Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 14 – nasleep rapport commissie Donner

Wederom Debat Belastingdienst

De Tweede Kamer wil in debat over etnisch profileren door de Belastingdienst. “De Belastingdienst heeft zich wederom niet aan de wet gehouden.”

De Belastingdienst geeft toe dat tussen 2012 en 2014 ruim elfduizend mensen met een dubbele nationaliteit strenger zijn gecontroleerd dan anderen, zo blijkt maandag uit onderzoek van RTL Nieuws en Trouw.

‘Klap in gezicht’

AD 12.05.2020

Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) willen opheldering. “Ik wil nu precies weten wanneer en hoe lang dit is gedaan”, zegt Omtzigt.

Leijten: “Ik vind dit ernstig. Het kan niet, het mag niet. Het is een klap in het gezicht van de samenleving. Er is ons schoon schip beloofd, maar het is tragisch om vast te moeten stellen dat dit nu pas – na al die tijd – boven tafel komt.

Het laat zien dat we er nog lang niet zijn.” Afgelopen week eiste de Tweede Kamer inzage in documenten van de Belastingdienst over zogenoemde risicoselectie. Tot dusver is dit geweigerd.

Lees ook

Spoedwet voor hulp aan gedupeerden toeslagenaffaire

Nationaliteit

De Belastingdienst haalt met spoed de selectie van nationaliteit uit het eigen controlesysteem bij de inkomstenbelasting. Nationaliteit had vorig jaar al verwijderd moeten zijn, maar dit blijkt niet te zijn gebeurd.

Dit melden de staatssecretarissen Vijlbrief (Belastingdienst) en Van Huffelen (Toeslagen) in een brief aan de Tweede Kamer. Ze kwamen erachter dat nationaliteit ondanks eerdere beloften nog steeds werd gebruikt, ook als dit tegen de wet was. Het gaat hierbij om het selecteren van nationaliteiten bij extra controle op de voorlopige aanslag.

Een jaar geleden onthulden Trouw en RTL Nieuws dat de Autoriteit Persoonsgegevens onderzoek doet naar het bezit en gebruik van gegevens over de tweede nationaliteit van mensen door de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst.

In een recent interview met Trouw liet staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen en Douane) nog weten etnisch profileren sterk af te keuren en maatregelen te zullen nemen als daar toch sprake van zou zijn.

‘Ervaring uit eerdere jaren’

De selectieregel ‘tweede nationaliteit’ werd in 2012 ingevoerd op basis van ‘kennis, expertise, patronen en ervaring uit eerdere jaren’. In 2012 werden er via de criteria 3403 burgers uitgepikt, in 2013 ging het om 7644 mensen. In 2014 zou dit 189 keer zijn gebeurd.

Lees ook

Na jarenlange problemen wil kabinet af van kinderopvangtoeslag

In de jaren 2014 en 2015 werd de wet gewijzigd, waardoor gegevens over tweede nationaliteit niet meer werden opgenomen in de Basisregistratie Personen (BRP) en ook niet meer werden doorgegeven aan de Belastingdienst.

Zo moest discriminatie van bevolkingsgroepen worden voorkomen. De Belastingdienst stelt dat tweede nationaliteit sinds januari 2015 bij de Belastingdienst geen rol meer speelde in selectie.

Nog jaren bewaard

In de toeslagenaffaire bleek dat de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst oude gegevens over tweede nationaliteit jarenlang nog wél bewaarde en dat die gegevens door medewerkers van Toeslagen nog konden worden geraadpleegd.

De afdeling Toeslagen ontkende toen en ontkent nog steeds  te hebben geprofileerd. Er zou bij risicoselectie alléén zijn gekeken naar de vraag of iemand Nederlander was, niet naar tweede nationaliteit.

Selectiemodellen

Eind vorig jaar is onderzoek gedaan naar ‘lokale’ selectiemodellen bij onderdelen van de dienst. Het gaat daarbij om risicomodellen, selectieregels en ‘queries’ (uitdraaien) op basis van eerste of tweede nationaliteit, en of er hierbij sprake was van ‘vooringenomenheid’ van de fiscus.

Vijlbrief en Van Huffelen hebben nog steeds ‘geen volledig beeld’. Daarom wordt het gebruik van gegevens over nationaliteit onderdeel van een al aangekondigd onderzoek naar het bestaan van geheime zwarte lijsten bij de dienst.

Ook de Auditdienst Rijk start een onderzoek naar het gebruik van data door de Belastingdienst en de controle erop. De Tweede Kamer wordt binnenkort vertrouwelijk geïnformeerd over risicomodellen.

‘Institutioneel racisme’

De bewindslieden melden verder dat zij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) inmiddels hebben geïnformeerd over het selecteren op tweede nationaliteit in de jaren 2012 – 2015, zoals vanochtend onthuld door RTL Nieuws en Trouw.

Tot dusver is altijd ontkend dat (tweede) nationaliteit een rol speelde in extra controle en toezicht. De staatssecretarissen herhalen etnisch profileren ten strengste af te wijzen. In de Kamer is zeer kritisch gereageerd op het ‘institutioneel racisme’ van de Belastingdienst.

Het etnisch profileren door de Belastingdienst doet denken aan een systeem dat de overheid gebruikte om uitkeringsfraude op te sporen. Hierbij werden databestanden gekoppeld en vergeleken. In februari bepaalde de rechtbank van Den Haag dat de overheid hiermee moet stoppen. Het zogeheten Systeem Risico Indicatie, oftewel SyRI, is niet transparant.

De speciale VN-rapporteur voor extreme armoede en mensenrechten reageerde verheugd, omdat SyRI zich vooral richt op arme buurten en het systeem fundamentele burgerrechten schendt.

Ontkenning

Volgens de afdeling Toeslagen zou bij risicoselectie alléén zijn gekeken naar de vraag of iemand Nederlander was, niet naar tweede nationaliteit. “Maar we kunnen het nooit absoluut uitsluiten”, aldus een woordvoerder.

Lees ook:

Nieuwe staatssecretaris direct naar gedupeerden toeslagenaffaire

Begin dit jaar bleek dat in honderd onderzoeken naar mensen met toeslagen voor kinderopvang wél in beeld was gebracht of zij een tweede nationaliteit hadden. Ook werd naar alle mensen met een Ghanese achtergrond een onderzoek gestart.

‘Institutionele vooringenomenheid’

Tot dusver is er geen bewijs dat zij anders werden aangepakt dan anderen, maar staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) vertrouwt het niet en wil dit intern verder onderzoeken. Vaststaat dat veel mensen onterecht werden bestempeld tot fraudeur en te maken kregen met een harde ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst, oordeelde de commissie-Donner.

