Oost-Oekraïne, in oorlogsgebied, waar Russisch gezinde separatisten strijden met Oekraïense regeringssoldaten. Niemand overleefde de ramp.

Al snel werd gedacht aan de mogelijkheid dat het passagiersvliegtuig was neergehaald door een luchtafweerraket van de separatisten, al dan niet per ongeluk. Rusland opperde de theorie dat een Oekraïens gevechtsvliegtuig het had gedaan, met als doel om Rusland de schuld te geven. In Nederland deed premier Rutte zijn beroemde “onderste steen-uitspraak” en gaf daarmee het startschot voor een strafrechtelijk onderzoek dat moest leiden tot berechting van de schuldigen.

Drie weken na de ramp vormden Nederland, België, Oekraïne, Australië en Maleisië het zogenoemde Joint Investigation Team (JIT), dat onder leiding van Nederland de crash onderzoekt. Vanaf dat moment zoekt een team van circa 100 rechercheurs en officieren van justitie naar de schuldigen en bewijzen die stand houden voor de rechter.

De JIT-landen vonden dat een speciaal VN-tribunaal de beste plek zou zijn voor een rechtszaak, maar Rusland sprak in juli 2015 in de Veiligheidsraad een veto uit. Als alternatief kozen de landen ervoor om het proces dan maar in Nederland te houden, naar Nederlands recht.

Bewijzen en verdachten

In de loop der jaren heeft het JIT verschillende keren bewijzen gepresenteerd dat Russische en pro-Russische militairen betrokken waren bij de ramp. Zo werd vastgesteld dat vlucht MH17 is neergehaald door een Buk-luchtafweerraket, afgeschoten vanaf een landbouwveldje in separatistengebied. De Buk-installatie was afkomstig van de 53e luchtafweerbrigade uit het Russische Koersk en vanuit die stad naar Oost-Oekraïne gereden. Daags na de lancering is hij via Loegansk teruggebracht naar Rusland. Het JIT zegt zo’n honderd betrokkenen in beeld te hebben.

In juni 2019 werden vier personen officieel als verdachten aangemerkt: Igor Girkin, Sergej Doebinski en Oleg Poelatov uit Rusland en de Oekraïner Leonid Chartsjenko. Zij worden verdacht van samenwerking om de Buk-installatie naar het strijdgebied te halen en hem in stelling te brengen, met als doel om een vliegtuig neer te schieten. Ze worden aangeklaagd voor het “uit de lucht schieten van een vliegtuig met de dood tot gevolg” en moord op 298 inzittenden. De mannen kunnen daar levenslang voor krijgen. Oleg Poelatov is vooralsnog de enige die Nederlandse advocaten heeft ingehuurd.

De kans dat de verdachten na veroordeling hun straf daadwerkelijk ondergaan is uiterst klein. Ze wonen in Rusland, zijn niet van plan te verschijnen en worden niet uitgeleverd. Als ze worden veroordeeld, zal Rusland die uitspraak naast zich neerleggen.

Rusland erkent rechtszaak niet

Rusland heeft de conclusies en bewijzen van het JIT steevast afgewezen: de beschuldigingen zouden ongegrond zijn, het bewijs vervalst of niet concreet, het onderzoek niet transparant en alleen maar bedoeld om Rusland in diskrediet te brengen. Moskou erkent de rechtszaak dan ook niet.

Het land heeft in de afgelopen jaren talloze alternatieve theorieën opgeworpen, volgens het JIT vooral bedoeld om verwarring te stichten. De Russische geheime dienst heeft op verschillende manieren geprobeerd het onderzoek te beïnvloeden en te bespioneren.

Mogelijk uitstel

De rechtszaak begint weliswaar vandaag officieel, voorlopig zal het niet over de inhoud gaan. De eerste procesdagen zijn inventariserend van aard: wie is er verschenen, is de dagvaarding uitgereikt, zijn de advocaten gemachtigd, is het dossier compleet, hebben procespartijen nog onderzoekswensen en willen nabestaanden gebruik maken van hun spreekrecht?

Belangrijk is ook wat de verdediging doet. De advocaten van Poelatov zijn pas sinds een paar weken bij de zaak betrokken en hebben nog niet veel tijd gehad om het dossier van 35.000 pagina’s tot zich te nemen. Deskundigen gaan er vanuit dat de verdediging om uitstel van de zaak zal vragen.

‘Interessante zaak’

Strafrechtdeskundige Marieke de Hoon beklemtoont dat het een goede zaak is dat er advocaten bij zijn: “Daarmee wordt het een echt proces. Volgens het Nederlands recht kun je ook een proces voeren zonder aanwezigheid van verdachten en verdediging, maar dat snappen ze in het buitenland misschien niet. Dit is beter.”

Zij vermoedt dat de verdediging argumenten zal zoeken in verschillende rechtsgebieden. Naast strafrecht ook volkenrecht, mensenrechten en oorlogsrecht. “Ook daarom wordt het een heel interessante rechtszaak”.

Het proces gaat naar verwachting jaren duren. De inhoudelijke behandeling begint op zijn vroegst dit najaar, misschien pas volgend jaar. Waarschijnlijk worden gaandeweg meer verdachten toegevoegd aan het proces. Het kabinet heeft er tot 2023 in totaal 54 miljoen euro voor opzij gezet.

Een deel daarvan is besteed aan werkruimte voor de 450 journalisten uit binnen- en buitenland die verslag zullen doen van het proces. Van hen passen er maar vijftien in de zittingszaal. De rest kan de zaak volgen in een speciaal gebouwd perscentrum naast de extra beveiligde rechtbank bij Schiphol.

© ANP Het justitieel complex op Schiphol, het toneel van het MH17-proces.

Uitkomst ongewis, één ding is zeker: MH17-proces gaat lang duren

MSN 09.03.2020 Vandaag, 2062 dagen nadat vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne werd neergehaald, begint in de rechtbank op Schiphol het proces tegen vier verdachten. Eén ding staat vast: het gaat lang duren. Maar wat mogen we verder verwachten?

Het dossier van het Openbaar Ministerie in de MH17-zaak telt op dit moment ongeveer 36.000 pagina’s. Daarnaast wordt in het dossier verwezen naar duizenden video’s, foto’s en websites: bij elkaar meer dan 6000 bestanden.

In een periode van ruim een jaar, tot en met maart 2021, zijn voor het proces liefst 25 weken uitgetrokken. Of dat te weinig is of juist te veel, zal de komende tijd moeten blijken. Het proces wordt gevoerd voor de rechtbank in Den Haag, maar heeft plaats in het justitieel complex op Schiphol.

400 journalisten

De ligging daarvan is gunstiger voor de vele internationale bezoekers die worden verwacht en er is meer ruimte dan in de Haagse rechtbank zelf. Ruim 400 journalisten uit meer dan twintig landen hebben zich aangemeld. Voor hen is naast de rechtbank een perscentrum opgetrokken waar de zittingen kunnen worden gevolgd.

In de rechtszaal is steeds plek voor een handjevol journalisten. Verslaggever Rik Konijnenbelt, die het proces voor RTL Nieuws zal volgen, geeft hier een inkijkje in de rechtszaal:

Nabestaanden kunnen het proces volgen vanuit een aparte plek in Nieuwegein. Ze krijgen tijdens het proces ook de kans gebruik te maken van hun spreekrecht. Het is nog niet duidelijk hoeveel mensen dat straks ook daadwerkelijk zullen doen.

‘Ik lust jullie rauw’

Eén van de nabestaanden, Ria van der Steen, houdt voor ons een blog bij over het proces. Zij verloor haar vader en stiefmoeder bij de ramp. Ze is er vandaag ook bij. “Ik wil er gewoon zijn”, schrijft ze in de eerste aflevering van haar blog, “in tegenstelling tot sommige familieleden die het niet aankunnen.”

Sommigen willen liever op een afstand meekijken en kunnen weglopen als het te veel wordt, schrijft ze. “Ik dus niet. Ik wil het zien, horen, voelen. Soort van: kom maar op, ik lust jullie rauw.”

Lees ook:

Nabestaande Ria blogt over het MH17-proces: ‘Ik wil het zién, hóren, vóelen’

Ook via internet zijn de zittingen te volgen, onder meer op de speciale MH17-site van het Openbaar Ministerie.

Wie we vrijwel zeker niet zullen zien in de rechtszaal, zijn de verdachten. Het gaat om drie Russen en iemand uit Oekraïne:

► rebellenleider Igor Girkin

► zijn rechterhand Sergej Doebinski

► diens assistent Oleg Poelatov

► garnizoenscommandant Leonid Ghartsjenko

Dit zijn de moordverdachten van de MH17-ramp;

Bekijk deze video op RTL XL

Op een rij: de vier mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij de aanslag op vlucht MH17. Het OM legt hun moord op de 298 inzittenden ten laste.

Ze worden onder meer verdacht van het vervoeren van de Buk-lanceerinstallatie naar het oorlogsgebied in Oost-Oekraïne, van waaruit vlucht MH17 werd neergeschoten. Ghartsjenko is de enige Oekraïense verdachte. Alleen Poelatov laat zich bij de rechtszaak door advocaten vertegenwoordigen, twee Nederlandse raadslieden die samenwerken met een Russische collega.

“De tactiek van de verdediging”, zegt verslaggever Rik Konijnenbelt, “komt waarschijnlijk neer op: vertragen, vertragen, vertragen.” Iedereen is erop voorbereid, zegt hij – de nabestaanden incluis: “Dit wordt geen proces van maanden, maar van jaren.”

De uitkomst is ongewis en hangt mede af van de stevigheid van het door het Openbaar Ministerie verzamelde bewijsmateriaal. Daarover zal de eerste dagen van het proces, die vooral dienen als inventarisatie, meer naar buiten komen.

‘Zeg nooit nooit’

Maar ook als het OM erin slaagt de verdachten veroordeeld te krijgen voor moord op de 298 inzittenden van vlucht MH17, met mogelijk een levenslange gevangenisstraf als uitkomst, is de kans ‘ongeveer nul’ dat ze ooit in een Nederlandse cel zullen belanden, zegt Konijnenbelt. “Zeg nooit nooit. Maar ik sluit uit dat ze zich vrijwillig gaan melden.”

In 3 minuten: hier gaat het MH17-proces over;

Bekijk deze video op RTL XL

Verslaggever Rik Konijnenbelt over de belangrijkste punten van het MH17-proces.

Lees ook:

Waarschuwing voor nepnieuws aan nabestaanden MH17

RTL Nieuws; Openbaar Ministerie  Joint Investigation Team JIT  MH17-proces  MH17

 

‘Alles om ons zwart te maken’, hoe Rusland kijkt naar het MH17-proces

NOS 08.03.2020 Groot nieuws in Rusland vandaag: het internationale onderzoeksteam dat de ramp met de MH17 onderzoekt, zou serieus hebben overwogen om stiekem getuigen te horen. In Rusland. Zonder toestemming van de autoriteiten. En dat zou een flagrante schending zijn van de Russische soevereiniteit.

Of het bericht klopt, doet eigenlijk niet zoveel ter zake. Er wordt niet gemeld of de onderzoekers de aan hen toegeschreven overweging daadwerkelijk hebben uitgevoerd. Het lijkt een zoveelste poging om verwarring te zaaien over de vraag wie er verantwoordelijk moet worden gehouden voor het neerhalen van de Boeing 777 van Malaysia Airlines op 17 juli 2014.

Maar verder is het in de Russische media oorverdovend stil aan de vooravond van het MH17-proces, dat morgen begint. Er zijn vrijwel geen berichten over de inhoud van het proces, of over de Russische verdachten die worden berecht in Nederland. Het gaat vooral over het coronavirus. Ook Internationale Vrouwendag en het huwelijksaanzoek van een vrouw aan president Poetin staan hoog op de agenda.

‘Rusland zwart maken’

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat Russische kijkers, lezers en luisteraars de afgelopen jaren niets te horen hebben gekregen over de ramp die zich op 17 juli 2014 voltrok. Er is eindeloos over bericht, beschouwd, geanalyseerd en gediscussieerd in kranten, op de radio, op de televisie en online. Maar het Kremlin houdt door de jaren heen vol niet verantwoordelijk te zijn voor het neerschieten van MH17.

Een van de gezichten die telkens terugkeerden in de media was dat van Maria Zacharova, woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Zij had vanaf het begin maar één boodschap: het onderzoek van het internationale Joint Investigation Team (JIT) en de conclusie die het Nederlandse Openbaar Ministerie eruit trok dat drie Russen (en een Oekraïner) verantwoordelijk zijn, zijn “bevoordeeld”, “politiek gemotiveerd” en “er enkel en alleen op gericht om Rusland zwart te maken”.

Rusland heeft, met andere woorden, volgens haar niets te maken met de MH17-ramp. Het heeft geen Buk-installatie naar Oost-Oekraïne gebracht, vanwaar de Boeing van Malaysia Airlines werd neergehaald. Laat staan dat die installatie gebruikt kan zijn om het vliegtuig uit de lucht te schieten. Daarbij schroomt Zacharova niet om grote woorden te gebruiken, die overigens meestal niet of nauwelijks te controleren zijn.

‘Veel mensen in Rusland hebben geen idee dat MH17-proces morgen begint’

Afgelopen week nog beweerde ze dat de Nederlandse autoriteiten “zware druk” uitoefenen op de Haagse rechtbank in een “groteske poging” om vooral maar tot een politiek gewenst vonnis te komen, berichtte het staatskanaal Rossija 24.

Toen de Nederlandse officier van justitie Fred Westerbeke twee weken geleden in het Amerikaanse tv-programma 60 minutes bekendmaakte over ten minste één ooggetuige te beschikken, verklaarde Zacharova daar “met walging” kennis van te hebben genomen. “Ze hebben een farce gemaakt van een tragedie.”

Rusland doet er alles aan om verwarring te zaaien over de gang van zaken op 17 juli 2014. Er zijn verhalen geweest over een Oekraïens gevechtsvliegtuig dat de MH17 zou hebben neergehaald, inclusief computeranimaties en ooggetuigenverslagen.

De producent van de Buk-raketten, Almaz Antey, zette een hele test op touw die zou moeten bewijzen dat de Boeing alleen kon zijn afgevuurd vanaf grondgebied dat onder controle stond van het Oekraïense leger. Rusland verweet het JIT dat het niet mee mocht doen aan het onderzoek, dat Russische informatie niet serieus werd genomen.

Gretig verspreid

Al die mist werd en wordt gretig verspreid door de Russische media, de door de staat gefinancierde netwerken RT en Sputnik voor de internationale markt en door vrijwel alle media in Rusland zelf.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat maar een piepklein percentage Russen het eigen land verantwoordelijk houdt voor de tragedie met de MH17; slechts 2 procent gelooft dat Rusland schuld heeft, bleek onlangs uit een opinieonderzoek van het Levada Centrum in opdracht van de Universiteit Leiden en de website Raam op Rusland. Meer dan de helft van de ondervraagden legt de schuld bij Oekraïne.

Toch slikt niet iedereen in Rusland de door de staat aangeleverde informatie voor zoete koek. Ruim een kwart van de ondervraagden zegt dat ze niet zeker weten wie verantwoordelijk is voor de tragedie.

Protest nabestaanden MH17 bij Russische ambassade aan vooravond proces

NOS 08.03.2020 Nabestaanden van de MH17-ramp hebben vanmorgen geprotesteerd voor de Russische ambassade in Den Haag. Er werden 298 lege stoelen geplaatst, dat het aantal mensen symboliseert dat bij de MH17-ramp is omgekomen.

De stoeltjesactie werd georganiseerd door de Werkgroep Waarheidsvinding MH17, die protesteert tegen de houding van de Russische overheid. De werkgroep benadrukt dat Rusland onder meer de waarheid verdraait, valse bewijzen in omloop brengt en getuigen afschermt. Moskou ontkent alle betrokkenheid bij het neerhalen van het toestel, op 17 juli 2014.

In mei 2018 concludeerde het Joint Investigation Team (JIT), dat het onderzoek doet naar de ramp, dat het vliegtuig uit de lucht is geschoten door een Buk-raket die afkomstig was van een Russische brigade.

298 stoeltjes als protest tegen Rusland

Het is de derde keer dat er een stil stoeltjesprotest voor de ambassade van Rusland wordt georganiseerd. De werkgroep benadrukt dat er niet namens alle nabestaanden actie wordt gevoerd.

Morgen is de eerste zitting tegen vier verdachten in het MH17-proces. Er wordt van uitgegaan dat geen van de verdachten bij het proces aanwezig zal zijn.

Bekijk ook;

Demonstratie bij Russische ambassade voor MH17-slachtoffers

AD 08.03.2020 Vlakbij de ambassade van de Russische Federatie, op de Andries Bickerweg, wordt op dit moment een demonstratie gehouden. De demonstranten vragen aandacht voor de slachtoffers van MH17.

Op het grasveld naast de ambassade zijn tientallen witte klapstoeltjes neergezet. Eerder werd er op deze plek ook al gedemonstreerd door nabestaanden van de slachtoffers. Het proces van MH17 gaat maandag van start in een speciale rechtbank bij Schiphol.

Lees ook;

 

 

Begin MH17-strafzaak doet Anton Kotte deugd

Lees meer

Lees meer;

Dag voor start MH17-proces opnieuw stoelenprotest

OmroepWest 08.03.2020 Een dag voor het begin van de strafzaak over het neerhalen van vlucht MH17 zijn in Den Haag opnieuw 298 stoelen geplaatst tegenover de Russische ambassade. De lege stoelen zijn een stil protest tegen de houding van Rusland dat volgens de initiatiefnemers het onderzoek naar de ramp doelbewust tegenwerkt.

De 298 stoelen vertegenwoordigen de 298 slachtoffers van de MH17. Van hen kwamen er 24 uit onze regio. Het is zondag de derde keer dat de Werkgroep Waarheidsvinding MH17 de actie organiseert. De werkgroep stelt dat Rusland onder meer de waarheid verdraait, liegt, met valse bewijzen komt en getuigen afschermt. ‘Is dit nou de manier waarop we met elkaar omgaan?’, vraagt woordvoerder Sander van Luik zich af.

Maandag begint de strafzaak in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. Er zijn vier verdachten: drie Russen en een man uit Oekraïne. De kans is groot dat geen van de verdachten aanwezig zal zijn bij het proces.

Geen reactie

Eerder deze week schreef de Volkskrant dat Rusland de militaire inlichtingendienst inzette om het onderzoek naar de ramp te saboteren. Ook stuurde het een elite-eenheid naar Rotterdam, de plaats van het onderzoek. ‘Het onderschrijft wat wij staan te betogen’, zegt Van Luik. Hij laat weten dat Rusland tot nog toe niet heeft gereageerd op de protestacties.

MH17-protest: 298 lege stoelen bij Russische ambassade

LEES OOK: Vijf jaar na de MH17-ramp: Hoe Oud Ade zich staande hield na verlies Erik en Truike

Meer over dit onderwerp: MH17 PROTEST STOELEN RUSSISCHE AMBASSADE DEN HAAG

Een terugblik op de gebeurtenissen en zeven vragen over het proces

AD 07.03.2020 Maandag begint het proces over de aanslag op de MH17 waarbij 298 doden vielen, onder wie 196 Nederlanders. We blikken terug op de belangrijkste gebeurtenissen en kijken vooruit naar het proces. Wat zijn de bewijzen en hoe gaat het eruit zien?

Op de pagina /mh17 vind je al het nieuws en achtergrond over het MH17-proces.

Hier gaat het gebeuren: een bijzonder kijkje in de rechtszaal

AD 07.03.2020 Het proces van MH17 gaat maandag van start in een speciale rechtbank bij Schiphol. Wie zijn de hoofdrolspelers? En wie zit waar? Bekijk de video waarin verslaggever Yelle Tieleman je rondleidt in de rechtszaal en scroll naar beneden voor een interactieve plattegrond.

Lees ook;

Lees meer

‘Defensie stond klaar om in te grijpen na MH17-ramp’

Lees meer

De speciale rechtszaal

Klik hier voor een optimale mobiele weergave. 

Wie zit waar?

Een interactief overzicht van de rechtszaal bij Schiphol. 

Beweeg over de illustratie en klik voor meer informatie op bijvoorbeeld de rechters of de verdachten.

Zes vragen over het MH17-proces;

Wat is de aanklacht?

De (vooralsnog) vier verdachten worden officieel vervolgd voor ‘het doen verongelukken’ van de MH17 ‘met de dood van alle inzittenden tot gevolg’, danwel ‘moord’ op de inzittenden. Welk van de twee aanklachten het Openbaar Ministerie zal kiezen, hangt ervan af of aangetoond kan worden dat er met voorbedachte raden is gehandeld. Dat wil zeggen dat er een moment van kalm beraad was voordat de raket werd gelanceerd.

Hoe gaat het proces eruit zien?

Het enige wat zeker is: de eerste zitting begint maandag om 10.00 uur. ,,De eerste zittingsdagen zullen vooral inventariserend van karakter zijn’’, stelt de rechtbank. Het Openbaar Ministerie zal vertellen hoe ver het onderzoek is en wat er nog moet gebeuren. Andere partijen (de verdachten of hun advocaten) kunnen onderzoeksvragen neerleggen.

Wanneer de inhoudelijke behandeling van start gaat, is nog niet te zeggen. De rechtbank heeft een reeks data gereserveerd: de hele komende week, daarna nog een week verderop in maart en dan nog in juni, september, oktober, november en in februari en maart 2021. Er wordt 54 miljoen euro uitgetrokken voor het proces. Het gaat dan om kosten voor getuigenbescherming, de inzet van de rechtbank en kosten die het Openbaar Ministerie maakt voor het onderzoek. Ook de andere landen die slachtoffers te betreuren hadden, springen bij in de kosten.

Waarom wordt het proces in Nederland gehouden?

Ons land was in eerste instantie voorstander van berechting door een speciaal VN-tribunaal, maar dat werd door Rusland geblokkeerd. Een speciaal tribunaal van de vijf betrokken landen werd te ingewikkeld omdat de rechtssystemen van bijvoorbeeld Nederland, Maleisië en Oekraïne veel verschillen. Daarop besloten de betrokken landen te kiezen voor berechting in Nederland. De Nederlandse wet werd daarvoor (een beetje) aangepast zodat delen van het proces in het Engels gevoerd kunnen worden.

Waarom komen de verdachten niet?

Er zijn vier verdachten: drie Russen en een Oekraïner. Igor Girkin, in 2014 de hoogste in rang van de vier verdachten, heeft tegen deze krant gezegd geen schuld te hebben aan het neerhalen van MH17 en niet naar de rechtbank te zullen komen. Ook verdachte Sergej Doebinsk heeft dat laten weten. De andere twee verdachten, Oleg Poelatov en Leonid Kharchenko, hebben überhaupt niet gereageerd.

De vier oppakken en dwingen is geen optie, want Rusland levert geen onderdanen uit. Rusland bestempelt het onderzoek sowieso als oneerlijk en partijdig. Voor zover bekend zal er namens één verdachte, Poelatov, een advocaat aanwezig zijn.

Wat is de waarde van het proces?

Openbare waarheidsvinding. Wat is er nu precies gebeurd op 17 juli 2014 en de dagen ervoor? Wie was er verantwoordelijk voor het neerhalen van MH17? Een dergelijk drama verdient een openbare afwikkeling voor het oog van de wereld. Het geeft ook de nabestaanden (een beetje) genoegdoening. En wie weet veranderen de geopolitieke verhoudingen nog wel eens zodanig, dat er toch nog mensen achter de tralies verdwijnen.

Wat zijn de bewijzen?

Het Joint Investigation Team, geleid door het Nederlandse OM, heeft al wat uit het onderzoek prijsgegeven. Zo zeggen ze overtuigend bewijs te hebben dat MH17 is neergehaald door een Buk-raket die toebehoorde aan de Russische 53ste luchtafweerbrigade uit Koersk. De raket is, volgens het JIT, afgeschoten vanuit een weiland in Oost-Oekraïne dat op die dag onder controle van pro-Russische rebellen stond. De aanklacht tegen de vier verdachten is moord en doodslag omdat ze opzettelijk een vliegtuig in gevaar hebben gebracht.

Welke rol spelen de nabestaanden?

De nabestaanden van de passagiers van MH17 hebben spreekrecht. Tot nu toe hebben zo’n vijftig mensen aangegeven daar gebruik van te willen maken. Het is nog niet duidelijk wanneer zij aan het woord komen tijdens de inhoudelijke behandeling, maar dat is pas veel later in het proces.

Kabinet informeert VN Veiligheidsraad over MH17-proces

RO 06.03.2020 Op 9 maart 2020 begint het strafproces tegen 4 verdachten van het neerhalen van vlucht MH17. De start van het proces is een belangrijke mijlpaal die waarheidsvinding en gerechtigheid voor de slachtoffers en hun nabestaanden weer een stap dichterbij brengt.

Nederland heeft ook namens de andere landen in het Joint Investigation Team (JIT) – Australië, België, Maleisië en Oekraïne – de VN-Veiligheidsraad geïnformeerd over de start van het proces.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in juni vorig jaar het besluit genomen de 4 personen te vervolgen, met unanieme steun van de opsporingsautoriteiten van de andere landen in het JIT.

Het strafrechtelijk onderzoek naar de betrokkenheid van andere personen gaat nog steeds door. Daarom roept Nederland in lijn met de VNVR resolutie 2166 alle landen, inclusief de Russische Federatie, op om volledig mee te werken aan het strafrechtelijk onderzoek van het JIT.

Het strafrechtelijk proces is en blijft een zaak van lange adem en veel geduld. Het kabinet heeft veel respect voor de manier waarop de nabestaanden daar mee omgaan. Stap voor stap komen we dichterbij het achterhalen van de waarheid, bij het opsporen en vervolgen van de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17.

Dat blijft de hoogste prioriteit voor het kabinet. De dood van 298 onschuldige mensen van 17 verschillende nationaliteiten kan en mag niet onbestraft blijven. Daar blijven we keihard aan werken, samen met de landen van het JIT, en met brede steun van de internationale gemeenschap.

Zie ook;

Verantwoordelijk;

Laatste poging tot identificatie MH17-slachtoffers

Telegraaf 05.03.2020  Het Nederlands Forensisch Instituut doet dit voorjaar een laatste poging om twee Nederlandse slachtoffers van MH17 te identificeren. „We gebruiken daarvoor de allernieuwste dna-technieken”, zegt NFI-deskundige Arnoud Kal.

Van de 298 bij de raketaanslag omgekomen inzittenden van vlucht MH17 op 17 juli 2014 is er alleen van de 16-jarige Gary Slok en Alex Ploeg (58) tot nu toe niets teruggevonden. „We hebben nog steeds botfragmenten van de rampplek, waar we toen geen dna uit konden halen. Mogelijk nu wel.”

BEKIJK OOK:

’Alsof ik beschikte over leven en dood’

’Duizenden monsters van weefsel en splinters’

Kal was destijds – na die massamoord in het oorlogsgebied van Oost-Oekraïne – al nauw betrokken bij de identificatie van stoffelijke resten. „We kregen duizenden monsters binnen van weefsel en splinters, maar ook persoonlijke spullen waar dna op kan zitten. Het is niet makkelijk om dan afstand te nemen. Ook bij ons zijn er emoties, maar het is dankbaar werk.”

“We geven niet op”

Defensie was volgens Kal de instantie om slachtoffers terug naar Nederland te halen. Via vliegbasis Eindhoven werden ze naar een kazerne in Hilversum gebracht en onderzocht. „Het is cruciaal in het rouwproces van nabestaanden dat hun dierbaren daarna ook worden geïdentificeerd. Op twee mensen na is ons dat gelukt. We geven niet op”, aldus Kal.

BEKIJK OOK:

Bataljonscommandant over geheime MH17-operatie: ’Ik had supersoldaten’

Alex’ broer Piet Ploeg, voorzitter van Stichting Vliegramp MH17, is aan de ene kant verheugd dat er een ultieme poging wordt gedaan door het NFI. „100% identificatie is belangrijk, maar ik heb een dubbel gevoel. Stel dat hij alsnog kan worden geïdentificeerd, maar de hoeveelheid lichamelijk materiaal is zo miniem, dat we als familie toch niks van hem overhouden?”

“Stoffelijke resten horen thuis bij de families”

Het is volgens Ploeg erg ingewikkeld voor nabestaanden om zeker te weten dat Alex en Gary dood zijn, „hoewel niemand daaraan twijfelt”, en dan toch niemand fysiek kunnen begraven. „Stoffelijke resten horen thuis bij de families. Als dat in de praktijk onmogelijk blijkt, is dat extra bezwarend.” Gary Slok en zijn moeder Petra van Langeveld werden vlak na de MH17-crash bekend van de laatste selfie aan boord (’daar gaan we’), vlak voor het vertrek op Schiphol naar Kuala Lumpur, waar de Maleisische Boeing 777 nooit zou aankomen.

BEKIJK OOK:

’Levenslang na MH17 geen rare straf’

BEKIJK MEER VAN; lucht- en ruimtevaartongeval/-incident strafonderzoek Arnoud Kal Gary Slok Oekraïne Nederlands Forensisch Instituut Malaysia Airlines-vlucht 17

Dit voorjaar laatste poging om twee MH17-slachtoffers te identificeren

NU 05.03.2020 Onderzoekers van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en de International Commission on Missing Persons (ICMP) gaan komend voorjaar een laatste poging doen om twee slachtoffers van vlucht MH17 te identificeren.

Bij de vliegtuigramp kwamen 298 mensen om het leven. Van een jongen van 16 jaar en een man van 58 is tot nu toe geen DNA gevonden; zij zijn tot op heden ook nog niet geïdentificeerd.

“We hebben nog steeds botfragmenten van de rampplek, waar we toen geen DNA uit konden halen. Mogelijk nu wel”, vertelt Arnoud Kal van het NFI aan De Telegraaf. Daarvoor gaat het NFI samenwerken met de ICMP, die een speciale techniek heeft ontworpen om het DNA-materiaal opnieuw te testen.

“We hopen op deze manier een ultieme poging te doen om de slachtoffers te kunnen identificeren”, vertelt een woordvoerder van het NFI aan NU.nl.

Maandag 9 maart is in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol de eerste zitting in het MH17-proces tegen drie Russen en één Oekraïner. Vlucht MH17 van Malaysia Airlines werd op 17 juli 2014 neergeschoten boven Oekraïne. Het Joint Investigation Team stelde vast dat het vliegtuig werd neergehaald door een buk-raket die afkomstig was van het Russische leger.

De verdachten hebben volgens justitie onder meer bijgedragen aan het vervoer van de raket.

Lees meer over: MH17 Binnenland

Nieuwe aanwijzingen voor bemoeienis Russische GROe met MH17-onderzoeken

NOS 05.03.2020 Rusland heeft vanaf het moment dat vlucht MH17 neerstortte geprobeerd de onderzoeken daarnaar te hinderen, te beïnvloeden en te saboteren. Dat was deels bekend, maar de Volkskrant brengt vandaag, een paar dagen voor de start van het MH17-proces, nieuwe details naar buiten over hoe Rusland en vooral de Russische geheime dienst GROe te werk ging.

Direct na het neerstorten van de vlucht, in juli 2014, begon de Nederlandse Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) een onderzoek naar de oorzaak. Er werd contact gelegd met de Russische tegenpool, het Russische Interstatelijke Luchtvaart Comité (MAK), waarmee de verhoudingen goed waren.

Na een paar dagen bleek dat het MAK was vervangen door een vijfkoppige staatscommissie, met een teamleider die eerder voor een beveiligingsdienst van het Kremlin werkte. Vermoedelijk wilde de Russische regering greep op het onderzoek krijgen.

Toestel MH17 van de Maleisische luchtvaartmaatschappij Malaysia Airlines werd op 17 juli 2014 tijdens een vlucht van Amsterdam naar Kuala Lumpur boven strijdgebied in Oost-Oekraïne neergehaald door een Buk-raket. Alle 298 inzittenden kwamen om, onder wie 196 Nederlanders.

Het Joint Investigation Team (JIT) dat het strafrechtelijk onderzoek doet, is tot de conclusie gekomen dat de gebruikte Buk afkomstig was van een Russisch legeronderdeel.

Maandag is de eerste zittingsdag in het proces. Er zijn vier verdachten gedagvaard: drie Russen en een Oekraïner. De Russen hebben allen banden met Russische geheime diensten. Ze zijn aangeklaagd voor moord en het doen verongelukken van het toestel, met de dood van de inzittenden tot gevolg.

Een paar weken na de ramp kwamen Maleisische piloten naar Nederland om de gesprekken te vertalen die hun Maleisische collega’s in het ramptoestel met elkaar hadden gevoerd. In diezelfde periode waren twee leden van de Russische militaire inlichtingendienst GROe in Nederland, zo bleek later.

Het waren leden van een beruchte eenheid, die later betrokken was bij een poging tot vergiftiging van een Bulgaarse wapenhandelaar (2015), een mislukte staatsgreep in Montenegro (2016) en de vergiftiging van de Russische oud-spion Sergej Skripal (2018) in Groot-Brittannië. Een van de leden die in Nederland waren, is de leider van de eenheid. Wat de twee in Nederland deden is niet bekend. “Maar een relatie met MH17 ligt voor de hand”, zegt een bron van de Volkskrant.

Beïnvloeding Maleisiërs

Een half jaar later bleken twee voormalige GROe-leden deel uit te maken van de Russische staatscommissie waarmee de OVV samenwerkt. Een van hen is een generaal van het Russische leger die kort na de ramp in een interview zei dat het onwaarschijnlijk is dat het toestel door een Russische Buk-raket is neergehaald.

De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD observeerde de twee toen ze in Nederland waren voor overleg met onderzoeksteams uit andere landen. Na elke vergadering belden ze met een telefoonnummer in het Kremlin, volgens de MIVD om het onderzoek van binnenuit te frustreren. Volgens de krant hielden ze zich vooral bezig met het “bewerken” van leden van het Maleisische onderzoeksteam.

De toenmalige Maleisische premier Mahatir zei vorig jaar dat er geen harde bewijzen waren dat Rusland verantwoordelijk was voor het neerhalen van het toestel.

Jonge vrouwen

Er zijn meer voorbeelden van pogingen tot beïnvloeding van het onderzoek en de onderzoekers. Zo werden leden van de OVV en Nederlandse politiemensen tijdens een bezoek aan Oekraïne bij hun hotel opvallend vaak aangesproken door jonge vrouwen, ook in het Nederlands. Ook werden hun hotelkamers opvallend vaak schoongemaakt, soms wel drie keer per dag. Privételefoons van marechaussees bleken na terugkeer in Nederland besmet met malware.

In de zomer van 2015 hielden zich verdachte personen op rond het OVV-kantoor in Den Haag. Uit een auto van een medewerker van de politie werd een tas met gespreksverslagen gestolen en in 2016 werden bij een inbraak bij een Defensie-fotograaf usb-sticks gestolen.

Verder is er bij de OVV ten minste één hackpoging bekend van de aan de GROe gelinkte hackersgoep Fancy Bear. Een OVV-medewerker kreeg in 2015 een mail met een verzoek opnieuw in te loggen op een website die op de OVV-website leek.

De GROe-leden die in 2018 Nederland uit zijn gezet Ministerie van Defensie

Naar de Volkskrant nu bekendmaakt, zijn de GROe-leden die in 2018 probeerden het computernetwerk van het OPCW-kantoor in Den Haag binnen te dringen, eerst in Rotterdam geweest in de buurt van het Landelijk Parket van het Openbaar Ministerie. Daar vindt het strafrechtelijk onderzoek naar de MH17-ramp plaats.

De MIVD nam apparatuur van de GROe-leden in beslag. Op een laptop vond de dienst informatie waaruit bleek dat het team in 2017 in Maleisië was geweest om een operatie op te zetten tegen het Maleisische onderzoeksteam.

Geen succes, wel ingewikkelder

De Nederlandse onderzoekers zijn ervan overtuigd dat de Russische beïnvloeding en sabotage geen succes hebben gehad. Het onderzoek werd er ingewikkelder van, er was ruis en wantrouwen, maar het heeft de conclusies niet beïnvloed, zeggen de onderzoekers in de Volkskrant.

Bekijk ook

Russische manipulatie en sabotage in MH17-onderzoek

VK 05.03.2020 Nadat vlucht MH17 is neergestort in Oost-Oekraïne begint een venijnige strijd om de waarheid. Moskou zet onder meer zijn beruchte militaire veiligheidsdienst GROe in, bewerkt leden van het onderzoeksteam en stuurt een eliteteam naar Rotterdam.

Meteen na de ramp met vlucht MH17 in 2014 ontkent Rusland elke betrokkenheid bij het neerhalen van het vliegtuig. En als komende maandag de rechtszaak tegen drie Russen en een Oekraïner begint ­wegens hun aandeel in de crash, zal Rusland dat volhouden.

Dat terwijl er twee onderzoeksrapporten over de ramp zijn, met details over de Buk-raket die afgeschoten werd uit een gebied in Oekraïne dat in handen was van pro-Russische separatisten. Een raket die werd afgevuurd van een Buk-­installatie die afkomstig was uit Rusland en na de ramp weer werd teruggebracht naar hetzelfde land.

Naast de publieke ontkenningen heeft Rusland de afgelopen jaren achter de schermen ook geprobeerd de onderzoeken naar de toedracht van de aanslag op vlucht MH17 te frustreren en te saboteren. Uit gesprekken die de Volkskrant voerde met direct betrokkenen blijkt dat het land daarvoor onder meer leden van de beruchte militaire veiligheidsdienst GROe inzette.

Dat leverde ingewikkelde ­situaties op voor de Nederlandse onderzoekers, de betrokken politiemensen en de inlichtingendiensten. Want terwijl zij greep probeerden te krijgen op de steeds wisselende Russische tactieken, moesten ze ook samenwerken met Rusland, elk in een eigen rol.

Video: AP

Chaos bij de politie: wie doet onderzoek?

De top van de Landelijke Recherche neemt op donderdag 17 juli 2014 afscheid van een collega in een stijlvol restaurant aan de rivier de Linge als de telefoons van de aanwezigen beginnen te trillen. Ze hebben net het voorgerecht op als er een persalarm binnenkomt.

Een vliegtuig is neergestort. Het aantal doden loopt snel op: 21, 43. De telefoons van de aanwezigen blijven afgaan. ­Nederlandse slachtoffers, een toestel dat uit Amsterdam vertrok, wellicht meervoudige moord: dit is een zaak voor de Nederlandse politie. Ter plekke wordt een verdeling van taken gemaakt. Het dessert sturen ze terug; geen tijd meer voor.

De politie gaat in de offensieve stand. Honderden politiemensen melden zich, ze proberen zo veel mogelijk materiaal te verzamelen. De strijd om de waarheid rond MH17 begint direct. In de vroege ochtend van 18 juli, om 6.15 uur, zet de Oekraïense geheime dienst afgeluisterde gesprekken van Russische separatisten online. ‘Wat voor vliegtuig? ­Wapens?’, valt te horen. ‘Nee, niets van dat. Burgerlijke spullen. Toiletpapier, medische spullen, handdoeken, dat soort rotzooi.’

Vanuit een pand in Sint-Petersburg plaatsen jonge Russen in de eerste drie dagen na de ramp meer dan 100 duizend tweets over MH17 om de schuld bij ­Oekraïne te leggen. Russische militairen die in Oekraïne zijn, beginnen Facebookposts en Twitterberichten te verwijderen. Op 25 juli wordt op de Wikipedia-­pagina van de ramp de hoogte van een Buk-raket aangepast van de correcte ruim 10 kilometer naar 7 kilo­meter. Het ip-adres verwijst naar het Kremlin.

Het antwoord van de ­politie in Nederland volgt ook snel. Op de tweede dag vraagt de politie specialisten van het Team High Tech Crime en de inlichtingendienst AIVD een ‘foto’ van het internet te nemen. Alles opslaan wat Russischtalig is.

350 miljoen webpagina’s van sociale media en fora waarop ook hoge Russische militairen compromitterende gegevens delen die ze later verwijderen. Dit is het krachtenveld waarin de Nederlandse onderzoekers hun werk moeten gaan doen: een ramp in een conflictgebied waarbij twee landen recht ­tegenover elkaar staan en elkaar de schuld geven van het neergestorte vliegtuig.

Voor het lezen en uitwerken van al die Russische berichten heeft de politie dringend Russische vertalers nodig. Op een oproep via het eigen intranet reageren twintig politiemedewerkers – de AIVD zal ze screenen. In de politietop ­bestaan al in de eerste dagen zorgen over dergelijke voortvarendheid.

Is de organisatie zich wel bewust van de risico’s op Russische ondermijning? Valt zo’n oproep via intranet niet teveel op? Niet alle politiemedewerkers die meedoen aan het MH17-onderzoek hebben een A-screening. Later zal blijken dat überhaupt onduidelijk is wie allemaal aan het onderzoek hebben meegedaan: als de politie dankpenningen wil uit­delen, bestaat er geen compleet overzicht van de naar schatting 450 politiemensen die hielpen met het MH17-­onderzoek.

De politiemedewerkers die meteen na de ramp naar Kiev gaan, werken samen met de Oekraïense SBU – opsporings- én inlichtingenorganisatie in één. Complicerend is dat de SBU voortkomt uit de oude KGB: iedereen boven de 40 jaar heeft een verleden bij de beruchte geheime dienst van de Sovjet-Unie.

Dat de Nederlandse politiemedewerkers in ­Oekraïne een telefoon van de SBU krijgen om op kantoor mee te bellen, versterkt de achterdocht bij sommige politiebetrokkenen. Maar bij de politie is daar nauwelijks aandacht voor, daarvoor is de nood te groot.

Een betrokkene: ‘In de eerste maanden was niemand bij de politie echt bezig met het beschermen van het onderzoek.’ Typerend: hoofd van de Landelijke Recherche ­Wilbert Paulissen is vóór MH17 nog op een conferentie in Moskou geweest en nam zijn eigen telefoon mee. Zorgen over mogelijke hackpogingen wuifde hij weg.

Het Kremlin zet leden van elite-eenheid 29155 in

Terwijl een dag na de ramp de bloemenzee bij Vertrekhal 3 op Schiphol aanzwelt, zitten drie leden van de Onderzoeksraad al in het vliegtuig naar de ­Oekraïense hoofdstad Kiev voor het technische onderzoek naar de ramp. Het is, naast het strafrechtelijk onderzoek, het tweede officiële onderzoek naar MH17.

De leden van de Onderzoeksraad staan vanaf het eerste moment ook in contact met collega’s van het MAK, het Russisch Interstatelijk Luchtvaart Comité. Deze experts kennen elkaar al jaren en vertrouwen elkaar. Een Nederlandse betrokkene: ‘De integriteit van de leden van het MAK staat niet ter discussie.’ Direct na aankomst vraagt de Onderzoeksraad om de radarbeelden op het moment dat het MH17 neerstortte. Er komt geen reactie.

Al tijdens de eerste dagen merkt de Onderzoeksraad dat MH17 politiek beladen is. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) krijgt te horen dat de medewerkers van het MAK worden vervangen door een vijfkoppige Russische ‘staatscommissie’. De nieuwe teamleider is Oleg Storchevoy, voormalig piloot van de Russische dienst die de president en overheidsmedewerkers beveiligt. Later is hij hoofd van Rosaviation, toezichthouder op de luchtvaart. Wéér vraagt de Onderzoeksraad om de radarbeelden.

De groep onderzoekers ontmoet elkaar op 18 juli op het ministerie van Transport in Kiev. Er zijn luchtvaart­onderzoekers uit Nederland, Australië, Oekraïne, het Verenigd Koninkrijk, er is een Maleisische delegatie en een uit Rusland.

Doel van dit eerste gesprek is kennismaken, afstemmen van de taakverdeling en in het rampgebied komen. Na twee weken treffen ze elkaar weer op het Oekraïense ministerie. Ze wisselen in een standaard conferentiekamer – flesje water, kop koffie, aantekeningenblok op donkerhouten tafels –praktische zaken uit. De Nederlanders weten dan nog niet dat ze later wéér met andere Russen te maken krijgen.

Op 11 augustus keren de leden van de Onderzoeksraad terug naar Den Haag. Ze werken hard aan een rapport met eerste bevindingen, dat ze begin september moeten publiceren. Op 22 juli krijgt het onderzoeksteam de beschikking over de flight recorder en de cockpitvoicerecorder van de neergehaalde Boeing.

De gegevens op de apparaten worden twee ­dagen later uitgelezen in Groot-Brittannië in het bijzijn van vertegenwoordigers van het internationale onderzoeksteam. Daarna zijn de knaloranje kastjes naar Nederland gekomen en in een speciale kluis in het pand van de Onderzoeksraad aan de Anna van Saksenlaan in Den Haag opgeborgen.

Om de recorder voor alle zekerheid nogmaals uit te luisteren, vraagt de Onderzoeksraad ­Maleisische piloten om naar Den Haag te komen. Onderlinge cockpitgesprekken tussen piloten worden in de eigen taal gevoerd. Alleen kenners van het Maleis en van de luchtvaart kunnen de gesprekken en het gebruikte slang uitwerken.

In dezelfde periode komen twee leden van unit 29155, een onderdeel van de ­militaire GROe, ook naar Nederland. 29155 is een beruchte eenheid met oorlogsveteranen die de afgelopen jaren betrokken is geweest bij verschillende ­destabiliserende operaties in Europa – zoals de poging tot vergiftiging van een Bulgaarse wapenhandelaar in 2015, een mislukte coup in Montenegro in 2016 en de vergiftiging van de Russische oud-spion Sergej Skripal in 2018 in Londen met het zenuwgas novitsjok. Eenheid 29155 staat onder leiding van Andrei Averyanov, een onderscheiden Russische militair.

Twee van de vier verdachten: Igor Girkin (links) en Leonid Chartsjenko.

Uit data die onderzoekscollectief Bellingcat met de Volkskrant heeft gedeeld, blijkt dat Averyanov op vrijdag 22 augustus in Nederland landt met vlucht 2550. Hij reist met collega Sergey Pavlov, als lid van 29155 betrokken bij de vergiftiging van de Bulgaarse wapenhandelaar. Drie dagen zijn ze in Nederland, voordat ze weer terugvliegen. Wat ze in Nederland doen, is niet bekend. De Nederlandse geheime diensten missen hun komst. Een inlichtingenbron zegt later: ‘Maar een relatie met MH17 ligt voor de hand.’

Een half jaar later, als het onderzoek in volle gang is, melden zich twee nieuwe leden bij het Russische onderzoeksteam. Het gaat om twee mannen, Zakhar Omarov en Mikhail Krush, die beiden een verleden hebben bij de militaire dienst GROe en daar nog steeds goede contacten hebben. Krush is een generaal in het Russische leger, die kort na de ramp met de MH17 ook in het nieuws was.

In interviews liet hij weten dat het onwaarschijnlijk was dat het vliegtuig door een Buk-­raket was neergehaald. ‘Er zijn geen getuigen die de lancering van een Buk die dag hebben gezien.’ Omarov is een onopvallende, kleine man, van wie weinig bekend is over zijn loopbaan. Hij reist vaker door Europa, getuige zijn toeristenvisum dat al is afgegeven vóór de MH17-ramp.

Als de namen van de Russische delegatie bekend zijn, gaan de alarmbellen af bij de militaire inlichtingendienst MIVD. Die dienst houdt militaire spionnen in de gaten en waarschuwt de Onderzoeksraad voor de twee GROe-leden.

Ook stuurt de MIVD een observatieteam om de mannen te volgen. Ze peilen ook de telefoongesprekken uit. De onopvallende Omarov blijkt, net als het hoofd van de delegatie, na elke vergadering met een telefoonnummer in het Kremlin te bellen. Uit het observeren van de mannen blijkt verder dat ze intensief contact zoeken met de Maleisische onderzoekers.

De MIVD registreert pogingen om ‘het ongevalsonderzoek van binnenuit de frustreren’, zoals een bron het noemt. Later zou de ­Maleisische premier het internationale onderzoek naar MH17 afdoen als ‘politiek gemotiveerd’ en gebaseerd op ‘geruchten’.

https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2020/russische-manipulatie-en-sabotage-in-mh17-onderzoek~v335877/media/e8474b8364288822d73ff069cfa9ff4c.mp4

Krush komt één keer naar Nederland, Omarov twee keer. Hij is ook aanwezig in de hangar op luchtmachtbasis Gilze-Rijen op 11 augustus 2015 als de internationale onderzoekers het vliegtuigwrak – bestaande uit duizenden grote en kleinere stukken – vanaf een hoogwerker bekijken.

Aan die wrakstukken kleeft een geschiedenis. De Onderzoeksraad wil de technische oorzaak van de ramp achterhalen en heeft daarvoor zo veel mogelijk materiaal nodig. Brokstukken gaan vanuit het conflictgebied per trein naar Charkov en vervolgens in containers op vrachtwagens naar ­Nederland.

Tussen de brokstukken zitten ook raketdelen die informatie bevatten over het gebruikte wapensysteem. De Onderzoeksraad wil deze veiligstellen maar is bang dat lokale partijen er lucht van krijgen. ‘De informatie over wapensystemen en in welke container die zat, hebben we bewust in een zo klein mogelijk groep gedeeld’, zegt een betrokkene.

Toch wordt bij de grens die ene vrachtwagen aangehouden waarin de raketdelen zitten en door lokale grenswachten onderzocht – er blijkt een lek in het kleine comité dat op de hoogte is van het ­gevoelige transport.

Bij aankomst in Gilze-Rijen worden de onderdelen alsnog veiliggesteld. Dat veroorzaakt ook in Nederland nog discussie: de inlichtingendiensten willen de raketdelen zelf analyseren; de Onderzoeksraad wil ze gebruiken als bewijsmateriaal.

De raad trekt aan het langste eind. Uiteindelijk ­komen er bijna 8.000 kleine en grotere brokstukken naar Gilze-Rijen. Daar wordt de cockpit van de Boeing 777-200 minutieus gereconstrueerd. De linkerkant is met honderden ‘hoogenergetische deeltjes’ uit een ­raketkop doorboord.

Inbraken en mannen in zwarte jassen

Dat hun werk speciale aandacht trekt, is zowel de Onderzoeksraad als de politie snel duidelijk. Van 3 tot 8 augustus 2014 zijn zes leden van de raad in Charkov en Soledar, op zo’n twee uur van de rampplek. Ze worden ’s avonds na het werk in het hotel opvallend vaak aangesproken door jonge vrouwen. Sommigen spreken Nederlands.

De politiemensen overkomt hetzelfde in Kiev. Achter leden van de ­Onderzoeksraad die foto- en videomateriaal verzamelen en afspraken hebben met ­internationale delegaties lopen standaard ‘types in zwarte leren jas’. Die blijven op zo’n vijftig meter afstand. Een betrokkene: ‘Geen onredelijke ­figuren hoor.’