Eind april, twee maanden na de onthullingen over het bestaan van zwarte lijsten bij de Belastingdienst, bleek dat de fiscus geen flauw idee heeft in welke systemen mogelijk informatie over burgers werd of wordt bijgehouden. Dat is in strijd met privacy-wetgeving.

Telegraaf 15.05.2020

Extern onderzoek

Bronnen zeggen tegen Trouw en RTL Nieuws dat de staatssecretarissen Vijlbrief en Van Huffelen de informatie van hun eigen ambtenaren wantrouwen en dat mede daarom een extern, onafhankelijk onderzoek zal worden uitgevoerd.

Lees hier alles over de affaire.

Bekijk deze video op RTL XL

Dossier; Kinderopvangtoeslag Trouw

lees: bouwstenen voor een beter belastingstelsel tweede-kamer brief 2e kamer18.05.2020

lees: syntheserapport bouwstenen voor een beter belastingstelsel bijlage april 2020

lees: Verzoek inzake selectieregels en risicomodellen Belastingdienst 07.05.2020

lees: Overzicht lopende en afgeronde moties en toezeggingen

lees: Voortgangsrapportage Toeslagen

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 1

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 2

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 3

lees: Correspondentie Nationale Ombudsman 4

Zie : De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 13 – nasleep rapport commissie Donner

Zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 12 – nasleep rapport commissie Donner

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 11 – nasleep rapport commissie Donner

Zie verder ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 10 – rapport commissie Donner

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 9

Zie verder ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 8

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 7

En zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 6

Zie dan ook nog: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 5 – commissie Donner

Zie verder dan ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

en zie dan ook nog: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

en zie verder dan ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

en verder zie dan ook nog: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

Weer toeslagenblunder Belastingdienst: onterecht huursubsidie teruggevorderd

MSN 18.05.2020  De Belastingdienst heeft afgelopen week weer een blunder begaan met de toeslagen. Bijna duizend mensen kregen een brief waarin stond dat ze alle ontvangen huurtoeslag sinds februari moeten terugbetalen. “Dan schrik je wel eventjes.”

“Zaterdag kreeg ik ineens een briefje dat ik te veel toeslag heb ontvangen en moet terugbetalen”, vertelt een gedupeerde aan RTL Z. “Het onzalige bedrag van 1175 euro, dan schrik je wel eventjes.”

Als u niet betaalt…

In de brief windt de Belastingdienst er verder geen doekjes om. Het geld moet voor 3 juli 2020 op de rekening staan. “Als u niet betaalt, volgen invorderingsmaatregelen. Als u in termijnen betaalt berekenen wij rente.”

Dreigende taal, maar volledig onterecht. En de gedupeerde die wij spraken was niet de enige. 933 mensen die recht hebben op huurtoeslag kregen zo’n brief, bevestigt de Belastingdienst.

Geld voor juni niet overgemaakt

Volgens de fiscus kregen zij vorige week woensdag een brief waarin staat dat hun woning per 1 februari geen huurwoning meer is en dat ze daarom geen recht meer hebben op huursubsidie. Dit weekend volgde de brief dat ze het geld moesten terugbetalen over de afgelopen vier maanden.

Bovendien wordt de toeslag voor de maand juni, die op 20 mei uitgekeerd zou moeten worden, niet op tijd overgemaakt.

Fout tijdens onderhoud

Het ging mis bij onderhoud aan het toeslagensysteem, legt een woordvoerder van de Belastingdienst uit. Het was de bedoeling om adressen te verwijderen uit het systeem die geen huurhuizen meer zijn. “Hierbij zijn helaas onbedoeld ook adressen verwijderd waar nog wel een huurobject aan is gekoppeld. Hoe dit precies kon gebeuren, wordt nog onderzocht”, aldus de Belastingdienst.

“We vinden deze verstoring bijzonder vervelend voor de mensen die het betreft. We werken er daarom hard aan om de gevolgen van deze verstoring voor de toeslaggerechtigden zo snel mogelijk op te lossen.”

Excuses

De Belastingdienst belooft dat betrokkenen binnen een week alsnog hun geld krijgen voor de maand juni en dat de huurtoeslag ‘uiteraard’ niet hoeft te worden terugbetaald. Al voor het weekend is de dienst begonnen met het bellen van de gedupeerden om excuses aan te bieden en de situatie uit te leggen. Inmiddels zouden zo’n 600 mensen al gebeld zijn.

Mocht het zo zijn dat mensen in de problemen komen door de te late betaling, dan wordt er gekeken of een handmatige spoedbetaling mogelijk is.

Naast het telefoontje krijgen ook alle gedupeerden een excuusbrief.

Onderzoek: belastingmaatregelen meestal niet effectief

NOS 15.05.2020 Van de 104 belastingmaatregelen die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd, zijn er slechts acht effectief en doelmatig. Van de overige 96 belastingmaatregelen kan niet worden aangetoond dat ze ook echt het beoogde doel halen. De regelingen leiden wel tot extra werk voor belastingplichtigen en voor de Belastingdienst zelf. Toch worden de regelingen zelden aangepast.

Dat is de conclusie van het ministerie van Financiën, dat samen met andere ministeries onderzocht hoe het belastingstelsel beter kan.

Het gaat daarbij om grote regelingen, zoals de hypotheekrente-aftrek en de zelfstandigenaftrek. Maar ook talloze kleinere regelingen, zoals de extra aftrek die startende ondernemers kunnen krijgen, bereiken niet het effect waarvoor ze zijn bedacht.

Ambities niet waarmaken

De onderzoekers concluderen dat het hoog tijd is dat het belastingstelsel op de schop gaat. Het stelsel raakt uitgewerkt en veel ambities worden daardoor niet waargemaakt.

Zo profiteren lage inkomens bijvoorbeeld niet meer volledig van een verdere verhoging van de algemene heffingskorting (een korting op inkomstenbelasting). Dat komt doordat de groep per saldo al nauwelijks inkomstenbelasting betaalt. Zo’n 20 procent van de huishoudens met een inkomen rond de 20.000 euro kan die korting niet volledig verzilveren.

Lasten arbeid gestegen

Het ministerie concludeert verder dat de lasten op arbeid zo sterk zijn gestegen in Nederland, dat het voor middeninkomens de afgelopen vijftien jaar juist minder aantrekkelijk is geworden om meer te gaan werken. Daardoor blijft de economische groei achter.

Daar staat tegenover dat de belasting op vermogen juist flink is gedaald de afgelopen jaren. Dan gaat het bijvoorbeeld over belasting over de eigen woning en over het vermogen van ‘aanmerkelijkbelanghouders’.

Dat zijn ondernemers-grootaandeelhouders die vermogen opbouwen in hun eigen bedrijf. Dat totale vermogen blijkt veel hoger te zijn dan tot nu gedacht: 400 miljard euro in plaats van 200 miljard euro. Maar in box 2 betalen deze ondernemers, die vaak behoren tot de rijkste 1 procent van bevolking, weinig belasting over het vermogen dat ze hebben ondergebracht in hun bedrijf.

Volgende kabinetsformatie

Dit rapport zal vooral bij een volgende kabinetsformatie een belangrijke rol gaan spelen. In het rapport worden tientallen concrete aanbevelingen gedaan voor een beter belastingstelsel.

Het volgende kabinet zou er goed aan doen de inkomstenbelasting te verlagen en de belastingen op consumptie en vermogen te verhogen, concluderen de ambtenaren.

BEKIJK OOK;

Staatssecretaris snapt ongeduld gedupeerden toeslagenaffaire

RTL 13.05.2020 Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën) snapt het ongeduld van gedupeerden van de toeslagenaffaire. Een aantal van hen schreef de bewindsvrouw gisteren een brief om haar te vertellen dat hun geduld opraakt.

“Het moet snel gebeuren, maar het is ook een enorme klus”, zei Van Huffelen in het televisieprogramma Op1. De bewindsvrouw gaat contact opnemen met de gefrustreerde briefschrijvers.

20.000 ouders

Volgens de staatssecretaris wordt er hard gewerkt binnen de Belastingdienst om de ouders te compenseren. Ze moet zo’n 20.000 ouders vergoeden voor beleid in het verleden. Daarvoor is een half miljard uitgetrokken. Van Huffelen hoopt deze zomer de eerste ouders te kunnen compenseren.

Lees ook:

Belastingdienst geeft toe: toch sprake van etnisch profileren

In de toeslagenaffaire werden ouders de dupe van een ontspoorde jacht op fraude met de kinderopvangtoeslag. Daarbij werd door de fiscus ook gebruik gemaakt van etnisch profileren, erkende de Belastingdienst deze week na onderzoek van RTL Nieuws en Trouw.

Tweede nationaliteit 

De Belastingdienst bouwde een ‘risicomodule’ in die werd gebruikt bij het vaststellen van de voorlopige aanslag. Een van de selectieregels die daarbij werden gebruikt, was tweede nationaliteit.

Van Huffelen sluit niet uit dat controle op basis van een tweede nationaliteit nog ergens bij de Belastingdienst gebeurt. Maar in de hoofdsystemen gebeurt het volgens haar niet meer. Ze riep medewerkers van de fiscus op naar voren te komen als ze weten dat het alsnog gebeurt. “Het mag gewoon niet.”

‘Ik moest stoppen met werken door zwarte lijst Belastingdienst’

Genelva was zich van geen kwaad bewust, en toch kreeg ze geen kinderopvangtoeslag. Ze moest daardoor zelfs stoppen met werken, vertelde ze in februari.

RTL Nieuws / ANP; Alexandra van Huffelen Belastingdienst Etnisch profileren Toeslagenaffaire Belastingdienst

Toeslagouders zijn wachten beu: ’Dit doet pijn’

Telegraaf  12.05.2020 De gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire vinden het te lang duren voor ze duidelijkheid krijgen over de afwikkeling van hun zaken. In een open brief roepen ze staatssecretaris Van Huffelen (Financiën) op om snel duidelijkheid te geven.

De briefschrijvers zijn het zat dat ze weer moeten afwachten tot ze wat horen van de Belastingdienst, zelf aan de bel moeten trekken en de communicatie die er is, via standaardbrieven gaat. „Opnieuw moeten wij bellen en vragen aan de Belastingdienst of we worden gezien.

Dit doet pijn, we herbeleven al die keren dat de deur dicht zat”, schrijven de ouders. Een standaardbrief die vorige week naar gedupeerden werd gestuurd omdat ze langer op hun dossiers moeten wachten, kwam hard aan. „Standaardbrieven hebben we jaren gekregen, dit was echt weer een klap in het gezicht.”

De brief is ondertekend door bijna dertig gedupeerden. Zij werden de afgelopen jaren vermalen door de fiscus, die hen onterecht als fraudeurs met kinderopvangtoeslag bestempelde en vervolgens tot tienduizenden euro’s van hen terugvorderde. De affaire kostte staatssecretaris Snel de kop.

Vergoeding blijft uit

Hij werd opgevolgd door D66’ers Vijlbrief en Van Huffelen, waarbij de laatste zich over de toeslagouders zou ontfermen. Het kabinet trok een half miljard euro uit voor de komende jaren om de ouders te compenseren.

Maar de duidelijkheid over hoe dat gaat gebeuren, blijft volgens de ouders nog uit: „Inmiddels herbeleven we de afstandelijke en bureaucratische behandeling van de Belastingdienst. De contactpersonen die we hebben, kunnen ons niet de antwoorden geven die we zoeken. En nu zakt de moed ons in de schoenen.”

BEKIJK OOK:

Kamerleden blij dat bak ellende van fiscus eindelijk naar buiten komt

BEKIJK OOK:

’Zwarte fraudelijst van Belastingdienst was in strijd met privacywet’

Blunderende dienst

De Belastingdienst kwam na het opstappen van Snel nog meerdere keren in een negatief daglicht te bestaan. Zo bleek er een zwarte lijst te bestaan die tegen privacywetgeving inging. Ook moest de fiscus ingrijpen omdat de tweede nationaliteit van mensen als een criterium werd gebruikt bij het opsporen van fraudeurs.

Van Huffelen zegt dinsdagavond bij Op1 de brief van de ouders te hebben gelezen en hun zorgen heel goed te begrijpen. „Want deze mensen wachten al heel lang. Ik doe ook mijn uiterste best voor ze. Het moet snel gebeuren, maar het is een enorme klus. Het zomaar ineens voor elkaar krijgen, dat gaat niet lukken. We gaan heel hard werken en ons stinkende best doen zodat mensen zo snel mogelijk geholpen worden.”

BEKIJK OOK:

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

BEKIJK OOK:

Kabinet zet half miljard apart voor gedupeerde toeslagouders

BEKIJK OOK:

Beller mijdt fiscus: Belastingdienst eindelijk bereikbaar

BEKIJK MEER VAN; bedrog belastingen Van Huffelen Belastingdienst

Gedupeerden toeslagenaffaire: er zit geen schot in de zaak

NOS 12.05.2020 Gedupeerden van de toeslagenaffaire voelen zich opnieuw aan het lijntje gehouden door de Belastingdienst. Enkele tientallen ouders klagen in een brief aan staatssecretaris Van Huffelen dat er te weinig schot in hun zaak zit. “Nu zakt de moed ons in de schoenen”, schrijven ze.

De ouders zijn door de Belastingdienst ten onrechte van fraude met toeslagen voor kinderopvang beschuldigd en moesten zo veel geld terugbetalen dat ze in financiële problemen kwamen. Staatssecretaris Snel trad vanwege de kwestie af.