Verder valt het de Nederlanders op dat de hotelkamers in het oosten van Oekraïne erg vaak worden schoongemaakt – soms wel drie keer per dag. De leden van de Onderzoeksraad wisselen dagelijks van simkaart en spreken telefonisch niet over de inhoud van het onderzoek.

Aanwezige marechaussee zijn minder zorgvuldig: ondanks advies van de militaire veiligheidsdienst nemen sommige militairen hun eigen telefoon mee. Als ze ­terugkeren blijken enkele telefoons besmet met malware – de telefoons worden vernietigd.

In de zomer van 2015 is er lichte paniek bij de politie als een medewerker gespreksverslagen over MH17 kwijtraakt. Hij heeft zijn auto op de parkeerplaats bij het Van der Valk Hotel De Bilt neergezet en is vergeten zijn koffer eruit te halen.

Als hij terugkomt van de lunch is zijn raam ingeslagen en is de koffer verdwenen. De politie onderzoekt de inbraak, maar komt tot de conclusie dat het om een ‘normale’ inbraak gaat. Er is bij meerdere auto’s ingebroken en er zou geen relatie met MH17 zijn.

Een paar maanden later is het wéér raak. Een radarspecialist van de Onderzoeksraad is al een tijd achterdochtig. Hij ziet meerdere keren verdachte personen bij het kantoor van de Onderzoeksraad in Den Haag en maakt daar intern melding van.

We worden in de gaten gehouden, zegt hij tegen collega’s. Op 10 februari 2016 ziet een medewerker van de Onderzoeksraad dat het raam van zijn auto is ingeslagen. De inbrekers hebben zijn auto doorzocht en hebben de boordcomputer met navigatie­gegevens eruit gehaald.

In dezelfde periode wordt óók ingebroken bij een fotograaf van Defensie. De inbrekers nemen bij hem diverse usb-sticks mee.

De twee overige verdachten: Sergej Doebinski (links) en Oleg Poelatov.

Russische Hackers zoeken doelwit

Ook digitaal moeten de Nederlandse onderzoekers op hun hoede zijn, blijkt in het najaar van 2015. Het rapport van de Onderzoeksraad is bijna klaar als de raad een waarschuwing krijgt van de MIVD over het aflopende contract met Fox-IT. Het Delftse beveiligingsbedrijf doet de monitoring van het netwerk, maar het contract loopt tot 1 september 2015, terwijl de raad een paar weken later het eindrapport wil publiceren. Een risicovolle situatie, vindt de MIVD.

De Onderzoeksraad wil het contract met Fox-IT verlengen maar aanbestedingsregels verhinderen dat. Dus neemt een nieuwe partij (OnSight) de beveiliging vanaf 1 oktober over – Fox-IT blijft nog een maand langer. Op 29 september om 10.31 uur in de ochtend krijgt een medewerker van de

Onderzoeksraad een Engelstalige mail van een collega die hem verzoekt opnieuw in te loggen. De mail stuurt hem door naar sftp.onderzoekraad.nl; een geldig lijkend domein. De man logt opnieuw in met zijn wachtwoord en gebruikersnaam. Meteen daarna krijgt hij argwaan en slaat intern alarm. De Onderzoeksraad past alle wachtwoorden aan en informeert de MIVD.

Die actie voorkomt net op tijd dat de Russische hackers van Fancy Bear (ook wel APT28) hun toegang tot de Onderzoeksraad misbruiken. Fancy Bear had het domein onderzoekraad.nl aangemaakt, zonder ‘s’ zoals in de officiële naam. De Onderzoeksraad doet geen aangifte van de inbraakpoging: de organisatie wil de politie niet toelaten op de computersystemen waarop onderzoeksinformatie staat.

Drie jaar later is er opnieuw een hackpoging, maar dit keer gaat het minder subtiel. Het is het voorjaar van 2018 als op Schiphol vier Russen landen: twee hackers van Fancy Bear en twee GROe-leden.

Ze gaan naar Den Haag en proberen daar met specialistische apparatuur in de kofferbak van hun auto de OPCW te hacken. De MIVD betrapt ze op heterdaad. Een persconferentie later van minister van Defensie Ank Bijleveld met de directeur van de MIVD gaat de wereld over.

Maar wat Bijleveld tijdens de persconferentie niet vertelt is dat de Russen in de vier dagen dat ze in Nederland zijn ook naar Rotterdam gaan. Daar komen ze in de buurt van het Landelijk Parket waar óók het onderzoek naar MH17 plaatsvindt.

In hun auto ligt apparatuur om wifinetwerken te hacken. De MIVD volgt de GROe-leden maar grijpt niet in, volgens bronnen omdat de Russen aan de overkant van de Maas blijven. Te ver om het netwerk van de politie te kunnen hacken.

De interesse in het MH17-onderzoek blijkt ook uit de laptop van Serebriakov – een van de betrapte GROe-hackers. In zijn computer vindt de MIVD wifi-gegevens van een hotel in Kuala Lumpur, Maleisië, waar hij een kleine week verbleef en in december 2017 een operatie opzette tegen de leden van het Maleisische onderzoeksteam.

Vertraging en verwarring

Voor de buitenwereld houdt Rusland de schijn van een soepele samenwerking op. Neem de radarbeelden waar de Onderzoeksraad direct na de ramp bij de staatscommissie om vraagt. In eerste instantie ontkent Rusland dat er radarbeelden zijn.

Die zouden al gewist zijn. Als diverse Russen eind augustus 2014 naar Nederland komen, spreken ze over ‘videobeelden’ van het radarscherm. Die bestaan nog wel. En later krijgt de Onderzoeksraad inderdaad een video van de ­radarbeelden. Het is onmogelijk de echtheid ervan te controleren.

Als de Onderzoeksraad om de ruwe data blijft vragen, overhandigt Rusland daarna alsnog radarbeelden. Maar als specialisten van de raad ernaar kijken, blijkt dat de data niet corresponderen met het te verwachten format. Normaal bestaan radarbeelden uit 64 bits, maar de data die de Russen overhandigen zijn 32 bits. ‘Dan weet je dat er wat mist’, aldus een van de betrokkenen.

Of neem de interpretatie van de feiten. De leden van het internationale onderzoeksteam zitten tijdens besprekingen vaak op één lijn met hun Russische collega’s – zolang het over technische details gaat. Totdat er een conclusie moest komen, zegt een van de betrokkenen. ‘Unaniem werd vastgesteld dat MH17 met een Buk-raket was neergehaald, maar de Russische delegatie bleef strak in de leer: de Buk kwam uit een andere richting.’

Had Moskou succes met zijn acties?

Zijn de Russische pogingen succesvol? Vraag het betrokken onderzoekers en ze zeggen: nee, uiteindelijk niet. Het onderzoek werd er ingewikkelder van, er was ruis en wantrouwen maar het heeft de conclusies niet beïnvloed.

Op een andere manier zijn de pogingen wel succesvol. Vlak voor het begin van de rechtszaak, ­komende maandag, duiken op diverse websites officiële documenten op uit 2016 die door een hack of lek zijn buitgemaakt. Daaronder ook ambtsberichten van militaire inlichtingendienst MIVD. Hoewel de context ontbreekt en het om enkele stukken gaat uit een gigantisch dossier leiden de documenten tot verwarring – bij justitie dat zich afvraagt waar ze vandaan komen en bij personen die het onderzoek kritisch volgen.

Door Russische media worden de documenten enthousiast geciteerd, om nogmaals te onderbouwen wat de Russische overheid al sinds de ramp stelt: Rusland heeft er niets mee te maken.

Hacks, manipulatie en diefstal: Rusland deed alles om het MH17-onderzoek te dwarsbomen

VK 05.03.2020 Rusland heeft jaren geprobeerd de twee officiële onderzoeken naar de ramp met de MH17 te saboteren. Moskou zette zijn militaire inlichtingendienst in, bewerkte leden van het onderzoeksteam en stuurde een elite-eenheid naar Rotterdam, de plaats van het onderzoek.

Een man temidden van de wrakstukken van vlucht MH17. Beeld AFP

Dit blijkt uit een reconstructie van de Volkskrant, waarvoor is gesproken met diverse betrokkenen.

Vlak voor het begin van het proces zijn nu ook documenten opgedoken uit het officiële onderzoek, die verkregen zijn na een hack of een lek. Deze documenten – die authentiek zijn – zijn gepubliceerd op pro-Russische websites en voorzien van vertalingen; de publicatie moet de indruk wekken dat Rusland niet verantwoordelijk kan zijn voor het neerhalen van vlucht MH17.

Hackpogingen

De afgelopen jaren waren er verschillende incidenten met personen die betrokken waren bij de MH17-onderzoeken. Er is ingebroken bij een medewerker van de Onderzoeksraad, bij een fotograaf van Defensie en in de auto van een politiemedewerker. Daarnaast waren er hackpogingen, werden onderzoekers gevolgd en bleek er kwaadaardige software geïnstalleerd op telefoons van marechaussees die in Oekraïne waren geweest.

De Russische militaire inlichtingendienst GROe speelt een belangrijke rol in de ondermijning van het onderzoek. Twee van de Russische luchtvaartdeskundigen die meewerkten aan het onderzoek door de Onderzoeksraad (OVV), bleken banden te hebben met de GROe. De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD observeerde de twee tijdens hun verblijf in Nederland. Zij hielden zich vooral bezig met het bewerken van de Maleisische leden van het onderzoeksteam. Na OVV-vergaderingen belde één van hen met het Kremlin voor ruggespraak.

Ook kwamen er na het neerhalen van de MH17 twee leden van GROe-eenheid 29155 naar Nederland, blijkt uit data die onderzoekscollectief Bellingcat heeft gedeeld met de Volkskrant. Unit 29155 is berucht en bestaat uit oorlogsveteranen die de afgelopen jaren bij verschillende moordaanslagen in Europa betrokken waren. Dit tweetal was drie dagen in Nederland. In dezelfde periode kwamen de flight recorder en cockpit voice recorder van vlucht MH17 naar de Onderzoeksraad in Den Haag.

Proces

Volgende week begint het strafproces tegen vier verdachten van betrokkenheid  bij het neerhalen van de MH17. Van de documenten die nu zijn opgedoken op pro-Russische websites, wordt de echtheid door bronnen bij justitie en in de inlichtingenwereld niet betwist. Die stellen dat het om een bewust lek of een hack gaat.

De documenten, waarschijnlijk uit 2016, worden gebruikt om het officiële onderzoek in diskrediet te brengen. Bronnen vermoeden dat de stukken zijn buitgemaakt in Maleisië. Russische hackers waren in december 2017 in Maleisië voor een operatie gericht tegen het MH17-onderzoek.

De documenten staan op drie websites die allemaal gelinkt zijn aan de Nederlandse blogger Max van der Werff – een zelfbenoemd MH17-onderzoeker die de betrokkenheid van Rusland bij het neerhalen van het passagiersvliegtuig in twijfel trekt. Hij was, samen met FvD-voorman Thierry Baudet, een van de ondertekenaars van een brief aan de Amerikaanse president Donald Trump waarin werd gevraagd om nieuw onderzoek naar de ramp met de MH17, omdat het OVV-onderzoek ‘noch onafhankelijk, noch overtuigend’ zou zijn.

Ambtsbericht

Hoe Van der Werff aan de documenten komt, is onbekend. Tussen de stukken zit onder andere een ambtsbericht van de militaire veiligheidsdienst MIVD uit 2016 over de posities van grondgebonden luchtafweersystemen ten tijde van de ramp. Het is een van de berichten die de MIVD heeft opgesteld over Oekraïense en Russische wapensystemen.

Van der Werff stelt op basis van het document dat er volgens de MIVD geen enkele Russische BUK-raket in Oekraïne was die de MH17 kon neerhalen. Die conclusie valt op basis van het gelekte document niet te trekken en klopt niet, maar wordt wel overgenomen door Russische media, onder meer bij staatspersbureau Tass en Sputnik.

Het Openbaar Ministerie wil niet inhoudelijk reageren op het lek. Bronnen wijzen erop dat het om enkele stukken gaat uit een zeer omvangrijk dossier, die worden gebruikt om vlak voor het proces verwarring te zaaien.

LEES VERDER

Nadat vlucht MH17 is neergestort in Oost-Oekraïne begint een venijnige strijd om de waarheid. Moskou zet onder meer zijn beruchte militaire veiligheidsdienst GROe, bewerkt leden van het onderzoeksteam en stuurt een eliteteam naar Rotterdam. Lees onze reconstructie van de Russische manipulatie en sabotage van het MH17-onderzoek hier.

MEER OVER; MH17 MISDAAD, RECHT EN JUSTITIE POLITIEK MISDAAD COMPUTERCRIMINALITEIT TOM KRELING EN HUIB MODDERKOLK

Laatste poging tot identificatie MH17-slachtoffers

MSN 05.02.2020 Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) doet dit voorjaar een laatste poging om twee Nederlandse slachtoffers van MH17 te identificeren. “We hebben nog steeds botfragmenten van de rampplek, waar we toen geen dna uit konden halen. Mogelijk nu wel”, zegt NFI-deskundige Arnoud Kal in De Telegraaf. “We gebruiken daarvoor de allernieuwste dna-technieken.”

Van de 298 bij de raketaanslag omgekomen inzittenden van vlucht MH17 op 17 juli 2014 is alleen van de 16-jarige Gary Slok en Alex Ploeg (58) tot nu toe niets teruggevonden. Defensie was volgens Kal de instantie om slachtoffers terug naar Nederland te halen. Via vliegbasis Eindhoven werden ze naar een kazerne in Hilversum gebracht en onderzocht. “Het is cruciaal in het rouwproces van nabestaanden dat hun dierbaren daarna ook worden geïdentificeerd. Op twee mensen na is ons dat gelukt. We geven niet op”, zegt de deskundige.

Familierechercheurs MH17 kijken terug: ‘Als zo’n ramp gebeurt, dan ben je er’

NOS 04.03.2020 Hij wil het eigenlijk nooit meer meemaken. Theo Vermeulen zat op 17 juli 2014 in de auto toen hij hoorde over een neergestort vliegtuig in Oost-Oekraïne. Het bleek te gaan om vlucht MH17.

Als coördinator van een team familierechercheurs, beheerste de vliegramp de afgelopen jaren zijn leven: “Je wil zo’n telefoontje niet krijgen. Maar als het dan gebeurt, dan ben je er”.

Op het hoogtepunt hadden Vermeulen en zijn team van 120 speciaal opgeleide rechercheurs contact met meer dan 500 nabestaanden van de vliegramp. Vermeulen en zijn collega’s waren vlak na de ramp vaak de eerste personen met wie nabestaanden spraken over de gebeurtenissen. “Je komt enorm binnen in hun emotie en onzekerheid. Dat maakt het werk niet makkelijk”, vertelt hij.

Hechte banden

De banden met de nabestaanden zijn hecht, legt Vermeulen uit. “Wij zijn dat vaste baken, die ze niets uit hoeven te leggen.” Toch is het volgens hem ook belangrijk om zakelijk te blijven, want naast het bijstaan van nabestaanden moesten de familierechercheurs voor de identificatie ook informatie verzamelen over de slachtoffers. Bijvoorbeeld over tatoeages, ringen en andere kenmerken. “We zitten daar met een opdracht: ervoor zorgen dat ze snel hun geliefde terugkrijgen. Dat is soms lastig.”

Ook al is de ramp inmiddels bijna zes jaar geleden, Vermeulen heeft nog dagelijks contact met veel nabestaanden. Dat gebeurt voornamelijk via de mail of telefonisch. “Maar als het dichtbij komt en het persoonlijk is, maken we een afspraak met ze.”

Familierechercheur kijkt terug op MH17-ramp: ‘Een zware, maar mooie opdracht’

Nu de rechtszaak rond de vliegramp volgende week begint, gaat ook het contact tussen de familierechercheurs en nabestaanden een nieuwe fase in. “Zo krijgen we de laatste tijd veel vragen van nabestaanden over wat ze kunnen verwachten van de eerste zittingsdag”, vertelt Vermeulen.

Nabestaanden mogen aanwezig zijn in de rechtbank bij het proces tegen de vier verdachten, dat aanstaande maandag begint. Ook is er een speciale bijeenkomst in Nieuwegein waar ze het proces met extra uitleg kunnen volgen. Volgens Vermeulen zijn veel nabestaanden van plan om te komen, al is dat niet voor iedereen makkelijk: “Een hele dag met de vliegramp bezig zijn, is voor sommige mensen een hele opgave”.

Vermeulen en zijn collega Sylvia van Braak proberen nabestaanden in aanloop naar het proces zo goed mogelijk voor te bereiden. “We proberen ze vooral mee te geven dat het verloop heel onvoorspelbaar is”, vertelt Vermeulen. Ook leggen ze uit hoe het rechtssysteem in Nederland precies werkt, vooral aan de buitenlandse nabestaanden.

Zwaar maar betekenisvol

Het contact met de nabestaanden maakt nog altijd veel indruk op de familierechercheur. Vermeulen kwam afgelopen jaren geregeld moe en met een ‘vol hoofd’ thuis. “Ik probeer dan wel even naar een voetbalwedstrijd te zappen voor de afleiding. Het werk gaat je niet in de koude kleren zitten.”

Trots is Vermeulen zeker. “Ik kijk terug op een tijd met veel emoties, maar ook een tijd waarin we iets voor de nabestaanden hebben kunnen betekenen.”

Nabestaanden van MH17-slachtoffers, maar ook de chauffeur van de rouwstoet en een Oekraïense reddingswerker deelden eerder hun verhaal in deze bijzondere special:

Vijf jaar MH17: ‘door de ogen van’

Bekijk ook

Defensie wilde Luchtmobiele Brigade naar crashgebied MH17 sturen

NU 03.03.2020 Defensie had een plan voorbereid om de Luchtmobiele Brigade met ondersteunend personeel naar het crashgebied van vlucht MH17 in Oekraïne te sturen, bevestigt de Landmacht aan NU.nl na berichtgeving van De Telegraaf. De militairen hadden het crashgebied, dat werd beheerst door rebellen, veilig moeten stellen.

Het voornaamste doel van de missie was het thuisbrengen van de Nederlandse slachtoffers. Toen de Oekraïense rebellen zelf de lichamen van de slachtoffers overdroegen, werd besloten de missie af te blazen.

Naast de repatriëring van slachtoffers, wilde Defensie onder meer ook mogelijk bewijsmateriaal voor het onderzoek veiligstellen.

De operatie zou uitgevoerd zijn in samenspraak met de regering van Oekraïne en was al grotendeels gepland. Militairen waren in deze periode op vakantie of in opleiding, maar zij werden teruggehaald ter voorbereiding van de actie.

Het zou gaan om een groep van 1.000 militairen. Ongeveer de helft daarvan zou van de Luchtmobiele Brigade zijn, de andere helft ondersteunend personeel “om te zorgen dat de Brigade er zo lang als nodig kon blijven”.

Uiteindelijk werd de missie van de Luchtmobiele Brigade afgeblazen en gingen er alleen Nederlandse forensisch experts en marechaussees naar het crashgebied.

Verdachten MH17 vanaf 9 maart 2020 voor de rechter

Vanaf 9 maart staan vier verdachten van het neerhalen van vlucht MH17 voor de rechter. Zij worden verdacht van de moord op de 298 inzittenden van het vliegtuig, onder wie 196 Nederlanders.

Vlucht MH17 van Malaysia Airlines werd op 17 juli 2014 neergeschoten boven Oekraïne. Het Joint Investigation Team stelde vast dat het vliegtuig werd neergehaald door een buk-raket die afkomstig was van het Russische leger.

De verdachten die in maart terechtstaan, hebben volgens justitie onder meer bijgedragen aan het vervoer van de raket.

Lees meer over: Defensie MH17 Buitenland

Flarden van informatie over de voorgenomen operatie lekten destijds uit, maar het is voor het eerst dat defensie officieel openheid van zaken geeft over de missie die er niet kwam. Ⓒ ANP

Plan invasie MH17-gebied last-minute afgeblazen

Telegraaf 03.03.2020 Het Nederlandse leger had een uitgewerkt plan klaar om de rampplek van MH17 met duizend eigen en evenzoveel Australische militairen te omsingelen. Zo moest de locatie worden beveiligd om de berging van stoffelijke resten en forensisch onderzoek mogelijk te maken.

Dat vertelt Commandant Landstrijdkrachten Martin Wijnen in een exclusief interview met De Telegraaf aan de vooravond van het MH17-proces. De militairen stonden klaar voor vertrek en waren door hun commandant al gebriefd.

Lees via onderstaande link hoe ver de voorbereidingen al waren en waarom de geheime missie op het allerlaatste moment toch werd afgelast.

BEKIJK OOK:

Bataljonscommandant over geheime MH17-operatie: ’Ik had supersoldaten’

BEKIJK MEER VAN; krijgsmacht Martin Wijnen Amsterdam Schaarsbergen Oekraïne Malaysia Airlines-vlucht 17 MH17-proces

‘Defensie stond klaar om in te grijpen na MH17-ramp’

AD 03.03.2020 Vlak na de ramp met MH17 stond Nederland klaar om militair in te grijpen om de slachtoffers te kunnen repatriëren. Duizend militairen van de Luchtmobiele Brigade stonden stand-by om naar Oekraïne te reizen om het rampgebied veilig te stellen, zodat hulpverleners en forensische onderzoekers hun werk konden doen. Dat vertelt Commandant Landstrijdkrachten Martin Wijnen aan De Telegraaf.

De Nederlandse militairen zouden daarbij steun krijgen van evenzoveel Australische collega’s. Het is voor het eerst dat Defensie over de missie naar buiten treedt.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Enkele dagen nadat vlucht MH17 uit de lucht was geschoten en terecht was gekomen in rebellengebied in Oost-Oekraïne kreeg de landmacht de opdracht een operatie te plannen. ,,De vraag was: we hebben een crashsite waar we niet bij komen, hoe zou je die kunnen beveiligen zodat repatriëring van de stoffelijke overschotten mogelijk wordt? Je werkt verschillende soorten operaties uit. Van voorzichtig tot heel zwaar”, legt Wijnen uit in het dagblad.

Bataljonscommandant Cas Schreurs brieft op donderdag 24 juli zijn militairen over de aanstaande missie. ,,Ik had er vertrouwen in”, zegt hij. ,,Iedereen was goed getraind; ik had supersoldaten.” Een deel van de eenheid was toen nog in Portugal voor een oefening. Zij werden versneld teruggehaald naar Nederland. Op dat moment besloot Den Haag de missie af te blazen, nadat stoffelijke resten door de rebellen waren overgedragen aan de Oekraïense regering.

maart 8, 2020 Posted by | aanslag, BUK, JIT, mh17, MH17-ramp, MH17-tribunaal, Oekraïne, Poetin, politiek, rechtzaak, Rusland, Uncategorized | , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 18 – proces

Het gedonder bij de SGP gaat weer verder

De rust is teruggekeerd !

Conclusie onderzoek

Een onderzoekscommissie heeft fikse kritiek op de wijze waarop binnen de SGP met een hoogoplopend conflict is omgegaan. Het hoofdbestuur laat in een reactie weten dat het gaat werken aan een „opener partijcultuur” waarin meningsverschillen bespreekbaar zijn.

Kritiek in de wind geslagen

Het bestuur van de VOE heeft na het verschijnen van het rapport van de vertrouwenspersoon „grote fouten” gemaakt. Het nam de kritiek niet serieus. Verder heeft het hoofdbestuur van de SGP in het conflict „onvoldoende regie genomen.” De toenmalige partijvoorzitter handelde op cruciale momenten „solitair.”

Er is volgens de onderzoekers niet één (hoofd)schuldige aan te wijzen voor het conflict. De SGP moet benoeming van bestuurders anders gaan regelen, luidt het advies. Bestuurders houden hun positie vaak heel lang. Er zouden al stappen zijn gezet om daar verandering in te brengen.

’Geding om de waarheid’

Dat het conflict zo hoog kon oplopen, kwam onder meer omdat de VOE bij andere geledingen van de partij geen goede naam had. Het conflict werd verder al snel als een „geding om de waarheid” gezien, denken de onderzoekers.

De VOE en het internationaal secretariaat van de SGP moeten van elkaar worden losgekoppeld. Er moet een nieuwe structuur voor het vormingswerk worden gevonden, is de aanbeveling.

Tenslotte vinden de onderzoekers het „redelijk” als de medewerker van de VOE, die zijn contracturen eerder zag gehalveerd, bij de SGP in dienst blijft.

Geen klokkenluider, maar arbeidsconflict

De onderzoekers zien de medewerker met wie alles begon niet als een klokkenluider, maar vooral als een medewerker met een arbeidsconflict. Desondanks had het bestuur van VOE de klacht van de medewerker en het rapport van de SGP-vertrouwenspersoon serieuzer moeten nemen, vinden de onderzoekers. Volgens hen zijn er daarbij grote fouten gemaakt.

De SGP startte een intern onderzoek na klachten deze zomer over de stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE). Een medewerker van die stichting stapte naar de vertrouwenspersoon van de partij en zei dat er sprake was van ‘verbaal agressief en intimiderend gedrag’ door zijn leidinggevenden. Ook zou hij na klachten hierover door het bestuur van de VOE professioneel op een zijspoor zijn gezet.

Terugblik;

Het rommelt in de SGP. De staatkundig-gereformeerden zagen opnieuw twee bestuursleden vertrekken, nadat eerder al partijvoorzitter Peter Zevenbergen was opgestapt.

Eerder dit jaar haalde de partij de media met een andere kwestie: een SGP-stichting die buitenlandreizen organiseert, zou kampen met “verbaal agressief en intimiderend gedrag van een deel van het bestuur van de stichting”.

Beide zaken staan volgens het huidige SGP-bestuur volledig los van elkaar. Maar samen geven ze wel een onrustig beeld van de sfeer in de partij, die van oudsher juist te boek staat als beheerst. “Zoiets is in ons 100-jarige bestaan nog nooit voorgekomen”, zegt interim-voorzitter Maarten van Leeuwen over de opgestapte bestuursleden. “Daar kun je niet zomaar aan voorbijgaan. De zaak krijgt veel aandacht.”

De twee bestuursleden die vandaag hun vertrek bekendmaakten, Peter den Boef en Albert Vlietstra, deden dat uit onvrede over het opstappen van voorzitter Peter Zevenbergen, zeggen ze in een verklaring.

Volgens hen heeft de SGP “last van een breder en dieper liggend moreel probleem”, schrijft het Nederlands Dagblad. Ook vinden ze dat het partijbestuur onterecht de suggestie heeft gewekt dat Zevenbergen zaterdag uit eigen beweging opstapte.

Waarom stapte Zevenbergen op?

De 63-jarige voorzitter van de SGP lag onder vuur, omdat hij al jaren wachtgeld ontving bovenop zijn salaris als schooldirecteur. Daar had hij recht op, omdat hij twaalf jaar lang wethouder was geweest in de gemeente Alblasserdam en als schooldirecteur minder verdiende.

Maar al bij zijn aantreden als SGP-voorzitter in september vorig jaar klonk er kritiek op de regeling. Daarom besloot Zevenbergen het wachtgeldbedrag – 1450 euro netto per maand – aan goede doelen te schenken. De SGP had gehoopt dat de kous daarmee was afgedaan, maar de kwestie bleef opspelen.

“Deze kritiek heeft mij buitengewoon verbaasd”, aldus interim-voorzitter Van Leeuwen. Volgens hem hebben Den Boef en Vlietstra “op geen enkele wijze ter sprake gebracht” dat ze vinden dat de SGP een moreel probleem heeft. “In een bestuur kan altijd sprake zijn van minderheidsstandpunten over dieperliggende kwesties, daar is niets mis mee. Maar ik betreur het dat zij daar deze suggestie aan verbinden.”

Verklaringen

Afgelopen vrijdag kwam het partijbestuur bijeen om te praten over de toekomst van voorzitter Zevenbergen. Dat leidde zaterdag tot een verklaring op de website van de partij, waarin stond dat Zevenbergen “in overleg met het hoofdbestuur heeft besloten zijn functie als partijvoorzitter neer te leggen”.

In een nieuwe verklaring, die vandaag op de SGP-site werd gepubliceerd naar aanleiding van het vertrek van Den Boef en Vlietstra, is daaraan toegevoegd dat het partijbestuur aan Zevenbergen heeft meegedeeld “dat hij het best de eer aan zichzelf zou kunnen houden” en dat het bestuur zich anders “genoodzaakt zou zien zijn voorzitterschap te beëindigen”. Zaterdag meldde Zevenbergen uiteindelijk dat hij zich zou terugtrekken als voorzitter.

Vernieuwing?

De 63-jarige Zevenbergen zat voordat hij vorig jaar voorzitter werd al zeventien jaar in het bestuur van de SGP. De vandaag opgestapte Den Boef zat daar al sinds 1997. Sommige SGP’ers zien hun vertrek als kans om bijvoorbeeld de bestuursstijl van de SGP te vernieuwen. De opgestapte bestuurders werden als hindernis daarvoor gezien.

Een deel van de achterban roept al langer om vernieuwing. Ook kan het vertrek van de bestuurders helpen om de problemen rond de in opspraak geraakte buitenlandcommissie van de SGP op te lossen, zegt een prominent partijlid tegen de NOS.

Wat speelde er in de ‘buitenlandcommissie’ van de SGP?

Afgelopen zomer stelde het SGP-partijbestuur een mediator aan die orde op zaken moet stellen bij de Stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE) van de partij. Die stichting hield zich bezig met vormingsactiviteiten en buitenlandse reizen, met subsidie van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Maar binnen de stichting zou sprake zijn van “verbaal agressief en intimiderend gedrag”.

Ook over het nut van de buitenlandse reisjes rezen vragen. Per 1 januari gaat de VOE op in een nieuwe stichting die alle internationale afspraken coördineert.

Interim-voorzitter Van Leeuwen ziet het aftreden van bestuursleden niet als een kans om de bestuursstijl te vernieuwen. Wel is een partijcommissie bezig met het vernieuwen van de procedure om nieuwe bestuursleden te benoemen, onder wie de voorzitter. “Maar dat is afgelopen zomer al in gang gezet”, aldus Van Leeuwen.

Rust

Een crisis wil hij de ontstane situatie niet noemen. “Dit is geen bestuurscrisis, maar wel treurnis. We moeten nu een stukje rust terugbrengen in de partij.”

Ook de SGP-jongeren, met 7300 leden naar eigen zeggen de grootste politieke jongerenorganisatie van Nederland, hoopt dat de rust en het vertrouwen in de partij wederkeren. “Wat je ziet, is dat het nieuws en het imago van de SGP elkaar nu doorkruisen”, zegt voorzitter Arie Rijneveld. “We hebben eigenlijk een rustig imago.”

Zie ook: Ook gedonder bij de SGP – tot ziens SGP-voorzitter Peter Zevenbergen

Zie ook: Ook gedonder bij de SGP ??

‘SGP kon onveilig zijn, maar geen bewijs voor snoepreisjes’

NOS 10.01.2020 De sfeer en bestuurscultuur binnen een belangrijke stichting van de SGP konden als onveilig ervaren worden. Maar voor de beschuldigingen over snoepreisjes die partijleden zouden maken, is volgens onderzoekers geen bewijs.

De SGP startte het interne onderzoek na klachten deze zomer over de stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE). Een medewerker van die stichting stapte naar de vertrouwenspersoon van de partij en zei dat er sprake was van ‘verbaal agressief en intimiderend gedrag’ door zijn leidinggevenden. Ook zou hij na klachten hierover door het bestuur van de VOE professioneel op een zijspoor zijn gezet.

Veel van de medewerkers gevraagd

Het is volgens de onderzoekers “aannemelijk dat de sfeer en bestuurscultuur binnen VOE als onveilig ervaren kon worden; er werd veel van de medewerkers gevraagd en wie daar niet aan voldeed werd daar op niet mis te verstane wijze op aangesproken”.

De medewerker sprak in zijn klacht bij de vertrouwenspersoon ook zijn twijfels uit over de activiteiten van de VOE. Die stichting, die met Nederlandse subsidies in het buitenland andere partijen moet helpen met het opzetten van een democratie, zou reizen maken die niet altijd nut hebben.

Ook elders in de partij klonk het afgelopen zomer dat de stichting VOE in de praktijk ‘snoepreisjes’ maakte. De onderzoekers zeggen daar geen enkel bewijs voor te hebben gevonden, de reizen zouden een ‘sober karakter’ hebben.

Trips naar het buitenland

Dat de voorzitter van de stichting VOE reizen maakte terwijl hij het Engels niet beheerste, werd door critici in de partij gezien als bewijs voor hun stelling dat er snoepreisjes werden gemaakt in plaats van dat de trips echt om de inhoud gingen. De onderzoekers schrijven daarover: “De voorzitter heeft inderdaad een beperkte beheersing van de Engelse taal, maar dat belemmert hem niet in zijn functioneren als voorzitter. De voorzitter reist niet vaak – de laatste vijf jaren in totaal viermaal – naar het buitenland. Er is dan altijd iemand aanwezig om hem te vertalen.”

De conclusie van de onderzoekers is daarom: “Het beeld van een voorzitter die geregeld naar het buitenland reist terwijl hij daar niets te zoeken heeft, is dan ook onjuist.” En zo is het beeld dat over de VOE is ontstaan in het algemeen “niet op feiten gebaseerd”, menen de twee juristen die in opdracht van de SGP de zaak bekeken.

Geen klokkenluider, maar arbeidsconflict

De onderzoekers zien de medewerker met wie alles begon niet als een klokkenluider, maar vooral als een medewerker met een arbeidsconflict. Desondanks had het bestuur van VOE de klacht van de medewerker en het rapport van de SGP-vertrouwenspersoon serieuzer moeten nemen, vinden de onderzoekers. Volgens hen zijn er daarbij grote fouten gemaakt.

De onderzoekers oordelen dat de partij slecht met de kwestie is omgegaan. “Het heeft aan de kant van het hoofdbestuur ontbroken aan regie in het conflict.” Ze raden bovendien aan om voortaan de benoeming van bestuursleden binnen de SGP tegen het licht te houden.

Waarnemend partijvoorzitter Van Leeuwen erkent in een reactie dat de regie beter moest: “Die bevinding moeten wij ons terdege aantrekken. Dat kan en moet anders.”

Bekijk ook;

Forse kritiek op conflict binnen ’onveilige’ SGP

Telegraaf 10.01.2020 Een onderzoekscommissie heeft fikse kritiek op de wijze waarop binnen de SGP met een hoogoplopend conflict is omgegaan. Het hoofdbestuur laat in een reactie weten dat het gaat werken aan een „opener partijcultuur” waarin meningsverschillen bespreekbaar zijn.

Het conflict binnen de streng christelijke partij kwam in juli naar buiten. Een medewerker van de stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE), die voor de partij internationale activiteiten organiseert, bleek kritiek op het VOE-bestuur te hebben. Hij repte bij een vertrouwenspersoon van verspilling van geld en een intimiderende werksfeer.

Van wantoestanden en snoepreisjes was binnen de stichting echter geen sprake, aldus de onderzoekers. Wel konden de sfeer en bestuurscultuur binnen VOE als „onveilig” worden ervaren. Zij zien de medewerker niet als een klokkenluider, maar vinden dat er sprake was van een arbeidsconflict.

Kritiek in de wind geslagen

Het bestuur van de VOE heeft na het verschijnen van het rapport van de vertrouwenspersoon „grote fouten” gemaakt. Het nam de kritiek niet serieus. Verder heeft het hoofdbestuur van de SGP in het conflict „onvoldoende regie genomen.” De toenmalige partijvoorzitter handelde op cruciale momenten „solitair.”

Er is volgens de onderzoekers niet één (hoofd)schuldige aan te wijzen voor het conflict. De SGP moet benoeming van bestuurders anders gaan regelen, luidt het advies. Bestuurders houden hun positie vaak heel lang. Er zouden al stappen zijn gezet om daar verandering in te brengen.

Bekijk ook: 

Mediator moet SGP-bonje oplossen 

’Geding om de waarheid’

Dat het conflict zo hoog kon oplopen, kwam onder meer omdat de VOE bij andere geledingen van de partij geen goede naam had. Het conflict werd verder al snel als een „geding om de waarheid” gezien, denken de onderzoekers.

De VOE en het internationaal secretariaat van de SGP moeten van elkaar worden losgekoppeld. Er moet een nieuwe structuur voor het vormingswerk worden gevonden, is de aanbeveling.

Tenslotte vinden de onderzoekers het „redelijk” als de medewerker van de VOE, die zijn contracturen eerder zag gehalveerd, bij de SGP in dienst blijft.

Bekijk ook: 

SGP ruziet over snoepreisjes 

Bekijk ook: 

Intimidatie en agressie bij de SGP: ‘Dit verwacht je niet’ 

Bekijk meer van; overheid VOE Staatkundig Gereformeerde Partij

Forse kritiek op conflict binnen ’onveilige’ SGP

MSN 10.01.2020 Een onderzoekscommissie heeft fikse kritiek op de wijze waarop binnen de SGP met een hoogoplopend conflict is omgegaan. Het hoofdbestuur laat in een reactie weten dat het gaat werken aan een „opener partijcultuur” waarin meningsverschillen bespreekbaar zijn.

Het conflict binnen de streng christelijke partij kwam in juli naar buiten. Een medewerker van de stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE), die voor de partij internationale activiteiten organiseert, bleek kritiek op het VOE-bestuur te hebben. Hij repte bij een vertrouwenspersoon van verspilling van geld en een intimiderende werksfeer.

Van wantoestanden en snoepreisjes was binnen de stichting echter geen sprake, aldus de onderzoekers. Wel konden de sfeer en bestuurscultuur binnen VOE als „onveilig” worden ervaren. Zij zien de medewerker niet als een klokkenluider, maar vinden dat er sprake was van een arbeidsconflict.

Het bestuur van de VOE heeft na het verschijnen van het rapport van de vertrouwenspersoon „grote fouten” gemaakt. Het nam de kritiek niet serieus. Verder heeft het hoofdbestuur van de SGP in het conflict „onvoldoende regie genomen.” De toenmalige partijvoorzitter handelde op cruciale momenten „solitair.”

Er is volgens de onderzoekers niet één (hoofd)schuldige aan te wijzen voor het conflict. De SGP moet benoeming van bestuurders anders gaan regelen, luidt het advies. Bestuurders houden hun positie vaak heel lang. Er zouden al stappen zijn gezet om daar verandering in te brengen.

Dat het conflict zo hoog kon oplopen, kwam onder meer omdat de VOE bij andere geledingen van de partij geen goede naam had. Het conflict werd verder al snel als een „geding om de waarheid” gezien, denken de onderzoekers.

De VOE en het internationaal secretariaat van de SGP moeten van elkaar worden losgekoppeld. Er moet een nieuwe structuur voor het vormingswerk worden gevonden, is de aanbeveling.

Tenslotte vinden de onderzoekers het „redelijk” als de medewerker van de VOE, die zijn contracturen eerder zag gehalveerd, bij de SGP in dienst blijft.

januari 12, 2020 Posted by | crisis, fraude, integriteit, partijcultuur, sgp, Stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa, VOE | , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Het gedonder bij de SGP gaat weer verder

Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

AD 15.11.2019

Rapport commissie-Donner 

Op donderdag 14.11.2019 presenteerde de commissie-Donner het langverwachte onderzoeksrapport, waarin het optreden van de Belastingdienst bij de uitkering van kinderopvangtoeslag bij een gastouderbureau in Eindhoven is onderzocht.

Telegraaf 03.12.2019

AD 03.12.2019

Staatssecretaris Snel is in navolging op de reactie van de commissie-Donner hard over de fouten die de fiscus in deze zaak heeft gemaakt. Het kan niet slechts bij ‘Sorry’ blijven !!! ,,Het is écht, écht niet ok wat er is gebeurd”, zegt de bewindsman in een toelichting.

Honderden gezinnen werden ten onrechte van fraude beticht en in de financiële ellende gestort doordat zij vele duizenden euro’s aan toeslagen moesten terugbetalen. Ook nadat duidelijk werd dat de Belastingdienst op het verkeerde spoor zat, ging de dienst toch door met invorderen. Sommige ouders werden zelfs gedwongen hun huis te verkopen.

AD 04.12.2019

AD 28.11.2019

Telegraaf 28.11.2019

Telegraaf 15.11.2019

Snel laat onderzoeken of de Belastingdienst in vergelijkbare zaken ook ouders heeft benadeeld. De commissie-Donner gaat ervan uit dat uiteindelijk eerder duizenden dan honderden mensen  gecompenseerd moeten worden. Snel denkt dat ook. ,,Er zijn 169 van dit soort zaken met in totaal zo’n 9000 ouders.’’ Ook zij zullen eventueel snel gecompenseerd worden.

Telegraaf 10.12.2019

Telegraaf 05.12.2019

Staatssecretaris Snel van Financiën komt namens het kabinet met een compensatieregeling voor de 302 ouders waarbij kinderopvangtoeslag stop is gezet of teruggevorderd, het zogeheten ‘CAF 11’-dossier. Daarnaast kondigt hij een aantal maatregelen aan om de door de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen geconstateerde tekortkomingen aan te pakken.

Het kabinet streeft ernaar gedupeerde ouders in de zogenoemde CAF-11-zaak over de onterechte terugvordering van kinderopvangtoeslagen, nog voor het einde van dit jaar financieel te compenseren. Dat meldt verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) aan de Tweede Kamer.

De schadevergoeding wordt vormgegeven zoals de commissie-Donner, die onderzoek deed naar de affaire en daar deze week verslag over uitbracht, heeft geadviseerd. De gedupeerden krijgen de onterecht teruggevorderde bedragen alsnog uitbetaald en ontvangen daarnaast extra compensatie voor materiële en immateriële schade.

De Adviescommissie onder leiding van minister van staat Donner publiceerde 14.11.2019 een gedegen interim-rapportage waarin onder meer staat dat de grenzen van de handhaving doelbewust zijn opgezocht en ook zijn overschreden.

Staatssecretaris Snel: “Het geduld van deze ouders is lang op de proef gesteld. Ik betreur dat. De ouders zijn lang ten onrechte als fraudeur bestempeld en behandeld. Vandaag komt daar een einde aan.”
In de rapportage geeft de Adviescommissie aan hoe de getroffen ouders kunnen worden gecompenseerd. De staatssecretaris omarmt die voorstellen voor materiële en immateriële schade.

Telegraaf 15.11.2019

De oplossing bestaat uit de volgende vijf onderdelen:

  1. Herstel van de gemiste en tot nu teruggevorderde toeslag;
  2. Toekenning van € 500 per halfjaar voor immateriële schade vanaf het eerste moment van correctie tot aan een volledig herstel hiervan. Wie bijvoorbeeld een correctie krijgt van € 2.000, kan maximaal 4 x € 500 hier bovenop krijgen.
  3. 25% van de gemiste en in eerste instantie teruggevorderde toeslag als compensatie voor materiële schade. Voorbeeld: er is € 10.000 gecorrigeerd, dan krijgt iemand aanvullend € 2.500 hier bovenop.
  4. Vergoeding van de betaalde invorderingskosten over de afgelopen jaren voor zover in rekening gebracht;
  5. Een vergoeding van de kosten van juridische bijstand conform de reguliere forfaitaire bedragen, voor zover deze kosten niet eerder zijn vergoed.

Per dossier wordt nu gekeken naar de precieze compensatie. Alles is er op gericht om de getroffen ouders dit jaar financieel tegemoet te komen. Op korte termijn komen er ook aanbevelingen voor de andere ouders in de overige CAF-zaken.

Daarnaast kondigt de staatssecretaris nog een aantal andere maatregelen aan die herhaling in de toekomst moeten voorkomen. Zo komt er een onderzoek of het vereenvoudigen van de Belastingdienst de organisatie effectiever kan maken. Ook komt er meer maatwerk in de dienstverlening en een verbetering van de cultuur en de vaardigheden van de medewerkers.

Het kabinet neemt nog geen besluit over de duizenden andere gezinnen die volgens commissie-voorzitter Donner hetzelfde is overkomen. Donner schatte in dat daar maar “enkele echte fraudeurs” tussen zitten.

AD 05.12.2019

Rekenvoorbeeld:

Een ouder had recht op 12.000 euro kinderopvangtoeslag over 2014, 2013 en 2012. Deze werd in juli 2014 stopgezet na beschuldiging van fraude. Ook over 2012 en 2013 moest de toeslag door de ouders worden terugbetaald. De schuld die is ontstaan is 6000 + 12.000 + 12.000 = 30.000 euro. Dit moeten de ouders per saldo terugkrijgen, ook als zij de schuld al deels hadden terugbetaald.

De immateriële schadevergoeding is 25 procent van 30.000 euro = 7500 euro. Daarnaast is er 500 euro voor elk half jaar dat de ouders last hebben gehad van de fout en nog niet zijn terugbetaald. Dat is na 5,5 jaar 5500 euro. Ook de juridische kosten worden vergoed.

Telegraaf 30.11.2019

De commissie is nog niet klaar met het onderzoek. Het gaat hier om een tussenrapportage die bedoeld is om zo snel mogelijk met een advies over de compensatie te komen.

In het eindrapport zal de commissie ook onderzoeken of er sprake is geweest van etnisch profileren door de Belastingdienst. In mei van dit jaar kondigde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) aan een onderzoek te starten naar mogelijk etnisch profileren door de fiscus. Uit berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw bleek dat de Belastingdienst aan gastouderbureaus om de tweede nationaliteit van de ouders vroeg en de toeslag van vooral ouders met een migratieachtergrond stopzette.

De commissie-Donner is met de AP in overleg hoe de beide onderzoeken elkaar kunnen versterken.

De Adviescommissie komt uiteindelijk, in haar eindoordeel dat later volgt, met aanbevelingen voor verbetering van de rechtsbescherming van burgers en in het bestuurlijk proces.

AD 18.11.2019

Terugblik

Na nieuwe onthullingen van Trouw en ‘RTL Nieuws’, waaruit bleek dat de top van de Belastingdienst het onrechtmatig benadelen van ouders aanmoedigde, wacht staatssecretaris Snel een lastige confrontatie met de Tweede Kamer.

De top van de Belastingdienst heeft namelijk de kinderopvangtoeslag van ouders jarenlang onterecht stopgezet, terwijl bekend was dat zij er wel recht op hadden. Dat bleek maandag 18.11.2019 uit documenten van het ministerie van Financiën die zijn opgevraagd door Trouw en RTL Nieuws.

Menno Snel, staatssecretaris van Financiën, stelde vrijdag 15.11.2019 evenwel nog, dat hij geen aanwijzingen had dat er ambtsmisdrijven zijn gepleegd bij de Belastingdienst. Wel was de top van de Belastingdienst volgens Snel op de hoogte van de gang van zaken rond de toeslagenaffaire.

Uit de opgevraagde documenten blijkt dat het Combinatieteam Aanpak Facilitators (CAF), een team van de fiscus dat zich bezighoudt met het opsporen van fraude met kinderopvangtoeslag, de toeslagen moedwillig stopzette.

“Blokpoel wil echt alles dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn”, valt te lezen in een document dat openbaar is gemaakt door het ministerie van Financiën. Hans Blokpoel is dan algemeen directeur van de Belastingdienst en verantwoordelijk voor het CAF-team. Ook de directeur-generaal van de Belastingdienst is hiervan op de hoogte, blijkt uit de stukken.

Het bewijs voor machtsmisbruik door de fiscus duikt op in documenten die staatssecretaris Menno Snel (Financiën) vrijdagavond openbaar maakte na een verzoek van RTL Nieuws en Trouw. Vrijdag zei de staatssecretaris dat hij geen aanwijzingen heeft dat ‘ambtsmisdrijven’ zijn gepleegd.

In een Kamerbrief biecht Snel op dat de hoogste leiding op de hoogte was, en lagere ambtenaren instructies gaf om ‘langs de randen van de wet’ te opereren. Onduidelijk is of de voorganger van Snel, huidig VVD-minister Eric Wiebes, wist van het ‘onrechtmatig’ handelen van de ambtenaren. Snel stelt daarover dat dit ‘voor zover ik dat heb kunnen nagaan niet is gebeurd’.

‘Alles dichtdraaien’

Uit de stukken blijkt hoe achteloos de hoogste ambtenaren van de Belastingdienst omgingen met de wet in de doorgeschoten fraudejacht. Het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF), werd aangestuurd door Hans Blokpoel, toen algemeen directeur van de Belastingdienst. In verslagen staat letterlijk: “Blokpoel wil alles laten dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn.”

Blokpoel zou dit bespreken met zijn baas, de Directeur-generaal van de Belastingdienst, Peter Veld, in de ambtelijke stukken aangeduid als de ‘DG Bel’. Op dat moment, in 2014, is bij het hoogste management al helder dat onschuldige burgers slachtoffer worden van de massale stopzettingen van toeslagen: 80 procent van de aanpak is goed, maar bij 20 procent worden mensen gedupeerd die niets misdaan hebben, is de eigen inschatting. “Hoe nemen we de politiek hier in mee?”

Maandenlang staat als actiepunt op de agenda dat Veld dit moet bespreken met Wiebes. Uit de documenten blijkt dat Wiebes voorafgaand aan een Kamerdebat wel werd geïnformeerd over de ‘werkwijze en resultaten’ van het omstreden CAF-team.

Lees ook:

Toeslagenaffaire: topambtenaren gaven illegale fraudejacht ruim baan

Kleine onvolkomenheden: ‘hard aanpakken’

Ook het aanpakken van een gastouderbureau in Eindhoven, waarvan zo’n 300 ouders de dupe werden, werd afgestemd met de hoogste ambtelijke baas, DG Peter Veld. In deze zaak, die de toeslagenaffaire aan aan het rollen bracht, werd verouderd nep-bewijs gebruikt om het bureau én ouders aan te pakken.

Al voordat het onderzoek op gang was gekomen, stond intern al vast dat toeslagen bij alle ouders moesten worden stopgezet. “De post zal door B/T (Belastingdienst / Toeslagen, PK) aan DG Bel voorgelegd worden met het verzoek hard op te treden: op nihil zetten.”

Deze illegale stopzetting werd uiteindelijk in de zomer van 2014 uitgevoerd, waardoor de 300 ouders én het bureau in grote problemen kwamen. Intern was bij Toeslagen al snel duidelijk dat de stopzetting werd doorgevoerd op basis van ‘kleine onvolkomenheden’ en dat ouders en het bureau niets te verwijten viel.

In een vertrouwelijke mail uit september 2015: “Op papier is de rechtmatigheid aantoonbaar/aangetoond”. Toch werd tegen deze ouders jarenlang doorgeprocedeerd – tot in de zomer van 2019.