De nieuwe staatssecretaris, Van Huffelen, beloofde de zaak op te lossen en ging met de gedupeerden in gesprek. “Wij hadden goede moed na de beslissing om voor veel mensen de schade te gaan herstellen. Inmiddels herbeleven we de afstandelijke en bureaucratische behandeling van de Belastingdienst.”

Klap in het gezicht

De ouders schrijven dat ze nog steeds niet weten waar ze precies aan toe zijn. “Als we bellen krijgen we weer weinig antwoord, we moeten weer afwachten.” Vorige week kregen ze naar eigen zeggen een standaardbrief van de Belastingdienst dat ze nog langer moeten wachten op hun gegevens. “Standaardbrieven hebben we jaren gekregen, dit was echt weer een klap in het gezicht.”

De briefschrijvers roepen Van Huffelen op om snel duidelijkheid te verschaffen. “U gaf ons uw woord. Geef ons ons leven terug door ons weer te zien als mensen. Velen van ons zitten nog steeds in ernstige financiële problemen en met schade door wat er is gebeurd. Zorg dat juist zij snel duidelijkheid krijgen.”

De brief is ondertekend door 28 gedupeerden die zich actief hebben bemoeid met de kwestie. De meesten van hen waren aanwezig bij de debatten in de Tweede Kamer. Sommigen verschenen eerder in de media.

BEKIJK OOK;

Staatssecretaris Van Huffelen in gesprek met ouders die getroffen zijn in de kinderopvangtoeslagaffaire. Beeld Arie Kievit

Komen er straks nog meer lijken uit de kast bij de fiscus, vraagt de Tweede Kamer zich af

Trouw 11.05.2020 De Tweede Kamer wil in debat over etnisch profileren door de Belastingdienst. “De Belastingdienst heeft zich wederom niet aan de wet gehouden.”

Het nieuws dat de Belastingdienst toch etnisch profileerde, vergroot de frustratie van Tweede Kamerleden die zich bezig houden met de toeslagenaffaire. Waarom heeft het zo lang geduurd voordat het ministerie van financiën dit toegaf, willen ze weten, en komen er mogelijk nog meer lijken uit de kast?

Het baart Renske Leijten (SP) zorgen dat de tweede nationaliteit van mensen breed binnen de Belastingdienst bekend was, niet alleen bij de afdeling Toeslagen. Zij wil weten welke rol de gegevens over nationaliteit speelden in de fraudebestrijding. “Het was de ministerraad, met premier Mark Rutte voorop, die besloot dat er een fraudejacht moest komen. Dat werd hard aangezet.”

Uit berichtgeving van Trouw en RTL Nieuws van maandag blijkt dat 11.000 mensen aan een extra controle zijn onderworpen, omdat zij een tweede nationaliteit hebben.

Die extra controle werd gedaan als zij aan vijf criteria voldeden, waarvan één een dubbele nationaliteit betreft. Er vond géén extra controle plaats als iemand aan alle vier de andere criteria voldeed, maar niet over een tweede nationaliteit beschikt.

In een brief die maandag aan de Tweede Kamer gestuurd is, staat dat de vier overige criteria ‘onder meer betrekking hadden op de grootte van aftrekposten en loongegevens’. In de brief schrijven de staatssecretarissen voor de belastingdienst Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen ook dat na onderzoek is gebleken dat nationaliteit nog altijd wordt gebruikt voor de voorlopige aanslag inkomensheffing.

Voor registratie van nationaliteit moet een wettelijke grondslag zijn, het kan van belang zijn als tijdelijke arbeidsmigranten frauderen met toeslagen. Vanuit het buitenland terugvorderen is zeer moeilijk.

Sinds 2015 wordt een tweede nationaliteit niet langer bijgehouden in de basisregistratie. De Belastingdienst gaat onderzoeken of en waar de gegevens over nationaliteit nog gebruikt worden in zogeheten risicomodellen en selectieregels.

Ernstig in een rechtstaat

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vindt dat uit de brief niet duidelijk genoeg naar voren komt waarom de Belastingdienst dubbele nationaliteiten gebruikte. Dat wil hij in  een inmiddels aangevraagd debat horen van de staatssecretarissen.

“De Belastingdienst heeft zich wederom niet aan de wet gehouden en dat is ernstig. Dit past helaas in een patroon van de Belastingdienst de afgelopen jaren en dat is ernstig in een rechtsstaat.”

PvdA-Kamerlid Henk Nijboer noemt het feit dat de Belastingdienst nog altijd gegevens over nationaliteiten registreert “volstrekt in strijd met eerdere toezeggingen.” Hij vindt het kwalijk dat het kabinet al een jaar lang onderzoek deed naar etnisch profileren door de Belastingdienst, en dit nu pas toegeeft. “Dit kun je niet boven de markt laten hangen.

Dit gaat over artikel 1 van de Grondwet, het discriminatieverbod. Dan verwacht je dat zo’n onderzoek heel snel en precies wordt uitgevoerd.” Bij de Belastingdienst komt geregeld nieuwe informatie naar boven. Tijdens een onderzoek door toenmalig staatssecretaris Menno Snel in juli vorig jaar werden geen aanwijzingen gevonden dat er werd gecontroleerd op een tweede nationaliteit.

Snels opvolgers Vijlbrief en Van Huffelen bieden in hun brief een technische hoorzitting aan de Tweede Kamer aan om uitleg te geven over de risicomodellen en de selectieregels. Dat is voor Leijten onvoldoende. “De overheid moet alle modellen en criteria die gebruikt zijn, openbaar maken. Zodat fiscalisten, ethici, journalisten en politici ernaar kunnen kijken.”

Er waren al langer vermoedens in de kinderopvangtoeslagaffaire dat de fiscus etnisch profileerde. Van opmerkelijk veel gezinnen met een migratieachtergrond werd de kinderopvangtoeslag stopgezet en teruggevorderd, nadat zij een kleine fout hadden gemaakt bij het doorgeven van hun gegevens. Veel gezinnen kwamen hierdoor in grote financiële problemen.

Lees ook:

Amnesty: Etnisch profilerende medewerkers van de Belastingdienst moeten worden gestraft

Artikel 1 van de Grondwet is belangrijker dan een grotere pakkans, zegt mensenrechtenorganisatie Amnesty over het etnisch profileren door de Belastingdienst.

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus nu na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

Meer over; politiek belastingen overheidsbeleid economie, business en financiën Alexandra van Huffelen Amnesty Artikel 1 Belastingdienst Niels Markus

Belastingdienst haalt met spoed alsnog nationaliteit uit systeem

RTL 11.05.2020  De Belastingdienst haalt met spoed de selectie van nationaliteit uit het eigen controlesysteem bij de inkomstenbelasting. Nationaliteit had vorig jaar al verwijderd moeten zijn, maar dit blijkt niet te zijn gebeurd.

Dit melden de staatssecretarissen Vijlbrief (Belastingdienst) en Van Huffelen (Toeslagen) in een brief aan de Tweede Kamer. Ze kwamen erachter dat nationaliteit ondanks eerdere beloften nog steeds werd gebruikt, ook als dit tegen de wet was. Het gaat hierbij om het selecteren van nationaliteiten bij extra controle op de voorlopige aanslag.

Deze selectieregel wordt vanaf vrijdag daarom alsnog halsoverkop verwijderd. Zaterdag moet dit afgerond zijn. Medewerkers van de Belastingdienst mogen deze selectieregel voor extra controle op belastingplichtigen vanaf nu al niet meer gebruiken. Zij krijgen een ‘waarschuwing’ dat zij de zaak niet op basis van deze selectie mogen behandelen.

Bij nationaliteit gaat het hier uitsluitend om de vraag of iemand Nederlander is.

Lees ook:

Belastingdienst geeft toe: toch sprake van etnisch profileren

Vooringenomenheid

Uit de brief blijkt verder dat de Belastingdienst zelf geen goed zicht heeft of gegevens over eerste en tweede nationaliteit van belastingplichtigen nog verstopt zitten in de eigen systemen. Centraal is die informatie eerder verwijderd.

Eind vorig jaar is onderzoek gedaan naar ‘lokale’ selectiemodellen bij onderdelen van de dienst. Het gaat daarbij om risicomodellen, selectieregels en ‘queries’ (uitdraaien) op basis van eerste of tweede nationaliteit, en of er hierbij sprake was van ‘vooringenomenheid’ van de fiscus.

Vijlbrief en Van Huffelen hebben nog steeds ‘geen volledig beeld’. Daarom wordt het gebruik van gegevens over nationaliteit onderdeel van een al aangekondigd onderzoek naar het bestaan van geheime zwarte lijsten bij de dienst. Ook de Auditdienst Rijk start een onderzoek naar het gebruik van data door de Belastingdienst en de controle erop. De Tweede Kamer wordt binnenkort vertrouwelijk geïnformeerd over risicomodellen.

‘Institutioneel racisme’

De bewindslieden melden verder dat zij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) inmiddels hebben geïnformeerd over het selecteren op tweede nationaliteit in de jaren 2012 – 2015, zoals vanochtend onthuld door RTL Nieuws en Trouw. Tot dusver is altijd ontkend dat (tweede) nationaliteit een rol speelde in extra controle en toezicht. De staatssecretarissen herhalen etnisch profileren ten strengste af te wijzen. In de Kamer is zeer kritisch gereageerd op het ‘institutioneel racisme’ van de Belastingdienst.

Bij de AP loopt al een jaar een onderzoek naar de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst. In de toeslagenaffaire bleek dat veel gedupeerden een tweede nationaliteit hadden. Toeslagen heeft steeds gezegd dat daarop niet is geselecteerd, maar dat alleen werd gekeken naar de vraag of iemand Nederlander is. In 100 onderzoeken is tweede nationaliteit van mensen wel in beeld gebracht, op basis van oude gegevens die Toeslagen niet had mogen bewaren.

Het is onduidelijk wanneer dit onderzoek is afgerond. Volgende week debatteert de Kamer over de toeslagenaffaire en over het gebruik van nationaliteit door de Belastingdienst.

Lees ook:

Belastingdienst wordt doorgelicht op illegale fraudesystemen

RTL Nieuws; Alexandra van Huffelen  Hans Vijlbrief  Ministerie van Financiën  Toeslagenaffaire Belastingdienst

Amnesty: Etnisch profilerende medewerkers van de Belastingdienst moeten worden gestraft

Trouw 11.05.2020 Artikel 1 van de Grondwet is belangrijker dan een grotere pakkans, zegt mensenrechtenorganisatie Amnesty over het etnisch profileren door de Belastingdienst.

Dat de Belastingdienst zich jarenlang schuldig heeft gemaakt aan etnisch profileren, mag niet onbestraft blijven, zegt Gerbrig Klos van Amnesty International. “Elke ambtenaar kent Artikel 1 van de Grondwet. Discriminatie mag niet: je kunt niet de ene burger anders behandelen dan de andere vanwege zijn herkomst. De Belastingdienst geeft nu toe dat dit toch is gebeurd en dat ambtenaren dit zelfs hebben georganiseerd. Dat moet consequenties hebben voor de betrokkenen.”

Trouw en ‘RTL Nieuws’ onthulden maandag dat mensen met een dubbele nationaliteit voor een extra controle werden geselecteerd bij de aangifte van de inkomstenbelasting. Dit speelde tussen 2012 en 2015. Volgens de Belastingdienst betreft het ruim 11.000 mensen.

Data-analyse is voor de Belastingdienst een groeiend terrein. Op de website van de Belastingdienst staat dat de afdeling data & analytics “aan slimme innovaties werkt die de maatschappij miljoenen opleveren”. Aan de hand van data stelt deze afdeling risicomodellen op: welke groep moet extra grondig worden gecontroleerd? Een data scientist van de Belastingdienst vertelt dat het “een kick” geeft om de juiste dataselecties boven water te krijgen.

“Als data scientist werk je hier met een ongekende hoeveelheid gegevens. Logisch, want heel Nederland is je klantenbestand. Alle data die er zijn, worden bij ons binnengebracht en ontsloten – zo noemen we het opwerken van ruwe data naar bruikbare gegevens. Echt, je zit hier boven op een datagoudmijn”, zegt de data-expert, die eerder bij Marktplaats werkte.

‘De Toeslagenaffaire laat zien hoe meedogenloos de maatregelen waren’

Klos zegt als specialist etnisch profileren van Amnesty dat de Belastingdienst geen webshop is. “Het gaat hier om mensenrechten, niet om de maximale opbrengst. In de Toeslagenaffaire zien we hoe meedogenloos de maatregelen waren tegen burgers en hoe diep zij in de financiële problemen zijn gekomen.” In dit dossier werd van duizenden ouders, onterecht of op basis van kleine foutjes, de kinderopvangtoeslag stopgezet en teruggevorderd. Veel gedupeerden hebben een dubbele nationaliteit.

Wat als deze zoekmethodes veel fraude onthullen? Is er dan geen maatschappelijk belang? Klos: “Discriminatie treft niet alleen de mensen die direct geraakt worden, maar de hele gemeenschap. Het zorgt voor een gevoel van vervreemding, voor psychische problemen en voor een geschaad vertrouwen in de overheid. Artikel 1 van de Grondwet respecteren is veel belangrijker dan een grotere pakkans.”