Landsadvocaat sprak niet de waarheid

In een civiele procedure van het gastouderbureau ontkende de Landsadvocaat vorig jaar namens staatssecretaris Snel dat het de expliciete doelstelling van de Belastingdienst was om dit bureau in Eindhoven kapot te maken. Uit de stukken blijkt nu dat de Landsadvocaat niet de waarheid sprak. Uit een mail van 17 september 2014, over dit bureau: “Lijn: we stoppen de toeslagbetaling. Uitgangspunt moet wel zijn de facilitators aan te pakken. Hoe zorgen we ervoor dat zij uit de markt worden gehaald?”

Dit aanpakken van het vermeend frauderende bureau gebeurt over de rug van ouders. Voor de zekerheid worden daarom bij ouders ook bedragen over 2013 teruggevorderd. De Belastingdienst gaat er dan – in november 2014 – al vanuit dat het gastouderbureau kapot zal gaan ‘naar aanleiding van de CAF-actie’: “Maar we willen ze toch nog ongemerkt afscheid van ons laten nemen en €€€ bij hen incasseren.” Staatssecretaris Snel wil de documenten waaruit blijkt hoe de Belastingdienst in 2013 bij de start van deze zaak sjoemelde met ‘bewijs’ niet vrijgeven, ondanks herhaalde verzoeken van de Kamer.

Lees ook:

Gwendolyne won zaak over toeslag van Belastingdienst: ‘Tijd krijg je niet terug’

Onvolledig geïnformeerd

Verder blijkt dat staatssecretaris Snel meermalen onjuist of onvolledig is geïnformeerd door zijn ambtenaren. Hij kreeg onvolledige informatie over het verwerken van een tweede nationaliteit.

En: nadat hij persoonlijk opdracht had gegeven uit te zoeken hoe het kon dat de Belastingdienst zelfs documenten achterhield in rechtszaken, kwam niet alles boven tafel. De huidige directeur Toeslagen is daarvoor verantwoordelijk, en werd intern op het matje geroepen.

Wat opvalt is dat haar voorganger, Gerard Blankestijn, wél over die stukken beschikte, en daarover eind 2016 al correspondeerde met de Nationale Ombudsman. Blankestijn was als directeur Toeslagen ook nauw betrokken bij de fraudejacht.

Hij kreeg intern al in 2017 het advies om ‘lering’ te trekken uit het ‘onbehoorlijke’ optreden. Blankestijn is tegenwoordig directeur MKB bij de Belastingdienst; andere hoofdrolspelers als Peter Veld en Hans Blokpoel moesten eerder vanwege andere affaires het veld ruimen.

Slachtoffers toeslagenaffaire gaan verhaal halen bij Belastingdienst

Bekijk deze video op RTL XL

Onderzoek naar klokkenluider

Pijnlijk voor staatssecretaris Snel is dat uit ambtelijke nota’s duidelijk wordt dat hij persoonlijk vooraf wist dat een onderzoek zou worden ingesteld naar de klokkenluider, de ambtenaar die zorgde dat sommige ontlastende stukken alsnog terecht kwamen bij procederende ouders.

Op 19 september 2019 vorig jaar meldden zijn ambtenaren in een nota aan Snel: “Er wordt onderzoek gedaan hoe dit interne document naar buiten is gekomen.”

De klokkenluider werd daarna op non-actief gezet, met de bedoeling hem te ontslaan. Dit werd pas teruggedraaid na onthullingen van RTL Nieuws en Trouw, en de Kamer de staatssecretaris dwong tot eerherstel voor de klokkenluider.

Ook blijkt uit ambtelijke notities dat Snel al eerder wist dat het niet alleen in de Eindhovense zaak helemaal mis zat, maar dat in meer zaken ouders de dupe werden. In juni van dit jaar zei hij nog letterlijk tegen de Kamer dat hij ‘geen signalen’ had dat er meer zaken waren.

Maar in september 2018 werd hij intern al gewezen op een andere zaak waarin hetzelfde speelde en waarschuwden ambtenaren hem juist voor ‘precedentwerking’ als hij zou gaan toegeven. In mei van dit jaar kreeg Snel op eigen verzoek zelfs een notitie over een andere CAF-zaak (CAF16), waarin de  onrechtmatige en ‘gebruikelijke werkwijze’ uit de doeken werd gedaan.

Lees ook:

Staatssecretaris Snel: ‘Ik kan aangedane leed nooit goedmaken’

Bevoegdheid voor ‘oplossing’

Ook werd Snel op 3 mei 2019 van dit jaar door ambtenaren in een notitie gewezen op zijn wettelijke bevoegdheid om zelf alvast met een oplossing te komen voor gedupeerde ouders. Normaal gebeurt dat niet als rechters hebben gesproken, maar: “U heeft de mogelijkheid hierop beleidsmatig een uitzondering te maken.” Snel heeft dat toen niet gedaan, maar koos ervoor eerst een commissie in te stellen.

De Tweede Kamer nam donderdag een motie aan van de Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA), Helma Lodders (VVD) en Renske Leijten (SP). Die vraagt staatssecretaris Snel om in een exacte tijdlijn aan te geven wie verantwoordelijk was voor het onrechtmatig handelen door ambtenaren van de Belastingdienst. Zowel Snel als de commissie-Donner wilden daar tot dusver niet aan; zij houden het op ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de dienst.

Boete op boete: moeder Jolanda in diepe schulden door Belastingdienst

Bekijk deze video op RTL XL

‘Ontluisterend’ en ‘ongelooflijk’

Omtzigt spreekt van een ‘ontluisterend’ beeld dat oprijst uit de vrijgegeven documenten. Hij wil dat Snel binnen een week het feitenrelaas naar de Kamer stuurt. De staatssecretaris mag zich volgens hem niet langer verschuilen achter ‘institutionele’ fouten: “Hij zal zelf moeten laten nagaan wie welke wetten bewust overtreden heeft.”

SP-Kamerlid Renske Leijten noemt de nieuwe informatie ‘echt ongelooflijk’ en zegt: “Nog steeds weten we niet alles, en nog steeds wordt informatie geweigerd. De staatssecretaris had het zelf al lang kunnen regelen. En wat doet hij voor alle andere gedupeerden?”

Vrijdag kondigde Snel compensatie aan voor de eerste groep van 300 gedupeerde ouders, na het rapport van Donner. Verwacht wordt dat nog eens duizenden ouders slachtoffer zijn.

Motto ‘License to disturb’ weggemoffeld

Uit de nu openbaar gemaakte documenten blijkt verder dat intern al bijna drie jaar duidelijk was in welke bewoordingen het CAF-team sprak over betrokken ouders en bureaus. Het motto ‘license to disturb’ uit de weekverslagen van het CAF-team werd begin 2017 doelbewust en met veel knip- en plakwerk weggelakt uit een andere procedure op basis van de Wet Openbaarheid van Bestuur – zonder dat duidelijk was dát dit was gelakt.

Dit manipuleren met informatie gebeurde onder verantwoordelijkheid van een andere hoge ambtenaar, een jurist die deel uitmaakt van het Managementteam van de Belastingdienst.

Het bestaan van de wekelijkse nauwgezette verslagen van het CAF-team werd tot dusver achtergehouden in Wob-procedures en voor de Tweede Kamer. Snel beweerde steeds dat het fraudeteam informatie niet op orde had.

Zie ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

Zie ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

zie ook: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

Zie ook: Staat het krakende kabinet Rutte 2 op ploffen meneer Weekers ??

Zie ook: Staatssecretaris Frans Weekers VVD – Tot ziens dan maar ???

dossier: Kinderopvangtoeslag – Trouw

Alles over de toeslagenaffaire lees je in dit overzicht. AD

Meer voor menno snel d66

Meer voor commissie donner

Meer voor commissie donner toeslagen

lees: notitie vervolging ambtsmisdrijven 28.11.2019

lees: besluit op Wob-verzoek inzake CAF incl. inventarislijst geanonimiseerd 15.11.2019

lees: Bijlage 1.1

lees: Bijlage 1.2

lees: Bijlage 1.3

lees: Bijlage 1.4

lees: Bijlage 1.5

lees: Bijlage 1.6

lees: Bijlage 1.7

lees: Bijlage 1.8

lees: Bijlage 1.9

lees: Bijlage 1.10

lees: Bijlage 1.11

lees: Bijlage 1.12

lees: Bijlage 2.1

lees: Bijlage 2.2

lees: Bijlage 3

lees: Bijlage 4.1

lees: Bijlage 4.2

lees: aanbiedingsbrief interimrapport van de adviescommissie uitvoering toeslagen 14.11.2019

lees: interimadvies adviescommissie uitvoering toeslagen bijlage bij brief 14.11.2019

lees: aanbiedingsbriefdeelrapport 1 ibo toeslagen 11.11.2019

lees: bijlage 1 ibo toeslagen deelonderzoek 1

lees: bijlage 2 weging op de hand

lees: bijlage 3 onderzoek mare

lees: Brief over het_pakket Belastingplan 2020 en toezeggingen m.b.t. invordering toeslagen 04.11.2019 

Rapport; Dategedreven selectie aangiften door Belastingdienst WR def. 11.06.2019

brief onderzoek_EDP-auditors naar de kinderopvangtoeslag 07.06.2019

reactie concept: Bestuurlijke reactie rapport datagedreven selectie van aangiften door de Belastingdienst 23.04.2019

lees: kamerbrief-voortgang-werving-belastingdienst 17.10.2018

bijlage 1-uitingen-in-de-arbeidsmarktcampagne 17.10.2018

Bijlage 2 Aanvullend verzoek COB 02.12.2016

Kabinetsreactie Onderzoek naar de besluitvormingsprocedures binnen de Belastingdienst 27.01.2017

Rapport Commissie onderzoek Belastingdienst 27.01.2017

Belastingdienst informeerde ombudsman verkeerd over dwangbevel

NOS 09.12.2019 De Nationale ombudsman heropent een onderzoek naar de Belastingdienst over het verlagen van de kosten voor een dwangbevel. Anders dan de dienst eerder zei, zijn mensen die te maken kregen met een dwangbevel wel te hoge kosten in rekening gebracht.

De ombudsman kreeg in 2018 een signaal dat de Belastingdienst met name ondernemers te hoge dwangbevelkosten liet betalen. De hoogte van die kosten hangt samen met de hoogte van een belastingaanslag. Bij verlaging van de aanslag zouden de kosten van een dwangbevel omlaag moeten gaan, maar dat gebeurde niet, zo werd gezegd. Daardoor zouden ondernemers soms duizenden euro’s te veel betalen.

Iemand die een aanmaning van de Belastingdienst niet op tijd betaalt, krijgt een dwangbevel. Het verschuldigde bedrag moet dan binnen twee dagen worden betaald. Zo niet, dan kan er beslag gelegd worden op iemands loon, eigendom, uitkering of wordt er geld afgeschreven van zijn bankrekening.Ontkenning

De ombudsman stelde hier vragen over aan de dienst. Die stelde dat de beschuldiging niet kon kloppen: als de aanslag wordt verlaagd gaan ook de kosten van een dwangbevel omlaag.

Vorige week liet de Belastingdienst de ombudsman weten dat het toch anders lag. Bij nieuwe controles was aan het licht gekomen dat het ‘werkproces’ tussen 2014 en 2018 niet goed functioneerde en dwangbevelkosten na een verlaging van een aanslag niet werden aangepast. Daardoor heeft de Belastingdienst belastingplichtigen te veel laten betalen.

Hoeveel?

De ombudsman wil nu weten hoeveel mensen gedupeerd zijn, hoeveel zij te veel hebben betaald en hoe de Belastingdienst dat gaat rechtzetten. De ombudsman wil dat de dienst ook een compensatie betaalt.

Verder wil de ombudsman van staatssecretaris Snel horen hoe het kan dat in eerste instantie verkeerde informatie is verstrekt.

Bekijk ook;

Ombudsman heropent onderzoek naar fiscus

AD 09.12.2019 De Nationale ombudsman heropent per direct een onderzoek naar het verstrekken van foutieve informatie door de Belastingdienst over dwangbevelen voor met name ondernemers. Dat heeft de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, in een brief aan staatssecretaris Menno Snel van Financiën laten weten.

In 2018 kreeg de ombudsman signalen dat de fiscus te hoge dwangbevelkosten in rekening zou brengen aan met name ondernemers. Deze dwangbevelkosten zijn gekoppeld aan de hoogte van de belastingaanslag. Maar bij een vermindering van de belastingaanslag zou de Belastingdienst de dwangbevelkosten niet automatisch verlagen. Daardoor zouden ondernemers soms duizenden euro’s te veel betalen.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

De ombudsman kaartte de kwestie aan bij de fiscus en begon een onderzoek. Op basis van de informatie die de Belastingdienst toen leverde, beëindigde de ombudsman in oktober 2018 het onderzoek. Afgelopen week liet de Belastingdienst de ombudsman weten dat de indertijd verstrekte informatie niet klopte. Snel meldde dit eind vorige maand ook aan de Tweede Kamer.

Fouten

Van Zutphen wil nogmaals antwoord op de vragen die hij de Belastingdienst in het kader van zijn onderzoek in 2018 stelde. Daarnaast wil de ombudsman weten wat de gevolgen zijn van de fouten bij de Belastingdienst. Hij heeft de staatssecretaris onder meer gevraagd hoeveel mensen benadeeld zijn, voor welk bedrag dat is gebeurd en hoe de Belastingdienst ervoor gaat zorgen dat zij excuses en een passende compensatie krijgen.

Ook wil de ombudsman weten hoe de Belastingdienst ervoor gaat zorgen dat de dwangbevelkosten voortaan wel automatisch worden verlaagd na een vermindering van de aanslag.

De ombudsman stelt het op prijs dat de Belastingdienst hem op eigen initiatief heeft laten weten dat hij verkeerd geïnformeerd is.

Grotere bedragen

In een reactie zegt het ministerie van Financiën dat niet duidelijk is om hoeveel geld het gemiddeld gaat. ,,Vaak gaat dat om kleine bedragen, maar voor een groep kan het om grotere bedragen gaan.” Om daar meer duidelijkheid over te krijgen, is verder onderzoek nodig.

De fiscus heeft inmiddels ‘beheersmaatregelen’ getroffen, maar het proces is nog steeds niet op orde. Het ministerie meldt dat het binnenkort de Kamer gaat informeren over de manier waarop fouten uit het verleden zullen worden hersteld. Ook de ombudsman wordt op de hoogte gehouden.

Toeslagencrisis: waar gaat het mis bij de fiscus?

Telegraaf 06.12.2019 Het is gruwelijk fout gegaan bij de fraudebestrijding door de Belastingdienst. Honderden en mogelijk duizenden gezinnen zijn gedupeerd, zo moest staatssecretaris Menno Snel van Financiën erkennen. In de wekelijkse podcast ’Kwestie van Centen’ bespreken Martin Visser en Herman Stam wat er mis ging bij de fiscus en wat deze affaire zegt over het toeslagensysteem. „De toeslagen moeten mensen financiële steun geven, maar zorgen juist voor onzekerheid.” Luister de hele podcast hier.

Staatssecretaris Menno Snel: ik ben ook boos

Telegraaf 06.12.2019 Het debat over mensen die onterecht als toeslagenfraudeurs waren bestempeld verliep deze week uiterst beladen. Verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) overleefde een motie van wantrouwen, nadat hij onder grote druk van Kamer en een emotionele publieke tribune had aangeven hoe hij een goede oplossing voor de gedupeerden gaat regelen. In gesprek met De Telegraaf zegt Snel dat hij al voor het debat begon voor zichzelf had besloten dat hij door wilde gaan.

Menno Snel (49) werd door D66-prominent Wouter Koolmees naar Den Haag gehaald. Hij was bankdirecteur, werkte namens Nederland bij het Internationaal Monetair Fonds en was daarvoor topambtenaar op het ministerie van Financiën.

Voordat hij het kabinet in ging moest hij nog even snel lid worden van D66. Een geboren politicus is hij dan ook niet. Aan het Binnenhof geldt hij eerder als technocraat, een man die uiterst zakelijk de Belastingdienst bestuurt, waardoor nog wel eens twijfel rijst of hij voldoende gevoel heeft bij mensen die door de tandwielen van de fiscus vermalen worden.

Bekijk ook: 

Toeslagencrisis: waar gaat het mis bij de fiscus? 

Er is ontzettend veel misgegaan. Gedupeerden zeggen dat hun leven is verwoest en veel mensen begrijpen die kwalificatie maar al te goed. Waarom bent u niet afgetreden?

„Ik heb er natuurlijk best over nagedacht. Gewoon aan het begin.”

Aan het begin van het debat?

„Nee eerder. Meer voor mezelf. Ik denk dat ik hier een opdracht heb: ik wil deze mensen helpen en deze zaak verder brengen. Als je niet alleen van de politieke oplossingen bent, maar van de échte oplossingen voor mensen, is het passender om daar vol gas mee door te gaan. Ik voel die politieke verantwoordelijkheid ook. De vraag is of die beter wordt ingevuld door af te treden, waarmee ik in de Haagse realiteit een politieke daad stel.”

Waarom is dat een Haagse realiteit? Mensen buiten Den Haag kunnen ook best verwachten dat als de overheid zich tegen haar eigen burgers keert, hen aan de rand van de afgrond brengt en hun leven verwoest, daar iemand op het hoogste niveau de verantwoordelijkheid voor neemt.

„Dat is waar. Ik snap ook dat mensen zeggen dat ik ook die keuze zo kon maken. Maar het is niet zo dat doordat ik de keuze anders maak, het mij niet kan schelen wat die mensen is overkomen. Het is niet zo dat die emotie kan worden gemonopoliseerd door mensen die boos zijn. Ik ben natuurlijk ook boos. Het is natuurlijk ook gewoon klote, dat vind ik ook echt.”

Bekijk ook: 

Door toeslagenschandaal neemt wantrouwen in de overheid toe 

Tijdens het debat riep u dat nieuwe gedupeerden zich bij de Belastingtelefoon moesten melden, waarna een homerisch gelach opsteeg vanaf de publieke tribune. De dag na het debat gaat deze hulplijn vroeger dicht vanwege Sinterklaas. Uw wereld lijkt te verschillen van wat mensen ervaren bij de fiscus.

„Ik vind die van Sinterklaas flauw. Maar in het debat ging het inderdaad over de Belastingtelefoon. Daar zijn ontzettend veel problemen mee geweest. Nu gaat het ietsje beter. Ik begrijp dat daar frustratie over is. Ik doelde op mensen die nog niet in beeld waren.

Binnen die Belastingtelefoon hadden we wel scripts laten maken voor deze mensen die zeiden dat ze ook niet goed behandeld waren bij de kinderopvangtoeslag. Het is ook belangrijk hen tegemoet te komen. We hebben nog niet een soort rondreizend busje dat dat allemaal kan doen. We hebben een meldpunt nodig en er komt ook een extra hulplijn. Maar dat mensen dan cynisch lachen, dat snap ik echt wel.”

Bekijk ook: 

’Mijn leven is naar de klote’ 

Maar u denkt in processen. U heeft het al weer over ’scripts’ die klaarliggen.

„Ik denk in oplossingen.”

Uw toehoorders vragen zich op zo’n moment af of u zich wel kunt inleven in wat hen is overkomen?

„Ik snap dat ze dat zeggen. En als je een zinnetje uit een debat zo naar voren haalt, kun je het zo proberen neer te zetten. Maar het is volgens mij niet zo. Laten we wel wezen: voor deze ouders is er nu eindelijk licht aan het einde van de tunnel. Al die jaren hebben ze nul op het rekest gehad. Nu is dat veranderd. Die ouders zien iemand die bezig is met het vinden van de oplossing.”

Wat dacht u toen u die ouders op die publieke tribune zag en hoorde? Was het de eerste keer dat u daarmee geconfronteerd werd met zo veel emotie?

„Nee. Ik heb ook gewoon een leven. Ik neem aan dat de meeste mensen wel eens met geëmotioneerde mensen te maken hebben. Ik heb al eerder met ouders gesproken en dat was heel emotioneel. Dat was ook een belangrijk moment voor mij: het versterkte bij mij de vastberadenheid om er wat aan te doen.”

Hoe vaak heeft u eerder gesproken met ouders?

„We hebben in juni een keer een grote sessie gehad. We hadden mensen toen ook gevraagd of ze met mij wilden praten, daar konden mensen zich voor aanmelden.”

Eén keer dus?

„Ja, met al die ouders. En ik heb een zwartboek van de SP gehad en bij de overhandiging met een aantal ouders gepraat. Het gaat er ook niet om of ik persoonlijk met al die individuele ouders heb gesproken. Ik heb zeker met ze gesproken, maar ook mijn mensen deden dat. Die verhalen wilde ik natuurlijk wel weten.”

U wil een cultuurverandering bij de Belastingdienst. Hoort dat ook bij de dingen die nog te doen zijn?

„Daar ben ik al veel eerder mee begonnen en daar heb ik prioriteit van gemaakt. Maar dat is niet een proces dat we volgende week hebben afgerond. Het gaat om 30.000 man die jarenlang hebben gewerkt volgens bepaalde structuren. Een grote uitvoeringsdienst is per definitie niet een dienst die veranderingsgezind is.”

Moet het toeslagensysteem nog wel blijven?

„Je kunt je dat echt afvragen. We hebben nu een systeem waarin we mensen superveel geld als voorschot geven en dan hopen dat alles goed gaat. Dat ze de rekening goed betalen, dat ze hun administratie op orde hebben, dat ze hun contractbeheer goed op orde hebben. Ik denk niet dat dat verstandig is: we moeten echt toe naar een systeem waarin dat anders gaat.”

Wat betekent dat concreet?

„Het kan van alles betekenen. Ik vind het bijvoorbeeld belangrijk dat we dat alles-of-nietssysteem aanpassen. Als je nu 100 euro niet kan verantwoorden, verlies je het recht op alle toeslagen. Dat gaat dus om proportionaliteit. Ik denk ook dat we er niet aan ontkomen om in deze kabinetsperiode een soort plan te maken over waar het naartoe moet met de toeslagen. Ik denk dat al mijn collega’s in de ministerraad ervan overtuigd zijn dat we niet meer kunnen wachten.”

En als ze u voor een volgend kabinet nog een keer zouden vragen, zou u die taak dan op u durven te nemen?

„Toen ik deze baan ging doen, vond ik het een van de mooiste banen in het kabinet. Daar ben ik ook na een pittige week niet van mening over veranderd. Dat vind ik echt.”

Serieus?

„Het is pittig, maar belasting raakt iedereen. Ik vind dat als je die keuze maakt om je te committeren om de politiek in te gaan en de maatschappij wat beter wil maken, dat je daar niet voor terug moet deinzen.”

Dus het antwoord is ja?

„Ja. Dat is inderdaad het korte antwoord.”

Bekijk meer van; overheid Menno Snel BelastingTelefoon Belastingdienst

Gedupeerde: ‘Raadsel waarom Belastingdienst 65.000 euro terugeiste’

AD 06.12.2019 Nog voor de kerst krijgen circa driehonderd slachtoffers van de toeslagenaffaire een vergoeding. Vele duizenden anderen moeten langer wachten. Hoe beleefden de tientallen gedupeerden op de publieke tribune het Kamerdebat over hun toeslagenleed? ,,De verhalen van lotgenoten maakten me razend.”

Het was misschien wel de allerbelangrijkste belofte van Menno Snel in het debat over de toeslagenaffaire: ‘vergelijkbare gevallen verdienen een vergelijkbare behandeling’, bezwoer de staatssecretaris van Financiën.

Lees ook;

‘Als Snel opstapt komt er weer een andere pipo’

Lees meer

BelastingTelefoon dag na beladen debat toeslagenaffaire eerder dicht vanwege Sinterklaas

Lees meer

Daarmee schept Snel hoge verwachtingen bij de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Immers, de 302 gedupeerde gezinnen uit het inmiddels beruchte CAF 11-dossier zijn waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg. Zij krijgen zo snel mogelijk – ‘het liefst nog voor de kerst’ – compensatie voor de geleden schade.

Concreet houdt die in dat zij elke euro die zij in 2014, 2013 en 2012 misliepen aan onterecht ingetrokken toeslagen volledig moeten terugkrijgen, plus een compensatie van 25 procent. Daarnaast is er nog een vergoeding voor immateriële schade, die kan oplopen tot maximaal de hoogte van het eerste bedrag. De rekening kan voor Snel behoorlijk oplopen. Naast CAF 11 waren er nog 169 andere zaken die door het Combiteam Aanpak Facilitators werden opgepakt, met daarin negenduizend dossiers. Het vermoeden bestaat dat het grootste deel van deze mensen in aanmerking komt voor compensatie.

Fraudeurs

En dan zijn er nog de Nederlanders die nooit in een CAF-zaak werden onderzocht, maar die desondanks ten onrechte als fraudeurs werden behandeld. Bij een meldpunt van de SP hadden zich in september al 1200 mensen vervoegd die zeiden dat hun hetzelfde was overkomen als de CAF 11-ouders. Naar de negenduizend dossiers uit de andere CAF-zaken wordt momenteel onderzoek gedaan. Eind december moeten er twee rapporten op het bureau van Snel liggen, waarna hij de Kamer in januari zal informeren hoe hij met die gevallen omgaat. Hij zegt ‘tempo’ te willen maken, maar weigert zich vast te leggen op een harde deadline.

De D66-bewindsman denkt dat velen uit de voeten kunnen met de compensatieregeling, die volgens hem ‘royaal en ruimhartig’ is. Toch zijn er ook gevallen waarbij het leed met geen pen te beschrijven is. Zij moesten bijvoorbeeld hun huis uit, raakten in echtscheiding of belandden steeds dieper in het schuldenmoeras. Deze mensen kunnen volgens Snel naar de rechter stappen. De Kamer vindt die stap wel erg groot en wil dat er meer maatwerk wordt geboden. Als het even kan moet de Belastingdienst aan de meest schrijnende gevallen een schikkingsvoorstel doen, stelt zij. Snel omarmt die suggestie.

© ANP

Vertrouwen

Een groot deel van de oppositie heeft het vertrouwen in de D66’er al opgezegd. In de media blijven intussen nieuwe, schrijnende verhalen opdoemen. Snel kan zich eigenlijk geen fouten meer permitteren, terwijl de hele affaire inmiddels zo’n omvang heeft aangenomen dat de kans groot is dat er toch weer wat misgaat.

Staand op deze ijsschots moet Snel een cultuurverandering bij zijn Belastingdienst teweegbrengen en tegelijkertijd de 30.000 medewerkers tellende fiscus – ooit de meest efficiënte overheidsdienst – klaar zien te maken voor de toekomst. De Belastingdienst kampt met verouderde ict-systemen en een chronisch gebrek aan gekwalificeerd personeel, wat mede te wijten is aan een dramatisch uit de hand gelopen vertrekregeling onder het vorige kabinet.

Door de opeenstapeling van affaires is er grote bezorgdheid over het moreel op de werkvloer. Snel heeft het roer al drastisch omgegooid door in te zetten op ‘beheerst vernieuwen’. Die aanpak krijgt weliswaar steun in de Kamer, maar leidt ook tot gemor. Snel moet steeds opnieuw ‘nee’ verkopen als de Kamer fiscale aanpassingen wil. Zo houdt hij staande dat de afschaffing van de verfoeide ‘spaartaks’ niet sneller kan. De frustratie daarover is groot.

Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat met Staatssecretaris Menno Snel van Financien in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. A

Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat met Staatssecretaris Menno Snel van Financien in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. A © ANP

Nog een klus bij

Door de toeslagenaffaire komt daar nog een klus bij. De Kamer is het er inmiddels wel over eens dat het toeslagensysteem in de huidige vorm zijn langste tijd wel heeft gehad. Snel liet eerder al weten dat hij de uitkering van toeslagen het liefst bij de Belastingdienst zou weghalen, zodat de fiscus zich weer kan toeleggen op de inning van belastinggeld.

Er zijn echter ook drastischer ideeën: regeringspartijen D66 en ChristenUnie willen dat het ‘gedrocht’ helemaal wordt opgedoekt en er een alternatief komt. Hierop wordt in Haagse vergaderkamers momenteel hard gestudeerd. Begin volgend jaar ligt er een rapport waarop Snel namens het kabinet meteen zal reageren. Het blijft echter zeer de vraag of de verzwakte staatssecretaris een jaar voor de verkiezingen de kans krijgt om in dit politieke mijnenveld de bakens te verzetten.

Waarom had de Belasting­dienst hier zes jaar voor nodig?, aldus Steve Kuipers, gedupeerde.

‘Als hij opstapt komt er weer een andere pipo’
Een achtbaan van emoties. Dat was het toeslagendebat voor de talloze gedupeerden die speciaal naar Den Haag waren afgereisd om staatssecretaris Menno Snel (Financiën) te horen over de affaire die hun levens al jaren ruïneert. ,,Gevoelens die ik weggedrukt dacht te hebben, borrelden ineens weer op”, vertelt Steve Kuipers (43). ,,Ik ging terug in de tijd.” Zijn vrouw Sara en hij behoren tot de driehonderd gezinnen die bij Eindhovens gastouderbureau Dadim kinderopvang regelden. Ze zagen hun toeslagen − in Kuipers’ geval maar liefst 56.000 euro − teruggevorderd vanwege vermeende fraude. Totaal ten onrechte, bleek later.

Joe ten Cate vindt dat de juiste vragen woensdag absoluut werden gesteld in de Tweede Kamer. ,,Tegelijk blijf ik met dezelfde onzekerheden zitten”, zegt de Rotterdammer. Zijn vrouw Tamara en hij moesten circa 65.000 euro terugbetalen. Ten Cate wacht bijvoorbeeld al jaren op zijn dossier, ondanks dat Snel vorige maand beloofde dat binnen vier weken te verstrekken. ,,Het blijft een compleet raadsel waarom de Belastingdienst geld van ons terugeiste. De staatssecretaris is bijzonder goed in politieke antwoorden zonder veel te zeggen en harde beloftes te doen.”

Voor Ten Cate was de urenlange zit op de publieke tribune emotioneel. ,,Niet zozeer om mijzelf, na tien jaar heb ik mijn eigen woede aardig in bedwang. De verhalen van lotgenoten maakten me echter razend. Sommige mensen zijn alles kwijtgeraakt.”

Leigh-Anne Jansen uit Eindhoven − met haar man moet ze van de fiscus 20.000 euro terugbetalen − houdt een nare smaak over aan het debat. ,,Ondanks alle excuses en de compensatieregeling van de commissie-Donner weet ik nog steeds niet wat ik ga terugkrijgen. Waarom is er nog geen proefberekening gemaakt?” Ze is boos dat staatssecretaris Snel nooit met haar groep gedupeerden heeft gesproken. ,,Ja, gisteren ineens met die man op de publieke tribune. Nu er camera’s op staan kan het ineens wel.”

Florien Jansen (49) uit Rotterdam is tevredener. ,,Het debat bevestigt waar wij al die tijd tegenaan liepen. Dat we jarenlang onterecht als fraudeurs werden beschouwd.” Jansen moest haar gastouderbureau Florien in 2016 sluiten nadat de Belastingdienst al haar klanten op de korrel nam.

Snels optreden beoordeelt de Rotterdamse als een stuk minder. ,,Ik heb maar weinig concrete toezeggingen gehoord.” Tegelijk zou het vertrek van de bewindsman niks hebben opgelost. ,,Ik snap SP’er Renske Leijtens motie van wantrouwen heus wel, maar Snels vertrekt leidt enkel tot vertraging. Nu voelt hij de hete adem van de Tweede Kamer en de media in zijn nek. Hij moet over de brug komen.”

Steve Kuipers is dat met Jansen eens. ,,Snel wegsturen is zinloos. Dan komt er weer een andere pipo, die vervolgens zegt: ik ga me eerst een jaar inlezen. Dat zorgt alleen maar voor meer oponthoud voor gedupeerden.”

Kuipers verbaast zich nog altijd over alle onwil bij de Belastingdienst. ,,Als het goed is, krijgen ik en de andere driehonderd Eindhovense gezinnen voor kerst compensatie. Waarom kan dat nu ineens wel? Waarom had de Belastingdienst daar zes jaar voor nodig?’’

Snel geeft ouders eindelijk verlichting, maar staat zelf op ijsschots

AD 06.12.2019 Nog voor de kerst krijgen circa 300 slachtoffers van de toeslagenaffaire een schadevergoeding op hun rekening gestort. Vele duizenden anderen moeten echter langer wachten op compensatie. En ook de Tweede Kamer is nog niet klaar met staatssecretaris Menno Snel en zijn toeslagenfabriek.

Het was misschien wel de allerbelangrijkste belofte van Menno Snel in het debat over de toeslagenaffaire: ‘vergelijkbare gevallen verdienen een vergelijkbare behandeling’, bezwoer de staatssecretaris van Financiën.

Lees ook;

Affaire kinderopvangtoeslag bereikt hoogtepunt: zes vragen over wat er aan de hand is

Lees meer

Roger schreeuwde door debat toeslagenaffaire: Mijn hele leven is naar de klote

Lees meer

Staatssecretaris overleeft motie van wantrouwen tijdens emotioneel debat, ondanks hoongelach

Staatssecretaris overleeft motie van wantrouwen tijdens emotioneel debat, ondanks hoongelach

Lees meer

Daarmee schept Snel hoge verwachtingen bij de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Immers, de 302 gedupeerde gezinnen uit het inmiddels beruchte CAF 11-dossier zijn waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg. Zij krijgen zo snel mogelijk – ‘het liefst nog voor de kerst’ – compensatie voor de geleden schade.

Concreet houdt de compensatie in dat slachtoffers elke euro die zij in 2014, 2013 en 2012 misliepen aan onterecht ingetrokken toeslagen volledig terug moeten krijgen, plus een compensatie van 25 procent. Daarnaast is er nog een vergoeding voor immateriële schade, die kan oplopen tot maximaal de hoogte van het eerste bedrag.

De rekening kan voor Snel behoorlijk oplopen. Naast CAF 11 waren er nog 169 andere zaken die door het Combiteam Aanpak Facilitators werden opgepakt, met daarin in totaal 9000 dossiers. Het vermoeden bestaat dat het grootste deel van deze mensen in aanmerking komt voor compensatie.

Meldpunt

En dan zijn er nog de Nederlanders die nooit in een CAF-zaak werden onderzocht, maar die desondanks ten onrechte als fraudeurs werden behandeld. Bij een meldpunt van de SP hadden zich in september al 1200 mensen vervoegd die zeiden dat hen hetzelfde was overkomen als de CAF 11-ouders.

Naar de 9000 dossiers uit de andere CAF-zaken wordt momenteel onderzoek gedaan. Eind december moeten er twee rapporten op het bureau van Snel liggen, waarna hij de Kamer in januari zal informeren hoe hij met die gevallen omgaat. Hij zegt ‘tempo’ te willen maken, maar weigert zich vast te leggen op een harde deadline.

De suggestie van Menno Snel aan gedupeerden om contact op te nemen met de BelastingTelefoon leidde afgelopen woensdag tijdens het debat tot hoongelach vanaf de publieke tribune.

De suggestie van Menno Snel aan gedupeerden om contact op te nemen met de BelastingTelefoon leidde afgelopen woensdag tijdens het debat tot hoongelach vanaf de publieke tribune. © ANP

Hoongelach

Snel zei aanvankelijk dat slachtoffers die hij nog niet in het vizier heeft zich kunnen melden bij de BelastingTelefoon. Na hoongelach door de slachtoffers, en onder druk van de Tweede Kamer, hoopt hij nu vanaf de jaarwisseling een apart nummer in de lucht te kunnen hebben. Aan de andere kant van de lijn zit dan een vast team dat bekend is met de toeslagenaffaire. Zo moet verdere frustratie bij gedupeerden, die jarenlang van het kastje naar de muur werden gestuurd, worden voorkomen.

De D66-bewindsman denkt dat velen uit de voeten kunnen met de compensatieregeling, die volgens hem ‘royaal en ruimhartig’ is. Toch zijn er ook gevallen, waarbij het leed amper met een pen te beschrijven is. Zij moesten bijvoorbeeld gedwongen hun huis uit, raakten in echtscheiding of belandden steeds dieper in het schuldenmoeras.

Deze mensen kunnen volgens Snel (net als ieder ander overigens) naar de rechter stappen. De Kamer vindt die stap wel erg groot en wil dat er meer maatwerk wordt geboden. Als het even kan moet de Belastingdienst aan de meest schrijnende gevallen een schikkingsvoorstel doen, stelt zij. Snel omarmt die suggestie.

IJsschots

Een groot deel van de oppositie heeft het vertrouwen in de D66’er echter al opgezegd. In de media blijven intussen nieuwe, schrijnende verhalen opdoemen. Snel kan zich eigenlijk geen fouten meer permitteren, terwijl de hele affaire inmiddels zo’n omvang heeft aangenomen dat de kans groot is dat er toch weer wat mis gaat.

Staand op deze ijsschots moet Snel een cultuurverandering bij zijn Belastingdienst teweegbrengen en tegelijkertijd de 30.000 medewerkers tellende fiscus – ooit de meest efficiënte overheidsdienst – klaar zien te maken voor de toekomst.

De Belastingdienst kampt met verouderde ict-systemen en een chronisch gebrek aan gekwalificeerd personeel, wat mede te wijten is aan een dramatisch uit de hand gelopen vertrekregeling onder het vorige kabinet. Door de opeenstapeling van affaires is er inmiddels grote bezorgdheid over het moreel op de werkvloer.

Een groot deel van de oppositie zegde woensdag het vertrouwen in staatssecretaris Menno Snel op.

Een groot deel van de oppositie zegde woensdag het vertrouwen in staatssecretaris Menno Snel op. © ANP

Snel heeft het roer al drastisch omgegooid, door in te zetten op ‘beheerst vernieuwen’. Die aanpak krijgt weliswaar steun in de Kamer – iemand zal ‘de stal moeten schoonvegen’ – maar leidt ook tot gemor. Snel moet steeds opnieuw ‘nee’ verkopen als de Kamer fiscale aanpassingen wil. Zo houdt hij staande dat de afschaffing van de verfoeide ‘spaartaks’ niet sneller kan. De frustratie daarover is groot.

Gedrocht

Door de toeslagenaffaire komt daar nog een klus bij. De Kamer is het er inmiddels wel over eens dat het toeslagensysteem in zijn huidige vorm zijn langste tijd wel heeft gehad. Snel liet eerder al weten dat hij de uitkering van toeslagen het liefst bij de Belastingdienst zou weghalen, zodat de fiscus zich weer helemaal kan toeleggen op datgene waar zij in uitblonk: de inning van belastinggeld.

Er zijn echter ook drastischer ideeën: regeringspartijen D66 en ChristenUnie willen dat het ‘gedrocht’ helemaal wordt opgedoekt en er een alternatief komt. Hierop wordt in Haagse vergaderkamers momenteel hard gestudeerd. Begin volgend jaar ligt er een rapport, waarop Snel namens het kabinet meteen zal reageren. Het blijft echter zeer de vraag of de verzwakte staatssecretaris een jaar voor de verkiezingen de kans krijgt om in dit politieke mijnenveld de bakens te verzetten.

© ANP

Kamerdebat kinderopvangtoeslag: staatssecretaris houdt voldoende vertrouwen van de Kamer

NOS 04.12.2019 Honderden ouders zijn door de Belastingdienst onterecht beschuldigd van fraude met de kinderopvangtoeslag. Een commissie onder leiding van oud-minister Donner concludeert dat de ouders recht hebben op terugbetaling en schadevergoeding.

Dit geldt in de toekomst voor waarschijnlijk nog duizenden ouders. Staatssecretaris Snel was nog geen staatssecretaris toen de fouten zijn gemaakt, hij is wel politiek verantwoordelijk voor de afhandeling.

Debat opvangtoeslag: emotie op de tribune, felle Kamer en toezeggingen Snel

NOS 04.12.2019 Honderden ouders moeten zo snel mogelijk, het liefst nog voor Kerstmis, een schadevergoeding krijgen. Dat zei staatssecretaris Snel (D66) in een Kamerdebat over kinderopvangtoeslagfraude, waarbij de emoties op de publieke tribune soms hoog opliepen. “Er zijn volgens mij nog nooit zoveel zakdoekjes doorgegeven hier”, zei SP-Kamerlid Leijten.

Op de tribune zaten vele tientallen mensen die ten onrechte zijn beschuldigd van fraude met toeslagen voor kinderopvang. Ze moesten soms tienduizenden euro’s terugbetalen terwijl nooit is aangetoond dat ze fraude hebben gepleegd. Sommigen raakten hun huis kwijt, verloren hun baan of kregen relatieproblemen.

Snels positie kwam er vandaag niet door in gevaar. Een motie van wantrouwen van de SP kreeg alleen de steun van PvdA, PVV, Denk, Partij voor de Dieren, 50Plus en het onafhankelijke Kamerlid Van Kooten-Arissen, wat bij lange na niet genoeg was voor een meerderheid.

Geen garanties

Het debat ging vaak over de schadevergoeding voor de gedupeerden. Een commissie onder leiding van oud-minister Donner concludeerde half november dat honderden ouders recht hebben op terugbetaling en schadevergoeding. Snel wil dat daar voor de feestdagen werk van wordt gemaakt, maar omdat het om individuele gevallen gaat, kon hij geen garanties geven over de termijn.

Een van de gedupeerden was Roger, het werd hem op een gegeven moment te veel.

Vader loopt weg bij debat, wordt even te veel

In de pauze van het debat ging Snel in gesprek met een aantal ouders. Daaruit bleek volgens de staatssecretaris van Financiën dat het belangrijkste is dat er erkenning komt. “U is iets aangedaan”, zei de staatssecretaris tegen de gedupeerden. “De overheid heeft hier een grens opgezocht en is daaroverheen gegaan.”

Ook Kamerleden waren kritisch op Snel, die verantwoordelijk is voor de Belastingdienst. CDA’er Omtzigt, die al jaren bezig is met dit dossier, vroeg zich af of dit soort kwesties voortaan veel sneller kunnen worden opgelost. “Maar ik wil nu eerst dat de compensatie voor alle ouders wordt geregeld.”

Wrang grapje

En dan gaat het niet alleen over de honderden gedupeerden uit het het zogenoemde ‘CAF 11 dossier’, waar het vandaag over ging. De commissie-Donner is namelijk bezig met een tweede onderzoek naar duizenden vergelijkbare gevallen.

D66-staatssecretaris Snel stelde in het debat dat deze mensen recht hebben op dezelfde compensatie en schadevergoeding. Hij verwacht hier aan het eind van het jaar mee aan de slag te kunnen.

Overigens werd er ook gelachen in zaal. Dat gebeurde toen Snel onbedoeld een “wrang grapje” maakte over de Belastingtelefoon.

Hoongelach na opmerking Snel over Belastingtelefoon

“Hoe kan het dat de overheid mensen vermorzelt?”, vroeg ChristenUnie-Kamerlid Bruins. “Hier is iets fundamenteel mis in onze samenleving.” Hij zei te snappen dat de politiek jaren geleden heeft opgeroepen tot meer fraudebestrijding door de fiscus. Maar dat is volgens hem geen reden om zó streng te doen.

De staatssecretaris zei de zaak hoog op te nemen omdat de strikte fraudewerkwijze bij de Belastingdienst onderdeel van het beleid was. “Hier is geen sprake van een paar ambtenaren die ouders aan het pesten waren”, stelde hij. “Het was juist beleid dat tot in de top werd ondersteund.”

In het debat ging het ook over de informatievoorziening. Omtzigt hekelde dat hij documenten over de kwestie niet heeft gekregen van de staatssecretaris, terwijl RTL Nieuws en Trouw de stukken wel boven water kregen. “Hier staat een getergd Kamerlid. Ik heb vraag na vraag na vraag gesteld. Ik had dit debat een half jaar geleden willen hebben.”

Wantrouwen

SP-Kamerlid Leijten, een van de aanjagers van dit debat, zei aan het begin dat Snel wat haar betreft echt moet handelen. “Goedmaken kan niet, maar ik wil dat de staatssecretaris in één keer schoon schip maakt. Anders hebben we een groot probleem.”

SP: Snel moet schoon schip maken

Snel zegde in het debat toe dat ouders zoveel mogelijk zullen worden geholpen zonder dat ze naar de rechter hoeven, dat er ruimhartig wordt gekeken naar genoegdoening voor de gedupeerden, dat er een apart telefoonnummer komt voor gedupeerden en dat twee onafhankelijke ‘raadspersonen’ op zoek gaan naar misstanden bij de Belastingdienst.

Voor Leijten was dat niet genoeg, want aan het eind diende de SP een motie van wantrouwen in tegen de staatssecretaris. Een ruime Kamermeerderheid ging daar dus niet in mee.

De staatssecretaris voelde er ook niets voor om zelf op te stappen. “Daarmee komt de oplossing voor de ouders geen stap dichterbij.” Hij zei door te willen met het oplossen van de problemen bij de Belastingdienst en het regelen van de schadevergoedingen voor ouders.

Snel benadrukte dat hij het een pittig debat vond. “Het was ook niet de bedoeling om er een prettig debat van te maken. Wat ouders is overkomen is heel erg. Het is pijnlijk, ook voor mij.”

Bekijk ook;

Staatssecretaris overleeft motie van wantrouwen tijdens emotioneel debat, ondanks hoongelach

AD 04.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën redt het vege lijf en mag de slachtoffers van de toeslagenaffaire zelf een oplossing bieden. Al is de D66’er nog niet uit de zorgen.

Het gesis en de wegwerpgebaren vanaf de publieke tribune in de Tweede Kamer voelen zo beklemmend aan dat staatssecretaris Menno Snel van zijn stuk lijkt gebracht. ,,Word ik nou uitgelachen”, vraagt hij vertwijfeld. Hij heeft zojuist gesuggereerd dat mensen die zich óók slachtoffer voelen van zijn Belastingdienst zich kunnen melden. Waar? ,,Nou, bij de BelastingTelefoon”, had Snel gezegd.

Daar hebben de gedupeerde ouders echter helemaal genoeg van. Te vaak zijn ze in een eindeloze wachtrij beland, van het kastje naar de muur gestuurd. ,,We hebben echt uitgebreide scripts neergelegd”, probeert Snel nog. Hoofdschuddend gebrom is zijn deel.

Zelden galmde vanuit de kloof tussen burger en overheid een schriller hoongelach.

Traag

De staatsse­cre­ta­ris heeft traag gereageerd, de actie kwam langzaam op gang, aldus Eppo Bruins, ChristenUnie.

Snel mag uiteindelijk blijven. De D66’er behoudt de steun van de regeringspartijen, aangevuld met GroenLinks en SGP. Zij menen dat de ouders die door handelen van de Belastingdienst in grote problemen zijn gebracht uiteindelijk het beste af zijn met het aanblijven van een bewindsman die hard zegt te werken aan een oplossing.

Al is de kritiek uit nota bene regeringskring niet mals. ,,De staatssecretaris heeft traag gereageerd, de actie kwam langzaam op gang”, concludeert Eppo Bruins van de ChristenUnie. ,,Maar de ouders staan nu voorop. Zij worden niet geholpen als de staatssecretaris nu zou opstappen.”

Toch zegt een grote minderheid van de Kamer het vertrouwen op. SP-Kamerlid Renske Leijten denkt dat als Snel eerder had doorgevraagd bij zijn ambtenaren en beter had uitgezocht wat er aan de hand was, er eerder een compensatieregeling was gekomen voor de 300 ouders die nu de dupe zijn geworden.

Ook zou een oplossing voor nog eens 9000 andere gevallen – en misschien zelfs meer – dan inmiddels dichterbij zijn, denkt Leijten. Nu moeten zij nog tot zeker begin januari wachten op uitsluitsel. Een poging om Snel te laten beloven dat ieder slachtoffer voor 1 juli 2020 geholpen moet zijn wordt door de staatssecretaris niet ingewilligd. Hij zegt slechts tempo te maken. ‘Gênant’, vindt Leijten.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën tijdens het debat vandaag © ANP

Shredder

Haar frustratie wordt gedeeld door CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, die zich als eerste Kamerlid vastbeet in de toeslagenaffaire en Snel met vragen bleef bestoken. Ook hij denkt dat ‘het een paar maanden had gescheeld’ als Snel documenten waarom hij had gevraagd eerder naar de Kamer stuurde.

Toch zegt hij niet het vertrouwen in de staatssecretaris op, zoals hij dat in 2013 nog wel deed in het debat met VVD’er Frans Weekers over de Bulgarenfraude. Het verschil: toen zat Omtzigt in de oppositie, nu in de coalitie. ,,Het is belangrijk dat er recht wordt gedaan aan de mensen die door de shredder zijn gehaald”, zo besluit hij zijn bijdrage.

Het is belangrijk dat er recht wordt gedaan aan de mensen die door de shredder zijn gehaald, aldus Pieter Omtzigt, CDA.

Oneerlijk

© ANP

Veel Kamerleden wijzen naar de ‘onmenselijke’ aanpak van de Belastingdienst. Die behandelde ouders bij het geringste foutje als fraudeurs en zette hun kinderopvangtoeslag helemaal stop en vorderde die terug. Dat was echter tegen de wet. De bedragen die terugbetaald moesten worden liepen soms op tot tienduizenden euro’s.

Wie bezwaar maakte, moest vaak veel te lang wachten, terwijl de dwangbevelen niet stopten en de loonbeslagen doorgingen. ‘Pijnlijk’, meent Snel. Hij spreekt over burgers die ‘door het systeem van de overheid zijn aangereden en geen kans hadden om zich teweer te stellen’.

Snel spreekt bewust over ‘de overheid’. De politiek is medeverantwoordelijk, beaamt GroenLinks-Kamerlid en bijna-naamgenoot Bart Snels. ,,Het is te makkelijk om de alleen de Belastingdienst de schuld te geven.” Dat de overheid zich ‘wantrouwend opstelt en mensen meteen als potentiële fraudeur ziet’ komt ergens vandaan.

Ook de commissie onder leiding van Piet-Hein Donner stelde vast dat de strenge fraudeaanpak niet uit de lucht komt vallen. ,,We moeten echt onszelf in de spiegel kijken”, meent Snels

Veel Kamerleden hebben moeite met die conclusie. Zij hebben nooit van de fiscus gevraagd om de wet te overtreden.

Systeem

Eensgezinder zijn ze over de aanpak van het toeslagenstelsel – ooit bedacht door het CDA. ,,Dit systeem is ziek, dit gedrocht moet weg”, meent Eppo Bruins. Het stelsel overschat volgens het ChristenUnie-Kamerlid het ‘doevermogen van Nederlanders’.

Een grote Kamermeerderheid wil onderzoek naar alternatieven. Het is ook de staatssecretaris uit het hart gegrepen, al blijft dat een opdracht voor bij de volgende kabinetsformatie.