Amnesty houdt zich al jaren bezig met etnisch profileren door de politie en andere overheidsorganisaties. “Het is verboden”, zegt Klos. “Als een politie-agent een auto aan de kant van de weg zet, alleen omdat er twee mensen van een bepaalde etniciteit in zitten, dan is dat discriminatie. Vaak wijzen functionarissen op hun ervaring of kennis uit het verleden. Maar dat zijn riskante redeneringen. Die ervaringen zijn ook gevoed door vooroordelen.”

Vooroordelen versterken zichzelf

Risicoprofielen ontstaan in toenemende mate geautomatiseerd. Computers doorzoeken grote databestanden en zoeken naar patronen. Daarbij wordt een algoritme gebruikt: een reeks instructies, zoals een recept in de keuken. Het gevaar is dat algoritmes van opsporingsinstanties niet neutraal zijn, maar vooringenomen. Als een bepaalde bevolkingsgroep extra scherp wordt gecontroleerd, zal dat leiden tot meer resultaten. Het systeem ‘leert’ uit die resultaten dat deze groep meer fraude pleegt. Zo versterkt het vooroordeel zichzelf.

Het etnisch profileren door de Belastingdienst doet denken aan een systeem dat de overheid gebruikte om uitkeringsfraude op te sporen. Hierbij werden databestanden gekoppeld en vergeleken. In februari bepaalde de rechtbank van Den Haag dat de overheid hiermee moet stoppen. Het zogeheten Systeem Risico Indicatie, oftewel SyRI, is niet transparant. De speciale VN-rapporteur voor extreme armoede en mensenrechten reageerde verheugd, omdat SyRI zich vooral richt op arme buurten en het systeem fundamentele burgerrechten schendt.

Amnesty pleitte eerder dit jaar in de Tweede Kamer voor een algoritmewaakhond. Klos: “Een toezichthouder die de systemen begrijpt en erin kan duiken. Wat de Autoriteit Persoonsgegevens doet is onvoldoende. Die onderzoekt of persoonsgegevens op de juiste wijze worden verwerkt. Het probleem van discriminatie blijft onderbelicht.”

Lees ook:

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus nu na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

‘Ik heb alles geprobeerd, maar de Belastingdienst luistert niet’

Al dertien jaar zit Jolanda Syed in de schulden, omdat zij volgens de fiscus onterecht kinderopvangtoeslag ontving. Nu, vijftien jaar later, is zij nog altijd niet van haar schuld af. 

Meer over; politiek wetten en rechten economie, business en financiën overheidsbeleid mensenrechten economische sector belastingen Amnesty Hans Nauta

‘Belastingdienst controleerde mensen met dubbele nationaliteit strenger’

NU 11.05.2020 De Belastingdienst geeft toe dat tussen 2012 en 2014 ruim elfduizend mensen met een dubbele nationaliteit strenger zijn gecontroleerd dan anderen, zo blijkt maandag uit onderzoek van RTL Nieuws en Trouw.

Nu blijkt dat de tweede nationaliteit in die periode voor de Belastingdienst een officieel selectiecriterium was om te bepalen of er een grotere kans op fraude bestond. Sinds de toeslagenaffaire worden vraagtekens geplaatst bij de persoonsgegevens die de fiscus gebruikt bij de toekenning van toeslagen.

De Belastingdienst erkent dat in 2012 een “risicomodule” was ingebouwd die op basis van criteria bepaalde of een belastingaangifte extra gecontroleerd moest worden. Als iemand aan vijf criteria voldeed, dan volgde een intensievere controle.

‘Regel ingevoerd op basis van ervaring uit eerdere jaren’

Een van die selectieregels was bijvoorbeeld of iemand hoge aftrekposten had opgegeven. Een ander criterium was een tweede nationaliteit. Volgens de onderzoekers is deze regel in 2012 ingevoerd op basis van “kennis, expertise, patronen en ervaring uit eerdere jaren”.

In 2012 werden 3.403 burgers op basis van deze regel extra gecontroleerd en in het jaar erop 7.466 mensen. In 2014 zou dat 189 keer gebeurd zijn. In dat laatste jaar werd de wet gewijzigd, waardoor de tweede nationaliteit niet meer werd geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP). Sinds 2015 speelt de dubbele nationaliteit geen rol meer bij de Belastingdienst.

Oude gegevens konden worden ingezien door de afdeling Toeslagen

De oude gegevens over de dubbele nationaliteit zijn wel bewaard gebleven en konden worden geraadpleegd door de afdeling Toeslagen.

De eerder genoemde toeslagenaffaire draait om het onrechtmatig stopzetten van de kinderopvangtoeslag. Vorig jaar werd duidelijk dat de Belastingdienst ouders ten onrechte had aangewezen als fraudeur. Toeslagen werden stopgezet en in sommige gevallen teruggevorderd.

Het ging vaak om duizenden euro’s, waardoor veel mensen in de problemen kwamen. De afdeling Toeslagen heeft altijd ontkend etnisch geprofileerd te hebben.

Lees meer over: Belastingdienst Politiek Economie Binnenland

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Telegraaf 10.05.2020 Ruim 11.000 mensen met een dubbele nationaliteit zijn door de Belastingdienst strenger gecontroleerd dan andere Nederlanders. De tweede nationaliteit was een officieel selectiecriterium om te bepalen of er een verhoogde kans was op fraude. De Belastingdienst bevestigt dit na onderzoek van RTL Nieuws en Trouw.

Het is voor het eerst dat wordt toegegeven dat tweede nationaliteit bij de fiscus een ’indicator’ was en dat onderscheid is gemaakt tussen Nederlandse burgers. Tijdens de toeslagenaffaire was ophef ontstaan over welke persoonsgegevens de Belastingdienst en specifiek de afdeling Toeslagen gebruikt en wat daar precies mee werd gedaan.

Volgens de Belastingdienst is in 2012 een ’risicomodule’ ingebouwd die werd gebruikt bij het vaststellen van de voorlopige aanslag. Een van de selectieregels die daarbij werden gebruikt, was tweede nationaliteit. Om welke nationaliteiten het ging, zegt de fiscus niet.

Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) willen opheldering.

BEKIJK MEER VAN; racisme discriminatie Pieter Omtzigt Renske Leijten Belastingdienst

Blauwe enveloppen in de printstraat van de Belastingdienst.

Blauwe enveloppen in de printstraat van de Belastingdienst. Beeld anp

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Trouw 10.05.2020 Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus nu na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

De Belastingdienst heeft zich jarenlang schuldig gemaakt aan etnisch profileren bij de controle van aangiften voor de inkomstenbelasting. Tussen 2012 en 2015 zijn mensen mede op basis van het hebben van een dubbele nationaliteit geselecteerd voor extra controle. De fiscus erkent dat in antwoord op vragen na onderzoek van Trouw en ‘RTL Nieuws’.

Volgens de dienst zijn op die manier ruim 11.000 mensen met een dubbele nationaliteit aan een extra controle onderworpen. De fiscus had een zogeheten selectieregel ingebouwd in zijn systemen, die aangiftes voor controle selecteerde als werd voldaan aan vijf criteria.

Eén daarvan was het hebben van een tweede nationaliteit. Wat de vier overige criteria inhouden, zegt de Belastingdienst niet. Als iemand aan alle vier overige criteria voldeed, maar geen tweede nationaliteit had, vond er geen extra controle plaats.

De vraag of en op welke manier de Belastingdienst gebruikmaakt van gegevens over iemands (tweede) nationaliteit in zijn controle en toezicht hangt al een jaar in de lucht. Een jaar geleden onthulden Trouw en RTL Nieuws dat de Autoriteit Persoonsgegevens onderzoek doet naar het bezit en gebruik van gegevens over de tweede nationaliteit van mensen door de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst.

In een recent interview met Trouw liet staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen en Douane) nog weten etnisch profileren sterk af te keuren en maatregelen te zullen nemen als daar toch sprake van zou zijn.

Het afgelopen jaar werd duidelijk dat Toeslagen bij duizenden ouders onterecht of op basis van minieme foutjes de kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd. Veel van hen hebben een tweede nationaliteit. Toeslagen houdt ook nu vol dat het alleen kijkt of mensen de Nederlandse nationaliteit hebben, en dat dit noodzakelijk zou zijn ‘om het recht op toeslagen vast te kunnen stellen’.

Autoriteit Persoonsgegevens wist van niets

Nu wordt duidelijk dat de Belastingdienst in zijn controle bij de inkomstenbelasting dus veel verder ging. Waarom er op tweede nationaliteit werd geselecteerd is onduidelijk. Volgens een woordvoerder van staatssecretaris Vijlbrief van financiën worden de selectieregels opgesteld aan de hand van ‘kennis en expertise’ van ambtenaren. Ook ‘ervaringen uit voorgaande jaren’ kunnen een rol spelen, maar hoe dat heeft geleid tot selectie op basis van dubbele nationaliteit zegt hij niet.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) liet eerder al aan Trouw en RTL Nieuws weten dat zijn onderzoek ook kijkt naar de risicomodellen en selectieregels die de Belastingdienst gebruikt, maar is van deze nieuwe informatie nog niet op de hoogte gesteld. De AP zal alsnog op de hoogte gebracht worden, zegt de woordvoerder.

Dat het onderzoek van de AP zo lang op zich laat wachten komt doordat er telkens nieuwe informatie opduikt bij de Belastingdienst. Toenmalig staatssecretaris Snel gaf in juli vorig jaar al opdracht de systemen van de Belastingdienst door te lichten op het gebruik van tweede nationaliteit. Destijds werd dat niet aangetroffen. Financiën zegt nog steeds ‘geen aanwijzing’ te hebben dat tweede nationaliteit een rol speelde in de systemen.

Kamerbrieven spreken elkaar tegen

Sinds begin 2015 wordt een tweede nationaliteit niet langer bijgehouden in Basis Registratie Personen (BRP), waaruit de Belastingdienst de gegevens krijgt. Trouw en RTL Nieuws onthulden vorig jaar al dat de afdeling Toeslagen gegevens over tweede nationaliteit had bewaard om ook daarna te gebruiken.

Dat zou bij andere onderdelen van de Belastingdienst niet gebeurd zijn, zegt een woordvoerder. Maar Kamerbrieven van de vorige staatssecretaris van financiën, Menno Snel, en van de huidige bewindslieden Hans Vijlbrief (Belastingdienst) en Alexandra Van Huffelen (Toeslagen) spreken elkaar op dit punt tegen.

De Tweede Kamer eiste vorige week opnieuw inzage in documenten van de Belastingdienst over risicoselectie, iets wat tot dusver is geweigerd. Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP), die zich eerder al vastbeten in de toeslagenaffaire, eisen nu volledige opheldering. Het ministerie van financiën laat weten te werken aan een Kamerbrief die de aankomende week duidelijkheid moet geven.

Lees ook:

De Belastingdienst bepaalde vooraf hoeveel fraudebestrijding moest opleveren

Bij het opsporen van fraude door de Belastingdienst werden jarenlang doelstellingen gehanteerd voor de opbrengsten die daarmee moesten worden binnengehaald. Dreigden die niet gehaald te worden, dan werd het systeem scherper gesteld

Belastingdienst had een geheime fraudelijst, in strijd met de privacywet

Een tot voor kort geheim registratiesysteem van de Belastingdienst voor ‘signalen’ van fraude is volledig in strijd met de privacywet. Pas na aanhoudende vragen van Trouw en RTL Nieuws heeft de fiscus het systeem uit de lucht gehaald.

Staatssecretaris Van Huffelen: ‘Hoe kan het dat ambtenaren liever met een journalist praten dan met hun manager?’

De nieuwe staatssecretaris Van Huffelen (financiën) weet hoe ze ouders gaat helpen die door de kinderopvangaffaire zijn gedupeerd. Maar er wacht nog een klus: de cultuur binnen de Belastingdienst veranderen.

Meer over; politiek belastingen overheidsbeleid economie, business en financiën misdaad, recht en justitie AP Alexandra Van Huffelen Autoriteit Persoonsgegevens Jan Kleinnijenhuis

Belastingdienst geeft toe: toch sprake van etnisch profileren

RTL 10.05.2020 Ruim 11.000 mensen met een dubbele nationaliteit zijn door de Belastingdienst strenger gecontroleerd dan andere Nederlanders. De tweede nationaliteit was een officieel selectiecriterium om te bepalen of er een verhoogde kans was op fraude.

De Belastingdienst bevestigt dit na onderzoek van RTL Nieuws en Trouw. Het is voor het eerst dat wordt toegegeven dat tweede nationaliteit bij de fiscus een ‘indicator’ was en dat onderscheid is gemaakt tussen Nederlandse burgers.

Tijdens de toeslagenaffaire was ophef ontstaan over welke persoonsgegevens de Belastingdienst en specifiek de afdeling Toeslagen gebruikt en wat daar precies mee werd gedaan.

‘Klap in gezicht’

Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) willen opheldering. “Ik wil nu precies weten wanneer en hoe lang dit is gedaan”, zegt Omtzigt.

Leijten: “Ik vind dit ernstig. Het kan niet, het mag niet. Het is een klap in het gezicht van de samenleving. Er is ons schoon schip beloofd, maar het is tragisch om vast te moeten stellen dat dit nu pas – na al die tijd – boven tafel komt. Het laat zien dat we er nog lang niet zijn.” Afgelopen week eiste de Tweede Kamer inzage in documenten van de Belastingdienst over zogenoemde risicoselectie. Tot dusver is dit geweigerd.