En dan zit het erop. Kamervoorzitter Khadija Arib bedankt de tientallen gedupeerde ouders die de hele dag het debat hebben gevolgd en zelfs lunchten met Kamerleden. ,,Het was emotioneel”, zegt Arib. En de mensen, die al die jaren zijn aangezien als fraudeurs en door de overheid met wantrouwen werden bejegend, beantwoorden de voorzitter met applaus.

Dit systeem is ziek, dit gedrocht moet weg, aldus Eppo Bruins, ChristenUnie.

Alles over de toeslagenaffaire lees je in dit overzicht.

Staatssecretaris Snel tijdens het debat over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. Beeld ANP

Snel overleeft motie van wantrouwen

Trouw 04.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel heeft een motie van wantrouwen overleefd. Een deel van de oppositie wilde de bewindsman wegsturen vanwege de kinderopvangtoeslagaffaire, maar door de steun van de coalitie en van de oppositiepartijen GroenLinks en SGP kan hij aanblijven.

De Tweede Kamer debatteerde meer dan negen uur lang over de toeslagenaffaire. Hoewel Snel de steun houdt van de meerderheid, kreeg hij van bijna elke partij huiswerk mee. Oppositiepartij GroenLinks vindt dat het “nu niet het moment is” om de staatssecretaris naar huis te sturen en benadrukt dat de Kamer nog vaak zware debatten zal voeren over het debacle bij de Belastingdienst.

De Kamer debatteerde met Snel over de kinderopvangtoeslagaffaire. In een dossier waar de commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner onderzoek naar deed, zijn honderden ouders onterecht als fraudeurs bestempeld. Dat geldt mogelijk voor nog veel meer gezinnen. Hun toeslagen werden stopgezet, en in sommige gevallen werden tienduizenden euro’s teruggevorderd, wat tot grote financiële problemen leidde.

Schrijnend voorbeeld

“Dit is het meest schrijnende voorbeeld van verlies van vertrouwen in de overheid”, zei VVD-Kamerlid Helma Lodders vanochtend in het Kamerdebat over de kinderopvangtoeslagaffaire. De VVD en PvdA willen van staatssecretaris Menno Snel van financiën weten wat hij wist van het debacle dat bij de Belastingdienst is ontstaan. PvdA-Kamerlid Henk Nijboer: “Wat heeft u met deze informatie gedaan?”

Ook andere partijen zoals de SP en Denk hebben die vraag aan Snel gesteld in het debat over deze affaire. Het CDA formuleerde het milder: Kamerlid Pieter Omtzigt zei: “Hoe zorgt u ervoor dat er eerder wordt ingegrepen als er fouten worden gemaakt bij de Belastingdienst?”

Aanleiding voor het debat is het interim-rapport van de commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner. Die oordeelde drie weken geleden hard over de Belastingdienst waar Snel de verantwoordelijkheid voor draagt.

Donner concludeerde dat de Belastingdienst jarenlang ‘vooringenomen’ handelde bij het vermoeden dat ouders fraudeerden met kinderopvangtoeslag. Terwijl bewijs ontbrak moesten zij tienduizenden euro’s terugbetalen en kwamen in financiële problemen.

Emoties voeren de boventoon in het debat over de kinderopvangtoeslagaffaire. Een groep gedupeerden sprak ‘s ochtends voor aanvang van het debat met Kamerleden en bood een petitie aan. Vele tientallen ouders zaten op de publieke tribune.

Nadat een man vanaf de tribune had geroepen dat zijn “leven naar de kloten is”, barstten verschillende bezoekers in huilen uit. Nadat de man van de tribune verwijderd werd, werd hij buiten de zaal tot bedaren gebracht door enkele Kamerleden.

Ook parlementariërs spraken geëmotioneerd over de affaire. “Er zijn volgens mij nog nooit zoveel zakdoekjes doorgegeven hier”, zei SP-Kamerlid Renske Leijten over de emoties op de tribune.

In de lunchpauze ging Snel in gesprek met de man die ‘s ochtends vanaf de tribune had geroepen. Snel beloofde dat hij ‘zijn best gaat doen’ voor de man en andere gedupeerden.

Staatssecretaris: overheid ging grens over 

Staatssecretaris Snel ging opnieuw door het stof vanwege de affaire. “De overheid heeft hier een grens opgezocht en is daaroverheen gegaan.” 

“U is iets aangedaan”, zegt Snel tegen de gedupeerde ouders die het debat op de publieke tribune volgen. Hij ging in de pauze van het debat al in gesprek met een aantal ouders. Daaruit blijkt dat “voor u het belangrijkste is dat er erkenning komt”.

De bewindsman geeft aan dat er terecht een aantal zeer kritische vragen zijn gesteld door de Kamer. Het is nooit zijn bedoeling geweest de Kamer van het kastje naar de muur te sturen of verkeerd te informeren. Dat het soms lang duurde, lag vooral aan het feit dat Snel alles zorgvuldig wilde checken. “Ik heb daar uw geduld op de proef gesteld, dat spijt mij.”

Het Nederlandse toeslagensysteem kan sneller op de schop, zegt Snel. Hij gaf al eerder opdracht om het stelsel te laten onderzoeken, maar wil daar meer vaart achter zetten. “Het systeem moet worden aangepast, en we hoeven daarvoor niet te wachten totdat we daar alles over weten.”

D66 en GroenLinks menen dat de politiek lessen moet trekken uit wat er is gebeurd. De wanhoop van gedupeerde ouders is verschrikkelijk, constateren zij. De bestrijding van fraude had voorrang boven een eerlijke behandeling van burgers.

Zij vinden dat de fout niet alleen bij de Belastingdienst ligt en zien een politieke context waarin een klimaat ontstond waarbij de bestrijding van fraude prioriteit had. “Er is te laks opgetreden toen bleek dat dit onschuldige mensen in de problemen bracht”, zei GroenLinks Kamerlid Bart Snels.

Lees ook: 

Ouders bij debat toeslagenaffaire: ‘Mijn leven is naar de klote’

Het debat over de affaire rond de kinderopvangtoeslag heeft de gedupeerde ouders niet de gehoopte duidelijkheid opgeleverd. 

Reconstructie: Menno Snel liep constant achter de feiten aan

Staatssecretaris Snel van financiën zat lange tijd in een ‘tunnelvisie’ bij de affaire rond de kinderopvangtoeslag. De Tweede Kamer wil tijdens het debat van hem weten: waarom trad hij niet eerder op?

Kamer onderzoekt strafvervolging Menno Snel en ambtenaren

De Tweede Kamer onderzoekt of staatssecretaris Snel of zijn ambtenaren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor hun handelen in de affaire rond kinderopvangtoeslag. De top van de Belastingdienst drukte onrechtmatig stopzetten van kinderopvangtoeslag erdoor

De top van de Belastingdienst drukte onrechtmatig stopzetten van kinderopvangtoeslag erdoor

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd in de doofpot gestopt.

Kinderopvangtoeslag

Meer over; Belastingdienst politiek Menno Snel misdaad, recht en justitie Kamer misdaad Kinderopvangtoeslag Redactie

Staatssecretaris Snel overleeft motie wantrouwen om toeslagenaffaire

MSN 04.12.2019 Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) heeft woensdagavond na een lang debat over de kinderopvangtoeslagaffaire een motie van wantrouwen overleefd.

De motie, een initiatief van SP-Kamerlid Renske Leijten, werd gesteund door SP, PVV, Denk, PvdA en de Partij voor de Dieren. Ook de eenmansfractie Van Kooten-Arissen steunde de motie, meldt persbureau ANP. GroenLinks en SGP waren tegen.

De Kamer debatteerde met Snel over een langslepende affaire over onterecht ingetrokken toeslag voor kinderopvang. Honderden ouders werden door de Belastingdienst onterecht beschuldigd van fraude met deze toeslag. Zij werden gesommeerd het uitgekeerde bedrag terug te betalen, waardoor sommigen in ernstige financiële problemen kwamen.

Een commissie onder leiding van voormalig minister Piet Hein Donner concludeerde eerder al dat de ouders wel degelijk recht hadden op het geld. Snel was nog geen staatssecretaris toen de fouten werden gemaakt. Woensdag zei hij tegenover de Tweede Kamer: „De overheid heeft hier een grens opgezocht en is daaroverheen gegaan”.

Motie van wantrouwen tegen Snel in toeslagdebat

Telegraaf 04.12.2019 Bij het debat over de onterecht stopgezette kinderopvangtoeslag heeft een groot deel van de oppositie het vertrouwen opgezegd in staatssecretaris Snel (Financiën).

De bewindsman van D66, die wel door kan, wordt verantwoordelijk gehouden voor de financiële ellende waarin de honderden ouders zijn gestort nadat de Belastingdienst onterecht hun kinderopvang had stopgezet. Toen ze daartegen bezwaar maakten, liepen ze tegen een bureaucratische muur op die nog altijd overeind staat.

De motie van wantrouwen van de SP krijgt steun van PVV, PvdA, 50Plus, Denk, de Dierenpartij en Van Kooten. De SGP twijfelt openlijk, hetgeen veelzeggend is voor de partij die altijd zeer spaarzaam is met grof geschut.

GroenLinks wil de staatssecretaris niet naar huis sturen. „Dit is niet het moment”, zegt Kamerlid Snels. Hij wil wachten tot de lopende onderzoeken naar de affaire afgerond zijn. „Dit debat is nog niet afgelopen.”

Het debat verloopt emotioneel. Als Leijten staatssecretaris Snel (Financiën) de vraag stelt of hij zich voor alle ellende die ouders is aangedaan politiek verantwoordelijk voelt, gebeurt er iets. Vanaf de publieke tribune zwelt applaus aan. Kamervoorzitter Khadija Arib grijpt in, zegt de emoties te begrijpen, maar roept de toeschouwers tot de orde: het uiten van afkeuring of instemming is immers verboden.

„Maar het gaat wel om ons”, buldert een man vanaf de tribune. „Mijn leven is naar de klote. Als ik niks mag zeggen, waarom ben ik hier dan?” De man krijgt het te kwaad, wrijft in z’n ogen en wordt de zaal uit geleid, schreeuwend: „Ik word gewoon afgevoerd hier!”

Alles komt weer boven, legt hij later uit als Kamerleden Michiel van Nispen (SP) en Pieter Omtzigt hem proberen te kalmeren. Het begon bij hem al in 2005, toen de Belastingdienst vroeg om een jaaropgaaf van het aantal uren opvang dat ze afnamen. Hoewel ze die keurig instuurden, kwam het een jaar later het bericht dat ze de verlangde gegevens niet hadden ingestuurd.

Er ontstond een jarenlang welles-nietes tegen een bijna onzichtbare bureaucratische vijand. „Was ik op weg naar mijn werk, werd ik van de weg gehaald en mijn auto in beslag genomen”, vertelt de man, die Roger Derikx blijkt te heten. Behalve kinderopvangtoeslag werd ook de huurtoeslag en het kindgebonden budget stopgezet en moesten ze het zogenaamd te veel ontvangen geld terugbetalen.

’Wat deden we verkeerd?’

„Steeds moest ik aantonen dat het niet aan ons lag. Steeds raakten zij brieven kwijt.” Roger moest zijn baan opzeggen om voor zijn zoons te kunnen zorgen – de kinderopvang konden ze immers niet meer betalen. Hij en zijn ex-vrouw hebben inmiddels al 75.000 euro terugbetaald en zijn bijna uit de schuldsanering.

Ze zijn inmiddels gescheiden. „Want al die toestanden maakten ons argwanend naar elkaar”, zegt Rogers ex Saskia. „We gingen elkaar de schuld geven. Steeds vroegen we ons af: wat doen we verkeerd?” Na al die jaren weten ze dat nog steeds niet.

Onterechte fraudeurs

Hun zaak is exemplarisch voor de onnodig harde aanpak van de Belastingdienst, die honderden ouders onterecht als fraudeurs bestempelde. Wie kleine foutjes maakte, werd meteen veroordeeld tot het terugbetalen van de toeslag voor een heel jaar. Onregelmatigheden werden meteen tot fraude bestempeld.

Voor sommige gedupeerden liep de schade tot in de tienduizenden euro’s. Op loon werd beslag gelegd, auto’s werden ingevorderd en gezinnen werden uit hun huis gezet. Stukken werden achtergehouden bij rechtszaken, en hoewel bij de fiscus duidelijk was dat ze fraude niet kon bewijzen, werd de invordering van schulden alsnog doorgezet.

De afgelopen anderhalf jaar kwam de omvang van dit dossier geleidelijk naar buiten, maar pas na veelvuldige Kamervragen en herhaalde publicaties van RTL en Trouw. Mogelijk duizenden ouders zijn getroffen. De fouten bij de dienst werden vooral gemaakt onder Snels voorgangers, maar de staatssecretaris is er politiek wel verantwoordelijk voor.

Bovendien zijn er vraagtekens bij de aanpak van Snel zelf: heeft hij de Kamer wel alle informatie gegeven die hij kon geven? Heeft hij wel meteen ingegrepen toen hij zag hoe groot de omvang van het dossier werd?

Schoon schip gemaakt

SP-Kamerlid Leijten eist dat de bewindsman toezegt dat alle ouders die onterecht als fraudeurs zijn weggezet hun geld terugkrijgen. „De staatssecretaris kan het niet goedmaken, maar hij kan wel schoon schip maken.” Doet hij dat niet, dan ‘hebben we een groot probleem’, zo waarschuwde zij.

Voor CDA-Kamerlid Omtzigt, met Leijten een van de aanjagers van de ophef over de toeslagaffaire, gaat het niet om de positie van Snel, maar om compensatie voor de ouders. Hij reageert geïrriteerd op vragen van de PVV waarom hij de staatssecretaris niet naar huis stuurt.

Honderden Kamervragen heeft hij gesteld, nachten doorgewerkt, terwijl de PVV het liet afweten. „Collega’s die nul vragen hebben gesteld in dit dossier, willen nu snel een motie van wantrouwen indienen. Het gaat eerst om compensatie voor ouders, niet om de vraag ‘wie wist wat wanneer.”

Mishandeling

Ook de rest van de coalitie lijkt niet van zins de staatssecretaris te offeren, al is VVD-Kamerlid Lodders wel hard in haar oordeel. Ze vindt ’mishandeling’ een terechte beschrijving voor wat ouders is aangedaan.

Even later treft ’toeslagvader’ Roger buiten de zaal de staatssecretaris. Die ’gaat z’n best doen’ om te zorgen voor een ruime compensatie. In de Kamer herhaalt Snel wat hij eerder zei: „De mensen hadden geen schijn van kans toen zij als fraudeur werden bestempeld.

De menselijke maat ontbrak. Er was geen VAR.” Snel zegt te snappen dat excuses en erkenning niet genoeg is, en dat er behalve compensatie ook iets aan de uitvoering van de toeslagen moet gebeuren.

Expliciete excuses aan de getroffen ouders blijven uit. Wel gaat hij kijken welke ouders nog meer getroffen zijn. Ook belooft de bewindsman werk te maken van een ’cultuurverandering’ bij de Belastingdienst en te kijken hoe het toeslagensysteem op de schop kan.

„Het systeem moet worden aangepast, en we hoeven daarvoor niet te wachten totdat we daar alles over weten.” Er komt een apart telefoonnummer bij de Belastingdienst waar gedupeerde ouders mee kunnen bellen.

Bekijk ook: 

Kamer: toeslagenstelsel moet op de schop 

Tweets by ‎@Nielsrigter

Zal de toekomst van staatssecretaris Menno Snel van Financiën van het debat van vandaag afhangen? Ⓒ ANP

Kamer: toeslagenstelsel moet op de schop

Telegraaf 04.12.2019 Het toeslagenstelsel moet op de schop. Zowel coalitie als oppositie in de Tweede Kamer is het erover eens dat grote veranderingen nodig zijn.

„We moeten fundamenteel nadenken over wat we met de toeslagen willen doen”, zegt D66-Kamerlid Van Weyenberg. „Er lopen nu heel grote bedragen via de portemonnee van mensen.”

Bij de toeslagen is het al meer dan tien jaar chaos, waarbij het ene na het andere probleem op elkaar gestapeld wordt. Momenteel ligt de fiscus onder vuur vanwege de kinderopvangtoeslagaffaire. Ouders werden daar jarenlang onterecht als oplichters bestempeld en moesten tienduizenden euro’s terugbetalen.

Staatssecretaris Snel moet zich vandaag in de Kamer verantwoorden voor het leed dat deze mensen is aangedaan. De Kamer wil ook van de D66-bewindsman weten hoe lang hij al van de hele problematiek weet en in hoeverre hij de Kamer daarover heeft geïnformeerd.

Zowel coalitie- als oppositiepartijen laten nog weinig los over de vraag of zij vinden dat Snel zelf zijn conclusies moet trekken of dat ze een eventuele motie van wantrouwen zullen steunen.

Failliet

Bruins (ChristenUnie) gaat vandaag het toeslagenstelsel ’failliet verklaren’. „Het werkt al niet sinds het werd ingevoerd in 2005. En alle signalen daarover zijn genegeerd.” Ook VVD’er Lodders vraagt om een ’grondige herziening’ van de toeslagen. „De zaak met de kinderopvangtoeslag bewijst dat het stelsel op zijn laatste benen loopt”, zegt de liberaal.

De problemen zitten in de onvoorspelbaarheid, zegt PvdA’er Nijboer. „Er worden grote bedragen uitgekeerd die mensen vervolgens ook weer vaak terug moeten betalen.” Aan dat rondpompen van geld moet volgens PVV’er Mulder ook een einde komen.

Ingreep

De Kamer is het er wel over eens, dat er ingegrepen moet worden bij toeslagen. Maar een panklare oplossing is er niet. In het vorige kabinet probeerde Snels voorganger Wiebes nog een hervorming door te voeren in toeslagen en belastingen.

Om te voorkomen dat mensen er daardoor op achteruit zouden gaan, werd er een bedrag van 3 tot 5 miljard euro gereserveerd als ’smeerolie’ voor een overgang. Maar tot een echte herziening kwam het niet, ook omdat partijen vonden dat die miljarden beter voor andere doelen besteed konden worden.

“Het stelsel werkt al niet sinds de invoering in 2005”

Meerdere Kamerleden denken erover de hoogte van de toeslagen te laten afhangen van iemands inkomen twee jaar daarvoor. Dat moet de onzekerheid met bijstellingen en nabetalingen achteraf wegnemen.

Dat is ook voor CDA’er Omtzigt ’prima bespreekbaar’. „Dat betekent wel dat er een vangnet moet komen voor mensen die er in inkomen erg op achteruit zijn gegaan.” SP’er Leijten zou graag zien dat er geld wordt ingezet om kinderopvang gratis te maken, zodat daar geen toeslag meer voor uitgekeerd hoeft te worden.

V.l.n.r. Renske Leijten (SP), Helma Lodders (VVD) en Steven van Weyenberg (D66) tijdens een vergadering van de commissie Financiën in de Tweede Kamer.

V.l.n.r. Renske Leijten (SP), Helma Lodders (VVD) en Steven van Weyenberg (D66) tijdens een vergadering van de commissie Financiën in de Tweede Kamer. Ⓒ ANP

De toeslagen werden bijna vijftien jaar geleden ondergebracht bij de Belastingdienst, maar sindsdien zijn talloze problemen aan het licht gekomen. Snel wil daarom laten onderzoeken of Toeslagen weer op zichzelf kan staan. Ook de Douane en de FIOD zouden dan bij de fiscus weggehaald worden.

Maar dat zal alle problemen niet op gaan lossen, denken de Kamerleden. „Het was gek om van een inningsorganisatie die de Belastingdienst was, ook een uitkeringsorganisatie te maken”, vindt Leijten. „Maar het helpt niet om een bureaucratisch monster over te hevelen.”

Rondpompen

„Ik denk niet dat het de oplossing is”, zegt ook Nijboer. „Het helpt niet als je alleen maar de toeslagen ergens anders onderbrengt.” Een soortgelijk geluid klinkt bij D66. „We hebben niet de luxe om opties uit te sluiten”, stelt Van Weyenberg. „Het innen en uitkeren van geld zijn compleet verschillende dingen. En het zou kunnen helpen om kleinere organisaties te hebben. Maar je bent er echt niet als je de dienst in tweeën opknipt. We moeten de mate waarin we geld rondpompen terugdringen.”

Bekijk meer van; overheid belastingen Snel Eppo Bruins Helma Lodders Henk Nijboer Edgar Mulder Eric Wiebes Belastingdienst

Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat met Staatssecretaris Snel in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen.

De trieste affaire van de kinderopvangtoeslag

VK 03.12.2019 Staatssecretaris Snel (Financiën) moet zich woensdag verantwoorden voor de kinderopvangtoeslagaffaire. Een hoofdpijndossier in drie bedrijven.

Waar draait deze kinderopvangtoeslagaffaire om?

De Afdeling Toeslagen van de Belastingdienst heeft tussen 2014 en medio 2016 minimaal honderden, en mogelijk duizenden, ouders gedupeerd door hun kinderopvangtoeslag stop te zetten en al uitbetaalde toeslagen (deels) terug te vorderen. Deze ouders moesten duizenden tot tienduizenden euro’s terugbetalen aan de Belastingdienst, terwijl zij wel degelijk recht hadden op dat geld.

De toeslagen werden beëindigd op last van een fraudebestrijdingsteam dat in 2013 was opgericht om toeslagenfraude aan te pakken. Na enkele geruchtmakende toeslagenfraudes droeg de Tweede Kamer de Belastingdienst op de jacht op fraudeurs te intensiveren.

Zo geschiedde. Het zogeheten CAF-fraudeteam concentreerde zich op het opsporen van frauderende gastouderbureaus en kinderopvangverblijven.

De aanpak was gedeeltelijk succesvol: een aantal ondernemers is door het CAF op fraude betrapt en daarvoor ook strafrechtelijk veroordeeld. Het CAF sloeg de plank echter mis bij de behandeling van de klanten van deze van fraude verdachte kinderopvangbedrijven. Het fiscale fraudeteam ging er eigenlijk voetstoots van uit dat al deze ouders ook fraudeerden.

Hun toeslagen werden daarom stante pede, zonder enig nader onderzoek, beëindigd. De ouders moesten vervolgens zelf maar bewijzen dat die ‘straf’ onterecht was. Dat werd hun in de praktijk heel moeilijk gemaakt, want de dienst Toeslagen legde bij het bekijken van de ingeleverde bewijsstukken op elk slakje een berg zout: ingediende bezwaren werden om het minste of geringste ongegrond verklaard.

Een kafkaësk voorbeeld is de regel dat het recht op kinderopvangtoeslag volledig vervalt als de ouder de rekeningen voor de kinderopvang niet tot op de laatste cent heeft voldaan. Maar veel ouders konden die rekeningen niet meer betalen nadat de Belastingdienst hun kinderopvangtoeslag had beëindigd. Dus het stopzetten van de toeslag leidde soms tot betalingsachterstanden die vervolgens de rechtvaardiging vormden voor het stopzetten van de toeslag.

De Raad van State oordeelde in 2017 dat de handelwijze van de Belastingdienst onrechtmatig was. Het stopzetten van toeslagen zonder bewijs van fraude is in strijd met de wet; de dienst had de toeslagen hoogstens mogen opschorten. En dat alleen als de betreffende ouder aantoonbaar in gebreke was gebleven, bijvoorbeeld door niet te reageren op verzoeken om betalingsbewijzen te overleggen.

Kort na deze uitspraak van de bestuursrechter kwam de Nationale Ombudsman met een kritisch rapport over één van de 170 CAF-zaken, waarbij circa 300 ouders betrokken waren. Zij waren allen klant van gastouderbureau Dadim in Eindhoven, of van een daaraan gelieerd kinderopvangbedrijf.

Beeld Freek van den Bergh / De Volkskrant

Hoe heeft de politiek gereageerd?

Dankzij het rapport van de Nationale ombudsman kreeg de CAF-zaak rond het Eindhovense gastouderbureau veel publiciteit. De ombudsman boog zich over deze zaak naar aanleiding van een klacht van de advocaat van drie Dadim-klanten.

De Belastingdienst zette de toeslagen van alle Dadim-ouders in september 2014 generiek stop, omdat controleurs onregelmatigheden hadden geconstateerd bij een aantal gastouders, plus discrepanties tussen de geregistreerde opvanguren en de facturen van het gastouderbureau.

De Belastingdienst kon niet bewijzen dat er fraude in het spel was en besloot in 2015 af te zien van een strafzaak tegen Dadim. Voor de betrokken ouders maakte dat weinig uit: hun toeslagen waren op dat moment al stopgezet. Het kritische rapport van de ombudsman, plus daaropvolgende onthullingen door RTL Nieuws en Trouw, vestigden de aandacht van de Tweede Kamer op het kwestieuze optreden van de dienst Toeslagen.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën moest de afgelopen twee jaar talloze keren spitsroeden lopen in de Tweede Kamer, omdat er steeds nieuwe belastende informatie opdook. Zo bleek op gegeven moment dat de Belastingdienst ontlastende bewijsstukken heeft achtergehouden in rechtszaken tegen ouders die bezwaar maakten tegen het beëindigen van hun kinderopvangtoeslag.

Ook zou de Belastingdienst zich bezondigen aan ‘etnisch profileren’ door zich in fraudeonderzoeken expliciet te richten op Nederlanders met een tweede nationaliteit. Die laatste aantijging is overigens (nog) niet bewezen; de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) doet daar momenteel onderzoek naar. Het AP-rapport wordt later deze maand verwacht.

Pijnlijk voor de staatssecretaris is ook het feit dat de Belastingdienst in de bezwaarprocedures van de ouders op grote schaal de wettelijke beslistermijnen heeft overschreden. In één geval duurde het meer dan drie jaar voordat de fiscus een definitief besluit nam op een bezwaarschrift. Gaandeweg werd duidelijk dat de Belastingdienst niet alleen geblunderd heeft in de CAF-zaak rond Dadim, maar zeer waarschijnlijk ook in andere CAF-zaken.

Snel (D66) beloofde de Tweede Kamer kort voor de zomer dat alle gedupeerden schadevergoeding krijgen. Hij vroeg oud-minister Piet Hein Donner uit te zoeken hoe hoog de compensatie voor de Dadim-ouders moet zijn en hoeveel ouders in andere CAF-zaken recht hebben op een vergelijkbare vergoeding.

In het twee weken geleden gepubliceerde eerste rapport schrijft de commissie-Donner dat ‘een beperkt aantal’ Dadim-ouders inderdaad gefraudeerd heeft. Maar de overgrote meerderheid is onschuldig en geslacht­offerd door de ‘institutionele vooringenomenheid’ van de fiscale fraudebestrijders. De tunnelvisie van het CAF-team liet te weinig ruimte voor twijfel en bewijzen van onschuld. Daardoor ontaardde de fraudejacht in een heksenjacht.

Beeld Freek van den Bergh / De Volkskrant

Hoe nu verder?

Staatssecretaris Menno Snel van Belastingzaken moet vandaag nogmaals verantwoording afleggen over zijn aanpak van de kinderopvangtoeslagenaffaire. Twee weken geleden leek de D66-bewindsman dit hoofdpijndossier nog met goed gevolg af te kunnen sluiten. De kou was een beetje uit de lucht na Snels toezegging aan de Kamer dat alle gedupeerden een ruimhartige compensatie krijgen.

Wat in het voordeel van de zittende staatssecretaris werkt, is dat alle Kamerleden beseffen dat het wegsturen van nóg een staatssecretaris geen oplossing biedt. Begin 2014 moest VVD’er Frans Weekers namelijk al aftreden, omdat er van alles misging bij het uitbetalen van kinderopvangtoeslagen.

Wat Snel – net als zijn voorganger – parten speelt, is de doofpotcultuur bij de Belastingdienst. De bewindsman krijgt cruciale informatie maar stukje bij beetje boven tafel. Daardoor moet hij in de Tweede Kamer steeds terugkomen op eerder gedane uitspraken. Zo heeft hij lang volgehouden dat het stopzetten van de toeslagen in de Dadim-zaak gerechtvaardigd was en ontkende hij in eerste instantie dat de Belastingdienst vooringenomen handelde.

Vorige week kwam Snel opnieuw in de problemen. Hij zou al maanden hebben geweten dat de Belastingdienst niet alleen in de Dadim-zaak ouders heeft benadeeld, maar dat dit in veel meer CAF-zaken is gebeurd. Snel ontkent dat hij daarvan op de hoogte was. Hij verwijst naar het tweede adviesrapport van de Donner-commissie, dat hierover voor het einde van het jaar klaarheid moet brengen. Ook de Auditdienst Rijk onderzoekt de CAF-zaken.

Snel krijgt vandaag tijdens het Kamerdebat vrijwel zeker een motie van wantrouwen aan zijn broek, maar die krijgt waarschijnlijk geen meerderheid. De felste criticasters van Snel, de Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA), Renske Leijten (SP) en Farid Azarkan (Denk) laten onderzoeken of Snel en de verantwoordelijke belastingambtenaren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden.

Dat initiatief is slecht gevallen bij de andere fracties, inclusief oppositiepartijen GroenLinks en PvdA. GroenLinks-Kamerlid Bart Snels wijst erop dat de Tweede Kamer in 2013 zelf aandrong op een harde aanpak van toeslagenfraude, zoals ook de commissie-Donner memoreert in haar rapport.

De Tweede Kamer heeft ook zelf besloten het toeslagenstelsel zo in te richten, dat gezinnen met een laag inkomen tienduizenden euro’s per jaar aan voorschotten kunnen ontvangen die ze dan – als de Belastingdienst achteraf concludeert dat ze toch geen recht hebben op zoveel kinderopvangtoeslag – een jaar later weer moeten terugbetalen. Dat is vragen om problemen, concludeerde onlangs ook al een ambtenarenwerkgroep. Het oordeel van die werkgroep: eigenlijk moet het hele toeslagensysteem op de schop.

Interview Menno Snel: ‘We geven makkelijk geld en pakken het makkelijk af’
De signalen dat het misging bij het toezicht op de kinderopvangtoeslag waren er al eerder. Ze werden genegeerd. ‘Het had ons veel ellende kunnen schelen’, zo luidt nu de wijsheid achteraf van staatssecretaris Menno Snel van Financiën.

Wat ging er mis?
De Belastingdienst heeft bij circa 130 gezinnen abuis geoordeeld dat zij geen recht hadden op kinderopvangtoeslag. Deze ouders moesten achteraf duizenden tot tienduizenden euro’s toeslagen terugbetalen aan de Belastingdienst. Lees hier de reconstructie.

Wat zijn de gevolgen voor gedupeerden?
Steve Kuipers was een van de ouders die ten onrechte van fraude werd beschuldigd en moest ruim 50 duizend euro aan de Belastingdienst terugbetalen. ‘Dan besef je pas echt wat stress is.’

Kritiek op het huidige toeslagensysteem
De problemen bij het uitkeren van zorg-, huur- en kinderopvangtoeslagen zijn met het huidige toeslagensysteem niet op te lossen. Volgens een beleidsonderzoek steekt het stelsel psychologisch verkeerd in elkaar.

Meer over; Belastingdienst politiek misdaad, recht en justitie economie, business en financiën misdaad Tweede Kamer Yvonne Hofs

Staatssecretaris: overheid ging grens over

MSN 04.12.2019 “De overheid heeft hier een grens opgezocht en is daaroverheen gegaan.” Met die woorden ging staatssecretaris Menno Snel opnieuw door het stof vanwege het handelen van zijn Belastingdienst in de kinderopvangtoeslagaffaire.

Snel staat woensdag tegenover een felle en geëmotioneerde Tweede Kamer die helderheid wil over het handelen van de fiscus in fraudeonderzoeken, waardoor gedupeerden vaak in ernstige financiële problemen kwamen.

“U is iets aangedaan”, zegt Snel tegen de gedupeerde ouders die het debat op de publieke tribune volgen. Hij ging in de pauze van het debat al in gesprek met een aantal ouders. Daaruit blijkt dat “voor u het belangrijkste is dat er erkenning komt”.

De bewindsman geeft aan dat er “terecht een aantal zeer kritieke vragen zijn gesteld” door de Kamer. Het is nooit zijn bedoeling geweest de Kamer “van het kastje naar de muur te sturen of verkeerd te informeren”.

Menno Snel wacht lastig debat kinderopvang

NOS 04.12.2019 Staatssecretaris Snel moet zich vandaag opnieuw verantwoorden in de Tweede Kamer voor het onterecht stopzetten van toeslagen voor de kinderopvang. Honderden ouders werden ten onrechte als fraudeur gezien en moesten de fiscus duizenden, en soms zelfs tienduizenden, euro’s terugbetalen. Veel gezinnen kregen met schulden te maken.

Een commissie onder leiding van oud-minister Donner concludeerde na onderzoek dat de fraude-aanpak was doorgeslagen en dat daarmee veel leed is aangericht. Ook zei Donner dat het aantal getroffenen waarschijnlijk veel hoger ligt, mogelijk gaat het om duizenden ouders. Die moeten allemaal schadevergoeding krijgen, aldus de commissie.

Trouw en RTL-nieuws, die de affaire ontdekten, schreven vorige week over evaluatiestukken uit 2015 waaruit zou blijken dat de fraudebestrijding was ontspoord. Ook zou erin staan dat het aantal ouders dat bezwaar maakte tegen beslissingen van de Belastingdienst opvallend hoog was; een signaal dat er mogelijk iets niet klopte.

Snel spreekt tegen dat hij al langer wist dat het aantal gedupeerden groter is dan hij had toegegeven.

Excuses

Kamerleden willen van staatssecretaris Snel weten hoe groot het probleem nu is en hoe alle getroffen ouders gecompenseerd gaan worden. Ook hebben ze vragen over de informatievoorziening aan de Kamer. Maar de Kamer lijkt niet aan te sturen op het aftreden van de staatssecretaris; de kwestie speelde al lang voor zijn aantreden.

Snel heeft al twee keer excuses aangeboden voor de affaire rond de kinderopvangtoeslag en sprak over een ‘tunnelvisie’ bij de Belastingdienst.

De commissie-Donner wees op het politieke klimaat onder de vorige twee kabinetten, waarbij de nadruk steeds meer op fraudebestrijding kwam te liggen.

Het Kamerdebat met staatssecretaris Snel is vanaf 10.00 uur rechtstreeks te volgen op NPO Politiek en in ons liveblog.

Bekijk ook;

Affaire kinderopvangtoeslag bereikt hoogtepunt: zes vragen over wat er aan de hand is

AD 04.12.2019 En wéér zit een politieke baas van de Belastingdienst in zwaar weer. Dwingt de toeslagenaffaire staatssecretaris Menno Snel tot opstappen of komt hij met de schrik vrij? Vandaag wacht hem het zwaarste debat uit zijn nog prille politieke carrière. Een voorbeschouwing.

Waarom zit Menno Snel in de problemen?
Snel is als staatssecretaris verantwoordelijk voor de Belastingdienst. Die besloot in 2014 voor circa 300 ouders – de tellingen lopen uiteen – de kinderopvangtoeslag volledig stop te zetten en terug te vorderen.

Aanleiding daarvoor was een onderzoek door een antifraudeteam, dat de naam CAF 11 kreeg. Bij controle van het Eindhovense gastouderbureau Dadim was het team op ‘onregelmatigheden’ gestuit. Zo bleek dat ouders onvolledige of onjuiste informatie hadden aangeleverd toen zij de toeslag aanvroegen. Soms ging het om een verkeerd ingevuld getal of een ontbrekend bonnetje. Toch greep de Belastingdienst keihard in.

Lees ook;

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) in gesprek met een van de getroffen ouders in de pauze van het debat in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst

Roger schreeuwde door debat toeslagenaffaire: Mijn hele leven is naar de klote

Lees meer

Lees meer

Doordat gezinnen opeens honderden euro’s per maand misliepen en daarnaast ook bedragen uit jaren ervoor moesten terugbetalen, kwamen zij in grote financiële problemen terecht. Zij moesten bijvoorbeeld gedwongen hun auto verkopen of hun woning uit.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën ontving eerder dit jaar uit handen van SP-Kamerlid Renske Leijten een zwartboek. Het meldpunt verzamelde klachten van ouders wiens toeslag onterecht is stopgezet door de Belastingdienst. © ANP

En dat was niet terecht?
De Belastingdienst had de kinderopvangtoeslag niet zomaar in één klap volledig mogen stopzetten, zo oordeelde de Raad van State in 2017. Inmiddels is duidelijk dat ouders amper de kans kregen om fouten te herstellen, hoe klein die dikwijls ook waren. Daarnaast werden bezwaren van gedupeerde ouders veel te laat behandeld: de langstlopende procedure telde maar liefst 1105 dagen. Al die tijd moesten ouders het zonder toeslag stellen en gingen de invorderingen door.

Pas nadat de Nationale Ombudsman de zaak twee jaar geleden oppakte, en de Tweede Kamer vragen begon te stellen, werd de zaak een politieke kwestie. Vooral de Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) beten zich vast in het dossier en slaagden erin informatie beetje bij beetje en na herhaaldelijk doorvragen naar boven te krijgen.

Toch duurde het nog tot dit jaar voordat Snel de lopende invorderingen stopzette en een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner liet onderzoeken of en hoe de gedupeerde ouders gecompenseerd konden worden. Die kwam vorige maand tot de conclusie dat zij schadevergoeding moeten krijgen. Snel neemt dat advies over.

Waarom greep Snel niet eerder in?
Dat is de vraag die veel Kamerleden ook hebben. Na het vernietigende rapport van de Nationale Ombudsman maakte Snel weliswaar tot twee maal toe excuses, maar pas in de loop van dit jaar ging hij zich naar eigen zeggen verder verdiepen in de zaak en sprak hij ook zelf met gedupeerde ouders. Snel kwam toen tot de conclusie dat er bij de Belastingdienst sprake is geweest van ‘tunnelvisie’ en daardoor ‘de menselijke maat’ uit de oog is verloren.

De commissie-Donner gaat een stap verder en concludeert dat de ouders door een ‘vooringenomen’ aanpak door de Belastingdienst eigenlijk geen schijn van kans hadden om kleine foutjes recht te zetten en domweg als fraudeurs werden behandeld.

De rechtsbescherming schoot tekort, aldus Donner. Daarnaast waarschuwt hij dat het aantal gedupeerden ouders uiteindelijk waarschijnlijk in de duizenden loopt, doordat er in totaal circa 170 soortgelijke CAF-zaken zijn geweest waarbij vermeende fraude met toeslagen in het spel was.

Toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes (l) kwam door de uit de hand gelopen vrijwillige vertrekregeling bij de Belastingdienst in zwaar weer terecht. Hij volgde zijn partijgenoot Frans Weekers op, die na kritiek van de Kamer eerder was afgetreden. © anp

Hoe kon het handelen van de Belastingdienst zo ontsporen?
De commissie-Donner wijst met een beschuldigende vinger naar het politieke klimaat tijdens de vorige twee kabinetten, waarbij de nadruk meer en meer op fraudebestrijding kwam te liggen. De oprichting van het Combiteam Aanpak Facilitators, dat leidde tot het CAF 11-dossier, was hier een reactie op.

De zogeheten ‘Bulgarenfraude’ in 2013 bracht toenmalig staatssecretaris Frans Weekers in grote problemen. Hij wist een motie van wantrouwen, ingediend door de oppositie, ternauwernood te overleven. Vanaf dat moment werd iedere misslag, overtreding of onjuiste aangifte van een toeslag als fraude aangeduid, aldus Donner.

Rond de Belastingdienst is het sindsdien nooit meer rustig geweest. In 2014, toen bleek dat de problemen met Toeslagen voortwoekerden, besloot Weekers alsnog om zelf op te stappen. Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot Eric Wiebes, maar ook die wist de problemen bij de Belastingdienst niet op te lossen.

Een reorganisatie om de dienst toekomstbestendig te maken liep helemaal uit de hand waarna hij met de schrik vrij kwam door minister van Economische Zaken en Klimaat te worden. Zijn opvolger Snel heeft inmiddels het roer omgegooid en zet in op ‘beheerste vernieuwing’ van de Belastingdienst, waarbij even geen plaats is voor al te grote politieke ambities.

En Snel, moet hij vrezen voor zijn baan?
Vanaf een afstand bezien is het aanblijven van Menno Snel wellicht de meest sexy vraag. Maar – spoileralert – een meerderheid van de Kamer is er niet op uit om de D66’er naar huis te sturen.

Toch kan ook niet helemaal worden uitgesloten dat het debat zo beroerd voor hem verloopt dat Snel de eer aan zichzelf houdt, zoals Frans Weekers in 2014 besloot toen de voltallige oppositie het vertrouwen in hem dreigde op te zeggen vanwege de chaos bij de Belastingdienst.

Tegelijkertijd staat Snel erom bekend dat hij zijn dossiers altijd tiptop in orde heeft. Voor iemand die voor zijn aantreden nul politieke ervaring had – Snel moest inderhaast lid van D66 worden gemaakt – komt hij tijdens debatten doorgaans goed voor de dag.

Het is wel de eerste keer dat hij zo zwaar onder vuur ligt. De spanning zal ongetwijfeld groot zijn. Niet voor niets kreeg Snel in aanloop van het debat coaching van de interim-vicepremier van D66, Wouter Koolmees, die hem als zijn protegee beschouwt.

Wat wil de Kamer dan van Snel?
Hij komt er in ieder geval niet mee weg door de schuld voor het handelen van de Belastingdienst bij de politiek neer te leggen.

Kamerleden Omtzigt en Leijten benadrukken dat zij het kabinet nooit hebben gevraagd om bij de aanpak van fraude de wet te overtreden, zoals bij stopzetting van de kinderopvangtoeslag wel is gebeurd. Zij willen dat Snel ambtenaren bestraft of zelfs ontslaat die ervoor hebben gezorgd of toegestaan dat de Belastingdienst ‘onrechtmatig’ handelde. Snel heeft dat tot dusver geweigerd.

Een andere kwestie waar Snel zich voor zal moeten verantwoorden is misschien wel gevoeliger: de manier waarop hij het parlement heeft geïnformeerd. Kamerleden klagen dat zij gevraagde informatie keer op keer niet of pas later kregen en wijzen Snel daarbij op het Grondwettelijke recht op inlichtingen. Ook op dit punt heeft Snel steeds volgehouden dat hij zich aan de regels heeft gehouden.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt stelt al sinds 2017 vragen over de toeslagenkwestie. © ANP

Zijn excuses en compensatie in opvangtoeslagaffaire voldoende voor Snel?

NU 03.12.2019 Excuses werden gemaakt, compensatie is beloofd, maar voor een deel van de Tweede Kamer is dat nog niet genoeg. Woensdag staat staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst) een loodzwaar debat over de kinderopvangtoeslagaffaire te wachten. Doordat de Belastingdienst ten onrechte de toeslag stopzette en terugvorderde, kwamen duizenden ouders in de financiële problemen. Hoe kwam het zover? Moeten ambtenaren verantwoording afleggen? En kan Snel wel aanblijven als hoofd van de fiscus?

Een “onevenredig harde aanpak” van de Belastingdienst heeft ervoor gezorgd dat duizenden ouders in de financiële problemen zijn gebracht en het vertrouwen in de fiscus zijn verloren. Dat concludeerde de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen al in 2017.

Pas na meerdere publicaties van dagblad Trouw en RTL Nieuws, en aanhoudende vragen van Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) is het kabinet om: de Belastingdienst zat fout, staatssecretaris Snel heeft excuses aangeboden en neemt de aanbeveling van de adviescommissie-Donner over en compenseert de getroffen ouders.

Kamer onderzoekt strafvervolging ambtenaren en Snel

Voor een deel van de Tweede Kamer is dat echter niet voldoende. Afgelopen vrijdag lekte uit de commissie Financiën het bericht dat CDA, SP en DENK de vraag hebben uitgezet of en hoe staatssecretaris Snel en individuele belastingambtenaren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden.

Hoewel de Kamercommissie maandag benadrukte dat er “geen enkele intentie bestaat of bestond om ambtenaren of bewindslieden strafrechtelijk te vervolgen”, is duidelijk dat het dossier voor een deel van de Kamer nog lang niet gesloten is.

De Kamer wil exact weten wie wanneer welk besluit heeft genomen in de toeslagenaffaire.

Waar draait de affaire om?

De affaire rond de kinderopvangtoeslag draait om de harde aanpak van de afdeling van de Belastingdienst die verantwoordelijk is voor fraudebestrijding, het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF).

RTL Nieuws en Trouw brachten aan het licht dat er grove fouten zijn gemaakt bij de stopzetting en terugvordering van kinderopvangtoeslag bij driehonderd ouders die de kinderopvang regelden via gastouderbureau Dadim in Eindhoven, de zogenoemde CAF11-zaak.

In veruit de meeste gevallen had de fiscus geen bewijs van fraude. Toch moesten ouders zelf aantonen dat zij wel recht hadden op de toeslag. Maar door een onwelwillende houding van de Belastingdienst wisten de gedupeerden vaak niet wat zij fout deden en welke documenten moesten worden aangeleverd.

Door het onrechtmatig stopzetten en terugvorderen kwamen vervolgens honderden ouders in de financiële problemen. Er werd beslag gelegd op het loon, sommigen moesten tienduizenden euro’s terugbetalen, anderen moesten hun baan opzeggen omdat zij de opvang niet meer konden betalen.

Na aanhoudende publicaties van RTL Nieuws en Trouw en Kamervragen van Omtzigt en Leijten werd in de loop van vorig jaar de omvang van de problematiek steeds duidelijker. Staatssecretaris Snel moest in juli dit jaar toegeven dat het stopzetten van de toeslagen “onrechtmatig” was. De D66’er stak ook de hand in eigen boezem en gaf toe zelf te lang “tunnelvisie” gehad te hebben. Er volgden meerdere malen excuses naar de gedupeerde ouders.

Commissie-Donner: Compensatie voor ouders

Snel stelde eerder een adviescommissie, onder leiding van oud-vicevoorzitter van de Raad van State en oud-minister Piet Hein Donner, aan om de toeslagenaffaire te onderzoeken.

In een tussenrapport oordeelde de commissie dat bij de Belastingdienst sprake was van “institutionele vooringenomenheid”. Dit was het gevolg van de wens van de Tweede Kamer na de affaire rond de “Bulgarenfraude” in 2013.

Het zerotolerancebeleid was er volgens Donner het gevolg van dat de fiscus verschillende malen is verweten signalen van fraude niet te hebben aangepakt. De commissie stelt een compensatie en waarschuwt dat er mogelijk nog veel meer ouders gedupeerd zijn. Donner deed onderzoek naar de CAF11-zaak, er zijn er in totaal 170. Snel beloofde ‘ruimhartige’ compensatie en wil dat voor de jaarwisseling geregeld hebben.

‘Iedereen verantwoordelijk, niemand schuldig’

Is dat genoeg? RTL-onderzoeksjournalist Pieter Klein blijft kritisch. In de podcast Betrouwbare Bronnen noemt hij het onderzoek van Donner “een politiek rapportje” dat Snel de mogelijkheid biedt om de affaire met een compensatieregeling af te sluiten.

Volgens Klein ontwijkt de commissie de vraag wie er verantwoordelijk is. “Iedereen is verantwoordelijk, en niemand is schuldig”, aldus Klein in de podcast.

Ook een deel van de Kamer laat het er niet bij zitten. Partijen onderzoeken de mogelijkheid om ambtenaren individueel aan te pakken wegens machtsmisbruik.

Onlangs bleek dat de top van de Belastingdienst willens en wetens toeslagen had stopgezet, waarvan ze wisten dat de ouders daar wel recht op hadden. Ambtenaren spraken over “afpakjesdag” en hanteerden als stelregel: bij twijfel, afwijzen.

Vorige week werd duidelijk dat ook ambtenaren bij de Belastingdienst het beleid van hun leidinggevenden niet pikken. Zij willen dat de verantwoordelijken gestraft worden.

Ook na debat is dossier niet gesloten

De Kamercommissie deed maandag weliswaar een poging de suggestie weg te nemen dat de Kamer vervolging eist, maar de partijen zijn niet van plan de zaak te laten rusten. Waar de Kamer een half jaar geleden nog het volste vertrouwen had dat Snel de juiste man op de juiste plek was om de problematiek aan te pakken, zijn er twijfels over zijn aanpak. Zo is er onvrede over de trage en onvolledige informatievoorziening naar de Kamer.

Ook na het debat is het dossier niet gesloten. De Audit Dienst Rijk doet onderzoek naar de omvang en hoeveel meer ouders er in totaal gedupeerd zijn. Dit jaar volgt ook nog een eindrapport van de commissie-Donner waar onder meer onderzocht zal worden of er sprake is geweest van etnisch profileren door de Belastingdienst.

Uit eerdere berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw bleek dat de fiscus aan gastouderbureaus vroeg om de tweede nationaliteit van de ouders en de toeslag van vooral ouders met een migratieachtergrond stopzette.

Wat zeker is, is dat staatssecretaris Snel een loodzwaar debat te wachten staat waarin hij de Kamer ervan moet overtuigen dat hij nog steeds de juiste persoon is om de toeslagenaffaire tot een goed eind te brengen, herhaling te voorkomen en gedupeerde ouders te ondersteunen.

Lees meer over: Politiek

Ebru (l.) en Ertekin Karasu zijn, net als vele andere ouders, jarenlang opgejaagd met de onterechte beschuldiging van fraude. Zij moesten tienduizenden euro’s aan kinderopvangtoeslag terugbetalen. Ⓒ Rene Bouwman

Belastingdienst al meer dan tien jaar een zootje

Telegraaf 02.12.2019 Het onderbrengen van toeslagen bij de fiscus had het kroonstuk moeten zijn voor de Belastingdienst, toen nog het paradepaardje van de overheid. Het resultaat bijna vijftien jaar later: één gesneuvelde staatssecretaris en een volgende die op het randje van de afgrond staat door de kinderopvangtoeslagaffaire. Al meer dan tien jaar rammelt het aan alle kanten bij de toeslagen.

„De Belastingdienst wordt de dienst van het inkomen”, zegt toenmalig staatssecretaris Wijn van Financiën begin 2006. Hij is ’ontzettend trots op de mensen van de Belastingdienst’, laat hij weten.

Het is hem namelijk gelukt om een jarenlang gekoesterde wens van zijn CDA erdoor te krijgen. De fiscus gaat niet langer alleen geld innen, maar ook toeslagen uitkeren. Er is ’dag en nacht gewerkt om deze operatie te laten slagen’, meldt Wijn opgetogen.

De toenmalige staatssecretaris Joop Wijn stond aan de wieg van de Belastingdienst als ’dienst van het inkomen’.

De toenmalige staatssecretaris Joop Wijn stond aan de wieg van de Belastingdienst als ’dienst van het inkomen’. Ⓒ Hollandse Hoogte

Fiscus: van paradepaardje tot zorgenkindje

De verantwoordelijkheid voor het uitkeren van toeslagen ligt tot dan bij de verschillende ministeries. De huurtoeslag bij Binnenlandse Zaken, de zorgtoeslag bij Volksgezondheid, de kinderopvangtoeslag bij Sociale Zaken. Het bundelen van al die uitkeringen moet de Belastingdienst, dan nog het paradepaardje van de overheid, nog meer aanzien geven. Maar het tegenovergestelde gebeurt.

Nu, bijna vijftien jaar later, is de fiscus het zorgenkindje van de overheid geworden. Er zijn veel oorzaken voor: hopeloos verouderde ict en een gebrek aan personeel door een veel te ruime vertrekregeling. Maar experts wijzen vaak naar het samenvoegen van belastingen en toeslagen als hét kantelpunt.

De fiscus moet ineens niet alleen meer innen, maar ook uitkeren. Die twee bloedgroepen, ’blauw’ en ’rood’ worden de Belastingdienst en Toeslagen binnen de fiscus genoemd, gaan helemaal niet goed samen.

Toeslagen enorm fraudegevoelig

De ellende begint al kort na de samensmelting met een rammelend ict-systeem voor toeslagen dat al snel vervangen moet worden. Het is volgens de Algemene Rekenkamer ’onvoldoende stabiel’ en kan daarom niet met veel wijzigingen omgaan.

De toeslagen blijken ook nog eens ontzettend fraudegevoelig te zijn. Zo zijn er grootouders die zich inschrijven bij een gastouderbureau, de toeslag opstrijken voor het oppassen op hun kleinkinderen en die vervolgens weer schenken aan de ouders.

Nog spraakmakender is de Bulgarenfraude, die in 2013 aan het licht komt. Bulgaren in Nederland blijken op grote schaal met nepcontracten huur- en zorgtoeslag aan te vragen. En door een gebrekkige controle vooraf krijgen ze die meteen uitbetaald.

Als er in reactie op dit schandaal strenger wordt gecontroleerd, gaat het weer fout. Honderdduizenden mensen krijgen ineens geen toeslagen meer, onterecht. Het kost toenmalig staatssecretaris Weekers uiteindelijk de kop.

Goeden mogen onder de kwaden lijden

Tegen de achtergrond van al deze fraudeaffaires wordt bij de Belastingdienst afgesproken om veel harder op te treden tegen misbruik van de toeslagen. Er komt een Combiteam Aanpak Facilitators (CAF). Dat krijgt de vrije hand om mogelijke fraudeurs op te jagen.

Dat gebeurt met de zogenoemde 80/20-aanpak: als het optreden bij 80 procent terecht is, mag de ’goede’ 20 procent daar best onder lijden. „Waarschijnlijk kun je bijna niets toekennen”, luidt de werkinstructie. Bij die aanpak worden vraagtekens gezet, tot aan de top van Financiën. Maar door de telkens terugkerende fraudeschandalen blijft keihard handhaven de norm.

Dat loopt helemaal uit de hand. Er ontstaat tunnelvisie binnen de fiscus, zegt oud-minister Donner, die de kinderopvangtoeslagaffaire onderzoekt. In plaats van met een open blik kijken of iemand daadwerkelijk iets verkeerd heeft gedaan, wordt elk klein foutje aangegrepen om burgers als fraudeurs neer te zetten.

Een ouder die voor één week zijn urenadministratie niet bij had gehouden of van één maand geen loonstrookje had aangeleverd, mocht meteen voor het hele jaar alle voorschotten terugbetalen, ontdekt Donner.

Ouders onterecht bestempeld als oplichters

De gevolgen zijn desastreus. Ouders moeten duizenden en soms zelfs tienduizenden euro’s aan voorschotten terugbetalen en worden onterecht bestempeld als oplichters. De Belastingdienst maakt zo fanatiek jacht op hen dat auto’s worden ingevorderd.

Gezinnen worden zelfs uit huis gezet, omdat ze de grote bedragen niet kunnen terugbetalen. Het bezwaar dat ze maken blijft maanden of zelfs jaren onbehandeld op de plank liggen, terwijl de invorderingen gewoon doorgaan.

Deze erfenis, samen met een heleboel andere problemen bij de fiscus, krijgt D66’er Snel op zijn bord. Hij wordt in 2017 als staatssecretaris van Financiën aangesteld vanwege zijn grote kennis van fiscale zaken: Snel werkte jarenlang in de top van Financiën.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën begint optimistisch, maar is twee jaar na zijn benoeming nog altijd aan het puinruimen bij de Belastingdienst.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën begint optimistisch, maar is twee jaar na zijn benoeming nog altijd aan het puinruimen bij de Belastingdienst. Ⓒ ANP

De staatssecretaris begint nog optimistisch: hij wil eerst een jaar, of misschien twee, uittrekken om puin te ruimen bij de fiscus. Daarna moet het vizier op een groter project gaan: de Belastingdienst en Toeslagen weer uit elkaar halen.

Want in plaats van de ’dienst van het inkomen’ wordt de fiscus nu gezien als een geld rondpompende machine. Meer dan 5 miljoen huishoudens krijgen jaarlijks bijna 13 miljard euro. Omdat die als voorschot worden uitgekeerd op basis van iemands geschatte jaarinkomen, leidt dat in bijna de helft van de gevallen weer tot terugvorderingen. Daardoor is de Belastingdienst uitgegroeid tot een van de grootste schuldeisers van dit land.

Inmiddels kraakt de overheid in eigen onderzoek ook het toeslagenstelsel af. Al die terugvorderingen kunnen juist „tot financiële problemen leiden of deze verergeren. Dat is buitengewoon pijnlijk voor een stelsel dat juist is bedoeld om huishoudens financieel te ondersteunen”, valt te lezen in het onderzoek.

Dat zet grote vraagtekens bij het toeslagenstelsel: „Het is de vraag of het bieden van inkomensondersteuning niet op een andere manier moet worden vormgegeven.”

Staatssecretaris nog volop bezig met puinruimen

In de kinderopvangtoeslagaffaire is het dusdanig uit de hand gelopen dat staatssecretaris Snel ruim twee jaar na zijn aanstelling nog altijd volop bezig is met puinruimen. Zijn eigen positie is daarmee inmiddels ook in het gedrang gekomen, zeker omdat Snel zich de verdenking op de hals heeft gehaald dat hij de Kamer niet volledig informeerde.

Een politieke doodzonde, die hij zelf overigens ontkent. Snel geeft zelf wel aan dat de administratie ’onvoldoende op orde’ is bij Toeslagen. Zijn woordvoerder omschrijft het zoeken naar documenten zelfs als ’bijna archeologisch werk’.

Komende woensdag moet Snel de confrontatie met de Kamer aan. Vanuit de coalitie is het vooral de vraag wat Omtzigt gaat doen. Want uitgerekend de man van het CDA dat zo graag belastingen en toeslagen wilde samenvoegen, is vanuit de coalitie het meest kritisch.

Maar zowel in de coalitie als in de oppositie wordt ingezien dat Snel ook goed werk levert en de Belastingdienst ook niet beter af is als er weer een staatssecretaris sneuvelt. Maar ook als de coalitie Snel blijft steunen, zou hij zelf zijn conclusies kunnen trekken en de politieke verantwoordelijkheid kunnen nemen voor al het leed dat de toeslagouders is aangedaan.

Bekijk meer van; belastingen overheid Snel Piet Hein Donner Belastingdienst

Kamer: ‘Geen intentie om bewindslieden te vervolgen in toeslagenaffaire’

NU 02.12.2019 De Tweede Kamer ontkent met klem dat zij aangifte wil doen tegen staatssecretaris Menno Snel (Financiën) en ambtenaren van de Belastingdienst vanwege hun rol in de toeslagenaffaire. Meerdere Kamerleden lieten weten “verrast” te zijn toen dit bericht afgelopen vrijdag via Trouw en RTL Nieuws naar buiten kwam.

“Ik wil met klem benadrukken dat er geen enkele intentie bestaat of bestond om ambtenaren of bewindslieden strafrechtelijk te vervolgen”, zei VVD’er Anne Mulder maandag tijdens een extra ingelaste procedurevergadering. Mulder sprak in de hoedanigheid als voorzitter van de vaste Kamercommissie voor Financiën.

Zoals nu blijkt, hebben CDA, SP en DENK namens de commissie Financiën om informatie gevraagd naar wat de mogelijkheden van het parlement zijn omtrent het vervolgen van ambtenaren of bewindspersoon in voorbereiding op een rondetafelgesprek. Die informatie kwam met het stempel ‘geheime notitie’ in de media terecht.

De vraag om informatie betekent niet dat de Kamer ook tot vervolging wil overgaan, benadrukten Pieter Omtzigt (CDA), Renske Leijten (SP) en Farid Azarkan (DENK).

“Wij hebben te goeder trouw gehandeld”, zei Leijten. “We hebben om de interne notitie gevraagd om te vragen wat de opties zijn”, liet Omtzigt weten. De CDA’er wil een goede informatiepositie “in dit delicate dossier”.

D66 wil onderzoek naar gang van zaken

Met name Steven van Weyenberg (D66), partijgenoot van Snel, wil precies weten hoe deze informatie op straat is komen te liggen. De oproep tot vervolging zoals die in verschillende media vrijdag verscheen, “past niet bij de opdracht waarmee ik heb ingestemd”, zei Van Weyenberg. Er moet wat hem betreft een onderzoek komen om herhaling te voorkomen. GroenLinks-Kamerlid Bart Snels sloot zich hierbij aan.

Aanstaande woensdag debatteert de Kamer met Snel over de toeslagenaffaire. De dinsdagavond ervoor is er eerst nog een rondetafelgesprek met Wim Voermans, hoogleraar Staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, ter voorbereiding op dat debat.

Uiteindelijk was de Kamer eensgezind dat er van een concrete roep om vervolging geen sprake was. “Woensdag is het debat. Daar moet Snel verantwoording afleggen”, zei PvdA-Kamerlid Henk Nijboer tenslotte.

Volgens Snel nog geen bewijs van ambtsmisdrijf

Vrijdag meldde RTL Nieuws en Trouw dat de Tweede Kamer onderzoekt of Snel en enkele topambtenaren bij de Belastingdienst strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor hun aandeel in de toeslagenaffaire waarbij de kinderopvangtoeslag van honderden ouders ten onrechte is stopgezet.

Procedures om dit recht te zetten duurden jaren en werden niet gehonoreerd waardoor veel ouders in grote, financiële problemen kwamen. In sommige gevallen moest er tienduizenden euro’s aan toeslag worden terugbetaald.

Snel erkende eerder dit jaar tijdens een debat dat het stopzetten en het moeten terugbetalen van kinderopvangtoeslagen in sommige gevallen “onrechtmatig” was, maar volgens de bewindsman blijkt vooralsnog niet dat zijn ambtenaren de wet hebben overtreden. “Op dit moment is nog niet duidelijk of ambtsmisdrijven zijn gepleegd”, schrijft Snel vrijdag in antwoorden op Kamervragen.

Een commissie onder leiding van Piet Hein Donner concludeerde na maandenlang onderzoek dat de gedupeerde ouders slachtoffer waren van “institutionele vooringenomenheid”. De Belastingdienst ging er vanaf het begin al van uit dat er door de ouders fraude met de toeslag werd gepleegd. De kwestie was volgens deze commissie geen gevolg van “fouten, kwaadwilligheid of “onrechtmatig handelen” bij de Belastingdienst.

Kamerleden en bewindspersonen via speciale procedure vervolgen

Ambtenaren kunnen na een aangifte door het Openbaar Ministerie (OM) worden vervolgd. Voor Kamerleden en bewindspersonen geldt een andere procedure; in dat geval moet de Tweede Kamer opdracht voor vervolging geven voordat de Hoge Raad tot berechting kan overgaan.

Dat gebeurde voor het laatst in 2015 in de affaire rond het vermeende lekken uit de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, kortweg ‘Commissie Stiekem’. Daar worden de meeste fractievoorzitters uit de Tweede Kamer geïnformeerd over staatsgeheime zaken. Lekken uit deze commissie is een ambtsmisdrijf. Destijds werd daar geen bewijs voor gevonden, zodoende volgde ook geen opdracht tot vervolging.

Lees meer over: Kinderopvang Politiek

‘Berichten dat Kamer bewindslieden en ambtenaren wil vervolgen onjuist’

NOS 02.12.2019 De Tweede Kamer heeft in een speciale vergadering uitgesproken dat het beeld in de media over strafrechtelijke vervolging van bewindspersonen en ambtenaren van de Belastingdienst niet klopt. Onder meer Trouw en RTL Nieuws berichtten hierover, in het kader van de affaire rond de kinderopvangtoeslag. Dit blijkt dus onjuist.

De Kamerleden willen dat het heel duidelijk is: het is nooit het voornemen geweest om aangifte te doen tegen staatssecretaris Snel van Financiën of betrokken ambtenaren van de Belastingdienst.

D66-Kamerlid Van Weyenberg is verre van gelukkig met het ontstane beeld: “Dit mag in deze ernstige zaak niet gebeuren. We moeten hier heel zorgvuldig in zijn. Ik wil weten hoe dit vrijdag en in het weekend is gelopen.” Hij vindt het jammer dat het beeld pas vandaag wordt rechtgezet.

Het verkeerde beeld is ontstaan door een uitgelekte juridische notitie. Door een aantal Kamerleden was in algemene zin om juridische informatie gevraagd over eventuele strafrechtelijke consequenties. Dit om de komende gesprekken en debatten te kunnen voorbereiden.

Vraagtekens bij contacten met media

SP-Kamerlid Leijten was daar bij betrokken: “We hebben die juridische notitie gevraagd om kennis te vergaren, want het onderwerp is in eerdere debatten ter sprake gekomen. Niets anders.” Leijten is “ongelukkig” met het ontstane beeld en is benieuwd hoe de informatie bij de pers terecht is gekomen.

Ook Kamerlid Azarkan was betrokken bij het opvragen van de juridische nota en is niet blij met de ongewilde consequenties. “Maar ik ben niet verantwoordelijk voor die krantenkoppen.”

De Kamerleden willen weten hoe het document bij de pers terecht is gekomen, al wordt dat lastig. Honderden Kamerleden en medewerkers hebben toegang tot dit soort Kamerstukken.

Ook zetten ze vraagtekens bij de contacten met de betrokken media, waaronder Trouw en RTL, en hun eigen onderlinge communicatie. Het misverstand had misschien veel eerder de wereld uit kunnen zijn.

Zij willen opnieuw nadenken over hoe ze met dit soort vertrouwelijke documenten omgaan. Want juist meer openheid kan misverstanden voorkomen, denkt Kamerlid Van Weyenberg.

Woensdag debatteert de Kamer met staatssecretaris Snel over de kwestie van de kinderopvangtoeslag. Dat debat is live te volgen vanaf 10.15 uur op NPO Politiek.

Bekijk ook;

Kamer boos op CDA, SP en Denk om onderzoek naar strafvervolging Snel

AD 02.12.2019 De Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA), Renske Leijten (SP) en Farid Azarkan (Denk) zijn op de vingers getikt door voorzitter Anne Mulder (VVD) van de commissie Financiën. Het drietal ging hun boekje te buiten door het bureau wetgeving namens de hele commissie uit te laten zoeken welke mogelijkheid er is om staatssecretaris Menno Snel strafrechtelijk te laten vervolgen vanwege de toeslagenaffaire.

Volgens Mulder heeft het drietal op ‘eigen initiatief’ om een notitie verzocht, zo zei hij vanmiddag in een ingelaste procedurevergadering. ,,Ik wil met klem benadrukken dat er bij de commissie geen enkele intentie bestaat om ambtenaren of bewindslieden te vervolgen’’, aldus Mulder. Volgens hem heeft het drietal ‘zich strikt genomen niet aan de afspraken gehouden’ door de notitie te laten opstellen.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Jammer

Leijten verdedigde zich door erop te wijzen dat er in debatten over de toeslagaffaire vaker vragen zijn gesteld over eventuele vervolging. Het drietal achtte het een goed idee om daar eigen juristen van het bureau wetgeving van de Kamer naar te laten kijken en de bevindingen aan alle collega’s ter hand te stellen. Volgens Leijten heeft zij noch haar collega’s met valse of foute intentie gehandeld. Ze noemt het oordeel van de voorzitter en andere leden commissie daarom ‘jammer’. ,,Ik heb nog nooit meegemaakt dat je zo tot de orde wordt geroepen.’’

Leijten kreeg bijval van Omtzigt en Azarkan, die zeiden te betreuren dat de vertrouwelijke notitie vrijdag uitlekte. Zij benadrukten tegelijkertijd dat het gewraakte stuk een feitelijke verkenning bevat en geen voornemen tot vervolging behelst.

De ingelaste procedurevergadering was bijeengeroepen door Kamerlid Steven van Weyenberg, die net als Snel lid is van D66. Hij zei ‘buitengewoon ongelukkig’ te zijn met de situatie. ,,Dit is niet voor herhaling vatbaar.’’ Ook Kamerleden van VVD, PvdA en GroenLinks uitten hun ongenoegen over de gang van zaken.

Toeslagen

Snel wacht woensdag een zwaar debat over de toeslagenaffaire, waarbij zeker honderden en vermoedelijk duizenden gezinnen in grote problemen zijn geraakt door toedoen van de Belastingdienst. Op basis van vermoedens van fraude werd hun kinderopvangtoeslag in 2014 en latere jaren volledig stopgezet en teruggevorderd. Snel heeft eerder al erkend dat dit besluit destijds ‘onrechtmatig’ is geweest.

Bonje in de Tweede Kamer om verkenning strafvervolging staatssecretaris Snel

AD 02.12.2019 De commissie Financiën van de Tweede Kamer komt vanmiddag bijeen voor een ingelaste procedurevergadering. Aanleiding is een uitgelekte parlementaire notitie, waarin de mogelijkheid wordt verkend om staatssecretaris Menno Snel (Financiën) strafrechtelijk te laten vervolgen vanwege de toeslagaffaire.

Volgens Steven Van Weyenberg, D66-Kamerlid en partijgenoot van Snel, is ten onrechte de suggestie gewekt dat de Tweede Kamer strafvervolging zou willen instellen tegen bewindslieden en ambtenaren in de zogeheten CAF-11-zaak. ,,In deze ernstige zaak past ook grote zorgvuldigheid van ons als Kamer”, zo laat hij weten op Twitter.

 Steven van Weyenberg @svanweyenberg

Vanmiddag 14.00 ingelaste procedurevergadering over de (onjuiste) suggestie van afgelopen vrijdag dat de Tweede Kamer strafvervolging zou willen instellen tegen bewindslieden en ambtenaren in de CAF-11 zaak.
In deze ernstige zaak past ook grote zorgvuldigheid van ons als Kamer

15  11:02 AM – Dec 2, 2019 25 people are talking about this

Een andere Haagse bron stelt dat de commissie Financiën nooit een verzoek tot onderzoek naar strafvervolging heeft gedaan en dat in de besluitenlijst hierover ook niets is terug te vinden. Deze ingewijde spreekt van een ‘solo-actie van drie Kamerleden’, die voor ‘veel onvrede’ bij de rest van de commissie heeft gezorgd.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Toeslagen

Snel wacht woensdag een zwaar debat over de toeslagaffaire, waarbij zeker honderden en vermoedelijk duizenden gezinnen in grote problemen zijn geraakt door toedoen van de Belastingdienst. Op basis van vermoedens van fraude werd hun kinderopvangtoeslag in 2014 en latere jaren volledig stopgezet en teruggevorderd. Snel heeft eerder al erkend dat dit besluit destijds ‘onrechtmatig’ is geweest.

Een aantal Kamerleden, Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) voorop, vindt al langer dat die vaststelling  personele consequenties moet hebben. Snel heeft echter tot dusver geweigerd om ambtenaren te bestraffen of te ontslaan. In de uitgelekte notie wordt uiteengezet hoe er alsnog tot strafrechtelijke vervolging kan worden overgegaan tegen ambtenaren en de staatssecretaris zelf. Daarmee wordt de druk op Snel flink opgevoerd.

 

Staatssecretaris Snel hoeft rechter niet te vrezen

Telegraaf 01.12.2019 De kans dat staatssecretaris Menno Snel (Financiën) en zijn ambtenaren voor de rechter moeten komen is klein. De Tweede Kamer laat uitzoeken of er aangifte gedaan kan worden tegen Snel en personeel van de Belastingdienst, maar hoogleraar staatsrecht Wim Voermans ziet daar weinig brood in.

Voermans schuift dinsdag aan in de Tweede Kamer om uit te leggen hoe het zit met de aansprakelijkheid van Snel en zijn Belastingdienst-ambtenaren in de affaire rondom de kinderopvangtoeslag. Daarin werden van duizenden ouders de toeslagen stopgezet omdat zij onterecht als fraudeurs werden neergezet.

Voermans schuift dinsdag aan in de Tweede Kamer om uit te leggen hoe het zit met de aansprakelijkheid van Snel en zijn Belastingdienst-ambtenaren in de affaire rondom de kinderopvangtoeslag. Daarin werden van duizenden ouders de toeslagen stopgezet omdat zij onterecht als fraudeurs werden neergezet.

’Er is onrechtmatig gehandeld’

„Er is onrechtmatig gehandeld, dat heeft oud-minister Donner in zijn advies over een compensatie voor de ouders ook duidelijk opgeschreven”, legt Voermans uit. Volgens hem zijn er belastingwetten en andere regels overtreden en daarvoor kun je op grond van het Wetboek voor het Strafrecht ook strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden. Voor Snel, maar ook zijn voorgangers, gaat het er dan om dat zij hun fiat hebben verleend aan ’handelingen in strijd met de wet’, vertelt Voermans.

Bij de ambtenaren gaat het om iets anders. „Zij hebben mogelijk in strijd met de wet gehandeld door geld te vorderen dat ze niet hadden mogen vorderen. In wat oubolliger Nederlands heet dat knevelarij”, zegt de hoogleraar.

Verdenking

Of die wetsartikelen daadwerkelijk overtreden zijn, kan Voermans niet beoordelen. „Maar er is een verdenking van. Het zou kunnen zijn dat het zo is.”

De kans dat Snel ooit voor het hekje staat, acht Voermans heel klein. „Dit gebeurt natuurlijk bijna nooit, dat hierop vervolgd wordt. Je kan ook aan het taalgebruik in de wettekst zien dat die al flink wat jaren niet meer gebruikt is.”

Het zou ook de Tweede Kamer of de regering zelf moeten zijn die een minister of staatssecretaris voor de rechter brengt. „Die zaak gaat dan onmiddellijk naar de Hoge Raad”, zegt Voermans.

Al ruim 500 aangiften

Inmiddels liggen er al ruim 500 aangiften tegen de Belastingdienst en haar ambtenaren, ingediend door schadespecialist Orlando Kadir. Die weet zelf ook niet of dat een succes gaat worden: „Ik sluit het zeker niet uit. Maar voor mij is het nog belangrijker dat hiermee zichtbaar gemaakt wordt hoe corrupt dit gegaan is.”

Ook Voermans ziet weinig brood in de aangifte. „Tegen ambtenaren kunnen burgers wel zelf aangifte doen. Maar ik heb niet het idee dat het parket in Den Haag erop zit te wachten om achter individuele ambtenaren aan te gaan. De verdediging zal zijn dat zij een opdracht volgden. En tot voor kort heeft de Raad van State ook altijd de methode van de Belastingdienst goedgekeurd, ook al zit daar onrechtvaardigheid in.”

Voermans wijst er wel op dat Snel in Nederland niet kan rekenen op een volledige parlementaire immuniteit, zoals bijvoorbeeld Italië kent. Daar kunnen zittende politici niet vervolgd worden.

Beperkte immuniteit

Voermans: „In Nederland hebben we het principe van beperkte immuniteit. Alleen voor dingen die je zegt in de vergadering van de Kamers, kun je niet worden vervolgd. Totdat de vergadering wordt afgehamerd.”

Dat luistert nogal nauw, illustreert de hoogleraar met een voorbeeld uit 1939. „Toen noemde een KVP-Kamerlid Henk Ruyter de NSB-voorman Rost van Tonningen, nadat de voorzitter de vergadering had afgehamerd, een landverrader. Daarvoor werd hij vervolgd.” Het leverde Ruyter een boete van 25 gulden op.

Bekijk ook: 

Snel maakt excuses om blunders met kinderopvangtoeslag 

Bekijk meer van; rechtbank overheid bedrog Wim Voermans Menno Snel Piet Hein Donner Belastingdienst Financiën

‘Tweede Kamer onderzoekt strafvervolging Snel en ambtenaren’

NU 29.11.2019 De Tweede Kamer wil weten of staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst) of zijn ambtenaren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor hun optreden in de kinderopvangtoeslagaffaire. Dat staat in een vertrouwelijke interne notitie in handen van RTL Nieuws en dagblad Trouw.

De Tweede Kamer heeft gevraagd te onderzoeken hoe ambtsmisdrijven, zoals machtsmisbruik, die mogelijk zijn gepleegd door ambtenaren of staatssecretaris Snel kunnen leiden tot vervolging.

Het draait om het handelen van de fiscus, die ouders dupeerde door de kinderopvangtoeslag ten onrechte stop te zetten. Honderden ouders werden onjuist aangemerkt als fraudeur en moesten tot tienduizenden euro’s terugbetalen.

Donner en Snel zien geen ambtsmisdrijven, Kamer wel

De notitie waar de Kamercommissie van Financiën om heeft gevraagd, volgt op het rapport van de commissie-Donner. De commissie oordeelde snoeihard over het optreden van de fiscus en stelt dat gedupeerde ouders recht hebben op een ruimhartige compensatie.

Volgens Donner handelde de Belastingdienst met “institutionele vooringenomenheid” door er zonder aanleiding van uit te gaan dat ouders die kinderopvangtoeslag hadden aangevraagd fraudeerden. Deze fraudebestrijdingsmethode van de fiscus sloot volgens Donner “aan bij de wens vanuit de politiek om fraudeplegers hard aan te pakken”.

Het onrechtmatig handelen is volgens Donner niet te wijten aan de keuzes van ambtenaren, maar aan de Belastingdienst. Staatssecretaris Snel stelde onlangs dat hij geen aanwijzingen voor ambtsmisdrijven heeft gevonden.

De Kamer is het daar niet mee eens en wil daarom weten of individuele ambtenaren alsnog gestraft kunnen worden.

Zes jaar cel voor knevelarij

De ambtenaren zouden door het Openbaar Ministerie vervolgd kunnen worden voor knevelarij. Daar is sprake van wanneer een ambtenaar zijn positie misbruikt en onterecht geld terugvordert of niet terugstort terwijl hij weet dat het niet klopt. De maximale straf voor knevelarij is zes jaar cel.

Voor de strafrechtelijke vervolging van staatssecretaris Snel, of zijn voorganger Eric Wiebes, moet een meerderheid van de Tweede Kamer een opdracht tot vervolging instellen.

Uit eerder onderzoek van RTL Nieuws en Trouw bleek dat de ambtelijke top van de Belastingdienst willens en wetens kinderopvangtoeslagen stopzette, terwijl zij wisten dat de ouders er wel recht op hadden. Het onrechtmatig handelen waar lagere ambtenaren werden aangespoord om “langs de randen van de wet” te werken, volgde na opdrachten van de hoogste ambtenaren bij de fiscus.

In de documenten staat dat toenmalig directeur van de Belastingdienst Hans Blokpoel “echt alles [wil] dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn”.

Kamer onderzoekt strafvervolging Menno Snel en ambtenaren om toeslagenaffaire

RTL 29.11.2019 De Tweede Kamer onderzoekt of staatssecretaris Menno Snel (Financiën) en zijn ambtenaren strafrechtelijk kunnen worden vervolgd in de toeslagenaffaire, waarin door de Belastingdienst jarenlang onrechtmatig is gehandeld. Het is zeer uitzonderlijk dat de Kamer zoiets onderzoekt.

Dit blijkt uit een vertrouwelijke notitie van de griffie van de Tweede Kamer, waarover RTL Nieuws en Trouw beschikken. Het gaat om mogelijke ambtsmisdrijven als machtsmisbruik, het handelen in strijd met de wet en knevelarij. Dit laatste betekent het willens en wetens geld opeisen bij burgers, terwijl zij dat niet verschuldigd zijn. Dit is gebeurd rond het stopzetten en terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang, terwijl burgers er wel recht op hadden.

De notitie – van gisteren – 28 november – is gemaakt op verzoek van de vaste Kamercommissie van Financiën, naar aanleiding van het advies van de commissie-Donner over de ontspoorde fraudejacht bij toeslagen voor kinderopvang.

Lees ook:

Ambtenaren Belastingdienst eisen straf voor leidinggevenden toeslagenaffaire

Kamer wil ambtenaren aanpakken

Donner adviseerde schadevergoeding voor een eerste groep van 300 gedupeerde ouders, maar sprak zich niet uit over wie verantwoordelijk was voor het onrechtmatig handelen. Hij noemde het stelselmatig duperen van ouders het gevolg van ‘institutionele vooringenomenheid’, die niet aan personen toegerekend kan worden. Staatssecretaris Snel sloot zich daarbij aan en wilde tot dusver nog geen ambtenaren aanpakken.

De Kamercommissie wil daar geen genoegen mee nemen, en vroeg daarom advies over de vraag: “Wat is het kader voor strafrechtelijke vervolging bij mogelijk strafbare feiten gepleegd door de staatssecretaris en/of zijn ambtenaren.” Een aantal fracties in de Kamer wil Menno Snel dwingen tot een strafrechtelijk onderzoek tegen ambtenaren die in het verleden ver buiten hun boekje zijn gegaan.

Volg al het nieuws over de toeslagenaffaire hier

Ministeriële verantwoordelijkheid

Voor het aanpakken van ambtenaren volstaat een aangifte bij het Openbaar Ministerie (OM), zo staat in de notitie. Dat zou staatssecretaris Snel zelf kunnen doen. Het OM kan dan opsporingsonderzoek doen en daarna bekijken of ambtenaren inderdaad worden vervolgd.

Ook staatssecretaris Snel – of zijn voorganger Wiebes, onder wie de affaire ontstond – kunnen worden vervolgd. Dan is het niet het OM aan zet, maar de Tweede Kamer zelf. Op basis van de zogeheten Wet ministeriële verantwoordelijkheid kunnen vijf Kamerleden om een onderzoek vragen naar ambtsmisdrijven door bewindslieden.

Als het parlement daarmee instemt, kan een commissie met vergaande bevoegdheden onderzoek doen. Op basis van de uitkomsten kan een meerderheid besluiten dat strafvervolging nodig is. Vanaf dat moment gaat de zaak naar de procureur-generaal van de Hoge Raad, waarmee strafvervolging van de staatssecretaris of zijn voorganger een feit is.

Lees ook:

Nieuwe blunder rond toeslagen brengt Menno Snel verder in ’t nauw

Machtsmisbruik

In de vertrouwelijke notitie wordt gesproken over ‘mogelijk toepasselijke wetsartikelen’ voor strafvervolging in de toeslagenaffaire. “Bij de voorliggende casus kunnen meerdere strafbepalingen aan de orde zijn.” Het gaat om machtsmisbruik – dan moet wel bewezen worden dat de politicus wist welke nadelige gevolgen zijn handelen zou hebben. Dit wordt ‘voorwaardelijk opzet’ genoemd.

Een andere mogelijkheid is het (te lang) niet herstellen van het handelen in strijd met de wet. Dan moet aannemelijk worden gemaakt dat de staatssecretaris nalatig is geweest met herstellen van onrecht. Dat is niet eenvoudig, omdat bewindslieden een ‘grote mate van vrijheid’ hebben en niet snel sprake is van strafbare nalatigheid.

Knevelarij

Ook strafvervolging op basis van ‘knevelarij’ zou een optie zijn. Dit betekent, kort gezegd, dat ambtenaren in functie willens en wetens geld terugvorderden van ouders, terwijl zij er wel recht op hebben of hadden. Op machtsmisbruik staat een celstraf van maximaal drie jaar, op knevelarij maximaal zes jaar.

In de notitie wordt erop gewezen dat het niet gebruikelijk is om ministers of staatssecretarissen te vervolgen, omdat zij doorgaans in de Tweede Kamer verantwoording afleggen. “Dit staat echter niet in de weg aan het strafrechtelijk ter verantwoording roepen van een bewindspersoon.”

Volg al het nieuws over de toeslagenaffaire hier

Snel onderzoekt ‘verwijtbaar’ handelen

In stukken die staatssecretaris Snel zojuist naar de Kamer stuurde stelt hij dat ‘op dit moment nog niet duidelijk is of ambtsmisdrijven zijn gepleegd’. Hij zegt verder dat hij zich heeft laten informeren over mogelijkheden om ambtenaren eventueel aan te pakken vanwege hun rol in de toeslagenaffaire. Ook meldt hij dat hij gesprekken voert met advocaten die melden dat bewijsbaar tegen de wet is gehandeld, en dat ‘strafrechtelijk verwijtbaar is gehandeld’.

Snel zegt dat als uit vervolggesprekken blijkt dat ambtsmisdrijven hebben plaatsgevonden, dat dan ‘vanzelfsprekend’ actie wordt ondernomen. Verder verwijst de staatssecretaris vooral naar nog lopende onderzoeken van de commissie-Donner en de Auditdienst Rijk naar andere zaken waar de Belastingdienst onrechtmatig handelde. Die onderzoeken worden eind van dit jaar verwacht.

Klokkenluider had gelijk

Komende week moet Snel zich verantwoorden in een Kamerdebat over de toeslagenaffaire en zijn afhandeling ervan. Uit de Kamerbrief die hij vandaag stuurde, blijkt dat er veel vaker tegen wet- en regelgeving werd gehandeld door de Belastingdienst / Toeslagen.

Zo meldt hij dat klokkenluider Pierre Niessen, die eerder zijn verhaal deed bij RTL Nieuws en Trouw, gelijk had dat burgers in strijd met de wet werden aangepakt.

meer: Pieter Klein Menno Snel  Ministerie van Financiën  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Kamer kijkt naar vervolging om toeslagenaffaire

MSN 29.11.2019 De Tweede Kamer wil weten welke mogelijkheden er zijn om de verantwoordelijken voor de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst strafrechtelijk te vervolgen. Op verzoek van de vaste commissie voor Financiën is een vertrouwelijke notitie opgesteld waarin beschreven staat wat de gronden van aangifte en vervolging kunnen zijn en wie dat kan doen. Dat bevestigen Haagse bronnen na een bericht van RTL Nieuws en Trouw.

Een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner concludeerde onlangs dat ambtenaren van de fiscus de afgelopen jaren stelselmatig veel te ver gingen in de aanpak van vermeende fraude. Bij vermoedelijk duizenden mensen werden toeslagen teruggevorderd terwijl zij daar gewoon recht op hadden.

Sommige partijen in de Kamer vermoeden dat in deze zaak ambtsmisdrijven zijn gepleegd. Daarom hebben zij op een rijtje laten zetten welke procedures gevolgd moet worden om ambtenaren die zich daar schuldig aan hebben gemaakt, en eventueel ook verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën), strafrechtelijk aan te pakken.

De notitie verhoogt de druk op Snel om zelf werk te maken van vervolging van eventuele ambtsmisdrijven. Daarvoor volstaat namelijk een aangifte bij het Openbaar Ministerie door bijvoorbeeld de staatssecretaris. Tegen Snel zelf kan aangifte worden gedaan op grond van de Wet ministeriële verantwoordelijkheid, maar alleen na onderzoek en als een Kamermeerderheid daar voor is.

Minister-president Mark Rutte zei in zijn wekelijkse persconferentie dat “het kabinet en de coalitiepartijen” nog altijd het volste vertrouwen hebben in Snel. Ook minister Wopke Hoekstra (Financiën) zei dat hij zijn staatssecretaris nog altijd de juiste man vindt om de problemen bij de fiscus op te lossen. “Wij werken daar samen heel hard aan”, aldus de bewindsman.

Of hun partijgenoten van respectievelijk VVD en CDA in de Kamer daar net zo over denken, zal volgende week woensdag moeten blijken. Dan moet Snel zich in het parlement verantwoorden voor de toeslagenaffaire. Vorige week ging hij al publiekelijk door het stof en beloofde hij dat de gedupeerden snel compensatie krijgen.

Kamer onderzoekt vervolging Snel om toeslagenaffaire

Telegraaf 29.11.2019 De Tweede Kamer heeft laten uitzoeken of staatssecretaris Menno Snel (Financiën) zelf, maar ook zijn ambtenaren strafrechtelijk aangepakt kunnen worden in de toeslagenaffaire. Of het ook daadwerkelijk tot een aangifte komt, is maar de vraag.

Haagse bronnen bevestigen het nieuws uit een vertrouwelijke notitie van de griffie van de Tweede Kamer, waarover RTL Nieuws en Trouw beschikken. Daarin wordt aan de Kamerleden uitgelegd wanneer en hoe Snel en zijn ambtenaren vervolgd kunnen worden.

Volgens een Haagse bron gaat het om een verkenning van de opties en wil de Kamer op een rij hebben hoe het zit met ambtsmisdrijven en aangifte daartegen. De informatievraag betekent niet automatisch dat er een aangifte gaat komen.

Mocht de Kamer dat wel doen, zal PvdA’er Henk Nijboer dat in elk geval ’absoluut niet steunen’. „Ik heb heel veel verwijten richting de staatssecretaris, maar ik wil hem niet als een halve crimineel neerzetten”, zegt het oppositielid. „Snel moet zich politiek verantwoorden. Dit is wat mij betreft helemaal niet een zaak voor een rechter.”

In antwoord op Kamervragen van vrijdagmiddag stelt de staatssecretaris dat het ’op dit moment nog niet duidelijk is’ of er door de Belastingdienst ambtsmisdrijven zijn gepleegd. „Indien blijkt dat ambtsmisdrijven zijn gepleegd, dan wordt daar vanzelfsprekend tegen opgetreden”, zegt Snel.

Bekijk ook: 

’Top fiscus wist van toeslagenaffaire’ 

Bekijk ook: 

‘Staatssecretaris Snel misleidt de Kamer’ 

De Kamer zou onderzoek willen laten doen naar mogelijke ambtsmisdrijven als machtsmisbruik, het handelen in strijd met de wet en knevelarij. Dit laatste betekent het willens en wetens geld opeisen bij burgers, terwijl zij dat niet verschuldigd zijn.

Daar is in de toeslagaffaire op grote schaal sprake van geweest. Van duizenden ouders werd niet alleen hun toeslag voor de kinderopvang onterecht afgepakt, zij moesten ook bedragen van duizenden tot zelfs tienduizenden euro’s terugbetalen.

Bekijk ook: 

Snel door het stof voor toeslagouders 

Bekijk ook: 

Snel: royaal compenseren in toeslagenaffaire 

De staatssecretaris heeft zijn ambtenaren altijd verdedigd. Hij stelt dat er sprake was van ’institutionele vooringenomenheid’ bij de dienst. Daarmee bedoelt Snel dat de opsporingsambtenaren last hadden van tunnelvisie. Snel vindt die vooringenomenheid wat anders dan het daadwerkelijk plegen van misdrijven door hemzelf of zijn ambtenaren.

In plaats van met een open blik kijken of ouders de Belastingdienst oplichtten, werd er door de fiscus fanatiek gezocht naar kleine foutjes die mensen hadden opgemaakt, waarna ze meteen keihard aangepakt werden en toeslagen van een heel jaar terug moesten betalen.

Bekijk meer van; rechterlijke macht overheidsbeleid overheid Menno Snel Financiën Tweede Kamer der Staten-Generaal Belastingdienst

Kamer verhoogt druk op staatssecretaris Snel om ambtenaren te vervolgen in toeslagenaffaire

AD 29.11.2019 De Tweede Kamer heeft informatie opgevraagd over de mogelijkheid om staatssecretaris Menno Snel (Financiën) of zijn ambtenaren strafrechtelijk te laten vervolgen. Een deel van de partijen vindt het onterecht dat de Belastingdienst buiten schot blijft in de zogeheten toeslagenaffaire, waarbij mogelijk duizenden ouders ten onrechte werden behandeld als fraudeur.

Dat blijkt een een vertrouwelijke notitie van de griffie van de Tweede Kamer, bevestigen bronnen aan deze site. Er worden op dit moment echter nog geen stappen ondernomen om Snel en zijn ambtenaren daadwerkelijk te vervolgen, benadrukken zij.

Het onderzoek richt zich op mogelijke ambtsmisdrijven als misbruik, het handelen in strijd met de wet en knevelarij, blijkt uit de notitie, in handen van RTL Nieuws en Trouw. Bij knevelarij draait het om willens en wetens onterecht geld opeisen bij burgers, precies wat is er is gebeurd bij de toeslagenaffaire. Daarbij werden toeslagen voor kindopvang stopgezet en teruggevorderd, terwijl de burgers daar wel recht op hadden.

Lees ook;

Lees meer

Snel erkende vlak voor de zomer dat de stopzetting van de toeslagen ‘onrechtmatig’ is geweest. Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) meenden toen al dat de staatssecretaris ambtenaren die hun boekje te buiten zijn gegaan moet straffen.

Collectief falen

De interne notie is opgesteld naar aanleiding van het onderzoek door de commissie-Donner naar de affaire. Daarin adviseert oud-minister Piet Hein Donner dat een groep van 300 gedupeerde ouders recht heeft op schadevergoeding. De commissie wijt de fouten aan de Belastingdienst als geheel, zonder specifieke ambtenaren te benoemen.

Ook Snel zei geen signalen te hebben gezien van mogelijke ambtsmisdrijven, en wil zodoende geen ambtenaren aanpakken. Wel zei hij vorige week nog dat als alsnog blijkt dat er ambtsmisdrijven zijn gepleegd, dan het Openbaar Ministerie zal worden ingeschakeld.

De Kamercommissie heeft meer informatie opgevraagd over hoe het zit met vervolging. Ook om zo de druk op Snel op te voeren. Een aantal partijen wil Snel dwingen tot een strafrechtelijk onderzoek tegen ambtenaren die in het verleden fouten hebben gemaakt rond de affaire. In de notie staat dat aangifte bij het Openbaar Ministerie voldoende is voor het aanpakken van ambtenaren. Als Snel dat zou doen, kan het OM verder onderzoek doen naar mogelijke vervolging.

Mocht de Kamer Snel zelf ook willen vervolgen, dan moet er aanspraak gemaakt worden op de zogeheten Wet ministeriële verantwoordelijkheid, waarmee vijf Kamerleden een verzoek tot onderzoek kunnen indienen.

Als het parlement daar in mee gaat, doet een commissie verder onderzoek, op basis waarvan een Kamermeerderheid mag besluiten dat strafvervolging aan de orde is. De zaak wordt dan weer overgedragen aan de procureur-generaal van de Hoge Raad, waarmee strafvervolging in gang wordt gezet.

Zwaar debat

Snel wacht komende woensdag een zwaar debat over de affaire. De Kamer is niet alleen ontevreden over uitblijvende straf voor ambtenaren, maar moppert ook over de wijze waarop Snel de Kamer heeft geïnformeerd. Documenten waarom de Kamer had gevraagd kwamen in een aantal gevallen pas na herhaaldelijk aandringen naar de Kamer toe.

Snel heeft al erkend dat hij zich eerder en intensiever op de hoogte had moeten laten stellen over de affaire. Ook heeft hij al meerdere keren excuses aangeboden aan gedupeerde ouders voor het handelen van de Belastingdienst. De fiscus leidde volgens hem aan ‘tunnelvisie’ en verloor daardoor de ‘menselijke maat’ uit het oog verloor.

Vechten

Of de staatssecretaris woensdag voor zijn politieke leven moet vechten is de vraag. In zowel coalitie- als oppositiekringen klinkt behalve kritiek ook lof voor Snel, die bij zijn aantreden met de door affaires geplaagde Belastingdienst volgens velen het grootste hoofdpijndossier van Den haag op het bordje kreeg. Snel wordt geroemd om de rust die hij bracht en zijn dossierkennis.

In het kabinet kan Snel op veel steun rekenen. Minister van Financiën Wopke Hoekstra stelt dat Snel ‘dag en nacht’ in touw is om de problemen bij de fiscus op te lossen. ,,Hij kan op mijn nadrukkelijke steun rekenen”, aldus de CDA-bewindsman. Ook volgens premier Mark Rutte is Snel nog altijd de juiste man op de juiste plek, zo zei hij vrijdagmiddag na afloop van de Ministerraad.

Staatssecretaris Menno Snel van financiën. Beeld ANP

Kamer onderzoekt strafvervolging Menno Snel en ambtenaren

Trouw 29.11.2019 De Tweede Kamer onderzoekt of staatssecretaris Snel of zijn ambtenaren strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor hun handelen in de affaire rond kinderopvangtoeslag.

De Belastingdienst handelde jarenlang onrechtmatig door zonder bewijs toeslagen van ouders stop te zetten en grote bedragen aan eerder ontvangen toeslagen terug te vorderen. De Kamer wil nu weten hoe mogelijke ambtsmisdrijven gepleegd door ambtenaren of de staatssecretaris wettelijk kunnen worden aangepakt.

Dat blijkt uit een vertrouwelijke interne notitie van het bureau wetgeving van de Tweede Kamer, die in handen is van Trouw en ‘RTL Nieuws’. Deze notitie, gedateerd 28 november, is aangevraagd door de vaste Kamercommissie van financiën na het verschijnen van het rapport van de commissie-Donner. Deze commissie onderzocht het handelen van de Belastingdienst rond het stopzetten van toeslagen van meer dan driehonderd ouders, die waren gelieerd aan een gastouderbureau uit Eindhoven.

Oud-minister Donner concludeerde in zijn rapport dat de ouders slachtoffer waren geworden van ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst. Het onrechtmatig handelen van de fiscus is volgens Donner niet te wijten aan specifieke keuzes van ambtenaren, maar aan de Belastingdienst als geheel.

Staatssecretaris Snel zei eerder dat hij geen signalen heeft van mogelijke ambtsmisdrijven. In een brief aan de Tweede Kamer ­nuanceerde hij dat vrijdag: het is ‘nog niet duidelijk’ of er ambtsmisdrijven zijn gepleegd. Als dat wel zo blijkt te zijn, dan wordt er ‘vanzelfsprekend opgetreden’, inclusief aangifte.

De Tweede Kamer neemt daar geen genoegen mee en heeft met ­deze notitie nu al de mogelijkheden laten uitzoeken om toch tot vervolging voor ambtsmisdrijven te kunnen overgaan. Een aantal Kamerfracties wil staatssecretaris Snel dwingen alsnog tot vervolging over te gaan.

Voor ambtenaren geldt dat zij onder het ­gewone strafrecht vervolgd kunnen worden. Ministers en staatssecretarissen kunnen alleen worden vervolgd bij koninklijk besluit, of op basis van een besluit van de Tweede Kamer.

Specifiek voor de toeslagenaffaire gaat het voor ambtenaren om mogelijke vervolgingen voor knevelarij. Dat houdt in dat geld wordt teruggevorderd of niet uitgekeerd, terwijl de ambtenaar weet dat dit onterecht is.

Belangrijk daarbij is dat de ambtenaar ten opzichte van de burger doet alsof dit bedrag wel verschuldigd is, en de burger misleidt, zo staat in de notitie beschreven. Bij een mogelijke vervolging van staatssecretaris Snel of zijn voorgangers gaat het om het nemen van beslissingen, waarvan men weet dat die tegen de wet indruisen.

Uit de toeslagenaffaire is bekend dat de ambtelijke top van de Belastingdienst vooraf accepteerde dat goedwillende burgers onterecht te maken zouden krijgen met stopzettingen en terugvorderingen van toeslagen. Het vooraf stopzetten van toeslagen zonder bewijs van fraude is bovendien onrechtmatig, constateerde de Tweede Kamer al eerder.

Lees ook:

De top van de Belastingdienst drukte onrechtmatig stopzetten van kinderopvangtoeslag erdoor

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd in de doofpot gestopt.

Commissie oordeelt snoeihard over Belastingdienst: ouders moeten schadevergoeding krijgen

Een adviescommissie van oud-minister Piet Hein Donner komt met keiharde conclusies over het optreden van de Belastingdienst in een fraudeonderzoek naar kinderopvangtoeslag. Ouders hadden geen enkele kans om te ontsnappen, en hebben recht op ruimhartige compensatie.

Kinderopvangtoeslag

Meer over; belastingdienst politiek Tweede Kamer overheidsbeleid misdaad, recht en justitie Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

Kamer onderzoekt strafvervolging Menno Snel en ambtenaren om toeslagenaffaire

RTL 29.11.2019 De Tweede Kamer onderzoekt of staatssecretaris Menno Snel (Financiën) en zijn ambtenaren strafrechtelijk kunnen worden vervolgd in de toeslagenaffaire, waarin door de Belastingdienst jarenlang onrechtmatig is gehandeld. Het is zeer uitzonderlijk dat de Kamer zoiets onderzoekt.

Dit blijkt uit een vertrouwelijke notitie van de griffie van de Tweede Kamer, waarover RTL Nieuws en Trouw beschikken. Het gaat om mogelijke ambtsmisdrijven als machtsmisbruik, het handelen in strijd met de wet en knevelarij. Dit laatste betekent het willens en wetens geld opeisen bij burgers, terwijl zij dat niet verschuldigd zijn. Dit is gebeurd rond het stopzetten en terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang, terwijl burgers er wel recht op hadden.

De notitie – van gisteren – 28 november – is gemaakt op verzoek van de vaste Kamercommissie van Financiën, naar aanleiding van het advies van de commissie-Donner over de ontspoorde fraudejacht bij toeslagen voor kinderopvang.

Lees ook:

Ambtenaren Belastingdienst eisen straf voor leidinggevenden toeslagenaffaire

Kamer wil ambtenaren aanpakken

Donner adviseerde schadevergoeding voor een eerste groep van 300 gedupeerde ouders, maar sprak zich niet uit over wie verantwoordelijk was voor het onrechtmatig handelen. Hij noemde het stelselmatig duperen van ouders het gevolg van ‘institutionele vooringenomenheid’, die niet aan personen toegerekend kan worden. Staatssecretaris Snel sloot zich daarbij aan en wilde tot dusver nog geen ambtenaren aanpakken.

De Kamercommissie wil daar geen genoegen mee nemen, en vroeg daarom advies over de vraag: “Wat is het kader voor strafrechtelijke vervolging bij mogelijk strafbare feiten gepleegd door de staatssecretaris en/of zijn ambtenaren.” Een aantal fracties in de Kamer wil Menno Snel dwingen tot een strafrechtelijk onderzoek tegen ambtenaren die in het verleden ver buiten hun boekje zijn gegaan.

Volg al het nieuws over de toeslagenaffaire hier

Ministeriële verantwoordelijkheid

Voor het aanpakken van ambtenaren volstaat een aangifte bij het Openbaar Ministerie (OM), zo staat in de notitie. Dat zou staatssecretaris Snel zelf kunnen doen. Het OM kan dan opsporingsonderzoek doen en daarna bekijken of ambtenaren inderdaad worden vervolgd.

Ook staatssecretaris Snel – of zijn voorganger Wiebes, onder wie de affaire ontstond – kunnen worden vervolgd. Dan is het niet het OM aan zet, maar de Tweede Kamer zelf. Op basis van de zogeheten Wet ministeriële verantwoordelijkheid kunnen vijf Kamerleden om een onderzoek vragen naar ambtsmisdrijven door bewindslieden.

Als het parlement daarmee instemt, kan een commissie met vergaande bevoegdheden onderzoek doen. Op basis van de uitkomsten kan een meerderheid besluiten dat strafvervolging nodig is. Vanaf dat moment gaat de zaak naar de procureur-generaal van de Hoge Raad, waarmee strafvervolging van de staatssecretaris of zijn voorganger een feit is.

Lees ook:

Nieuwe blunder rond toeslagen brengt Menno Snel verder in ’t nauw

Machtsmisbruik

In de vertrouwelijke notitie wordt gesproken over ‘mogelijk toepasselijke wetsartikelen’ voor strafvervolging in de toeslagenaffaire. “Bij de voorliggende casus kunnen meerdere strafbepalingen aan de orde zijn.” Het gaat om machtsmisbruik – dan moet wel bewezen worden dat de politicus wist welke nadelige gevolgen zijn handelen zou hebben. Dit wordt ‘voorwaardelijk opzet’ genoemd.

Een andere mogelijkheid is het (te lang) niet herstellen van het handelen in strijd met de wet. Dan moet aannemelijk worden gemaakt dat de staatssecretaris nalatig is geweest met herstellen van onrecht. Dat is niet eenvoudig, omdat bewindslieden een ‘grote mate van vrijheid’ hebben en niet snel sprake is van strafbare nalatigheid.

Knevelarij

Ook strafvervolging op basis van ‘knevelarij’ zou een optie zijn. Dit betekent, kort gezegd, dat ambtenaren in functie willens en wetens geld terugvorderden van ouders, terwijl zij er wel recht op hebben of hadden. Op machtsmisbruik staat een celstraf van maximaal drie jaar, op knevelarij maximaal zes jaar.

In de notitie wordt erop gewezen dat het niet gebruikelijk is om ministers of staatssecretarissen te vervolgen, omdat zij doorgaans in de Tweede Kamer verantwoording afleggen. “Dit staat echter niet in de weg aan het strafrechtelijk ter verantwoording roepen van een bewindspersoon.”

Volg al het nieuws over de toeslagenaffaire hier

Snel onderzoekt ‘verwijtbaar’ handelen

In stukken die staatssecretaris Snel zojuist naar de Kamer stuurde stelt hij dat ‘op dit moment nog niet duidelijk is of ambtsmisdrijven zijn gepleegd’. Hij zegt verder dat hij zich heeft laten informeren over mogelijkheden om ambtenaren eventueel aan te pakken vanwege hun rol in de toeslagenaffaire. Ook meldt hij dat hij gesprekken voert met advocaten die melden dat bewijsbaar tegen de wet is gehandeld, en dat ‘strafrechtelijk verwijtbaar is gehandeld’.

Snel zegt dat als uit vervolggesprekken blijkt dat ambtsmisdrijven hebben plaatsgevonden, dat dan ‘vanzelfsprekend’ actie wordt ondernomen. Verder verwijst de staatssecretaris vooral naar nog lopende onderzoeken van de commissie-Donner en de Auditdienst Rijk naar andere zaken waar de Belastingdienst onrechtmatig handelde. Die onderzoeken worden eind van dit jaar verwacht.

Klokkenluider had gelijk

Komende week moet Snel zich verantwoorden in een Kamerdebat over de toeslagenaffaire en zijn afhandeling ervan. Uit de Kamerbrief die hij vandaag stuurde, blijkt dat er veel vaker tegen wet- en regelgeving werd gehandeld door de Belastingdienst / Toeslagen.

Zo meldt hij dat klokkenluider Pierre Niessen, die eerder zijn verhaal deed bij RTL Nieuws en Trouw, gelijk had dat burgers in strijd met de wet werden aangepakt.

Meer: Pieter Klein Menno Snel  Ministerie van Financiën  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Belastingdienst besprak compensatie, maar liet ouders in de kou staan

MSN 27.11.2019 De Belastingdienst heeft vorig jaar al gesproken over schadevergoeding voor meer gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire, maar liet de zaak daarna op zijn beloop. Dit blijkt uit een brief die staatssecretaris Menno Snel (Financiën) zojuist naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

“Ik kan niet uitsluiten dat binnen de Belastingdienst eerder is gesproken over de mogelijkheid van compensatie voor andere CAF-zaken”, meldt Snel. CAF staat voor Combiteam Aanpak Facilitators, dat synoniem is geworden voor het onterecht aanmerken van ouders als fraudeurs, waarbij toeslagen voor kinderopvang werden stopgezet.

Excuses en compensatie

In de zogeheten CAF11-zaak, rond één gastouderbureau in Eindhoven, wordt sinds een vernietigend rapport van de Nationale Ombudsman in 2017 gesproken over schadevergoeding. Daar werd tijden niets mee gedaan, tot afgelopen maand.

Na het rapport van de commissie-Donner, die de zaak onderzocht, bood snel Snel nogmaals excuses aan en beloofde een ‘ruimhartige’ compensatie voor een groep van 300 ouders, die in grote financiële problemen waren gekomen.

Snel erkent nu dat intern al in 2018 werd gesproken over compensatie in de 170 andere CAF-projecten. Deels gaat het daarbij om echte fraudegevallen, maar ook in een reeks andere zaken werden nog veel ouders onterecht gedupeerd.

Ook zij kregen te maken met terugvorderingen van tienduizenden euro’s. Uit interne ambtelijke documenten bleek al dat in oktober 2018 intern werd afgesproken ‘niet actief’ op zoek te gaan in andere dossiers dan CAF11.

Lees ook:

Ambtenaren Belastingdienst eisen straf voor leidinggevenden toeslagenaffaire

De Tweede Kamer vroeg afgelopen jaar regelmatig om evaluatierapporten in andere CAF-zaken, maar kreeg ze niet. Na de onthulling van RTL Nieuws en Trouw, gisteren, dat intern al eerder bekend was hoe mis het zat in de fraudejacht, stuurt Snel deze stukken nu naar de Kamer.

Hij zegt dat hij in maart van dit jaar voor het eerst van het bestaan van zulke documenten op de hoogte is gesteld, maar er geen kennis van nam: “Ik heb deze evaluaties vandaag voor het eerst zelf gezien.”

‘Geen signalen’

Het blijkt niet te gaan om 15, maar 75 rapporten, die nu alsnog naar de Kamer zijn gestuurd. Snel zegt dat ‘de juistheid, volledigheid en status van deze stukken niet vaststaat’. Ze zouden eerder ook niet gedeeld zijn met de ambtelijke en politieke leiding.

De voorganger van Snel zou ook niet op de hoogte zijn gesteld van de problemen in de ontspoorde fraudejacht. Hoewel vorig jaar bij de Belastingdienst al werd gesproken over compensatie voor meer gedupeerden, houdt Snel vol dat hij in maart ‘toen zelf nog geen signalen had over vergelijkbare problemen bij andere CAF-zaken’.

Snel bestrijdt dat hij de Kamer heeft misleid door de stukken tot dusver achter te houden. Hij zegt dat hij alle documenten heeft overhandigd aan de commissie-Donner, die vervolgonderzoek doet, en naar de Auditdienst Rijk, die alle CAF-zaken ook onder de loep neemt.

Uit beide onderzoeken moet blijken in welke zaken de Belastingdienst vaker over de schreef is gegaan, en wie alsnog compensatie moet krijgen. Het gaat hierbij waarschijnlijk om duizenden ouders. De dwanginvorderingen bij grote groepen mensen liepen tot begin deze maand gewoon door.

Lees ook:

Advocaat toeslagenaffaire ontevreden over schadevergoeding: ‘Schade loopt enorm uiteen’

Kamer ‘volledig’ informeren

De staatssecretaris zegt dat hij de Kamer steeds ‘zo juist en zo volledig mogelijk’ wilde informeren over de affaire. Hij bevestigt dat vorig jaar een aparte, afgesloten digitale schijf is gemaakt om stukken over het CAF11-project af te schermen, maar zegt dat het ‘niet juist’ is dat ze zijn afgeschermd met het doel om documenten te ‘verhullen’ voor medewerkers en de Tweede Kamer, of voor onderzoekers.

Volgens Snel zijn alleen ‘documenten met persoonsgegevens’ verplaatst. De onderzoekers werden ingeschakeld nadat bleek dat de Belastingdienst informatie achterhield in rechtszaken en voor de Tweede Kamer.

Morgen spreekt de Kamer achter gesloten deuren met de commissie-Donner. Vrijdag moet Snel de Kamer een uitgebreide tijdlijn sturen, waarin hij duidelijk maakt wie wanneer is geïnformeerd over het onrechtmatig handelen van de Belastingdienst en wat met die informatie is gedaan. Volgende week moet Snel zich verantwoorden in een Kamerdebat. De Kamer toont zich steeds kritischer over de afhandeling van de affaire.

RTL Nieuws; Menno Snel Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst  Schadevergoeding

Snel in toeslagenaffaire: ‘Nooit mijn bedoeling om stukken achter te houden’

NOS 27.11.2019 Staatssecretaris Snel van Financiën ontkent dat hij al geruime tijd weet dat het aantal gedupeerden in de toeslagenaffaire veel groter is dan hij heeft toegegeven. Gisteren stelden RTL Nieuws en Trouw dat Snel vertrouwelijke rapporten heeft achtergehouden voor de Tweede Kamer; die vraagt er sinds anderhalf jaar om.

“Er is van alles mis met deze zaak”, zegt de staatssecretaris. “Maar het was nooit mijn bedoeling om stukken achter te houden.”

De toeslagenaffaire draait om het onrechtmatig stopzetten van toeslagen voor kinderopvang. Honderden ouders werden ten onrechte bestempeld als fraudeur en gesommeerd om soms tienduizenden euro’s terug te betalen. De commissie-Donner, die de gang van zaken onderzocht, concludeerde al dat de fraude-aanpak was doorgeslagen en dat daarmee veel leed is aangericht.

Fraudebestrijding ontspoord

RTL en Trouw berichtten gisteren over vertrouwelijke evaluaties uit 2015 van fraudezaken van het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF), de eenheid die centraal staat in de affaire. De evaluaties zouden bevestigen dat de fraudebestrijding was ontspoord en dat er meer gedupeerden zijn dan eerder werd aangenomen.

Snel zegt dat het bestaan van de evaluaties al eerder is gemeld aan de Kamer, maar dat het onderzoek nog loopt. Hij stelt dat hij de Tweede Kamer had willen informeren als hij een compleet verhaal had. “Dan kan de Kamer het in een keer behandelen.”

Volgens Snel zou dat leiden tot een snellere afhandeling. Maar hij stuurt de evaluaties nu toch naar de Tweede Kamer. Komende woensdag is er een debat over de kwestie.

Bekijk ook;

’Angst onder medewerkers Belastingdienst door afrekencultuur’

Telegraaf 27.11.2019 Bij de Belastingdienst heerst een afrekencultuur die leidt tot angst onder medewerkers om misstanden te melden. Dat stelt FNV-bestuurder Mieke van Vliet na een enquête waaraan negenhonderd medewerkers van de Belastingdienst deelnamen.

Van Vliet wil dat verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) een onafhankelijke integriteitscommissie gaat instellen. “Er moet naar medewerkers geluisterd gaan worden. Daarvoor is een plek nodig waar ze veilig hun verhaal kwijt kunnen.” Zij stelt dat er sinds een vorig onderzoek in 2012 niets is veranderd. “De huidige problemen rond de kinderopvangtoeslagen zijn een direct gevolg hiervan.”

 FNV @FNV

Ambtenaren
belastingdienst voelen zich onveilig op hun werk. Wie misstanden meldt, wordt
daarop afgerekend en de kloof tussen werkvloer en leidinggevenden is groot. FNV
wil een onafhankelijke, externe integriteitscommissie. https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/sectornieuws/fnv-overheid/2019/11/onveilig-werkklimaat-bij-belastingdienst …

Onveilig werkklimaat bij Belastingdienst

Medewerkers van de Belastingdienst voelen zich onveilig op hun werk. Wie misstanden meldt, wordt daarop afgerekend en de kloof tussen werkvloer en leidinggevenden is groot.

fnv.nl 14  7:17 AM – Nov 27, 2019 42 people are talking about this

Cultuuromslag

De FNV-enquête volgt op een campagne waarin de staatssecretaris medewerkers vraagt wat zij kunnen veranderen aan de cultuur bij de Belastingdienst. “Medewerkers geven in de enquête aan mee te willen helpen aan een cultuuromslag, maar verwachten vooral van het management het goede voorbeeld om verandering te brengen”, aldus Van Vliet.

Volgens Snel laat de toeslagenaffaire inderdaad zien dat de cultuur bij de Belastingdienst moet veranderen. Daarop wordt de komende tijd ook “extra ingezet”, laat een woordvoerder weten. Dat de dienst de afgelopen jaren niets aan de problemen zou hebben gedaan, spreekt hij evenwel tegen. “Er is heel veel veranderd bij de Belastingdienst sinds 2012.”

Bekijk meer van; economische sector overheidsbeleid arbeidswetgeving tewerkstelling Belastingdienst

Angst heerst op de werkvloer van de Belastingdienst’

NOS 27.11.2019 Het is slecht gesteld met de werksfeer bij de Belastingdienst. Medewerkers durven geen kritiek te geven op het beleid uit angst om hun baan te verliezen. Daarnaast voelen zij zich vaak niet gehoord door leidinggevenden. Dat blijkt uit een enquête van vakbond FNV.

De vragenlijst werd naar meer dan 3000 ambtenaren van de Belastingdienst en aanverwante diensten gestuurd. Ruim 935 van hen hebben geantwoord (.pdf) en volgens bijna iedereen heerst er een onveilige sfeer op de werkvloer. Mensen die kritiek hebben op het beleid worden op het matje geroepen en sommige van hen zijn hun baan verloren.

Cultuur aanpakken

Uit een eerder FNV-onderzoek bleek al dat een op de zes ambtenaren regelmatig door leidinggevenden onder druk wordt gezet om ‘niet integer’ te handelen. “Tegenspraak wordt niet geduld”, zegt FNV-bestuurder Mieke van Vliet. Bijna alle medewerkers willen dan ook een onafhankelijk externe integriteitscommissie waar zij hun verhaal kunnen doen.

Een woordvoerder van verantwoordelijk staatssecretaris Snel zegt: “In het dossier rond de kinderopvangtoeslag is cultuur door de staatssecretaris genoemd als een van de dingen die aangepakt moeten worden.” Volgende week spreekt Snel hierover met de Kamer.

Druk van bovenaf

Het is niet de eerste keer dat de verziekte werksfeer bij de Belastingdienst een onderwerp van gesprek is. Twee weken geleden deed oud-medewerker Pierre Niessen bij Trouw en RTL Nieuws een boekje open over zijn tijd bij de fiscus. Ook hij zegt nooit serieus genomen te zijn door de top van de Belastingdienst. “Het klopt helemaal wat Niessen heeft gezegd. Maar ook hij durft hier pas over te spreken nu hij met pensioen is”, zegt Van Vliet.

Ook werd de klokkenluider in de zaak over kinderopvangtoeslag door leidinggevenden berispt. Eerder dit jaar kwam aan het licht dat honderden en mogelijk zelfs duizenden ouders ten onrechte waren aangemerkt als fraudeurs. De ambtenaar die de stukken gaf aan de rechter werd vervolgens geschorst en kreeg te horen dat zijn contract niet werd verlengd.

De Belastingdienst piept en kraakt al langer. NOSop3 maakte deze zomer een explainer over de problemen:

Belastingdienst explainer NOS op 3

Dat de frustratie over de toeslagenaffaire groot is bij de medewerkers van de fiscus blijkt wel uit de reacties op het intranet van de Belastingdienst waarin RTL Nieuws en Trouw inzage hadden. Ambtenaren zouden daar hun frustratie en onvrede hebben geuit over de top van de Belastingdienst en eisen dat de betrokken leidinggevenden gestraft worden.

Staatssecretaris Snel schreef in september in een brief aan de Kamer dat hij de cultuur bij de Belastingdienst wil aanpakken. Zo moet er weer oog komen voor de menselijke maat en moet er meer vertrouwen binnen de organisatie komen. Maar volgens Van Vliet is de staatssecretaris nog weinig concreet en is niet duidelijk hoe hij dit voor elkaar wil krijgen.

Lijken in de kast

Dat laatste is te verklaren, zegt Snels woordvoerder tegen de NOS. “Het is nog maar heel kort geleden aangekondigd dat er ook op het gebied van cultuur ingegrepen gaat worden bij de Belastingdienst.”

De vakbond benadrukt dat de echte cultuurverandering vooral van bovenaf moet komen. Leidinggevenden zouden moeten zorgen voor een veiligere werkomgeving. “Er is een heel lange weg te gaan. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard”, zegt Van Vliet. Het helpt volgens haar ook niet dat nog niet alle problemen bekend zijn. “Het schandaal rond de kinderopvangtoeslag is niet het laatste. Er liggen nog meer lijken in de kast.”

Bekijk ook;

‘Staatssecretaris Snel houdt documenten achter in toeslagenaffaire’

NU 26.11.2019 Staatssecretaris Menno Snel van Financiën houdt documenten achter die aantonen dat er meer gedupeerden zijn in de toeslagenaffaire, concluderen RTL Nieuws en Trouw op basis van vertrouwelijke evaluatierapporten uit 2015 waarover zij beschikken.

Uit de stukken zou blijken dat Snel al veel langer weet dat het aantal gedupeerden als gevolg van het onrechtmatig stopzetten van toeslagen veel groter is dan hij heeft gezegd.

De documenten zouden al sinds maart 2015 bekend zijn bij de Belastingdienst, maar Snel ontwijkt al anderhalf jaar het verzoek om die met de Tweede Kamer te delen. Afgelopen vrijdag weigerde Snel opnieuw de documenten met de Kamer te delen.

De toeslagenaffaire gaat over het onrechtmatig stopzetten van toeslag voor kinderopvang. Honderden ouders werden onjuist aangemerkt als fraudeur en moesten tot tienduizenden euro’s terugbetalen.

Coalitiepartijen eisen opheldering van het ministerie

De zaak die de affaire aan het rollen kreeg, draaide om een Eindhovens gastouderbureau. Bij dat bureau werden driehonderd ouders slachtoffer. Snel heeft altijd gezegd “geen externe signalen” te hebben ontvangen dat ook in andere, vergelijkbare zaken fouten zijn gemaakt.

Coalitiepartijen CDA, VVD en oppositiepartijen PvdA en SP hebben geschokt gereageerd en eisen opheldering. Ook willen ze dat de documenten alsnog onmiddellijk naar de Kamer gaan.

Snel: ‘Goed onderzoek kost even tijd’

Een woordvoerder van Snel (D66) laat dinsdag in een reactie weten dat het bestaan van de stukken waar Trouw en RTL op doelen al aan de Tweede Kamer is gemeld. “De staatssecretaris wil ook precies weten wat er aan de hand is. Maar het gaat om tienduizenden pagina’s; het kost enige tijd om alles goed te onderzoeken.”

Snel hoopt de Kamer voor het einde van het jaar over zijn bevindingen te kunnen rapporteren.

Lees meer over: Politiek

‘Staatssecretaris Snel misleidt de Kamer’

Telegraaf 26.11.2019 De druk op staatssecretaris Menno Snel van Financiën neemt verder toe. Coalitie en oppositie willen weten of hij cruciale documenten in de toeslagenaffaire achterhoudt voor de Kamer.

Uit stukken die in handen zijn van Trouw en RTL zou blijken dat hij al veel langer weet dat het aantal gedupeerden als gevolg van het onrechtmatig stopzetten van toeslagen veel groter is.

Uit vertrouwelijke evaluaties uit 2015 van fraudezaken van het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) zou naar voren komen dat de werkwijze van de fiscus de afgelopen jaren compleet ontspoorde en dat onschuldige burgers daar massaal de dupe van werden. Hoewel die documenten sinds maart 2015 bekend zijn bij de Belastingdienst, ontwijkt Snel al anderhalf jaar het verzoek om die met de Tweede Kamer te delen.

Coalitiepartijen CDA en VVD, en oppositiepartijen PvdA en SP eisen onmiddellijk opheldering van de staatssecretaris. „Snel heeft een groot probleem”, zegt SP’er Leijten. „Er zijn wel bewindspersonen om minder opgestapt.” Ze noemt de zaak een ’heel diepe en stinkende beerput’.

CDA’er Omtzigt wil nu van Snel weten waarom de evaluaties niet al gedeeld zijn met de Kamer. „Uit de evaluaties in 2015 van alle CAF-zaken blijkt dat toen waarschijnlijk al duidelijk was dat een aantal ouders fors de dupe was hiervan”, zegt Omtzigt. „De kernvraag is dan: waarom is er doorgeprocedeerd tegen al die ouders? Met alle gevolgen – zoals echtscheiding, baanverlies, depressies en schuldsanering – die daarbij horen?”

„De staatssecretaris moet per ommegaande de verborgen gehouden documenten naar de Tweede Kamer sturen”, reageert PvdA-Kamerlid Nijboer. „We hebben er meermaals naar gevraagd. De staatssecretaris heeft een hele hoop uit te leggen.”

Een woordvoerder van Snel stelt in een reactie weten dat de Kamer niet is misleid en dat er geen documenten achter zijn gehouden. „Alle documenten die naar boven worden gehaald, hebben we met de commissie-Donner en de Auditdienst Rijk gedeeld.” De auditdienst doet momenteel uitgebreid onderzoek naar de toeslagenaffaire. De commissie-Donner besloot vorige week dat gedupeerde ouders ruim gecompenseerd moeten worden.

Bekijk ook: 

Compensatie voor ’financiële nachtmerrie’ toeslagouders 

Het naar boven halen van alle administratie is volgens de woordvoerder ’bijna archeologisch werk’, omdat de administratie bij Toeslagen niet op orde is. Snel ging twee weken geleden door stof voor de toeslagouders, die door tunnelvisie bij de Belastingdienst opgejaagd werden en onterecht tot tienduizenden euro’s terug moesten betalen.

Bekijk ook: 

Snel door het stof voor toeslagouders 

Bekijk meer van; overheidsbeleid misdaad overheid Menno Snel Tweede Kamer der Staten-Generaal Belastingdienst

Beeld ANP

Ambtenaren Belastingdienst eisen straf voor leidinggevenden toeslagenaffaire

Trouw 26.11.2019 Ambtenaren van de Belastingdienst roepen op tot maatregelen tegen leidinggevenden die verantwoordelijk waren voor de toeslagenaffaire.

De manier waarop de huidige top van de Belastingdienst de affaire afhandelt vinden veel medewerkers van de dienst volstrekt onvoldoende, zo blijkt uit een reeks woedende reacties van medewerkers op de ‘Beeldkrant’, het intranet van de Belastingdienst, waarin ‘RTL Nieuws’ en Trouw  inzage hadden.

Ambtenaren van de Belastingdienst luchten daar hun hart over de toeslagen-affaire, en dringen erop aan dat alsnog ‘verantwoordelijkheid’ wordt genomen. Er heerst grote onvrede en ambtenaren vinden de reacties van de top van de Belastingdienst en staatssecretaris Snel (financiën) veel te slap. Verantwoordelijken zouden in elk geval disciplinair gestraft moeten worden, en sommigen roepen openlijk op tot het inschakelen van de Rijksrecherche.

Vooral twee berichten van de hoogste baas van de Belastingdienst, directeur-generaal Jaap Uijlenbroek, zijn  veel ambtenaren in het verkeerde keelgat geschoten. “Dus laten we de kritiek ter harte nemen”,  schreef hij vorige week in reactie op het rapport van de commissie-Donner. Die commissie oordeelde hard over de ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst bij vermoedens van fraude met kinderopvangtoeslag.

‘Hogere echelons’

Maar veel medewerkers vinden het onterecht dat Uijlenbroek spreekt over ‘we’, terwijl zij jarenlang aan de bel trokken, fatsoenlijk hun werk probeerden te doen, maar nooit werden gehoord. Zij vinden dat hogere leidinggevenden zélf consequenties moeten trekken. Zij wijzen naar de ‘hogere echelons’ doelbewust de keuze maakten om ouders genadeloos aan te pakken: “Dat is dus niet aan ‘de medewerker’ te wijten.”

Staatssecretaris Menno Snel van financiën heeft tot dusver geen ambtenaren aangepakt die verantwoordelijk waren voor tegen de wet in handelen door de Belastingdienst. Snel zei bovendien geen aanwijzingen te hebben van mogelijke ambtsmisdrijven.

Na de felle kritiek van ambtenaren zette directeur-generaal Uijlenbroek dinsdag de deur op een kier om toch maatregelen te treffen tegen verantwoordelijken. “Daar waar individuen aantoonbaar en toerekenbaar fouten hebben gemaakt, moet en zal natuurlijk een passende maatregel worden genomen.”

Lees ook:

Staatssecretaris Snel misleidt de Kamer in toeslagenaffaire

Staatssecretaris Snel van financiën weet al langer dat er sprake is van veel meer gedupeerden in de toeslagenaffaire. Documenten die dat aantonen houdt hij achter voor de Tweede Kamer

De top van de Belastingdienst drukte de onrechtmatige aanpak stopzetten kinderopvangtoeslag erdoor

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd achtergehouden en in de doofpot gestopt.

Kinderopvangtoeslag

Meer over; Belastingdienst politiek misdaad misdaad, recht en justitie economie, business en financiën Menno Snel Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

Ambtenaren Belastingdienst eisen straf voor leidinggevenden toeslagenaffaire

RTL 26.11.2019 Ambtenaren van de Belastingdienst roepen op tot maatregelen tegen leidinggevenden die verantwoordelijk waren voor de toeslagenaffaire, waarbij toeslagen voor kinderopvang onrechtmatig werden stopgezet. Medewerkers vinden dat betrokkenen disciplinair moeten worden gestraft.

Sommigen roepen openlijk op tot het inschakelen van de Rijksrecherche, blijkt uit een reeks woedende reacties van medewerkers op de Beeldkrant, het intranet van de Belastingdienst, waarin RTL Nieuws en Trouw inzage hadden.

Grote onvrede

Ambtenaren van de Belastingdienst luchten daar hun hart over de toeslagenaffaire en dringen erop aan dat alsnog ‘verantwoordelijkheid’ wordt genomen. Er heerst grote onvrede en ambtenaren vinden reacties van de top van de Belastingdienst en staatssecretaris Snel (Financiën) veel te slap.

De ambtenaren verwijzen ook naar de onthullingen van vandaag – dat ook bij de staatssecretaris al veel langer bekend was welke fouten zijn gemaakt, en dat duizenden ouders daardoor gedupeerd zijn. “Schei toch uit! Neem je verantwoordelijkheid en pak je biezen. Allemaal.”

Vooral de hoogste baas van de Belastingdienst, directeur-generaal (DG) Jaap Uijlenbroek, krijgt het zwaar te verduren. Hij zei vorige week in een interne blog: “Dus laten we de kritiek ter harte nemen.”

Niet gehoord

Vooral dat ‘we’ heeft kwaad bloed gezet. Veel medewerkers zeggen dat zij jarenlang aan de bel trokken, fatsoenlijk hun werk probeerden te doen, maar niet werden gehoord. Zij vinden dat hogere leidinggevenden zélf consequenties moeten trekken. Zij wijzen naar de ‘hogere echelons’ die doelbewust de keuze maakten om ouders genadeloos aan te pakken: “Dat is dus niet aan ‘de medewerker’ te wijten.”

Staatssecretaris Snel heeft nog geen ambtenaren aangepakt die verantwoordelijk waren voor het handelen tegen de wet in door de Belastingdienst. Net als de commissie-Donner, die de affaire onderzocht, sprak hij alleen van ‘institutionele vooringenomenheid’, waardoor mensen onterecht tot fraudeur werden bestempeld en in grote financiële problemen kwamen.

Passende maatregel

Uijlenbroek sluit maatregelen vandaag niet uit in een reactie op de storm van interne kritiek: “Daar waar individuen aantoonbaar en toerekenbaar fouten hebben gemaakt, moet en zal natuurlijk een passende maatregel worden genomen.”

Deze aankondiging komt na tal van oproepen om alsnog schoon schip te maken. “Alles roept bij velen de vraag op of er nog echt persoonlijke verantwoordelijkheid wordt genomen voor deze Toeslagenaffaire. Broodnodig voor een begin van herstel van vertrouwen in de Belastingdienst.”

Voor de rechter

Als dat niet gebeurt, schrijft deze ambtenaar, zal het ‘gezaghebbend functioneren’ van de ambtelijke top onderuitgaan. Als maatregelen uitblijven, zou Snel mogelijk de eer aan zichzelf moeten houden: “Een bewindspersoon is ook verantwoordelijk voor de ‘fouten’ van zijn voorganger.”

Voor sommige (oud-) medewerkers staat al vast dat toenmalige topambtenaren ‘voor de rechter moeten verschijnen om deze te laten oordelen over het ambtsmisdrijf’. “De enige manier waarop je het vertrouwen van de burger, van ons (medewerkers) en onze zeer moedige klokkenluider kunt herwinnen.”

‘Zeer ernstige handelingen’

Anderen vragen zich af: “Is de Rijksrecherche ingelicht of ingezet? Want het moge duidelijk zijn dat het in de top niet goed zit…” Waarop een collega zegt dat dit al lang had moeten gebeuren en dat ‘obstructie van de rechtsgang’ dreigt. Een collega-ambtenaar zegt dat ‘binnen onze organisatie zeer ernstige handelingen zijn verricht’, wat mogelijk strafrechtelijke gevolgen moet hebben.

Een ambtenaar zegt dat het onderhand tijd wordt dat ‘wij als Belastingdienstmedewerkers het Malieveld in De Haag gaan reserveren voor een protestactie van een paar dagen’. “Niet voor meer loon (al is dat natuurlijk ook welkom), maar als protest tegen de verantwoordelijken voor deze enorme chaos.” Het wordt tijd, zegt deze ambtenaar, dat mensen in de spiegel gaan kijken ‘en daarna hun conclusies trekken’.

‘Nietsontziende dadendrang’

De ambtenaren zijn ook boos, omdat velen intern al aan de bel trokken. “Veel medewerkers hebben al jaren aangegeven dat je zo niet om kunt gaan met toeslaggerechtigden (burgers).” Anderen wijzen erop dat medewerkers van de dienst integriteit hoog in het vaandel hebben staan en dat zij de ‘nietsontziende dadendrang’ van leidinggevenden en het ‘respectloos optreden tegen burgers’ verafschuwen. “Mijn maag begint te draaien.”

Dienst stapelt blunder op blunder

Uit de vloed van reacties op het intranet van de Belastingdienst blijkt hoeveel schade de toeslagenaffaire en de afwikkeling ervan heeft aangericht: “Na 46 jaar trotse medewerker van de Belastingdienst te zijn geweest sta ik aan de vooravond van mijn pensioen”, schrijft een medewerker. “Als ik op deze jaren terugkijk, dan word ik boos, ZEER boos.

Hoe heeft deze organisatie zo kunnen afglijden van een perfect lopende en best presterende rechtshandhavingsorganisatie tot deze organisatie? Alles wat mij in die 46 jaar met de paplepel is ingegeven schijnt voor de hogere dienstleiding niet te gelden.”

Ambtenaren maken duidelijk dat zij in hun dagelijkse werk vaak worden aangesproken door burgers, dat ze niet meer worden vertrouwd. En dat zij zich schamen voor hun eigen dienst. Wat ook steekt, is dat volgens de ambtenaren de beleidsmakers blunder op blunder stapelen en de werkvloer vervolgens de klappen moet opvangen en de rotzooi opruimen.

“Dat gaat een keer mis. Zo mis, dat er collega’s zijn die de klerezooi niet meer kunnen en willen aanzien en bij de eerste de beste gelegenheid de kans grijpen om de Belastingdienst de rug toe te keren.”

De Tweede Kamer heeft de afgelopen dagen reeksen nieuwe kritische vragen voorgelegd aan staatssecretaris Snel over het illegale handelen van de Belastingdienst en wie daarvoor verantwoordelijk was. Ook moet hij tekst en uitleg geven over  het achterhouden van stukken. Volgende week wacht Snel een zwaar beladen Kamerdebat over de affaire.

Klokkenluider kon misstanden niet langer aanzien

Bekijk deze video op RTL XL

Pierre Niessen, oud-medewerker van de Belastingdienst, zag van binnenuit hoe het misging. Hij kaartte de misstanden aan, maar dat werd hem niet in dank afgenomen.

meer: Pieter Klein Menno Snel  Belastingdienst  Rijksrecherche  Ministerie van Financiën  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Belastingmedewerkers uiten woede over toeslagenaffaire

NU 26.11.2019 Binnen de Belastingdienst heerst grote onvrede over de wijze waarop de leiding is omgegaan met de toeslagenaffaire. Dat blijkt uit furieuze reacties op het intranet van de dienst, waar Trouw en RTL Nieuws inzage in hadden.

Sommige medewerkers schrijven dat er disciplinaire maatregelen genomen moeten worden tegen de verantwoordelijken. Een aantal roept vrijuit op tot het inschakelen van de Rijksrecherche, blijkt uit reacties op de Beeldkrant, zoals het intranet van de dienst heet.

Medewerkers vinden dat staatssecretaris van Financiën Menno Snel en de top van de Belastingdienst veel te slap reageren op de affaire. Hierbij werd de kinderopvangtoeslag van ouders jarenlang onterecht stopgezet. Zeker driehonderd gezinnen kwamen hierdoor in financiële problemen.

Tot nu toe heeft Snel nog geen maatregelen getroffen tegen de verantwoordelijken. Op het intranet stellen ambtenaren dat er alsnog verantwoordelijkheid genomen moet worden. De top maakte volgens hen doelbewust de keuze om ouders hard aan te pakken.

Dit wordt bevestigd door eerder onderzoek van Trouw en RTL Nieuws, waaruit bleek dat toeslagen door het team dat hier verantwoordelijk voor was moedwillig werden dichtgedraaid, ook al waren ze waarschijnlijk terecht vergund. De top zou hiervan op de hoogte zijn geweest, bevestigde staatssecretaris Snel.

Verontwaardiging na post van hoogste baas

Twee berichten van de hoogste baas van de Belastingdienst Jaap Uijlenbroek werden dan ook met de verontwaardiging ontvangen door belastingmedewerkers. “Laten we de kritiek ter harte nemen”, schreef hij in reactie op een kritisch rapport van de commissie-Donner over de affaire.

Dat Uijlenbroek over “wij” schrijft, is ongepast, reageren verschillende ambtenaren. Jarenlang zouden zij aan de bel getrokken hebben, maar niet gehoord zijn. De leiding wist dat er iets misging, maar handelde niet. Tegelijkertijd werden ouders moedwillig hard aangepakt.

Gedupeerde gezinnen ontvangen compensatie

Staatssecretaris Snel zou zelf mogelijk ook langer op de hoogte zijn geweest van de misstanden binnen de dienst. Zo zou hij documenten achterhouden voor de Tweede Kamer waaruit dit blijkt, schreven RTL Nieuws en Trouw eerder op basis van onderzoek.

De gedupeerde driehonderd gezinnen hebben inmiddels excuses gekregen en zullen financiële compensatie ontvangen, waaronder voor de immateriële schade die ze hebben geleden, maar hierbij lijkt de zaak nog niet afgelopen te zijn. Snel zei eerder deze maand dat er mogelijk nog negenduizend andere zaken zijn waarbij er iets mis is gegaan bij de toeslagen.

Lees meer over: Politiek  Toeslagen  Economie

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën op 15 november tijdens de persconferentie over de conclusies van de commissie-Donner, die het optreden van de Belastingdienst onderzocht in de affaire rond de kinderopvangtoeslag. © ANP

Ambtenaren Belastingdienst eisen straf voor leiding

AD 26.11.2019 Ambtenaren van de Belastingdienst roepen op tot maatregelen tegen leidinggevenden die verantwoordelijk waren voor de toeslagenaffaire, waarbij toeslagen voor kinderopvang onrechtmatig werden stopgezet. Medewerkers vinden dat betrokkenen disciplinair moeten worden gestraft.

Sommigen roepen openlijk op tot het inschakelen van de Rijksrecherche. Dat blijkt uit een reeks woedende reacties van medewerkers op de Beeldkrant, het intranet van de Belastingdienst, waarin RTL Nieuws en Trouw inzage hadden.

Ambtenaren van de Belastingdienst luchten daar hun hart over de toeslagenaffaire en dringen erop aan dat alsnog “verantwoordelijkheid” wordt genomen. Er heerst grote onvrede en ambtenaren vinden de reacties van de top van de Belastingdienst en staatssecretaris Snel (Financiën) veel te slap.

De staatssecretaris meldde medio november dat het kabinet ernaar streeft gedupeerde ouders in de zogenoemde CAF-11-zaak over de onterechte terugvordering van kinderopvangtoeslagen, nog voor het einde van dit jaar financieel te compenseren.

De schadevergoeding wordt vormgegeven zoals de commissie-Donner, die onderzoek deed naar de affaire en daar deze week verslag over uitbracht, heeft geadviseerd. De gedupeerden krijgen de onterecht teruggevorderde bedragen alsnog uitbetaald en ontvangen daarnaast extra compensatie voor materiële en immateriële schade.

Grensoverschrijdend 

Snel oordeelde in navolging van de commissie-Donner hard over de fouten die de fiscus in deze zaak maakte. ,,Het is écht, écht niet ok wat er is gebeurd”, zei de bewindsman in een toelichting. Honderden gezinnen werden ten onrechte van fraude beticht en in de financiële ellende gestort doordat zij vele duizenden euro’s aan toeslagen moesten terugbetalen.

Ook nadat duidelijk werd dat de Belastingdienst op het verkeerde spoor zat, ging de dienst toch door met invorderen. Sommige ouders werden zelfs gedwongen hun huis te verkopen.

Volgens Snel hadden de gedupeerde ouders ‘geen schijn van kans’. De Belastingdienst ging er bij voorbaat van uit dat ze fraudeurs waren. ,,We zijn over de grens gegaan’’, zegt hij.

Informatieoorlog tussen Kamer en kabinet verdiept zich in toeslagaffaire

AD 26.11.2019 De kritiek op staatssecretaris Menno Snel van Financiën in de toeslagaffaire neemt toe. Een groot deel van de Tweede Kamer vindt dat de D66’er documenten achterhoudt. Snel houdt echter vol dat hij volgens de Grondwet niet elk ambtelijk stuk naar het parlement hoeft te sturen.

De kinderopvangtoeslagaffaire dreigt om te slaan in een informatieoorlog tussen Kamer en kabinet. Terwijl de omvang van de zaak uitdijt – inmiddels wordt uitgegaan van duizenden gezinnen die onterecht van fraude zijn beschuldigd – brengen uitgelekte stukken verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) in het nauw.

“Het enige wat nu nog helpt, is een parlemen­tai­re enquête. Dan hoeven we namelijk niet te vragen om documenten, maar kunnen we ze gewoon opeisen”, aldus Renske Leijten, SP.

Volgens Trouw en RTL Nieuws heeft de D66-bewindsman de Kamer ‘misleid’, nu uit vertrouwelijke evaluaties blijkt dat al in 2015 bekend was dat de aanpak van het antifraudeteam CAF aan het ontsporen was. Hoewel Snel het bestaan van deze evaluaties nooit heeft ontkend, heeft hij tot vier maal toe geweigerd deze naar de Tweede Kamer te sturen.

Nu ze alsnog op straat liggen, zien Kamerleden hun vermoedens bevestigd dat gedupeerden veel eerder geholpen hadden kunnen worden als Snel de stukken ‘gewoon’ zou hebben gedeeld. Zij eisen dat de documenten alsnog per ommegaande met het parlement worden gedeeld.

Snel blijft echter weigeren deze ambtelijke stukken te verstrekken. Er is momenteel onderzoek gaande door de Auditdienst Rijk, waarbij tienduizenden stukken worden doorgezocht. Volgens Snel is het niet zorgvuldig om uit deze berg documenten een vijftiental papieren naar de Tweede Kamer te sturen zonder duiding en zonder eerst te checken of de informatie wel klopt.

Lees ook;

Lees meer

Botsing

Hier botst hij hard met de Kamer en CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt in het bijzonder. Die beroept zich op artikel 68 van de Grondwet, waarin staat dat het kabinet de Kamer ‘inlichtingen’ hoort te verstrekken als Kamerleden die verlangen. Volgens Omtzigt betekent deze bepaling dat de Kamer elk document moet krijgen waar het om vraagt. Snel – en de rest van het kabinet – ziet dat echter anders. Volgens de regering heeft de Kamer recht op inlichtingen, maar niet op documenten. Deze lijn werd onlangs nog door minister van Binnenlandse Zaken Raymond Knops bevestigd.

Omtzigt beroept zich niet alleen in de toeslagenkwestie op artikel 68. Hij uitte eerder ook al in andere zaken zijn frustratie dat de regering niet met gevraagde stukken over de brug kwam. De vraag blijft in hoeverre de CDA’er consequenties verbindt aan de onthulling. Opvallend is dat hij het woord ‘misleiding’ vooralsnog niet heeft overgenomen.

De oppositie lijkt al een stuk verder te zijn met haar oordeel over Snel. Volgens PvdA-Kamerlid Henk Nijboer probeert de D66’er documenten in de ‘doofpot’ te stoppen. Ook het geduld van SP-Kamerlid Renske Leijten raakt op: ,,Het enige wat nu nog helpt, is een parlementaire enquête. Dan hoeven we namelijk niet te vragen om documenten, maar kunnen we ze gewoon opeisen.’’

Staatssecretaris Menno Snel tijdens de persconferentie over de conclusies van de commissie-Donner die onderzoek deed naar het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond de kinderopvangtoeslag. Beeld ANP

Staatssecretaris Snel misleidt de Kamer in toeslagenaffaire

Trouw 26.11.2019 Staatssecretaris Snel van financiën weet al langer dat er sprake is van veel meer gedupeerden in de toeslagenaffaire. Documenten die dat aantonen houdt hij achter voor de Tweede Kamer.

Staatssecretaris Menno Snel van financiën houdt nog altijd cruciale documenten in de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst achter voor de Tweede Kamer. Uit die stukken blijkt dat hij al veel langer weet dat het aantal gedupeerden als gevolg van het onrechtmatig stopzetten van toeslagen veel groter is.

Uit vertrouwelijke evaluaties uit 2015 van fraudezaken van het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF), die in handen zijn van Trouw en ‘RTL Nieuws’, blijkt dat de werkwijze van de fiscus de afgelopen jaren compleet ontspoorde en dat onschuldige burgers daar massaal de dupe van werden. Hoewel die documenten sinds maart 2015 bekend zijn bij de Belastingdienst, ontwijkt Snel al anderhalf jaar het verzoek om die met de Tweede Kamer te delen.

‘De overheid gedraagt zich als een bullebak’

Coalitiepartijen CDA en VVD, en oppositiepartijen PvdA en SP eisen onmiddellijk opheldering van Snel en willen dat alle eerder gevraagde documenten alsnog ‘per ommegaande’ naar de Kamer gaan. “De overheid gedraagt zich als een bullebak, ouders zijn de dupe en de staatssecretaris probeert voor hem onwelgevallige documenten in de doofpot te stoppen”, concludeert Tweede Kamerlid Henk Nijboer (PvdA).

Helma Lodders (VVD) noemt “de hele situatie schandalig, in de eerste plaats richting de ouders”. Volgens Pieter Omtzigt (CDA) heeft een oplossing voor ouders veel langer dan nodig op zich laten wachten door het achterhouden van documenten.

Een woordvoerder geeft geen antwoord op de vraag wanneer Snel wist van het bestaan van de stukken, en waarom ze zijn achtergehouden voor het parlement. Afgelopen vrijdag nog weigerde Snel opnieuw de documenten met de Kamer te delen, volgens de woordvoerder omdat Financiën “de specifieke CAF-zaken (…) niet voor ogen had”. Hij verwijst naar nog lopende onderzoeken door de commissie-Donner en de Audit Dienst Rijk: “Na afronding van deze onderzoeken wordt ook nader op de andere CAF-zaken ingegaan”.

Fraudejacht

Snel heeft altijd volgehouden ‘geen externe signalen’ te hebben dat er ook in andere CAF-zaken fout is gehandeld. Uit de genoemde evaluaties blijkt dat dit intern sinds begin 2015 bekend was. Helder wordt hoeveel de fraudejacht opleverde aan terugvorderingen voor de Belastingdienst, maar ook dat ouders massaal bezwaar indienden na stopzetting van hun kinderopvangtoeslag.

In vrijwel alle zaken gebeurde dit zonder definitief bewijs van fraude van de betrokken gastouderbureaus. Een aantal van hen is later wel veroordeeld, maar onduidelijk is of ouders daarvan hadden kunnen weten.

De documenten zijn vanaf september 2018 naar een beveiligde IT-omgeving verplaatst, toen bleek dat interne documenten opdoken in rechtszaken van gedupeerde ouders. Trouw publiceerde destijds over het achterhouden van ontlastend materiaal door de Belastingdienst. Naast het afschermen van informatie voor de eigen medewerkers startte de fiscus met medeweten van Snel een klopjacht op de klokkenluider.

Informatie werd herhaaldelijk achtergehouden

Kort daarop startte Snel ook een uitgebreid onderzoek naar documenten bij Toeslagen, omdat herhaaldelijk bleek dat informatie voor de Kamer werd achtergehouden. Maar de onderzoekers keken niet naar de beveiligde IT-omgeving waar alle relevante informatie inmiddels stond. Snel werd daarover wel geïnformeerd, blijkt uit notities.

Toch informeerde hij de Kamer daar niet over. Het bewijs van het achterhouden van informatie blijkt uit een inventarislijst van de beveiligde IT-omgeving, die vorige week werd vrijgegeven na een verzoek van RTL Nieuws en Trouw.

Ambtenaren maakten zich destijds vooral druk om mogelijke schadevergoedingen aan ouders, blijkt uit andere notities aan Snel. Schade die vergoed zou worden aan ruim 300 ouders van het gastouderbureau uit Eindhoven, zou ook gedupeerden in andere CAF-zaken moeten toekomen.

“Eventueel ook CAF breed beoordelen of schadevergoedingen moeten worden toegekend”, staat in een ‘actieplanning’ die Snel op 20 september vorig jaar kreeg. Ruim een week later besloot de Belastingdienst echter niet op zoek te gaan naar meer gedupeerden: “niet actief op andere dossiers zoekacties doen”, staat in een notitie aan Snel.

Lees ook:

Jesse Klaver: geef alle ouders drie dagen gratis kinderopvang.

Schaf de opvangtoeslag af, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver, en biedt ouders in plaats daarvan drie dagen per week gratis opvang. ‘Het moet simpeler.’

De top van de Belastingdienst drukte de onrechtmatige aanpak stopzetten kinderopvangtoeslag erdoor

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd in de doofpot gestopt

Commissie oordeelt snoeihard over Belastingdienst: ouders moeten schadevergoeding krijgen

Een adviescommissie van oud-minister Piet Hein Donner komt met keiharde conclusies over het optreden van de Belastingdienst in een fraudeonderzoek naar kinderopvangtoeslag. Ouders hadden geen enkele kans om te ontsnappen, en hebben recht op ruimhartige compensatie.

‘Vanuit Blauw nu toch een Ghana populatie aan het bekijken’. Zo zocht de Belastingdienst naar fraude op basis van nationaliteit

Zelf had de Belastingdienst wel in de gaten hoe gevoelig het lag. Maar hij deed het toch: gegevens over (tweede) nationaliteit gebruiken om fraude op te sporen. Uit honderden vrijgegeven documenten blijkt hoe dat in zijn werk gaat.

Kinderopvangtoeslag

Meer over; Belastingdienst politiek misdaad, recht en justitie misdaad Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

Een nieuwe tactiek van de Belastingdienst, maar het werkt!

AD 19.11.2019 Monica Beek (42) is journalist. Ze woont samen met haar dochters van 11 en 8 en heeft een vriend. Monica krijgt een flink bedrag terug van de Belastingdienst. Daar weet ze wel raad mee.

Het was zo’n blauwe envelop waarvan ik zonder hem open te maken ook wel wist wat erin stond. Ik had nog geen aangifte gedaan over 2018. Vergeten, verdrongen, zoiets. Ik pakte de envelop van de mat en scheurde het papier open. Of ik alsnog aangifte wilde doen, want er was gebleken dat ik wellicht geld liet liggen. Ah, een nieuwe tactiek van de Belastingdienst. ‘Doe nou maar, want wie weet valt er iets te halen.’

lees ook;

Een hele was in 37 minuten, ongelooflijk die machines in de wasserette

Lees meer

Een hele was in 37 minuten, ongelooflijk die machines in de wasserette

Jazz leek me meer iets voor een zweterige nachtclub dan voor een keurige schouwburg

Lees meer

Wat zal ik ermee doen? Een nieuwe bank? Een ticket naar Argentinië? En sparen natuurlijk, er moet ook gespaard worden

Het werkte. Misschien zou ik echt een paar honderd euro terugkrijgen, mooi meegenomen met december aanstaande. In de trein naar Nieuwe Liefde logde ik daarom in bij Vadertje Staat. Nee, ik heb geen eigen huis, geen aandelenoptierechten, geen buitenlandse ondernemingen en geen schenkingen (al blijf ik hopen). Mijn financiële leven is rechttoe rechtaan. Ik krijg loon en ik betaal huur, punt.

En toen stond het binnen tien minuten onderaan de pagina: de voorlopige conclusie is dat ik 2831 euro terugkrijg. Iets met heffingskorting, maar dat zal me verder een worst wezen. 2831 euro, daar gaat het om. Binnen drie maanden hoopten ze me het definitieve oordeel te kunnen geven. Nu ik te laat was geweest, gingen zij zich duidelijk ook niet haasten.

Sindsdien verkneukel ik me bij de gedachte aan al dat gratis geld. Wat zal ik ermee doen? Een goeie shopsessie samen met Nieuwe Liefde? We kunnen allebei wel een winterjas gebruiken. Een nieuwe bank? De oude stinkt en is alleen te bezitten met een deken eroverheen. Een ticket naar Argentinië om eindelijk eens te zien waar mijn beste vriendin woont? En sparen natuurlijk, er moet ook gespaard worden.

Allemaal van nog geen 3000 euro, vroeg Nieuwe Liefde lachend. Eh ja, of misschien toch nee. Waarschijnlijk zal het iets minder zijn, want ik vier alvast een klein beetje feest op kosten van de Belastingdienst. Leuke trui? Kan best, want binnenkort krijg ik toch 3000 euro. Verjaardagscadeautje voor Jongste Dochter? Mag een beetje duurder zijn deze keer. Uit eten, tuurlijk, waarom niet?

Komt goed, als ze het bij de Belastingdienst maar niet wagen om van gedachten te veranderen.

Advocaat toeslagenaffaire ontevreden over schadevergoeding: ‘Schade loopt enorm uiteen’

RTL 19.11.2019 De advocaat van gedupeerde ouders uit de toeslagenaffaire, Eva González Pérez, is niet blij met de aangeboden schadevergoeding voor de toeslagenaffaire. De schadevergoeding voor gedupeerden is voor een deel een percentage van de terugvordering. Volgens de advocaat is het oneerlijk dat een hogere terugvordering leidt tot een hogere schadevergoeding.

González Pérez vertegenwoordigt dertig gedupeerde gezinnen van de driehonderd die het slachtoffer werden van de uit de hand gelopen fraudejacht van de Belastingdienst. Die groep was in 2014 klant bij een Eindhovens gastouderbureau, dat op basis van nep-bewijs door de Belastingdienst werd bestempeld als fraudeur.

Klanten van het bureau werden keihard aangepakt. Hun kinderopvangtoeslag werd stopgezet en de ontvangen toeslag – vaak grote bedragen – werd direct teruggevorderd.

Lees ook:

Reconstructie: hoe ouders ‘efficiënt en effectief’ kapot werden gemaakt

Onrechtvaardig behandelen

Pas na publicaties van RTL Nieuws en Trouw is ook bij het publiek duidelijk geworden dat de Belastingdienst deze ouders onrechtvaardig had behandeld. De Raad van State, Ombudsman, Kinderombudsman en de Tweede Kamer hadden zich reeds uitgelaten over de zaak en de ouders in het gelijk gesteld. De commissie-Donner deed onderzoek in opdracht van verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel naar de toeslagenaffaire, zoals de kwestie inmiddels wordt genoemd.

De commissie-Donner oordeelde dat ouders de dupe waren geworden van ‘institutionele vooringenomenheid’ en een doorgeslagen ‘zero-tolerance’-beleid en een ‘blinde’ handelwijze van de Belastingdienst. Zij stelden dat er een snelle en ruimhartige compensatie moet komen voor de gedupeerde ouders. Staatssecretaris Snel nam deze aanbeveling over. Hij bood opnieuw excuses aan en liet weten dat er 7,5 miljoen euro is vrijgemaakt voor het onterecht teruggevorderde geld én schadevergoedingen.

Lees ook:

Duizenden gedupeerde ouders krijgen ruime compensatie in toeslagenaffaire

Oneerlijke schadevergoeding

Volgens Gonzalez Perez staat die 7,5 miljoen euro in schril contrast met wat ze niet hebben uitgekeerd. “Uit stukken blijkt dat de Belastingdienst alleen al in een half jaar 3,5 miljoen euro heeft bespaard in 2014. Het is gewoon een rekensommetje.”

Volgens González Pérez ligt die schadevergoeding ook voor een deel zo rond de 25 procent van het teruggevorderde geld. Dat zal volgens haar oneerlijk uitwerken. “Het was beter geweest als de commissie-Donner in een aantal ‘testcases’ tegen de ouders had gezegd: laat zien wat jullie schade was, dan had de commissie ook de realiteit kunnen zien. Het kan enorm uiteen lopen allemaal.”

Geen details vertellen

De commissie sprak met zes van haar gedupeerde cliënten. “Dat verliep heel stroef. Mijn cliënten mochten alleen heel globaal vertellen wat ze was overkomen, ze wilden geen details weten.”

Dat frustreert González Pérez. “Ik vond de commissie niet doordacht en te algemeen. Het is toch logisch om in detail door te vragen naar de daadwerkelijk kosten van deze mensen en deze in kaart te brengen? Ik heb het gevoel dat er maar naar één kant van de zaak is gekeken.”

Volgens de advocaat hebben veel ouders recht op een hogere schadevergoeding. Veel van hen hebben na de ingreep van de Belastingdienst uit angst dat ze het opnieuw moesten terugbetalen, de jaren daarna geen kinderopvangtoeslag aangevraagd. “Terwijl ze daar wel recht op hadden. En Donner neemt dat niet mee in zijn advies.”

De fiscus zag Fatma als fraudeur: ‘Dat raakt mij heel erg’

Bekijk deze video op RTL XL

Lees ook:

Staatssecretaris Snel: ‘Ik kan aangedane leed nooit goedmaken’

Persoonlijke aanvallen

Niet alleen de slachtoffers kregen er de afgelopen jaren van langs van die overactieve Belastingdienst. Ook González Pérez zelf werd door de dienst niet ontzien tijdens het juridische gevecht.

“Ik werk al twintig jaar als advocaat. Ik procedeer al die jaren ook tegen gemeentes en de UWV. Dat gaat allemaal in goede harmonie met de tegenpartij. Maar hier werden stukken bewust achtergehouden en werd ik zelfs beschuldigd van het traineren van de rechtsgang.

Dat zie ik nu ook weer in de interne stukken die afgelopen vrijdag zijn vrijgegeven. In die stukken zie ik dat medewerkers elkaar onderling waarschuwen zodra ik in beeld kom in een dossier. Ik vind dat een belediging voor mij als persoon.”

Verantwoordelijken werken er nog steeds

En de grootste belediging is volgens de advocaat nog wel dat veel van de verantwoordelijk personen nog steeds bij de Belastingdienst werken of van functie veranderd zijn.

“Het steekt mij enorm, dat deze mensen die dit gedaan hebben nog steeds werken bij de Belastingdienst. Die horen niet thuis in een overheidsinstantie die omgaat met overheidsgeld.”

Lees ook:

Belastingdienst moet menselijker worden bij toeslagen kinderopvang

RTL Nieuws; Menno Snel  Toeslagenaffaire Belastingdienst  Toeslagenwet

Minister Hoekstra door het stof om toeslagenaffaire, ‘had niet zo gemogen’

MSN 19.11.2019 Minister Wopke Hoekstra van Financiën noemt het machtsmisbruik bij de Belastingdienst inzake de toeslagenaffaire voor kinderopvang ‘buitengewoon pijnlijk’. “Dit moet worden rechtgezet en dat willen en zullen we ook doen.”

Dat zegt de minister in zijn wekelijks gesprek op RTL Z. “Wat je ziet is dat heel veel mensen, die hun uiterste best hebben gedaan om dingen op een nette manier te doen, vervolgens op een hele lelijke manier met hun vingers tussen de deur zijn gekomen”, zegt hij.

Topambtenaren van de Belastingdienst hebben willens en wetens toeslagen voor kinderopvang stop laten zetten, zelfs in zaken waarin al vaststond dat ouders er wel gewoon recht op hadden. De onrechtmatige stopzettingen werden tot op het hoogste niveau bij de Belastingdienst besproken.

Politiek verantwoordelijk

“Staatssecretaris Snel is primair verantwoordelijk, maar alles gebeurt onder mijn politieke verantwoordelijkheid”, zegt Hoekstra. Hij vindt het ‘glashelder’ dat dit ‘absoluut niet op ze manier had gemoeten of gemogen’.

Hoekstra zegt er gebrand op te zijn om dat recht te zetten.

‘Nep-bewijs’ en fraude

De affaire kwam aan het licht na onderzoek van RTL Nieuws en Trouw. Daaruit bleek dat een gastouderbureau uit Eindhoven op basis van ‘nep-bewijs’ was bestempeld tot fraudeur.

Een groep van driehonderd aangesloten ouders werd daarna keihard aangepakt. Hun bezwaren werden stelselmatig genegeerd en tienduizenden euro’s werden teruggevorderd.

Menno Snel nog lang niet uit gevarenzone

Trouw 18.11.2019 Staatssecretaris Snel wacht een moeilijke confrontatie met de Kamer. Cruciaal: welke kennis had hij over de kinderopvangtoeslagaffaire?

Al zeker twee keer trok staatssecretaris Menno Snel (D66, financiën) het boetekleed aan. De eerste keer deed hij dat in de zomer toen hij erkende dat de Belastingdienst leed aan een ‘tunnelvisie’. Vrijdag ging hij opnieuw door het stof, omdat gedupeerde ouders veel te lang hebben moeten wachten op erkenning van de gemaakte fouten.

Snel is daarmee niet uit de gevarenzone. Ook excuses en financiële compensatie voor ouders die ten onrechte tienduizenden euro’s kinderopvangtoeslag terug moesten betalen, bieden hem geen rust. Maandag waren er nieuwe onthullingen van Trouw en ‘RTL Nieuws’ waaruit bleek dat de top van de Belastingdienst het onrechtmatig benadelen van ouders aanmoedigde: “Dichtdraaien, ook de toeslagen, ook als die waarschijnlijk wel goed zijn”, luidde de instructies. Snel erkende vrijdag ook al dat ambtenaren van hogerhand opdracht hadden gekregen om ‘langs de randen van de wet te werken’.

Er wacht staatssecretaris Snel een lastige confrontatie met de Tweede Kamer. Die wil exact weten wat er is gebeurd. Na de conclusie van de commissie-Donner dat de Belastingdienst jarenlang ‘vooringenomen’ handelde met het vermoeden dat ouders fraudeerden met kinderopvangtoeslag, was er al een lelijk beeld ontstaan van de werkwijze van de Belastingdienst. De ouders hadden vrijwel geen kans om aan een negatieve beoordeling te ontsnappen, moesten ten onrechte tienduizenden euro’s terugbetalen en kwamen in financiële problemen.

Ook voor Wiebes kan het vervelend worden

Voor deze werkwijze is Snel politiek verantwoordelijk, ook als hij onvoldoende op de hoogte is gehouden door zijn medewerkers. Uit de stukken blijkt dat ambtenaren informatie achterhielden voor de politieke leiding. Snel moet de Kamer vertellen wat hij wist op welk moment. Hier ontstaat sowieso een probleem.

Als hij veel wist, zal de Kamer willen weten welke acties hij heeft ondernomen, sinds zijn aantreden eind 2017, om de werkwijze van de Belastingdienst te verbeteren en natuurlijk waarom de Kamer niet op de hoogte is gehouden. Als hij weinig wist, rijst de vraag of hij voldoende controle heeft over zijn eigen ambtenaren.

Binnen een week wil de Kamer de feiten op een rij. De afgelopen maanden bleek steeds dat de staatssecretaris slechts met moeite pakketjes informatie voor de Tweede Kamer weet te verzamelen. Hoe het deze keer gaat, is onduidelijk. De Kamer is ongeduldig en wil met spoed met Snel debatteren over de kinderopvangtoeslagaffaire.

De affaire kan ook nog vervelend worden voor Eric Wiebes, de voorganger van Menno Snel. Hij is nu minister van economische zaken. Wat wist hij van de manier waarop de top van de Belastingdienst ouders behandelde? In zijn tijd op het ministerie van financiën had Wiebes te maken met een uit de hand gelopen reorganisatie bij de Belastingdienst.

Er werd buiten hem om een vertrekregeling afgesproken. “Er is langs mij heen gewerkt”, zei hij in de Kamer. Dat belooft weinig goeds voor de manier waarop de staatssecretaris is geïnformeerd over de kinderopvangtoeslag. Een bewindsman kan ook vallen over een affaire waarvoor hij in het verleden verantwoordelijk was.

Tot nu toe heeft Snel voldoende krediet van de Kamer. Politici van de coalitie en de oppositie zien hem zwoegen en beseffen dat de Belastingdienst na de reorganisatie, het debacle met de erfbelasting en nu de toeslagenaffaire een chaos is waar iedere bewindsman moeizaam vat op zal krijgen.

Zijn voorganger Wiebes haalde strompelend de eindstreep en diens voorganger Frans Weekers struikelde voortijdig na de ‘Bulgarenfraude’. Het heeft weinig zin om ook Snel weer weg te sturen is, vooralsnog de gedachte bij de meeste Kamerleden.

Lees ook:

De top van de Belastingdienst drukte de onrechtmatige aanpak stopzetten kinderopvangtoeslag erdoor

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd achtergehouden.

Staatssecretaris Snel: Gedupeerden van fiscus zeer redelijk en ruimhartig vergoeden

Staatssecretaris Menno Snel van financiën maakt excuses aan door de Belastingdienst gedupeerde ouders en denkt dat de compensatie afdoende zal zijn.

Meer over; Belastingdienst politiek Kamer Menno Snel economie, business en financiën Jelle Brandsma

Top van Belastingdienst drukte onterecht stopzetten toeslagen erdoor

NU 18.11.2019 De top van de Belastingdienst heeft de kinderopvangtoeslag van ouders jarenlang stopgezet, terwijl bekend was dat zij er wel recht op hadden. Dat blijkt maandag uit documenten van het ministerie van Financiën die zijn opgevraagd door Trouw en RTL Nieuws.

Menno Snel, staatssecretaris van Financiën, stelde vrijdag dat hij geen aanwijzingen had dat er ambtsmisdrijven zijn gepleegd bij de Belastingdienst. Wel was de top van de Belastingdienst volgens Snel op de hoogte van de gang van zaken rond de toeslagenaffaire.

Uit de opgevraagde documenten blijkt dat het Combinatieteam Aanpak Facilitators (CAF), een team van de fiscus dat zich bezighoudt met het opsporen van fraude met kinderopvangtoeslag, de toeslagen moedwillig stopzette.

“Blokpoel wil echt alles dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn”, valt te lezen in een document dat openbaar is gemaakt door het ministerie van Financiën. Hans Blokpoel is dan algemeen directeur van de Belastingdienst en verantwoordelijk voor het CAF-team. Ook de directeur-generaal van de Belastingdienst is hiervan op de hoogte, blijkt uit de stukken.

In de documenten valt te lezen dat de Belastingdienst in 2014 al op de hoogte was van massale onterechte stopzettingen bij de Belastingdienst. In vier op de vijf gevallen handelt het CAF juist, maar in de overige 20 procent van de gevallen worden mensen gedupeerd die wel recht hebben op een toeslag. “Hoe nemen we de politiek hierin mee?”, staat in de opgevraagde stukken.

Honderden gezinnen kregen onterecht geen kinderopvangtoeslag

Het gaat in deze zaak om gezinnen uit de regio Eindhoven. Zij zaten bij een gastouderbureau waarover de GGD in 2011 signalen kreeg dat daar fraude werd gepleegd.

Later bleek dit niet zo te zijn, maar op basis van de eerste informatie zette de fiscus de kinderopvangtoeslag stil. Eerder uitgekeerde toeslagen moesten worden terugbetaald. Dit ging in sommige gevallen om tienduizenden euro’s. Hierdoor kwamen veel gedupeerde gezinnen in de financiële problemen.

Om alsnog aanspraak op de toeslag te maken, moesten ouders met veel bewijs komen. Soms was echter onduidelijk welke bewijzen zij moesten voorleggen.

Donner: Ouders moeten ruimhartige vergoeding krijgen

De gedupeerde ouders moeten nu ruimhartig vergoed worden voor de onterecht stopgezette toeslagen, concludeerde een commissie onder leiding van Piet Hein Donner donderdag.

Volgens de commissie moeten niet alleen alle door de ouders gemaakte kosten gecompenseerd worden, maar ook de immateriële schade. Zo krijgen gezinnen per ouder 500 euro voor elk half jaar sinds het stilzetten en terugvorderen van de kinderopvangtoeslag. Het bedrag dat in mindering is gebracht, geldt als maximum. Ook hebben de gezinnen als schadevergoeding recht op 25 procent van dat bedrag.

Lees meer over: Belastingdienst  Economie

Stopzetting toeslagen werd op hoogste niveau bij Belastingdienst besproken

NOS 18.11.2019 Het onterecht stopzetten van kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst was bekend bij het hoogste niveau van de organisatie. Dat blijkt uit documenten die zijn vrijgegeven na een WOB-verzoek van RTL Nieuws en Trouw. Vorige week werd bekend dat ambtenaren van de Belastingdienst bewust toeslagen hebben stopgezet, zelfs in gevallen waarbij duidelijk was dat gezinnen er recht op hadden.

De Tweede Kamer wil van staatssecretaris Snel van Financiën weten wie verantwoordelijk was voor het onrechtmatig handelen door ambtenaren van de Belastingdienst. Ze willen dat de staatssecretaris spoedig komt met een feitenrelaas en een tijdlijn.

‘Afpakjesdag’

Afgelopen donderdag concludeerde de commissie-Donner dat de Belastingdienst de fout in was gegaan bij onderzoeken naar mogelijke fraude met kinderopvangtoeslag. Door vooringenomenheid kregen 300 gezinnen onterecht geen toeslag meer en de al ontvangen toeslag moest in één keer worden terugbetaald. Het bracht de gezinnen in grote financiële problemen. De ouders hebben recht op terugbetaling en een schadevergoeding.

Staatssecretaris Snel zei vrijdag dat hij geen aanwijzingen heeft dat er ambtsmisdrijven zijn gepleegd, maar uit de documenten blijkt dat ambtenaren van hogerhand de instructie kregen om “langs de randen van de wet” te opereren. Er wordt door ambtenaren gesproken over “afpakjesdag” en een beleid van “bij twijfel altijd afwijzen”.

Het is onduidelijk of Snels voorganger, huidig minister van Economische Zaken Wiebes, daar destijds van op de hoogte was.

Ontluisterend

CDA-Kamerlid Omtzigt noemt het beeld dat ontstaat ontluisterend. “Arme ouders, die zo in een rechtsstaat behandeld zijn”, schrijft hij op Twitter. Zijn SP-collega Leijten prijst de journalisten die de documenten boven tafel hebben gekregen en verwijt de overheid een doofpotbeleid.

De terugbetaling en schadevergoeding voor de 300 gezinnen gaat in totaal enkele miljoenen euro’s kosten. Mogelijk wordt dat nog meer, want de problemen rond toeslagen bij de Belastingdienst zijn volgens staatssecretaris Snel nog veel groter dan tot nu toe gedacht.

Bekijk ook;

’Top fiscus wist van toeslagenaffaire’

Telegraaf 18.11.2019 De ambtelijke top van de Belastingdienst heeft willens en wetens toeslagen stopgezet van mensen waarvan ze wist dat die er wel recht op hadden. Tot op het hoogste niveau werd besloten om jarenlang door te gaan met deze onrechtmatige aanpak.

Dat schrijven Trouw en RTL Nieuws op basis van documenten die staatssecretaris Menno Snel (Financiën) vrijdag openbaar heeft gemaakt. Snel deed dat nadat beide media een verzoek op basis van de Wet openbaar bestuur indienden.

Hoewel Snel eerder stelde dat hij geen aanwijzingen voor ambtsmisdrijven door ambtenaren heeft gevonden, biecht hij in een brief aan de Tweede Kamer wel op dat de hoogste leiding op de hoogte was van de gang van zaken. Daarnaast zouden lagere ambtenaren instructies hebben gekregen om ’langs de randen van de wet’ te werken om fraude zo hard mogelijk aan te pakken.

Bekijk ook: 

Snel door het stof voor toeslagouders 

Bekijk ook: 

Snel: royaal compenseren in toeslagenaffaire 

Bekijk meer van; overheid belastingen bedrog Menno Snel Belastingdienst

’Top fiscus wist van toeslagenaffaire’

MSN 18.11.2019 De ambtelijke top van de Belastingdienst heeft willens en wetens toeslagen stopgezet van mensen waarvan ze wist dat die er wel recht op hadden. Tot op het hoogste niveau werd besloten om jarenlang door te gaan met deze onrechtmatige aanpak.

Dat schrijven Trouw en RTL Nieuws op basis van documenten die staatssecretaris Menno Snel (Financiën) vrijdag openbaar heeft gemaakt. Snel deed dat nadat beide media een verzoek op basis van de Wet openbaar bestuur indienden.

Hoewel Snel eerder stelde dat hij geen aanwijzingen voor ambtsmisdrijven door ambtenaren heeft gevonden, biecht hij in een brief aan de Tweede Kamer wel op dat de hoogste leiding op de hoogte was van de gang van zaken. Daarnaast zouden lagere ambtenaren instructies hebben gekregen om ’langs de randen van de wet’ te werken om fraude zo hard mogelijk aan te pakken.

Bewijs voor machtsmisbruik duikt op in toeslagenaffaire: ‘Ontluisterend

RTL 18.11.2019 Topambtenaren van de Belastingdienst hebben willens en wetens toeslagen voor kinderopvang stop laten zetten, zelfs in zaken waarin al vaststond dat ouders er wel gewoon recht op hadden. De onrechtmatige stopzettingen werden tot op het hoogste niveau bij de Belastingdienst besproken.

Dit bewijs voor machtsmisbruik door de fiscus duikt op in documenten die staatssecretaris Menno Snel (Financiën) vrijdagavond openbaar maakte na een verzoek van RTL Nieuws en Trouw. Vrijdag zei de staatssecretaris dat hij geen aanwijzingen heeft dat ‘ambtsmisdrijven’ zijn gepleegd.

In een Kamerbrief biecht Snel op dat de hoogste leiding op de hoogte was, en lagere ambtenaren instructies gaf om ‘langs de randen van de wet’ te opereren. Onduidelijk is of de voorganger van Snel, huidig VVD-minister Eric Wiebes, wist van het ‘onrechtmatig’ handelen van de ambtenaren. Snel stelt daarover dat dit ‘voor zover ik dat heb kunnen nagaan niet is gebeurd’.

‘Alles dichtdraaien’

Uit de stukken blijkt hoe achteloos de hoogste ambtenaren van de Belastingdienst omgingen met de wet in de doorgeschoten fraudejacht. Het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF), werd aangestuurd door Hans Blokpoel, toen algemeen directeur van de Belastingdienst. In verslagen staat letterlijk: “Blokpoel wil alles laten dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn.”

Blokpoel zou dit bespreken met zijn baas, de Directeur-generaal van de Belastingdienst, Peter Veld, in de ambtelijke stukken aangeduid als de ‘DG Bel’. Op dat moment, in 2014, is bij het hoogste management al helder dat onschuldige burgers slachtoffer worden van de massale stopzettingen van toeslagen: 80 procent van de aanpak is goed, maar bij 20 procent worden mensen gedupeerd die niets misdaan hebben, is de eigen inschatting. “Hoe nemen we de politiek hier in mee?”

Maandenlang staat als actiepunt op de agenda dat Veld dit moet bespreken met Wiebes. Uit de documenten blijkt dat Wiebes voorafgaand aan een Kamerdebat wel werd geïnformeerd over de ‘werkwijze en resultaten’ van het omstreden CAF-team.

Lees ook:

Toeslagenaffaire: topambtenaren gaven illegale fraudejacht ruim baan

Kleine onvolkomenheden: ‘hard aanpakken’

Ook het aanpakken van een gastouderbureau in Eindhoven, waarvan zo’n 300 ouders de dupe werden, werd afgestemd met de hoogste ambtelijke baas, DG Peter Veld. In deze zaak, die de toeslagenaffaire aan aan het rollen bracht, werd verouderd nep-bewijs gebruikt om het bureau én ouders aan te pakken. Al voordat het onderzoek op gang was gekomen, stond intern al vast dat toeslagen bij alle ouders moesten worden stopgezet. “De post zal door B/T (Belastingdienst / Toeslagen, PK) aan DG Bel voorgelegd worden met het verzoek hard op te treden: op nihil zetten.”

Deze illegale stopzetting werd uiteindelijk in de zomer van 2014 uitgevoerd, waardoor de 300 ouders én het bureau in grote problemen kwamen. Intern was bij Toeslagen al snel duidelijk dat de stopzetting werd doorgevoerd op basis van ‘kleine onvolkomenheden’ en dat ouders en het bureau niets te verwijten viel. In een vertrouwelijke mail uit september 2015: “Op papier is de rechtmatigheid aantoonbaar/aangetoond”. Toch werd tegen deze ouders jarenlang doorgeprocedeerd – tot in de zomer van 2019.

Landsadvocaat sprak niet de waarheid

In een civiele procedure van het gastouderbureau ontkende de Landsadvocaat vorig jaar namens staatssecretaris Snel dat het de expliciete doelstelling van de Belastingdienst was om dit bureau in Eindhoven kapot te maken. Uit de stukken blijkt nu dat de Landsadvocaat niet de waarheid sprak. Uit een mail van 17 september 2014, over dit bureau: “Lijn: we stoppen de toeslagbetaling. Uitgangspunt moet wel zijn de facilitators aan te pakken. Hoe zorgen we ervoor dat zij uit de markt worden gehaald?”

Dit aanpakken van het vermeend frauderende bureau gebeurt over de rug van ouders. Voor de zekerheid worden daarom bij ouders ook bedragen over 2013 teruggevorderd. De Belastingdienst gaat er dan – in november 2014 – al vanuit dat het gastouderbureau kapot zal gaan ‘naar aanleiding van de CAF-actie’: “Maar we willen ze toch nog ongemerkt afscheid van ons laten nemen en €€€ bij hen incasseren.” Staatssecretaris Snel wil de documenten waaruit blijkt hoe de Belastingdienst in 2013 bij de start van deze zaak sjoemelde met ‘bewijs’ niet vrijgeven, ondanks herhaalde verzoeken van de Kamer.

Lees ook:

Gwendolyne won zaak over toeslag van Belastingdienst: ‘Tijd krijg je niet terug’

Onvolledig geïnformeerd

Verder blijkt dat staatssecretaris Snel meermalen onjuist of onvolledig is geïnformeerd door zijn ambtenaren. Hij kreeg onvolledige informatie over het verwerken van een tweede nationaliteit.

En: nadat hij persoonlijk opdracht had gegeven uit te zoeken hoe het kon dat de Belastingdienst zelfs documenten achterhield in rechtszaken, kwam niet alles boven tafel. De huidige directeur Toeslagen is daarvoor verantwoordelijk, en werd intern op het matje geroepen.

Wat opvalt is dat haar voorganger, Gerard Blankestijn, wél over die stukken beschikte, en daarover eind 2016 al correspondeerde met de Nationale Ombudsman. Blankestijn was als directeur Toeslagen ook nauw betrokken bij de fraudejacht.

Hij kreeg intern al in 2017 het advies om ‘lering’ te trekken uit het ‘onbehoorlijke’ optreden. Blankestijn is tegenwoordig directeur MKB bij de Belastingdienst; andere hoofdrolspelers als Peter Veld en Hans Blokpoel moesten eerder vanwege andere affaires het veld ruimen.

Slachtoffers toeslagenaffaire gaan verhaal halen bij Belastingdienst

Bekijk deze video op RTL XL

Onderzoek naar klokkenluider

Pijnlijk voor staatssecretaris Snel is dat uit ambtelijke nota’s duidelijk wordt dat hij persoonlijk vooraf wist dat een onderzoek zou worden ingesteld naar de klokkenluider, de ambtenaar die zorgde dat sommige ontlastende stukken alsnog terecht kwamen bij procederende ouders.

Op 19 september vorig jaar meldden zijn ambtenaren in een nota aan Snel: “Er wordt onderzoek gedaan hoe dit interne document naar buiten is gekomen.”

De klokkenluider werd daarna op non-actief gezet, met de bedoeling hem te ontslaan. Dit werd pas teruggedraaid na onthullingen van RTL Nieuws en Trouw, en de Kamer de staatssecretaris dwong tot eerherstel voor de klokkenluider.

Ook blijkt uit ambtelijke notities dat Snel al eerder wist dat het niet alleen in de Eindhovense zaak helemaal mis zat, maar dat in meer zaken ouders de dupe werden. In juni van dit jaar zei hij nog letterlijk tegen de Kamer dat hij ‘geen signalen’ had dat er meer zaken waren.

Maar in september 2018 werd hij intern al gewezen op een andere zaak waarin hetzelfde speelde en waarschuwden ambtenaren hem juist voor ‘precedentwerking’ als hij zou gaan toegeven. In mei van dit jaar kreeg Snel op eigen verzoek zelfs een notitie over een andere CAF-zaak (CAF16), waarin de  onrechtmatige en ‘gebruikelijke werkwijze’ uit de doeken werd gedaan.

Lees ook:

Staatssecretaris Snel: ‘Ik kan aangedane leed nooit goedmaken’

Bevoegdheid voor ‘oplossing’

Ook werd Snel op 3 mei van dit jaar door ambtenaren in een notitie gewezen op zijn wettelijke bevoegdheid om zelf alvast met een oplossing te komen voor gedupeerde ouders. Normaal gebeurt dat niet als rechters hebben gesproken, maar: “U heeft de mogelijkheid hierop beleidsmatig een uitzondering te maken.” Snel heeft dat toen niet gedaan, maar koos ervoor eerst een commissie in te stellen.

De Tweede Kamer nam donderdag een motie aan van de Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA), Helma Lodders (VVD) en Renske Leijten (SP). Die vraagt staatssecretaris Snel om in een exacte tijdlijn aan te geven wie verantwoordelijk was voor het onrechtmatig handelen door ambtenaren van de Belastingdienst. Zowel Snel als de commissie-Donner wilden daar tot dusver niet aan; zij houden het op ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de dienst.

Boete op boete: moeder Jolanda in diepe schulden door Belastingdienst

Bekijk deze video op RTL XL

‘Ontluisterend’ en ‘ongelooflijk’

Omtzigt spreekt van een ‘ontluisterend’ beeld dat oprijst uit de vrijgegeven documenten. Hij wil dat Snel binnen een week het feitenrelaas naar de Kamer stuurt. De staatssecretaris mag zich volgens hem niet langer verschuilen achter ‘institutionele’ fouten: “Hij zal zelf moeten laten nagaan wie welke wetten bewust overtreden heeft.”

SP-Kamerlid Renske Leijten noemt de nieuwe informatie ‘echt ongelooflijk’ en zegt: “Nog steeds weten we niet alles, en nog steeds wordt informatie geweigerd. De staatssecretaris had het zelf al lang kunnen regelen. En wat doet hij voor alle andere gedupeerden?”

Vrijdag kondigde Snel compensatie aan voor de eerste groep van 300 gedupeerde ouders, na het rapport van Donner. Verwacht wordt dat nog eens duizenden ouders slachtoffer zijn.

Motto ‘License to disturb’ weggemoffeld

Uit de nu openbaar gemaakte documenten blijkt verder dat intern al bijna drie jaar duidelijk was in welke bewoordingen het CAF-team sprak over betrokken ouders en bureaus. Het motto ‘license to disturb’ uit de weekverslagen van het CAF-team werd begin 2017 doelbewust en met veel knip- en plakwerk weggelakt uit een andere procedure op basis van de Wet Openbaarheid van Bestuur – zonder dat duidelijk was dát dit was gelakt.

Dit manipuleren met informatie gebeurde onder verantwoordelijkheid van een andere hoge ambtenaar, een jurist die deel uitmaakt van het Managementteam van de Belastingdienst.

Het bestaan van de wekelijkse nauwgezette verslagen van het CAF-team werd tot dusver achtergehouden in Wob-procedures en voor de Tweede Kamer. Snel beweerde steeds dat het fraudeteam informatie niet op orde had.

RTL; Pieter Klein Menno Snel  Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Staatssecretaris Menno Snel tijdens de persconferentie over de conclusies van de commissie-Donner die onderzoek heeft gedaan naar het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond de kinderopvangtoeslag. Beeld ANP

De top van de belastingdienst drukte de onrechtmatige aanpak stopzetten kinderopvangtoeslag erdoor

Trouw 18.11.2019 De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd achtergehouden.

De ambtelijke top van de Belastingdienst heeft willens en wetens toeslagen stopgezet van mensen waarvan ze wist dat die er wel recht op hadden. Tot op het hoogste niveau werd besloten om jarenlang door te gaan met deze onrechtmatige aanpak. De Tweede Kamer voert de druk op staatssecretaris Menno Snel op, nu blijkt dat informatie hierover achtergehouden werd voor de politieke leiding.

Dat blijkt uit documenten die Snel vrijdag openbaar maakte na een verzoek op basis van Wet openbaar bestuur door ‘RTL Nieuws’ en Trouw. Hoewel Snel stelde dat hij geen aanwijzingen voor ambtsmisdrijven door ambtenaren heeft gevonden, biecht hij in een brief aan de Tweede Kamer wel op dat de hoogste leiding op de hoogte was van de gang van zaken. Daarnaast zouden lagere ambtenaren instructies hebben gekregen om ‘langs de randen van de wet’ te werken om fraude zo hard mogelijk aan te pakken.

‘Echt alles dichtdraaien’

De vrijgegeven documenten geven een ontluisterend beeld van de manier waarop de ambtelijke leiding de wet naast zich neer legde om de aanpak van veronderstelde fraude ruim baan te geven. Toenmalig algemeen directeur van de Belastingdienst Hans Blokpoel was eerstverantwoordelijk voor het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) dat in 2013 werd opgericht. In een verslag uit november van dat jaar staat: “Blokpoel wil echt alles dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn.”

Al vanaf de start van het CAF-team neemt de ambtelijke top voor lief dat onschuldige ouders de dupe zullen worden van de aanpak van, in de ogen van de Belastingdienst, frauderende gastouderbureaus. De eigen inschatting is dat 80 procent van de gevallen achteraf terechte stopzettingen zullen blijken te zijn, en 20 procent niet. Die getallen worden nooit onderbouwd.

‘Op nihil zetten’

De toenmalig directeur-generaal van de Belastingdienst Peter Veld zou dit bespreken met toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes, maar volgens Snel is dat ‘voor zover hij kan nagaan nooit gebeurd’. In andere documenten staat dat zijn voorganger Wiebes is geïnformeerd over de ‘werkwijze en resultaten’ van het CAF-team.

Peter Veld was ook betrokken bij de harde aanpak van het gastouderbureau uit Eindhoven en driehonderd daaraan door de Belastingdienst gekoppelde ouders, waarover een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner vorige week vernietigend oordeelde. Intern stond al voordat een onderzoek was gedaan vast dat toeslagen van alle ouders stopgezet zouden worden. De zaak werd aan Veld voorgelegd ‘met het verzoek hard op te treden: op nihil zetten’.

Ook Gerard Blankestijn, toenmalig directeur Toeslagen en tegenwoordig directeur MKB bij de Belastingdienst zette een harde lijn door, al werd hij in 2017 gewaarschuwd door ondergeschikten om ‘lering’ te trekken uit het ‘onbehoorlijke’ optreden in de Eindhovense zaak. Hij hield bovendien documenten en informatie over het verwerken van tweede nationaliteit van burgers achter voor staatssecretaris Snel.

Nieuwe documenten

Uit de openbaar gemaakte documenten blijkt dat intern al bijna drie jaar duidelijk was dat het CAF-team denigrerend sprak over ouders en gastouderbureaus, maar dat dit door de huidige ambtelijke top in de doofpot is gestopt. Labels als ‘licence to Disturb’ en termen als ‘kerstspecials’ werden uit weekverslagen geknipt toen deze begin 2017 werden vrijgegeven na een verzoek tot openbaarmaking. Dat gebeurde onder verantwoordelijkheid van één van de huidige topambtenaren, een jurist die deel uitmaakt van het Managementteam van de Belastingdienst.

Zowel staatssecretaris Snel als de commissie Donner concluderen dat ouders het slachtoffer zijn van ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de Belastingdienst. Maar volgens Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) is nu duidelijk dat Snel zich daar niet achter kan verschuilen. “De staatssecretaris moet binnen een week een volledig feitenrelaas aan de Kamer sturen en nagaan wie welke wetten bewust heeft overtreden’.

Duidelijk is wel dat Snel door zijn ambtenaren is verteld dat een onderzoek werd ingesteld naar een klokkenluider. Nadat de Belastingdienst ontlastende informatie voor ouders achterhield in rechtszaken, bracht deze ambtenaar die alsnog naar buiten. Onder Snel werd hij op non-actief gezet, maar hij kreeg onder druk van de Tweede Kamer eerherstel na onthullingen van Trouw en RTL Nieuws hierover.

Lees ook:

Commissie oordeelt snoeihard over Belastingdienst: ouders moeten schadevergoeding krijgen

Een adviescommissie van oud-minister Piet Hein Donner komt met keiharde conclusies over het optreden van de Belastingdienst in een fraudeonderzoek naar kinderopvangtoeslag. Ouders hadden geen enkele kans om te ontsnappen, en hebben recht op ruimhartige compensatie.

Belastingdienst handelde jarenlang in strijd met de wet

De top van de Belastingdienst negeerde jarenlang misstanden. Nu stapt een klokkenluider naar de Tweede Kamer.

dossier: Kinderopvangtoeslag

Meer over; Belastingdienst politiek misdaad, recht en justitie misdaad Kinderopvangtoeslag Jan Kleinnijenhuis

De voorspelbare weg naar het rapport-Donner

Elsevier 17.11.2019 En alweer heeft een commissie van Wijzen geoordeeld, schrijft Philip van Tijn. Deze keer onder leiding van niemand minder dan prof. mr. Piet Hein Donner, bekend van de Haagse slogan ‘Probleem? Bel Piet Hein!’

Donner en adviseren zijn twee benamingen voor hetzelfde. Hij was lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), lid van de Raad van State en tussen 2012 en 2018 vicepresident van de Raad van State, ofwel in de wandeling ‘onderkoning van Nederland’. In 2002 werd hij van adviseur minister, uitvoerende macht dus.

Dat ministerschap eindigde in 2006 met zijn ontslag vanwege – o ironie – een vernietigend rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de Schipholbrand. Eindconclusie: er zijn onnodig veel doden gevallen doordat de overheid zich niet aan de wet heeft gehouden. Eindverantwoordelijk was minister Donner, die zijn conclusies trok. Wat dus niet verhinderde dat hij later nog eens minister werd en dus zelfs onderkoning.

De commissie-Donner heeft geoordeeld dat de Belastingdienst ‘onrechtmatig heeft gehandeld’ met betrekking tot aanvragen voor kinderopvangtoeslag. Honderden mensen kregen ten onrechte die toeslag niet en in een aantal gevallen moesten ze zelfs een boete betalen wegens frauduleus handelen. Het gaat om honderden ouders, die volledige compensatie krijgen en daarnaast een schadevergoeding.

Gemiddeld 25.000 euro per ‘geval’; in totaal heeft het kabinet hiervoor 7,5 miljoen euro uitgetrokken – een schatting dus van 300 ‘gevallen’. Staatssecretaris Menno Snel (D66) ging zó diep door het stof dat ik even vreesde dat deze nette man er door verzwolgen zou worden.

De historische achtergrond is uit andere zaken maar al te bekend, zij het natuurlijk nooit identiek. In 2005 kwam een herziening van het zorgstelsel, die slecht uitpakte voor de lagere inkomensgroepen. Die moesten dus gecompenseerd worden en zo kwam er een ‘zorgtoeslag’. De overheid kreeg de smaak te pakken en in rap tempo volgden allerhande toeslagen.

Anno 2019 krijgen 6 miljoen huishoudens in totaal 14,5 miljard euro aan toeslagen, ofwel bijna 2.500 euro per huishouden. Dat betekent dus dat 3 op de 4 huishoudens in Nederland ten minste één toeslag krijgen! Ik ben niet de eerste die dit rondpompen van geld noemt. Want die toeslagen worden betaald uit de belastingopbrengsten, die door dezelfde groep (plus natuurlijk die overige 2 miljoen huishoudens) worden betaald! Ons belastingstelsel is sterk progressief, wat betekent dat van elke euro méér meer centen aan belasting worden betaald.

Dat systeem houdt dus al sterk rekening met de lager betaalden en als je dat nog wat verder bijstelt, kun je een groot deel van de toeslagen afschaffen; niet allemaal natuurlijk, want bij sommige toeslagen (zoals huurtoeslag) zou dat tot rampen leiden.

Over naar stommiteit 2. Over de vraag wie dit multi-toeslagensysteem moest bestieren, heeft de wetgever, ons parlement, niet lang nagedacht: de Belastingdienst! Er waren nogal wat verstandige mensen die hiertegen waarschuwden; zij vroegen zich af of een zwaar overbelaste Belastingdienst deze klus er nog wel bij kon hebben. En ook wezen zij erop dat het een behoorlijke omschakeling was voor een dienst die maar één doel kende: geld binnen halen om nu geld uit te delen. Maar die bezwaren werden ruw van tafel geveegd.

De Bulgarenfraude had grote gevolgen

Toen kwam de Bulgarenfraude. Vijf Bulgaren en een Turkse Nederlander wisten op slimme wijze vele miljoen achterover te drukken, zogenaamd bestemd voor Bulgaren die in Nederland recht zouden hebben op een toeslag. Ze werden tot vier jaar cel veroordeeld, maar de Turkse Nederlander was onmiddellijk nadat hij uit voorarrest was vrijgelaten naar Turkije gevlogen – en dat terwijl de bevoegde instanties nog zo hadden gezegd dat er geen vluchtgevaar bestond!

Die Bulgarenfraude veroorzaakt een pavlov-reactie: er moest veel strenger worden gecontroleerd; fraude, mevrouw de voorzitter, tolereren wij niet! Zero tolerance!

En dus ging de Belastingdienst braaf mee met de nieuw lijn. Ja, en als je streng bent, kun je weleens té streng zijn en iemand van fraude betichten die eerlijk blijkt te zijn.

Ik voorspel dat de komende tijd heel veel toeslagenfraude zal worden gepleegd. Want de ‘pakkans’ is heel klein geworden; de Belastingdienst kijkt wel uit. En zelfs als je aanhanger bent van het postmoderne geloof dat de meeste mensen deugen, blijven nog een heleboel niet-deugers of deugnieten over. Ook voorspel ik dat over een paar jaar een spoeddebat in de Tweede Kamer zal plaatshebben over het schandelijk grote aantal fraudegevallen met toeslagen, zoals dat, mevrouw de voorzitter, gisteravond in een actualiteitenrubriek en vanochtend in de kranten is onthuld. Waarom wisten wij dat niet!?

En ten slotte voorspel ik dat die begrote 7,5 miljoen euro een lachertje zal blijken te zijn, want plotsklaps blijkt iedereen slachtoffer te zijn.

Kabinet gaat gedupeerde ouders in toeslagaffaire dit jaar compenseren

NU 15.11.2019 Het kabinet streeft ernaar de gedupeerde ouders in de affaire rond de onterechte terugvordering van de kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst nog dit jaar te compenseren. Dat zei premier Mark Rutte vrijdag na afloop van de ministerraad.

“Er komt snel een compensatieregeling voor de ouders”, aldus de premier. “Wij spannen ons in ze nog dit jaar tegemoet te komen”

Donderdag presenteerde de commissie-Donner het langverwachte onderzoeksrapport, waarin het optreden van de Belastingdienst bij de uitkering van kinderopvangtoeslag bij een gastouderbureau in Eindhoven is onderzocht.

Rutte noemde het een “stevig en gedegen” rapport. Hij deelt de conclusie dat de Belastingdienst “de grenzen van de handhaving doelbewust heeft opgezocht en overschreden”.

De premier wilde geen excuses maken en verwees door naar staatssecretaris Menno Snel (Belastingdienst). Hij bood wel excuses aan. “Niet alleen excuses voor de gang van zaken, maar vooral voor het feit dat ouders door de Belastingdienst zijn aangewezen als fraudeur.”

Commissie fileert handelen Belastingdienst

De commissie, onder leiding van oud-minister en oud-vicepresident van de Raad van State Piet Hein Donner, oordeelde snoeihard over het optreden van de fiscus en stelt dat gedupeerde ouders recht hebben op een ruimhartige compensatie.

Volgens Donner handelde de Belastingdienst met “institutionele vooringenomenheid” door er zonder aanleiding van uit te gaan dat ouders die kinderopvangtoeslag hadden aangevraagd fraudeerden.

Ouders die recht hadden op de kinderopvangtoeslag moesten in sommige gevallen tienduizenden euro’s terugbetalen. “Ouders kregen geen duidelijke informatie over wat er van hen werd verwacht en kregen geen kans om onregelmatigheden te herstellen, zodat zij nauwelijks aan deze aanpak konden ontsnappen”, concludeert de commissie. “In de jaren die volgden hebben deze ouders geleefd onder een financiële last die ook ingrijpend is geweest voor hun persoonlijke leven.”

De commissie concludeert dat de fraudeaanpak van de fiscus het gevolg is van het politieke klimaat dat strenge regels eist bij de bestrijding van fraude. De fraudebestrijdingsmethode van de fiscus “sloot aan bij de wens vanuit de politiek om fraudeplegers hard aan te pakken”, aldus de onderzoekers in het rapport.

Donner: ‘Eerder duizenden dan honderden gedupeerde ouders’

De commissie-Donner heeft in het onderzoek specifiek gekeken naar de zogeheten CAF 11-zaak uit 2014 waar ouders de toeslag aanvroegen met hulp van een gastouderbureau uit Eindhoven. Hoewel het hier gaat om driehonderd gedupeerde ouders, kan de zaak veel groter uitvallen. Er zijn naar schatting ongeveer 170 CAF-dossiers. “Ik ben bang dat we het eerder over duizenden ouders hebben dan honderden”, aldus Donner.

De commissie is nog niet klaar met het onderzoek. Het gaat hier om een tussenrapportage die bedoeld is om zo snel mogelijk met een advies over de compensatie te komen.

In het eindrapport zal de commissie ook onderzoeken of er sprake is geweest van etnisch profileren door de Belastingdienst. In mei van dit jaar kondigde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) aan een onderzoek te starten naar mogelijk etnisch profileren door de fiscus. Uit berichtgeving van RTL Nieuws en Trouw bleek dat de Belastingdienst aan gastouderbureaus om de tweede nationaliteit van de ouders vroeg en de toeslag van vooral ouders met een migratieachtergrond stopzette.

De commissie-Donner is met de AP in overleg hoe de beide onderzoeken elkaar kunnen versterken.

Lees meer over: Belastingdienst  Politiek

Kabinet geeft 300 ouders in zaak kinderopvangtoeslag compensatie

NOS 15.11.2019 Het kabinet gaat 300 ouders compenseren die door de Belastingdienst ten onrechte zijn behandeld als fraudeurs van kinderopvangtoeslag. Zij krijgen alsnog hun toeslag, een financiële compensatie en immateriële schade vergoed.

Het is de bedoeling dat de ouders nog dit jaar hun geld krijgen. Staatssecretaris Snel: “Het geduld van deze ouders is lang op de proef gesteld. Ik betreur dat. De ouders zijn lang ten onrechte als fraudeur bestempeld en behandeld. Vandaag komt daar een einde aan.”

Staatssecretaris Snel legt uit dat de nadruk door politieke en maatschappelijke invloed op fraudeurs lag en niet op goedwillende gezinnen:

Snel: politiek en maatschappelijk ging de aandacht naar fraudebestrijding

Gisteren concludeerde de commissie onder leiding van voormalig minister van Justitie Donner dat de Belastingdienst te streng was bij het beoordelen van een groep ouders in het zogenoemde ‘CAF 11 dossier’.

Als de ouders ook maar iets niet goed hadden ingevuld, door slordigheid of onwetendheid, werden zij al verdacht van fraude. Ze kregen vaak niet precies te horen waarom, maar de gezinnen raakten wel hun kinderopvangtoeslag kwijt.

Door de terugvorderingen van de Belastingdienst van duizenden tot tienduizenden euro’s kwamen veel gezinnen in financiële problemen. Er zijn zelfs gezinnen die 50.000 tot 100.000 euro schuld hebben.

Angela Sanches heeft een schuld van 100.000 euro door de zaak over de kinderopvangtoeslag.

Gedupeerde kinderopvangtoeslag: ‘Ik ben geen crimineel’

Het kabinet neemt nog geen besluit over de duizenden andere gezinnen die volgens commissie-voorzitter Donner hetzelfde is overkomen. Donner schatte in dat daar maar “enkele echte fraudeurs” tussen zitten.

Volgens staatssecretaris Snel gaat het om 9000 vergelijkbare zaken waarbij ouders op dezelfde manier door de Belastingdienst zijn behandeld. Hij bedankt deze ouders voor hun geduld maar zegt dat zij nog even moeten wachten tot ook hun zaken zijn behandeld.

Deze ouders krijgen dezelfde regeling als de 300 ouders van vandaag, zegt Snel. “En dat zullen we zo snel mogelijk doen.” Het advies van de commissie-Donner over de vergelijkbare zaken wordt voor 31 december verwacht.

Iedereen die er recht op heeft gaat compensatie krijgen, belooft de staatssecretaris:

Snel: duizenden andere gezinnen krijgen zelfde compensatie

Een advocaat die sinds 2014 tientallen gedupeerde families bijstaat reageert blij op de toezegging van Snel. “Maar de details moet ik goed op een rij gaan zetten. Want ik zie wel haken en ogen aan zijn uitspraak”, zegt advocaat Eva Gonzalez Perez.

Ze zegt dat ze gekke dingen heeft meegemaakt in de zaak tegen de Belastingdienst. “De institutionele vooringenomenheid leidde tot manieren van behandelen die ronduit bizar waren. Telefoons werden bij mij op de hoorn gegooid, medewerkers liepen weg, ze deden denigrerend of ze deden deze gesprekken af met de opmerking dat ik het niet zou snappen. Ik heb dit nog nooit meegemaakt”, zegt Gonzalez Perez.

Rekenvoorbeeld:

Een ouder had recht op 12.000 euro kinderopvangtoeslag over 2014, 2013 en 2012. Deze werd in juli 2014 stopgezet na beschuldiging van fraude. Ook over 2012 en 2013 moest de toeslag door de ouders worden terugbetaald. De schuld die is ontstaan is 6000 + 12.000 + 12.000 = 30.000 euro. Dit moeten de ouders per saldo terugkrijgen, ook als zij de schuld al deels hadden terugbetaald.

De immateriële schadevergoeding is 25 procent van 30.000 euro = 7500 euro. Daarnaast is er 500 euro voor elk half jaar dat de ouders last hebben gehad van de fout en nog niet zijn terugbetaald. Dat is na 5,5 jaar 5500 euro. Ook de juridische kosten worden vergoed.

Bekijk ook;

Snel door het stof voor toeslagouders

Telegraaf 15.11.2019 Een goede eerste stap, zeggen Kamerleden van coalitie en oppositie over de excuses van staatssecretaris Snel (Financiën). Hij ging vrijdagmiddag door het stof voor alle ouders die opgejaagd werden door de Belastingdienst en onterecht als toeslagfraudeurs werden bestempeld.

Zij kregen van Snel ’niet alleen een welgemeend excuses en de erkenning dat zij veel te lang als fraudeur zijn behandeld en bestempeld en hen veel ten onrechte is aangedaan door de Belastingdienst’, maar ook een compensatie.

Tunnelvisie

Waarschijnlijk duizenden ouderen werden jarenlang onterecht aangepakt door de fiscus, omdat ze gefraudeerd zouden hebben met de kinderopvangtoeslag. Maar in werkelijkheid bleek de Belastingdienst door tunnelvisie veel te fanatiek op deze onschuldige mensen te jagen, bleek uit het advies dat oud-minister Donner presenteerde.

Bekijk ook:

Snel: royaal compenseren in toeslagenaffaire 

Bekijk ook:

Compensatie voor ’financiële nachtmerrie’ toeslagouders 

Daarin gaf hij ook de aanzet voor een compensatieregeling voor in elk geval een deel van die ouders, die nu door Snel over wordt genomen. „Ik besef me dat ik daarmee nooit het leed van deze mensen goed kan maken”, tekende hij daarbij aan. „Deze mensen zijn te lang mishandeld door ons.”

Kamerleden zijn blij met deze eerste stap van Snel, maar wijzen er ook op dat er meer nodig is om te voorkomen dat dit vaker gebeurt. „Ik hoop dat dit het begin van een lang en moeilijk proces zal worden waarbij de positie van de burger ten opzichte van de overheid een stukje sterker zal worden”, reageert CDA’er Omtzigt. „De overheid is er immers voor de burger en niet andersom.”

SP’er Leijten, die samen met Omtzigt de staatssecretaris vaak aan de tand voelde over de toeslagzaken, wijst erop dat de compensatie die nu gegeven wordt in eerste instantie alleen nog maar voor een deel van de gedupeerde ouderen is. „Er is een grotere groep, die moet ook deze erkenning krijgen. En er moet een parlementaire enquête komen naar de vooringenomenheid van de Belastingdienst.”

Volgens Lodders (VVD) is het excuus van Snel een eerste stap. Zij vindt dat de compensatie voor de kerst geregeld moet zijn. „Eerst moeten we deze zaak zo spoedig mogelijk afhandelen, daarna gaan we het debat voeren over hoe we de Belastingdienst op orde krijgen. En voorkomen dat in de toekomst mensen ook met dit leed te maken krijgen. Want wat deze mensen is aangedaan is bijna onbeschrijfelijk.”

Uit het advies van Donner blijkt hoezeer de ouders werden opgejaagd door de fiscus en hoe moeilijk het voor hen was om hun gelijk te halen. Zo kregen Belastingdienst-medewerkers bij de behandeling van de bezwaren als één van de vuistregels mee: „Waarschijnlijk kun je bijna niks toekennen.”

En dat terwijl de ouders al na een klein foutje gedwongen werden om de toeslag voor een heel jaar terug te betalen. Dat kon al gebeuren als iemand in één week de opvanguren niet goed bij had gehouden, of voor één maand vergeten was een loonstrookje toe te voegen bij de aanvraag.

Bekijk meer van; belastingen economie, business en financiën Menno Snel Den Haag commissie-Donner

Kabinet door het stof: nog dit jaar forse schadevergoeding gedupeerden kinderopvangtoeslag

AD 15.11.2019 Het kabinet streeft ernaar gedupeerde ouders in de zogenoemde CAF-11-zaak over de onterechte terugvordering van kinderopvangtoeslagen, nog voor het einde van dit jaar financieel te compenseren. Dat meldt verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) aan de Tweede Kamer.

De schadevergoeding wordt vormgegeven zoals de commissie-Donner, die onderzoek deed naar de affaire en daar deze week verslag over uitbracht, heeft geadviseerd. De gedupeerden krijgen de onterecht teruggevorderde bedragen alsnog uitbetaald en ontvangen daarnaast extra compensatie voor materiële en immateriële schade.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Lees meer

Snel oordeelt in navolging van de commissie-Donner hard over de fouten die de fiscus in deze zaak heeft gemaakt. ,,Het is écht, écht niet ok wat er is gebeurd”, zegt de bewindsman in een toelichting. Honderden gezinnen werden ten onrechte van fraude beticht en in de financiële ellende gestort doordat zij vele duizenden euro’s aan toeslagen moesten terugbetalen. Ook nadat duidelijk werd dat de Belastingdienst op het verkeerde spoor zat, ging de dienst toch door met invorderen. Sommige ouders werden zelfs gedwongen hun huis te verkopen.

Volgens Snel hadden de gedupeerde ouders ‘geen schijn van kans’. De Belastingdienst ging er bij voorbaat van uit dat ze fraudeurs waren. ,,We zijn over de grens gegaan’’, zegt hij.

‘Schrijnend’

De staatssecretaris erkent dat hij het geduld van de getroffen ouders én van de Tweede Kamer ‘lang op de proef heeft gesteld’, en zegt dat te betreuren. De onrechtmatige handelwijze van de fiscus ‘wringt temeer omdat het kwetsbare groepen betreft, waarbij het stopzetten of intrekken van een toeslag extra schrijnend kan uitpakken’.

Snel laat onderzoeken of de Belastingdienst in vergelijkbare zaken ook ouders heeft benadeeld. De commissie-Donner gaat ervan uit dat uiteindelijk eerder duizenden dan honderden mensen gecompenseerd moeten worden. Snel denkt dat ook. ,,Er zijn 169 van dit soort zaken met in totaal zo’n 9000 ouders.’’ Ook zijn zullen eventueel snel gecompenseerd worden.

‘Mishandeling’

Snel kondigt daarnaast maatregelen aan om herhaling te voorkomen. Zo wordt onderzocht of vereenvoudiging van de Belastingdienst, bijvoorbeeld door onderdelen af te splitsen en zo de organisatie effectiever kan maken. Zo denkt Snel eraan om van de afdelingen die toeslagen (kinderopvang- ,  huur- en zorgtoeslag) los te koppelen van de afdelingen die belasting innen. Ook belooft hij een cultuurverandering bij de fiscus te zullen doorvoeren. ,,Want dit mag nooit meer gebeuren.’’

In een toelichting zei de staatssecretaris ‘goed te beseffen dat hij nooit alle leed kan goedmaken’ voor de ouders. Volgens hem zijn die door de Belastingdienst ‘mishandeld’.

Ondanks de gemaakte fouten heeft Snel geen aanwijzingen dat ambtenaren ambtsmisdrijven hebben gepleegd. Als mocht blijken dat dat toch is gebeurd, zal er aangifte worden gedaan, aldus de staatssecretaris.

Compensatie kinderopvangtoeslag ‘eerste stap’
CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt noemt het ,,een goede eerste stap” dat ouders die door de fiscus onterecht als fraudeur zijn behandeld bij de kinderopvangtoeslag nu compensatie krijgen. ,,Wel een beetje laat”, voegt hij eraan toe.

Er was volgens hem sprake van ,,zeer ernstige institutionele misstanden”. Wat Omtzigt betreft is dit het begin van een operatie waarbij de positie van de burger tegenover de overheid wordt versterkt. Dat moet gelden voor de hele Belastingdienst, maar ook voor uitkeringsinstantie UWV en het CBR.

Ook SP-Kamerlid Renske Leijten vindt de compensatie die het kabinet heeft toegezegd ,,een eerste stap”. Volgens het meldpunt van de SP is er een veel grotere groep van gedupeerden. Daarbij betreft het ook gezinnen die buiten het huidige onderzoek vallen. ,,Al die mensen moeten hun geld terugkrijgen.”

De gang van zaken onderstreept de noodzaak van een parlementaire enquête over ,,institutionele vooringenomenheid” bij de Belastingdienst, vindt Leijten. De SP drong al eerder aan op een enquête naar misstanden bij de fiscus.

Volgens Helma Lodders van de VVD is de actie van Snel ,,rijkelijk laat, maar een goede zet”. Ze hoopt dat het de ouders rust geeft.

Kabinet komt getroffen ouders kinderopvangtoeslag ‘CAF 11’ tegemoet

RO 15.11.2019 Staatssecretaris Snel van Financiën komt namens het kabinet met een compensatieregeling voor de 302 ouders waarbij kinderopvangtoeslag stop is gezet of teruggevorderd, het zogeheten CAF 11-dossier. Daarnaast kondigt hij een aantal maatregelen aan om de door de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen geconstateerde tekortkomingen aan te pakken.

De Adviescommissie onder leiding van minister van staat Donner publiceerde gisteren een gedegen interim-rapportage waarin onder meer staat dat de grenzen van de handhaving doelbewust zijn opgezocht en ook zijn overschreden.

Staatssecretaris Snel: “Het geduld van deze ouders is lang op de proef gesteld. Ik betreur dat. De ouders zijn lang ten onrechte als fraudeur bestempeld en behandeld. Vandaag komt daar een einde aan.”
In de rapportage geeft de Adviescommissie aan hoe de getroffen ouders kunnen worden gecompenseerd. De staatssecretaris omarmt die voorstellen voor materiële en immateriële schade.

De oplossing bestaat uit de volgende vijf onderdelen:

  1. Herstel van de gemiste en tot nu teruggevorderde toeslag;
  2. Toekenning van € 500 per halfjaar voor immateriële schade vanaf het eerste moment van correctie tot aan een volledig herstel hiervan. Wie bijvoorbeeld een correctie krijgt van € 2.000, kan maximaal 4 x € 500 hier bovenop krijgen.
  3. 25% van de gemiste en in eerste instantie teruggevorderde toeslag als compensatie voor materiële schade. Voorbeeld: er is € 10.000 gecorrigeerd, dan krijgt iemand aanvullend € 2.500 hier bovenop.
  4. Vergoeding van de betaalde invorderingskosten over de afgelopen jaren voor zover in rekening gebracht;
  5. Een vergoeding van de kosten van juridische bijstand conform de reguliere forfaitaire bedragen, voor zover deze kosten niet eerder zijn vergoed.

Per dossier wordt nu gekeken naar de precieze compensatie. Alles is er op gericht om de getroffen ouders dit jaar financieel tegemoet te komen. Op korte termijn komen er ook aanbevelingen voor de andere ouders in de overige CAF-zaken.

Daarnaast kondigt de staatssecretaris nog een aantal andere maatregelen aan die herhaling in de toekomst moeten voorkomen. Zo komt er een onderzoek of het vereenvoudigen van de Belastingdienst de organisatie effectiever kan maken. Ook komt er meer maatwerk in de dienstverlening en een verbetering van de cultuur en de vaardigheden van de medewerkers.

De Adviescommissie komt in haar eindoordeel, dat later volgt, met aanbevelingen voor verbetering van de rechtsbescherming van burgers en in het bestuurlijk proces.

Zie ook;

‘Sorry’ is niet genoeg voor de Belastingdienst

AD 15.11.2019 Gezinnen die jarenlang ten onrechte door de Belastingdienst worden opgejaagd om enorme bedragen terug te betalen. Ambtenaren die mensen het vel over de oren trekken terwijl ze bewust niet kijken naar ontlastend bewijs. Het zijn uitwassen die in een fatsoenlijk land niet zouden mogen plaatsvinden. Toch gebeurde het op grote schaal in Nederland.

Een schadever­goe­ding is niet meer dan terecht,Maar daar kan het niet bij blijven !!

Een commissie onder leiding van oud-minister Donner deed onderzoek naar 302 ouders die valselijk werden beschuldigd van fraude met kinderopvangtoeslag. Het gaat om één onderzoek van een speciaal fraudeteam van de Belastingdienst dat onderzoek deed naar een Eindhovens gastouderbureau. De ouders moesten ten onrechte duizenden euro’s terugbetalen en velen kwamen daardoor in grote problemen. Volgens de commissie gingen ambtenaren daarbij hun boekje te buiten.

Dat kon gebeuren doordat de Belastingdienst – nadat er in 2013 grootschalige fraude met toeslagen door Bulgaarse bendes werd ontdekt – veel strenger ging controleren. Zó streng, dat volgens Donner sprake was van ‘institutionele vooringenomenheid’: ambtenaren gingen er bij voorbaat al van uit dat mensen fraudeerden.

Vervolgens moesten zij enorme sommen geld terugbetalen, werd het bijna onmogelijk gemaakt om bewijsstukken in te leveren die het tegendeel konden aantonen, werden beslistermijnen overschreden en werden interne afspraken bij de Belastingdienst overtreden. En volgens de commissie gaat het naast de gedupeerden in deze casus waarschijnlijk nog om duizenden andere huishoudens.

Het kabinet komt nu met schadevergoeding. Dat is niet meer dan terecht. Maar daar kan het niet bij blijven. Er is iets goed mis dat de Belastingdienst zich zó lang onaantastbaar kon wanen. Zelfs toen al bekend was dat veel ouders ten onrechte werden opgejaagd (er waren ook enkele ouders die wel fraudeerden), werd het beleid niet bijgesteld.

Juist in de werkwijze van een instantie met zulke verregaande bevoegdheden als de Belastingdienst zouden voldoende controlemechanismes moeten zitten om te checken of die bevoegdheden rechtmatig worden ingezet. Nu werd daar pas naar gekeken na publiciteit. Verantwoordelijk staatssecretaris Snel (Financiën) moet dan ook meer doen dan alleen excuses aanbieden. Hij moet de cultuur bij de dienst veranderen en desnoods de bezem er doorheen halen.

De top van de Belastingdienst negeerde jarenlang misstanden. Nu stapt een klokkenluider naar de Tweede Kamer.

Belastingdienst handelde jarenlang in strijd met de wet

Trouw 12.11.2019 De Belastingdienst heeft jarenlang interne meldingen van misstanden bij de behandeling van burgers genegeerd. Tot op het hoogste ambtelijk niveau kreeg een medewerker die aankaartte dat in strijd met de wet werd gehandeld en rechten van burgers werden geschonden, geen gehoor. Hij legt zijn verhaal nu voor aan de Tweede Kamer, hopend dat burgers alsnog hun recht krijgen.

Trouw en RTL Nieuws kregen vooraf inzage in de brandbrief die de inmiddels gepensioneerde ambtenaar Pierre Niessen (68) naar de Tweede Kamer stuurde, evenals een dossier van vooral e-mailverkeer tussen hem, collega’s en de hoogste bazen bij de Belastingdienst. Daaruit blijkt dat de Belastingdienst bij zeker 40.000 mensen ten onrechte geld terugvroeg, hoewel zij volgens de wet recht hadden op uitstel van betaling omdat bijvoorbeeld hun bezwaar nooit behandeld werd.

Collega’s raadden Niessen af de strijd aan te gaan. “Pierre, dit ga je nooit winnen”, zeiden ze. Medewerkers waren ook bang om de leiding te weerspreken, uit angst voor hun carrière. Juristen vergoelijkten de handelwijze, en deden het onwettige optreden af als ‘collateral damage’, te rechtvaardigen omdat achterstanden weggewerkt moesten worden. “Conform de wet is iets anders dan rechtvaardig”, zo schrijft een vooraanstaande jurist die ook in de toeslagenaffaire opduikt in een e-mail aan Niessen.

Deze klokkenluider treedt nu naar buiten vanwege de recente onthullingen over het optreden van de Belastingdienst bij de kinderopvangtoeslag. De fiscus hield zich ook daar jarenlang niet aan de wet, door toeslagen zonder bewijs stop te zetten, bezwaren niet te behandelen en gastouderbureaus zonder bewijs als fraudeur te bestempelen.

Zonder bewijs het stempel ‘opzet/grove schuld’

Trouw en RTL Nieuws meldden dat ouders die door die handelwijze hun toeslag kwijtraakten en eerdere toeslagen moesten terugbetalen, massaal en zonder bewijs het stempel ‘opzet/grove schuld’ kregen, waardoor zij niet in aanmerking kwamen voor een betalingsregeling of schuldsanering. Vorige week stopte staatssecretaris Snel (D66) van financiën de dwanginvorderingen bij 8500 gezinnen: hij kan niet garanderen dat deze terecht zijn.

Niessen werkte van 2014 tot en met 2016 als behandelaar van bezwaren van burgers bij de afdeling Invordering van de Belastingdienst/Toeslagen. Hij ontving massaal bezwaren nadat de Belastingdienst, zonder geldige reden en in strijd met de wet, plots besloot een eerder aan 40.000 mensen verleend uitstel van betaling in te trekken.

Van leidinggevenden kreeg hij opdracht die bezwaren vereenvoudigd af te doen, en niet als bezwaar te erkennen, zodat burgers geen recht kregen om bijvoorbeeld gehoord te worden. Dat schrijft de wet wel voor, en daarom weigerde Niessen aan de opdracht te voldoen. Bezwaren werden door anderen wel afgedaan als een ‘verzoek om informatie’ en de invorderingen werden in strijd met de wet gewoon doorgezet. Volgens Niessen zijn ook veel mensen in de toeslagenaffaire door deze manier van werken gedupeerd.

‘Ik liep tegen muren aan’

Niessen, zo blijkt uit de brandbrief en het interne e-mailverkeer, trekt meermalen bij collega’s en leidinggevenden aan de bel over de gang van zaken, maar vindt nergens gehoor. Hij lichtte zelfs de toenmalig directeur Toeslagen en de hoogste baas van de Belastingdienst, de directeur-generaal, in over het onrechtmatig handelen. “Ik liep tegen muren aan”, zegt hij, eraan toevoegend dat hij ‘de verplichting’ heeft om dit naar buiten te brengen. “Voor de mensen die onrecht is aangedaan en tegenover mijn geweten.”

De Belastingdienst zegt er ‘voortdurend naar te streven volgens de wet te werken’. Een woordvoerder zegt dat naar aanleiding van Niessens meldingen ‘signalen zijn gedeeld met de verantwoordelijke onderdelen’.

Onduidelijk is of dat tot enige actie heeft geleid. De woordvoerder verwacht dat een commissie onder leiding van oud-minister Donner morgen iets zal zeggen over de behandeling van bezwaarschriften door de fiscus. Donners advies is nog niet openbaar.

Lees ook:

Ouders krijgen inzage in toeslagdossier Belastingdienst: ‘We zijn alles kwijtgeraakt’

Ouders die kinderopvangtoeslag moeten terugbetalen, voer­den maandag actie voor inza­ge in hun dossier. Met succes.

Fiscus stopte vaker kindertoeslagen zonder bewijs

De Belastingdienst zette de toeslagen van nog eens 120 ouders stop zonder grondig onderzoek. Dat was de standaard werkwijze van een speciaal fraudeteam, stelt een goed ingevoerde bron.

Voor de Belastingdienst ben je fraudeur tot het tegendeel bewezen is

Jaren geleden stopte Florien Jansen al met haar gastouderbureau, na een langdurige strijd met de Belastingdienst. Nu komt zij erachter dat ze al die tijd als fraudeur werd aangemerkt. Maar de Belastingdienst had daar helemaal geen bewijs voor.

Meer over; Belastingdienst politiek misdaad, recht en justitie Pierre Niessen Jan Kleinnijenhuis

november 16, 2019 Posted by | 2e kamer, Belastingdienst, commissie-Donner, politiek, Staatssecretaris Menno Snel, Staatssecretaris Menno Snel D66, toeslagen, tweede kamer | , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 15

Persconferentie

Het Joint Investigation Team (JIT), het internationale onderzoeksteam dat het neerhalen van vlucht MH17 onderzoekt, geeft woensdag 19.06.2019 een persconferentie, zo meldde het Nederlandse Openbaar ministerie eerder vandaag. De aanleiding zijn ontwikkelingen in het strafrechtelijk onderzoek. Meer wil het Openbaar Ministerie er nog niet over kwijt.

AD 17.08.2019

AD 13.07.2019

AD 08.07.2019

Telegraaf 06.07.2019

Telegraaf 20.06.2019

AD 19.06.2019

AD 19.06.2019

Namen

Naar verwachting maakt het JIT bekend wie verantwoordelijk worden gehouden voor het neerhalen van het toestel. Eerder achterhaalde het internationale onderzoekscollectief Bellingcat namen van verschillende Russische militairen die betrokken zouden zijn geweest bij het afvuren van de Buk-raket.


Telegraaf 15.06.2019

Vervolging

Ploeg hoopt dat het JIT woensdag 19.06.2019  aankondigt dat er verdachten vervolgd gaan worden. “Dat is de opmaat naar een rechtszaak. Maar ik ga nu uit van een tussenrapportage, in de aanloop naar een beslissing over vervolging.”

De onderzoekers van Bellingcat komen woensdag ook met nieuwe informatie over MH17. De groep heeft een rapport van honderd pagina’s opgesteld en stelt vrijwel alle namen van direct betrokkenen te hebben achterhaald. Deze informatie is ook gedeeld met het JIT, zegt de oprichter van Bellingcat.

Telegraaf 15.06.2019

Russische brigade

Het JIT is een internationaal justitieel onderzoeksteam van Nederland, Australië, België, Maleisië en Oekraïne. Het werd in 2014 opgericht, ruim een maand nadat het toestel van Malaysia Airlines boven Oekraïne met een Buk-raket was neergehaald. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven.

Zij werken nauw samen en hebben als doel om te achterhalen hoe de ramp kon gebeuren. Ook willen ze de verdachten voor de rechter brengen.

Het JIT concludeerde eerder dat de Buk-raket waarmee het toestel werd neergehaald afkomstig was van een installatie van een brigade van het Russische leger. Nederland stelde Rusland daarom in mei vorig jaar aansprakelijk voor zijn aandeel in het neerhalen van het toestel.

De Russische onderzoeksjournalist Pavel Kanygin volgt al vijf jaar lang gedreven het proces rond de aanslag op vlucht MH17. Vorige week publiceerde hij in zijn krant Novaja Gazeta nieuwe documenten over Russische betrokkenheid bij de ramp.

Zo zou zich volgens ‘Novaja’ twee dagen voor het neerschieten van de Boeing boven Oost-Oekraïne op 17 juli 2014 een eenheid van 170 militairen van de Russische luchtafweer hebben gemeld aan de grens met Oekraïne.

Telegraaf 17.07.2019

AD 17.07.2019

Telegraaf 16.07.2019

AD 16.07.2019

AD 13.07.2019

Ook tonen de documenten aan dat de militaire verkeerspolitie opdracht had het konvooi van 69ste logistieke brigade te begeleiden. Die vervoerde luchtafweermaterieel van de 53-ste brigade, die de BUK leverde. Ze geven tevens vrachtwagens, nummerborden en de naam van een chauffeur weer die ook in het JIT-rapport staan vermeld en er duiken in de documenten namen op van officieren die leiding gaven aan het konvooi.

Ook opmerkelijk: de 170 militairen krijgen voor vijf dagen gevechtsrantsoenen mee. Die gebruiken ze normaal gesproken in oorlogszones. Het duidt erop dat de Russische troepen (met BUK) paraat stonden de Oekraïense Donbass binnen te trekken.

Nieuws over Mh17 bing.com/news

dossier “Vlucht MH17” AD

lees ook: Kamerbrief over vervolgingsbesluit MH17 19.06.2019

lees: kamerbrief over staatsaansprakelijkheid rusland inzake mh17  25.05.2018

lees: nota staatsaansprakelijkheid rusland-inzake mh17

zie ook: Dick Schoof versus de Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 14

Zie dan ook: Herdenking MH17 17.07.2014 – 17.07.2018 – Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 13

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 12

zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 11

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 10

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 9

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 8

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 7

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 6

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 5

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 4

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 3

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 2

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 1

Igor Girkin, hier bij een demonstratie in Moskou in juli. © Joël van Houdt

MH17-verdachte Girkin: ‘Misschien kom ik ooit voor de rechter’

AD 16.08.2019 Igor Girkin sluit niet uit dat hij ooit voor de rechter in Nederland zal verschijnen. De hoofdverdachte van het neerschieten van vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne in 2014 zegt dat tegenover een Russische krant.

Girkin wilde tot nu toe nauwelijks ingaan op vragen over MH17, ook niet toen deze krant hem onlangs opspoorde in Moskou. Maar tegenover een Russische verslaggever van de krant Moskovski Komsomolets zegt hij nu dat het mogelijk is dat hij zich in de toekomst voor de rechter zal moeten verantwoorden. ,,Die dreiging is er.’’

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

De verdachte acht het ‘onwaarschijnlijk’ dat hij zal verschijnen in de rechtszaak die komend voorjaar in Nederland begint. ,,Ten eerste, omdat ik niet van plan ben mezelf aan te geven. In geen geval. Ten tweede, omdat ik veronderstel dat het niet in het belang is van de Russische autoriteiten.’’

Maar als er een ander bewind in Rusland aan de macht komt, zegt Girkin daarna, zal de situatie voor hem zelf ook veranderen. Mocht hij dan toch voor de rechter belanden, dan zegt Girkin daar ‘redelijk gerust’ over te zijn.

,,Ik heb een compleet schoon geweten’’, verklaart hij. ,,Daarnaast: ik heb de dood vaak in de ogen gekeken, niet figuurlijk, maar letterlijk (Girkin vocht eerder in Tsjetsjenië en Bosnië, red.). Wat stelt zo’n Haagse rechter dan nog voor, dat is zo klein! Ik heb voor mezelf besloten, dat als het zover komt, ik categorisch weiger mee te werken. Ik zal de legitimiteit van de rechter niet erkennen.’’

Zwijg

De hoofdverdachte in de MH17-zaak veronderstelt dat hij mogelijk gevaar loopt in Rusland. ,,Velen zouden willen dat ik voor altijd zwijg in plaats van in een of ander verhoor te belanden. Maar ik sluit een variant zoals u die geeft (in Nederland voor de rechter verschijnen, red.) zeker niet uit.’’

Moskovski Komsomolets vraagt Girkin of hij weet wie MH17 heeft neergeschoten. Hij herhaalt zijn mantra dat de pro-Russische opstandelingen het niet hebben gedaan. ,,Verder geen commentaar’’, voegt hij er als altijd aan toe. Als de verslaggever aandringt en Girkin voorlegt dat hij nooit Oekraïne beschuldigt, zegt hij: ,,We gaan naar de volgende vraag.’’

De officiële beschuldiging heeft Girkins leven niet veranderd: ,,Op geen enkele manier. Mijn veiligheid kan ik op geen enkele manier verhogen. Ik ben ook niet van plan me te verbergen. Totaal niet.’’

Dat hij Rusland niet langer kan verlaten, vindt Girkin niet erg. ,,Dat was ik al niet van plan. Ik val immers sinds april 2014 reeds onder de sancties. En ik reisde sowieso al niet. In het ‘verre buitenland’ ben ik maar twee keer geweest. In Bosnië, toen ik daar als vrijwilliger vocht (aan de kant van de Serviërs, red.) en in Roemenie, op dienstreis in 1999, tijdens de Kovoso-oorlog.’’

In juni van dit jaar werd op een persconferentie bekendgemaakt dat er een internationaal aanhoudingsbevel werd uitgevaardigd tegen vier verdachten, waaronder Girkin.

Hoe wij MH17-verdachte Igor Girkin spraken: ‘Het was puur geluk’

AD 26.07.2019 In maart begint het proces tegen de vier verdachten die een centrale rol zouden hebben gespeeld bij het neerhalen van vlucht MH17. Journalist Koen Voskuil van ADR Nieuwsmedia volgt de zaak vanuit Nederland. En reisde naar Rusland om hoofdverdachte Igor Girkin op te sporen. We interviewen Koen over zijn werk en aanpak in dossier MH17.

Normaliter volg je als onderzoeks- en misdaadjournalist ondermeer de Italiaanse maffia. Hoe is het MH17-dossier op je bureau terecht gekomen?
,,In de eerste dagen na de ramp heeft het AD een grote productie gemaakt met daarin portretten van alle 298 slachtoffers. Deze zomer was het vijf jaar na dato en ging een deel van de publicaties logischerwijs weer over die emotionele kant van de tragedie.

Tegelijkertijd zijn er met het proces, dat in maart 2020 begint, allerlei juridische vragen bijgekomen. Gaat het lukken om de daders te veroordelen? Is moord wel de juiste aanklacht? Werken Rusland en Oekraïne mee aan uitlevering? In mei ben ik gevraagd om vooral die kant van het dossier op me te nemen

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

En dan met name rond één sleutelfiguur: Igor ‘Strelkov’ Girkin.
,,Ja, hij leidde de troepen van de Russische separatisten die MH17 met een Buk-raket zouden hebben neergehaald. Zijn naam werd na de ramp al direct genoemd, ondermeer omdat hij het nogal triomfantelijk had gehad over een vogeltje dat uit de lucht was geschoten.

Maar toen het Joint Investigation Team, dat onderzoek doet naar de ramp, hem in juni daadwerkelijk bestempelde als hoofdverdachte, was het spel pas echt op de wagen. Ik ben me als een dolle gaan inlezen en heb met spoed een journalistiek visum aangevraagd om naar Rusland te vliegen.”

Ik had nooit durven dromen dat we hem ook maar zouden zien, laat staan spreken, aldus Koen Voskuil , misdaadjournalist .

Wat gebeurde er met de MH17?

Op 17 juli 2014 stortte een Boein 777-200ER van Malaysia Airlines met vluchtnummer MH17 neer bij het Oost-Oekraiense dorp Hrabove. Het toestel was geraakt  door een luchtdoelraket. Rondom Donetsk was op dat moment een pro-Russische opstand aan de gang.  Aan boord waren 298 mensen; 283 passagiers en 15 bemanningsleden. Hiervan hadden 193 inzittenden de Nederlandse nationaliteit. Er waren geen overlevenden.

Het onderzoek van de crashsite en het bergen van lichamen en persoonlijke bezittingen verliep moeizaam. De brokstukken lagen verspreid over een grote oppervlakte, in een conflictgebied waar pro-Russische separatisten en het Oekraïense leger gewapende strijd leverden.

De oorzaak van de crash is onderzocht door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), die concludeerde dat het vliegtuig op 10 kilometer hoogte neergehaald is door een BUK-raket. De VN-Veiligheidsraad was unaniem in het oordeel dat het vliegtuig was neergehaald (zonder een oorzaak of schuldige partij aan te wijzen), en veroordeelde deze actie.

Het is de bedoeling dat er binnen vijf jaar een rechtszaak over de vliegramp komt, die de rechtbank van Den Haag zal houden op de locatie Schiphol. Rusland heeft tot nu altijd alle betrokkenheid bij de vliegramp ontkend.

Wie zaten er achter het neerhalen?

Verdachten MH17

Klik hier om de foto te vergroten

Een tijdlijn van alle ontwikkelingen

Je had toch niet de illusie dat je Girkin een bekentenis zou uitlokken?
,,Natuurlijk niet. Sterker nog: ik had nooit durven dromen dat we hem ook maar zouden zien, laat staan spreken. Andere journalisten hadden dat al geprobeerd en waren met lege handen teruggekomen. Maar het was het journalistieke doel van onze reis ook helemaal niet. We wilden vooral zijn persoon verder proberen uit te diepen. Wat is dat voor figuur die destijds de rebellen heeft aangevoerd?”

Toch zou je hem te spreken krijgen.
,,Vlak voordat ik in het vliegtuig naar Moskou stapte, belde onze Ruslandcorrespondent Joost Bosman – met wie ik ter plaatse onderzoek zou doen – dat Girkin iets op zijn sociale media had geschreven over een of andere demonstratie tegen lokale vuilstortplaatsen, diezelfde avond. Wie weet treffen we hem wel, dachten we.

Maar toen ik eenmaal door de vreselijke bureaucratie van de Russische douane heen was, liet Joost al weten dat Girkin nergens te bekennen was. Pas toen de demonstratie op zijn eind liep, merkte hij hem ineens alsnog op in het publiek. Waardoor ik – amper uit de taxi gestapt – al binnen enkele minuten na aankomst de hand schudde van de hoofdverdachte van MH17. Het was bijna surrealistisch. Puur geluk.”

© Joël van Houdt

Wat voor beeld kreeg je van hem?
,,Dat beeld werd niet zozeer bepaald door het korte contact wat we bij die demonstratie hadden, maar meer door de gesprekken die we daarna voerden met mensen in zijn omgeving. We hebben bijvoorbeeld de flat opgezocht waar hij opgroeide en op latere leeftijd nog met zijn vrouw heeft gewoond.

Het was een onvoorstelbaar troosteloze bedoening: een wijk vol betonnen sovjetkolossen en scharrelende dronkaards. Doordat Joost gewoon bij verschillende deuren ging aanbellen, hebben we onder andere uitgebreid gesproken met een voormalige buurvrouw. Zij kon heel goed schetsen hoe Girkin als kind al een ontzettende betweter was geweest die geen enkel gezag accepteerde. Dat soort karaktertrekken zaten kennelijk diep geworteld.”

Een psychopaat?
,,Dat is hoe verschillende mensen hem letterlijk omschreven. Zijn psychische problemen zouden ook de reden zijn geweest dat hij uit de Russische geheime dienst is gezet. Waarna Rusland hem doodleuk begon in te zetten als een soort huurling; overal waar enige mot was begon Girkin een potje mee te vechten. Maar de aanname dat de Russische machthebbers op de hoogte waren van zijn instabiele karakter, maakt hun rol in het conflict nog roekelozer dan we al dachten.”

Joost is als correspondent eerder op de Russische tv verbaal onder vuur genomen. Werden jullie nu nog gevolgd of tegengewerkt?
,,Niet voor zover we door hebben gehad. Girkin is ook nog eens een Poetin-afvallige, dus ik verwachtte inderdaad wel dat het de interesse zou wekken van de Russische geheime dienst als een Nederlandse journalist die kant op vliegt om onderzoek naar hem te doen. Toen we afspraken met Pavel Kanygin, een Russische journalist, zat hij ook voortdurend ongerust het café te scannen. Niet zonder reden. Sinds 2001 zijn al zes collega’s van zijn krant vermoord.”

© EPA

Op 9 maart 2020 begint het strafproces tegen de vier verdachten. Hoe bereid jij je voor op zo’n monsterzaak?
,,Er wacht sowieso een enorme berg leeswerk en de nodige gesprekken met deskundigen. Om strafrechtelijk te kunnen bewijzen dat MH17 daadwerkelijk is neergeschoten door een Buk-raket van de 53ste brigade uit Koersk moet het OM namelijk een enorm technisch verhaal houden. Ik moet niet alleen op de hoogte zijn van de allerkleinste details, maar ook uitermate kritisch zijn op de betrouwbaarheid van de bronnen. Bij een tap van de Oekraïense inlichtingendienst mag je bijvoorbeeld best ook je twijfels zetten.”

Voel je als journalist een groter plichtsbesef bij het verslaan van een zaak waarin 298 onschuldige burgers de dood hebben gevonden?
,,Veel van de nabestaanden zijn heel erg benaderbaar. Ze geven al vijf jaar commentaar over de impact van de ramp, ook aan mij persoonlijk. Dat soort gesprekken – waarbij een vader me bijvoorbeeld vertelde hoe hij levenslang heeft omdat hij nog elke dag aan zijn zoon denkt – draag ik wel voortdurend met me mee.”

© AP

Wat verwacht je van het proces?
,,Rusland levert geen staatsburgers uit, dus ik denk niet dat die verdachten snel in Nederland berecht zullen worden. Dat gegeven is niet ideaal; een rechtszaak heeft nu eenmaal meer waarde wanneer er goede tegenspraak is geweest. Maar nutteloos is het proces zeker niet. Ik denk dat het voor nabestaanden enorm belangrijk is dat een onafhankelijke rechter zich eindelijk over de zaak buigt en eventueel een straf oplegt aan de daders.

Al moet ik nog zien dat moord met voorbedachten rade bewezen kan worden. De betrokkenheid van deze verdachten lijkt me evident. Maar ik denk niet dat de mensen die destijds op de knop drukten doorhadden dat ze een passagiersvliegtuig uit de lucht schoten. In hoeverre kun je dat moord noemen? Het ligt ontzettend gecompliceerd.”

Wel interessante materie voor een journalist.
,,Het wordt inderdaad om vele redenen een fascinerend proces. Op de achtergrond van die enorme tragedie en juridische nuances heb je tegelijkertijd te maken met enorme internationale aandacht, een stroom aan desinformatie die Rusland de wereld in slingert en allerlei geopolitieke belangen en spanningen. Op die schaal heb ik ook nog nooit journalistiek bedreven. Ik sluit dan ook niet uit dat we nog eens naar Rusland zullen gaan.”

OM: geen commentaar op bericht MH17-getuige

MSN 17.07.2019 Het Openbaar Ministerie wil niets zeggen over de Oekraïense claim dat het een rebel in handen heeft, die de trailer heeft geregeld waarmee de raket die de MH17 neerhaalde is vervoerd.

“Geen commentaar, helemaal niet”, aldus een woordvoerster van het Landelijk Parket. De Oekraïense geheime dienst SBU zei woensdag dat het twee jaar geleden deze man heeft gearresteerd.

Het Landelijk Parket heeft drie Russen en een Oekraïner aangeklaagd voor het neerhalen van het vliegtuig van Malaysia Airlines. Alle 298 mensen aan boord, onder wie bijna tweehonderd Nederlanders, kwamen om het leven. Het proces moet volgend jaar beginnen.

Oekraïne claimt cruciale MH17-getuige vast te houden

RTL 17.07.2019 Oekraïne heeft naar eigen zeggen een getuige in hechtenis die betrokken zou zijn geweest bij het transport van de raketlanceerinstallatie die werd gebruikt bij de ramp met vlucht MH17. Het internationale onderzoeksteam (JIT) wil er desgevraagd niets over zeggen. “Geen commentaar, helemaal niet”, zegt een woordvoerster.

Het nieuws werd vanmiddag bekendgemaakt door een lid van de Oekraïense geheime dienst SBU, tijdens een persconferentie over de stand van zaken in het onderzoek naar de MH17-ramp. “We hebben een persoon geïdentificeerd die met een groep rebellen de trailer ophaalde bij een autobedrijf in Donetsk”, zei de SBU-man, verwijzend naar het voertuig waarmee de Buk-raket vlak voor de MH17-ramp in het pro-Russische rebellengebied werd gesignaleerd. “Drie jaar later [in 2017, red] is het ons gelukt om deze persoon, die niet wist wat wij over hem wisten, te arresteren toen hij de Russisch-Oekraïense grens overstak.”

Veroordeeld voor terrorisme

Volgens de SBU is de getuige inmiddels veroordeeld voor ‘terrorisme’: meedoen aan de door Rusland gesteunde strijd op Oekraïens grondgebied. Over zijn identiteit zijn geen mededelingen gedaan.

Lees ook:

Jeanne was geen ‘tattoopersoon’, maar toen stortte haar dochter neer met de MH17-vlucht

“De Oekraïense geheime dienst is niet direct het toppunt van betrouwbaarheid”, zegt Rusland-correspondent Martijn Smiers. “Er zijn weleens dingen verspreid die later niet waar bleken. Zo meldde de geheime dienst eens een aanslag op toenmalig minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) op het spoor te zijn gekomen. Daar bleek later geen aanwijzing voor te zijn.”

“Aan de andere kant zijn er ook telefoontaps verzameld door de Oekraïense geheime dienst die voldoende betrouwbaar werden geacht door het JIT voor het onderzoek naar MH17”, zegt Smiers over de geloofwaardigheid van de SBU. “We kunnen nu dus moeilijk zeggen hoe betrouwbaar de onthulling van vandaag is.”

Timing opmerkelijk

Smiers vindt in ieder geval de timing van de bekendmaking opmerkelijk: precies vijf jaar na de ramp. “De aanhouding van de getuige werd na twintig minuten bijna terloops genoemd in de persconferentie. Oekraïne meldt het op eigen houtje, terwijl je zou verwachten dat alleen het JIT uitspraken doet over belangrijke MH17-getuigen.”

Vlucht MH17 was van Amsterdam op weg naar Kuala Lumpur en werd vandaag precies vijf jaar geleden boven Oost-Oekraïne met een raket neergehaald. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Special

Acht nabestaanden van MH17-slachtoffers lieten een tatoeage zetten, als eerbetoon aan hun overleden geliefden. RTL Nieuws bracht hen bij elkaar. Hun tatoeages zijn in een fotostudio door Humberto Tan gefotografeerd. Een eeuwig eerbetoon onder de opperhuid.

Bekijk de foto’s en de verhalen erachter.

RTL Nieuws; MH17

Een onderdeel van de BUK-raket die vlucht MH17 neerhaalde ANP  

‘Betrokkene transport fatale BUK-raket in 2017 opgepakt en veroordeeld’

NOS 17.07.2019 Oekraïne heeft in 2017 een man gearresteerd en veroordeeld die betrokken is geweest bij het transport van de BUK-installatie, waarmee vijf jaar geleden vlucht MH17 werd neergehaald. Dat zei de onderdirecteur van de onderzoeksafdeling van de Oekraïense inlichtingendienst SBOe, Vitali Majakov, vandaag tijdens een briefing in Kiev.

Volgens Majakov had de man een vrachtwagen met oplegger opgepikt bij een transportbedrijf. Daarmee werd de BUK-installatie later door separatistengebied naar zijn uiteindelijke bestemming gebracht. De betrokkene heeft dat laatste niet zelf gedaan, aldus de SBOe.

Onduidelijk

De man is gearresteerd aan de hand van videobeelden van het transport. Aan de hand daarvan kon worden nagegaan waar de vrachtwagencombinatie vandaan kwam. De Oekraïense politie arresteerde hem toen hij vanuit door Oekraïne gecontroleerd gebied de grens met Rusland over probeerde te steken.

Waarom er zo lang is gewacht om arrestatie en veroordeling naar buiten te brengen, is niet duidelijk. Het internationale onderzoeksteam JIT wil geen commentaar geven op de Oekraïense mededeling.

Het JIT deed eerder onderzoek naar de BUK-raket, waarmee vlucht MH17 werd neergehaald:

Vlucht MH17 was van Amsterdam op weg naar Kuala Lumpur en werd in juli 2014 boven Oost-Oekraïne met een raket neergehaald. Ⓒ AFP

’Oekraïne heeft cruciale MH17 getuige’

Telegraaf 17.07.2019 Een lid van de Oekraïense geheime dienst SBU heeft gezegd dat Oekraïne al lang een rebel in handen heeft, die de trailer heeft geregeld waarmee de raket die de MH17 neerhaalde, is vervoerd. SBU-officier Vitali Majakov zei dit woensdag op de vijfde verjaardag van het drama waardoor 298 mensen het leven verloren, onder wie 196 Nederlanders.

Vlucht MH17 was van Amsterdam op weg naar Kuala Lumpur en werd in juli 2014 boven Oost-Oekraïne met een raket neergehaald. De man die de vrachtauto heeft geregeld, waarmee de raket naar Oekraïne zou zijn gereden, zit al twee jaar in Oekraïne achter de tralies, aldus Majakov. Hij zit een celstraf uit, aldus de SBU-officier. Over zijn identiteit zijn geen mededelingen gedaan, maar Majakov zei dat hij als organisator van de trailer voor het transport van de raket was geïdentificeerd en dat hij een paar jaar terug is gearresteerd in Oekraïne.

Majakov zei niets over de vraag waarom deze informatie niet eerder naar buiten is gekomen. De SBU geldt voor de onderzoekers van de ramp met de MH17 als een belangrijke bron van informatie onder meer door verklaringen van personen die volgens de SBU in telefoongesprekken zijn gedaan en zouden zijn afgeluisterd.

Het internationale onderzoek dat onder leiding van Nederland het MH17-drama nagaat, wijst mede daarom op een raket die uit Rusland naar Oekraïne zou zijn gebracht en dat die vervolgens is afgevuurd op het Maleisische verkeersvliegtuig. Rusland bestrijdt deze lezing fel. Moskou stelt dat het onderzoek partijdig is, onder meer door de invloed van Oekraïne op de bewijsvoering en dat het erop uit is het aanzien van Rusland te beschadigen.

Bekijk meer van; mh17 oekraïne rusland

© AFP Vlucht MH17 was van Amsterdam op weg naar Kuala Lumpur en werd in juli 2014 boven Oost-Oekraïne met een raket neergehaald.

’Oekraïne heeft cruciale MH17 getuige’

MSN 17.07.2019 Een lid van de Oekraïense geheime dienst SBU heeft geopenbaard dat Oekraïne al lang een chauffeur in handen heeft, die de trailer met de raket die de MH17 neerhaalde, bestuurde. SBU-officier Vitali Majakov zei dit woensdag op de vijfde verjaardag van het drama waardoor 298 mensen het leven verloren, onder wie 196 Nederlanders.

Vlucht MH17 was van Amsterdam op weg naar Kuala Lumpur en werd in juli 2014 boven Oost-Oekraïne met een raket neergehaald. De chauffeur van de vrachtauto die de raket naar Oekraïne zou hebben gereden, zit al twee jaar in Oekraïne achter de tralies, aldus Majakov. Hij zit een celstraf uit, aldus de SBU-officier. Over zijn identiteit zijn geen mededelingen gedaan.

Hij zei niets over de vraag waarom deze informatie niet eerder naar buiten is gekomen. De SBU-geldt voor de onderzoekers van de ramp met de MH17 als een belangrijke bron van informatie. De internationale onderzoekers die onder leiding van Nederland het MH17-drama nagaan, gaan er mede daarom van uit dat een raket uit Rusland naar Oekraïne is gebracht en dat die vervolgens is afgevuurd op het Maleisische verkeersvliegtuig. Rusland bestrijdt deze lezing fel.

Het Openbaar Ministerie wil niets zeggen over de Oekraïense claim. “Geen commentaar, helemaal niet”, aldus een woordvoerster van het Landelijk Parket. De Oekraïense geheime dienst SBU zei woensdag dat het twee jaar geleden de man heeft gearresteerd die de vrachtauto met Buk-raketten naar het oosten van Oekraïne zou hebben gereden.

Het Landelijk Parket heeft drie Russen en een Oekraïner aangeklaagd voor het neerhalen van het vliegtuig van Malaysia Airlines. Alle 298 mensen aan boord, onder wie bijna tweehonderd Nederlanders, kwamen om het leven. Het proces moet volgend jaar beginnen.

Fred Westerbeke bij de presentatie van de vier verdachten, vorige maand AFP

JIT: ‘ongelofelijk boos’ op premier Maleisië na uitspraken MH17-onderzoek

NOS 16.07.2019 Onderzoeksleider Fred Westerbeke van het Joint Investigation Team (JIT) heeft zich “ongelofelijk boos” gemaakt over de uitspraken van de premier van Maleisië over het MH17-onderzoek. Premier Mahathir Mohammed zei vorige maand dat de bevindingen van het onderzoeksteam JIT over de vier verdachten van het neerhalen van het toestel “niets anders dan van horen zeggen” zijn.

“Dit raakt aan je eigen eergevoel, want het team doet onafhankelijk onderzoek”, zei de Nederlander Westerbeke. Hij prees verder de samenwerking met de Maleisiërs in het internationale onderzoeksteam.

Westerbeke deed zijn uitspraken op een symposium over de ramp, waar ruim honderd nabestaanden bij waren. Vorige week beklaagden nabestaanden van Maleisische slachtoffers zich al over de uitspraken van hun premier.

Meer getuigen

Het JIT maakte vorige maand bekend dat het OM vier mensen vervolgt voor het neerhalen van vlucht MH17. De verdachten zijn drie Russen en een Oekraïner. Ze worden verdacht van moord. Het proces tegen de mannen, die op internationale opsporingslijsten zijn gezet, moet op 9 maart volgend jaar beginnen.

Volgens Wilbert Paulissen, die het opsporingsteam MH17 leidt, zijn er sinds de presentatie van de verdachten meer getuigen bij gekomen. Hij lichtte niet toe hoeveel dat er waren, maar zei wel dat het onderzoek er “veelbelovend” uitziet.

EU betuigt medeleven

Ondertussen heeft de Europese Unie Rusland opnieuw opgeroepen om verantwoordelijkheid te erkennen en volledig mee te werken met het onderzoek. EU-buitenlandchef Mogherini betuigde verder haar medeleven aan de nabestaanden aan de ramp. “De EU spreekt haar volste vertrouwen uit in de onafhankelijkheid en de professionele aanpak van de aanstaande juridische procedures”, zei ze.

Morgen is de ramp met de MH17 precies vijf jaar geleden. Bij het Nationaal Monument MH17 in Vijfhuizen wordt een officiële herdenking gehouden.

Bekijk ook;

MH17: OM ’ongelooflijk boos’ op premier Maleisië

Telegraaf 16.07.2019 De hoofdofficier van het landelijk parket Fred Westerbeke heeft zich „ongelooflijk boos” gemaakt over de uitspraken van de premier van Maleisië. Premier Mahathir Mohamad zei vorige maand dat de bevindingen van het onderzoeksteam JIT over de vier verdachten rond het neerhalen van vlucht MH17 „niets anders dan van horen zeggen” zijn.

„Dit raakt aan je eigen eergevoel want het team doet onafhankelijk onderzoek.” Westerbeke, tevens voorzitter van het Joint Investigation Team (JIT), sprak dinsdag op een symposium in Nieuwegein over de vliegramp met vlucht MH17. Daar waren zo’n tweehonderd nabestaanden aanwezig in een met zonnebloemen gedecoreerde zaal. Woensdag is de vliegramp exact vijf jaar geleden, dan wordt er een officiële herdenking gehouden bij het Nationaal Monument MH17 in Vijfhuizen.

Grote afwezigen bij het symposium zijn de ambassadeur van Maleisië en een vertegenwoordiger van Malaysia Airlines, de maatschappij van het neergeschoten vliegtuig. Beiden hadden kort voor het symposium afgezegd, liet Piet Ploeg van de Stichting Vliegramp MH17 weten. Volgens Westerbeke scharen alle Maleisische teamleden van het JIT – waarin Nederland, Australië, België, Maleisië en Oekraïne samenwerken – zich nog altijd achter de onderzoeksresultaten.

Het JIT maakte vorige maand bekend dat het Openbaar Ministerie vier mensen gaat vervolgen voor het neerhalen van vlucht MH17. Ze worden verdacht van moord. Het proces moet op 9 maart volgend jaar beginnen. De verdachten zijn drie Russen en een Oekraïner.

Het onderzoek is nog altijd in volle gang. Wilbert Paulissen, leider van het opsporingsteam MH17, liet dinsdag weten dat er sinds de presentatie vorige maand meer getuigen bij zijn gekomen. Hoeveel kan hij niet zeggen. Wel wil hij vertellen dat het onderzoek er ’veelbelovend’ uit ziet.

Vlucht MH17, onderweg van Schiphol naar Kuala Lumpur, werd op 17 juli 2014 uit de lucht geschoten. Dat gebeurde boven het oosten van Oekraïne, waar pro-Russische separatisten vochten tegen het Oekraïense regeringsleger. De Boeing 777 werd geraakt door een Buk-raket van het Russische leger. Alle 298 mensen aan boord kwamen om het leven, onder wie bijna tweehonderd Nederlanders

Bekijk meer van; mh17 maleisië joint investigation team (jit)