Lees ook

Spoedwet voor hulp aan gedupeerden toeslagenaffaire

Vijf criteria

Volgens de Belastingdienst is in 2012 een ‘risicomodule’ ingebouwd die werd gebruikt bij het vaststellen van de voorlopige aanslag. Een van de selectieregels die daarbij werden gebruikt, was tweede nationaliteit. Om welke nationaliteiten het ging, zegt de fiscus niet.

Intensievere controle vond volgens de Belastingdienst plaats als burgers aan vijf criteria of selectieregels voldeden. Naast tweede nationaliteit was een criterium bijvoorbeeld of iemand hoge aftrekposten had opgegeven.

‘Ervaring uit eerdere jaren’

De selectieregel ‘tweede nationaliteit’ werd in 2012 ingevoerd op basis van ‘kennis, expertise, patronen en ervaring uit eerdere jaren’. In 2012 werden er via de criteria 3403 burgers uitgepikt, in 2013 ging het om 7644 mensen. In 2014 zou dit 189 keer zijn gebeurd.

Lees ook

Na jarenlange problemen wil kabinet af van kinderopvangtoeslag

In de jaren 2014 en 2015 werd de wet gewijzigd, waardoor gegevens over tweede nationaliteit niet meer werden opgenomen in de Basisregistratie Personen (BRP) en ook niet meer werden doorgegeven aan de Belastingdienst.

Zo moest discriminatie van bevolkingsgroepen worden voorkomen. De Belastingdienst stelt dat tweede nationaliteit sinds januari 2015 bij de Belastingdienst geen rol meer speelde in selectie.

Nog jaren bewaard

In de toeslagenaffaire bleek dat de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst oude gegevens over tweede nationaliteit jarenlang nog wél bewaarde en dat die gegevens door medewerkers van Toeslagen nog konden worden geraadpleegd.

De afdeling Toeslagen ontkende toen en ontkent nog steeds etnisch te hebben geprofileerd. Er zou bij risicoselectie alléén zijn gekeken naar de vraag of iemand Nederlander was, niet naar tweede nationaliteit.

Het kabinet zei daarna etnisch profileren streng af te keuren en beloofde dat alle gegevens over nationaliteit uit alle systemen van de Belastingdienst zouden worden verwijderd.

De Autoriteit Persoonsgegevens was nog niet op de hoogte van het gebruik van de tweede nationaliteit tussen 2012 en 2015. Binnen de Belastingdienst zeggen bronnen dat het selecteren op nationaliteit niet per se hetzelfde is als discrimineren naar ras of afkomst.

‘Ik moest stoppen met werken door zwarte lijst Belastingdienst’

Genelva was zich van geen kwaad bewust, en toch kreeg ze geen kinderopvangtoeslag. Ze moest daardoor zelfs stoppen met werken, vertelde ze in februari.

Overtredingen

De Kamer ziet dit anders. CDA-Kamerlid Omtzigt: “Bij overtredingen van wetgeving, geldt een meldingsplicht. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst de toezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), over deze zaak heeft geïnformeerd.” Een woordvoerder van Financiën laat weten dat dit nog niet is gebeurd: “We zullen de AP op de hoogte stellen en in overweging geven deze informatie mee te nemen in hun onderzoek.”

Dit onderzoek van de AP begon vorig jaar en richtte zich op één onderdeel van de Belastingdienst: de afdeling Toeslagen. Veel slachtoffers van de toeslagenaffaire bleken een tweede nationaliteit te hebben. Toeslagen voor kinderopvang werden stopgezet en duizenden mensen werden financieel ernstig gedupeerd. Ook kwamen veel mensen op een zwarte lijst.

Ontkenning

Volgens de afdeling Toeslagen zou bij risicoselectie alléén zijn gekeken naar de vraag of iemand Nederlander was, niet naar tweede nationaliteit. “Maar we kunnen het nooit absoluut uitsluiten”, aldus een woordvoerder.

Lees ook:

Nieuwe staatssecretaris direct naar gedupeerden toeslagenaffaire

Begin dit jaar bleek dat in honderd onderzoeken naar mensen met toeslagen voor kinderopvang wél in beeld was gebracht of zij een tweede nationaliteit hadden. Ook werd naar alle mensen met een Ghanese achtergrond een onderzoek gestart.

‘Institutionele vooringenomenheid’

Tot dusver is er geen bewijs dat zij anders werden aangepakt dan anderen, maar staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) vertrouwt het niet en wil dit intern verder onderzoeken. Vaststaat dat veel mensen onterecht werden bestempeld tot fraudeur en te maken kregen met een harde ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst, oordeelde de commissie-Donner.

Eind april, twee maanden na de onthullingen over het bestaan van zwarte lijsten bij de Belastingdienst, bleek dat de fiscus geen flauw idee heeft in welke systemen mogelijk informatie over burgers werd of wordt bijgehouden. Dat is in strijd met privacy-wetgeving.

Extern onderzoek

Bronnen zeggen tegen Trouw en RTL Nieuws dat de staatssecretarissen Vijlbrief en Van Huffelen de informatie van hun eigen ambtenaren wantrouwen en dat mede daarom een extern, onafhankelijk onderzoek zal worden uitgevoerd.

De fiscus zag Fatma als fraudeur: ‘Dat raakt mij heel erg’

Jarenlang vocht Fatma voor haar gelijk. Ze werd door de Belastingdienst ten onrechte verdacht van fraude met de kinderopvangtoeslag. In november kwam eindelijk de erkenning: ze zou een schadevergoeding krijgen.

Na herhaalde vragen stelt de Belastingdienst dat tweede nationaliteit nooit deel heeft uitgemaakt van algoritmes bij de fiscus, de verzameling data waarmee computergestuurd risico’s in kaart worden gebracht. Naar aanleiding van de toeslagenaffaire is vorig jaar onderzoek gedaan naar zogenoemde ‘datafundamenten’. Tweede nationaliteit zou daar nooit in hebben gezeten.

Wanneer het onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens naar de Belastingdienst en de afdeling Toeslagen klaar is, is niet bekend.

meer: Pieter Klein Alexandra van Huffelen  Pieter Omtzigt  Renske Leijten  Belastingdienst  Toeslagenaffaire Belastingdienst

mei 11, 2020 - Posted by | 2e kamer, Alexandra van Huffelen, Belastingdienst, commissie donner, commissie-Donner, etnisch profileren, Hans Vijlbrief, kinderopvangtoeslagaffaire, menno snel, Menno Snel D66, politiek, Staatssecretaris Menno Snel, Staatssecretaris Menno Snel D66, staatssecretaris Van Huffelen, toeslagen, toeslagenaffaire, tweede kamer | , , , , , , , , , , , , , , ,

1 reactie

  1. […] Zie: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 14 … […]

    Pingback door De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 15 – nasleep rapport commissie Donner « Debat in de Digitale Hofstad | mei 19, 2020


Sorry, the comment form is closed at this time.

%d bloggers liken dit: