Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

En weer kijkt de hele wereld naar het Rusland in Den Haag

AD 11.12.2020

“Big Eye” from Russia

De AIVD heeft een Russisch “spionage-netwerk” opgerold, laat het weten in een persbericht. Twee Russische diplomaten moeten het land uit, omdat ze volgens de AIVD inlichtingenofficieren zijn. Ze waren beiden werkzaam op de ambassade van het land in Den Haag.

Opnieuw is Nederland verwikkeld in een Spionageschandaal met de Russen. Gisteren maakte inlichtingendienst AIVD bekend twee Russische spionnen te hebben ontmaskerd.

Volgens de dienst waren ze onder meer geïnteresseerd in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie. Experts zijn niet verbaasd over de Russische interesse: Nederland loopt voorop als het gaat om dit soort hoogwaardige technologie.

De AIVD zegt dat de twee Russische diplomaten die in Nederland jacht maakten op hightechkennis een groot netwerk van bronnen hadden opgebouwd. “We hebben in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen, waarvan we in een aantal gevallen ook echt hebben gezien en gehoord dat er sprake was van informatieoverdracht en betaling”, zei AIVD-chef Erik Akerboom in het radioprogramma Nieuws en Co.

Ook zegt AIVD-baas Erik Akerboom donderdag in NPO Radio 1-programma Nieuws en Co dat de Russen een groot netwerk van bronnen hadden opgebouwd. “We hebben in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen, waarvan we in een aantal gevallen ook echt hebben gezien en gehoord dat er sprake was van informatieoverdracht en betaling”, zegt hij.

Volgens Akerboom heeft de AIVD de spionnen en bronnen geruime tijd geobserveerd, voordat er werd ingegrepen. “U moet zich voorstellen dat we deze zaak heel lang stil hebben gehouden om ervoor te zorgen dat we goed doorkregen wat er eigenlijk gaande was. Pas gisteren en vandaag hebben we contact opgenomen met de bedrijven en deze bronnen.” De twee Russen zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken tot persona non grata verklaard en moeten het land verlaten.

“Vroeger werd dit achter de schermen afgehandeld.”, aldus Ben de Jong, onderzoeker Russische inlichtingendiensten.

Experts noemen het opvallend dat de Nederlandse autoriteiten de spionagezaak zo openlijk communiceren. Dat gebeurde bijvoorbeeld ook na de mislukte Russische hackaanval op het OPCW in Den Haag in 2018, maar het was daarvoor zeer ongebruikelijk, zegt Ben de Jong, kenner van de Russische inlichtingendiensten van de Universiteit Leiden.

“Vroeger werd dat achter de schermen afgehandeld en gaf Den Haag daar geen ruchtbaarheid aan. Ik denk dat het tekenend is voor de slechte betrekkingen tussen Rusland en Nederland, en het Westen in het algemeen.”

Vergelijkbaar met CIA

Volgens de AIVD zijn de twee spionnen lid van de Russische civiele inlichtingendienst SVR. Die is volgens De Jong vergelijkbaar met de Amerikaanse CIA. “Bij elke grote Russische ambassade hebben die een vestiging. Net zoals de CIA op vrijwel alle Amerikaanse ambassades.”

Telegraaf 11.12.2020

Minister Ollongren wil spionage strafbaar maken

Spionage moet strafbaar worden, vindt minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken). Nu is het al wel verboden om bijvoorbeeld een staatsgeheim of beroepsgeheim te schenden, maar samenwerking met buitenlandse contacten “waar mogelijk meer achter zit”, is dat nog niet. Het kabinet wil ernaar kijken ook dat laatste expliciet te verbieden, zei de minister vrijdag 11.12.2020.

AIVD Zoetermeer

Ook de Regeringspartijen in de Tweede Kamer willen dat spionage veel harder wordt aangepakt. Zo pleit de VVD voor ten minste 4 jaar celstraf en wil D66 een register van buitenlandse agenten. Het gaat dan om buitenlandse beïnvloeding en spionage, zoals het Russische spionnennetwerk dat de AIVD deze week onthulde.

“Het is heel belangrijk dat we Nederland veilig houden vrij van inmenging van buitenlandse mogendheden”, zegt D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. “Nu zijn er Nederlanders in dienst of gefinancierd door een buitenlandse dienst die onze debatten of politieke besluiten proberen te beïnvloeden, zonder dat wij dat weten. Dat moet stoppen.”

MH17-blogger

Vorige maand meldde onderzoekscollectief Bellingcat dat een Nederlandse blogger nauwe banden heeft met de Russische militaire geheime dienst, de GROe. De blogger verspreidt voornamelijk berichten die Rusland vrijpleiten. Volgens Bellingcat kreeg de blogger via de Russen vertrouwelijke informatie uit het MH17-onderzoek en werden publicaties van de blogger vooraf met de Russische geheime dienst gedeeld.

Techsector: meer bewustwording over spionage nodig

Branchevereniging voor de tech-industrie FME is zeer blij dat de inlichtingendienst AIVD een Russisch spionagenetwerk heeft opgerold. Bedrijven moeten zich volgens FME meer bewust worden van de gevaren van spionage.

De branchevereniging maakt zich al enige tijd zorgen over de gevaren van spionage, sabotage en andere vormen van cybercrime. FME roept dan ook op dat bedrijven, kennisinstellingen en overheden goed moeten worden voorgelicht over de gevaren van digitale spionage en criminaliteit en wat zij kunnen doen om zich daartegen te beschermen.

Geld betaald voor informatie

De Russische agenten van de inlichtingendienst SVR deden hun werk onder diplomatieke dekmantel en hadden intensief contact met zeker tien informanten uit de hightechsector en een hogere onderwijsinstelling. Ze hebben informatie gekregen waarvoor in sommige gevallen ook geld is betaald.

Chipbedrijven ASML en NXP

Ook Chipmachinefabrikant ASML juicht in een reactie de actie van de AIVD toe. “Wij verwelkomen het dat de inlichtingendiensten zich bekommeren om de economisch cruciale capaciteiten van het land”, aldus het chipmachinebedrijf. ASML heeft voorlopig geen signalen dat het zelf is getroffen door spionage. Het bedrijf maakt wereldwijd unieke technologie voor de productie van halfgeleiders.

Een ander Nederlands chipbedrijf, halfgeleiderfabrikant NXP, ging inhoudelijk niet in op de spionagekwestie. Volgens de zegsman zijn er bij NXP tot nu toe geen berichten bekend dat de spionage betrekking had op het Eindhovense bedrijf.

Afluisteren

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) raadt bedrijven aan om gevoelige informatie voortaan niet meer te bespreken met een smartphone of tablet in de buurt. Het risico op spionage is volgens de MIVD te groot.

Dat zegt MIVD-directeur Jan Swillens in gesprek met De Telegraaf “Ik denk dat geen raad van bestuur van een grote organisatie meer moet vergaderen over bedrijfsgeheimen met de smartphone of iPad op tafel. Ze zijn superhandig, je hebt al je informatie ermee bij de hand. Maar het risico voor spionage is gewoon te groot”, aldus Swillens.

De directeur wijst op de dreiging van onder meer Chinese en Russische staathackers. “Kennis wordt gestolen, vitale systemen en infrastructuur worden aangevallen en er worden pogingen gedaan om onze samenleving via desinformatie te beïnvloeden”, zegt Swillens.

Hackers azen op gevoelige data

De MIVD-directeur doet de uitspraken wegens een aantal grote recente zaken van de inlichtingendienst. Daarbij zouden hackers gevoelige informatie hebben willen stelen, details laat Swillens daarbij achterwege. In 2018 stopte de MIVD een Russische hackoperatie tegen de chemische wapenwaakhond OPCW.

Lees ook:

‘Iraanse staatshackers vallen Nederlandse universiteiten aan’

Beveiligingslekken

Het is niet duidelijk of er een specifieke reden is dat Swillens het gebruik van smartphones tijdens vergaderingen nu afraadt, zoals een bepaald lek.

Smartphones en tablets zijn steeds veiliger, maar zullen altijd kwetsbaarheden bevatten. Zowel hackers als bedrijven maken misbruik van die kwetsbaarheden, ook wordt er volop gehandeld in onbekende lekken.

Hackpoging bij OPCW

Het is niet de eerste keer dat Russen in Nederland betrapt worden op spionage. Twee jaar geleden werd een operatie verijdeld van de Russische militaire inlichtingendienst GRU tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

De vier Russische officieren werden betrapt bij een poging om de computersystemen te hacken van de OPCW, de organisatie voor het verbod op chemische wapens in Den Haag. Rusland werd eerder betrapt op spionage in Nederland.

De vier Russische officieren probeerden in 2018 met hacks binnen te dringen bij de OPCW, de verdragsorganisatie voor chemische wapens in Den Haag, die onder meer onderzoek deed naar Russische luchtaanvallen in Syrië en de vergiftiging van de Russische oud-dubbelspion Sergei Skripal in het Verenigd Koninkrijk.

Telegraaf 21.12.2020

AD 21.12.2020

VS bevestigen cyberaanval, Rusland ontkent betrokkenheid en ook China

De Russische overheid heeft officieel ontkend betrokken te zijn bij de cyberaanvalop tal van Amerikaanse overheidsinstellingen. Ook China benadrukt niet verantwoordelijk te zijn voor de aanval en noemt de verwijten van de Amerikaanse president Trump “een farce”.

Ook de Amerikaanse overheid heeft bevestigd dat computernetwerken zijn getroffen door een cyberaanval. Landelijke overheidsdiensten moeten van cyberveiligheidsdienst CISA stoppen met het gebruik van bepaalde producten van softwarebedrijf SolarWinds.

Het is Russische hackers gelukt om binnen te komen bij het Amerikaanse ministerie van Financiën en andere overheidsinstellingen, zo schrijft The Washington Post en Reuters  maandag 14.12.2020 op basis van anonieme overheidsbronnen. De Russische hackgroep Cozy Bear kon met zijn hacks e-mailconversaties platleggen.

De nieuwe richtlijn van de CISA volgt na berichten in Amerikaanse media dat Russische hackers producten van SolarWinds gebruikten om toegang te krijgen tot computersystemen van overheden.

Ingewijden hebben tegen The Washington Post gezegd dat Russische hackers toegang kregen tot de ministeries van Financiën en Handel. De daders behoren naar verluidt tot de hackersgroep die bekendstaat onder namen als APT29 en Cozy Bear. Er zou op grote schaal digitaal zijn gespioneerd. “Dit ziet er heel, heel slecht uit”, zei een bron tegen de krant. Producten van SolarWinds worden ook buiten de Verenigde Staten gebruikt.

“De regering van de Verenigde Staten is zich bewust van deze berichten en we nemen alle noodzakelijke stappen om alle mogelijke problemen met betrekking tot deze situatie te identificeren en te verhelpen”, zegt de woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad. Die kwam zaterdag bij elkaar in het Witte Huis vanwege de ernst van het incident. Amerikaanse veiligheidsdiensten vrezen dat de hackers met soortgelijke middelen hebben ingebroken bij andere overheidsagentschappen, aldus ingewijden tegen Reuters.

Zondag 13.12.2020 meldde FireEye op de eigen website dat de getroffen organisaties gebruik maakten van servers van een netwerkbeheersysteem van de firma SolarWinds. De Russen zouden toegang hebben verkregen tot de producten van Solar Winds. Die worden in 300.000 organisaties wereldwijd gebruikt, onder meer door het Amerikaanse leger, het Pentagon, de ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie en de NASA.

Gebeuren dit soort dingen vaker?

Beschuldigingen die de andere kant opgaan, waren er ook.  Andersom claimde Rusland namelijk in augustus van dit jaar dat er volgapparatuur was gevonden in de auto van de Russische militair attaché in Nederland.

Internationaal worden diplomatieke medewerkers ook regelmatig beticht van praktijken die het daglicht niet kunnen verdragen. Zo sloot de Amerikaanse regering in juli van dit jaar het Chinese consulaat in de Texaanse stad Houston. Dat zou zich onder meer schuldig hebben gemaakt aan “industriële spionage” en diefstal van intellectueel eigendom.

Kortom, Rusland en Nederland hebben een moeizame relatie de laatste jaren. Dat heeft ook te maken met de nasleep van de ramp met vlucht MH17. Moskou weigert mee te werken aan het onderzoek naar en strafproces tegen de Russische verdachten.

Rusland zet twee Nederlandse diplomaten uit

Rusland zet twee diplomaten van de Nederlandse ambassade uit. De uitzetting is een reactie op de uitzetting uit Nederland van twee Russische diplomaten die als spionnen werden ontmaskerd door de AIVD.

De twee werden in december tot persona non grata verklaard en moesten het land verlaten. Ze werden verdacht van spionage in de Nederlandse hightechsector. De Russische ambassade zei toen dat Nederland geen bewijs kon leveren voor de beschuldigingen aan het adres van de Russen.

Moskou had al aangegeven met een ‘symmetrische’ reactie te komen. Bij uitwijzing van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal het land uitzet. De Russische regering ziet de spionagebeschuldigingen als ongegrond.

Nasleep

Biden wil conflict met Rusland ‘de-escaleren’

De Amerikaanse president Joe Biden heeft donderdag na het afkondigen van sancties tegen Rusland gezegd dat voor beide landen het moment daar is om ,,te de-escaleren’’. Eerder op donderdag maakten de VS bekend tien medewerkers van de Russische ambassade in Washington uit te wijzen en tegen meer dan dertig Russen of Russische instellingen sancties af te kondigen. Die acties kwamen wegens Russische pogingen om met hackers de Amerikaanse verkiezingen van 2020 te beïnvloeden. Rusland heeft woedend gereageerd op de harde sancties en de Amerikaanse ambassadeur ontboden.

Biden noemde de maatregelen een ,,afgemeten en evenredige’’ reactie op de vijandige acties van Moskou tegen de VS. De president vertelde dat hij eerder deze week tijdens een telefoongesprek tegen de Russische president Vladimir Poetin heeft gezegd dat de VS strenger hadden kunnen optreden. Maar hij benadrukte dat Washington ,,niet van plan is een cyclus van escalatie en conflict met Rusland op gang te brengen’’.

Lees: Rusland treft ook sancties en gaat tien Amerikaanse diplomaten uitwijzen MSN 17.04.2021

Lees: Rusland slaat terug met sancties tegen de VS AD 17.04.2021

Lees: Rusland zet Amerikaanse en Poolse diplomaten uit NOS 16.04.2021

Lees: Biden wil geen escalatie van spanningen met Rusland, pleit voor top in Europa NOS 16.04.2021

Lees: Biden wil conflict met Rusland ‘de-escaleren’ AD 16.04.2021

Lees: Rusland woest over nieuwe Amerikaanse sancties AD 15.04.2021

Lees: VS kondigt sancties tegen Rusland aan en wijst diplomaten uit NU 16.04.2021

Lees: VS zet tien Russen uit als straf voor beïnvloeding verkiezingen AD 15.04.2021

Zie verder ook:

dossier OPCW NOS

dossier “Hackaanval OPCW” AD

Lees: Grootscheepse hack in Washington alarmeert Nederlandse diensten Elsevier 24.12.2020

lees: Kamerbrief mbt Verstoring Russische economische spionageactiviteiten door AIVD 10.12.2020

Zie ook: De spanningen op weg naar een nieuwe Koude Oorlog lopen weer op !!!

zie ook: Op weg naar een nieuwe Koude Oorlog ???

zie : De hele wereld kijkt wederom weer naar de OPCW in Den Haag en Rusland deel 2

zie : De hele wereld kijkt wederom weer naar de OPCW in Den Haag en Rusland deel 1

zie verder ook: En weer kijkt de hele wereld naar de OPCW in Den Haag – de nasleep

en zie ook: En weer kijkt de hele wereld naar Rusland en de OPCW in Den Haag

zie dan ook:  En weer kijkt de hele wereld naar de OPCW in Den Haag

zie verder ook nog: De hele wereld kijkt naar de OPCW in Den Haag en Rusland

zie dan verder ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag

en zie dan ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 3

zie ook nog verder: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 2

en zie dan verder ook nog: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 1

En ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 25 – proces deel 7

Zie: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 24 – proces deel 6

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 23

Zie: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 22 – proces deel 5

Zie verder: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 21 – proces deel 4

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 20 – proces deel 3

Zie dan ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 19 – proces deel 2

En zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 18 – proces deel 1

Zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 17

Zie dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 16

En zie ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 15

Zie dan ook nog: Dick Schoof versus de Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 14

Zie dan verder ook nog: Herdenking MH17 17.07.2014 – 17.07.2018 – Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 13

En zie verder dan ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 12

En zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 11

Zie dan verder ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 10

Zie dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 9

Zie ook dan: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 8

Zie dan ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 7

Zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 6

Zie verder ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 5

Zie dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 4

En zie ook nog dan: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 3

Zie dan verder dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 2

En dan ook nog dan: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 1

Amerikaanse ambassadeur in Moskou terug naar VS voor beraad

Amerikaanse ambassadeur in Moskou terug naar VS voor beraad

MSN 20.04.2021 De Amerikaanse ambassadeur in Moskou, John Sullivan, gaat deze week naar Washington voor beraad, nadat het Kremlin hem had aangeraden dat te doen te midden van de diplomatieke crisis tussen de twee grootmachten. Sullivan heeft laten weten binnen een paar weken terug te keren naar zijn post in Rusland.

Dat zou betekenen dat de ambassadeur weer in Moskou is voordat mogelijk een topontmoeting wordt gehouden tussen president Joe Biden en zijn ambtgenoot Vladimir Poetin. Sullivan vindt het belangrijk direct met zijn collega’s in Washington te spreken over “de huidige staat van de bilaterale relaties tussen de Verenigde Staten en Rusland”. Hij zegt in een verklaring ook zijn familie na ruim een jaar weer te willen zien.

De VS besloten vorige week tien medewerkers van de Russische ambassade in Washington uit te wijzen en kondigden sancties af tegen meer dan dertig Russen of Russische instellingen. Die strafmaatregelen werden onder meer genomen wegens een grote Russische cyberaanval en pogingen de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 te beïnvloeden.

Sanctielijst

Moskou reageerde door tien Amerikaanse diplomaten uit te wijzen en acht Amerikanen onder wie (oud-)regeringsmedewerkers op een sanctielijst te zetten. Het Russische ministerie gaf toen aan dat ambassadeur Sullivan terug moet naar zijn thuisland voor overleg. Het stelde overigens geen verdere escalatie van de diplomatieke rel te wensen.

Ook Polen en Tsjechië hebben Russische diplomaten uitgezet, gevolgd door tegenmaatregelen van Moskou. Het Kremlin ontkende dinsdag schuld te hebben aan het oplaaien van de internationale spanningen. De regering roept landen op zich te onthouden van wat ze een “massale anti-Russische psychose” noemt. De aantijgingen van Tsjechië dat Russische spionnen betrokken waren bij de explosie in 2014 van een wapendepot zijn volgens een Kremlin-woordvoerder ongefundeerd en deel van een reeks pogingen Rusland tegen te werken.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou maakte iets later bekend twee Bulgaarse diplomaten tot ongewenst persoon te verklaren. Het reageert daarmee op de uitwijzing vorige maand door Bulgarije van twee Russische diplomaten op verdenking van spionage. De twee Bulgaren krijgen 72 uur om Rusland te verlaten.

Negen landelijke overheidsinstanties van de VS geraakt door SolarWinds-aanval

MSN 18.02.2021 Negen federale overheidsinstanties van de Verenigde Staten zijn slachtoffer geworden van een omvangrijke aanval die via software van het bedrijf SolarWinds werd uitgevoerd. Dat zegt topadviseur Anne Neuberger van de nationale veiligheidsraad die het Witte Huis adviseert woensdag.

Neuberger laat hiermee concreet weten hoe groot de omvang van de aanval voor zover bekend is. De Amerikaanse inlichtingendiensten zeiden in januari dat “minder dan tien” overheidsinstellingen van de VS succesvol door de aanval zijn getroffen.

In december werd bekend dat de Amerikaanse overheid was gehackt. De aanvallers hebben een kwetsbaarheid in de software Orion van SolarWinds als springplank gebruikt om bij ministeries binnen te dringen.

Eerder werd duidelijk dat meerdere Amerikaanse ministeries door de aanval zijn getroffen, waaronder de ministeries van Defensie, Binnenlandse Veiligheid en Justitie.

Volgens de inlichtingendiensten wilde de dader met de aanval informatie verzamelen, een lezing die adviseur Neuberger woensdag ook als meest waarschijnlijke motief noemde.

De kwetsbare versie van de Orion-software was volgens SolarWinds door achttienduizend klanten geïnstalleerd.

Een klein aantal van hen zou daadwerkelijk slachtoffer zijn geworden. Neuberger sprak naast negen overheidsinstanties ook van honderd private bedrijven.

Eerder genoemde aantallen lopen uiteen: The New York Times sprak van totaal 250 netwerken van zowel overheden en bedrijven. De directeur van het prominente internetbeveiligingsbedrijf FireEye, dat zelf ook slachtoffer was, noemde het getal van vijftig slachtoffers.

Vingers wijzen naar Rusland, maar geen harde beschuldiging

De Amerikaanse inlichtingendiensten en politiedienst FBI zeiden eerder al dat Rusland “waarschijnlijk” achter de aanval zit. De ministers van Justitie en Buitenlandse Zaken van de regering-Trump wezen ook naar Rusland.

Witte Huis-adviseur Neuberger van de nationale veiligheidsraad zei woensdag dat een speler “waarschijnlijk van Russische komaf” achter de hacks zit. Harde beschuldigingen heeft de Amerikaanse overheid echter niet geuit.

Het onderzoek naar de SolarWinds-aanval loopt nog. Volgens Neuberger gaat het nog maanden duren voor dat is afgerond.

Verbetering: In eerste instantie stond in dit artikel dat volgens Neuberger achtduizend organisaties de kwetsbare Orion-software hadden gedownload. Uit het inmiddels gepubliceerde transcript blijkt dat persbureau Reuters, waarop NU.nl dit baseerde, fout meldde. De tekst is daarom weggehaald.

Rusland zet twee Nederlandse diplomaten uit

NOS 18.01.2021 Rusland zet twee medewerkers van de Nederlandse ambassade uit. De uitzetting is een reactie op de uitzetting uit Nederland van twee Russische diplomaten die als spionnen werden ontmaskerd door de AIVD.

De twee werden in december tot persona non grata verklaard en moesten het land verlaten. Ze werden verdacht van spionage in de Nederlandse hightechsector. De Russische ambassade zei toen dat Nederland geen bewijs kon leveren voor de beschuldigingen aan het adres van de Russen.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken wil dat de Nederlanders binnen twee weken het land verlaten. Volgens correspondent David Jan Godfroid is er nog niet veel bekend over de uitzetting. “In een korte verklaring zeggen de autoriteiten dat de Nederlanders zich met activiteiten bezighielden die niet in lijn waren met de status van diplomaten”, zegt hij op NPO Radio 1.

Minister Blok van Buitenlandse Zaken zegt dat de twee “op een professionele en betrokken manier hun werk voor Nederland deden” en dat zij “nu geheel ten onrechte en buiten hun schuld door Rusland worden uitgewezen.”

De Nederlandse ambassadeur Joost Reintjes werd op het matje geroepen door het buitenlandse ministerie. “Daar kreeg hij te horen dat de uitzetting van de twee Russen in december onvriendelijk en provocatief was”, zegt Godfroid. Moskou sprak van “anti-Russische hysterie” die “het gebrek aan gezond verstand en begrip in Nederlandse machtskringen van de echte problemen in het kader van de Russisch-Nederlandse betrekkingen” zou aantonen.

De betrekkingen tussen Nederland en Rusland waren al erg slecht, zegt Godfroid. “Dat heeft alles te maken met de zaak-MH17.” Nederland wijst naar Rusland als hoofverantwoordelijke voor de ramp. Rusland heeft altijd stellig ontkend verantwoordelijk te zijn.

Rusland zet twee Nederlandse diplomaten uit

Telegraaf 18.01.2021 Rusland wijst twee Nederlandse diplomaten uit in reactie op de uitwijzing van twee Russische diplomaten door Nederland in december. Het duo werkt op de ambassade in Moskou. Ze moeten het land binnen twee weken verlaten. „Dat is een hard gelag”, aldus buitenlandminister Blok.

De twee worden volgens Blok „geheel ten onrechte en buiten hun schuld door Rusland uitgewezen.”

De Nederlandse tijdelijke zaakgelastigde in Moskou is maandag ontboden op het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar heeft hij te horen gekregen dat twee diplomaten worden uitgewezen. Volgens de Russen is dat een reactie op het Nederlandse besluit om twee Russische diplomaten uit te zetten die van spionage worden verdacht.

„De AIVD heeft vastgesteld dat deze twee Russen zich voordeden als diplomaat bij de Russische ambassade, maar in werkelijkheid waren zij als spion actief”, aldus Blok. De twee Nederlandse diplomaten die worden uitgewezen „deden op een professionele en betrokken manier hun werk.” De twee werden tot ongewenst persoon verklaard.

Moskou had al aangegeven met een „symmetrische” reactie te komen. Bij uitwijzing van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal diplomaten het land uitzet. Ambassadeur Joost Reintjes werd maandag ontboden op het ministerie, waar hij te horen kreeg dat Rusland fel protesteert tegen de uitwijzing door Nederland.

BEKIJK OOK:

Van ASML tot Urenco: BV Nederland werkt als magneet op spionnen

De Russische regering ziet de spionagebeschuldigingen als ongegrond. „Opnieuw hebben de Nederlandse autoriteiten hun toevlucht genomen tot hun favoriete methode om ongegronde en lasterlijke beschuldigingen te uiten”, aldus het ministerie. „Deze onvriendelijke en provocerende stap, een nieuwe ronde van anti-Russische hysterie georganiseerd door Den Haag met hulp van regeringsgezinde media, toonden het gebrek aan gezond verstand en begrip in Nederlandse machtskringen van de echte problemen in het kader van de Russisch-Nederlandse betrekkingen.”

De twee diplomaten die Nederland moesten verlaten, werkten voor de buitenlandse inlichtingendienst SVR van Rusland en waren geaccrediteerd als diplomaat op de ambassade. De spionagezaak heeft volgens de AIVD „zeer waarschijnlijk schade toegebracht” aan de organisaties waar de Russische informanten actief zijn. De Russen hadden interesse in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken was maandagmiddag verder niet bereikbaar.

BEKIJK MEER VAN; internationale betrekkingen misdaad, recht en justitie Moskou

Rusland zet twee Nederlandse diplomaten uit na eerdere actie AIVD

AD 18.01.2021 Rusland wijst twee Nederlandse diplomaten uit in reactie op de uitwijzing van twee Russische diplomaten door Nederland in december. Nederland zette de twee Russen eerder uit vanwege spionage-activiteiten.

Het Nederlandse duo werkt op de ambassade in Moskou en moet het land binnen twee weken verlaten. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) noemt de Russische actie onterecht en buiten de schuld van de diplomaten.

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) meldde 10 december dat twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag het land moeten verlaten omdat ze zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightechsector.

Moskou had al aangegeven met een ‘symmetrische’ reactie te komen. Bij uitwijzing van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal het land uitzet. De Russische regering ziet de spionagebeschuldigingen als ongegrond.

Lees ook;

Een Russische beveiliger voor de Basiliuskathedraal en het Kremlin in Moskou. © AFP

‘Lasterlijke beschuldiging’

Ambassadeur Joost Reintjes werd vandaag ontboden op het ministerie in Moskou, waar hij te horen kreeg dat Rusland fel protesteert tegen de uitwijzing door Nederland. ,,Opnieuw hebben de Nederlandse autoriteiten hun toevlucht genomen tot hun favoriete methode om ongegronde en lasterlijke beschuldigingen te uiten”, aldus het ministerie.

,,Deze onvriendelijke en provocerende stap, een nieuwe ronde van anti-Russische hysterie georganiseerd door Den Haag met hulp van regeringsgezinde media, toonden het gebrek aan gezond verstand en begrip in Nederlandse machtskringen van de echte problemen in het kader van de Russisch-Nederlandse betrekkingen.”

Minister Blok spreekt van een ‘hard gelag’. ,,De AIVD heeft vastgesteld dat deze twee Russen zich voordeden als diplomaat bij de Russische ambassade, maar in werkelijkheid waren zij als spion actief”, aldus Blok. De twee Nederlandse diplomaten die worden uitgewezen ‘deden op een professionele en betrokken manier hun werk’.

Spionagezaak

De twee diplomaten die Nederland moesten verlaten, werkten voor de buitenlandse inlichtingendienst SVR van Rusland en waren geaccrediteerd als diplomaat op de ambassade. Ze werden tot persona non grata verklaard, vanwege spionageactiviteiten in de Nederlandse hightechsector.

De spionagezaak heeft volgens de AIVD ‘zeer waarschijnlijk schade toegebracht  aan de organisaties waar de Russische informanten actief zijn. De Russen hadden interesse in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.

De bronnen van de Russen werkten, volgens de AIVD, bij zowel bedrijven als een hogere onderwijsinstelling. Over de identiteit van de Russische bronnen en getroffen organisaties werden geen mededelingen gedaan. Tegen één bron gaf de IND aan ‘vreemdelingrechtelijke maatregelen’ te treffen.

Rusland zet twee Nederlandse diplomaten uit

RTL 18.01.2021 Twee Nederlandse diplomaten zijn Rusland uitgezet, meldt het Russische persbureau Ria Novosti. Het land reageert daarmee op het Nederlandse besluit begin december om twee Russische diplomaten weg te sturen.

De twee Russische diplomaten, die dus eerder werden weggestuurd uit Nederland, werkten voor de buitenlandse inlichtingendienst SVR van Rusland en waren geaccrediteerd als diplomaat op de ambassade in Den Haag.

Spionagenetwerk

Op 10 december werd beken dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) een Russisch spionagenetwerk had opgerold. Twee Russische inlichtingenofficieren verzamelden hier informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.

De twee spionnen waren gestationeerd op de Russische ambassade in Den Haag. Leonid Sloetski, de voorzitter van de buitenlandcommissie van de Doema, had toen al gezegd dat er maatregelen zouden volgen. Hij vindt het ‘uitzetten van Russische diplomaten uit Nederland het zoveelste provocerende gebaar’.

Lees ook:

Reactie Rusland op uitzetting spionnen: ‘Nergens op gebaseerd’

De AIVD zegt dat de spionagezaak zeer waarschijnlijk schade heeft toegebracht aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid. Maar Rusland spreekt dat tegen.

Een van de twee spionnen bouwde volgens de AIVD een netwerk op van bronnen, die werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector. Hij legde contact met personen met toegang tot gevoelige informatie. Sommige personen werden door de inlichtingenofficier betaald.

RTL Nieuws; Diplomatiek Rusland

Russische cyberspionnen vielen ook ministerie Justitie VS aan

RTL 06.01.2021 Russische staatshackers hebben waarschijnlijk ook ingebroken in de e-mailsystemen van het Amerikaanse ministerie van Justitie. Daarnaast zijn ze mogelijk doorgedrongen in het computersysteem waarin juridische documenten worden verwerkt. Dat heeft het ministerie laten weten.

De hackers maakten gebruik van een gat in de beveiliging van beveiligingssoftware van het bedrijf SolarWinds. Ook bij andere Amerikaanse ministeries wisten hackers op die manier binnen te komen.

De hackers zijn bij ongeveer 3 procent van alle Microsoft Office 365-accounts van het ministerie van Justitie binnengedrongen. Er zouden geen systemen met geheime informatie zijn gekraakt.

Russische inlichtingendienst

De cyberaanval wordt toegeschreven aan de hackersgroep APT29, die ook wel Cozy Bear en The Dukes wordt genoemd. Die groep zou worden aangestuurd door de Russische inlichtingendienst SVR. De hackaanval werd ontdekt op 24 december.

Lees ook

‘Russen zochten informatie met cyberaanval op Amerikaanse overheid’

ANP / Bright; Cyberaanval Hacken Internetbeveiliging Verenigde Staten

‘Russen zochten informatie met cyberaanval op Amerikaanse overheid’

RTL 06.01.2021 De grootschalige cyberaanval op de Amerikaanse overheid is waarschijnlijk van Russische makelij en gericht op het verzamelen van informatie.

De inlichtingenoperatie is nog steeds gaande, stelt een Amerikaanse taskforce (UCG) met leden van verschillende inlichtingendiensten, waaronder de NSA en de FBI.

De aanval waarvan al werd vermoed dat er Russische hackers achter zaten, trof onder meer de ministeries van Financiën, Handel, Energie en Buitenlandse Zaken en daarnaast de Nationale Gezondheidsinstituten.

De UCG stelt dat van de 18.000 klanten die gebruikmaken van de gehackte beveiligingssoftware van het bedrijf SolarWinds minder dan tien overheidsdiensten zijn gecompromitteerd. Bekeken wordt of ook niet-overheidsinstanties slachtoffer zijn geworden.

Lees ook

‘Cyberaanval VS langer aan de gang dan gedacht’

Al sinds voorjaar

Er is nog veel en langdurig werk te verrichten om de schade ongedaan te maken, schrijft de taskforce in een verklaring. De federale politiedienst FBI neemt het voortouw in de reactie op de dreiging en analyseert wie verantwoordelijk kan worden gehouden voor de aanval.

De vorige maand ontdekte hack was waarschijnlijk al sinds het voorjaar gepleegd, mogelijk al eerder.

Rusland ontkent elke betrokkenheid. President Trump suggereerde eerder dat China er mogelijk achter zat, maar daar reppen de inlichtingendiensten niet over.

Lees ook

Russische hackers hadden toegang tot interne codes Microsoft

ANP / Bright; Hacken Internetbeveiliging Cyberaanval

‘Tot 250 netwerken slachtoffer van grote SolarWinds-hack’

MSN 03.01.2021 Hackers hadden toegang tot 250 netwerken van overheidsinstanties en grote bedrijven door binnen te dringen in software van IT-bedrijf SolarWinds, zo vertellen experts zaterdag aan The New York Times.

De hack bij SolarWinds kwam eind vorig jaar aan het licht. De aanvallers slaagden erin om afluisterprogramma in door SolarWinds aangeboden software te verstoppen. Ieder bedrijf dat deze software installeerde, kon vervolgens worden afgeluisterd.

Het SolarWinds-programma werd door achttienduizend klanten van het bedrijf geïnstalleerd, maar experts dachten eerst dat slechts beperkt misbruik was gemaakt. Hackers zouden vooral hebben geprobeerd mee te kijken bij Amerikaanse overheidsinstanties.

Onderzoeksinstanties zeggen nu dat de schaal veel groter is, waardoor wordt gevreesd voor tot 250 aanvallen. Steeds meer bedrijven ontdekken dat er bij hen ook sprake was van spionage.

SolarWinds heeft ook Nederlandse klanten

Een lijst van de 250 getroffen partijen is niet gedeeld. Eerder bleken onder andere Amerikaanse overheidsorganisaties en Microsoft te zijn binnengedrongen door de software. SolarWinds heeft ook Nederlandse klanten, maar geen van hen heeft tot nu toe een hack gemeld.

Experts verdenken Rusland van de aanval, die uitgevoerd lijkt te zijn door staatshackers. Het land ontkent betrokken te zijn.

‘Tot 250 netwerken slachtoffer van grote SolarWinds-hack’

NU 03.01.2021 Hackers hadden toegang tot 250 netwerken van overheidsinstanties en grote bedrijven door binnen te dringen in software van IT-bedrijf SolarWinds, zo vertellen experts zaterdag aan The New York Times.

De hack bij SolarWinds kwam eind vorig jaar aan het licht. De aanvallers slaagden erin om afluisterprogramma in door SolarWinds aangeboden software te verstoppen. Ieder bedrijf dat deze software installeerde, kon vervolgens worden afgeluisterd.

Het SolarWinds-programma werd door achttienduizend klanten van het bedrijf geïnstalleerd, maar experts dachten eerst dat slechts beperkt misbruik was gemaakt. Hackers zouden vooral hebben geprobeerd mee te kijken bij Amerikaanse overheidsinstanties.

Onderzoeksinstanties zeggen nu dat de schaal veel groter is, waardoor wordt gevreesd voor tot 250 aanvallen. Steeds meer bedrijven ontdekken dat er bij hen ook sprake was van spionage.

SolarWinds heeft ook Nederlandse klanten

Een lijst van de 250 getroffen partijen is niet gedeeld. Eerder bleken onder andere Amerikaanse overheidsorganisaties en Microsoft te zijn binnengedrongen door de software. SolarWinds heeft ook Nederlandse klanten, maar geen van hen heeft tot nu toe een hack gemeld.

Experts verdenken Rusland van de aanval, die uitgevoerd lijkt te zijn door staatshackers. Het land ontkent betrokken te zijn.

Zie ook: Waarom de hack bij SolarWinds ministeries en grote bedrijven treft

Lees meer over: Hackers  Tech

Russische hackers hadden toegang tot interne codes Microsoft

MSN 01.01.2021 De vermoedelijk Russische hackers die eerder deze maand cyberaanvallen uitvoerden op tal van Amerikaanse overheidsinstellingen bleken ook toegang te hebben gehad tot interne broncodes van Microsoft.

Volgens Microsoft was er sprake van “ongewone activiteiten” met een klein aantal interne accounts. Bij nader inzien werd ontdekt dat een account was gebruikt om een aantal plekken waar broncodes opgeslagen stonden te bekijken, aldus Microsoft.

Het betreffende account had volgens Microsoft geen rechten om codes of systemen te wijzigen. Volgens Microsoft zijn geen wijzigingen aangebracht. Ook zouden geen klantgegevens of diensten zijn buitgemaakt.

Begin december maakte cyberbeveiligingsbedrijf FireEye bekend dat hackers hadden ingebroken in de servers en gevoelige informatie hadden gestolen over software waarmee veiligheidstests worden uitgevoerd. Via de software van provider SolarWinds wisten de hackers een langdurige en massale cyberaanval op Amerikaanse overheidsinstanties en bedrijven uit te voeren.

Microsoft zei eerder dat het ook een kwaadaardige software-update had ontvangen van SolarWinds. De details van de kraak zijn nog grotendeels onbekend. Daardoor is nog altijd niet bekend hoeveel organisaties er precies slachtoffer zijn geworden en wat er door de hackers is meegenomen. Onderzoekers stelden eerder vast dat ten minste 200 organisaties zijn aangevallen.

Microsoft zegt dat de hackers geen gebruik hebben gemaakt van de SolarWinds-update om het interne account te bereiken, maar weigerde uit te leggen hoe de aanvallers dan wel toegang hebben gekregen.

Mega-hack trof ’hart’ van Financiën VS

Telegraaf 22.12.2020 De hackers die een grootschalige cyberaanval hebben uitgevoerd op de overheid van de Verenigde Staten zijn bij hun inbraak in de systemen van het ministerie van Financiën tot in de kernsystemen doorgedrongen en hebben mogelijk essentiële encryptie-sleutels buitgemaakt, zegt senator Ron Wyden. Hij zit zowel in de Senaatscommissie voor inlichtingenzaken als de commissie financiën.

Wyden deed de uitspraak maandag na een briefing achter gesloten deuren. De cyberaanval op het ministerie van Financiën „lijkt aanzienlijk te zijn”, aldus Wyden. Tientallen e-mailaccounts zijn volgens hem gecompromitteerd. „Daarnaast braken de hackers in de systemen van de Departementale Bureaus van het ministerie, waar de hoogste functionarissen van Financiën werken”, aldus de senator. „Het ministerie weet nog steeds niet wat de hackers allemaal hebben gedaan of welke informatie precies is gestolen.”

Talloze ministeries

De Amerikaanse overheid gaf vorige week toe dat hackers hebben kunnen doordringen tot de computersystemen van meerdere ministeries. De hackers slaagden daarin door de beveiligingssoftware van het Amerikaanse softwarebedrijf SolarWinds te kapen. Tot dusver heeft de overheid toegegeven dat er is ingebroken bij de ministeries van Buitenlandse Zaken, Handel, Financiën, Binnenlandse Veiligheid en bij de Nationale Gezondheidsinstituten.

Parlementariërs die door de inlichtingendiensten op de hoogte zijn gesteld, minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo en minister van Justitie Bill Barr hebben allemaal gezegd dat Rusland achter de aanval zit. Sommige functionarissen vinden echter dat het nog te vroeg is om zeker te zijn wie de cyberaanval heeft uitgevoerd.

China en Rusland

Het Kremlin ontkent elke betrokkenheid. President Donald Trump, die tijdens zijn ambtstermijn Rusland geregeld verdedigde van beschuldigingen van hacken en ongeoorloofde inmenging, bagatelliseerde de cyberaanval en suggereerde dat China er mogelijk achter zit.

Minister Barr, die geldt als een Trump-getrouwe, was maandag door zich aan te sluiten bij zijn collega Pompeo de laatste die kant koos tegen de president als het om de cyberaanval gaat. Een week geleden werd bekend dat Barr woensdag vertrekt als minister.

BEKIJK MEER VAN; computercriminaliteit overheid computerveiligheid Ron Wyden Bill Barr Financiën

Mega-hack trof ’hart’ van Financiën VS

MSN 22.12.2020De hackers die een grootschalige cyberaanval hebben uitgevoerd op de overheid van de Verenigde Staten zijn bij hun inbraak in de systemen van het ministerie van Financiën tot in de kernsystemen doorgedrongen en hebben mogelijk essentiële encryptie-sleutels buitgemaakt, zegt senator Ron Wyden. Hij zit zowel in de Senaatscommissie voor inlichtingenzaken als de commissie financiën.

Wyden deed de uitspraak maandag na een briefing achter gesloten deuren. De cyberaanval op het ministerie van Financiën „lijkt aanzienlijk te zijn”, aldus Wyden. Tientallen e-mailaccounts zijn volgens hem gecompromitteerd. „Daarnaast braken de hackers in de systemen van de Departementale Bureaus van het ministerie, waar de hoogste functionarissen van Financiën werken”, aldus de senator. „Het ministerie weet nog steeds niet wat de hackers allemaal hebben gedaan of welke informatie precies is gestolen.”

Talloze ministeries

De Amerikaanse overheid gaf vorige week toe dat hackers hebben kunnen doordringen tot de computersystemen van meerdere ministeries. De hackers slaagden daarin door de beveiligingssoftware van het Amerikaanse softwarebedrijf SolarWinds te kapen. Tot dusver heeft de overheid toegegeven dat er is ingebroken bij de ministeries van Buitenlandse Zaken, Handel, Financiën, Binnenlandse Veiligheid en bij de Nationale Gezondheidsinstituten.

Parlementariërs die door de inlichtingendiensten op de hoogte zijn gesteld, minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo en minister van Justitie Bill Barr hebben allemaal gezegd dat Rusland achter de aanval zit. Sommige functionarissen vinden echter dat het nog te vroeg is om zeker te zijn wie de cyberaanval heeft uitgevoerd.

China en Rusland

Het Kremlin ontkent elke betrokkenheid. President Donald Trump, die tijdens zijn ambtstermijn Rusland geregeld verdedigde van beschuldigingen van hacken en ongeoorloofde inmenging, bagatelliseerde de cyberaanval en suggereerde dat China er mogelijk achter zit.

Minister Barr, die geldt als een Trump-getrouwe, was maandag door zich aan te sluiten bij zijn collega Pompeo de laatste die kant koos tegen de president als het om de cyberaanval gaat. Een week geleden werd bekend dat Barr woensdag vertrekt als minister.

Rusland en China ontkennen betrokkenheid bij cyberaanval op VS

MSN 21.12.2020 De Russische overheid heeft officieel ontkend betrokken te zijn bij de cyberaanval op tal van Amerikaanse overheidsinstellingen. Ook China benadrukt niet verantwoordelijk te zijn voor de aanval en noemt de verwijten van de Amerikaanse president Trump “een farce”.

Een week geleden werd bekend dat buitenlandse hackers maandenlang toegang hadden tot de netwerken van meerdere Amerikaanse ministeries, overheidsagentschappen en bedrijven. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zei vrijdag “dat we nu vrij duidelijk kunnen zeggen dat het de Russen waren die zich met deze activiteit bezighielden”. President Donald Trump stelde dat China “mogelijk” betrokken is.

“Rusland is niet betrokken bij dergelijke aanvallen, met name niet bij deze. We benadrukken dit officieel en stellig”, aldus een woordvoerder van het Kremlin. “Alle beschuldigingen over Russische betrokkenheid zijn absoluut ongegrond, deze zijn waarschijnlijk een voortzetting van blinde russofobie”, citeert het Russische persbureau TASS.

“De beschuldigingen van de VS tegen China zijn altijd een farce geweest, met politieke motieven”, zei een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. “De VS hebben cyberveiligheidskwesties gepolitiseerd, voortdurend valse informatie verspreid zonder overtuigend bewijs in een poging het imago van China te schaden en de internationale gemeenschap te misleiden.”

VS: Rusland zit achter enorme overheidshack

NOS 19.12.2020 De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Pompeo is ervan overtuigd dat Rusland achter een grote hackaanval op de overheid zit die al maanden bezig is. In een radioprogramma zei hij bewijs te hebben, maar niet in te kunnen gaan op details.

“Dit was een enorme operatie en ik denk dat het vrij duidelijk is dat de Russen erachter zitten”, zei Pompeo. “Er zijn zoveel dingen die ik graag openbaar zou willen maken, maar om het Amerikaanse volk te beschermen, is het beter gewoon ons werk te doen en de vrijheid beschermen.”

Afgelopen week kwam naar buiten dat Amerikaanse overheidsinstanties en bedrijven massaal geïnfecteerd zijn met malware die computersystemen doorzoekt op veiligheidsfoutjes. Bron van de hack zou geïnfecteerde software zijn van het bedrijf SolarWinds, dat met veel overheidsdiensten samenwerkt.

Enorme schade

De hack zou al in maart zijn begonnen. Onder meer twee Amerikaanse ministeries, softwaregigant Microsoft en het beveiligingsbedrijf FireEye zijn getroffen. Doordat de daders maandenlang toegang hadden tot het systeem, kan de schade groot zijn. Experts verwachten dat het nog maanden kan duren voordat duidelijk is hoe groot die schade is en alle malware verwijderd is.

De opmerkingen van Pompeo zijn de eerste reactie van een hooggeplaatste Amerikaanse functionaris op de hack. President Trump heeft er tot nu toe over gezwegen. Aankomend president Biden benadrukte in een verklaring dat hij als president een cyberaanval nooit zou tolereren.

Rusland ontkent betrokken te zijn bij de hack. In een reactie zegt de Russische ambassade in Washington dat het land geen cyberaanvallen uitvoert.

BEKIJK OOK;

Pompeo: Rusland zat achter cyberaanval

MSN 19.12.2020 De hackers die achter de massale cyberaanval op tal van Amerikaanse overheidsinstellingen zaten, opereerden volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo in Russische dienst. “Dit was een zeer aanzienlijke poging, en ik denk dat we nu vrij duidelijk kunnen zeggen dat het de Russen waren die zich met deze activiteit bezighielden”, zei Pompeo bij een radioprogramma.

Afgelopen week kwam naar buiten dat buitenlandse hackers maandenlang toegang hadden tot de netwerken van meerdere Amerikaanse ministeries, overheidsagentschappen en bedrijven. Aanleiding was een hack in het netwerk van leverancier SolarWinds, waarvan ook de Amerikaanse overheid afnemer is. De ministeries van Handel, Financiën, Binnenlandse Veiligheid, Buitenlandse Zaken en Defensie zijn getroffen.

Daarnaast zouden de hackers ook succesvol hebben ingebroken in het netwerk van de Nationale Gezondheidsinstituten (NIH) en meldde ook softwaregigant Microsoft slachtoffer te zijn geworden van buitenlandse, waarschijnlijk Russische aanvallers.

Amerikaans atoomagentschap en Microsoft ook slachtoffer van cyberaanval

AD 18.12.2020 Hackers zijn erin geslaagd binnen te dringen in het netwerk van de Amerikaanse dienst die verantwoordelijk is voor de voorraad atoomwapens van het land. Volgens het magazine Politico is de National Nuclear Security Administration (NNSA) van het ministerie van Energie slachtoffer geworden van de hackers, die de afgelopen dagen ook bij zeker vijf andere Amerikaanse overheidsinstanties binnendrongen. Ook ict-reus Microsoft is getroffen.

Het ministerie van Energie zegt dat er geen nucleaire geheimen zijn buitgemaakt. De NNSA zegt wel dat er ‘op uitgebreide schaal verdachte activiteiten op de netwerken zijn gesignaleerd’.

De VS beschuldigen Rusland achter de aanvallen te zitten, maar Rusland spreekt de beschuldigingen tegen. De Russische ambassade in Washington zegt dat ‘Rusland geen offensieve operaties uitvoert in het cyberdomein’.

De afgelopen dagen zijn onder meer de ministeries van Handel, Financiën, Binnenlandse Veiligheid, Buitenlandse Zaken en Defensie getroffen. Daarnaast zouden de hackers ook succesvol hebben ingebroken in het netwerk van de Nationale Gezondheidsinstituten (NIH). Het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS weigerde eerder deze week commentaar. Ook de NIH gaf geen commentaar. Het Pentagon liet woensdag weten dat het ‘geen bewijs’ heeft dat de netwerken van het ministerie van Defensie zijn gecompromitteerd.

De FBI, het agentschap voor Cyberveiligheid en Infrastructuur en de directeur van de Nationale Inlichtingendienst gaven woensdag wel een gezamenlijke verklaring af waarin ze bevestigden dat het ze ‘in de afgelopen dagen’ duidelijk was geworden dat er een ‘ingrijpende en nog altijd voortdurende cybercampagne’ gaande is tegen Amerikaanse overheidsinstellingen. Daarbij zou vooral gebruik worden gemaakt van onvolkomenheden in de software van het Amerikaanse softwarebedrijf SolarWinds.

Lakse houding

Ondertussen neemt de kritiek vanuit de politiek op president Donald Trump toe. Vooral Democraten beschuldigen de regering van een lakse houding tegen de cyberaanvallen.

Toekomstig Amerikaans president Joe Biden heeft daarentegen harde straffen beloofd voor de mensen die achter de cyberaanvallen zitten. ,,De aanval baart me grote zorgen’’, zei Biden. Hij zei donderdag snelle actie te ondernemen vanaf de dag dat hij als president aan het werk gaat en dat zijn team de aanval tot een topprioriteit zal maken. Ook beloofde Biden dat de partijen die verantwoordelijk zijn voor dergelijke cyberaanvallen ‘zullen boeten’ voor hun daden. ,,Onze tegenstanders moeten weten dat ik als president niet werkeloos zal toekijken bij cyberaanvallen op onze natie’’, zei hij in een verklaring.

Ook Microsoft slachtoffer

Ook de Amerikaanse ict-reus Microsoft is het slachtoffer geworden van buitenlandse, waarschijnlijk Russische hackers. Het softwarebedrijf maakt ook gebruik van de kwetsbare netwerksoftware van het bedrijf SolarWinds.

Microsoft erkent dat er problemen zijn ontstaan door de aanwezigheid van kwaadaardige software die via SolarWinds op het netwerk is gekomen, maar dat de schade inmiddels is hersteld, de lekken zijn gedicht en het netwerk weer veilig is.

Het bedrijf zegt geen aanwijzingen te hebben dat vanaf hun netwerk andere netwerken zijn aangevallen. Het is niet bekend hoeveel Microsoft-gebruikers door de besmette producten zijn getroffen.

Gigantische hackaanval op Amerikaanse overheid ontdekt, zit Rusland erachter?

Elsevier 18.12.2020 Een enorme cyberaanval heeft meerdere Amerikaanse ministeries en organisaties getroffen. Deze week werd bekend dat in elk geval de ministeries van Defensie, Binnenlandse Veiligheid, Handel en Financiën zijn binnengedrongen, plus het agentschap dat nucleaire wapens onderhoudt. De aanval is volgens de Amerikanen het werk van het Kremlin.

Door de omvang van de hack is de precieze schade nog onbekend. Ten minste vijf ministeries zijn binnengedrongen bij de aanval, waaronder het ministerie van Energie. Een onderdeel van dat ministerie is verantwoordelijk voor onderhoud en controle van de Amerikaanse nucleaire wapens.

Lees ook: Vier vragen over de grote Twitter-hack

Onderzoekers weten dat de hackers daar zijn, maar niet wat zij exact hebben uitgespookt. Volgens het agentschap zijn de essentiële programma’s die worden gebruikt bij operaties in het belang van de nationale veiligheid niet in het geding.

Rusland ontkent betrokkenheid

Zowel president Donald Trump als zijn opvolger Joe Biden zijn geïnformeerd over de aanval. Biden zei dat de verantwoordelijken serieus moeten worden aangepakt. Het land moet volgens hem meer doen dan alleen zijn cyberverdediging aanscherpen: ‘Amerika moet zijn tegenstanders angst aanjagen zodat zij dit soort aanvallen sowieso niet uitvoeren. Ik houd mij niet koest bij een cyberaanval op ons land.’ President Trump moet zich nog publiekelijk uitspreken over de cyberaanval.

De Amerikaanse overheid heeft Rusland nog niet in het openbaar beschuldigd van de aanval. Meerdere Amerikaanse media melden dat Amerika weet dat de hack door Rusland is gepleegd. Rusland ontkent de aantijgingen.

Microsoft-computers via programma gehackt

De aanvallers konden binnendringen via een computerprogramma van het bedrijf SolarWinds. De managementprogramma’s van SolarWinds worden aan honderden klanten verkocht, binnen en buiten de Amerikaanse overheid.

Een programma van SolarWinds werd gebruikt om computers van Microsoft binnen te dringen. Via die ingang konden de aanvallers rondneuzen in computers die op de Amerikaanse ministeries worden gebruikt.

Lees ook: Nederlandse ziekenhuizen kwetsbaar voor cyberaanvallen

Onduidelijk is of alle gebruikers van SolarWinds slachtoffer zijn van de hack. Mogelijk gebruikten de infiltranten de ingang via het programma alleen op computers waarin zij interesse hadden. Dan zou er sprake zijn van een gerichte aanval, waarbij andere gebruikers waarschijnlijk niet direct zijn geraakt.

De FBI onderzoekt

Volgens Microsoft-president Brad Smith is de aanval ongekend: ‘De hack is een roekeloze actie die serieuze technologische kwetsbaarheden veroorzaakt in de Verenigde Staten en over de hele wereld.’ De aanval zou ook doelwitten hebben getroffen in Nederland, België, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Arabische Emiraten en Israël.

Microsoft sprak donderdag over ten minste veertig doelwitten van de hack, maar waarschuwde ook dat de aanval nog altijd gaande is en meer slachtoffers maakt, zowel bij overheidsinstanties als bedrijven. De FBI doet samen met andere Amerikaanse overheidsorganisaties onderzoek en zegt de verantwoordelijken te zullen vervolgen.

Massale cyberaanval VS ontdekt na verdachte inlogactie

MSN 17.12.2020 FireEye, het Amerikaanse cyberbeveiligingsbedrijf dat na te zijn gehackt de massale cyberaanval op tal van Amerikaanse overheidsinstellingen en bedrijven ontdekte, stelde aanvankelijk onderzoek in na een verdachte inlogactie, meldt nieuwssite Politico. De hackers zouden toegang hebben gekregen tot het netwerk van FireEye door een werknemer te laten inloggen op een neppagina en zo diens inloggegevens buit te maken, zouden vertegenwoordigers van FireEye hebben toevertrouwd aan parlementariërs.

Buitenlandse hackers, naar verluidt gelieerd aan de Russische veiligheidsdiensten, hebben maandenlang toegang gehad tot de netwerken van meerdere Amerikaanse ministeries, overheidsagentschappen en bedrijven, kwam deze week naar buiten. FireEye tipte de overheid nadat het bij onderzoek naar een hack bij het eigen bedrijf een achterdeur had ontdekt in de software van leverancier SolarWinds, waarvan ook de Amerikaanse overheid een afnemer was.

Gevraagd naar het gênante relaas dat een medewerker door de hackers om de tuin zou zijn geleid, ontkende FireEye die lezing. Leidinggevenden zeiden dat FireEye de inbraak ontdekte toen de hackers een met een nieuw apparaat wilden inloggen op het bedrijfsnetwerk. De woordvoerder van het cyberbeveiligingsbedrijf herhaalt dat het achterdeurtje in de SolarWinds-software de directe oorzaak is geweest van de cyberaanval op FireEye.

De cyberaanval op de Amerikaanse overheidsnetwerken is “aanzienlijk en lopend”, lieten de federale politiedienst FBI, de cyberbeveiligingsdienst CISA en de nationale inlichtingenchef woensdag weten in een gezamenlijke verklaring. De FBI stelt druk bezig te zijn met onderzoek om de hackers te identificeren, op te sporen en om hun activiteiten te verstoren.

Amerikaanse media hebben de afgelopen dagen gemeld dat onder meer de ministeries van Handel, Financiën, Binnenlandse Veiligheid, Buitenlandse Zaken en Defensie zijn getroffen. Daarnaast zouden de hackers ook succesvol hebben ingebroken in het netwerk van de Nationale Gezondheidsinstituten (NIH). Het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS weigerde maandag commentaar te geven. Ook de NIH gaf geen commentaar. Het Pentagon liet woensdag weten dat het “geen bewijs” heeft dat de netwerken van het ministerie van Defensie zijn gecompromitteerd.

Cyberaanval op VS ontdekt door gehackt beveiligingsbedrijf

RTL 15.12.2020 De grote cyberaanval op de netwerken van de Amerikaanse overheid is ontdekt toen cyberveiligheidsbedrijf FireEye een hackaanval op het eigen netwerk ging onderzoeken. Daarbij vond FireEye een probleem met de software van SolarWinds, waarvan de Amerikaanse overheid ook een afnemer is.

Toen FireEye eerder deze maand was gehackt, gingen onderzoekers van het bedrijf direct op zoek naar de zwakke plekken in de beveiliging. “We hebben naar 50.000 regels broncode gekeken, en toen hebben we kunnen vaststellen dat er een achterdeur zat bij Solar Winds”, zegt Charles Carmakal, bestuurder bij FireEye’s incidentenbestrijdingstak. Daarop stelde FireEye de autoriteiten en SolarWinds op de hoogte, aldus Carmakal.

Hackers, die vermoedelijk deel uitmaken van een Russische elitegroep, maakten misbruik van de zwakke plek om malware te installeren, die vervolgens terechtkwam in de systemen van klanten van SolarWinds toen die hun software updateten.

Volgens ingewijden zijn meer dan 25 doelwitten getroffen door de aanval, maar SolarWinds stelt dat mogelijk 18.000 doelwitten de kwaadaardige software gedownload kunnen hebben. Volgens Carmakal wisten de hackers binnen te dringen bij “doelwitten van hoge waarde, zowel overheden als commerciële doelwitten”.

Lees ook:

Cyberbeveiliger FireEye zelf gehackt

Informatie over software gestolen

De hackers die inbraken bij FireEye stalen informatie over software die het bedrijf gebruikt om kwetsbaarheden op te sporen in de netwerken van klanten. Hoewel het cyberveiligheidsbedrijf in verlegenheid is gebracht door de aanval, stelt Carmakal dat die mogelijk een fatale vergissing zal blijken voor de hackers. Volgens hem had de grootschalige computerinbraak anders langer onopgemerkt kunnen blijven.

“Een geluk bij een ongeluk is dat we zoveel hebben geleerd over de manier waarop deze vijand werkt”, aldus Carmakal. Volgens hem is er geen bewijs dat de bij FireEye gestolen hacksoftware is gebruikt in de aanval op de Amerikaanse overheid.

Lees ook:

VS bevestigen cyberaanval, Rusland ontkent betrokkenheid

Wereldwijde operatie

“Er zullen helaas meer slachtoffers zijn die naar buiten moeten treden in de komende weken en maanden”, zei hij. Hoewel sommigen de aanval hebben toegeschreven aan een aan de Russische overheid gelieerd hackerscollectief genaamd APT 29 of Cozy Bear, heeft FireEye daar nog onvoldoende bewijs voor.

Het onderzoek door FireEye wees uit dat de aanval onderdeel was van een wereldwijde operatie. Hij was ook gericht op overheden en bedrijven in Europa, Azië en het Midden-Oosten, meldde het bedrijf.

Meerdere Amerikaanse ministeries en overheden zijn aangevallen door de Russische hackers. Rusland ontkent alle betrokkenheid.

Lees ook

‘Gehackt word je sowieso wel’

ANP / Bright; Hacken Informatiebeveiliging Internetbeveiliging Cyberaanval Russische cyberaanval Verenigde Staten Rusland

Hackers braken bij veel meer Amerikaanse ministeries in: ‘Dit ziet er heel, heel slecht uit’

AD 15.12.2020 Naast de Amerikaanse ministeries van Handel, Financiën en Binnenlandse Veiligheid, is ook het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten getroffen door een cyberaanval waar vermoedelijk Russische hackers achter zitten, meldt The Washington Post op basis van experts. Rusland ontkent alle betrokkenheid bij de computerinbraken.

De FBI zoekt zes Russiche hackers in verband met de cyberaanval. © EPA

Volgens The New York Times hebben de hackers ook bij delen van het ministerie van Defensie ingebroken. Daarnaast zouden de Nationale Gezondheidsinstituten (NIH) zijn gehackt. Ingewijden gaan ervan uit dat de lijst van overheidsinstanties die slachtoffer van de computerinbraak nog verder zal uitdijen. Experts gaan ervan uit dat de schade van de maandenlange en uiterst geraffineerde cyberspionage-operatie omvangrijk zal zijn.

De Amerikaanse overheid bevestigde zondag en gisteren dat haar computernetwerken zijn getroffen door een cyberaanval. Landelijke overheidsdiensten moeten van cyberveiligheidsdienst CISA stoppen met het gebruik van bepaalde producten van het Amerikaanse softwarebedrijf SolarWinds. Die zouden voor een zwakke plek in de cyberbeveiliging van de Amerikaanse overheid hebben gezorgd.

Lees ook;

‘Heel slecht’

Het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS weigerde gisteren commentaar te geven. Ook de NIH gaf geen commentaar. De daders behoren naar verluidt tot de hackersgroep die bekendstaat onder namen als APT29 en Cozy Bear. Er zou op grote schaal digitaal zijn gespioneerd. ,,Dit ziet er heel, heel slecht uit”, zei een bron tegen The Washington Post. Rusland ontkent tot dusver elke betrokkenheid bij de grootschalige cyberaanval.

De cyberaanval op de computernetwerken van de Amerikaanse overheid werd ontdekt toen cyberveiligheidsbedrijf FireEye een hackaanval op het eigen netwerk ging onderzoeken. Daarbij vond FireEye een probleem met de software van leverancier SolarWinds. Toen FireEye eerder deze maand was gehackt, gingen onderzoekers van het bedrijf direct op zoek naar de zwakke plekken in de beveiliging

Via een achterdeur

We hebben naar 50.000 regels broncode gekeken en kunnen vaststel­len dat er een achterdeur zat bij Solar Winds, aldus Charles Carmakal, Cyberveiligheidsbedrijf FireEye.

De hackers die inbraken bij FireEye stalen informatie over software die het bedrijf gebruikt om kwetsbaarheden op te sporen in de netwerken van klanten. ,,We hebben naar 50.000 regels broncode gekeken, en toen hebben we kunnen vaststellen dat er een achterdeur zat bij Solar Winds”, aldus Charles Carmakal, bestuurder bij FireEye’s incidentenbestrijdingstak. Daarop stelde FireEye de autoriteiten en SolarWinds op de hoogte, aldus Carmakal.

De hackers maakten misbruik van de zwakke plek om malware te installeren, die vervolgens terechtkwam in de systemen van klanten van SolarWinds toen die hun software updateten. Volgens ingewijden zijn meer dan 25 entiteiten getroffen door de aanval, maar SolarWinds stelt dat mogelijk 18.000 entiteiten de kwaadaardige software gedownload kunnen hebben.

Volgens Carmakal wisten de hackers binnen te dringen bij “doelwitten van hoge waarde, zowel overheden als commerciële entiteiten”. Hoewel het cyberveiligheidsbedrijf in verlegenheid is gebracht door de aanval, stelt Carmakal dat die mogelijk een fatale vergissing zal blijken voor de hackers. Volgens hem had de grootschalige computerinbraak anders langer onopgemerkt kunnen blijven.

‘Cyberaanval trof nog meer Amerikaanse overheden’

RTL 15.12.2020 Naast de Amerikaanse ministeries van Handel, Financiën en Binnenlandse Veiligheid, is ook het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten getroffen door een cyberaanval waar vermoedelijk Russische hackers achter zitten.

Ook zouden de hackers bij delen van het ministerie van Defensie hebben ingebroken en zouden de Nationale Gezondheidsinstituten (NIH) zijn gehackt. Dat meldden The Washington Post en The New York Times op basis van experts.

Ingewijden gaan ervan uit dat de lijst van overheidsinstanties die slachtoffer zijn van de cyberaanval nog langer zal worden.

Enorme cyberspionage-operatie

Experts verwachten dat de schade van de maandenlange en geraffineerde cyberspionage-operatie omvangrijk is.

De Amerikaanse overheid bevestigde zondag en maandag dat haar computernetwerken zijn getroffen door een cyberaanval.

Landelijke overheidsdiensten moeten van cyberveiligheidsdienst CISA stoppen met het gebruik van bepaalde producten van het Amerikaanse softwarebedrijf SolarWinds. Die zouden voor een zwakke plek in de cyberbeveiliging van de Amerikaanse overheid hebben gezorgd.

Lees ook

Cyberaanval op VS ontdekt door gehackt beveiligingsbedrijf

Rusland ontkent

Het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS weigerde commentaar te geven. Ook de NIH gaf geen commentaar.

De daders behoren naar verluidt tot de hackersgroep die bekendstaat onder namen als APT29 en Cozy Bear. Er zou op grote schaal digitaal zijn gespioneerd. “Dit ziet er heel, heel slecht uit”, zei een bron tegen The Washington Post.

Rusland ontkent elke betrokkenheid bij de cyberaanvallen.

Lees ook:

VS bevestigen cyberaanval, Rusland ontkent betrokkenheid

ANP / Bright; Hacken Cyberaanval Russische cyberaanval Internetbeveiliging Spionage Verenigde Staten Rusland

© Foto Eric Baradat/AFP Verschillende onderdelen van de Amerikaanse overheid, zoals het ministerie van Financiën, zouden doelwit zijn geweest van een succesvolle cyberaanval.

Wat weten we van de grote hack in de Verenigde Staten?

MSN 14.12.2020 Groot alarm bij de digitale poortwachters van Washington. Gebruikers van software van SolarWinds binnen de Amerikaanse overheid moeten die software direct uitschakelen en hun netwerken onderzoeken op sporen van misbruik, waarschuwde het Agentschap voor Cyber- en Infrastructuurveiligheid (CISA) zondag.

Uit onderzoek van het gerenommeerde beveiligingsbedrijf FireEye – dat zelf ook slachtoffer werd van de hack – bleek maandag dat duizenden klanten van SolarWinds via onschuldige ogende software-updates ook kwaadaardige code binnenhaalden, waardoor onder meer gegevens en e-mails konden worden ingezien.

1 Wat weten we inmiddels over de gemelde hack?

SolarWinds, een IT-bedrijf uit Austin in Texas, erkende zondagavond slachtoffer geworden te zijn van een „zeer geavanceerde, handmatige aanval op de logistieke keten” van haar netwerkbeheer- en monitoringssoftware Orion. Zo konden onbekende hackers tussen maart en juni via software-updates ongemerkt hun eigen code verspreiden.

SolarWinds heeft naar eigen zeggen 300.000 klanten wereldwijd, waaronder grote telecombedrijven en het gros van de Fortune 500. Wat de hack saillant maakt, en pas de vijfde dergelijke waarschuwing van de CISA rechtvaardigde, is dat de software ook veel wordt gebruikt door de Amerikaanse overheid, bijvoorbeeld door álle onderdelen van het leger en het Pentagon. „De aanval op het netwerkmanagementproduct van SolarWinds is een onacceptabel risico voor de veiligheid van overheidsnetwerken”, zei waarnemend CISA-directeur Brandon Wales zondag.

Gewaarschuwde autoriteiten hadden tot maandagmiddag om de instructies op te volgen. Volgens The Washington Post werden onder andere de ministeries van Financiën en Economische Zaken doelwit. FireEye zag de hack ook buiten de VS terugkomen elders in Noord-Amerika, in Europa, Azië en het Midden-Oosten. Ook in Nederland wordt de software gebruikt.

2 Wat verspreidden de hackers via SolarWinds?

Via de legitiem ogende updates van Orion verspreidden de hackers een Trojaans paard, dat FireEye ‘Sunburst’ heeft genoemd. Doordat de updates van het vertrouwde bedrijf leken te komen viel het netwerkbeheerders niet op dat ook kwaadaardige code werd binnengesmokkeld.

Dat kwam deels doordat Sunburst zich eerst koest hield en daarna uiterst heimelijk te werk ging. Pas na twee weken opende het programma een achterdeurtje, dat de hackers vervolgens gebruikten als uitvalsbasis om de rest van de systemen aan te vallen. Zulk netwerkverkeer zou normaliter op moeten vallen, maar de hackers hebben veel moeite gedaan om de datastromen op bonafide verkeer van Orion te laten lijken en daarmee te vervlechten, schrijft FireEye.

Via Sunburst konden de hackers bestanden buitmaken, programma’s uitvoeren en het netwerk in kaart brengen. Het doel was toegang verkrijgen tot andere machines binnen het bedrijfsnetwerk of data stelen, schrijft FireEye. De aanvallers lieten daarbij volgens het beveiligingsbedrijf weinig sporen na. „Deze dader wil graag weinig malware achterlaten en heeft de voorkeur om met legitieme inlogcodes en externe toegangswegen meer ingangen tot het netwerk van zijn slachtoffers te krijgen.” Hackers hadden bijvoorbeeld bijzondere aandacht voor mails van belangrijk IT-personeel, stelden onderzoekers van Microsoft maandag.

Hoe de aanvallers hun eigen code aan de updates van SolarWinds konden toevoegen is nog niet bekend. Microsoft denkt dat interne distributiesystemen van het Amerikaanse bedrijf eerder al gekraakt werden.

3 Wie zit erachter?

Vanwege zijn finesse vermoedt SolarWinds dat de hack komt van „een buitenlandse mogendheid”. Volgens FireEye is de aanval het werk van „een zeer bekwame dader en was de operatie uitgevoerd met een hoge mate van operationele veiligheid”.

Hackers lieten weinig sporen na. De gehanteerde werkwijze – een doelwit indirect aanvallen via andere software – is het best vergelijkbaar met de Petya-gijzelsoftware die grote delen van de ict-infrastructuur van Oekraïne in 2017 platlegde. Toen werd de boekhoudsoftware M.E. Doc geïnfecteerd. De aanval is toegeschreven aan Rusland.

Ook nu wordt naar Rusland gewezen. The Washington Post noemt de hack „een grote spionagecampagne”. Ingewijden zeggen tegen de krant de de beruchte Russische hackgroep Cozy Bear verantwoordelijk te houden. Cozy Bear, ook wel APT29 (advanced persistent threat) genoemd, verwierf de afgelopen jaren internationale bekendheid met een keur aan opzienbarende hackpogingen in verschillende landen. De groep wordt in verband gebracht met de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR en eerder met veiligheidsdienst FSB.

Wie zijn de Russische cybersoldaten?

Cozy Bear zou onder meer achter de hack op de Amerikaanse Democratische partij in 2016 zitten, waarbij duizenden e-mails werden buitgemaakt en gepubliceerd via Wikileaks. In 2017 probeerde de groep Nederlandse ministeries te hacken.

4 Hoe reageert Rusland?

De Russische ambassade in Washington ontkende maandag elke betrokkenheid. In een verklaring schreef ze dat „Rusland geen offensieve operaties in het cyberdomein” uitvoert en dat „kwaadwillige activiteiten in de informatieruimte in strijd zijn met het Russische buitenlandse beleid”. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov voegde hieraan toe dat Rusland niets te maken heeft met de hack en het „verkeerd is de Russen meteen de schuld te geven”.

VS bevestigen cyberaanval, Rusland ontkent betrokkenheid

RTL 14.12.2020 De Amerikaanse overheid heeft bevestigd dat computernetwerken zijn getroffen door een cyberaanval. Landelijke overheidsdiensten moeten van cyberveiligheidsdienst CISA stoppen met het gebruik van bepaalde producten van softwarebedrijf SolarWinds.

De nieuwe richtlijn van de CISA volgt na berichten in Amerikaanse media dat Russische hackers producten van SolarWinds gebruikten om toegang te krijgen tot computersystemen van overheden.

Ingewijden hebben tegen The Washington Post gezegd dat Russische hackers toegang kregen tot de ministeries van Financiën en Handel. De daders behoren naar verluidt tot de hackersgroep die bekendstaat onder namen als APT29 en Cozy Bear. Er zou op grote schaal digitaal zijn gespioneerd. “Dit ziet er heel, heel slecht uit”, zei een bron tegen de krant. Producten van SolarWinds worden ook buiten de Verenigde Staten gebruikt.

“De regering van de Verenigde Staten is zich bewust van deze berichten en we nemen alle noodzakelijke stappen om alle mogelijke problemen met betrekking tot deze situatie te identificeren en te verhelpen”, zegt de woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad. Die kwam zaterdag bij elkaar in het Witte Huis vanwege de ernst van het incident. Amerikaanse veiligheidsdiensten vrezen dat de hackers met soortgelijke middelen hebben ingebroken bij andere overheidsagentschappen, aldus ingewijden tegen Reuters.

Rusland

De Amerikaanse regering zegt niet in het openbaar welk land verdacht wordt van de hackaanval, maar drie bronnen die bekend zijn met het onderzoek zeggen tegen Reuters dat Rusland verantwoordelijk wordt geacht. De cyberaanvallen zouden onderdeel zijn van een grotere hackcampagne, net als de recente hack op FireEye, een groot Amerikaans cyberbeveiligingsbedrijf met overheidscontracten.

Rusland spreekt de beschuldigingen tegen. “We hebben hier niets mee te maken”, zei een woordvoerder van het Kremlin volgens persbureau TASS. De Russische ambassade in Washington zegt dat “Rusland geen offensieve operaties uitvoert in het cyberdomein”.

Lees ook

Cyberbeveiliger FireEye zelf gehackt

ANP / Bright; Hacken Cyberaanval Informatiebeveiliging Internetbeveiliging Rusland Verenigde Staten

VS bevestigen cyberaanval, Rusland ontkent betrokkenheid

MSN 14.12.2020 De Amerikaanse overheid heeft bevestigd dat computernetwerken zijn getroffen door een cyberaanval. Landelijke overheidsdiensten moeten van cyberveiligheidsdienst CISA stoppen met het gebruik van bepaalde producten van softwarebedrijf SolarWinds, na berichten in Amerikaanse media dat Russische hackers die gebruikten om toegang te krijgen tot computersystemen. Rusland zegt daar niets mee te maken te hebben.

Ingewijden hebben tegen The Washington Post gezegd dat Russische hackers toegang kregen tot de ministeries van Financiën en Handel. De daders behoren naar verluidt tot de hackersgroep die bekendstaat onder namen als APT29 en Cozy Bear. Er zou op grote schaal digitaal zijn gespioneerd. “Dit ziet er heel, heel slecht uit”, zei een bron tegen de krant. Producten van SolarWinds worden ook buiten de Verenigde Staten gebruikt.

Rusland spreekt de beschuldigingen tegen. “We hebben hier niets mee te maken”, zei een woordvoerder van het Kremlin volgens persbureau TASS. De Russische ambassade in Washington zegt dat “Rusland geen offensieve operaties uitvoert in het cyberdomein”.

VS bevestigen cyberaanval, Rusland ontkent betrokkenheid

MSN 14.12.2020 De Amerikaanse overheid heeft bevestigd dat computernetwerken zijn getroffen door een cyberaanval. Landelijke overheidsdiensten moeten van cyberveiligheidsdienst CISA stoppen met het gebruik van bepaalde producten van softwarebedrijf SolarWinds.

De nieuwe richtlijn van de CISA volgt na berichten in Amerikaanse media dat Russische hackers producten van SolarWinds gebruikten om toegang te krijgen tot computersystemen van overheden.

Ingewijden hebben tegen The Washington Post gezegd dat Russische hackers toegang kregen tot de ministeries van Financiën en Handel. De daders behoren naar verluidt tot de hackersgroep die bekendstaat onder namen als APT29 en Cozy Bear. Er zou op grote schaal digitaal zijn gespioneerd. “Dit ziet er heel, heel slecht uit”, zei een bron tegen de krant. Producten van SolarWinds worden ook buiten de Verenigde Staten gebruikt.

“De regering van de Verenigde Staten is zich bewust van deze berichten en we nemen alle noodzakelijke stappen om alle mogelijke problemen met betrekking tot deze situatie te identificeren en te verhelpen”, zegt de woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad. Die kwam zaterdag bij elkaar in het Witte Huis vanwege de ernst van het incident. Amerikaanse veiligheidsdiensten vrezen dat de hackers met soortgelijke middelen hebben ingebroken bij andere overheidsagentschappen, aldus ingewijden tegen Reuters.

Rusland

De Amerikaanse regering zegt niet in het openbaar welk land verdacht wordt van de hackaanval, maar drie bronnen die bekend zijn met het onderzoek zeggen tegen Reuters dat Rusland verantwoordelijk wordt geacht. De cyberaanvallen zouden onderdeel zijn van een grotere hackcampagne, net als de recente hack op FireEye, een groot Amerikaans cyberbeveiligingsbedrijf met overheidscontracten.

Rusland spreekt de beschuldigingen tegen. “We hebben hier niets mee te maken”, zei een woordvoerder van het Kremlin volgens persbureau TASS. De Russische ambassade in Washington zegt dat “Rusland geen offensieve operaties uitvoert in het cyberdomein”.

‘Russen hackten Amerikaanse overheidsinstanties’

MSN 14.12.2020 Het is Russische hackers gelukt om binnen te komen bij het Amerikaanse ministerie van Financiën en andere overheidsinstellingen, zo schrijft The Washington Post maandag op basis van anonieme overheidsbronnen. De Russische hackgroep Cozy Bear kon met zijn hacks e-mailconversaties platleggen.

Het is niet bekend of er schade is aangericht. Dezelfde groep hackte eerder het ministerie van Buitenlandse Zaken en de e-mailservers in het Witte Huis, toen Barack Obama nog president was. De hackers zijn gelieerd aan de Russische inlichtingendiensten.

Amerikaanse ambtenaren wijzen in de krant op een langdurige inbreuk op de systemen. De hacks zouden onderdeel uitmaken van een wereldwijde spionageoperatie. De FBI zou een onderzoek zijn gestart naar de operatie. Het cyberbedrijf FireEye, dat zelf ook werd gehackt, – volgens The Washington Post ook door het Russische Cozy Bear – meldt dat de hackers wereldwijd vele veiligheidssystemen hebben weten te kraken.

Het zou naast overheidsinstanties onder meer gaan over technologie-, telecom-, olie- en gasbedrijven in Noord-Amerika, Europa, Azië en het Midden-Oosten. Bij FireEye is onder meer software gestolen waarmee bedrijfsnetwerken gehackt kunnen worden.

Zondag meldde FireEye op de eigen website dat de getroffen organisaties gebruik maakten van servers van een netwerkbeheersysteem van de firma SolarWinds. De Russen zouden toegang hebben verkregen tot de producten van Solar Winds. Die worden in 300.000 organisaties wereldwijd gebruikt, onder meer door het Amerikaanse leger, het Pentagon, de ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie en de NASA.

‘Russische hackers hadden toegang tot overheidsinstanties in VS’

MSN 14.12.2020 Een groep Russische hackers had toegang tot systemen van het Amerikaanse ministerie van Economische zaken en andere overheidsinstanties. Dat zeggen ingewijden tegen The Washington Post en Reuters.

De hackers konden volgens de bronnen intern mailverkeer van verschillende afdelingen van Economische Zaken volgen. Het ministerie bevestigt dat er een hack heeft plaatsgevonden, maar geeft verder geen details. De omvang en precieze schade is daarom niet bekend.

Ingewijden zeggen dat er zaterdag door de Nationale Veiligheidsraad een spoedoverleg is geweest in het Witte Huis om de aanpak van de hack te bespreken. De FBI is een onderzoek gestart.

Het zou gaan om een groep hackers die in dienst van de Russische overheid werkt. De groep, die bekend staat onder de namen APT29 en Cozy Bear, wordt ook verantwoordelijk gehouden voor een recente aanval op het Amerikaanse cyberbeveiligingsbedrijf FireEye.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft op Facebook laten weten dat aantijgingen door Amerikaanse media “ongegrond zijn”.

Hackers lazen maandenlang e-mails van Amerikaanse ministeries

NOS 14.12.2020 Hackers hebben maandenlang toegang gehad tot de interne e-mail van ten minste twee Amerikaanse ministeries. De zaak lijkt in verband te staan met de hack bij het prestigieuze Amerikaans cyberbeveiligingsbedrijf FireEye, die het bedrijf zelf dinsdag naar buiten bracht. FireEye heeft onder zijn klanten tal van Amerikaanse overheidsinstanties.

De Nationale Veiligheidsraad kwam zaterdag op het Witte Huis bijeen om de zaak te bespreken en de FBI is een onderzoek begonnen. Welke schade is aangericht, is nog onduidelijk. Alle betrokkenen spreken van een zeer geavanceerde cyberinbraak, die eigenlijk alleen door een staat kan worden uitgevoerd. Volgens The Washington Post en goed ingevoerde anonieme bronnen gaat het om Rusland.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de aantijging op Facebook “een nieuwe ongegronde poging van Amerikaanse media om Rusland de schuld in de schoenen te schuiven voor cyberaanvallen op Amerikaanse instanties”.

Netwerken grondig inspecteren

Vaststaat dat de ministeries van Handel en Financiën getroffen zijn, maar er wordt rekening mee gehouden dat de hackers veel meer overheidsinstellingen zijn binnengedrongen. Alle instanties hebben de opdracht gekregen hun netwerken grondig te onderzoeken op onregelmatigheden.

De hackers hebben tussen maart en juni malware ingevoerd in een update van software van het IT-bedrijf SolarWinds, meldt het beveiligingsbedrijf FireEye. SolarWinds levert diensten aan onder andere Amerikaanse overheidsinstanties, de krijgsmacht en veiligheidsdiensten en zou hackers een breed inzicht verschaffen in de organisatie waarbij in ingebroken.

Russische hackers die bekend werden onder de naam Cozy Bear of APT29, waren in 2014 vrijwel zeker verantwoordelijk voor cyberinbraken het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en netwerken van het Witte Huis. Het ging om een operaties van de Russische veiligheidsdienst, zo werd destijds aangenomen. Volgens The Washington Post gaat het ook ditmaal om hackers van Cozy Bear.

BEKIJK OOK;

Spionageschandaal verrast experts niet: volop strijd om ‘olie van toekomst’ | NOS

NOS 11.12.2020 Opnieuw is Nederland verwikkeld in een spionageschandaal met de Russen. Gisteren maakte inlichtingendienst AIVD bekend twee Russische spionnen te hebben ontmaskerd.

Volgens de dienst waren ze onder meer geïnteresseerd in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie. Experts zijn niet verbaasd over de Russische interesse: Nederland loopt voorop als het gaat om dit soort hoogwaardige technologie.

Olie van de toekomst

Volgens deskundigen is dergelijke kennis ‘de olie van de toekomst’. Er worden bijvoorbeeld chips mee gemaakt, die in veel producten nodig zijn. “Waar je ook staat in de wereld, je ziet overal chips. Denk aan je smartphone, ov-kaart of een zelfrijdende auto”, zegt Barry Peet, directeur van het CITC, een centrum dat onderzoek doet op het gebied van chiptechnologie.

Peet: “Vroeger was een land afhankelijk van olie. Die afhankelijkheid verschuift nu naar de halfgeleiderindustrie. Het is een sleuteltechnologie die de komende jaren alleen maar belangrijker wordt.”

En Nederland speelt een belangrijke rol in deze sectoren. In 2016 won de Nederlandse wetenschapper Ben Feringa de Nobelprijs voor de Scheikunde met zijn onderzoek naar moleculaire nanomachines. In de regio Eindhoven zijn wereldspelers gevestigd, zoals ASML en NXP, met daarnaast tal van toeleveranciers.

Medewerkers van chipmaker NXP en chipmachinefabrikant ASML aan het werk in een cleanroom:

Een medewerker van chipfabrikant NXP aan het werk in een cleanroom. ANP

Een medewerker van chipfabrikant NXP aan het werk in een cleanroom. ANP

Medewerkers van chipmachinefabrikant ASML aan het werk in een cleanroom. ANP

Medewerkers van chipmachinefabrikant ASML aan het werk in een cleanroom. ANP

Volgens Peet behoort Nederland tot de wereldtop. “Wij krijgen door samen te werken dingen voor elkaar die andere landen niet lukt”, legt hij uit. “In Nederland is de hele keten, van topbedrijven tot toeleveranciers, aanwezig. Dat geeft ons een unieke positie in de wereld.”

Ook staatssecretaris Mona Keijzer van Economische zaken onderschrijft het belang van deze technologieën voor Nederland. In een Kamerbrief zei ze onlangs dat de halfgeleiderindustrie samen met de voedingsindustrie en de petrochemische industrie tot de belangrijkste sectoren van de Nederlandse economie behoort.

Op het gebied van kunstmatige intelligentie zijn de ambities groot. Nederland wil bij de koplopers van Europa behoren. Peet: “De overheid is steeds meer doordrongen van het belang van deze industrieën. Je wilt niet afhankelijk zijn van de import van producten waarmee je niet zonder kan.”

Piepkleine afluisterapparaten

Maar wat zou Rusland met deze kennis willen? Volgens Pieter Cobelens, oud-directeur van de militaire inlichtingendienst MIVD, zijn deze technologieën niet alleen civiel, maar ook militair te gebruiken. “Met deze kennis kan je bijvoorbeeld piepkleine afluisterapparaten bouwen. Die zitten dan bijvoorbeeld in je haar zonder dat je het ziet.”

CITC-directeur Peet: “Wapensystemen, straaljagers, drones of satellieten. Ze functioneren niet zonder chips. Hoe meer je daarvan weet, hoe beter je ze kunt maken.”

Volgens Cobelens is er een digitale Koude Oorlog op het gebied van deze kennis gaande en is het belangrijk dat dit beter wordt beschermd. Dat gebeurt lang niet altijd bij bedrijven of instellingen. Cobelens: “Bij de inlichtingendiensten en Defensie wordt duidelijk aangegeven welke informatie geheim is en welke niet. Maar op het moment dat universiteiten of bedrijven iets nieuws bedenken, komt daar niet meteen de stempel geheim op te liggen. Dat is de eerste stap die je moet nemen.”

De industrie is zich volgens Peet bewust van de buitenlandse interesse, maar alles geheim verklaren is niet de oplossing, zegt hij. “Als je alles dichttimmert, kun je niet meer samenwerken. En dat is juist onze kracht. De beveiliging is goed geregeld, maar bij de manier waarop wij werken hoort ook een zekere mate van vertrouwen en het delen van kennis.”

De vereniging van universiteiten sluit zich hierbij aan. Ze vinden dat het beschermen van kennis haaks staat op de openheid die een kennisinstituut wil geven. Sinds de zomer zijn ze in gesprek met de overheid om tot een uniforme richtlijn op het gebied van kennisveiligheid te komen.

Extra maatregelen voor meer bescherming

Het ministerie van Onderwijs en Wetenschap ziet dat Nederlandse instellingen steeds vaker doelwit zijn van spionage door andere landen. Die landen zijn vooral uit op technologische kennis. Om die kennis te beschermen, kondigden ze twee weken geleden in een brief aan de Tweede Kamer extra maatregelen aan.

Het veiligheidsbeleid moet binnen de instellingen onder meer het bewustzijn bij betrokkenen vergroten, aldus het ministerie. Ook kan in uitzonderlijke gevallen het tijdelijk verboden worden om onderzoeksprojecten met andere landen op te zetten.

De maatregelen moeten Nederland minder kwetsbaar maken voor incidenten, zoals deze week met de Russische spionnen.

BEKIJK OOK;

Vier vragen over de vanwege spionage uitgezette Russische diplomaten

Vier vragen over de vanwege spionage uitgezette Russische diplomaten

NU 11.12.2020 Twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag werden vorige week tot persona non grata verklaard. Zij moeten ons land binnen twee weken verlaten. Wat is er precies aan de hand?

Waarvan worden de twee Russen beschuldigd?

De AIVD stelt dat zij zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightechsector. Ze waren geaccrediteerd als diplomaat, maar zouden in werkelijkheid werkzaam zijn voor de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR.

Een van de twee bouwde volgens de AIVD een “substantieel netwerk van bronnen” op, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightechsector. Deze bronnen hadden toegang tot gevoelige informatie. Sommigen ontvingen geld in ruil voor informatie. De AIVD heeft “in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen”, zei AIVD-baas Erik Akerboom tegen het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co.

De tweede uitgewezen agent zou een “ondersteunende rol” hebben gespeeld.

De twee Russische agenten hebben “zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de organisaties waar de bronnen actief zijn en waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid”, aldus de Nederlandse inlichtingendienst.

Waar waren de Russen volgens de AIVD op uit?

Het tweetal zou interesse hebben gehad in “informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie”, meldde de AIVD. Hun bronnen werkten bij bedrijven en bij een hogere onderwijsinstelling.

Over de identiteit van de bronnen en de betreffende organisaties doet de AIVD geen mededelingen. De organisaties zijn gewaarschuwd. Daarnaast is de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ingelicht over een van de Russische bronnen. Naar aanleiding daarvan worden “vreemdelingrechtelijke maatregelen” getroffen, liet de inlichtingendienst weten.

Diefstal van intellectueel eigendom is niet alleen vervelend voor bedrijven die veel hebben geïnvesteerd in het onderzoeken en ontwikkelen van de technologie in kwestie. De technologie kan zowel voor civiele als voor militaire doeleinden worden gebruikt.

Hoe heeft Rusland gereageerd op de uitzetting?

De Russische ambassade bevestigde eind vorige week door de Nederlandse regering ervan op de hoogte te zijn gebracht dat de twee diplomaten tot persona non grata zijn verklaard. “Er is echter geen bewijs geleverd van hun illegale activiteiten op het grondgebied van het koninkrijk. Tegenmaatregelen zullen volgen”, liet de ambassade vrijdag weten.

Leonid Slutsky, hoofd van de commissie Buitenlandse Zaken van het Russische parlement, had een dag eerder al een “adequate en tijdige” reactie beloofd. Hij noemde het Nederlandse besluit om de diplomaten uit te zetten een “provocatie” en zei dat de beschuldigingen van spionage “ongegrond” zijn.

Bij uitzetting van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal diplomaten het land uitzet.

Gebeuren dit soort dingen vaker?

Rusland werd eerder betrapt op spionage in Nederland. Vier Russische officieren probeerden in 2018 met hacks binnen te dringen bij de OPCW, de verdragsorganisatie voor chemische wapens in Den Haag, die onder meer onderzoek deed naar Russische luchtaanvallen in Syrië en de vergiftiging van de Russische oud-dubbelspion Sergei Skripal in het Verenigd Koninkrijk.

Beschuldigingen die de andere kant opgaan, waren er ook. Rusland stelde in augustus dat er volgapparatuur was aangetroffen in de auto van de Russische militair attaché in Nederland.

Internationaal worden diplomatieke medewerkers ook regelmatig beticht van praktijken die het daglicht niet kunnen verdragen. Zo sloot de Amerikaanse regering in juli van dit jaar het Chinese consulaat in de Texaanse stad Houston. Dat zou zich onder meer schuldig hebben gemaakt aan “industriële spionage” en diefstal van intellectueel eigendom.

Ollongren over spionage: 'Het is een wake-upcall'

Lees meer over: Rusland  Binnenland  Buitenland

Vier vragen over de vanwege spionage uitgezette Russische diplomaten

MSN 11.12.2020 Twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag werden vorige week tot persona non grata verklaard. Zij moeten ons land binnen twee weken verlaten. Wat is er precies aan de hand?

Waarvan worden de twee Russen beschuldigd?

De AIVD stelt dat zij zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightechsector. Ze waren geaccrediteerd als diplomaat, maar zouden in werkelijkheid werkzaam zijn voor de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR.

Een van de twee bouwde volgens de AIVD een “substantieel netwerk van bronnen” op, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightechsector. Deze bronnen hadden toegang tot gevoelige informatie. Sommigen ontvingen geld in ruil voor informatie. De AIVD heeft “in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen”, zei AIVD-baas Erik Akerboom tegen het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co.

De tweede uitgewezen agent zou een “ondersteunende rol” hebben gespeeld.

De twee Russische agenten hebben “zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de organisaties waar de bronnen actief zijn en waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid”, aldus de Nederlandse inlichtingendienst.

Waar waren de Russen volgens de AIVD op uit?

Het tweetal zou interesse hebben gehad in “informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie”, meldde de AIVD. Hun bronnen werkten bij bedrijven en bij een hogere onderwijsinstelling.

Over de identiteit van de bronnen en de betreffende organisaties doet de AIVD geen mededelingen. De organisaties zijn gewaarschuwd. Daarnaast is de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ingelicht over een van de Russische bronnen. Naar aanleiding daarvan worden “vreemdelingrechtelijke maatregelen” getroffen, liet de inlichtingendienst weten.

Diefstal van intellectueel eigendom is niet alleen vervelend voor bedrijven die veel hebben geïnvesteerd in het onderzoeken en ontwikkelen van de technologie in kwestie. De technologie kan zowel voor civiele als voor militaire doeleinden worden gebruikt.

Hoe heeft Rusland gereageerd op de uitzetting?

De Russische ambassade bevestigde eind vorige week door de Nederlandse regering ervan op de hoogte te zijn gebracht dat de twee diplomaten tot persona non grata zijn verklaard. “Er is echter geen bewijs geleverd van hun illegale activiteiten op het grondgebied van het koninkrijk. Tegenmaatregelen zullen volgen”, liet de ambassade vrijdag weten.

Leonid Slutsky, hoofd van de commissie Buitenlandse Zaken van het Russische parlement, had een dag eerder al een “adequate en tijdige” reactie beloofd. Hij noemde het Nederlandse besluit om de diplomaten uit te zetten een “provocatie” en zei dat de beschuldigingen van spionage “ongegrond” zijn.

Bij uitzetting van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal diplomaten het land uitzet.

Gebeuren dit soort dingen vaker?

Rusland werd eerder betrapt op spionage in Nederland. Vier Russische officieren probeerden in 2018 met hacks binnen te dringen bij de OPCW, de verdragsorganisatie voor chemische wapens in Den Haag, die onder meer onderzoek deed naar Russische luchtaanvallen in Syrië en de vergiftiging van de Russische oud-dubbelspion Sergei Skripal in het Verenigd Koninkrijk.

Beschuldigingen die de andere kant opgaan, waren er ook. Rusland stelde in augustus dat er volgapparatuur was aangetroffen in de auto van de Russische militair attaché in Nederland.

Internationaal worden diplomatieke medewerkers ook regelmatig beticht van praktijken die het daglicht niet kunnen verdragen. Zo sloot de Amerikaanse regering in juli van dit jaar het Chinese consulaat in de Texaanse stad Houston. Dat zou zich onder meer schuldig hebben gemaakt aan “industriële spionage” en diefstal van intellectueel eigendom.

Vicepremier: Russische spionage 'wake-upcall' voor hightechsector

Vicepremier: Russische spionage ‘wake-upcall’ voor hightechsector

MSN 11.12.2020 Volgens vicepremier Kajsa Ollongren is de opgerolde Russische spionageoperatie een “wake-upcall” voor de hightechsector om hun gegevens nog beter te beschermen. Twee Russische spionnen worden het land uitgezet omdat ze gevoelige informatie probeerden te bemachtigen bij hoogwaardige technologische bedrijven.

Omdat de spionagezaak zo omvangrijk is heeft het kabinet het in het openbaar gebracht, aldus de bewindsvrouw die ook verantwoordelijk is voor de inlichtingendienst AIVD. Die dienst rolde de Russische operatie op. “Het signaal dat daar vanuit gaat is ‘pas op’, want dit soort dingen gebeuren gewoon”, zei ze na de ministerraad

De Russische agenten van de inlichtingendienst SVR deden hun werk onder diplomatieke dekmantel en hadden intensief contact met zeker tien informanten uit de hightechsector en een hogere onderwijsinstelling. Ze hebben informatie gekregen waarvoor in sommige gevallen ook geld is betaald.

Medewerker in de cleanroom van ASML in Veldhoven.

Techsector: meer bewustwording over spionage nodig

MSN 11.12.2020 Branchevereniging voor de tech-industrie FME is blij dat de inlichtingendienst AIVD een Russisch spionagenetwerk heeft opgerold. Bedrijven moeten zich volgens FME meer bewust worden van de gevaren van spionage.

De branchevereniging maakt zich al enige tijd zorgen over de gevaren van spionage, sabotage en andere vormen van cybercrime. FME roept dan ook op dat bedrijven, kennisinstellingen en overheden goed moeten worden voorgelicht over de gevaren van digitale spionage en criminaliteit en wat zij kunnen doen om zich daartegen te beschermen.

Ook moet de uitwisseling van informatie verbeterd worden en moeten alle techbedrijven ervan doordrongen raken dat ze potentiële doelwitten zijn voor “statelijke actoren en criminelen”. De Nederlandse economie en concurrentiekracht kunnen door spionage en cybercrime in gevaar komen, meent FME. Dat het kabinet spionage strafbaar wil stellen is volgens FME een grote stap.

Russische spionnen uitgezet

De AIVD maakte deze week bekend dat twee diplomaten van de Russische ambassade worden uitgezet omdat bleek dat ze zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightech-sector. Volgens de AIVD hadden de Russen onder andere interesse in informatie over chiptechnologie.

Volgens vicepremier Kajsa Ollongren, verantwoordelijk voor de AIVD, is de opgerolde Russische spionageoperatie een “wake-upcall” voor de hightechsector om hun gegevens nog beter te beschermen. “Het signaal dat hier vanuit gaat is ‘pas op’, want dit soort dingen gebeuren gewoon”, zei ze na de ministerraad.

Geld betaald voor informatie

De Russische agenten van de inlichtingendienst SVR deden hun werk onder diplomatieke dekmantel en hadden intensief contact met zeker tien informanten uit de hightechsector en een hogere onderwijsinstelling. Ze hebben informatie gekregen waarvoor in sommige gevallen ook geld is betaald.

Chipbedrijven ASML en NXP

Chipmachinefabrikant ASML juicht in een reactie de actie van de AIVD toe. “Wij verwelkomen het dat de inlichtingendiensten zich bekommeren om de economisch cruciale capaciteiten van het land”, aldus het chipmachinebedrijf. ASML heeft voorlopig geen signalen dat het zelf is getroffen door spionage. Het bedrijf maakt wereldwijd unieke technologie voor de productie van halfgeleiders.

Een ander Nederlands chipbedrijf, halfgeleiderfabrikant NXP, ging inhoudelijk niet in op de spionagekwestie. Volgens de zegsman zijn er bij NXP tot nu toe geen berichten bekend dat de spionage betrekking had op het Eindhovense bedrijf.

Ollongren wil spionage strafbaar maken

Ollongren wil spionage strafbaar maken

MSN 11.12.2020 Spionage moet strafbaar worden, vindt minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken). Nu is het al wel verboden om bijvoorbeeld een staatsgeheim of beroepsgeheim te schenden, maar samenwerking met buitenlandse contacten “waar mogelijk meer achter zit”, is dat nog niet. Het kabinet wil ernaar kijken ook dat laatste expliciet te verbieden, zegt de minister vrijdag.

Donderdag maakte de Algemene Inlichten- en Veiligheidsdienst (AIVD) bekend twee Russische spionnen te hebben ontmaskerd. De Russen deden zich voor als diplomaten en werkten vanuit de Russische ambassade. Ze hadden contact met mensen in de hightechsector die toegang hadden tot gevoelige informatie. Sommigen van hen kregen geld in ruil voor informatie.

De spionnen hadden interesse in “kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie”, liet de AIVD weten. Hun operatie heeft zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan Nederland.

Het laat volgens Ollongren zien hoe kwetsbaar Nederland is als “open economie met hoogwaardige technologie”. Ze is er trots op de inlichtingendienst het Russische netwerk heeft opgerold.

Blok: Russische spionnen moeten binnen twee weken Nederland uit

Blok: Russische spionnen moeten binnen twee weken Nederland uit

MSN 11.12.2020 De twee Russische spionnen die door de AIVD zijn ontmaskerd, moeten Nederland binnen twee weken verlaten hebben, zegt minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken). Het is nog niet bekend of ze al vertrokken zijn, maar Blok heeft nog nooit meegemaakt dat men zich niet aan zo’n uitzettermijn houdt.

De AIVD maakte donderdag bekend twee Russische spionnen, die zich voordeden als diplomaten op de Russische ambassade, te hebben ontdekt. Zij hadden contact met bronnen uit de hightechsector die toegang hadden tot gevoelige informatie, bijvoorbeeld over kunstmatige intelligentie of nanotechnologie. Sommigen werden betaald om informatie te delen.

Het nieuws liet Blok niet koud, zegt hij. Het was volgens hem bekend dat Nederland doelwit was, maar het is volgens hem toch anders als dat abstracte idee dan werkelijkheid wordt.

Het kabinet werkt aan wetgeving om spionage strafbaar te maken. Nu kan men wel vervolgd worden voor het schenden van staats- of beroepsgeheimen, maar niet voor samenwerking met buitenlandse spionnen.

Zeker tien personen hadden contact met Russen, zegt chef AIVD

NOS 10.12.2020 De AIVD zegt dat de twee Russische diplomaten die in Nederland jacht maakten op hightechkennis een groot netwerk van bronnen hadden opgebouwd. “We hebben in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen, waarvan we in een aantal gevallen ook echt hebben gezien en gehoord dat er sprake was van informatieoverdracht en betaling”, zei AIVD-chef Erik Akerboom in het radioprogramma Nieuws en Co.

Volgens Akerboom heeft de AIVD de spionnen en bronnen geruime tijd geobserveerd, voordat er werd ingegrepen. “U moet zich voorstellen dat we deze zaak heel lang stil hebben gehouden om ervoor te zorgen dat we goed doorkregen wat er eigenlijk gaande was. Pas gisteren en vandaag hebben we contact opgenomen met de bedrijven en deze bronnen.” De twee Russen zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken tot persona non grata verklaard en moeten het land verlaten.

De Russische ambassade in Den Haag heeft persbureau Tass laten weten dat het Nederlandse ministerie “geen bewijs heeft geleverd voor illegale activiteiten door Russische diplomaten” en dat Rusland tegenmaatregelen zal nemen. Dat betekent waarschijnlijk twee Nederlandse diplomaten moeten vertrekken uit Rusland.

Niet strafbaar

Zeker een bron uit het netwerk wacht hetzelfde lot als zijn opdrachtgevers. Deze persoon heeft een buitenlandse nationaliteit en moet Nederland verlaten. Wat er met de anderen gebeurt, is nog onduidelijk. Het contact hebben met een buitenlandse inlichtingendienst is op zichzelf niet verboden, het schenden van staats-, ambts- en bedrijfsgeheimen wel.

Of de bronnen zich daaraan schuldig hebben gemaakt, weet de AIVD niet. De kans is groot, omdat ze bij hightechbedrijven en hogeronderwijsinstellingen werken die onderzoek doen naar kunstmatige intelligentie, quantumcomputers, halfgeleiders en nanotechnologie.

Schade

“We proberen vanaf nu vast stellen wat er precies weg is, om vast te stellen hoe groot de schade is”, zei Akerboom. “Maar als informatie wordt ontvreemd bij bedrijven die unieke kennis ontwikkelen, kan de schade heel groot zijn, voor dat bedrijf, maar ook voor onze economie en de nationale veiligheid. Want de zaken waarnaar ze op zoek waren, zijn toepasbaar in civiele technologie, maar ook in de militaire wereld.”

De betrokken bedrijven gaan nu zelf onderzoek doen naar welke informatie werd ontvreemd en wat de schade is. Als er staats-, ambts- of bedrijfsgeheimen zijn gestolen, kunnen ze aangifte doen bij het Openbaar Ministerie. Het kabinet wil spionage al langer strafbaar stellen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid werkt aan een wet waarin dat geregeld wordt.

“Vroeger werd dit achter de schermen afgehandeld.”, aldus Ben de Jong, onderzoeker Russische inlichtingendiensten.

Experts noemen het opvallend dat de Nederlandse autoriteiten de spionagezaak zo openlijk communiceren. Dat gebeurde bijvoorbeeld ook na de mislukte Russische hackaanval op het OPCW in Den Haag in 2018, maar het was daarvoor zeer ongebruikelijk, zegt Ben de Jong, kenner van de Russische inlichtingendiensten van de Universiteit Leiden.

“Vroeger werd dat achter de schermen afgehandeld en gaf Den Haag daar geen ruchtbaarheid aan. Ik denk dat het tekenend is voor de slechte betrekkingen tussen Rusland en Nederland, en het Westen in het algemeen.”

Vergelijkbaar met CIA

Volgens de AIVD zijn de twee spionnen lid van de Russische civiele inlichtingendienst SVR. Die is volgens De Jong vergelijkbaar met de Amerikaanse CIA. “Bij elke grote Russische ambassade hebben die een vestiging. Net zoals de CIA op vrijwel alle Amerikaanse ambassades.”

Dat de veronderstelde spionnen het gemunt hadden op technologische bedrijven en instellingen vindt De Jong niet bijzonder. De Russen hebben al sinds de Koude Oorlog nieuwe technologieën als doelwit, stelt hij. “Het is een van de manieren om de chronisch technologische achterstand op het Westen te compenseren.”

BEKIJK OOK;

Het hoofdkantoor van de AIVD

Reactie Rusland op uitzetting spionnen: ‘Nergens op gebaseerd’

RTL 10.12.2020 Rusland zal gepast reageren op het uitzetten van diplomaten uit Nederland. Dat zegt Leonid Sloetski, de voorzitter van de buitenlandcommissie van de Doema. Hij vindt het ‘uitzetten van Russische diplomaten uit Nederland het zoveelste provocerende gebaar’.

Sloetski reageert op het uitzetten van twee geaccrediteerde diplomaten, die als spionnen waren gestationeerd op de Russische ambassade in Den Haag. Ze verzamelden hier informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie, zegt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).

Volgens de dienst heeft de spionagezaak zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid.

‘Nergens op gebaseerd’

Niets van waar, zeggen de Russen. “Alle beschuldigingen van spionage zijn nergens op gebaseerd en geschreven alsof het uit een kopieermachine komt”, zei de commissievoorzitter.

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Geheime dienst AIVD rolt Russisch spionagenetwerk op in Nederland

De voorzitter van de buitenlandcommissie in de Senaat, Konstantin Kosatsjov zei tegen persbureau Interfax dat Rusland met gelijke munt zal terugbetalen. “Zoals bekend is de reactie in dit soort gevallen absoluut voorspelbaar”, volgens de senator.

Sommigen werden betaald

Een van de twee spionnen bouwde volgens de AIVD een netwerk op van bronnen, die werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector. Hij legde contact met personen met toegang tot gevoelige informatie. Sommige personen werden door de inlichtingenofficier betaald.

‘Nederland laat hiermee zien: we hebben spionnen in het oog’

“Dit is uniek, want het komt zelden voor dat de AIVD in het openbaar mededelingen doet over een verstoorde spionage-operatie”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie.

“Al jarenlang worden landen als China en Rusland genoemd in jaarverslagen van de geheime diensten, maar de AIVD laat weinig merken van hun operaties.

We zagen dit eerder bij de Russische operatie bij de hackaanval op OPCW uit 2018. Die werd verstoord door de MIVD. Hiermee laat Nederland zien: we hebben je in het oog en we openbaren jullie spionagepraktijken.

Daarnaast helpt dit om bedrijven en onderwijsinstellingen wakker te schudden en alert te zijn op spionage.”

Beide inlichtingenofficieren zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken ‘persona non grata’ verklaard. Dit betekent dat zij ons land binnenkort moeten verlaten.

‘Echt het sluitstuk’

Volgens Danny Pronk, onderzoeker bij Instituut Clingendael komen dit soort acties niet vaak voor. Volgens hem zijn dit vaak langdurige operaties, waar veel tijd en middelen mee gemoeid zijn. “Dit zijn operaties van jaren. Dit is echt het sluitstuk. Het is gevoelig terrein, maar het is wel normaal dat er onderzoeken zijn naar diplomaten.”

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Dana luistert mensen af voor de AIVD: ‘In bed worden de grootste geheimen verteld’

De reactie van Rusland kan goed zijn dat er ook twee Nederlandse diplomaten Rusland uit worden gezet. “De Nederlandse ambassadeur in Moskou zal misschien op het matje worden geroepen. Het kan ook zijn dat er Nederlandse diplomaten worden uitgezet. Maar misschien neemt Moskou zijn verlies: de spionageactiviteiten zijn blootgelegd.”

Exterieur van de Russische ambassade in Den Haag

Russische spionnen moeten Nederland verlaten, Rusland komt met ‘adequate’ reactie

AD 10.12.2020 Twee diplomaten die op de Russische ambassade in Den Haag werken, moeten het land binnenkort verlaten. Ze zijn tot persona non grata verklaard, omdat ze zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightech-sector. Dat meldt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Rusland zal een ‘adequate en tijdige‘ reactie geven op de uitzetting, meldt Leonid Slutski, hoofd van de commissie buitenlandse zaken van het Russische parlement.

Het tweetal werkte voor de buitenlandse inlichtingendienst SVR van Rusland. Ze waren geaccrediteerd als diplomaat op de ambassade. De spionagezaak heeft volgens de AIVD ‘zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de organisaties waar de bronnen actief zijn of waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid’.

Lees ook;

Een agent bouwde volgens de AIVD een ‘substantieel netwerk van bronnen op, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector’. De mensen die hij benaderde, hadden toegang tot gevoelige informatie. Sommige mensen kregen geld in ruil voor informatie. De tweede agent die uitgewezen wordt, had een ‘ondersteunende rol’.

Gewaarschuwd

De Russen hadden interesse in ‘informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie’. Volgens de AIVD werkten de bronnen van de Russen bij zowel bedrijven als een hogere onderwijsinstelling. Over de identiteit van de Russische bronnen en getroffen organisaties doet de AIVD geen mededelingen.

De AIVD heeft de betreffende bedrijven en onderwijsinstelling wel gewaarschuwd net als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). ,,De IND treft op grond hiervan vreemdelingrechtelijke maatregelen tegen een bron”, meldt de AIVD.

Verijdeld

Twee jaar geleden werd een operatie van de Russische militaire inlichtingendienst GROe verijdeld tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

Rusland komt met ‘adequate’ reactie op uitzetting diplomaten

Rusland komt met ‘adequate’ reactie op uitzetting diplomaten

MSN 10.12.2020 Rusland zal een “adequate en tijdige” reactie geven op de uitzetting van twee Russische diplomaten door Nederland. Leonid Slutski, hoofd van de commissie buitenlandse zaken van het Russische parlement heeft dat gezegd, meldt persbureau Interfax.

Bij uitzetting van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal het land uitzet. “De Russische reactie zal symmetrisch zijn”, aldus Slutski. Hij noemt het Nederlandse besluit een “provocatie”. “Alle beschuldigingen van spionage zijn ongegrond”, voegde Slutski eraan toe.

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) meldde eerder op de dag dat twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag het land binnenkort moeten verlaten omdat ze zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightechsector. Het tweetal werkte voor de buitenlandse inlichtingendienst SVR van Rusland en waren geaccrediteerd als diplomaat op de ambassade.

De spionagezaak heeft volgens de AIVD “zeer waarschijnlijk schade” toegebracht aan de organisaties waar de Russische informanten actief zijn. De Russen hadden interesse in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.

AIVD: Twee Russische diplomaten moeten land verlaten vanwege spionage

AIVD: Twee Russische diplomaten moeten land verlaten vanwege spionage

NU 10.12.2020 De AIVD heeft een Russisch “spionagenetwerk” opgerold, laat het weten in een persbericht. Twee Russische diplomaten moeten het land uit, omdat ze volgens de AIVD inlichtingenofficieren zijn. Ze waren beiden werkzaam op de ambassade van het land in Den Haag.

Een van de spionnen hield zich bezig met spionage op het gebied van technologie en wetenschap. Hij bouwde een groot netwerk op van bronnen, die allemaal in de Nederlandse hightechsector werkzaam waren, schrijft de AIVD.

Een tweede spion, die ook als diplomaat werkzaam was op de Russische ambassade, vervulde een ondersteunende rol. De inlichtingenmedewerkers waren volgens de AIVD werkzaam voor de Russische inlichtingendienst SVR.

Beide diplomaten zijn “persona non grata verklaard”, schrijft de AIVD. Dat betekent dat ze het land binnenkort moeten verlaten en hier niet meer als diplomaat actief mogen zijn.

AIVD: ‘Waarschijnlijk schade toegebracht aan Nederlandse organisaties’

De spionagezaak heeft volgens de AIVD “zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de organisaties waar de bronnen actief zijn of waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid”.

De Russen hadden interesse in “informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie”. Volgens de AIVD werkten de bronnen van de Russen in zowel bedrijven als in een hogere onderwijsinstelling. Over de identiteit van de Russische bronnen en de namen van de getroffen bedrijven en onderwijsinstelling doet de AIVD geen mededelingen.

Wel zegt AIVD-baas Erik Akerboom donderdag in NPO Radio 1-programma Nieuws en Co dat de Russen een groot netwerk van bronnen hadden opgebouwd. “We hebben in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen, waarvan we in een aantal gevallen ook echt hebben gezien en gehoord dat er sprake was van informatieoverdracht en betaling”, zegt hij.

Organisaties zijn ingelicht

De AIVD heeft de getroffen organisaties en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gewaarschuwd over de zaak. “De IND treft op grond hiervan vreemdelingrechtelijke maatregelen tegen een bron”, meldt de AIVD.

Volgens Akerboom heeft de AIVD de spionnen en bronnen geruime tijd geobserveerd, voordat er ingegrepen werd. “U moet zich voorstellen dat we deze zaak heel lang stil hebben gehouden om ervoor te zorgen dat we goed doorkregen wat er eigenlijk gaande was. Pas gisteren en vandaag hebben we contact opgenomen met de bedrijven en deze bronnen”, zegt hij in Nieuws en Co.

Twee jaar geleden werd een operatie verijdeld van de Russische militaire inlichtingendienst GRU tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

Rusland komt met ‘adequate’ reactie

Rusland laat weten met een “adequate en tijdige” reactie te komen op de uitzetting van de Russische diplomaten. Leonid Slutski, hoofd van de commissie buitenlandse zaken van het Russische parlement heeft dat gezegd, meldt persbureau Interfax.

Hij noemt het Nederlandse besluit een “provocatie”. “Alle beschuldigingen van spionage zijn ongegrond”, voegde Slutski eraan toe.

Bij uitzetting van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal het land uitzet.

Lees meer over: Rusland  AIVD  Binnenland

Twee Russische diplomaten Nederland uitgezet wegens spionage

Telegraaf 10.12.2020 Van onze verslaggevers Spionage moet snel strafbaar worden. Dat wil het kabinet, nu andermaal blijkt dat Nederland ten prooi valt aan Russische spionage-activiteiten.

Twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag zijn tot persona non grata verklaard na spionage in de Nederlandse hightechsector, meldt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).

Halfgeleiders

De Russen hadden vooral interesse in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie. Volgens de inlichtingendienst infiltreerden ze in zowel bedrijven als een hogere onderwijsinstelling. Welke bedrijven of universiteiten doelwit waren is onbekend.

Rusland beraadt zich nog op een ’adequate en tijdige’ tegenreactie. De voorzitter van de buitenlandcommissie Leonid Sloetski spreekt via persbureau Interfax van ’de zoveelste provocatie’ en ’ongegronde beschuldigingen’.

Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat de ’toenemende kwetsbaarheid’ van Nederland de aanleiding is om vaart te maken met de strafbaarstelling van spionage.

Geen misdrijf

Spionage is op dit moment nog geen misdrijf. „Het strafrecht biedt reeds mogelijkheden om op te treden jegens misdrijven die verband houden met schending van staats-, ambts- en bedrijfsgeheimen”, schrijft Ollongren. Maar een verbod op heimelijke samenwerking met een buitenlandse inlichtingendienst staat nog niet in de wet.

De AIVD gaat bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen intensiever informeren over hoe ze spionage kunnen voorkomen. „Kennisinstellingen opereren nog vrij naïef door in ruil voor geld samen te werken met buitenlandse partijen bij onderzoeksprojecten”, zegt cyber- en inlichtingenexpert Ronald Prins, voormalig toezichthouder op de AIVD. „Die gebruiken ze om kennis binnen te halen en daarbij proberen ze dat onderzoek ook nog vaak te sturen in de richting die voor hen de interessantste informatie oplevert.” Prins oppert de mogelijkheid dat Rusland in ons land op zoek was naar informatie om door te verkopen of de eigen bedrijven van te laten profiteren.

Hightech-sector

Een van de Russische agenten bouwde volgens de AIVD een ’substantieel netwerk van bronnen op, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightechsector’. De mensen die hij benaderde, hadden toegang tot gevoelige informatie. Sommige mensen kregen geld in ruil voor informatie. Een van hen moet Nederland misschien ook verlaten.

„Wij beschermen de strategische belangen van Nederland door inlichtingen in te winnen die deze vorm van spionage blootlegt”, aldus AIVD-baas Erik Akerboom. „Hierdoor kunnen we de spionage verstoren, zoals we ook in dit geval hebben gedaan.”

Twee Russische diplomaten Nederland uitgezet wegens spionage

MSN 10.12.2020 Twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag moeten het land binnenkort verlaten. Ze zijn tot persona non grata verklaard, omdat ze zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightech-sector. Dat meldt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Rusland zal een „adequate en tijdige” reactie geven op de uitzetting. Dat zei Leonid Slutski, hoofd van de commissie buitenlandse zaken van het Russische parlement donderdagmiddag, meldt persbureau Interfax.

Het tweetal werkte voor de buitenlandse inlichtingendienst SVR van Rusland. Ze waren geaccrediteerd als diplomaat op de ambassade. De spionagezaak heeft volgens de AIVD „zeer waarschijnlijk schade” toegebracht aan de organisaties waar de Russische informanten actief zijn of waren „en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid.”

Een agent bouwde volgens de AIVD een „substantieel netwerk van bronnen op, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector.” De mensen die hij benaderde, hadden toegang tot gevoelige informatie. Sommige mensen kregen geld in ruil voor informatie. De tweede agent die uitgewezen wordt, had een „ondersteunende rol.”

De Russen hadden interesse in „informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.” Volgens de AIVD werkten de bronnen van de Russen in zowel bedrijven als een hogere onderwijsinstelling. Over de identiteit van de informanten en getroffen bedrijven en onderwijsinstelling doet de AIVD geen mededelingen.

De AIVD heeft de getroffen organisaties gewaarschuwd net als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) over de zaak. „De IND treft op grond hiervan vreemdelingrechtelijke maatregelen tegen een bron”, meldt de AIVD.

Kwetsbaar doelwit

Nederland is in „toenemende mate een kwetsbaar doelwit van spionage”, aldus de inlichtingendienst. Dat komt omdat de economie, wetenschap en techniek tot de meest ontwikkelde van de wereld behoren.

„Als AIVD zetten wij ons in om schade aan de economie en de nationale veiligheid door spionage te beperken en waar mogelijk te voorkomen. Wij beschermen de strategische belangen van Nederland door inlichtingen in te winnen die deze vorm van spionage blootlegt. Hierdoor kunnen we de spionage verstoren, zoals we ook in dit geval hebben gedaan”, aldus AIVD-baas Erik Akerboom.

Strafbaar maken

Volgens het kabinet moet spionage een strafbaar feit worden. Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat de ’toenemende kwetsbaarheid’ van Nederland de aanleiding is. „Het kabinet heeft vastgesteld dat een aanvullende strafbaarstelling wenselijk is en zal onderzoeken op welke wijze daaraan vorm kan worden gegeven en vervolgens een wetstraject opstarten.”

„Het strafrecht biedt reeds mogelijkheden om op te treden jegens misdrijven die verband houden met schending van staats-, ambts- en bedrijfsgeheimen. Echter, spionage -als in de heimelijke samenwerking door personen met een buitenlandse inlichtingendienst- is op dit moment op zichzelf niet als zodanig strafbaar”, schrijft Ollongren.

Opmerkelijk genoeg is het nu dus nog niet strafbaar, terwijl de Russen eerder al werden gesnapt. Twee jaar geleden werd een operatie van de Russische militaire inlichtingendienst GROe verijdeld tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. De Russen werden toen op heterdaad betrapt door de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Vier Russische officieren van de GROe werden daarna het land uitgezet.

Kennis beschermen

Het kabinet kondigde vorige maand al aan Nederlandse kennis beter te willen beschermen. Onderzoek moet beter worden beschermd. Universiteiten en onderzoeksinstituten dienen zich bewuster te worden van mogelijke risico’s op spionage. Er komt onder meer een checklist en expertise- en adviesloket kennisveiligheid.

AIVD ontmaskert twee Russische diplomaten als spionnen

NOS 10.12.2020 Inlichtingendienst AIVD heeft twee Russische diplomaten in Nederland ontmaskerd als spionnen. Ze waren uit op gevoelige informatie van Nederlandse hightech-bedrijven en instellingen, zegt de dienst. De twee zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken tot persona non grata verklaard en moeten het land verlaten.

De Russische ambassade in Den Haag heeft persbureau Tass laten weten dat het Nederlandse ministerie “geen bewijs heeft geleverd voor illegale activiteiten door Russische diplomaten” en dat er “tegenmaatregelen van onze kant komen”. Dat betekent waarschijnlijk dat Rusland twee Nederlandse diplomaten sommeert te vertrekken.

Civiele dienst SVR

Volgens de AIVD gaat het om inlichtingenofficieren van de Russische civiele inlichtingendienst SVR. Hun dekmantel was dat ze als geaccrediteerd diplomaat werkten op de Russische ambassade in Den Haag.

Een van hen bouwde een substantieel netwerk op van bronnen die allen werken of werkten in de hoogtechnologische sector. De ander vervulde daarbij een ondersteunende rol. De bronnen werden door de twee betaald voor hun informatie.

Militair te gebruiken technologie

Ze waren onder meer geïnteresseerd in informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie. Dat zijn technologieën die niet alleen civiel, maar ook militair gebruikt kunnen worden.

De AIVD zegt de operatie van de twee te hebben beëindigd door hun bronnen aan te spreken. Ook de werkgevers van de bronnen, bedrijven en een hogere onderwijsinstelling, zijn geïnformeerd. Welke dat zijn wil de dienst niet zeggen.

Het contact hebben met iemand van een buitenlandse dienst is op zich niet strafbaar, zegt de AIVD. De dienst heeft dan ook geen melding gedaan bij het Openbaar Ministerie. Het is aan de werkgevers van de bronnen om vast te stellen of ze geheime informatie met de spionnen hebben gedeeld en om daar eventueel aangifte van te doen, zegt een woordvoerder van de inlichtingendienst.

Zeker een van de bronnen van de spionnen is een buitenlander. De IND zal tegen die persoon “vreemdelingenrechtelijke maatregelen” nemen, zegt de AIVD. Oftewel: diegene wordt uitgezet.

Een woordvoerder zegt dat er geen aangifte is gedaan tegen andere bronnen van de spionnen, omdat niet bekend is welke informatie ze precies hebben overgedragen. Bovendien is het niet strafbaar om contact te hebben hebben met medewerker van een buitenlandse ambassade. Het kabinet wil dat graag veranderen. Het is nog wel mogelijk dat de werkgevers van de bronnen aangifte doen.

Aantrekkelijk doelwit

Volgens topman Erik Akerboom van de inlichtingendienst is Nederland een aantrekkelijk doelwit is voor spionage, omdat ons land bij de meest ontwikkelde landen hoort op het gebied van economie, wetenschap en techniek.

“Wij beschermen de strategische belangen van Nederland door inlichtingen in te winnen die deze vorm van spionage blootlegt. Hierdoor kunnen we de spionage verstoren, zoals we ook in dit geval hebben gedaan”, zegt Akerboom.

Hackpoging bij OPCW

Het is niet de eerste keer dat Russen in Nederland betrapt worden op spionage. In 2018 werden vier Russische officieren betrapt bij een poging om de computersystemen te hacken van de OPCW, de organisatie voor het verbod op chemische wapens in Den Haag.

Andersom claimde Rusland in augustus van dit jaar dat er volgapparatuur was gevonden in de auto van de Russische militair attaché in Nederland.

Beide landen hebben een moeizame relatie de laatste jaren. Dat heeft ook te maken met de nasleep van de ramp met vlucht MH17. Moskou weigert mee te werken aan het onderzoek naar en strafproces tegen de Russische verdachten.

BEKIJK OOK

Geheime dienst AIVD rolt Russisch spionagenetwerk op in Nederland

RTL 10.12.2020 De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft een Russisch spionagenetwerk opgerold in Nederland. “Dit is uniek”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. Volgens de AIVD heeft deze spionagezaak zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid.

Twee Russische inlichtingenofficieren verzamelden hier informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.

Hightech-sector

De twee spionnen waren als geaccrediteerde diplomaten gestationeerd op de Russische ambassade in Den Haag, maar werkten voor de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR. Zij legden contact met personen met toegang tot deze gevoelige informatie en betaalden daar ook voor.

Een van de twee bouwde volgens de AIVD een netwerk op van bronnen, die werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector. Hij legde contact met personen met toegang tot gevoelige informatie. Sommige personen werden door de inlichtingenofficier betaald.

Lees ook:

‘Russische spionnen opgepakt in Den Haag’

‘Nederland laat hiermee zien: we hebben spionnen in het oog’

“Dit is uniek, want het komt zelden voor dat de AIVD in het openbaar mededelingen doet over een verstoorde spionage-operatie”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. “Al jarenlang worden landen als China en Rusland genoemd in jaarverslagen van de geheime diensten, maar de AIVD laat weinig merken van hun operaties.

We zagen dit eerder bij de Russische operatie bij de hackaanval op OPCW uit 2018. Die werd verstoord door de MIVD. Hiermee laat Nederland zien: we hebben je in het oog en we openbaren jullie spionagepraktijken. Daarnaast helpt dit om bedrijven en onderwijsinstellingen wakker te schudden en alert te zijn op spionage.”

Lees ook:

MIVD: ‘Spionagerisico tijdens vergaderen met smartphone op tafel’

Land uit gezet

De andere Rus, die ook als diplomaat was geaccrediteerd bij de Russische ambassade in Den Haag, vervulde een ondersteunende rol. Veel van de technologie is zowel bruikbaar in civiele als militaire toepassingen. De getroffen organisaties zijn geïnformeerd door de AIVD en de bronnen zijn aangesproken en geconfronteerd. De dienst wil niet zeggen om welke bedrijven of onderwijsinstellingen het gaat.

Beide inlichtingenofficieren zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken ‘persona non grata’ verklaard. Dit betekent dat zij ons land binnenkort moeten verlaten.

Het kabinet heeft naar aanleiding van deze zaak vastgesteld dat een aanvullende strafbaarstelling wenselijk is en zal onderzoeken op welke wijze daaraan vorm kan worden gegeven en vervolgens een wetstraject opstarten.

Risico’s

Erik Akerboom, directeur-generaal van de AIVD, zegt dat zijn dienst, door inlichtingen in te winnen, de strategische belangen van Nederland heeft beschermd.

“Hierdoor kunnen we de spionage verstoren, zoals we ook in dit geval hebben gedaan. Ook maken we onze maatschappij bewust van de risico’s van spionage en leggen we aan bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen uit hoe ze dit kunnen voorkomen.”

Minister van Binnenlandse Zaken Ollongren benadrukt dat het ‘echt gebeurt op Nederlandse bodem’. “Ik ben blij dat deze operatie is verstoord. Via deze zaak zou ik echt de oproep willen doen aan bedrijven en onderwijsinstellingen: let echt heel goed op.”

RTL Nieuws; Erik Akerboom AIVD Spionage Bedrijfsspionage

De Russische ambassade in Den Haag, waar de twee mannen waren geaccrediteerd als diplomaat.

Geheime dienst AIVD rolt Russisch spionagenetwerk op in Nederland

MSN 10.12.2020 De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft een Russisch spionagenetwerk opgerold in Nederland. “Dit is uniek”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. Volgens de AIVD heeft deze spionagezaak zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid.

Twee Russische inlichtingenofficieren verzamelden hier informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.

Hightech-sector

De twee spionnen waren als geaccrediteerde diplomaten gestationeerd op de Russische ambassade in Den Haag, maar werkten voor de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR. Zij legden contact met personen met toegang tot deze gevoelige informatie en betaalden daar ook voor.

Een van de twee bouwde volgens de AIVD een netwerk op van bronnen, die werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector. Hij legde contact met personen met toegang tot gevoelige informatie. Sommige personen werden door de inlichtingenofficier betaald.

‘Nederland laat hiermee zien: we hebben spionnen in het oog’

“Dit is uniek, want het komt zelden voor dat de AIVD in het openbaar mededelingen doet over een verstoorde spionage-operatie”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie. “Al jarenlang worden landen als China en Rusland genoemd in jaarverslagen van de geheime diensten, maar de AIVD laat weinig merken van hun operaties. We zagen dit eerder bij de Russische operatie bij de hackaanval op OPCW uit 2018. Die werd verstoord door de MIVD. Hiermee laat Nederland zien: we hebben je in het oog en we openbaren jullie spionagepraktijken. Daarnaast helpt dit om bedrijven en onderwijsinstellingen wakker te schudden en alert te zijn op spionage.”

Land uit gezet

De andere Rus, die ook als diplomaat was geaccrediteerd bij de Russische ambassade in Den Haag, vervulde een ondersteunende rol. Veel van de technologie is zowel bruikbaar in civiele als militaire toepassingen. De getroffen organisaties zijn geïnformeerd door de AIVD en de bronnen zijn aangesproken en geconfronteerd. De dienst wil niet zeggen om welke bedrijven of onderwijsinstellingen het gaat.

Beide inlichtingenofficieren zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken ‘persona non grata’ verklaard. Dit betekent dat zij ons land binnenkort moeten verlaten.

Het kabinet heeft naar aanleiding van deze zaak vastgesteld dat een aanvullende strafbaarstelling wenselijk is en zal onderzoeken op welke wijze daaraan vorm kan worden gegeven en vervolgens een wetstraject opstarten.

Risico’s

Erik Akerboom, directeur-generaal van de AIVD, zegt dat zijn dienst, door inlichtingen in te winnen, de strategische belangen van Nederland heeft beschermd.

“Hierdoor kunnen we de spionage verstoren, zoals we ook in dit geval hebben gedaan. Ook maken we onze maatschappij bewust van de risico’s van spionage en leggen we aan bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen uit hoe ze dit kunnen voorkomen.”

Minister van Binnenlandse Zaken Ollongren benadrukt dat het ‘echt gebeurt op Nederlandse bodem’. “Ik ben blij dat deze operatie is verstoord. Via deze zaak zou ik echt de oproep willen doen aan bedrijven en onderwijsinstellingen: let echt heel goed op.”

AIVD rolt spionagenetwerk op in Nederland; twee Russische inlichtingenofficieren moeten het land verlaten

RO 10.12.2020 De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) beëindigde recentelijk operaties van een inlichtingenofficier van de Russische civiele inlichtingendienst SVR. De inlichtingenofficier – die als geaccrediteerd diplomaat op de Russische ambassade in Den Haag werkte – hield zich bezig met spionage op het gebied van technologie en wetenschap. Hij bouwde een substantieel netwerk van bronnen, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector.

De Russische inlichtingenofficier legde contact met personen met toegang tot gevoelige informatie binnen de hightech-sector.

Sommige personen werden door de inlichtingenofficier in ruil voor informatie betaald.

Een tweede Russische inlichtingenofficier van de SVR, die ook als diplomaat was geaccrediteerd bij de Russische ambassade in Den Haag, vervulde een ondersteunende rol. Beide inlichtingenofficieren zijn door het ministerie van Buitenlandse Zaken ‘persona non grata’ verklaard. Dit betekent dat zij niet meer als diplomaat in Nederland actief mogen zijn en ons land binnenkort moeten verlaten.

AIVD beschermt strategische belangen Nederland

Nederland hoort bij de meest ontwikkelde landen ter wereld op het gebied van economie, wetenschap en techniek. Onder invloed van globalisering maakt dit van Nederland een aantrekkelijk, maar ook in toenemende mate kwetsbaar doelwit van spionage.

Erik Akerboom, directeur-generaal van de AIVD: “Als AIVD zetten wij ons in om schade aan de economie en de nationale veiligheid door spionage te beperken en waar mogelijk te voorkomen. Wij beschermen de strategische belangen van Nederland door inlichtingen in te winnen die deze vorm van spionage blootlegt. Hierdoor kunnen we de spionage verstoren, zoals we ook in dit geval hebben gedaan. Ook maken we onze maatschappij bewust van de risico’s van spionage en leggen we aan bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen uit hoe ze dit kunnen voorkomen.”

Nederlandse economie en nationale veiligheid

De high tech-sector beschikt over hoogwaardige en unieke kennis. Deze spionagezaak heeft zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de organisaties waar de bronnen actief zijn of waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid.

De interesse van de Russische inlichtingenofficier ging onder meer uit naar informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie. Veel van deze technologie is zowel bruikbaar in civiele als militaire toepassingen.

Getroffen organisaties geïnformeerd; bronnen aangesproken en geconfronteerd

De bronnen van de Russische inlichtingenofficier zijn door de AIVD aangesproken om hun activiteiten te verstoren.

In een aantal gevallen heeft de AIVD een ambtsbericht aan betrokken bedrijven en een hogere onderwijsinstelling uitgebracht, zodat zij maatregelen kunnen treffen.

In één geval is aan de IND een ambtsbericht uitgebracht. De IND treft op grond hiervan vreemdelingrechtelijke maatregelen tegen een bron. De AIVD onderzoekt of er additionele ambtsberichten uitgebracht kunnen worden aan de IND.

Wij doen geen mededelingen over de identiteit van de bronnen en om welke bedrijven en hogere onderwijsinstelling het gaat.

Kabinet start wetstraject strafbaarstelling spionage op

Vanwege de toenemende kwetsbaarheid van Nederland voor spionage is door het kabinet de toegevoegde waarde van de strafbaarstelling van spionage op het bestaande instrumentarium onderzocht.

Het strafrecht biedt reeds mogelijkheden om op te treden tegen misdrijven die verband houden met schending van staats-, ambts- en bedrijfsgeheimen. Echter, spionage – als in de heimelijke samenwerking door personen met een buitenlandse inlichtingendienst – is op dit moment op zichzelf niet als zodanig strafbaar.

Het kabinet heeft vastgesteld dat een aanvullende strafbaarstelling wenselijk is en zal onderzoeken op welke wijze daaraan vorm kan worden gegeven en vervolgens een wetstraject opstarten.

Documenten;

Kamerbrief: verstoring Russische economische spionageactiviteiten door AIVD

Kamerstuk: Kamerbrief | 10-12-2020

Zie ook;

december 12, 2020 Posted by | aivd, mh17, opcw, Poetin, Rusland, spionage | , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor En weer kijkt de hele wereld naar het Rusland in Den Haag

De spanningen op weg naar een nieuwe Koude Oorlog lopen weer op !!!

De Nederlandse ambassade in Moskou.

Weer Heibel in de tent

Opnieuw is er heibel tussen Nederland en Rusland: onze inlichtingendiensten zouden spionageapparatuur in een Russisch diplomatiek voertuig hebben geplaatst. Experts zien een ‘Wraakoefening voor MH17 en de mislukte Russische spionage bij de OPCW in Den Haag.

Het is de zoveelste deuk in de al jaren verstoorde betrekkingen tussen Rusland en ons land. In de dienstwagen van de assistent van de Russische militair-attaché in Nederland is volgapparatuur aangetroffen, maakte het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag 17.08.2020 bekend. De Russen zijn woedend en hebben plaatsvervangend ambassadeur Dominique Kuhling op het matje geroepen.

Lees ook;

Lees meer

In 2013 vierden Nederland en Rusland hun al vier eeuwen lange relatie met onder meer dit officiële diner in Amsterdam waarbij het voltallige kabinet Rutte aanschoof. Ook toen waren de betrekkingen al flink bekoeld door diverse akkefietjes.

Lees meer

Dit zou ook een set-up kunnen zijn van de Russen om Nederland zwart te maken, aldus Paul Abels, hoogleraar inlichtingenstudies.

Als de beschuldigingen kloppen is vooral sprake van selectieve verontwaardiging, zegt Ben de Jong, kenner van de Russische inlichtingendiensten. ,,Elke veiligheidsdienst probeert dit bij vijandige inlichtingendiensten, het is volstrekt normaal. De Russen doen dit in Moskou evengoed.”

Hoogleraar Inlichtingenstudies Paul Abels betwijfelt of de AIVD en/of MIVD inderdaad hebben gespioneerd. ,,Het zou net zo goed een set-up van de Russen kunnen zijn om Nederland zwart te maken. De spionagewereld is een schijnwereld, waar niets is wat het lijkt.”

AD 18.08.2020

Geen sinecure

De aangetroffen apparatuur betreft volgens Moskou traceerapparatuur. Daarmee kunnen Nederlandse veiligheidsdiensten nagaan welke ontmoetingen de Russische militaire attaché heeft. Het plaatsen van dergelijke elektronica is echter bepaald geen sinecure, stelt De Jong. ,,De Russen weten dat de kentekens van hun diplomatieke voertuigen bij de AIVD bekend zijn en parkeren die echt niet op een willekeurige hoek van de straat.”

Mocht een auto onverhoopt defect raken dan zal deze zo mogelijk op het ambassadeterrein door een eigen monteur gerepareerd worden. ,,En als er toch een garagebezoek vereist is, willen ze er met hun neus bovenop zitten.” Sowieso zullen inlichtingendiensten hun eigen diplomatieke auto’s regelmatig binnenstebuiten keren om eventuele spionageapparatuur op te sporen.

De MIVD verijdelde in 2018 een cyberaanval van Russische spionnen op de OPCW. Nederland organiseerde in april vervolgens een persconferentie om de zaak wereldwijd bekend te maken.

De MIVD verijdelde in 2018 een cyberaanval van Russische spionnen op de OPCW. Nederland organiseerde in april vervolgens een persconferentie om de zaak wereldwijd bekend te maken. © ANP

Al met al is het vrijwel ondoenlijk om apparatuur ongezien te installeren, stelt kenner van de Russische inlichtingendiensten De Jong. Het gemakkelijkst lijkt nog het plaatsten van een gps-tracker onderop de auto. ,,Zoiets is snel te doen, de technologie is ook al decennia oud.”

MH17

Dit besluit is op hoog niveau genomen, door Poetin of de Russische veilig­heids­raad, aldus Ben de Jong, kenner Russische inlichtingendiensten.

Waar of niet, de vraag rijst waarom Rusland de spionagezaak zo hoog opspeelt. Normaliter worden dergelijke affaires diplomatiek in alle stilte opgelost. Experts Abels en De Jong hebben een vermoeden. ,,Met weinig westerse landen is de relatie momenteel zo beroerd als met Nederland”, zeggen beiden. ,,Dat Nederland al jarenlang stelt dat Rusland achter de crash van MH17 zit, is tegen het zere been van Moskou.” Zo besloot het kabinet begin juli nog Rusland voor het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) te dagen.

De Jong gaat er vanuit dat Rusland belang heeft bij publiciteit. ,,Rusland probeert in zijn betrekkingen met het Westen momenteel overal stennis te schoppen.”

De beschuldigingen kunnen volgens hoogleraar inlichtingenstudies Abels verder een wraakoefening zijn voor hoe Nederland Rusland te kijk zette na de mislukte spionagepoging bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag in 2018. Russische spionnen probeerden de systemen te hacken, maar werden op heterdaad betrapt door de MIVD. ,,Nederland organiseerde vervolgens een persconferentie om de zaak wereldkundig te maken.”

Het besluit om er een diplomatieke rel van te maken is op hoog niveau genomen, denken Abels en De Jong. Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov bezit niet het statuur om dit alleen te doen, de machtsstructuren zijn veel hiërarchischer dan in Nederland. ,,Het is zeker langs Vladimir Poetin zelf of de Russische veiligheidsraad gegaan.”

Moet Nederland nu diep door het stof en nederig excuses maken? Geenszins, stelt De Jong: ,,Als je ziet wat de Russen ons de afgelopen jaren allemaal geflikt hebben zou ik dat zeker niet doen”, wijst hij op de vele affaires die in 2012 startten met de arrestatie van Russische spion Raymond P, die als ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken jarenlang honderden gevoelige documenten doorspeelde aan de Russen.

‘Glashard ontkennen’

Volgens hoogleraar inlichtingendiensten Abels is glashard ontkennen altijd het devies, of de beschuldigingen nu waar zijn of niet. Hoe je dat doet liet Rusland zien na de verijdelde spionagezaak bij de OPCW. Daar klopte niets van, de beschuldigingen van Nederland en het Westen getuigden van een ‘levendige fantasie’ en waren een ‘absurditeit’, stelde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in 2018.

Actiefilm

De Nederlandse ambassadeur in Moskou is maandag bij het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op het matje geroepen, omdat er volgapparatuur bij een Russische diplomaat in Nederland zou zijn aangetroffen, aldus een verklaring van het Russische ministerie.

Het is in menig actiefilm te zien; een spion die de opdracht krijgt een voertuig te tracken. Sluipend van schuilplek naar schuilplek bereikt hij de auto in kwestie. Een handlanger leidt intussen de chauffeur af door een vuurtje te vragen. En dan plakt hij een zwart kastje onder de auto: mission accomplished.

Zo zal het in het echt vast niet gaan. Maar dat veiligheidsdiensten volgapparatuur op auto’s plaatsen is zeker. Rusland zei vandaag dat het zulke apparatuur heeft aangetroffen op de auto van een militair attaché in Nederland. Wat zou daar achter kunnen zitten?

Oppositie wil opheldering kabinet over gasoverleg met Rusland

De oppositiepartijen SP, PvdA en GroenLinks willen opnieuw opheldering van het kabinet over het overleg tussen Nederland, Rusland en bedrijven zoals Gazprom en Shell over energieprojecten. De werkzaamheden binnen de speciaal hiervoor bedoelde werkgroep Energie gingen mogelijk toch verder dan demissionair premier Mark Rutte in maart de Tweede Kamer voorspiegelde, stellen de drie partijen naar aanleiding van een artikel dinsdag van Follow the Money en The Investigative Desk. De onderzoeksplatforms ontvingen stukken hierover na een Wob-verzoek (Wet openbaarheid van bestuur).

Lees: Oppositie wil opheldering kabinet over gasoverleg met Rusland MSN 27.07.2021

Lees: Oppositie hekelt verkeerde informatie van Rutte over gesprekken met Rusland MSN 27.07.2021

AD 25.02.2021

Telegraaf 24.02.2021

Gasruzie beslecht: Amerika zwicht voor Nord Stream 2

Jarenlang ruzieden Amerika en Duitsland over Nord Stream 2, maar die twist is nu bijgelegd in een diplomatiek akkoord: Amerika staakt het verzet tegen de omstreden nieuwe gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland. Het laatste deel zal spoedig worden voltooid.

Verenigde Staten houdt troostprijs over aan gascompromis

Sinds 2015 vormt de aanleg van de gasleiding een splijtzwam tussen Duitsland en de Verenigde Staten. Barack Obama, Donald Trump en de huidige Amerikaanse president Joe Biden, alle drie zagen ze niets in de pijp die Duitsland tot een belangrijk gasknooppunt maakt in Europa, de Russische invloed op de Europese energievoorziening vergroot, en de Amerikaanse bondgenoot Oekraïne buitenspel zet.

Nord Stream 2: gasruzie nadert kookpunt Waarom is de peperdure gaspijpleiding zo’n probleem voor de Amerikanen en veel Europese landen? Waarom houdt Duitsland er toch aan vast? Lees het in dit verhaal

Door het sluiten van een diplomatiek akkoord houdt Biden er nog enkele troostprijzen aan over. In een verklaring zeggen Duitsland en de Verenigde Staten samen omgerekend zo’n 59 miljoen euro te zullen investeren in duurzame energie-infrastructuur in Oekraïne. Daarnaast belooft Duitsland zich in te zetten voor het Driezeeëninitiatief, de rondetafelgesprekken tussen de twaalf EU-lidstaten die grenzen aan de Baltische Zee, Zwarte Zee en Adriatische Zee.

Vooral Oekraïne wordt benadeeld door Nord Stream 2

Ook zullen de Verenigde Staten en Duitsland proberen Oekraïne te compenseren voor de ruim 2 miljard euro die Rusland nu jaarlijks betaalt voor gasdoorvoerrechten. Door de aanleg van Nord Stream 2 is Kiev plots niet langer cruciaal in het op temperatuur houden van Europa in de winter. In 2009 bleek die afhankelijkheid nog toen Rusland de gaskraan dichtdraaide en delen van Centraal-Europa en de Balkan tijdens een koude winter zonder gas kwamen te zitten.

Voor Duitsland betekende die winter een keerpunt. Het wilde niet langer  afhankelijk zijn van het wispelturige Oekraïne. Bovendien bezweren de Duitsers dat Rusland niet nog meer wordt gespekt dan nu al het geval is: de Duitsers zullen niet meer gas afnemen van de Russen, alleen de aanvoerroute wordt verlegd.

Lees ook: Russische gaspijp splijt het westen

Afwachten hoe de gasleiding in de praktijk zal werken

Toch zijn niet alleen Oekraïne en de Verenigde Staten door de nieuwe gasroute voor het hoofd gestoten. Veel voormalige Oostbloklanden noemen de Duits-Russische gasleiding een schande. De Baltische staten Estland, Letland en Litouwen vrezen schade aan de ecosystemen in de Oostzee. In Polen zijn zelfs vergelijkingen gemaakt met de Tweede Wereldoorlog, toen Rusland en Duitsland in het geheim afspraken om Polen te verdelen. De Poetin-gezinde extreem-rechtse partij Konfederacja noemt Nord Stream 2 de ­‘Molotov-Ribbentrop-pijpleiding’.

Door het akkoord zal de gasruzie tussen Duitsland, de Verenigde Staten, Oekraïne en de voormalige Oostbloklanden bekoelen. In het akkoord belooft Duitsland tegen Rusland te zullen optreden als het de energiebevoorrading als wapen inzet. Met die verzekering zullen Oekraïne en Oost-Europa genoegen moeten nemen. Daarmee is het acute gevaar van de gasruzie weliswaar geweken, maar een kleine vonk kan de diplomatieke ruzie weer doen oplaaien.

Lees: MH17 geen obstakel voor gasonderhandelingen met Poetin – het moest alleen stiekem – Follow the Money – Platform voor onderzoeksjournalistiek FtM 27.07.2021

Lees: Gasruzie voorbij: Amerika zwicht voor Nord Stream 2 Elsevier 22.07.2021

Lees: Akkoord over omstreden Duits-Russische gaspijpleiding: ‘Overwinning voor Poetin’ RTL 22.07.2021

Lees: VS en Duitsland akkoord over omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2 NOS 21.07.2021

Diplomatiek onschendbaar

In de Koude Oorlog was spionage door militair attachés schering en inslag, zegt Peter Wijninga van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. “Maar wij deden het andersom net zo goed.”

“Veel landen sturen spionnen ook gewoon onder officiële titels”, aldus Willemijn Aerdts, universiteit Leiden.

Als het al waar is dat de Nederlandse inlichtingendiensten de Russische militair attaché met een elektronische tracker hebben gevolgd, dan moet die iets gedaan hebben om op te vallen, zegt Wijninga: “Van militair attachés wordt altijd wel op een bepaalde manier bijgehouden waar ze zijn. Vaak door ze gewoon een bezoekje te brengen.”

Het kan zijn dat Nederland extra op z’n hoede is na 2018. Toen werden Russen in Den Haag betrapt op het moment dat ze de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) probeerden te hacken. Ze kwamen Nederland binnen op een toeristenvisum en werden vervoerd door ambassadepersoneel. Mogelijk heeft de huidige militair attaché iets vergelijkbaars gedaan.

Gissen

Maar het is maar de vraag of het echt klopt, zegt Peter Wijninga: “Totdat Rusland met tastbaar bewijs komt, en dan bedoel ik meer dan een foto van een tracker, of Nederland met een verklaring, blijft het gissen wat er gebeurd is.”

Nog maar wat geïnformeerd giswerk dan. Volgens Aerdts en Wijninga kan er ook diplomatieke onenigheid aan dit nieuws ten grondslag liggen, na de in de kiem gesmoorde hackpoging van de OPCW in 2018. De MIVD bracht dat vrij gedetailleerd naar buiten. Niet bepaald gebruikelijk. Rusland heeft altijd ontkend, maar het leverde het land wel gezichtsverlies op.

Terugblik cyberoperatie tegen de OPCW

Twee jaar geleden bracht de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD naar buiten dat de Russische geheime dienst een hackaanval wilde plegen op het kantoor van de OPCW, de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag. Volgens de MIVD werd de aanval gepleegd door vier Russische officieren, die met een diplomatiek paspoort naar Nederland waren gereisd.

Russische hackaanval in Den Haag

De hackaanval kon volgens de MIVD worden verhinderd en de vier betrokken officieren werden dezelfde dag het land uit gezet. Rusland deed de beschuldigingen toen af als fantasieën.

Dit zijn de 4 Russen die de aanval moesten uitvoeren. Ze blijken onderdeel van de Russische inlichtingendienst GROe en heten Aleksei Sergejvitsj Morenets, Jevgeni Michajlovitsj Serebrjiakov, Oleg Miajlovitsj Sotnikov en Alexej Valeryvitsj Minin.

Alexey Minin MIVD

Oleg Sotnikov MIVD

Evgenii Serebriakov MIVD

Aleksei Morenets MIVD

“Deze cyberoperatie tegen de OPCW is onacceptabel. Door deze Russische actie te onthullen, sturen we een duidelijke boodschap: Rusland moet hiermee stoppen”, reageert minister Ank Bijleveld van Defensie. “De OPCW is een gerespecteerd internationaal instituut dat 193 staten van over de hele wereld vertegenwoordigt, om gezamenlijk te werken aan een wereld zonder chemische wapens. Als gastland heeft Nederlandse de verantwoordelijkheid om internationale organisaties hier te beschermen. Dat hebben we gedaan.”

AD 06.10.2018

De 4 Russische inlichtingenofficieren zijn met een diplomatiek paspoort via Schiphol, Nederland binnengekomen. Ze huurden daarna een auto en parkeerden die op de parkeerplaats van het Marriot Hotel in Den Haag, vlakbij de OPCW.

Apparatuur

De bagageruimte van de auto lag vol met apparatuur om WiFi-netwerken te hacken. Die was geïnstalleerd om op het OPCW-netwerk in te breken. De antenne van deze setup lag op de hoedenplank en was verborgen onder een jas. De apparatuur stond aan, toen de MIVD ingreep.

“Digitale manipulatie en sabotage vormen een serieuze dreiging. Vandaag hebben we laten zien dat deze dreiging van de GRU ook hier in Nederland met al zijn internationale organisaties actueel is”, concludeert de directeur van de MIVD, generaal-majoor Onno Eichelsheim. “Daarom is het van essentieel belang dat we die dreiging stoppen. Dat is gelukt. Ik ben dan ook trots op onze inlichtingenmensen.”

Telegraaf 06.10.2018

MH17

Uit vervolgonderzoek is gebleken dat een van de in Nederland actieve Russische inlichtingenofficieren ook in Maleisië actief was, gericht op het MH17-onderzoek. Bijleveld: “We hebben de Tweede Kamer eerder geïnformeerd over de interesse van Russische inlichtingendiensten in het MH17-onderzoek.

AD 11.10.2018

Zoals al eerder gemeld vormen manipulatie en beïnvloeding bijvoorbeeld een voorstelbare dreiging voor het MH17-proces. Alle organisaties die betrokken zijn bij het strafrechtelijk onderzoek omtrent MH17 zijn zich bewust van digitale dreigingen en hebben daar gepaste maatregelen tegen getroffen.”

Het is niet gebruikelijk om met resultaten van inlichtingendiensten naar buiten te komen. Het kabinet heeft er nu bewust voor gekozen om deze operatie en de daarbij betrokken Russische inlichtingenofficieren wel publiek te maken, om hen het internationaal opereren moeilijker te maken.

Telegraaf 06.10.2017

Ondermijnen

“Het ondermijnen van de integriteit van internationale organisaties is onaanvaardbaar“, benadrukt Bijleveld. “De Russische ambassadeur is ontboden om hem deze boodschap over te brengen.”

AD 11.10.2018

Nederland deelt de zorgen van de internationale partners over het schadelijke en ondermijnende gedrag van de GRU. Nederland ondersteunt de conclusie van het Verenigd Koninkrijk, zoals vandaag gepresenteerd: de GRU ondermijnt de internationale rechtsorde met dit soort cyberoperaties.

Telegraaf 06.10.2017

Telegraaf 06.10.2017

AD 01.11.2018

Aanklacht

Vandaag treedt de VS naar buiten met een aanklacht tegen verschillende Russische inlichtingenofficieren. Op 6 augustus 2018 diende het Amerikaanse ministerie van Justitie een rechtshulpverzoek in bij het Openbaar Ministerie in Nederland. Dat gebeurde in een strafrechtelijk onderzoek naar ongeoorloofde Russische cyberoperaties. Het OM heeft aan dit rechtshulpverzoek verzoek voldaan en de Amerikanen informatie verstrekt. Het OM doet daarnaast ook eigen onderzoek in deze zaak.

In opvallende openheid maakte minister Bijleveld van Defensie details bekend over de Russische hackaanval. In zeven vragen en antwoorden praten we u bij.

Agenten van de Russische inlichtingendienst GROe probeerden in april 2018 binnen te dringen in het wifi-netwerk van de OPCW in Den Haag. Het bewijs tegen de dienst stapelt zich op, Poetin ging in de tegenaanval.

Op vrijdag 13 april 2018 parkeerden de Russen een auto dicht bij de OPCW. In de auto zat hoogwaardige apparatuur om op korte afstand hacks uit te voeren. Om die reden besloot de MIVD de operatie te verstoren. Lees meer in ons liveblog

AD 15.10.2018

Daarmee is er opnieuw bewijs van spionage-operaties van de Russische militaire inlichtingendienst. Poetin gaat in de tegenaanval.

De Russische inlichtingendienst GROe is met afstand de meest avontuurlijke van de drie Russische inlichtingendiensten, schreef correspondent Steven Derix onlangs in dit profiel.

Lees: En ineens zijn ze weg… beruchte Russische cyberbende is online verdwenen AD 14.07.2021

Lees: Website Russische hackersgroep REvil verdwenen NOS 13.07.2021

Lees: Servers achter gijzelsoftware REvil abrupt offline RTL 13.07.2021

zie ook: Op weg naar een nieuwe Koude Oorlog ???

zie ook: En weer kijkt de hele wereld naar Rusland en de OPCW in Den Haag

zie ook: De hele wereld kijkt naar de OPCW in Den Haag en Rusland

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 23

Zie: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 22 – proces deel 5

Zie verder: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 21 – proces deel 4

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 20 – proces deel 3

Zie dan ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 19 – proces deel 2

En zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 18 – proces deel 1

Zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 17

Zie dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 16

En zie ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 15

Zie dan ook nog: Dick Schoof versus de Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 14

Zie dan verder ook nog: Herdenking MH17 17.07.2014 – 17.07.2018 – Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 13

En zie verder dan ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 12

En zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 11

Zie dan verder ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 10

Zie dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 9

Zie ook dan: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 8

Zie dan ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 7

Zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 6

Zie verder ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 5

Zie dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 4

En zie ook nog dan: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 3

Zie dan verder dan ook nog: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 2

En dan ook nog dan: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 1

dossier OPCW NOS

dossier “Hackaanval OPCW” AD

Gasruzie voorbij: Amerika zwicht voor Nord Stream 2

Elsevier 22.07.2021 Jarenlang ruzieden Amerika en Duitsland over Nord Stream 2, maar die twist is nu bijgelegd in een diplomatiek akkoord: Amerika staakt het verzet tegen de omstreden nieuwe gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland. Het laatste deel zal spoedig worden voltooid.

De 1.200 kilometer lange pijpleiding ligt naast de bestaande gaspijp door de Oostzee, Nord Stream. Zodra nummer 2 operationeel is, kan er twee keer zoveel gas van Siberië naar Duitsland worden gepompt, 110 miljard kubieke meter per jaar.

Verenigde Staten houdt troostprijs over aan gascompromis

Sinds 2015 vormt de aanleg van de gasleiding een splijtzwam tussen Duitsland en de Verenigde Staten. Barack Obama, Donald Trump en de huidige Amerikaanse president Joe Biden, alle drie zagen ze niets in de pijp die Duitsland tot een belangrijk gasknooppunt maakt in Europa, de Russische invloed op de Europese energievoorziening vergroot, en de Amerikaanse bondgenoot Oekraïne buitenspel zet.

Ook zullen de Verenigde Staten en Duitsland proberen Oekraïne te compenseren voor de ruim 2 miljard euro die Rusland nu jaarlijks betaalt voor gasdoorvoerrechten. Door de aanleg van Nord Stream 2 is Kiev plots niet langer cruciaal in het op temperatuur houden van Europa in de winter. In 2009 bleek die afhankelijkheid nog toen Rusland de gaskraan dichtdraaide en delen van Centraal-Europa en de Balkan tijdens een koude winter zonder gas kwamen te zitten.

Voor Duitsland betekende die winter een keerpunt. Het wilde niet langer  afhankelijk zijn van het wispelturige Oekraïne. Bovendien bezweren de Duitsers dat Rusland niet nog meer wordt gespekt dan nu al het geval is: de Duitsers zullen niet meer gas afnemen van de Russen, alleen de aanvoerroute wordt verlegd.

Akkoord over omstreden Duits-Russische gaspijpleiding: ‘Overwinning voor Poetin’

RTL 22.07.2021 De meest omstreden gaspijpleiding uit de Europese geschiedenis wordt voltooid. Jarenlang lag Amerika dwars bij Nord Stream 2, die van Rusland naar Duitsland loopt. Nu is er alsnog een akkoord tussen Duitsland en de VS. Al lijkt de Russische president Poetin de grote winnaar. “Hij heeft de volledige controle.”

De Amerikanen zijn bang dat Rusland met de nieuwe gaspijpleiding te veel invloed krijgt bij de levering van energie aan Europa. Nord Stream 2 loopt namelijk rechtsreeks van Rusland naar Duitsland door de Oostzee en omzeilt daarbij Oost-Europese landen zoals Oekraïne en Polen.

Toch is het Witte Huis akkoord gegaan. De afspraak tussen de Amerikaanse president Joe Biden en de Duitse bondskanselier Merkel is dat Rusland sancties opgelegd zal krijgen als de regering-Poetin energie ‘als wapen’ gebruikt of agressieve acties onderneemt tegen Oekraïne, zo lieten de VS en Duitsland gisteravond weten in een gemeenschappelijke verklaring.

Nord Stream is een dubbele gasleiding voor transport van Russisch aardgas. De leidingen zijn ruim 1200 km lang en hebben in totaal zo'n 10 miljard euro gekost.Nord Stream is een dubbele gasleiding voor transport van Russisch aardgas. De leidingen zijn ruim 1200 km lang en hebben in totaal zo’n 10 miljard euro gekost.

Het omstreden gasproject zorgt al jaren voor grote spanningen tussen Europa en de Verenigde Staten, en ook binnen de Europese Unie zelf. De Duitsers en de Russen beweren al die tijd dat het gaat om een commercieel project van het Russische gasbedrijf Gazprom en Europese partnerbedrijven zoals Shell, Uniper en Total, en dat Nord Stream 2 noodzakelijk is voor de enorme energiebehoefte in West-Europa.

“Rusland heeft altijd al volgehouden dat de pijplijn geen politiek instrument is om Europa afhankelijk te maken van Russisch gas”, zegt correspondent Eva Hartog. “Ze noemen het juist een puur economisch project waar zowel Europa als Rusland baat bij hebben. “De Russische regering ziet de inmenging van de Amerikanen als egoïstische bemoeizucht.”

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Duits-Russische gaspijpleiding splijt Europa: ‘Doet denken aan de Tweede Wereldoorlog’

Gaskraan dichtdraaien

Tegenstanders zijn het daar niet mee eens. Zij denken dat Europa te afhankelijk wordt van Russisch gas en verwachten dat Poetin in de toekomst de gaskraan dichtdraait als hem dat politiek gezien goed goedkomt.

Maar er spelen nog veel meer belangen, zegt geopolitiek analist Isa Yusibov. “De Amerikanen willen zelf namelijk ook graag schaliegas verkopen aan Europese landen. Maar dat gaat niet gebeuren omdat Europa nu genoeg gas heeft.” Yusibov denkt dat Duitsland de Amerikanen daarom op een ander vlak tegemoet is gekomen. “Het is zeker dat Amerika er iets voor terugkrijgt. Wat dat is, weten we nog niet.”

Volgens Yusibov heeft de EU de gaspijpleiding overigens niet nodig. “Er is geen extra vraag naar gas. Bij iets meer dan 40 procent van het gas dat wij gebruiken in de EU zijn we nu afhankelijk van Rusland. Maar de gasconsumptie neemt juist af door de afbouw van fossiele brandstoffen.”

“Het is zeker dat Amerika er iets voor terugkrijgt.”

Beloftes voor Oekraïne

Dan is er nog Oekraïne, dat nu nog geld verdient als doorvoerland, maar straks volledig genegeerd kan worden door Rusland. Die kans lijkt groot, aangezien het huidige contract tussen beide landen afloopt in 2024 en de twee landen bovendien sinds 2014 een gewapend conflict uitvechten in Oost-Oekraïne.

Oekraïne moet het nu doen met garanties dat Rusland zich aan zijn woord houdt en krijgt daarnaast 175 miljoen dollar (ruim 148 miljoen euro) van Duitsland voor een groene energietransitie. Het geld wordt gestopt in een fonds, dat met bijdragen van bedrijven moet oplopen tot 1 miljard dollar.

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Russische president Poetin speelt agressief pokerspel: ‘Niemand weet welke kant dit opgaat’

Militaire operaties?

Maar wat in Oekraïne overheerst is angst en het gevoel dat het land in de steek is gelaten, blijkt uit de eerste reacties. “Die angst is gegrond”, zegt Yusibov. “Ze lopen niet alleen inkomsten mis. Er is ook een probleem voor de nationale veiligheid.”

Dat komt omdat de gaspijpleiding direct naar Duitsland loopt. Poetin is daardoor niet langer afhankelijk van de tussengelegen landen Oekraïne, Polen, Belarus en Slowakije. “Hij heeft de volledige controle over de gaspijpleiding en kan deze landen buitenspel zetten. Bovendien heeft Rusland de handen vrij om die landen onder druk te zetten, of zelfs militaire operaties uit te oefenen als het dat wil, zonder dat de gasvoorziening in West-Europa daardoor in gevaar komt.”

Grote winnaar

Rusland wordt dan ook als grote winnaar beschouwd van het compromis tussen Duitsland en de VS van gisteravond. “Voor Rusland is het grootste voordeel van deze deal dat er nu eindelijk zekerheid is”, zegt Hartog: “De afgelopen jaren werd Nord Stream 2 telkens weer opgerakeld als een manier om druk te zetten op Rusland.”

Vanuit Moskou werd dat gezien als chantage, zegt de Ruslandcorrespondent. “Dat het nu definitief lijkt door te gaan zal door Rusland worden geïnterpreteerd als een overwinning en een voorbeeld van succesvol verzet tegen Amerikaanse bemoeienis.”

meer: Chris Koenis Vladimir Poetin Angela Merkel Joe Biden Energie Gaswinning Geopolitiek Duitsland Verenigde Staten Rusland Oekraïne Polen Belarus 

VS en Duitsland akkoord over omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2

NOS 21.07.2021 De Verenigde Staten en Duitsland hebben een akkoord bereikt over het omstreden gasproject Nord Stream 2. Als Moskou de gaspijpleiding die van Rusland naar Duitsland loopt gebruikt om politieke druk uit te oefenen, riskeert het land sancties.

De twee landen hebben een gemeenschappelijke verklaring laten uitgaan: “De Verenigde Staten en Duitsland zijn beiden vastberaden om Rusland ter verantwoording te roepen voor zijn agressie en kwaadwillende activiteiten door sancties op te leggen”. De sancties moeten voorkomen dat Rusland de pijpleiding “misbruikt” om politieke druk uit te oefenen.

“Mocht Rusland proberen om energie als wapen te gebruiken of verdere agressieve acties tegen Oekraïne ondernemen, dan zal Duitsland zelf maatregelen nemen en aandringen op sancties op Europees niveau”, staat in de verklaring.

De VS laat de aanleg doorgaan, in ruil voor een Duitse investering in klimaat- en milieumaatregelen in Oekraïne. Het gaat om een zogenoemd ‘groen fonds’ voor duurzame energietransitie, waarin Berlijn 245 miljoen dollar steekt.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas is blij met het akkoord en spreekt van een “constructieve oplossing”, maar Kiev is er niet over te spreken. Volgens de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken is het Nord Stream 2-project een bedreiging van de veiligheid van Oekraïne. De minister dringt aan op overleg over de zaak met de Europese Commissie en de Duitse regering.

Heikel punt

Nord Stream 2, de gaspijplijn die onder de Oostzee loopt, is een heikel punt tussen de Amerikanen en de Duitsers. De Amerikaanse president Biden en de Duitse bondskanselier Merkel waren het onlangs nog openlijk oneens over het bijna voltooide project. Washington was fel tegen het gasproject en dreigde herhaaldelijk met sancties tegen investeerders en bedrijven die meewerkten aan de aanleg. Tegelijkertijd wil de regering-Biden de banden met Duitsland, die door het gasproject onder druk kwamen te staan, weer aanhalen.

Volgens de VS wordt Europa door de pijpleiding te afhankelijk van Russisch gas. Daardoor zou Rusland via de gastoelevering politieke druk uit kunnen oefenen in kwesties rond bijvoorbeeld Oekraïne en Polen. Duitsland ziet Nord Stream 2 vooral als economisch project.

“Het normaliseren van de trans-Atlantische verhoudingen is een speerpunt van Bidens buitenlandpolitiek”, zegt NOS-correspondent Marieke de Vries. “Hij wilde Merkel niet tegen de haren instrijken. Hiermee geeft hij haar een afscheidscadeau voor zij voor het einde van het jaar opstapt”, aldus De Vries.

Maar er kwam direct stevige kritiek vanuit de Republikeinse hoek van de Senaat. De Texaanse senator Ted Cruz sprak van een “volledige overgave” van Biden aan Poetin en een “geopolitieke overwinning” voor de Russische president. Hij noemde de deal een “ramp” voor de VS en bondgenoten.

De Russische regering zei vorige maand dat de gaspijpleiding tegen het einde van dit jaar klaar zal zijn.

BEKIJK OOK;

VS dreigt met sancties voor bedrijven die omstreden Nord Stream 2 aanleggen

NU 18.03.2021 De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken wil dat bedrijven die zijn betrokken bij de aanleg van de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2 tussen Rusland en Duitsland “onmiddellijk” stoppen met de werkzaamheden. Anders kunnen zij sancties van de Verenigde Staten opgelegd krijgen.

De Amerikaanse overheid zegt dat de Russen door de gaspijplijn meer invloed krijgen in Europa. Washington dreigde al herhaaldelijk met sancties voor bedrijven die betrokken zijn bij de aanleg van de pijplijn, die al bijna voltooid is. Een daarvan is olie- en gasconcern Shell. Ook Europese landen als Polen en Oekraïne zijn fel tegen het project.

“Nord Stream 2 is een slechte deal, voor Duitsland, Oekraïne en voor onze bondgenoten en partners in Midden- en Oost-Europa”, meldde Blinken. Volgens hem is de pijpleiding onder de Oostzee “een Russisch geopolitiek project dat Europa moet verdelen en de Europese energieveiligheid verzwakt”.

Duitsland gaf vorige maand aan vooralsnog achter de aanleg te blijven staan. Berlijn had eerder al toestemming gegeven voor de hervatting van het project, na het aflopen van de vorige vergunning. Met Nord Stream 2 wordt de capaciteit van de bestaande Nord Stream-gaspijplijn onder de Oostzee verdubbeld.

Lees meer over: Energie  Economie

VS dreigt bedrijven opnieuw met sancties om Nord Stream 2-project

NOS 18.03.2021 De Verenigde Staten hebben opnieuw dreigende woorden uitgesproken tegen bedrijven die betrokken zijn bij de bouw van de gaspijpleiding Nord Stream 2, tussen Rusland en Duitsland. Bedrijven die daar niet onmiddellijk mee stoppen, riskeren sancties, staat in een verklaring van minister Blinken van Buitenlandse Zaken.

De VS verzet zich al langer tegen de pijpleiding, omdat die Europa afhankelijker maakt van Russisch aardgas en Rusland meer invloed krijgt. Ook landen als Polen en Oekraïne zijn tegen. Duitsland is een groot voorstander van het project.

In de nieuwe verklaring noemt Blinken Nord Stream 2 een slechte deal voor Duitsland en verschillende landen in Centraal- en Oost-Europa. Hij spreekt van “een Russisch geopolitiek project dat Europa moet verdelen en de Europese energieveiligheid verzwakt”.

Verzekeraars teruggetrokken

Tot dusverre hebben de Amerikanen aan één meebouwend bedrijf sancties opgelegd: het Russische bouwbedrijf KVT-Rus. Verder hebben onlangs een kleine twintig verzekeraars zich teruggetrokken uit het project, onder druk van eerdere Amerikaanse waarschuwingen.

Nederlandse bedrijven zijn niet meer betrokken bij de aanleg, voor een deel eveneens vanwege die Amerikaanse druk. De bouw van de gaspijpleiding moet nog dit jaar worden afgerond.

BEKIJK OOK;

Als het over Rusland gaat, vertellen politici maar de helft van het verhaal

Elsevier 06.10.2020 De argumenten van minister Stef Blok en de Kamerleden die zijn Rusland-strategie willen aanscherpen, kloppen wel een beetje, schrijft Robbert de Witt. Maar ze rammelen ook, zeker als het gaat om de omstreden pijplijn Nord Stream 2.

Afgelopen december presenteerde minister Stef Blok (VVD), de Ruslandstrategie van het kabinet. Zoals Blok eerder de Nederlandse China-strategie onthulde, had de Kamer hem gevraagd ook met een Ruslandstrategie te komen. Handig, zou je denken, want zo dwingt de Kamer de regering met een consistent beleid te komen. En dat kan vervolgens weer worden getoetst door het parlement.

Robbert de Witt (1978) is Buitenlandredacteur bij Elsevier Weekblad. Hij blogt wekelijks op donderdag over mondiale ontwikkelingen en de gevolgen ervan voor Nederland en Europa.

Heel spannend is Bloks Ruslandstrategie niet. ‘Koersvast en realistisch’ zijn de kernwoorden. Dat betekent dat er niet veel zal veranderen, en dat we geen al te hoge verwachtingen hoeven te koesteren van de Nederlandse opstelling tegenover Moskou.

Nederland kiest voor een beetje druk op het Kremlin – vanwege de Krim, Oekraïne, de vergiftigingszaken rond Sergej Skripal en Alexander Navalny, maar in het bijzonder vanwege de Russische betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17. Maar tegelijk wil het kabinet ‘blijven praten’.

Praten met gewone Russen, streng voor Russische regering

Eigenlijk wil de Kamer vrijwel hetzelfde, maar dan van beide nog iets meer. In een motie vroegen PvdA, SP, GroenLinks en SGP het kabinet met een plan te komen hoe de dialoog kan worden geïntensiveerd.

Er moet meer worden gepraat met ‘gewone Russen’, vindt ook D66’er Sjoerd Sjoerdsma – die zijn verzoek om meer Russen een Nederlands visum te geven verwoordde alsof het om een inheemse stam uit het Amazonegebied ging. ‘Om hier onze vrijheden en gelijkheden op te snuiven, om hier kennis te maken met onze democratie en rechtsstaat, in de hoop dat dat besmettelijk is.’

Lees ook: Als vergiftiging Navalny einde is voor Nord Stream 2, is Trump blij

Tegelijk wil een Kamermeerderheid dat er juist méér druk komt op de Russische regering. Deze week nam de Tweede Kamer een motie aan die de regering oproept om te pleiten voor handhaving van de strenge EU-regels rond de Russische gaspijplijn Nord Stream 2.

Die regels houden onder meer in dat het productie- en het transportdeel van het project van elkaar gescheiden worden. Dat moet Europa minder afhankelijk maken van deze Russische gaspijp en daarmee van het Kremlin. Van beide zijden worden mooie woorden gebruikt om de argumenten kracht bij te zetten. Maar het rammelt allemaal wel.

Partijen als GroenLinks en D66 hebben zelf het aantal energiebronnen beperkt

Zo hebben de partijen die roepen dat Nederland niet afhankelijk moet worden van Russisch gas natuurlijk helemaal gelijk, al is het nogal een open deur. Wie is er nu wel voor dat Nederland voor zijn energievoorziening alleen terecht kan bij één ander land? In werkelijkheid hebben partijen als GroenLinks en D66  intussen zelf het aantal mogelijke energiebronnen flink beperkt.

Gaswinning in Groningen mag niet meer, en liefst moeten alle fossiele brandstoffen worden geweerd. Kolencentrales mogen ook niet meer – hoewel die in Nederland tot de allerschoonste behoren. Laat staan dat kernenergie voor deze partijen een serieuze optie is. Aangezien zonne- en windenergie nog ontoereikend zijn – als ze ooit al toereikend zullen worden – is Nederland voorlopig aangewezen op buitenlands gas. Maar dat mag dan niet uit Rusland komen. Tja.

‘Puur een commercieel project’

Tegelijk is de redenering van het kabinet ook niet erg zuiver. Vermoedelijk vanwege de betrokkenheid van Nederlandse bedrijven – Shell met name – bleef de regering lang herhalen dat het niets heeft te zeggen over Nord Stream 2. Het is, aldus Blok, puur een commercieel project en daar moet de politiek verre van blijven.

Niemand die dat gelooft natuurlijk. Wie zaken doet met Rusland, met Vladimir Poetin en met energiegigant Gazprom, doet aan politiek. In Rusland worden zulke zaken ook niet gescheiden. Zie bijvoorbeeld hoe Poetin gas gebruikte als middel om Oekraïne het mes op de keel te zetten.

Duitsland draait als het om Rusland gaat

Ollongren: politie doet onderzoek naar volgapparatuur in Russische auto

NOS 18.08.2020 De politie doet onderzoek naar de vondst van elektronische volgapparatuur in de auto van een Russische diplomaat. Dat zegt minister Ollongren van Binnenlandse Zaken, die vanwege het politieonderzoek niet op de kwestie wil reageren.

Gisteren riep het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken een gezant van Nederland op het matje vanwege de vondst. Het departement zei dat het plaatsen van spionage-apparatuur de toch al complexe relatie met Nederland niet ten goede komt.

Minister Ollongren zegt daarop dat we “een geschiedenis met Rusland” hebben, vanwege de ramp met de MH17. “Ik denk dat dit steeds meespeelt in de relatie die wij hebben met Rusland”.

Twee jaar geleden bracht de Nederlandse inlichtingendienst MIVD naar buiten dat de Russische geheime dienst een hackaanval wilde plegen op het kantoor van de OPCW, de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag.

De politie in Den Haag wil niets kwijt over het onderzoek. Ze wil ook niet zeggen of er door de Russische ambassade aangifte is gedaan.

BEKIJK OOK;

De Russische ambassade in Den Haag ANP

Ontdekte volgapparatuur: slordige spion of diplomatieke spierballen Rusland?

NOS 17.08.2020 Het is in menig actiefilm te zien; een spion die de opdracht krijgt een voertuig te tracken. Sluipend van schuilplek naar schuilplek bereikt hij de auto in kwestie. Een handlanger leidt intussen de chauffeur af door een vuurtje te vragen. En dan plakt hij een zwart kastje onder de auto: mission accomplished.

In spy HQ wordt een schakelaar omgezet en als de auto wegrijdt ziet de kijker een rood lampje knipperen, omdat… nou ja, omdat knipperende rode lampjes er nou eenmaal bij horen in een film.

Zo zal het in het echt vast niet gaan. Maar dat veiligheidsdiensten volgapparatuur op auto’s plaatsen is zeker. Rusland zei vandaag dat het zulke apparatuur heeft aangetroffen op de auto van een militair attaché in Nederland. Wat zou daar achter kunnen zitten?

Diplomatiek onschendbaar

In de Koude Oorlog was spionage door militair attachés schering en inslag, zegt Peter Wijninga van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. “Maar wij deden het andersom net zo goed.”

Militair attachés zijn verantwoordelijkheid voor het contact tussen de krijgsmachten van beide landen. Ook verzamelen ze informatie over het gastland die van belang kan zijn voor de strijdkrachten van het eigen land. Dat hoeft geen geheime informatie te zijn.

De attachés zijn onderdeel van het corps diplomatique en hebben daarom ook diplomatieke onschendbaarheid. Het is gebruikelijk militair attachés te hebben bij bondgenoten, maar ook bij landen waar niet per se veel militaire samenwerking mee is, zoals Rusland. Wijninga: “Die laatsten hebben normaal gesproken geen hele drukke functie.”

“Veel landen sturen spionnen ook gewoon onder officiële titels”, aldus Willemijn Aerdts, universiteit Leiden.

Als het al waar is dat de Nederlandse inlichtingendiensten de Russische militair attaché met een elektronische tracker hebben gevolgd, dan moet die iets gedaan hebben om op te vallen, zegt Wijninga: “Van militair attachés wordt altijd wel op een bepaalde manier bijgehouden waar ze zijn. Vaak door ze gewoon een bezoekje te brengen.”

Het kan zijn dat Nederland extra op z’n hoede is na 2018. Toen werden Russen in Den Haag betrapt op het moment dat ze de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) probeerden te hacken. Ze kwamen Nederland binnen op een toeristenvisum en werden vervoerd door ambassadepersoneel. Mogelijk heeft de huidige militair attaché iets vergelijkbaars gedaan.

Willemijn Aerdts, expert op het gebied van veiligheidsdiensten bij de Universiteit Leiden: “Ik kan me heel goed voorstellen dat Russische diplomaten na dat incident in de gaten gehouden worden. Veel landen sturen spionnen ook gewoon onder officiële titels. Dit is een militair attaché, maar het kan zijn dat die hier extra informatie probeert in te winnen.”

Dat de Nederlandse inlichtingendiensten daarom hun heil zochten in elektronische volgapparatuur kan Wijninga zich bijna niet voorstellen: “De woningen en auto’s van militair attachés worden regelmatig gescand, dus het zou hoe dan ook op een gegeven moment ontdekt worden.”

Pieter Cobelens, voormalig directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), zou zich er niet over verbazen als er wel een elektronische tracker is ingezet: “Dat er hulpmiddelen worden ingezet, daar sta ik niet van te kijken. Het is alleen pijnlijk als het naar buiten komt. Als dit echt zo is, is het wel behoorlijk knullig.”

Ook Willemijn Aerdts zegt dat trackers gemeengoed zijn: “Het komt alleen niet heel vaak op deze manier naar buiten.”

Gissen

Maar het is maar de vraag of het echt klopt, zegt Peter Wijninga: “Totdat Rusland met tastbaar bewijs komt, en dan bedoel ik meer dan een foto van een tracker, of Nederland met een verklaring, blijft het gissen wat er gebeurd is.”

Nog maar wat geïnformeerd giswerk dan. Volgens Aerdts en Wijninga kan er ook diplomatieke onenigheid aan dit nieuws ten grondslag liggen, na de in de kiem gesmoorde hackpoging van de OPCW in 2018. De MIVD bracht dat vrij gedetailleerd naar buiten. Niet bepaald gebruikelijk. Rusland heeft altijd ontkend, maar het leverde het land wel gezichtsverlies op.

Aerdts: “Het is best wel bijzonder dat als je hier anderhalf jaar geleden zelf naartoe gaat om in te breken bij een internationale organisatie je nu vrij hoog van de toren blaast over zoiets als dit.” Wijninga denkt dat deze bekendmaking van de Russen een vorm van wraak zou kunnen zijn voor het OPCW-incident; jullie betrappen ons, dan betrappen wij jullie: “Zo zouden ze kunnen zeggen: we betalen met gelijke munt terug.”

BEKIJK OOK;

Nederlandse ambassadeur in Rusland op matje geroepen om volgapparatuur

NU 17.08.2020 De Nederlandse ambassadeur in Moskou is maandag op het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken ontboden, omdat er volgapparatuur bij een Russische diplomaat in Nederland zou zijn aangetroffen, aldus een verklaring van het Russische ministerie.

De volgapparatuur zou zijn gevonden in de auto van een assistent van een Russische militair gezant in Nederland. Volgens Moskou is dat een schending van internationale verdragen omtrent diplomatie.

Waar en wanneer de volgapparatuur zou zijn aangetroffen, is niet bekendgemaakt.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken kon tegenover NU.nl nog niet reageren op de beschuldiging. De Russische ambassade in Nederland geeft geen verdere details vrij en verwijst naar de verklaring van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het Russische ministerie roept Nederland op maatregelen te nemen en stelt dat dergelijke acties slecht zijn voor “de toch al moeilijke relatie” tussen Nederland en Rusland.

Lees meer over: Rusland  Buitenland 

Rusland ontbiedt Nederlandse diplomaat ’na vondst spionageapparaat’

Telegraaf 17.08.2020 Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt een gezant van Nederland op het matje te hebben geroepen. De aanleiding zou de vondst zijn van een spionage-apparaat in de auto van een Russische militaire attaché in Nederland.

Het ministerie roept Nederland op maatregelen te nemen om dergelijke incidenten in de toekomst te voorkomen. „Dergelijke onvriendschappelijke acties” komen de „toch al complexe relatie” met Nederland niet ten goede, aldus het departement.

Het is niet het eerste incident rond een Russische diplomaat in Nederland. De Nederlandse politie nam in 2013 de tweede man van de Russische ambassade Dmitri Borodin mee naar het bureau. Buren hadden geklaagd dat de diplomaat zich agressief gedroeg tegen zijn kinderen. Eerder had zijn vrouw al enkele auto’s geramd. Rusland pikte de aanhouding niet en Nederland bood excuses aan.

MH17

Ook het neerhalen van MH17 in 2014 heeft de relatie tussen Den Haag en Moskou onder druk gezet. De Boeing 777 werd onderweg van Schiphol naar Kuala Lumpur op 17 juli 2014 uit de lucht geschoten. Alle 298 mensen aan boord kwam om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Volgens internationaal onderzoek was de Buk-raket waarmee het vliegtuig is neergeschoten, afkomstig uit Rusland. Moskou zegt echter niet verantwoordelijk te zijn voor het drama. Nederland maakte vorige maand bekend Rusland voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) te dagen om zijn rol in het neerhalen van MH17.

BEKIJK MEER VAN; conflicten, oorlog en vrede overheid lucht- en ruimtevaartongeval/-incident rechtshandhaving Nederland

Russische ambassade in Den Haag ANP

Moskou: volgapparatuur gevonden in auto Russische diplomaat in Nederland

NOS 17.08.2020 In een auto van een Russische diplomaat in Nederland is apparatuur gevonden, waarmee de wagen kan worden gevolgd. Dat meldt het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken.

Volgens het ministerie is dat een schending van internationale verdragen. “Zulke onvriendelijke acties maken de toch al moeizame band tussen beide landen nog ingewikkelder”, staat in een verklaring.

Dominique Kuhling, de plaatsvervangend ambassadeur van Nederland in Moskou, is door het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op het matje geroepen. “Zij kreeg te horen dat er onmiddellijk uitgebreide maatregelen moeten worden genomen om dergelijke incidenten te voorkomen”, schrijft het Russische ministerie.

Uit de verklaring wordt niet duidelijk of Moskou denkt dat Nederland zelf de apparatuur heeft geplaatst of dat de plaatsvervangend ambassadeur is ontboden omdat het incident in Nederland plaatsvond.

Rutte: geen commentaar

Premier Rutte wil nog niet veel kwijt over het nieuws. “Daar kan ik verder geen commentaar op geven, ik zag de berichten.” Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt: “We hebben de berichten gezien en nu wordt onderzocht wat er aan de hand is.”

Volgens correspondent David Jan Godfroid is het heel moeilijk om in te schatten of de Russische beschuldigingen kloppen. “Ik twijfel er geen moment aan dat de Nederlandse inlichtingendiensten Russische diplomaten volgen – en zeker militair attachés. Maar of dat zover gaat dat er volgapparatuur in auto’s wordt geplaatst, dat kan ik niet beoordelen.”

Russische hackaanval in Den Haag

Twee jaar geleden bracht de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD naar buiten dat de Russische geheime dienst een hackaanval wilde plegen op het kantoor van de OPCW, de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag. Volgens de MIVD werd de aanval gepleegd door vier Russische officieren, die met een diplomatiek paspoort naar Nederland waren gereisd.

De hackaanval kon volgens de MIVD worden verhinderd en de vier betrokken officieren werden dezelfde dag het land uit gezet. Rusland deed de beschuldigingen toen af als fantasieën.

BEKIJK OOK

In 2013 vierden Nederland en Rusland hun al vier eeuwen lange relatie met onder meer dit officiële diner in Amsterdam waarbij het voltallige kabinet Rutte aanschoof. Ook toen waren de betrekkingen al flink bekoeld door diverse akkefietjes. © Reuters

Opnieuw heibel tussen Nederland en Rusland: ‘Wraakoefening voor MH17

AD 17.08.2020 Opnieuw is er heibel tussen Nederland en Rusland: onze inlichtingendiensten zouden spionageapparatuur in een Russisch diplomatiek voertuig hebben geplaatst. Experts zien een wraakoefening voor MH17 en de mislukte Russische spionage bij de OPCW in Den Haag.

Het is de zoveelste deuk in de al jaren verstoorde betrekkingen tussen Rusland en ons land. In de dienstwagen van de assistent van de Russische militair-attaché in Nederland is volgapparatuur aangetroffen, maakte het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag bekend. De Russen zijn woedend en hebben plaatsvervangend ambassadeur Dominique Kuhling op het matje geroepen.

Lees ook;

Lees meer

In 2013 vierden Nederland en Rusland hun al vier eeuwen lange relatie met onder meer dit officiële diner in Amsterdam waarbij het voltallige kabinet Rutte aanschoof. Ook toen waren de betrekkingen al flink bekoeld door diverse akkefietjes.

Lees meer

Als de beschuldigingen kloppen is vooral sprake van selectieve verontwaardiging, zegt Ben de Jong, kenner van de Russische inlichtingendiensten. ,,Elke veiligheidsdienst probeert dit bij vijandige inlichtingendiensten, het is volstrekt normaal. De Russen doen dit in Moskou evengoed.”

Hoogleraar Inlichtingenstudies Paul Abels betwijfelt of de AIVD en/of MIVD inderdaad hebben gespioneerd. ,,Het zou net zo goed een set-up van de Russen kunnen zijn om Nederland zwart te maken. De spionagewereld is een schijnwereld, waar niets is wat het lijkt.”

Geen sinecure

Dit zou ook een set-up kunnen zijn van de Russen om Nederland zwart te maken, aldus Paul Abels, hoogleraar inlichtingenstudies.

De aangetroffen apparatuur betreft volgens Moskou traceerapparatuur. Daarmee kunnen Nederlandse veiligheidsdiensten nagaan welke ontmoetingen de Russische militaire attaché heeft. Het plaatsen van dergelijke elektronica is echter bepaald geen sinecure, stelt De Jong. ,,De Russen weten dat de kentekens van hun diplomatieke voertuigen bij de AIVD bekend zijn en parkeren die echt niet op een willekeurige hoek van de straat.”

Mocht een auto onverhoopt defect raken dan zal deze zo mogelijk op het ambassadeterrein door een eigen monteur gerepareerd worden. ,,En als er toch een garagebezoek vereist is, willen ze er met hun neus bovenop zitten.” Sowieso zullen inlichtingendiensten hun eigen diplomatieke auto’s regelmatig binnenstebuiten keren om eventuele spionageapparatuur op te sporen.

De MIVD verijdelde in 2018 een cyberaanval van Russische spionnen op de OPCW. Nederland organiseerde in april vervolgens een persconferentie om de zaak wereldwijd bekend te maken.

De MIVD verijdelde in 2018 een cyberaanval van Russische spionnen op de OPCW. Nederland organiseerde in april vervolgens een persconferentie om de zaak wereldwijd bekend te maken. © ANP

Al met al is het vrijwel ondoenlijk om apparatuur ongezien te installeren, stelt kenner van de Russische inlichtingendiensten De Jong. Het gemakkelijkst lijkt nog het plaatsten van een gps-tracker onderop de auto. ,,Zoiets is snel te doen, de technologie is ook al decennia oud.”

MH17

Dit besluit is op hoog niveau genomen, door Poetin of de Russische veilig­heids­raad, aldus Ben de Jong, kenner Russische inlichtingendiensten.

Waar of niet, de vraag rijst waarom Rusland de spionagezaak zo hoog opspeelt. Normaliter worden dergelijke affaires diplomatiek in alle stilte opgelost. Experts Abels en De Jong hebben een vermoeden. ,,Met weinig westerse landen is de relatie momenteel zo beroerd als met Nederland”, zeggen beiden. ,,Dat Nederland al jarenlang stelt dat Rusland achter de crash van MH17 zit, is tegen het zere been van Moskou.” Zo besloot het kabinet begin juli nog Rusland voor het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) te dagen.

De Jong gaat er vanuit dat Rusland belang heeft bij publiciteit. ,,Rusland probeert in zijn betrekkingen met het Westen momenteel overal stennis te schoppen.”

De beschuldigingen kunnen volgens hoogleraar inlichtingenstudies Abels verder een wraakoefening zijn voor hoe Nederland Rusland te kijk zette na de mislukte spionagepoging bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag in 2018. Russische spionnen probeerden de systemen te hacken, maar werden op heterdaad betrapt door de MIVD. ,,Nederland organiseerde vervolgens een persconferentie om de zaak wereldkundig te maken.”

Het besluit om er een diplomatieke rel van te maken is op hoog niveau genomen, denken Abels en De Jong. Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov bezit niet het statuur om dit alleen te doen, de machtsstructuren zijn veel hiërarchischer dan in Nederland. ,,Het is zeker langs Vladimir Poetin zelf of de Russische veiligheidsraad gegaan.”

Moet Nederland nu diep door het stof en nederig excuses maken? Geenszins, stelt De Jong: ,,Als je ziet wat de Russen ons de afgelopen jaren allemaal geflikt hebben zou ik dat zeker niet doen”, wijst hij op de vele affaires die in 2012 startten met de arrestatie van Russische spion Raymond P, die als ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken jarenlang honderden gevoelige documenten doorspeelde aan de Russen.

‘Glashard ontkennen’

Volgens hoogleraar inlichtingendiensten Abels is glashard ontkennen altijd het devies, of de beschuldigingen nu waar zijn of niet. Hoe je dat doet liet Rusland zien na de verijdelde spionagezaak bij de OPCW. Daar klopte niets van, de beschuldigingen van Nederland en het Westen getuigden van een ‘levendige fantasie’ en waren een ‘absurditeit’, stelde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in 2018.

‘Spionage-apparaat gevonden in auto Russische diplomaat in Nederland’

AD 17.08.2020 Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt een spionage-apparaat te hebben gevonden in de auto van een Russische militair attaché – een militair met een diplomatieke missie – in Nederland. Dominique Kuhling, de plaatsvervangend ambassadeur van Nederland, is door Moskou op het matje geroepen.

Volgens de Russen gaat het om volgapparatuur, waarmee de gangen van het diplomatieke voertuig kunnen worden gevolgd. ,,Dergelijke onvriendschappelijke acties komen de toch al complexe relatie met Nederland niet ten goede”, kreeg plaatsvervangend ambassadeur Kuhling te verstaan.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Het ministerie van Buitenlandse Zaken vertelde haar dat het noodzakelijk is ,,om onmiddellijk uitgebreide maatregelen te nemen om dergelijke incidenten te voorkomen, die in strijd zijn met de bepalingen van het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer.”

Premier Rutte wil in een eerste reactie niet veel kwijt, meldt de NOS. ,,Daar kan ik verder geen commentaar op geven, ik zag de berichten.” Ook Buitenlandse Zaken kan vlak na de bekendmaking van het nieuws nog niks zeggen over de beschuldigingen.

Gevoelig

De relatie tussen Nederland en Rusland is de laatste jaren niet best. Vorig jaar werd een Ruslandstrategie opgezet door minister van Buitenlandse zaken Stef Blok maar ook daarin staat dat het allemaal stroef loopt met Moskou.

De reeks affaires startte in 2012 met de arrestatie van spion Raymond Valentino P die als ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag jarenlang honderden gevoelige documenten doorspeelde aan de Russen. Hij werd veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf.

Een jaar later volgde de nieuwste rel toen Nederlandse agenten Dmitri Borodin, de tweede man van de Russische ambassade, aanhielden. Buren hadden geklaagd dat de diplomaat zich agressief gedroeg tegen zijn kinderen. Eerder had zijn vrouw al enkele auto’s geramd. Rusland pikte de aanhouding niet en Nederland bood excuses aan.

In datzelfde jaar werd een Nederlandse diplomaat mishandeld in zijn woning in Moskou. De destijds tweede man van de Nederlandse ambassade in Moskou, Onno Elderenbosch, werd in oktober 2013 in zijn huis in elkaar geslagen door twee mannen. De mishandeling werd door sommigen gezien als een wraakactie voor de arrestatie van Borodin.

Twee jaar geleden meldde de Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) een operatie van de Russen te hebben verijdeld tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Nederland sloeg toen publiekelijk terug door de namen van de vier spionnen te noemen en hun gezichten te tonen.

MH17

Voor Nederland blijft het neerhalen van MH17 nog steeds een zeer gevoelig punt. Rusland weigert mee te werken aan het onderzoek naar het neerschieten van het passagierstoestel. Volgens het Nederlandse Openbare Ministerie zouden daar ook hoge figuren in het Kremlin bij betrokken zijn.

Verder zijn er vanuit de EU spanningen met Moskou over de Russische agressie tegen Oekraïne, de bombardementen in Syrië ter ondersteuning van president Assad en verschillende aanslagen op naar Europa gevluchte dissidenten. Samen met China en Noord-Korea behoort Rusland tot de kampioenen van de digitale spionage.

Nederland heeft sinds 2014 geen minister meer op handelsmissie naar Rusland gestuurd en lijkt ook niet van plan dat te doen.

augustus 17, 2020 Posted by | aivd, mh17, MH17-proces, MH17-ramp, MH17-tribunaal, Oekraïne, Poetin, politiek, rechtzaak, Rusland, russische geheime dienst, Sergej Skripal, volgapparatuur | , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor De spanningen op weg naar een nieuwe Koude Oorlog lopen weer op !!!

Op weg naar een nieuwe Koude Oorlog ???

Staat de verhouding Nederland-Rusland en de rest van de wereld weer op scherp ???

Het kabinet kiest voor een koersvast en realistisch Ruslandbeleid. De afgelopen vijf jaar is de relatie met Rusland complex gebleven. Nederland ziet daarom geen reden om de huidige houding tegenover Rusland, die te karakteriseren valt als een combinatie van druk en selectieve samenwerking, ingrijpend te wijzigen. Dat schrijft minister Blok van Buitenlandse Zaken in een brief aan de Kamer, waarin hij reflecteert op het Nederlandse Ruslandbeleid.

Telegraaf 27.07.2020

De brief is een reactie op een motie van de D66-Kamerlid Verhoeven en Stoffer van de SGP, die door de hele Kamer werd gesteund. De twee Kamerleden hadden om een Ruslandstrategie gevraagd. Eerder dit jaar kwam het kabinet ook al met een Chinastrategie.

Rusland is de afgelopen jaren doorgegaan op de ingeslagen weg van confrontatie met Westerse mogendheden. Dat leidt tot zorgen over veiligheid in veel Europese landen, waaronder Nederland.

De minister wijst erop dat Rusland doelbewust desinformatie verspreidt en spioneert. “Rusland beschikt over een offensief cyberprogramma.” Hij noemt als voorbeelden desinformatie over MH17 en de poging om de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken.

Die zorgen zijn er ook over de aantasting van de mensenrechten in Rusland. ‘De cyberoperatie tegen de OPCW hier op Nederlandse bodem vorig jaar, maar ook de aanslag op de voormalige Russische dubbelspion Skripal bij onze Britse buren, drukken ons met de neus op de feiten’, aldus Blok.

Het kabinet hecht aan samenwerking met partners vis-a-vis Rusland. Het belang van die internationale samenwerking blijkt ook uit de internationale steun die Nederland en de andere landen van het Joint Investigation Team krijgen voor de inzet voor gerechtigheid na het neerhalen van vlucht MH17.

AD 24.12.2019

Het is de vraag of de door Blok gewenste harde koers op de langere termijn internationaal nog op veel steun kan rekenen. Vooral de Franse president Emmanuel Macron heeft zich de afgelopen maanden, onder andere in NAVO-verband, opgeworpen als pleitbezorger van dialoog met Rusland.

Door hem geïnitieerde vredesgesprekken tussen Rusland en Oekraïne, eerder deze maand, liepen op weinig uit. En ook Duitsland vaart met de omstreden Nord Stream-gasdeals een eigen koers die tot verdeling leidt tussen Oost-en West-Europa.

De machtspolitiek in de VN, de steun aan de Syrische dictator Assad. Het schenden van het INF-verdrag, waarmee Europa opeens weer beducht moet zijn voor Russische kruisraketten. „Op heel veel vlakken is er eerder een verslechtering. Als je de laatste state of the union hoort van Poetin. De taal die hij uitsloeg, de borstklopperij, het was heel dreigend.”

“De taal die Poetin uitsloeg, de borstklopperij, het was heel dreigend”

Uitgerekend tegen deze achtergrond zoekt de Franse president Macron openlijk toenadering tot Rusland. Zo zag de Fransman in de gevangenenruil met Oekraïne een teken dat Poetin zijn agressieve buitenlandbeleid aan het veranderen was.

Blok weet beter: de onwettig aangehouden Oekraïense marinemannen die Rusland vrijliet, waren makkelijk wisselgeld tegen die Russische gevangenen. Onder hen was immers Vladimir Tsemach, een Oekraïner die tijdens de aanslag op MH17 de leiding had over de luchtafweer in Oost-Oekraïne.

Hij is verdachte in het proces dat in maart begint. Na de ruil heeft Rusland hem niet uitgeleverd, zoals Nederland had gevraagd, maar hem weer laten terugkeren naar Oost-Oekraïne. Daarmee is de kans verkeken dat Tsemach terecht zal staan – Rusland en Oekraïne leveren immers volgens hun eigen grondwetten geen onderdanen uit. Bovendien heeft Oekraïne in het oosten nog altijd weinig te zeggen.

Wat doet dit voor de steun die Nederland zo nodig heeft voor het proces tegen de MH17-verdachten?

„Voor ons staat in de verhouding met Rusland MH17 bovenaan. Altijd. Het is ook nodig dat Nederland hier steeds de leiding blijft nemen. Bij elke gelegenheid waar we internationaal optreden, stellen we het aan de orde. Zolang wij het op de agenda blijven zetten, merk ik dat wij steun krijgen. Zouden we ermee ophouden, dan zouden andere landen denken: dan gaan wij het ook niet doen.”

Sancties blijven toch een lastig instrument. We kunnen wel vaststellen dat ze niet helpen Rusland op andere gedachten te brengen. Hoe lang moet je er nog mee doorgaan?

„Zolang er geen ander gedrag is van Rusland zullen we die sancties voortzetten. Er is altijd een reden voor die sancties. Zolang die reden geldt, gelden wat mij betreft ook de sancties. Daar moet je standvastig in zijn. Je merkt wel steeds twijfel bij andere landen wanneer we sancties verlengen. Gelukkig hebben we de Europese landen afgelopen week toch nog op één lijn gekregen.”

Goed, die sancties zijn verlengd. Maar Rusland trekt zich er niks van aan. Tijd voor iets anders, zou je zeggen.

„Sancties zijn ook niet de enige drukmiddelen. Na de moord op Skripal hebben met we, net als een hoop andere Europese landen, Russische diplomaten uitgewezen. Na de hack bij de OPCW hebben we samen met de Britten gewerkt aan een Europees sanctieregime voor cyberaanvallen. Een doorbraak. Vorige week is daar ook nog een sanctiemechanisme tegen mensenrechtenschendingen bij gekomen.”

Die gevangenis is gebouwd, maar er zitten nog geen gevangenen in. Wie moeten op die sanctielijst?

„We zijn nu bezig daar namen onder te krijgen. Daar hebben we zeker gedachten over, maar het helpt in deze fase niet als ik die namen noem.”

Toch is het niet alleen een vijandsbeeld dat het kabinet schetst in zijn nieuwe Ruslandaanpak.

„Rusland is en blijft een grote buur, een kernwapenstaat. We moeten in gesprek blijven, al is het alleen maar om nucleaire ongelukken te voorkomen. Niet voor niets is Nederland voorstander van overleg tussen de NAVO en Rusland.”

Behalve een niet te negeren machtsfactor is Rusland ook een economische macht waarmee Nederland een stevige handelsrelatie heeft. Ons land is na China en Duitsland de derde handelspartner van Rusland.

Zo’n vierhonderd Nederlandse bedrijven zijn in Rusland gevestigd. Ongeveer drieduizend Nederlandse ondernemingen zijn actief op de Russische markt. De vraag naar Nederlandse technologie voor de Russische landbouw is de afgelopen jaren gestegen.

Nord stream 2

Dan is er ook nog Nord Stream 2, de pijplijn die Russisch gas via de Baltische zee en Duitsland naar Europa brengt. Het project nadert de eindfase.

Nordstream 2 is eigendom van het Russische staatsgasbedrijf Gazprom, maar de aanleg wordt medegefinancierd door westerse bedrijven, waaronder het Brits-Nederlandse Shell. Jaarlijks zal er tot 55 miljard kubieke meter Russisch gas doorheen gaan stromen. Daar zit een duidelijke strategie achter.

Momenteel exporteert Gazprom al zo’n 170 miljard kubieke meter per jaar naar Europa. Maar driekwart daarvan stroomt via pijpleidingen door Polen en Oekraïne. Met dat laatste land is Moskou verwikkeld in een burgeroorlog (Oost-Oekraïne). In 2014 annexeerde het bovendien de Krim.

Het Nordstream 2-project is een geopolitieke splijtzwam. Duitsland noemt de import van Russisch gas een economische noodzaak om de afstoot van kolen- en kernenergie te kunnen opvangen. Ook Nederland steunt het project. Maar veel andere Europese lidstaten vrezen juist een veiligheidsprobleem.

“We maken onszelf veel te afhankelijk van Rusland”, meent de Duitse Europarlementariër Manfred Weber. De voorzitter van de Europese Christendemocraten heeft op het punt van Nordstream 2 felle kritiek op zijn eigen regering in Berlijn. “Economische motieven spelen hier geen rol.

Dit is een puur politieke kwestie. Dat de Duitse oud-bondskanselier Gerhard Schröder voorzitter is van het bestuur van Nordstream, zegt al genoeg. Europa kan zijn gasinkopen beter uitspreiden over verschillende leveranciers. Je moet jezelf niet afhankelijk maken van Moskou.”

De Amerikaanse president Trump heeft inmiddels sancties aangekondigd tegen bedrijven die meewerken aan de aanleg van de gaspijpleiding Nord Stream 2 die van Rusland naar Duitsland loopt. Veel bedrijven dreigen te worden getroffen, waaronder het Nederlands-Zwitserse offshoreconcern Allseas van de Nederlander Edward Heerema.

Dat heeft inmiddels zijn werkzaamheden voor Nord Stream 2 gestaakt. Ook olieconcern Shell en baggeraars Van Oord en Boskalis zijn bij het project betrokken.

Wat wil president Trump bereiken met de sancties?

Trump dreigt al langer met sancties tegen de Europese deelnemers aan het omstreden Nord Stream-project. Volgens de Amerikaanse president maakt Europa zich met de intensieve gasimport tot „gijzelaar” van Rusland. „Wij beschermen Duitsland, Frankrijk en al deze landen, en dan sluiten enkele landen een pijpleidingdeal met Rusland en betalen zo miljarden aan de Russische schatkist.”

Maar de president houdt ook de eigen handelsbelangen goed voor ogen, waarbij het de vraag is hoe realistisch die zijn. Trump ziet graag dat Amerikaanse gasbedrijven meer vloeibaar aardgas (lng) gaan afzetten in Europa, iets waar Rusland voor dekomende jaren ook op inzet.

Vooralsnog ligt het zwaartepunt van de Amerikaanse lng-export echter in Zuid-Amerika en Azië, waar bedrijven meer gas goedkoper kunnen afzetten. De details van de sancties moeten nog bekend worden.

AD 26.11.2020

Waarom ligt Nord Stream 2 zo gevoelig?

De pijpleidingen (Nord Stream 2 is een aanvulling op een eerdere, parallelle Nord Stream-pijp) zorgen al jaren voor verdeeldheid binnen Europa. Tegenstanders in vooral Oost-Europa beschouwen het als een geopolitiek instrument waarmee Rusland Oost-Europese landen politiek en financieel kan afknijpen.

Nu moet Rusland nog veel gas exporteren via de pijplijn die door Oekraïne loopt. Voorstanders zien in de naar schatting 10 miljard euro kostende pijp liever een commercieel project, dat op termijn kan voorzien in een kwart van de Europese gasvraag en een schoner alternatief biedt voor vervuilende steenkool.

Na een onderbreking van een jaar gaat de aanleg van de gaspijpleiding Nordstream 2 in de Oostzee volgende maand weer verder. Dat bevestigde een woordvoerder van consortium Nordstream AG zaterdag 27.11.2020 na berichtgeving door Duitse media. De Verenigde Staten zijn tegen de pijpleiding, die van Rusland naar Duitsland loopt, omdat Moskou daarmee meer invloed in West-Europa zou krijgen.

Polen en Baltische staten

Via de twee pijpleidingen van elk zo’n 1200 kilometer lang zal jaarlijks 55 miljard kubieke meter aardgas vanuit Rusland naar Duitsland worden gepompt. Het project Nordstream 2, dat ongeveer 9,5 miljard euro kost, is voor 94 procent klaar. De VS vinden dat hun Europese partners te afhankelijk worden van Russisch gas omdat er ook al een Nordstream 1 ligt, worden gesteund door Oost-Europese landen zoals Polen en de Baltische staten. Critici op hun beurt beschuldigen de Amerikanen ervan dat ze hun vloeibare gas alleen maar beter willen verkopen in Europa.

Lees ook: Nord Stream 2 is bijna klaar, debat over Russisch gas nog niet

Hoe reageert Rusland op de sancties?

„Dergelijke stappen zullen niet zonder gepaste reactie blijven”, zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov maandag 23.12.2019. Hij wilde niet zeggen welke maatregelen Moskou overweegt. De Russische Buitenlandminister Sergej Lavrov zei dat na invoering van de sancties „geen enkel land ter wereld nog zal twijfelen aan de onbetrouwbaarheid van de VS als partner”.

Daarom wil Rusland dat de aanleg van de omstreden Nord Stream 2-gasleiding gewoon verder gaat. En daarvoor zegt het land een speciaal schip achter de hand te hebben. Door sancties van Amerika heeft de aanleg al enige vertraging opgelopen.

Pijplegschip

Het Zwitsers-Nederlandse bedrijf Allseas, dat de pijpleiding legde met behulp van twee schepen, schortte het werk op om Amerikaanse sancties te voorkomen. President Vladimir Poetin wil dat door de inzet van het schip de bouw van de leiding kan worden voortgezet.

Kan dit gevolgen hebben voor de Nederlandse gasvoorziening?

Nederland is al ruim anderhalf jaar geen (netto)exporteur meer van aardgas. Door de aardbevingsproblemen in Groningen loopt de binnenlandse productie snel terug. In 2022 wordt de Groningse productie mogelijk al beëindigd. Dan is Nederland nog niet helemaal afhankelijk van buitenlands gas.

Op dit moment komt de helft van de Nederlandse gasproductie van de zogeheten kleine velden, die deels in de Noordzee liggen. Maar ook de productie van die kleine gasvelden neemt af, vooral omdat veel velden geleidelijk uitgeput raken.

zie ook: Over de Rooie vanwege het Schaliegas – deel 10 – nasleep

Al met al wordt de import van aardgas elk jaar belangrijker. Vorig jaar werd voor zo’n 38 miljard kubieke meter gas gebruikt, en naar schatting zo’n 5 miljard daarvan kwam uit Rusland. Die Russische import neemt zonder meer toe, is de verwachting van experts.

Toch lijkt niemand nog nerveus. Eventuele vertraging bij Nord Stream 2 zal niet snel tot problemen in Nederland leiden. Van prijsstijgingen is geen sprake. Integendeel, door een deal vorige week tussen Rusland en Oekraïne over de doorvoer van Russisch gas, dalen de prijzen juist. Gas via Nord Stream 1 is door de nieuwe afspraken voor in elk geval vijf jaar verzekerd.

Heeft Nederland een alternatief voor Russisch gas?

Naast Rusland is ook Noorwegen een grote gasexporteur in Europa, maar qua productie zit dat land aan zijn maximum. De import van vloeibaar gas, lng, zou een beter alternatief kunnen zijn voor Russisch gas. Lng kan met tankers uit het Midden-Oosten, zoals uit Qatar, komen, en ook de Verenigde Staten – een grote producent van schaliegas – exporteren lng.

Nadeel van lng is dat het duurder is dan Russisch en Noors aardgas dat – niet vloeibaar – via pijpleidingen Nederland binnenkomt. De beschikbaarheid van lng zorgt er in elk geval voor dat Rusland de prijs van aardgas de komende jaren niet onbeperkt kan verhogen.

Pers

Rusland zal maatregelen nemen tegen Britse media die actief zijn op Russisch grondgebied. Het gaat om een vergelding voor maatregelen van Britse autoriteiten tegen Russische journalisten.

Kruisraketten

Rusland kan sinds kort een wapen inzetten dat het land volgens president Poetin weer op de top van de apenrots zet als het gaat om militaire slagkracht. De hypersonische Avangard-raket vliegt 27 keer sneller dan het geluid richting zijn doel en kan onderweg van koers veranderen, waardoor geen afweersysteem het uit de lucht kan halen, claimt Moskou.

Rusland heeft al eerder in 2018 op staatstelevisie reeds beelden getoond van het afvuren van een hypersonische raket, de kinzjal (dolk). Een MiG-31 straaljager schoot het projectiel af, dat volgens het Kremlin met 12.000 kilometer per uur, tien keer de snelheid van het geluid, op zijn doel af vliegt.

Tegenaanval

De wapens zullen volgens de president niet gebruikt worden om andere landen aan te vallen. Wel stelt Poetin dat het gebruik van kernwapens op Rusland of haar bondgenoten, gezien zal worden als een aanval die vraagt om een onmiddelijke reactie in de vorm van een tegenaanval.

De dreigende taal van de Russische president Vladimir Poetin aan het adres van NAVO-landen is ”onacceptabel’’ voor het militaire bondgenootschap. Zijn uitlatingen zijn contraproductief, stond toen in een NAVO-verklaring.

”We willen geen nieuwe Koude Oorlog of een nieuwe wapenwedloop’’, aldus de NAVO. De alliantie voegde eraan toe dat de raketafweersystemen in Europa niet zijn gericht op Rusland, maar dienen als verdediging tegen dreigingen van verder weg.

Washington maakte duidelijk dat de VS begint met onderzoek, ontwikkeling en het ontwerpen van nieuwe raketsystemen en Moskou zal nu hetzelfde doen, kondigde minister van Defensie Sergej Sjojgoe aan. Het gaat om een op land gestationeerde kruisraket, gebaseerd op een bestaande versie voor schepen, de Kalibr.

Rusland zet vaart achter de ontwikkeling van twee nieuwe op land gestationeerde raketsystemen. Dit gebeurt in reactie op de terugtrekking door Washington uit het nucleair wapenbeheersingsverdrag INF. De systemen moeten in 2021 operationeel zijn, meldt het Russische ministerie van Defensie.

China, Rusland en Iran beginnen vrijdag aan gezamenlijke marineoefeningen in de Golf van Oman. Het Chinese ministerie van Defensie maakte dat donderdag bekend. Het testen duurt tot en met maandag.

Volgens het ministerie is de oefening „niet noodzakelijk verbonden met de regionale situatie.” De gezamenlijke test komt in een periode van oplopende spanningen tussen de VS en Iran.

Ook gaat Moskou werken aan hypersonische raketten voor de langere afstand. Die zullen minstens vijf keer de snelheid van het geluid bereiken, aldus de Russen.

Moskou beschuldigt de Verenigde Staten ervan valse voorwendselen te bedenken om het INF-verdrag te verlaten, waar ze toch al wilden uitstappen.

Dat heeft mogelijk ook gevolgen voor ons land. Nederland huisvest zeer waarschijnlijk zo’n twintig kernwapens op vliegbasis Volkel. F-16’s kunnen deze bommen afgooien, maar recent barstte hier een discussie los of de opvolger van dit toestel, de Joint Strike Fighter (JSF), dit ook moet kunnen. D66-leider Rob Jetten maakte bekend dat zijn partij dit niet wil, wat hem niet erg in dank werd afgenomen door coalitiepartners VVD en CDA.

Kortom, staat er al weer een kernwapenwedloop op stapel ?? Of Zijn we inmiddels op weg naar een nieuwe Koude Oorlog ook in Nederland ?? Zie nog meer en nog veel meer !!!!

lees: kamerbrief met kabinetsreactie op aiv-adviesrapport kernwapens in een nieuwe geopolitieke werkelijkheid 18.04.2019

lees: Rusland geeft beelden vrij van test met hypersonische raket NU 11.03.2018

lees: NAVO noemt dreigende taal president Poetin onacceptabel NU 02.03.2018

zie ook: JSF-gedonder gewoon nog verder !!!! – deel 3

zie ook: JSF-gedonder gaat gewoon verder !!!! – deel 2

zie ook: JSF-gedonder gaat gewoon verder !!!! – deel 1

zie ook: En weer kijkt de hele wereld naar Rusland en de OPCW in Den Haag CyberhackSpy

zie ook: De hele wereld kijkt naar de OPCW in Den Haag en Rusland Skrypal

zie ook: En weer kijkt de hele wereld naar de OPCW in Den Haag

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 3

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 2

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 1

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 17

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 16

Zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 15

zie ook: Dick Schoof versus de Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 14

Zie dan ook: Herdenking MH17 17.07.2014 – 17.07.2018 – Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 13

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 12

zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 11

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 10

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 9

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 8

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 7

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 6

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 5

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 4

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 3

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 2

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 1

Of Russische superraket werkt of niet, ‘in VS en China zijn ze geschrokken’

NOS 28.12.2019 Rusland kan sinds gisteren een wapen inzetten dat het land volgens president Poetin weer op de top van de apenrots zet als het gaat om militaire slagkracht. De hypersonische Avangard-raket vliegt 27 keer sneller dan het geluid richting zijn doel en kan onderweg van koers veranderen, waardoor geen afweersysteem het uit de lucht kan halen, claimt Moskou.

Of de raket echt zo baanbrekend is als de Russen beweren, moeten nog blijken, zegt wapendeskundige Sico van der Meer van onderzoeksinstituut Clingendael. “Een wapenwedloop is namelijk ook deels bluf”, aldus Van der Meer. “Maar reken maar dat ze hier in Washington en Peking van zijn geschrokken.”

Van der Meer zegt dat de Russen al decennia op zoek zijn naar een manier om dreigender te worden op het wereldtoneel sinds de Amerikanen onder president Bush aankondigden een raketschild te bouwen. “De Russen leunden vooral op hun kernraketten om internationaal druk uit te oefenen, maar die zijn waardeloos met zo’n schild. Met deze nieuwe raket zijn ze op papier weer net zo sterk als de Amerikanen.”

Propaganda en bangmakerij

Wapenexperts betwijfelen of de Russen de raket daadwerkelijk in gebruik hebben genomen. Het kan ook om een vergevorderde testfase gaan, zoals bijvoorbeeld de defensie-expert van de BBC schrijft.

Van der Meer deelt die twijfels. “Het is ook elkaar bang maken en het is propaganda richting zowel de Amerikanen als de eigen bevolking. Poetin kondigde tijdens een persconferentie vorig jaar naast deze raket bijvoorbeeld ook allerlei andere sciencefictionwapens aan die waarschijnlijk nog lang geen werkelijkheid zijn, zoals een raket op kernenergie die in theorie oneindig kan rondvliegen.”

Toch denkt hij wel dat de Russen in het geval van de Avangard voorloper zijn als het gaat om dergelijke geavanceerde wapens. “Ze zijn er al jaren mee bezig en andere landen zoals de VS, China en India werken hier ook aan. Hypersonische wapens zijn een beetje het nieuwste snufje op de wapenmarkt. Om hun claims te onderbouwen, zullen ze nu een arsenaal moeten opbouwen en via testen moeten aantonen dat de raketten structureel werken.”

Wapenwedloop

Eerder dit jaar zegde de Amerikaanse president Trump nog een belangrijk verdrag met Rusland op over wapenbeheersing. Of een nieuwe versie van dat zogenoemde INF-verdrag inmiddels een utopie is met de hypermoderne Russische raket? Van der Meer durft het niet te zeggen.

“Nu er zo veel geld in nieuwe wapens wordt gepompt, lijkt zo’n nieuw verdrag onlogisch. En Trump is bijvoorbeeld volop bezig met zijn Space Force, dus de wedloop speelt op verschillende fronten”, zegt hij, doelend op het nieuwe Amerikaanse legeronderdeel dat buitenaardse militaire operaties gaat coördineren.

“Aan de andere kant kunnen landen bij zo’n snelle wapenwedloop de kans op escalatie als te groot beschouwen of het wordt te duur, waardoor er misschien wel nieuwe afspraken komen. Het hangt boven alles af van de wereldleiders. Dat zag je in de Koude Oorlog met Reagan en Gorbatsjov, die een vertrouwensband ontwikkelden wat in 1987 uiteindelijk leidde tot het INF-verdrag.”

“Bij dit soort wapens heb je niet meer de tijd om een foutje te herstellen”, aldus Clingendael-onderzoeker Sico van der Meer.

Hoe dan ook is de nieuwe raket van de Russen slecht nieuws voor de mondiale veiligheid, zegt Van der Meer. Hij wordt er als Europeaan “best somber” van. “Wij zitten precies tussen al die wereldmachten in en de kans op escalatie wordt alleen maar groter. Als zo’n wapen per ongeluk wordt afgevuurd, heb je eigenlijk meteen een wereldoorlog. Zo’n hypersonisch wapen is niet meer af te remmen.”

De gevolgen zijn dan meteen gigantisch, zegt Van der Meer. Daarbij verwijst hij naar een recent onderzoek van de Amerikaanse Princeton-universiteit. Onderzoekers simuleerden daar een situatie waarin Rusland een raket met kernkop als waarschuwing had gelanceerd. In de vijf daaropvolgende uren zouden in de VS, Rusland en NAVO-landen meer dan 91 miljoen doden en gewonden vallen.

“Bij dit soort wapens heb je niet meer de tijd om een foutje te herstellen”, zegt Van der Meer. “Het zijn allemaal leuke ontwikkelingen voor de wapenindustrie, maar het is slecht nieuws voor de rest van de wereld.”

Bekijk ook;

De Russische president Vladimir Poetin tijdens zijn gesprek met de Russische militaire leiders dinsdag in het nationale defensie-controlecentrum in Moskou.

De Russische president Vladimir Poetin tijdens zijn gesprek met de Russische militaire leiders dinsdag in het nationale defensie-controlecentrum in Moskou. © AP

Rusland neemt hypersonisch wapen in gebruik

AD 28.12.2019 Het Russische leger heeft vrijdag een nieuw, hypermodern intercontinentaal kernwapen in gebruik genomen dat vliegt met 27 keer de snelheid van het geluid. Volgens de Russische president Vladimir Poetin is de hypersonische Avangard-raket een technologische doorbraak die is te vergelijken met de lancering van de eerste satelliet door de Sovjet-Unie in 1957 en plaatst de raket Rusland op eenzame hoogte in de mondiale wapenwedloop.

De nieuwe generatie Russische kernwapens kunnen vrijwel iedere plek ter wereld bereiken en ook het Amerikaanse raketschild ontwijken, aldus Poetin.

Lees ook;

Lees meer

,,Vandaag hebben we een unieke situatie in onze nieuwe en recente geschiedenis. Andere landen proberen ons in te halen. Geen ander land heeft de beschikking over hypersonische wapen, laat staan hypersonische wapens die over continentale afstand reiken’’, aldus Poetin.

De Avangard wordt gelanceerd bovenop een intercontinentale ballistische raket en kan kernwapens dragen tot 2 megaton. Waar een reguliere raket doorgaans een voorspelbare route volgt, kan de Avangard door een ‘glijsysteem’ scherpe en onverwachte manoeuvres maken richting zijn doel. Daardoor is het moeilijker de raket te onderscheppen.

De Russische minister van Defensie Sergei Shoigu bracht Poetin vrijdag de mededeling dat de eerste raketeenheid die is uitgerust met de Avangard gevechtsklaar is. ,,Ik feliciteer u met deze mijlpaal voor het leger en de gehele natie’’, zei Shoigu later in een conference call met de hoogste militaire leiders van het Russische leger.

Poetin onthulde de ontwikkeling van de Avangard en andere moderne wapensystemen in zijn state-of-the-nation speech in maart 2018. Toen sprak hij al over de moeilijk te pareren vliegbewegingen van de raket. ,,Hij gaat als een meteoriet op zijn doel af, als een vuurbal’’, aldus de Russische leider destijds.

China en VS

Ook China heeft zijn eigen hypersonische raket inmiddels getest. Die zou vijf keer sneller gaan dan het geluid. De VS werkt sinds 2000 aan de ontwikkeling van hypersonische wapens, blijkt uit een onderzoek van het Congres dat in juli van dit jaar werd gepubliceerd. Het Pentagon liet in een reactie weten dat het ,,niet ingaat op Russische claims’’ over de Avangard.

Defensieminister Mark Esper zei in augustus dat hij gelooft dat ,,het waarschijnlijk een kwestie is van een paar jaar’’ voordat de VS ook over een dergelijke raket beschikt. Hij noemde de ontwikkeling van een hypersonische raket toen ,,een prioriteit’’.

Een door het Russische ministerie van Defensie vrijgegeven foto van de lancering van een intercontinentale ballistische raket. © AP/Ministerie van Defensie Rusland

Rusland claimt ingebruikname van hypersonische nucleaire raket

NU 28.12.2019 Rusland zegt dat het vrijdag zijn eerste hypersonische nucleaire raketten in gebruik heeft genomen. Het Russische ministerie van Defensie maakte niet bekend waar de raketten zich op dit moment bevinden.

President Vladimir Poetin kondigde het nieuwe raketsysteem, genaamd Avangard, vorig jaar aan. Volgens het Kremlin kunnen de wapens bijna elk punt op de aarde raken en raketschilden van Amerikaanse makelij ontwijken. Ook kunnen de raketten andere nucleaire en conventionele wapens afschieten.

Ondanks de oorlogszuchtige propaganda van de Russen, trekken westerse experts in twijfel hoe geavanceerd het wapenprogramma daadwerkelijk is. Volgens het Pentagon is Rusland niet zo superieur als het land zich nu voordoet, omdat de Amerikanen al sinds 2000 over hypersonische wapens beschikken.

Hypersonische raketten worden met behulp van conventionele ballistische raketten naar een hoogte tussen de 40 en 100 kilometer gestuwd. Vervolgens komt de gestroomlijnde kop los en glijdt deze op zijn doel af.

De objecten kunnen vanwege hun vorm een onvoorspelbare koers volgen. Ook volgen de raketten een veel lager en directer pad dan de gebogen koers van een ballistische raket. Volgens experts zijn de wapens hierdoor moeilijker te traceren via de radar, waardoor raketafweergeschut minder tijd heeft om te reageren.

Poetin overziet test van ‘onzichtbare’ kernraket in Rusland

Lees meer over: Rusland  Buitenland

Rusland neemt raket in gebruik die afweersystemen ‘nutteloos’ maakt

NOS 27.12.2019 Rusland heeft na jaren testen een raket in gebruik genomen waarmee andere landen het nakijken hebben als het gaat om moderne wapens, aldus president Poetin.

Minister van Defensie Sjojgoe liet Poetin weten dat de raket vandaag is ondergebracht bij een eenheid in de zuidelijke Oeral. Hij sprak daarbij over een “mijlpaal voor het leger en het hele land”. Poetin beschouwt de raket als een technologische doorbraak die vergelijkbaar is met de lancering van de eerste Sovjet-satelliet in 1957.

Hypersonisch

De Avangard-raket is volgens de Russen in staat om hypersonische snelheden te bereiken, oftewel minimaal vijf keer de snelheid van het geluid (zo’n 6200 kilometer per uur).

Het wapen vliegt na lancering net als andere intercontinentale raketten tot hoog in de atmosfeer. Bij terugkeer naar het aardoppervlak ‘glijdt’ de kernkop vervolgens met een enorme snelheid naar het doel, waarbij hij ondertussen scherpe manoeuvres kan maken.

Volgens Poetin is de raket daardoor praktisch niet neer te halen. Afweersystemen zijn nutteloos, zei hij in maart vorig jaar tijdens een persconferentie, toen hij de raket aankondigde.

Nieuwe wapenwedloop

Bij een test een jaar geleden vloog de raket volgens een onderminister van Defensie zelfs 27 keer sneller dan het geluid. Daarbij werd een doel geraakt dat zo’n 6000 kilometer verderop lag, op het schiereiland Kamtsjatka.

De ronkende woorden uit Rusland over de Avangard passen in de opgelaaide wapenwedloop tussen de VS en Rusland. In februari zegde de Amerikaanse president Trump een belangrijk verdrag over wapenbeheersing tussen de twee landen op.

Dat zogenoemde INF-verdrag stamde uit de Koude Oorlog. Het werd in 1987 ondertekend in Washington door de Amerikaanse president Reagan en Sovjetleider Gorbatsjov.

Na 31 jaar kwam in augustus definitief een einde aan het INF-verdrag:

Sinds het opzeggen van het verdrag test zowel Rusland als de VS weer geregeld raketten en investeren de landen volop in nieuwe rakettechnologie. Zo is de VS ook bezig hypersonische raketten te ontwikkelen.

Bekijk ook;

Opvarenden van een ​​speciaal pijplegschip werken aan de aanleg van de omstreden Nord Stream 2-gasleiding. Beeld © AFP

Rusland wil aanleg omstreden gasleiding voortzetten

MSN 26.12.2019 Rusland wil dat de bouw van de omstreden Nord Stream 2-gasleiding verder gaat. Daarvoor zegt het land een speciaal schip achter de hand te hebben. Door sancties van Amerika heeft de aanleg al enige vertraging opgelopen.

Pijplegschip

Het Zwitsers-Nederlandse bedrijf Allseas, dat de pijpleiding legde met behulp van twee schepen, schortte het werk op om Amerikaanse sancties te voorkomen. President Vladimir Poetin wil dat door de inzet van het schip de bouw van de leiding kan worden voortgezet.

© Aangeboden door RTL Z

In 2016 kocht de Russische energiereus Gazprom een ​​speciaal pijplegschip genaamd Academic Cherskiy dat als laatste redmiddel kon worden gebruikt als Europese bedrijven stopten met werken aan Nord Stream 2.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Amerika is tegen de aanleg van de gasleiding. Het land vreest dat Europa daardoor te afhankelijk wordt van Russisch gas.

Het Nederlands-Zwitserse bedrijf Allseas, dat de pijpleiding legde met behulp van de schepen Pioneering Spirit en Solitaire, schortte het werk daarop op om Amerikaanse maatregelen te voorkomen.

Lees ook: Nederlands bedrijf stopt werk aan omstreden gaspijpleiding na dreiging sancties

 

Nieuwe gasdeal met Oekraïne is een overwinning voor Moskou

Trouw 24.12.2019 Moskou en Kiev hebben op de valreep een deal gesloten over het transport van Russisch gas door Oekraïne naar Europa. Ondanks een ogenschijnlijk compromis, trekt Rusland op meerdere fronten aan het langste eind.

De timing van de gasdeal tussen Oekraïne en Rusland had voor Moskou niet beter gekund. Vlak voor de aankondiging van de overeenkomst kondigden de Verenigde Staten sancties af tegen aannemers die betrokken zijn bij de aanleg van de Nord Stream 2-pijpleiding.

Hierdoor loopt deze nieuwe gasleiding, die Russisch gas via de Oostzee zonder tussenkomst van Oekraïne direct naar Europa moet vervoeren, vertraging op tot de tweede helft van 2020.

Tegelijkertijd liep de bestaande gasdeal van beide landen per 1 januari af. Om te voorkomen dat de export van gas naar Europa vrijwel stil zou vallen, was Moskou er veel aan gelegen om voor het einde van het jaar een nieuwe overeenkomst met Kiev te sluiten.

Oekraïne wilde op zijn beurt uitkomen op een langdurig contract, zodat het zich ook de komende jaren verzekerd weet van inkomsten voor de doorvoer van Russisch gas.

De deal die onlangs werd gesloten, heeft op eerste gezicht veel weg van een compromis. Het Russische gasbedrijf Gazprom stuurde oorspronkelijk aan op een overeenkomst voor de korte termijn om de periode tot voltooiing van het Nord Stream 2-project te overbruggen.

Daarna zou het bedrijf de vrije hand hebben om gas direct naar Europa te transporteren zonder tussenkomst van Kiev. Daar zag Oekraïne geen heil in. De regering in Kiev wilde het liefst een deal van tien jaar met een jaarlijkse doorvoer van 65 miljard kubieke meter gas.

Gazprom weet zich verzekerd van gasleveranties aan Europa

De uiteindelijke overeenkomst is vijf jaar geldig. In 2020 zal Moskou nog 65 miljard kubieke meter gas door Oekraïense leidingen transporteren, maar in de jaren daarna wordt de hoeveelheid teruggeschroefd naar 40 miljard kubieke meter.

Daarmee lijkt Moskou aan het langste eind te trekken. Gazprom weet zich verzekerd van gasleveranties aan Europa terwijl Nord Stream 2 wordt afgebouwd en kan daarna de kraan iets dichtdraaien om deze op den duur naar eigen goeddunken verder af te sluiten.

Een ander belangrijk punt van de deal is de afwikkeling van diverse juridische geschillen tussen de twee landen. Volgens het akkoord betaalt Rusland eenmalig drie miljard dollar aan Oekraïne naar aanleiding van een conflict over de hoeveelheid gas die Moskou in de afgelopen jaren aan Kiev leverde.

Ondanks de fikse som die Gazprom aan de Oekraïense evenknie Naftogaz moet betalen, staat daar tegenover dat Kiev de overige miljardenclaims laat vallen. Daarmee trekt Moskou ook in de juridische strijd aan het langste eind.

Lees ook:
Waarom de VS de aanleg van de Nord Stream 2-gaspijp willen voorkomen

Amerika probeert met sancties de aanleg van Nord Stream 2 te verhinderen. Dat is rijkelijk laat: de gaspijpleiding is bijna af.

MEER OVER; MOSKOU ECONOMIE, BUSINESS EN FINANCIËN OEKRAÏNE EUROPA KIEV ECONOMISCHE SECTOR GAZPROM ENERGIE EN HULPBRONNEN JARRON KAMPHORST

Blok wil ‘steeds assertiever’ Moskou temmen met Ruslandstrategie

Elsevier 23.12.2019 Nederland moet druk blijven zetten op Rusland, dat steeds ‘assertiever’ wordt. Dat schrijft minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) in een brief aan de Tweede Kamer, waarin staat dat het kabinet een ‘koersvast en realistisch Ruslandbeleid’ moet blijven voeren. Sinds vijf jaar geleden de Krim werd bezet en vlucht MH17 uit de lucht werd geschoten, waarbij Moskou nog altijd elke betrokkenheid ontkent, zijn Nederland en veel andere westerse landen de koers van president Vladimir Poetin steeds meer gaan wantrouwen. Wat wil Nederland?

‘Rusland is de afgelopen jaren doorgegaan op de ingeslagen weg van confrontatie met westerse mogendheden,’ schrijft Blok in de brief, die hij stuurt op verzoek van Kamerleden Kees Verhoeven (D66) en Chris Stoffer (SGP). Namens de gehele Tweede Kamer hadden zij de minister gevraagd met een Rusland-strategie te komen, in navolging van zijn China-strategie van begin oktober.

Het Nederlandse Ruslandbeleid: koersvast en realistisch. Druk uitoefenen als het moet, en selectief samenwerken in het Nederlands belang.

Lees hier meer: https://t.co/eVC8TdKNkA

 © ANP Foto pic.twitter.com/AwrIdUOrFG

Net als de Chinezen vormen ook de Russen voor het kabinet en voor veel coalitie- en oppositiepartijen een bron van zorg, bijvoorbeeld wat betreft veiligheid en mensenrechten. ‘We kunnen niet naïef zijn over onze veiligheid en we moeten pal staan voor onze waarden,’ schrijft Blok. Dat doet Nederland volgens de minister door te investeren in defensie, cyberveiligheid. Ook ‘laten we ons horen als de mensenrechten onder druk staan,’ zegt de minister.

Sinds MH17 leven Nederland en Rusland op gespannen voet

De relatie tussen Nederland en Rusland kwam op scherp te staan nadat op 17 juli 2014 vlucht MH17 uit de lucht werd geschoten boven Hrabove in Oost-Oekraïne, waarbij de 298 inzittenden omkwamen, onder wie 196 Nederlanders. Nederland en de andere landen uit het onderzoeksteam JIT (Joint Investigation Team) geloven dat Rusland daarvoor verantwoordelijk is, maar de Russische regering in Moskou ontkent elke betrokkenheid.

Lees ook het commentaar van Eric Vrijsen terug: Moskou zwijgt, maar net rond MH17-verdachten sluit zich

In juni maakte het Openbaar Ministerie bekend drie Russen en één Oekraïner te vervolgen voor de ramp, maar mede door gebrekkige Russische medewerking lijkt de kans klein dat de verdachten ooit voor de rechter zullen verschijnen. Vooral bij de Oekraïner Vladimir Tsemach, die ten tijde van de ramp de leiding had over de luchtafweer in Oost-Oekraïne, lijkt dat uitgesloten omdat Rusland hem heeft laten terugkeren naar Oost-Oekraïne.

Dat frustreert Blok, maar om het recht te doen zegevieren, is het volgens hem toch noodzakelijk dat Nederland aandacht voor de vervolging van de daders blijft vragen. ‘Voor ons staat in de verhouding met Rusland MH17 bovenaan. Altijd,’ zegt Blok maandag in gesprek met De Telegraaf. ‘Het is ook nodig dat Nederland hier steeds de leiding blijft nemen. Bij elke gelegenheid waar we internationaal optreden, stellen we het aan de orde.’

‘Desinformatie’ om verkiezingen te beïnvloeden? Bewijs is er niet

In zijn brief aan de Tweede Kamer haalt Blok ook het onderwerp ‘desinformatie’ aan. Rusland zou bewust onjuistheden verspreiden, onder meer over de MH17-ramp, om twijfel te zaaien over de Russische betrokkenheid.

De minister verwijst naar een brief die de – tijdelijk teruggetreden – minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren in oktober aan de Kamer stuurde. Online verspreide desinformatie zou zijn bedoeld om verkiezingsuitslagen te manipuleren, zoals bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 zou zijn gebeurd.

Uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam waarvoor Ollongren opdracht gaf, blijkt echter dat ‘geen Nederlandstalige buitenlandse desinformatiecampagne of nep-actiegroepen gevonden (…) rond Provinciale Staten- en Europese parlementsverkiezingen van 2019’.

Ook onderzocht NRC vorig jaar de invloed van Russische ‘trollen’ die via berichten op Twitter op grote schaal nepnieuws zouden verspreiden in Nederland. Uiteindelijk vond de krant minstens 940 Nederlandstalige tweets die in 2016 en 2017 waren verstuurd en waarmee anonieme accounts afkomstig uit de Russische stad Sint-Petersburg een ‘anti-islamsentiment’ zouden hebben geprobeerd aan te wakkeren. Bewijs dat het Kremlin hierbij was betrokken, had het avondblad overigens niet.

Serieuzer van aard is de poging, in april vorig jaar, van de Russische geheime dienst GROe om de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken. Spionnen probeerden zo geheime informatie over de affaire rond de in het Britse Salisbury vergiftigde dubbelspion Sergej Skripal te verkrijgen. De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) maakte in oktober 2018 bekend dat deze poging was mislukt, mede door een aantal elementaire fouten van de kant van de Russische spionnen.

Lees ook het commentaar van Eric Vrijsen terug: Russische spionnen leverden broddelwerk

Ondanks het mislukken van de hackpoging is het kabinet daardoor nog meer op zijn hoede, schrijft Blok. ‘De cyberoperatie tegen de OPCW hier op Nederlandse bodem vorig jaar, maar ook de aanslag op de voormalige Russische dubbelspion Skripal bij onze Britse buren, drukken ons met de neus op de feiten.’

Diplomatieke rel na vergiftiging Skripal

Met Skripal is direct een van de grootste internationale diplomatieke rellen met Rusland van de laatste jaren genoemd. De Verenigde Staten en de meeste EU-landen hielden Moskou verantwoordelijk voor een aanval met zenuwgas op 4 maart in het Engelse Salisbury. Daardoor belandden de Russische dubbelspion en zijn dochter Julia in het ziekenhuis.

Ruim twintig landen, waaronder de Verenigde Staten, Australië, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Italië en ook Nederland, zetten als reactie op de vergiftiging van Skripal zo’n 150 Russische diplomaten uit. Rusland betaalde met gelijke munt terug door evenzoveel staatsambtenaren uit die landen uit te wijzen. In die periode werd ook wel gesproken van een mogelijke nieuwe Koude Oorlog, onder anderen door secretaris-generaal Antonio Guterres van de Verenigde Naties.

Lees ook deze blog van Bram Boxhoorn: Praat met Rusland, zonder te zwijgen over MH17 en Krim

De diplomatieke rel kwam allerminst uit het niets. In juli 2014 stelde de Europese Unie sancties in tegen Rusland, waardoor zakendoen met ondernemers uit dat land moeilijker is geworden. Deze sancties werden opgelegd omdat Rusland in het voorjaar van dat jaar het Oekraïense schiereiland de Krim bezette.

Sindsdien vechten Oekraïne en pro-Russische rebellen die zich van het land willen afscheiden een oorlog uit in de Oost-Oekraïense regio Donbas. Hoewel de Russische president Poetin en de Oekraïense president Volodomir Zelensky begin deze maand met elkaar in gesprek gingen, lijkt het einde van de strijd nog niet aanstaande.

Blok wil doorgaan met sancties tegen Rusland: ‘Er is altijd een reden’

De sancties die zowel de EU als de Verenigde Staten de afgelopen jaren hebben ingesteld, lijken Rusland niet op andere gedachten te hebben gebracht. ‘Zolang er geen ander gedrag is van Rusland zullen we die sancties voortzetten,’ antwoordt Blok op een vraag van De Telegraaf  hoe zinvol de strafmaatregelen zijn. ‘Er is altijd een reden voor die sancties.

Zolang die reden geldt, gelden wat mij betreft ook de sancties.’ Sterker nog: in een toespraak kondigde Blok twee weken geleden een nieuw EU-mechanisme aan om sancties te kunnen opleggen aan ‘mensenrechtenschenders waar dan ook ter wereld’, en dus ook aan Rusland.

Dat is hard nodig, vindt het kabinet. In de brief van Blok is een uitgebreide passage opgenomen over mensenrechten. ‘De ruimte voor onafhankelijke NGO’s om in Rusland te werken is de afgelopen jaren gekrompen,’ schrijft de minister.

Nederland zal Russische non-gouvernementele organisaties in Rusland blijven steunen, en Nederlandse diplomaten zullen ‘indien nodig als waarnemer aanwezig zijn bij rechtszaken’. De VVD-minister noemt als voorbeelden van geschonden rechten in Rusland de vervolging van lhbti’s (lesbiennes, homo’s, biseksuelen, transgenders en interseksuelen) in Tsjetsjenië, godsdienstvrijheid en vrijheid van meningsuiting voor de oppositie.

Rusland op het wereldtoneel: steun aan Assad, militaire investeringen

Ook op het wereldtoneel zijn de Russische inspanningen zorgwekkend, vindt Blok. ‘In Syrië schaarde Rusland zich sinds 2015 achter het regime van Assad door op grote schaal militaire middelen in te zetten, inclusief tegen de Syrische burgerbevolking,’ wijst de minister op de rol van het regime van president Poetin in de Syrische burgeroorlog.

‘Mede daardoor heeft president Assad in militair opzicht het initiatief naar zich toe kunnen trekken.’ Ruslands steun aan de socialistische dictator Nicolas Maduro in Venezuela is voor het kabinet evenmin een goed teken. Nederland steunt net als de rest van de EU en de Verenigde Staten oppositieleider Juan Guaidó, die zich uitriep tot president. Na een golf van protesten onder de Venezolaanse bevolking in het voorjaar, lijkt Maduro mede door Russische steun de macht weer steviger in handen te hebben gekregen.

Dichter bij huis ziet Blok grote Russische investeringen in ‘militaire capaciteiten en afschrikking’, wat vooral in het Europese deel van Rusland heeft geleid tot een grotere en sterkere Russische krijgsmacht.

De minister wijst onder meer op de ontwikkeling van een ‘nieuw grondgelanceerd kruisvluchtwapen (dat ook met een nucleaire lading kan worden uitgerust), hetgeen leidde tot het einde van het INF-verdrag’. In combinatie met de retoriek van Poetin, volgens de minister ‘borstklopperij (…), heel dreigend’, is het extra belangrijk dat Nederland en andere NAVO-leden hun defensie-uitgaven opschroeven.

Witte Huis zet Europa onder druk om afstand te nemen van Rusland

De minister volgt daarin de lijn van de Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Pete Hoekstra. Laatstgenoemde vraagt het kabinet voortdurend – zo ook op Het Grote Defensiedebat van Elsevier Weekblad in oktober – om meer geld uit te geven aan militaire middelen, deels om zich zo nodig tegen Rusland te kunnen verweren.

Meer over dit onderwerp: Russische gaspijp splijt het Westen en Poetin profiteert

Ook in economisch opzicht wil het Witte Huis de Russen treffen. Vrijdag ondertekende president Donald Trump, die Moskou al meermaals sancties oplegde, een wet om Europese bedrijven sancties op te leggen die meewerken aan de aanleg van de Russische gaspijplijn Nord Stream 2.

Washington is van mening dat Europa zich te afhankelijk maakt van Rusland als het op grote schaal Russisch gas importeert. Blok is het met Trump en Hoekstra oneens: ‘Het kan niet zo zijn dat een ander land ons vertelt waar wij onze energie vandaan hebben,’ zegt hij tegen De Telegraaf. Daarnaast vindt hij dat niet westerse landen niet te hard moeten zijn: ‘Waar Rusland over de schreef gaat, moeten we maatregelen nemen, zoals sancties; maar daarnaast wil ik ook een normale relatie.’

Kabinet wil normale relatie: ‘Rusland is méér dan het Kremlin’

Die relatie is volgens het kabinet nodig omdat Rusland een buurland is van de EU ‘en een geostrategische speler met wie Nederland een eeuwenlange geschiedenis’ en ‘aanzienlijke economische, maatschappelijke en culturele banden’ deelt.

Minister Stef Blok;

‘We delen belangen in het bestrijden van terrorisme, georganiseerde misdaad en proliferatie van kernwapens, maar ook het tegengaan van klimaatverandering. Als we niet in gesprek blijven, kunnen we ook niet voor onze belangen opkomen. Open lijnen met de Russen zijn bijvoorbeeld nodig om militaire ongelukken en een nieuwe wapenwedloop te voorkomen. (…)

Rusland is méér dan het Kremlin. Daarom is het belangrijk niet alleen met machthebbers in Moskou te spreken, maar ook met andere groepen in de samenleving.’

Gerelateerde artikelen;

Ruslandstrategie van Blok: we blijven in gesprek met ‘assertief’ Rusland

NOS 23.12.2019 Rusland probeert waar mogelijk EU-lidstaten tegen elkaar uit te spelen, keert zich steeds verder af van de internationale rechtsorde en treedt steeds repressiever op tegen bedreigingen voor de gevestigde orde. Dat schrijft minister Blok van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer.

De minister wijst erop dat Rusland doelbewust desinformatie verspreidt en spioneert. “Rusland beschikt over een offensief cyberprogramma.” Hij noemt als voorbeelden desinformatie over MH17 en de poging om de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken.

“Het strategische belang van de Nederlandse politiek en rechtspraak is voor Rusland sterk toegenomen sinds het besluit van Nederland en Australië om Rusland aansprakelijk te stellen voor zijn aandeel in het neerhalen van vlucht MH17”, schrijft Blok. Dat aansprakelijk stellen gebeurde vorig jaar.

Nucleaire strijdkrachten

Maar de dreiging is niet alleen digitaal. “Rusland is de afgelopen jaren voortgegaan met op grote schaal te investeren in militaire capaciteiten en afschrikking”, schrijft Blok. Met name in het Europese deel van Rusland zijn de Russische conventionele en nucleaire strijdkrachten daardoor, zowel kwantitatief als kwalitatief, sterk verbeterd.”

De Russische “assertiviteit” leidt er volgens Blok toe dat de veiligheidssituatie van de Europese Unie minder voorspelbaar, minder stabiel en minder veilig is geworden.

Ook de situatie in Rusland zelf baart Blok zorgen. De staat heeft volgens hem de greep op de politiek, media en maatschappij verder verstevigd. “Daardoor is de mensenrechtensituatie de afgelopen jaren, ook op de bezette Krim, verslechterd.”

Belangrijke geostrategische speler

Ondanks alles pleit de minister ervoor om in gesprek te blijven met Rusland en om vooral op economische gebied te blijven samenwerken. Beide landen zijn belangrijke handelspartners van elkaar.

“Als Rusland onze (veiligheids)grenzen overschrijdt, zal Nederland, zoveel mogelijk in internationaal verband, stelling nemen en op gepaste wijze optreden”, concludeert Blok. “Tegelijkertijd is Rusland een belangrijke geostrategische speler op het Europese continent. Daarom is het cruciaal met Rusland in gesprek te blijven.”

De brief is een reactie op een motie van de D66-Kamerlid Verhoeven en Stoffer van de SGP, die door de hele Kamer werd gesteund. De twee Kamerleden hadden om een Ruslandstrategie gevraagd. Eerder dit jaar kwam het kabinet ook al met een Chinastrategie.

Daarop kwam flinke kritiek vanuit de Kamer, zegt politiek verslaggever Wilco Boom, omdat daarin beperkt aandacht werd besteed aan de mensenrechtensituatie in het land. “Maar deze Ruslandstrategie lijkt aanmerkelijk kritischer, dus zal waarschijnlijk beter in de smaak vallen”, zegt Boom.

“De Russen willen met iedereen praten. De vraag is wat de resultaten zijn van die gesprekken”, aldus Correspondent David-Jan Godfroid.

Dat de minister benadrukt in gesprek te willen blijven met de Russen begrijpt hij wel. “Want hij weet dat Nederland te klein is om in zijn eentje veel te kunnen doen.”

Correspondent David-Jan Godfroid beaamt dat. “Nederland doet er in het geopolitieke machtsspel niet veel toe in Rusland. Alleen MH17 is in het land politiek gezien een graat in de keel”, zegt hij.

Toch denkt hij dat Rusland wel bereid is om de tafel te gaan met Blok. “De Russen willen namelijk met iedereen praten. Dat doen ze ook voortdurend. De vraag is wat de resultaten zijn van die besprekingen. Nederland heeft bijvoorbeeld een keer gesproken met de Russen over de aansprakelijkheidsstelling rond MH17. Niemand weet of er daarna meerdere gesprekken zijn gevoerd en of het iets heeft opgeleverd.”

Bekijk ook;

Blok over bewogen jaar: van ‘ideale flexkracht van kabinet’ naar ‘die man moet weg’

Nederland koersvast richting Rusland

RO 23.12.2019 Het kabinet kiest voor een koersvast en realistisch Ruslandbeleid. De afgelopen vijf jaar is de relatie met Rusland complex gebleven. Nederland ziet daarom geen reden om de huidige houding tegenover Rusland, die te karakteriseren valt als een combinatie van druk en selectieve samenwerking, ingrijpend te wijzigen. Dat schrijft minister Blok van Buitenlandse Zaken in een brief aan de Kamer, waarin hij reflecteert op het Nederlandse Ruslandbeleid.

Rusland is de afgelopen jaren doorgegaan op de ingeslagen weg van confrontatie met Westerse mogendheden. Dat leidt tot zorgen over veiligheid in veel Europese landen, waaronder Nederland.

Die zorgen zijn er ook over de aantasting van de mensenrechten in Rusland. ‘De cyberoperatie tegen de OPCW hier op Nederlandse bodem vorig jaar, maar ook de aanslag op de voormalige Russische dubbelspion Skripal bij onze Britse buren, drukken ons met de neus op de feiten’, aldus Blok.

‘We kunnen niet naïef zijn over onze veiligheid en we moeten pal staan voor onze waarden. Daarom investeren we in de Nederlandse defensie, in onze cyberveiligheid en laten we ons horen als de mensenrechten onder druk staan.’

Het kabinet hecht aan samenwerking met partners vis-a-vis Rusland. Het belang van die internationale samenwerking blijkt ook uit de internationale steun die Nederland en de andere landen van het Joint Investigation Team krijgen voor de inzet voor gerechtigheid na het neerhalen van vlucht MH17.

Rusland is een buurland van de EU en een geostrategische speler met wie Nederland een eeuwenlange geschiedenis deelt. Ook hebben onze landen aanzienlijke economische, maatschappelijke en culturele banden.

Daarom vindt het kabinet het belangrijk de kanalen open te houden. ‘We delen belangen in het bestrijden van terrorisme, georganiseerde misdaad en proliferatie van kernwapens, maar ook het tegengaan van klimaatverandering.

Als we niet in gesprek blijven, kunnen we ook niet voor onze belangen opkomen. Open lijnen met de Russen zijn bijvoorbeeld nodig om militaire ongelukken en een nieuwe wapenwedloop te voorkomen’, aldus minister Blok.

De minister stelt ten slotte: ‘Rusland is méér dan het Kremlin. Daarom is het belangrijk niet alleen met machthebbers in Moskou te spreken, maar ook met andere groepen in de samenleving’. Waar mogelijk geeft het kabinet de maatschappelijke dialoog tussen Nederlanders en Russen steun in de rug.

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken naast zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov, bij een persconferentie in Moskou vorig jaar.

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken naast zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov, bij een persconferentie in Moskou vorig jaar. Foto EPA/MAXIM SHIPENKOV

‘Dialoog met Rusland is enorm verschraald’

NRC 23.12.2019 Ruslandstrategie – Minister Blok bepleit een voortzetting van de strenge koers jegens Moskou. Onder ambtenaren en zakenmensen klinkt kritiek op dit beleid. „Nederland ziet dialoog als beloning.”

„Helderheid” over de relatie met Rusland en een „toekomstgerichte” strategie, dat is waar de Tweede Kamer precies een jaar geleden per motie op aandrong bij minister Blok (Buitenlandse Zaken, VVD). Met zijn zondagavond gepubliceerde ‘Ruslandstrategie’ gaf Blok gehoor aan dat verzoek. Zijn boodschap: het „realistische” beleid van „druk en dialoog” dat Nederland sinds 2015 voert blijft onveranderd.

Bloks inspanningen zijn er vooral op gericht om ‘MH17’ bovenaan de agenda te houden, zo liet hij maandag weten aan De Telegraaf. Zowel bij de Russen als in internationaal verband, waar de politieke steun voor een harde lijn ondanks aanhoudende sancties lijkt af te brokkelen.

De vraag is hoeveel vruchten de Nederlandse druk tot nog toe heeft afgeworpen. Ondanks veel bewijs ontkent Moskou nog altijd iets met MH17 te maken te hebben en weigert het medewerking aan het MH17-onderzoek. „Vliegtuig? Wat voor vliegtuig? Ik begrijp er niets van”, reageerde president Vladimir Poetin vorig jaar gevraagd naar een reactie op onderzoeksresultaten van het Joint Investigation Team (JIT).

Onlangs liet Moskou de bij een Russisch-Oekraïense gevangenenruil vrijgekomen MH17-verdachte Volodymyr Tsemach ontkomen naar de Donbas. In maart 2020 begint bij de rechtbank op Schiphol het MH17-proces, waarbij zijn getuigenis van groot belang zou zijn geweest.

Ook internationaal lijken politieke druk en harde woorden weinig uit te halen. Met een keur aan acties – van militaire interventies in Oekraïne en Syrië tot het Olympische dopingschandaal en de hack vorig jaar bij de OPCW in Den Haag – toont Moskou dat het vooralsnog geen millimeter toegeeft.

Ondanks de vastberaden woorden klinkt in Den Haag dan ook kritiek op het Nederlandse Ruslandbeleid. De indruk bestaat zelfs dat de minister het gesprek met Moskou liever uit de weg gaat.

„De dialoog met Rusland is de laatste jaren enorm verschraald, dat komt omdat Nederland dialoog ziet als beloning”, aldus de reactie van een Haagse betrokkene, die niet met naam genoemd wil worden. „Je kunt veel creatiever invulling geven aan de relatie met Rusland dan Nederland nu doet”.

Ook het Europese optreden krijgt kritiek. „Er is op dit moment geen EU-Rusland-dialoog. Europa moet harder nadenken over de relatie met Rusland”, zei de eerder dit jaar uit Moskou vertrokken ambassadeur Renée Jones-Bos op een internationale ambassadeursbijeenkomst in Brussel.

Kleinste schouders

Ook het Nederlandse bedrijfsleven ziet gebrek aan politieke wil en interesse tot samenwerking met Rusland, buiten de politieke pijnpunten om. „Het is een feit dat Nederland de sanctieregels strenger uitlegt dan andere landen.

Begrijpelijk, maar het midden- en kleinbedrijf heeft daaronder te lijden, terwijl de Russische gasleveranties aan Nederland juist enorm zijn toegenomen”, zegt ondernemer Jeroen Ketting van zakelijk dienstverlener Lighthouse Group in Moskou. „Je kunt je afvragen of de kleinste schouders die zware last moeten dragen.”

Lees ook: Duitsland in het nauw om aanleg gaspijpleiding

Het is de vraag of de door Blok gewenste harde koers op de langere termijn internationaal nog op veel steun kan rekenen. Vooral de Franse president Emmanuel Macron heeft zich de afgelopen maanden, onder andere in NAVO-verband, opgeworpen als pleitbezorger van dialoog met Rusland.

Door hem geïnitieerde vredesgesprekken tussen Rusland en Oekraïne, eerder deze maand, liepen op weinig uit. En ook Duitsland vaart met de omstreden Nord Stream-gasdeals een eigen koers die tot verdeling leidt tussen Oost-en West-Europa.

Lees ook dit onderzoeksverhaal over de Russische ambassade in Den Haag als zenuwcentrum voor spionage

Lees ook deze artikelen;

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken): „Zolang er geen ander gedrag is van Rusland zullen we de sancties voortzetten. Daar moet je standvastig in zijn.” Ⓒ ERAN OPPENHEIMER

Minister Stef Blok: ’MH17 staat altijd bovenaan’

Telegraaf 23.12.2019 Nederland gaat niets veranderen aan zijn houding tegenover Rusland. Dat is opvallend, in een Europa waar immers stemmen opgaan voor een meer ontspannen band met Moskou. „In Europa lijken hier en daar wat openingen te ontstaan”, zegt minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken). „Wij drukken de andere kant op.”

Redenen genoeg waarom Nederland druk blijft zetten op Rusland, zo meldt Blok in de ’Ruslandbrief’ die maandag naar de Tweede Kamer gaat. Aan het gedrag van Rusland is niks verbeterd, stelt Blok. Al in 2015 kon het kabinet vaststellen dat de relaties met Rusland over de hele linie moeilijker waren geworden.

Rusland voerde oorlog in Oost-Oekraïne, nam de Krim in en had de hand in de aanslag op het burgervliegtuig MH17. Nog altijd ontkent Moskou zijn rol bij die aanslag, zaait het twijfel over het onderzoek en werkt het gerechtigheid tegen.

Er waren politieke moorden op Brits en Duits grondgebied. Er was de heterdaad in Den Haag bij de poging om het netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) te hacken en de moord op spion Skripal in Engeland te verdoezelen.

De machtspolitiek in de VN, de steun aan de Syrische dictator Assad. Het schenden van het INF-verdrag, waarmee Europa opeens weer beducht moet zijn voor Russische kruisraketten. „Op heel veel vlakken is er eerder een verslechtering. Als je de laatste state of the union hoort van Poetin. De taal die hij uitsloeg, de borstklopperij, het was heel dreigend.”

“De taal die Poetin uitsloeg, de borstklopperij, het was heel dreigend”

Uitgerekend tegen deze achtergrond zoekt de Franse president Macron openlijk toenadering tot Rusland. Zo zag de Fransman in de gevangenenruil met Oekraïne een teken dat Poetin zijn agressieve buitenlandbeleid aan het veranderen was.

Blok weet beter: de onwettig aangehouden Oekraïense marinemannen die Rusland vrijliet, waren makkelijk wisselgeld tegen die Russische gevangenen. Onder hen was immers Vladimir Tsemach, een Oekraïner die tijdens de aanslag op MH17 de leiding had over de luchtafweer in Oost-Oekraïne.

Hij is verdachte in het proces dat in maart begint. Na de ruil heeft Rusland hem niet uitgeleverd, zoals Nederland had gevraagd, maar hem weer laten terugkeren naar Oost-Oekraïne. Daarmee is de kans verkeken dat Tsemach terecht zal staan – Rusland en Oekraïne leveren immers volgens hun eigen grondwetten geen onderdanen uit. Bovendien heeft Oekraïne in het oosten nog altijd weinig te zeggen.

Wat doet dit voor de steun die Nederland zo nodig heeft voor het proces tegen de MH17-verdachten?

„Voor ons staat in de verhouding met Rusland MH17 bovenaan. Altijd. Het is ook nodig dat Nederland hier steeds de leiding blijft nemen. Bij elke gelegenheid waar we internationaal optreden, stellen we het aan de orde. Zolang wij het op de agenda blijven zetten, merk ik dat wij steun krijgen. Zouden we ermee ophouden, dan zouden andere landen denken: dan gaan wij het ook niet doen.”

Sancties blijven toch een lastig instrument. We kunnen wel vaststellen dat ze niet helpen Rusland op andere gedachten te brengen. Hoe lang moet je er nog mee doorgaan?

„Zolang er geen ander gedrag is van Rusland zullen we die sancties voortzetten. Er is altijd een reden voor die sancties. Zolang die reden geldt, gelden wat mij betreft ook de sancties. Daar moet je standvastig in zijn. Je merkt wel steeds twijfel bij andere landen wanneer we sancties verlengen. Gelukkig hebben we de Europese landen afgelopen week toch nog op één lijn gekregen.”

Goed, die sancties zijn verlengd. Maar Rusland trekt zich er niks van aan. Tijd voor iets anders, zou je zeggen.

„Sancties zijn ook niet de enige drukmiddelen. Na de moord op Skripal hebben met we, net als een hoop andere Europese landen, Russische diplomaten uitgewezen. Na de hack bij de OPCW hebben we samen met de Britten gewerkt aan een Europees sanctieregime voor cyberaanvallen. Een doorbraak. Vorige week is daar ook nog een sanctiemechanisme tegen mensenrechtenschendingen bij gekomen.”

Die gevangenis is gebouwd, maar er zitten nog geen gevangenen in. Wie moeten op die sanctielijst?

„We zijn nu bezig daar namen onder te krijgen. Daar hebben we zeker gedachten over, maar het helpt in deze fase niet als ik die namen noem.”

Toch is het niet alleen een vijandsbeeld dat het kabinet schetst in zijn nieuwe Ruslandaanpak.

„Rusland is en blijft een grote buur, een kernwapenstaat. We moeten in gesprek blijven, al is het alleen maar om nucleaire ongelukken te voorkomen. Niet voor niets is Nederland voorstander van overleg tussen de NAVO en Rusland.”

Behalve een niet te negeren machtsfactor is Rusland ook een economische macht waarmee Nederland een stevige handelsrelatie heeft. Ons land is na China en Duitsland de derde handelspartner van Rusland.

Zo’n vierhonderd Nederlandse bedrijven zijn in Rusland gevestigd. Ongeveer drieduizend Nederlandse ondernemingen zijn actief op de Russische markt. De vraag naar Nederlandse technologie voor de Russische landbouw is de afgelopen jaren gestegen.

Dan is er nog Nord Stream 2, de pijplijn die Russisch gas via de Baltische zee en Duitsland naar Europa brengt. Het project, dat de eindfase nadert, wordt deels gefinancierd door het Nederlandse Shell.

BEKIJK OOK: 

Rel om Nord Stream 2 raakt Nederland ook 

De Verenigde Staten, onze machtigste bondgenoot, vinden dat wij ons hiermee uitleveren aan de Russen. Ze dreigen met sancties voor westerse bedrijven die zich met het project inlaten. Wat vindt u daarvan?

„De mening ken ik. Dit is een nationale beslissing waar we zelf over gaan. Nederland moet voor zijn energieleveranties niet afhankelijk zijn van één land. De VS levert ook graag LNG (vloeibaar gemaakt aardgas). Er staat een grote LNG-terminal in Rotterdam. Ze zijn welkom, maar het kan niet zo zijn dat een ander land ons vertelt waar wij onze energie vandaan halen.”

Maar we máken ons toch afhankelijker van Rusland? Het kabinet erkent zelf dat gas een geopolitiek wapen is.

„Daarom staat onze LNG-terminal ook open voor gas uit de VS, uit Algerije en Qatar. Daarom zetten we in Europa in op alternatieve energiebronnen. Bovendien is de Amerikaanse aanname verkeerd. Die gaat uit van de redenering dat het verbreken van handelsrelaties zou helpen de spanningen te verminderen. Juist niet. Waar Rusland over de schreef gaat, moeten we maatregelen nemen, zoals sancties; maar daarnaast wil ik ook een normale relatie.”

Dat is toch dubbel? Zo van: ik vind je gevaarlijk, maar heb je nodig.

„Omdat er grote veiligheidsbelangen spelen, moet je in gesprek blijven. Een land volkomen isoleren, maakt de mogelijkheid van akkoorden sluiten over ontwapening kleiner.”

Het helpt dan wel als die uitnodigende hand ook een vuist kan maken. Waarom voldoet Nederland dan nog steeds niet aan zijn NAVO-verplichtingen?

„We hebben in het regeerakkoord en daarna afspraken gemaakt over verhoging van de defensie-uitgaven en daar houden we ons aan. Het gaat de goede kant op, maar we zijn er inderdaad nog niet. Bij een volgend kabinet moet er nog een schep bovenop.”

Hoe staat het met de steun van de VS voor MH17?

„Die is op dit punt onvoorwaardelijk. Het dwingt ook respect af zoals we ons opstellen: een land van 17 miljoen inwoners dat het toch maar opneemt tegen het grote Rusland. Maar ook hier geldt: als wij er niet meer om zouden vragen, zou het ook bij de VS van de radar verdwijnen.”

BEKIJK MEER VAN; overheid internationale betrekkingen Stef Blok Rusland Nederland Oekraïne Malaysia Airlines-vlucht 17

Blok presenteert ‘nieuwe’ Ruslandstrategie: ‘We blijven selectief verbinding zoeken’

AD 23.12.2019 Het kabinet past de houding richting Rusland niet aan, hoewel het land zich steeds meer afkeert van de internationale wereldorde. Als dat in het Nederlandse belang is, blijft het kabinet ‘selectief’ verbinding zoeken.

Dat schrijft minister Stef Blok aan de Tweede Kamer, die hem unaniem om een Ruslandstrategie had verzocht. Maar van een nieuwe strategie is geen sprake: het beleid van de afgelopen jaren, ‘druk en dialoog’, blijft ook de komende jaren in stand.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Wel zijn er zorgen, vooral over de manier waarop Rusland de lidstaten van de Europese Unie uit elkaar probeert te spelen. In sommige Europese landen, Hongarije bijvoorbeeld, wordt gepleit voor meer ontspanning in de relatie met Europa – iets wat Rusland zelf ook zou willen.

Tegelijkertijd, zo constateert Blok, streeft het land naar ‘een veiligheidsarchitectuur in Europa waarin de rol van de Navo aanzienlijk is verzwakt of is uitgespeeld’.

MH17

De diplomatieke spanning met het land begon met de Russische annexatie van het Oekraïense schiereiland de Krim. Daarna bemoeide Rusland zich actief met de oorlog in het oosten van Oekraïne, waarboven vlucht MH17 werd neergehaald.

‘Waarheidsvinding’ en Rusland ‘aanspreken’ op de verplichting volledig mee te werken aan het strafrechtelijke onderzoek blijven voor Nederland prioriteit ‘ook in de toekomst’.

Rusland verspreidt daarnaast nepnieuws, stelt zich dreigend en intimiderend op tegen de Baltische Staten en Polen en maakt zich schuldig aan spionage. Dat laatste ook op Nederlands grondgebied, getuige de verijdelde Russische hack bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag in 2018.

Rusland gebruikte volgens onderzoek een chemisch wapen op Brits grondgebied om de dubbelspion Sergej Skripal uit te schakelen.

Wissel getrokken

Dat alles ‘bemoeilijkt de samenwerking met Rusland’, stelt de VVD-bewindsman, en ‘heeft een wissel getrokken op stabiliteit en veiligheid in Europa’.

Toch is Nederland ‘gebaat bij een economische dialoog met Rusland’, omdat ‘de staat’ voor het grootste deel de Russische economie bepaalt. Tegelijkertijd is de Russische blik als gevolg van de westerse sancties meer gericht op economische samenwerking met Aziatische landen, met name China.

Minister Blok: Rusland blijft het Westen confronteren

NU 23.12.2019 Volgens buitenlandminister Stef Blok is de relatie met Rusland de afgelopen vijf jaar “complex gebleven”. Hij schrijft aan de Tweede Kamer dat Rusland de afgelopen jaren onverminderd is doorgegaan met het opzoeken van confrontaties met “westerse mogendheden”.

“Dat leidt tot zorgen over veiligheid in veel Europese landen, waaronder Nederland”, licht Blok toe. “Die zorgen zijn er ook over de aantasting van de mensenrechten in Rusland.”

Als voorbeeld noemt Blok onder meer de cyberoperatie tegen de in Den Haag gevestigde toezichthouder OPCW van vorig jaar en ook de aanslag op het leven van de voormalige Russische spion Sergei Skripal in het Verenigd Koninkrijk.

“We kunnen niet naïef zijn over onze veiligheid en we moeten pal staan voor onze waarden. Daarom investeren we in de Nederlandse defensie en in onze cyberveiligheid en laten we ons horen als de mensenrechten onder druk staan.”

Kabinet kiest voor ‘druk en selectieve samenwerking’

Volgens Blok zal het kabinet kiezen voor een combinatie van “druk en selectieve samenwerking” als Ruslandbeleid.

Blok schrijft wel in contact te willen blijven met het land, omdat er nog altijd gezamenlijke belangen zijn. “We delen belangen in het bestrijden van terrorisme, georganiseerde misdaad en proliferatie van kernwapens, maar ook het tegengaan van klimaatverandering.”

Strategie uitgewerkt op verzoek van Kamer

De Ruslandstrategie van Bloks ministerie is uitgewerkt op verzoek van de Tweede Kamer. Een motie daarover werd vorig jaar tijdens het debat over de cyberoperatie tegen de OPCW door de hele Kamer gesteund.

In 2015 kwam het toenmalige kabinet ook met een beleidsbrief ten aanzien van Rusland. Destijds werd geschreven dat Rusland zich openlijk leek af te keren van de internationale rechtsorde, mensenrechten en Europese veiligheid.

“De afgelopen jaren heeft deze trend zich doorgezet”, aldus Blok. “Dat leidt tot meer onzekerheid en onvoorspelbaarheid.”

Lees meer over: Rusland Politiek

Nederland kiest voor harde diplomatieke koers richting Rusland

Trouw 23.12.2019 De nieuwe diplomatieke strategie van het kabinet ten opzichte van Rusland laat nauwelijks ruimte voor toenadering. MH17 domineert de relatie, en ook over tal van andere zaken heeft Den Haag klachten.

Het kabinet zet in op een harde diplomatieke koers richting Rusland. Mogelijkheden voor een betere relatie met Moskou zijn er nauwelijks, zo oordeelt minister van buitenlandse zaken Stef Blok in een op verzoek van de Kamer opgestelde Ruslandstrategie.

Deels komt dat door een lijst aan onderwerpen waarover Rusland met meer Westerse landen botst. Het gaat dan om de agressie tegen Oekraïne, de steun aan president Assad in Syrië, aanslagen op naar Europa gevluchte dissidenten en digitale spionage.

Toen Russische spionnen vorig jaar betrapt werden bij een poging de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag te hacken, sloeg Nederland publiekelijk terug door hun namen te noemen en gezichten te tonen.

Nog belangrijker voor Nederland is MH17. In De Telegraaf zei Blok maandag dat dit onderwerp ‘altijd bovenaan’ staat in de Nederlandse verhouding met Rusland. In maart begint het proces tegen een aantal Russische verdachten en het Openbaar Ministerie heeft bij het vervolgonderzoek hoge figuren in het Kremlin in het vizier.

De aandacht voor MH17 betekent dat Nederland op het wereldtoneel diplomatiek krediet inzet om medestanders tegen Rusland te vinden. Den Haag klaagt dat Moskou niet meewerkt aan het strafproces, iets wat volgens een resolutie van de VN-Veiligheidsraad wel moet.

Blok vindt dat hij ook in gesprekken met andere landen telkens over MH17 moet beginnen, zodat die zien hoe belangrijk het voor Nederland is en ze diplomatieke rugdekking blijven geven.

Druk houden op Rusland

Hieruit volgt dat Nederland binnen de Europese Unie een belangrijke plek inneemt in de groep landen die via economische sancties druk op Rusland willen houden. Blok herhaalt dat de strafmaatregelen van kracht moeten blijven zolang Rusland de steun aan strijdgroepen in het oosten van Oekraïne niet staakt.

Er zijn ook landen, zoals Hongarije of Italië, die wel van de sancties af willen om weer ongestoord handel te kunnen drijven met Rusland.

Met de Ruslandstrategie neemt Nederland nadrukkelijk afstand van de Franse president Emmanuel Macron. Die zei in november dat hij samen met Hongarije toenadering tot Rusland probeert te zoeken, omdat het land een belangrijke partner kan zijn in de strijd tegen islamitisch terrorisme.

Begin dit jaar stelde defensie de auto tentoon die Russische spionnen gebruikten bij een poging de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens te hacken. Beeld ANP

Volgens Macron heeft Moskou baat bij een betere relatie met Europa. Niet alleen omdat terrorisme een bedreiging vormt voor Rusland, ook omdat het land door de Europese sancties afhankelijker wordt van China. Door goede banden met Europa te onderhouden, kan Rusland voorkomen dat de opkomende Aziatische grootmacht te veel invloed over hem krijgt.

Nederland gaat niet mee in deze analyse van Macron. De strategie besteedt nauwelijks aandacht aan wat de opkomst van China betekent en beschrijft vooral de onderwerpen waar Nederland met Rusland van mening over verschilt. In gesprekken met Rusland wil het kabinet die punten nog eens herhalen.

Blok erkent dat dialoog in de Navo-Rusland de afgelopen jaren weinig heeft opgeleverd. Deze ontmoetingen komen er vooral op neer dat beide partijen een lijst met klachten over de ander voorlezen. Toch pleit Blok niet voor een andere aanpak.

Het kabinet erkent wel het belang van handel met Rusland, omdat het land een van de belangrijkste handelspartners van Nederland buiten de EU is. Toch wordt deze handelsrelatie niet gebruikt als een aanknopingspunt om ook aan een betere diplomatieke band te werken.

Nederland heeft sinds 2014 geen minister meer op handelsmissie naar Rusland gestuurd en in de nieuwe strategie staat geen voornemen om dat te doen. In gesprekken over handel wil het kabinet ook klagen over oneerlijke handelspraktijken en corruptie in Rusland. Zo blijft de politieke relatie waarschijnlijk nog jaren ijzig.

Lees ook: 

Waarom de VS de aanleg van de Nord Stream 2-gaspijp willen voorkomen

Amerika probeert met sancties de aanleg van de Nord Stream 2 te verhinderen. Dat is rijkelijk laat: de gaspijpleiding is al bijna af.

Macron neemt Trump’s rol van onruststoker bij de Navo over

De Franse president schopt zijn bondgenoten al wekenlang hard tegen de schenen. Daardoor komt er weinig terecht van een hechtere Europese defensiesamenwerking.

Meer over; Rusland politiek internationale betrekkingen Nederland internationale organisaties Marno de Boer

Niet iedereen wordt nerveus van de Amerikaanse gassancties

MSN 23.12.2019 De Amerikaanse president Trump heeft sancties aangekondigd tegen bedrijven die meewerken aan de aanleg van de gaspijpleiding Nord Stream 2 die van Rusland naar Duitsland loopt. Veel bedrijven dreigen te worden getroffen, waaronder het Nederlands-Zwitserse offshoreconcern Allseas van de Nederlander Edward Heerema.

Dat heeft inmiddels zijn werkzaamheden voor Nord Stream 2 gestaakt. Ook olieconcern Shell en baggeraars Van Oord en Boskalis zijn bij het project betrokken. Acht vragen over de sancties en de gevolgen.

  1. Wat wil president Trump bereiken met de sancties?

Trump dreigt al langer met sancties tegen de Europese deelnemers aan het omstreden Nord Stream-project. Volgens de Amerikaanse president maakt Europa zich met de intensieve gasimport tot „gijzelaar” van Rusland. „Wij beschermen Duitsland, Frankrijk en al deze landen, en dan sluiten enkele landen een pijpleidingdeal met Rusland en betalen zo miljarden aan de Russische schatkist.”

Maar de president houdt ook de eigen handelsbelangen goed voor ogen, waarbij het de vraag is hoe realistisch die zijn. Trump ziet graag dat Amerikaanse gasbedrijven meer vloeibaar aardgas (lng) gaan afzetten in Europa, iets waar Rusland voor dekomende jaren ook op inzet. Vooralsnog ligt het zwaartepunt van de Amerikaanse lng-export echter in Zuid-Amerika en Azië, waar bedrijven meer gas goedkoper kunnen afzetten. De details van de sancties moeten nog bekend worden.

  1. Waarom ligt Nord Stream 2 zo gevoelig?

De pijpleidingen (Nord Stream 2 is een aanvulling op een eerdere, parallelle Nord Stream-pijp) zorgen al jaren voor verdeeldheid binnen Europa. Tegenstanders in vooral Oost-Europa beschouwen het als een geopolitiek instrument waarmee Rusland Oost-Europese landen politiek en financieel kan afknijpen.

Nu moet Rusland nog veel gas exporteren via de pijplijn die door Oekraïne loopt. Voorstanders zien in de naar schatting 10 miljard euro kostende pijp liever een commercieel project, dat op termijn kan voorzien in een kwart van de Europese gasvraag en een schoner alternatief biedt voor vervuilende steenkool.

  1. Hoe reageert Rusland op de sancties?

„Dergelijke stappen zullen niet zonder gepaste reactie blijven”, zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov maandag. Hij wilde niet zeggen welke maatregelen Moskou overweegt. De Russische Buitenlandminister Sergej Lavrov zei dat na invoering van de sancties „geen enkel land ter wereld nog zal twijfelen aan de onbetrouwbaarheid van de VS als partner”.

  1. Kan dit gevolgen hebben voor de Nederlandse gasvoorziening?

Nederland is al ruim anderhalf jaar geen (netto)exporteur meer van aardgas. Door de aardbevingsproblemen in Groningen loopt de binnenlandse productie snel terug. In 2022 wordt de Groningse productie mogelijk al beëindigd. Dan is Nederland nog niet helemaal afhankelijk van buitenlands gas.

Op dit moment komt de helft van de Nederlandse gasproductie van de zogeheten kleine velden, die deels in de Noordzee liggen. Maar ook de productie van die kleine gasvelden neemt af, vooral omdat veel velden geleidelijk uitgeput raken.

Al met al wordt de import van aardgas elk jaar belangrijker. Vorig jaar werd voor zo’n 38 miljard kubieke meter gas gebruikt, en naar schatting zo’n 5 miljard daarvan kwam uit Rusland. Die Russische import neemt zonder meer toe, is de verwachting van experts.

Toch lijkt niemand nog nerveus. Eventuele vertraging bij Nord Stream 2 zal niet snel tot problemen in Nederland leiden. Van prijsstijgingen is geen sprake. Integendeel, door een deal vorige week tussen Rusland en Oekraïne over de doorvoer van Russisch gas, dalen de prijzen juist. Gas via Nord Stream 1 is door de nieuwe afspraken voor in elk geval vijf jaar verzekerd.

  1. Heeft Nederland een alternatief voor Russisch gas?

Naast Rusland is ook Noorwegen een grote gasexporteur in Europa, maar qua productie zit dat land aan zijn maximum. De import van vloeibaar gas, lng, zou een beter alternatief kunnen zijn voor Russisch gas. Lng kan met tankers uit het Midden-Oosten, zoals uit Qatar, komen, en ook de Verenigde Staten – een grote producent van schaliegas – exporteren lng.

Nadeel van lng is dat het duurder is dan Russisch en Noors aardgas dat – niet vloeibaar – via pijpleidingen Nederland binnenkomt. De beschikbaarheid van lng zorgt er in elk geval voor dat Rusland de prijs van aardgas de komende jaren niet onbeperkt kan verhogen.

  1. Hoe reageert Shell op de perikelen bij Nord Stream 2?

Shell behoort met vier andere westerse concerns tot de medefinanciers van de pijpleiding. Het olie- en gasconcern heeft een lening uitstaan van 285 miljoen dollar. Verder voorziet Shell het project van 665 miljoen dollar via een combinatie van leningen en garanties.

Het bedrijf zegt in een reactie de Amerikaanse sancties te betreuren. De pijpleiding is volgens Shell „een belangrijk project”, omdat de gasproductie in Europa afneemt. Het bedrijf bekijkt momenteel de implicaties van de Amerikaanse maatregelen. Het concern is een van de belangrijkste afnemers van Amerikaans vloeibaar gas.

  1. Wat zijn de gevolgen voor andere Nederlandse bedrijven?

Drie Nederlandse bedrijven bouwen mee aan Nord Stream 2. Het Delftse Allseas van Edward Heerema, statutair gevestigd in Zwitserland, en baggeraars Van Oord uit Rotterdam en Boskalis uit Papendrecht.

Halverwege 2017 tekenden de baggeraars een contract voor ongeveer 250 miljoen euro. Voor dat geld zouden ze met valpijpschepen en grind de zeebodem onder de pijpleiding effenen. Overheidskredietverzekeraar Atradius DSB was bereid om de klus te dekken, maar de bedrijven zetten de kredietaanvraag niet door. De aangekondigde sancties zijn niet direct gericht tegen deze werkzaamheden, laat een woordvoerder van Van Oord weten.

Allseas wordt wel direct getroffen. Een woordvoerder laat weten dat het offshorebedrijf de werkschepen inmiddels heeft weggehaald. De sancties komen niet onverwacht. „Sinds het moment dat dit traject is gaan lopen, zijn we met de klant in gesprek over deze situatie.”

Over wat het stoppen Allseas gaat kosten, wil de woordvoerder niks zeggen. „Maar de sancties hebben veel meer gevolgen dan alleen dit werk. Als ons personeel de VS niet meer in en uit mag en wij niet meer voor Amerikaanse bedrijven kunnen werken, zoals voor ExxonMobil, dan heeft dat heel veel impact.”

  1. Wat deed Allseas daar precies?

Allseas had de klus gekregen om twee parallelle gaspijpleidingen in de Oostzee te leggen over een lengte van 1.200 kilometer. Het bedrijf had daartoe twee van z’n grootste schepen naar de Oostzee gevaren.

Dat waren de Pioneering Spirit, met 382 meter lengte en 571 opvarenden het grootste schip ter wereld in zijn soort, en de Solitaire, dat dit record had tot de oplevering van de Pioneering Spirit in 2014. In de Duitse territoriale wateren heeft Allseas leidingen gelegd met het schip Audacia.

De sancties zijn specifiek gericht tegen het werk van Allseas. De woordvoerder: „Wat wij kunnen met deze schepen is uniek in de wereld. Als je wil dat dit project stopt, dan moet je deze sancties afkondigen.”

Inspectie van pijpen voor Nord Stream 2 in 2016. President Trump dreigde al langer met sancties tegen deelnemers aan het project.

Inspectie van pijpen voor Nord Stream 2 in 2016. President Trump dreigde al langer met sancties tegen deelnemers aan het project. Foto Jens Buettner/EPA

Niet iedereen wordt nerveus van de Amerikaanse gassancties

NRC 23.12.2019 Acht vragen Europese deelnemers aan het omstreden Nord Stream-project krijgen te maken met Amerikaanse sancties. Waarom is het project zo omstreden?

De Amerikaanse president Trump heeft sancties aangekondigd tegen bedrijven die meewerken aan de aanleg van de gaspijpleiding Nord Stream 2 die van Rusland naar Duitsland loopt. Veel bedrijven dreigen te worden getroffen, waaronder het Nederlands-Zwitserse offshoreconcern Allseas van de Nederlander Edward Heerema.

Dat heeft inmiddels zijn werkzaamheden voor Nord Stream 2 gestaakt. Ook olieconcern Shell en baggeraars Van Oord en Boskalis zijn bij het project betrokken. Acht vragen over de sancties en de gevolgen.

1. Wat wil president Trump bereiken met de sancties?

Trump dreigt al langer met sancties tegen de Europese deelnemers aan het omstreden Nord Stream-project. Volgens de Amerikaanse president maakt Europa zich met de intensieve gasimport tot „gijzelaar” van Rusland. „Wij beschermen Duitsland, Frankrijk en al deze landen, en dan sluiten enkele landen een pijpleidingdeal met Rusland en betalen zo miljarden aan de Russische schatkist.”

Maar de president houdt ook de eigen handelsbelangen goed voor ogen, waarbij het de vraag is hoe realistisch die zijn. Trump ziet graag dat Amerikaanse gasbedrijven meer vloeibaar aardgas (lng) gaan afzetten in Europa, iets waar Rusland voor dekomende jaren ook op inzet. Vooralsnog ligt het zwaartepunt van de Amerikaanse lng-export echter in Zuid-Amerika en Azië, waar bedrijven meer gas goedkoper kunnen afzetten. De details van de sancties moeten nog bekend worden.

2. Waarom ligt Nord Stream 2 zo gevoelig?

De pijpleidingen (Nord Stream 2 is een aanvulling op een eerdere, parallelle Nord Stream-pijp) zorgen al jaren voor verdeeldheid binnen Europa. Tegenstanders in vooral Oost-Europa beschouwen het als een geopolitiek instrument waarmee Rusland Oost-Europese landen politiek en financieel kan afknijpen.

Nu moet Rusland nog veel gas exporteren via de pijplijn die door Oekraïne loopt. Voorstanders zien in de naar schatting 10 miljard euro kostende pijp liever een commercieel project, dat op termijn kan voorzien in een kwart van de Europese gasvraag en een schoner alternatief biedt voor vervuilende steenkool.

Lees ook: Nord Stream 2 is bijna klaar, debat over Russisch gas nog niet

3. Hoe reageert Rusland op de sancties?

„Dergelijke stappen zullen niet zonder gepaste reactie blijven”, zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov maandag. Hij wilde niet zeggen welke maatregelen Moskou overweegt. De Russische Buitenlandminister Sergej Lavrov zei dat na invoering van de sancties „geen enkel land ter wereld nog zal twijfelen aan de onbetrouwbaarheid van de VS als partner”.

4. Kan dit gevolgen hebben voor de Nederlandse gasvoorziening?

Nederland is al ruim anderhalf jaar geen (netto)exporteur meer van aardgas. Door de aardbevingsproblemen in Groningen loopt de binnenlandse productie snel terug. In 2022 wordt de Groningse productie mogelijk al beëindigd. Dan is Nederland nog niet helemaal afhankelijk van buitenlands gas.

Op dit moment komt de helft van de Nederlandse gasproductie van de zogeheten kleine velden, die deels in de Noordzee liggen. Maar ook de productie van die kleine gasvelden neemt af, vooral omdat veel velden geleidelijk uitgeput raken.

Al met al wordt de import van aardgas elk jaar belangrijker. Vorig jaar werd voor zo’n 38 miljard kubieke meter gas gebruikt, en naar schatting zo’n 5 miljard daarvan kwam uit Rusland. Die Russische import neemt zonder meer toe, is de verwachting van experts.

Toch lijkt niemand nog nerveus. Eventuele vertraging bij Nord Stream 2 zal niet snel tot problemen in Nederland leiden. Van prijsstijgingen is geen sprake. Integendeel, door een deal vorige week tussen Rusland en Oekraïne over de doorvoer van Russisch gas, dalen de prijzen juist. Gas via Nord Stream 1 is door de nieuwe afspraken voor in elk geval vijf jaar verzekerd.

5. Heeft Nederland een alternatief voor Russisch gas?

Naast Rusland is ook Noorwegen een grote gasexporteur in Europa, maar qua productie zit dat land aan zijn maximum. De import van vloeibaar gas, lng, zou een beter alternatief kunnen zijn voor Russisch gas. Lng kan met tankers uit het Midden-Oosten, zoals uit Qatar, komen, en ook de Verenigde Staten – een grote producent van schaliegas – exporteren lng.

Nadeel van lng is dat het duurder is dan Russisch en Noors aardgas dat – niet vloeibaar – via pijpleidingen Nederland binnenkomt. De beschikbaarheid van lng zorgt er in elk geval voor dat Rusland de prijs van aardgas de komende jaren niet onbeperkt kan verhogen.

Lees meer over Russisch gas in Nederland

6. Hoe reageert Shell op de perikelen bij Nord Stream 2?

Shell behoort met vier andere westerse concerns tot de medefinanciers van de pijpleiding. Het olie- en gasconcern heeft een lening uitstaan van 285 miljoen dollar. Verder voorziet Shell het project van 665 miljoen dollar via een combinatie van leningen en garanties.

Het bedrijf zegt in een reactie de Amerikaanse sancties te betreuren. De pijpleiding is volgens Shell „een belangrijk project”, omdat de gasproductie in Europa afneemt. Het bedrijf bekijkt momenteel de implicaties van de Amerikaanse maatregelen. Het concern is een van de belangrijkste afnemers van Amerikaans vloeibaar gas.

7. Wat zijn de gevolgen voor andere Nederlandse bedrijven?

Drie Nederlandse bedrijven bouwen mee aan Nord Stream 2. Het Delftse Allseas van Edward Heerema, statutair gevestigd in Zwitserland, en baggeraars Van Oord uit Rotterdam en Boskalis uit Papendrecht.

Halverwege 2017 tekenden de baggeraars een contract voor ongeveer 250 miljoen euro. Voor dat geld zouden ze met valpijpschepen en grind de zeebodem onder de pijpleiding effenen. Overheidskredietverzekeraar Atradius DSB was bereid om de klus te dekken, maar de bedrijven zetten de aanvraag niet door. De aangekondigde sancties zijn niet direct gericht tegen deze werkzaamheden, laat een woordvoerder van Van Oord weten.

Allseas wordt wel direct getroffen. Een woordvoerder laat weten dat het offshorebedrijf de werkschepen inmiddels heeft weggehaald. De sancties komen niet onverwacht. „Sinds het moment dat dit traject is gaan lopen, zijn we met de klant in gesprek over deze situatie.”

Over wat het stoppen Allseas gaat kosten, wil de woordvoerder niks zeggen. „Maar de sancties hebben veel meer gevolgen dan alleen dit werk. Als ons personeel de VS niet meer in en uit mag en wij niet meer voor Amerikaanse bedrijven kunnen werken, zoals voor ExxonMobil, dan heeft dat heel veel impact.”

8. Wat deed Allseas daar precies?

Allseas had de klus gekregen om twee parallelle gaspijpleidingen in de Oostzee te leggen over een lengte van 1.200 kilometer. Het bedrijf had daartoe twee van z’n grootste schepen naar de Oostzee gevaren. Dat waren de Pioneering Spirit, met 382 meter lengte en 571 opvarenden het grootste schip ter wereld in zijn soort, en de Solitaire, dat dit record had tot de oplevering van de Pioneering Spirit in 2014. In de Duitse territoriale wateren heeft Allseas leidingen gelegd met het schip Audacia.

De sancties zijn specifiek gericht tegen het werk van Allseas. De woordvoerder: „Wat wij kunnen met deze schepen is uniek in de wereld. Als je wil dat dit project stopt, dan moet je deze sancties afkondigen.”

Lees ook deze artikelen;

’Nord Stream 2-leiding eind 2020 klaar’

Telegraaf 23.12.2019 De aanleg van de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2, die loopt vanuit Rusland naar Duitsland via de Oostzee, moet in de tweede helft van 2020 zijn voltooid. Dat meldde een hoge Duitse ambtenaar die namens de Berlijn de coördinatie over het project heeft.

De eerder door de VS ingestelde sancties zorgen voor een vertraging van enkele maanden. Dit omdat het Nederlands-Zwitserse bedrijf Allseas na die aankondiging zijn werkzaamheden aan de pijpleiding stillegde. Met het Russisch-Duitse project was een bedrag van 10 miljard euro gemoeid. Door de beslissing van Allseas valt het project iets duurder uit.

Bekijk ook: 

Rel om Nord Stream 2 raakt Nederland ook 

De Amerikaanse president Donald Trump tekende eerder wetgeving, waarmee de VS strenge economische sancties opleggen aan ondernemingen die zijn betrokken bij de aanleg. Washington is tegen de pijpleiding, omdat het Kremlin daarmee meer invloed in West-Europa zou krijgen.

december 24, 2019 Posted by | 2e kamer, aanslag, aardgaswinning, BUK, dreiging, Erdogan, EU, europa, Gaswinning, Gazprom, mh17, MH17-ramp, MH17-tribunaal, Nederland, Nord Stream 2, novitsjok, Oekraïne, opcw, Poetin, politiek, President Tayyip Recep Erdogan, Rusland, Sergej Skripal, Tayyip Recep Erdogan, turkije | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Op weg naar een nieuwe Koude Oorlog ???

En weer kijkt de hele wereld naar Rusland en de OPCW in Den Haag

Cyberhacking

De MIVD heeft met ondersteuning van de AIVD en Britse collega’s een cyberoperatie door een team van de Russische militaire inlichtingendienst GRU in Den Haag verstoord. Dat gebeurde op 13 april 2018. De operatie was gericht op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

Telegraaf 14.05.2020

Telegraaf 28.04.2020

AD 06.10.2018

4 Russische inlichtingenofficieren troffen vlak bij het gebouw van de OPCW met specialistische apparatuur voorbereidingen om de netwerken van deze organisatie te hacken. Nederland is gastland van de OPCW en daarmee verantwoordelijk voor het veilig kunnen functioneren van deze internationale organisatie. Om de integriteit van de OPCW te beschermen is deze cyberoperatie van de GRU vroegtijdig verstoord en zijn de Russische inlichtingenofficieren het land uit begeleid.

Dit zijn de 4 Russen die de aanval moesten uitvoeren. Ze blijken onderdeel van de Russische inlichtingendienst GROe en heten Aleksei Sergejvitsj Morenets, Jevgeni Michajlovitsj Serebrjiakov, Oleg Miajlovitsj Sotnikov en Alexej Valeryvitsj Minin.

Alexey Minin MIVD

Oleg Sotnikov MIVD

Evgenii Serebriakov MIVD

Aleksei Morenets MIVD

“Deze cyberoperatie tegen de OPCW is onacceptabel. Door deze Russische actie te onthullen, sturen we een duidelijke boodschap: Rusland moet hiermee stoppen”, reageert minister Ank Bijleveld van Defensie. “De OPCW is een gerespecteerd internationaal instituut dat 193 staten van over de hele wereld vertegenwoordigt, om gezamenlijk te werken aan een wereld zonder chemische wapens. Als gastland heeft Nederlandse de verantwoordelijkheid om internationale organisaties hier te beschermen. Dat hebben we gedaan.”

AD 06.10.2018

De 4 Russische inlichtingenofficieren zijn met een diplomatiek paspoort via Schiphol, Nederland binnengekomen. Ze huurden daarna een auto en parkeerden die op de parkeerplaats van het Marriot Hotel in Den Haag, vlakbij de OPCW.

AD 06.10.2018

Apparatuur

De bagageruimte van de auto lag vol met apparatuur om WiFi-netwerken te hacken. Die was geïnstalleerd om op het OPCW-netwerk in te breken. De antenne van deze setup lag op de hoedenplank en was verborgen onder een jas. De apparatuur stond aan, toen de MIVD ingreep.

“Digitale manipulatie en sabotage vormen een serieuze dreiging. Vandaag hebben we laten zien dat deze dreiging van de GRU ook hier in Nederland met al zijn internationale organisaties actueel is”, concludeert de directeur van de MIVD, generaal-majoor Onno Eichelsheim. “Daarom is het van essentieel belang dat we die dreiging stoppen. Dat is gelukt. Ik ben dan ook trots op onze inlichtingenmensen.”

Telegraaf 06.10.2017

MH17

Uit vervolgonderzoek is gebleken dat een van de in Nederland actieve Russische inlichtingenofficieren ook in Maleisië actief was, gericht op het MH17-onderzoek. Bijleveld: “We hebben de Tweede Kamer eerder geïnformeerd over de interesse van Russische inlichtingendiensten in het MH17-onderzoek.

AD 11.10.2018

Zoals al eerder gemeld vormen manipulatie en beïnvloeding bijvoorbeeld een voorstelbare dreiging voor het MH17-proces. Alle organisaties die betrokken zijn bij het strafrechtelijk onderzoek omtrent MH17 zijn zich bewust van digitale dreigingen en hebben daar gepaste maatregelen tegen getroffen.”

Het is niet gebruikelijk om met resultaten van inlichtingendiensten naar buiten te komen. Het kabinet heeft er nu bewust voor gekozen om deze operatie en de daarbij betrokken Russische inlichtingenofficieren wel publiek te maken, om hen het internationaal opereren moeilijker te maken.

Telegraaf 06.10.2017

Ondermijnen

“Het ondermijnen van de integriteit van internationale organisaties is onaanvaardbaar“, benadrukt Bijleveld. “De Russische ambassadeur is ontboden om hem deze boodschap over te brengen.”

AD 11.10.2018

Nederland deelt de zorgen van de internationale partners over het schadelijke en ondermijnende gedrag van de GRU. Nederland ondersteunt de conclusie van het Verenigd Koninkrijk, zoals vandaag gepresenteerd: de GRU ondermijnt de internationale rechtsorde met dit soort cyberoperaties.

Telegraaf 06.10.2017

Telegraaf 06.10.2017

AD 01.11.2018

Aanklacht

Vandaag treedt de VS naar buiten met een aanklacht tegen verschillende Russische inlichtingenofficieren. Op 6 augustus 2018 diende het Amerikaanse ministerie van Justitie een rechtshulpverzoek in bij het Openbaar Ministerie in Nederland. Dat gebeurde in een strafrechtelijk onderzoek naar ongeoorloofde Russische cyberoperaties. Het OM heeft aan dit rechtshulpverzoek verzoek voldaan en de Amerikanen informatie verstrekt. Het OM doet daarnaast ook eigen onderzoek in deze zaak.

In opvallende openheid maakte minister Bijleveld van Defensie vandaag details bekend over de Russische hackaanval. In zeven vragen en antwoorden praten we u bij.

Agenten van de Russische inlichtingendienst GROe probeerden in april 2018 binnen te dringen in het wifi-netwerk van de OPCW in Den Haag. Het bewijs tegen de dienst stapelt zich op, Poetin gaat in de tegenaanval.

Op deze vrijdag 13 april 2018 parkeerden de Russen een auto dicht bij de OPCW. In de auto zat hoogwaardige apparatuur om op korte afstand hacks uit te voeren. Om die reden besloot de MIVD de operatie te verstoren. Lees meer in ons liveblog

AD 15.10.2018

Daarmee is er opnieuw bewijs van spionage-operaties van de Russische militaire inlichtingendienst. Poetin gaat in de tegenaanval.

De Russische inlichtingendienst GROe is met afstand de meest avontuurlijke van de drie Russische inlichtingendiensten, schreef correspondent Steven Derix onlangs in dit profiel.

zie ook: De hele wereld kijkt naar de OPCW in Den Haag en Rusland

zie ook: En weer kijkt de hele wereld naar de OPCW in Den Haag

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 3

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 2

zie ook: De hele wereld kijkt naar OPCW in Den Haag – deel 1

Zie: Herdenking MH17 17.07.2014 – 17.07.2018 – Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 13

zie ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 12

zie verder ook: Nasleep afwikkeling MH17 vliegtuigcrash Oekraïne – deel 11

dossier OPCW NOS

dossier “Hackaanval OPCW” AD

Onderzoek in het park waar de Georgiër werd vermoord EPA

‘Verdachte moord in Berlijns park gelinkt aan Russische geheime dienst’

NOS 30.08.2019 Een man die vastzit voor de moord op een Georgiër in een Berlijns park had mogelijk banden met de Russische militaire inlichtingendienst GROe. Volgens onderzoek van Der Spiegel, The Insider en onderzoekscollectief Bellingcat reisde hij vermoedelijk onder een valse identiteit naar Duitsland.

Het slachtoffer, de Georgiër Zelimchan Changosjvili (40), vroeg in 2016 politiek asiel aan in Duitsland, nadat hij in Rusland en Oekraïne was bedreigd en meerdere aanslagen had overleefd. Changosjvili heeft Tsjetsjeense wortels en vocht in de Tweede Tsjetsjeense Oorlog (1999-2009) aan de kant van de opstandelingen tegen Rusland. Hij werd vorige week in Berlijn doodgeschoten.

Volgens Der Spiegel noemt de verdachte van de moord zich in zijn visumaanvraag Vadim Solokov en zegt hij dat hij geboren is in Irkoetsk, in Siberië. Hij heeft opgegeven dat hij nu in Sint-Petersburg woont. Uit het onderzoek blijkt echter dat zo’n persoon niet voorkomt in het Russische paspoortregister, en dus mogelijk niet bestaat.

Paspoortnummer

Solokov zou via Parijs naar Duitsland zijn gereisd. Der Spiegel meldt dat hij nooit is gezien in het Parijse hotel dat hij in zijn visumaanvraag had opgegeven als verblijfplaats.

Het paspoortnummer van de verdachte is volgens het onderzoek van de verschillende media te herleiden naar een afdeling binnen het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken die eerder reisdocumenten opstelde voor de GROe.

Die militaire inlichtingendienst wordt vaker in verband gebracht met operaties in Europa. Zo zou de GROe onder meer verantwoordelijk zijn voor de mislukte aanslag in Engeland op de oud-dubbelspion Sergej Skripal. Ook zou de dienst betrokken zijn bij een cyberoperatie bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW), in Den Haag vorig jaar.

Bekijk ook;

De Russische spionnen die de OPCW wilden hacken. © EPA

Cybercriminelen achter hacks moeten sneller op Europese sanctielijsten

AD 04.07.2019 Buitenlandse cybercriminelen moeten snel op Europese sanctielijsten komen, zodat ze niet meer kunnen reizen of bankieren. Het kabinet wil vaart maken. ‘We ontmaskeren hen’.

Daders achter hacks of digitale inbraakpogingen, zoals bij de Haagse organisatie tegen chemische wapens OPCW vorig jaar, komen snel op Europese sanctielijsten. Vorige maand maakte de EU de weg vrij voor deze straffen, minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) wil dat spoedig regelen: ,,Wij namen binnen de Europese Unie het initiatief voor deze sancties. Nu zijn we bezig om mensen achter de aanvallen op die lijst te krijgen. Ik hoop dat dit snel gebeurt. Dan mogen ze niet meer reizen, kunnen ze niet meer bij een bankrekening.”

Namen noemt Blok niet, maar het gaat waarschijnlijk onder meer om de daders van bekende hacks, zoals de verijdelde inbraakpoging bij de OPCW, de organisatie tegen chemische wapens in Den Haag. Vorig najaar onthulden de Nederlandse geheime diensten dat de Russische inlichtingendienst GROe geprobeerd had om het wifi-netwerk te kraken. Dezelfde mannen zouden ook de systemen van anti-dopingorganisatie Wada gekraakt hebben.

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken). © ANP

Het namen en shamen en de sancties moeten helpen om het aantal cyberaanvallen terug te dringen. De Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten merken al jaren een toename van dreigingen, van criminelen maar ook vanuit staten als Rusland, Noord-Korea en China. Wereldwijd worden aanvallen op elektriciteitsnetwerken, grote bedrijven en kritieke infrastructuren toegeschreven aan hackers uit die landen. Blok: ,,We moeten allereerst laten zien dat we onszelf zo goed beschermen dat ze het niet proberen. En als ze het toch doen, dat we ze dan ontmaskeren.”

Morgen stuurt de minister een brief aan de Tweede Kamer over cyberdiplomatie. Het kabinet trekt daarvoor jaarlijks vijf miljoen euro uit. De cyberdiplomaten lobbyen wereldwijd voor effectieve regels, ook overleggen ze over de reacties na een hack. Zo was de publiekelijke snelle en brede veroordeling van de OPCW-hack in oktober mede het werk van de diplomaten die binnen de Europese Unie en de VN ervoor zorgden dat politiek leiders snel een vergelijkbare reactie gaven.

DEN HAAG – Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft een aanklacht ingediend tegen zeven Russische inlichtingenofficieren voor het hacken van diverse antidopinginstanties. Vier van de zeven zijn dezelfde mannen die in Nederland probeerden de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) te hacken. © ANP

‘Russische ambassade Den Haag is spionagecentrum, betrokken bij OPCW-hack’

OmroepWest 01.12.2018 De Russische ambassade was actief betrokken bij de poging om het kantoor van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken. Dat meldt NRC op basis van bronnen.

De krant noemt de ambassade ‘een zenuwcentrum voor spionage’. Volgens NRC coördineerde de tweede secretaris van de ambassade, Konstantin Bachtin, de operatie die vier Russische spionnen in april uitvoerden in Den Haag. In opdracht van de Russische militaire inlichtingendienst GROe probeerden zij de OPCW te hacken, maar dit werd verijdeld door de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). De MIVD kwam de spionnen waarschijnlijk op het spoor door afgeluisterde telefoongesprekken tussen Bachtin en Moskou.

Volgens NRC is Bachtin, die inmiddels is teruggeroepen naar Moskou, kolonel bij de inlichtingendienst GROe en was hij verantwoordelijk voor spionageactiviteiten in Nederland. Volgens de krant werkten de afgelopen jaren zeker zes GROe-officieren op de ambassade in Den Haag.

Camelkleurige jas

Niet alleen Bachtin was bij de operatie betrokken. Anton Naoemkin, hoofd protocol van de ambassade, is volgens het NRC de man in de camelkleurige jas die de vier spionnen van Schiphol haalde. Hij bracht het kwartet rechtstreeks naar de ambassade in Den Haag.

LEES OOK: Dit weten we over Russische spionnen in Den Haag en Noordwijk

Meer over dit onderwerp: RUSSEN RUSLAND RUSSISCHE AMBASSADE OPCW SPIONNEN SPIONAGE DEN HAAG

‘Russische ambassade actief betrokken bij hackoperatie op OPCW’

NU 01.12.2018 De Russische ambassade in Den Haag zou actief betrokken zijn geweest bij de mislukte hackpoging op de OPCW, de toezichthouder op het verbod op chemische wapens, meldt NRC vrijdagavond op basis van bronnen.

De tweede secretaris van de ambassade, Konstantin Bachtin, coördineerde de operatie die vier Russische spionnen uitvoerden in Den Haag. NRC noemt de ambassade “een zenuwcentrum voor spionage”.

Volgens het dagblad is Bachtin, die inmiddels is teruggeroepen naar Moskou, kolonel bij de Russische militaire inlichtingendienst GRU. In die hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor spionageactiviteiten in Nederland. NRC schrijft dat de afgelopen jaren zeker zes GRU-officieren op de ambassade werkten.

De spionnen die de hack moesten uitvoeren, werden eveneens door de GRU gestuurd. Het was al bekend dat een ambassademedewerker de spionnen bij Schiphol had opgehaald. Volgens NRC was dat het hoofd protocol, Anton Naumkin.

De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD verstoorde de Russische operatie. Mogelijk is de MIVD op het spoor gezet door afgeluisterde telefoongesprekken tussen Bachtin en Moskou.

Zo verijdelde MIVD de Russische hackoperatie op OPCW

Zie ook: Defensie verijdelt Russische hackoperatie op chemische-wapenwaakhond OPCW

Lees meer over: Russische hackoperatie OPCW

NRC reconstrueerde welke ambassademedewerkers bij Russische spionage in Nederland zijn betrokken, onder meer bij de OPCW-hack.

De vier GROe-spionnen werden van Schiphol gehaald door het hoofd protocol van de Russische ambassade in Nederland, meldt NRC. Die bevindt zich achter het zwarte vierkant. Ministerie van Defensie

‘Russische ambassade zenuwcentrum spionage, speelde rol in OPCW-hack’

NOS 01.12.2018 De Russische ambassade was actief betrokken bij de poging om het kantoor van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken. Dat meldt NRC. De krant schrijft dat de ambassade in Den Haag opnieuw een zenuwcentrum is voor spionage, net als tijdens de Koude Oorlog.

Daarbij wordt gewezen op de hackpoging bij het Joint Investigation team, dat onderzoek doet naar het neerhalen van vlucht MH17, de voor spionage veroordeelde ambtenaar Raymond P. en de eveneens veroordeelde F-16-piloot Chris V. De ministeries van Defensie en Algemene Zaken waren ook doelwit van de Russen, volgens bronnen van NRC.

En dan is er nog de hackpoging bij de OPCW die begin oktober door minister Bijleveld werd geopenbaard op een persconferentie. De Russen voerden die een half jaar geleden uit door vier GROe-medewerkers op het vliegtuig naar Nederland te zetten.

Camelkleurige jas

Bij de Russische OPCW-operatie was volgens Haagse bronnen van NRC Konstantin Bachtin betroken, de tweede secretaris van de ambassade in Den Haag. Hij is tevens kolonel van de Russische militaire inlichtingendienst GROe en verantwoordelijk voor geheime operaties in Nederland. Hij is inmiddels teruggeroepen naar Rusland.

Niet alleen Bachtin was bij de operatie betrokken. Anton Naoemkin, hoofd protocol van de ambassade, blijkt de onbekende man in de camelkleurige jas te zijn die de vier spionnen van Schiphol haalde. Hij bracht het kwartet rechtstreeks naar de ambassade.

Het gezicht van Naoemkin was op beelden, die tijdens de persconferentie van Bijleveld werden getoond, afgeschermd. Op een foto van de mannen op Schiphol die justitie in de VS vrijgaf, was Naoemkin ook onherkenbaar. Maar de Amerikanen zijn volgens NRC een belangrijk detail vergeten. Zijn gezicht is te zien in de weerspiegeling van het glas van het hokje van de marechaussee. Zo kon hij door de krant worden geïdentificeerd.

Door ingrijpen van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) werd de hack van de OPCW voorkomen. De MIVD kwam de spionnen waarschijnlijk op het spoor door afgeluisterde telefoongesprekken tussen kolonel Bachtin en Moskou.

Derde secretaris

De inlichtingendiensten waarschuwden de afgelopen jaren voor een sterke toename van de Russische activiteiten in Nederland. Volgens de krant is in grote lijnen wel bekend welke Russische diplomaten in ons land spioneren. En zolang ze het niet te bont maken, worden ze met rust gelaten.

Maar de operaties worden steeds agressiever. De aanslag op oud-dubbelspion Sergej Skripal in het Verenigd Koninkrijk met novitsjok is een keerpunt. Nederland wees daarna twee diplomaten uit. Wie is officieel nooit bekendgemaakt, maar volgens de krant is wel opvallend dat rond die tijd de militair attaché Goegnjajev en zijn assistent naar Rusland vertrokken.

Goegnjajev is een officier bij de GROe. De inlichtingendienst heeft een speciale opleiding voor militaire attachés. Die worden naar ambassades gestuurd om op legale wijze informatie over de krijgsmacht te verzamelen. Goegnajevs voorganger hield zich niet aan de regels. Hij werd betrapt toen hij F-16-piloot Chris V. ontmoette in een restaurant in Scheveningen, schrijft NRC.

Nucleaire veiligheid

Ook de derde secretaris van de ambassade, Sergej Larionov, is naar Moskou teruggekeerd. Of hij is uitgezet, is onduidelijk. Larionov zat jaren op de Russische ambassade in Den Haag.

In 2014 wist hij zich volgens de krant binnen te werken bij een besloten bijeenkomst over nucleaire veiligheid. Dat deed hij door een mail te sturen en daarin te refereren aan een ambtenaar van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook dook hij op op instituut Clingendael, het Nederlands Forensisch Instituut en de TU Delft.

Bekijk ook

Hoe slim (of dom) waren de Russische OPCW-hackers?

’Russische ambassade is spionagecentrum’

Telegraaf 01.12.2018 De Russische ambassade in Den Haag was actief betrokken bij de mislukte poging in april van dit jaar om de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) te hacken.

De tweede secretaris van de ambassade, Konstantin Bachtin, coördineerde de operatie die vier Russische spionnen uitvoerden in Den Haag. Dit meldt NRC zaterdag op gezag van bronnen. De krant noemt de ambassade „een zenuwcentrum voor spionage.”

Bekijk ook:

OPCW bedankt Nederland

Bekijk ook:

Dankzij paspoort Aleksei nog 300 spionnen ontmaskerd

Bekijk ook:

Russische ambassadeur ontboden na hackaanval op OPCW

Bekijk ook:

Deze vier Russische spionnen zijn Nederland uitgezet

Bekijk ook:

Nederland betrapt vier Russische spionnen

Volgens NRC is Bachtin, die inmiddels is teruggeroepen naar Moskou, kolonel bij de Russische militaire inlichtingendienst GROe. In die hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor spionageactiviteiten in Nederland. NRC schrijft dat de afgelopen jaren zeker zes GROe-officieren op de ambassade werkten.

De spionnen die de hack moesten uitvoeren waren eveneens door de GROe gestuurd. Het was al bekend dat een ambassademedewerker hen van Schiphol had afgehaald. Volgens NRC was dat het hoofd protocol, Anton Naoemkin.

De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD verstoorde de Russische operatie. Mogelijk is de MIVD op het spoor gezet door afgeluisterde telefoongesprekken tussen Bachtin en Moskou, zo schrijft NRC.

‘Russische ambassade Den Haag is spionagecentrum’

AD 01.12.2018 De Russische ambassade in Den Haag was actief betrokken bij de mislukte poging in april van dit jaar om de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) te hacken. De tweede secretaris van de ambassade, Konstantin Bachtin, coördineerde de operatie die vier Russische spionnen uitvoerden in Den Haag. Dit meldt NRC zaterdag op gezag van bronnen.

De krant noemt de ambassade ‘een zenuwcentrum voor spionage’. Volgens NRC is Bachtin, die inmiddels is teruggeroepen naar Moskou, kolonel bij de Russische militaire inlichtingendienst GROe. In die hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor spionageactiviteiten in Nederland. NRC schrijft dat de afgelopen jaren zeker zes GROe-officieren op de ambassade werkten.

De spionnen die de hack moesten uitvoeren waren eveneens door de GROe gestuurd. Het was al bekend dat een ambassademedewerker hen van Schiphol had afgehaald. Volgens NRC was dat het hoofd protocol, Anton Naoemkin.

De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD verstoorde de Russische operatie. Mogelijk is de MIVD op het spoor gezet door afgeluisterde telefoongesprekken tussen Bachtin en Moskou, zo schrijft de krant.

Minister Bijleveld tussen MIVD-hoofd Onno Eichelsheim en de Britse ambassadeur Peter Wilson ANP

‘Persconferentie over oppakken Russische spionnen was schadelijk’

NOS 19.10.2018 De persconferentie die minister Bijleveld van Defensie begin deze maand gaf over de opgepakte en uitgezette Russische spionnen, is schadelijk voor het werk van inlichtingendiensten. Dat heeft de baas van de Zwitserse inlichtingendienst NDB op een persconferentie gezegd. De krant Tages Anzeiger schrijft erover.

“Een rode lijn is overschreden” en “zo werken wij niet”, aldus Jean-Philippe Gaudin. Hij wees erop dat alle informatie die in de media terechtkomt lopende operaties in gevaar brengt omdat de tegenpartij die informatie zal gebruiken. In dit geval hadden de Russen fouten gemaakt. “Daar willen ze van leren.”

Minister Bijleveld reageert kort op Gaudins uitspraken: “We herkennen ons daar totaal niet in en nemen er afstand van.”

De MIVD heeft op 13 april 2018 een hackaanval van de Russische geheime dienst verhinderd op de OPCW, de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag. De vier Russen zouden geprobeerd hebben om het wifi-netwerk van de OPCW te hacken. Of ze daarmee inloggegevens van wifi-gebruikers of iets anders buit wilden maken, werd op de persconferentie hierover begin deze maand niet bekendgemaakt.

Gaudin zei op de persconferentie dat hij ook was uitgenodigd om bij Bijlevelds verklaring in Den Haag te zijn, maar dat hij en de Zwitserse minister van Defensie het erover eens waren dat hij niet zou gaan.

Volgens de inlichtingenbaas waren ook zijn Nederlandse collega’s niet blij met de openbaarmaking. “Er was zeker politieke druk: dat is een nieuwe manier van communiceren. Dat is absoluut niet de mijne.”

Gaudin zei dat het verijdelen van de hack zonder de Zwitsers niet mogelijk was geweest. Twee van de vier Russen hadden volgens hem in 2016 het antidopingbureau WADA bespioneerd. Informatie over hun identiteit hadden de Zwitsers aan hun partners gegeven.

Bekijk ook;

We hadden ze en lieten ze gaan: waarom werden de spionnen niet vastgezet?

Waar komt de ‘ongekende openheid’ van de MIVD vandaan?

MIVD: we hebben Russische hack van OPCW in Den Haag voorkomen

Oorlog met Rusland? Tachtig cybersolda­ten staan klaar

AD 15.10.2018 Is Nederland werkelijk in cyberoorlog met de Russen? En hoe staat het met onze digitale troepenmacht?  ,,Je kunt een bom op een vliegbasis gooien, maar je kunt ook de hoogtemeters hacken.”

Nederland is in cyberoorlog met Rusland, zei Defensieminister Ank Bijleveld (CDA) zondag. Even later nuanceerde de bewindsvrouw die oorlogstaal, maar de boodschap is helder: defensie moet ter land, ter zee en in de lucht paraat zijn, maar zeker ook in het universum van de eentjes en nulletjes. Neem het recente voorbeeld van de Russische spionnen die probeerden kernwapenorganisatie OPCW te hacken. Bijleveld: ,,De aard van oorlogsvoering is veranderd.” Is Nederland daar klaar voor? Vier vragen..

1. Is Nederland in cyberoorlog met Rusland?

Die vraag is lastig te beantwoorden. Bij een klassieke oorlog is het eenvoudig: zodra er bommen vallen of tanks oprukken is er weinig te raden over. Maar hoe kwalificeer je het spionnenwerk van Rusland bij de OPCW?

Of de uit de hand gelopen computeraanval in Oekraïne, die in 2017 wereldwijd netwerken trof, inclusief containerterminals in de Rotterdamse haven. Sabotage of oorlogsdaad? ,,Ook onder experts is veel onduidelijkheid over de definitie”, zegt Sico van der Meer, cyberdeskundige bij Instituut Clingendael. ,,Bij een oorlog denk je aan flinke schade, gewonden en doden.

Dat is nu vaak niet het geval, het gaat vooral om economische schade. Daarmee lijkt een echte cyberoorlog nog ver weg. Al is de dreiging groot en divers.” Dagelijks worden digitale militaire aanvallen van andere landen afgeslagen, meldde het kabinet eerder.

2. Wie zijn de tegenstanders?

Van der Meer: ,,Rusland probeert westerse democratieën de destabiliseren, met behalve hacks ook complete trollenlegers die discussies op sociale media proberen te sturen. Chinezen staan bekend om hun bedrijfsspionage, maar bijvoorbeeld de VS neuzen ook in gegevens en netwerken van andere landen.”

Deze naties beschikken over grote legers cybersoldaten. De Amerikaanse digitale eenheid telt dit jaar 6200 man, in Rusland en China werken naar schatting tienduizenden cyberspionnen, hackers en IT-professionals in overheidsdienst. Zij kunnen op afstand proberen bij netwerken in te breken, maar ook van dichtbij, zoals bij het OPCW-kantoor in Den Haag gebeurde.

Complicerende factor op het virtuele strijdtoneel: veel is onzichtbaar en amper te traceren. ,,Je kunt een cyberaanval eigenlijk altijd ontkennen”, zegt Van der Meer. ,,En soms laten hackers doelbewust sporen na die juist naar andere landen wijzen.”

Een foto van de vier Russische spionnen die het netwerk van de OPCW wilden kraken. © EPA

3. Wat doet Nederland op dit gebied?

Nederland staat digitaal z’n mannetje, zeggen experts. Zo hadden de spionnen van de geheime diensten AIVD en MIVD eerder dit jaar maar wat graag willen pronken met de sleutelrol die ze speelden bij de infiltratie van de Russische hackersgroep Cozy Bear. Maar over geheime missies wordt nu eenmaal niet gesproken.

Wat wel bekend is: het Nederlandse Defensie Cyber Commando, opgericht in 2014, telt inmiddels zo’n 80 mannen en vrouwen (begroting: jaarlijks 16,5 miljoen euro). Deze cybersoldaten verzorgen de digitale beveiliging van de netwerken en wapensystemen van Defensie, maar worden nu ook klaargestoomd om mee te gaan op militaire missies, zodat ze in oorlogsgebied ten strijde kunnen trekken.

Bijvoorbeeld om netwerken van de vijand te hacken, of om wapens onklaar te maken of stroomvoorzieningen lam te leggen. De cybermilitair gaat op pad met laptop en usb-modem in plaats van mitrailleur en handgranaat: ,,Als je een vliegveld moet uitschakelen”, zegt een Defensiewoordvoerder. ,,Dan kun je er een bom op gooien, maar je kunt ook het systeem van de hoogtemeters hacken en uitschakelen. Dan heb je hetzelfde bereikt, maar de luchthaven is na de oorlog nog gewoon bruikbaar.”

De controlekamer van het Defensie Cyber Commando. © Pim Ras Fotografie

4. Wie zijn die cybersoldaten?

De cybereenheid bestaat uit een gemêleerd gezelschap, zegt de woordvoerder van het ministerie. ,,Het is een heel diverse club: er zijn mensen die eerder in het bedrijfsleven zaten, collega’s in uniform maar ook het meer stereotype hacker, met iets te groot shirt en paardenstaart.”

De meeste echt goede hackers zijn ooit als hobbyist begonnen, achter de eigen pc: ,,Zij willen een netwerk of computer echt doorgronden, van a tot z begrijpen. Ik ken hackers die totaal geen diploma hebben en toch supergoed zijn”, zegt Frank Groenewegen van cybersecuritybedrijf Fox-IT, dat ook Defensiepersoneel opleidt. ,,Ze kijken als een dief naar het hang- en sluitwerk van een huis: waar zit ruimte? Hoe komen we binnen? Wat kan ik inzetten?”

Eén probleem: Nederland telt slechts ongeveer honderd top-hackers. ,,Er is een expertisetekort, we vissen allemaal in dezelfde vijver. Bij bedrijven verdienen hackers vaak beter, is flexibel werken mogelijk, zijn er betere arbeidsvoorwaarden” zegt Groenewegen. Al biedt hacken in overheidsdienst ook bijzondere mogelijkheden. ,,Stel: je bent op missie in Afghanistan en je mag daar om terroristen te pakken het telecomnetwerk hacken. Dat je zo kunt werken aan vrede en veiligheid weegt voor sommigen ook mee.”

Defensieminister Ank Bijleveld (CDA) tijdens de persconferentie over de Russische hackpoging van de OPCW twee weken geleden. © ANP

‘Opmerking cyberoorlog met Rusland is pikant, maar vooral figuurlijk’

NOS 14.10.2018 Dat minister Bijleveld bevestigend antwoordt op de vraag of Nederland in cyberoorlog is met Rusland is opvallend, maar betekent niet dat Nederland en Rusland echt op voet van oorlog met elkaar staan. Een woordvoerder van de minister zei na een vraaggesprek met Bijleveld in WNL op Zondag dat de uitspraak “vanzelfsprekend niet letterlijk bedoeld was”.

Ook Sico van der Meer, cyberveiligheidsonderzoeker bij Instituut Clingendael, denkt dat dat zo is. “Het is een pikante uitspraak, maar het is vooral figuurlijk bedoeld”, zegt Van der Meer. “We zijn niet in oorlog. Er is geen oorlogsverklaring. Bijleveld reageerde op een vraag. Er zal in Den Haag fronsend naar de televisie zijn gekeken, maar ik denk ook dat veel mensen blij zijn.”

Een beetje dom

Zo tilt Sven Koopmans, de buitenlandwoordvoerder van de VVD, niet zwaar aan de uitspraak van Bijleveld. Hij noemt het “gewoon de realiteit” dat de Russen ons via internetspionage proberen te ondermijnen en mensen in verwarring proberen te brengen. “Het gaat niet meer om tanks, bommen en granaten, maar om ondermijnende activiteiten waar de minister ons voor heeft willen waarschuwen.”

Ook Kamerlid Van Ojik van GroenLinks vindt het “begrijpelijk dat de minister de noodklok luidt”, gelet op alle gebeurtenissen met Rusland de afgelopen jaren, zoals de bezetting van de Krim, de Russische pogingen om verkiezingen te beïnvloeden, het neerhalen van vlucht MH17 en de spionagepoging bij de OPCW. “Misschien had ze beter wedloop kunnen zeggen in plaats van oorlog, maar ik zeg niet: ‘Hoe haalt ze dit in haar hoofd?’ Want ik deel haar zorgen.”

Kritischer is SP-Kamerlid Sadet Karabulut, die het “een beetje dom” noemt wat Bijleveld heeft gezegd. “Als je zegt dat we in oorlog zijn met Rusland, dan zit je op schaal tien van de escalatieladder. Het klinkt misschien daadkrachtig, maar kan wel eens averechts werken.”

Cybereenheid

Dat de minister zich de opmerking over een cyberoorlog heeft laten ontlokken, maakt volgens Van der Meer opnieuw concreet hoe Nederland de dreiging van cyberaanvallen door andere landen inschat.

“De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD schrijft in zijn jaarverslagen ook al jaren over de dreiging van cyberaanvallen”, zegt politiek verslaggever Wilco Boom. “Het is ook niet voor niets dat onder de vorige minister van Defensie, Hennis, in 2014 het Defensie Cyber Commando is opgericht.”

Volgens Van der Meer hebben experts internationaal nog geen goede grip op de precieze definitie van een cyberoorlog, al heeft de NAVO in het verleden wel gezegd dat cyberaanvallen tot oorlogsverklaringen kunnen leiden. “Maar wanneer is een aanval groot genoeg?”

Spionage

De hackpoging op het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag werd anderhalve week geleden op een ongewoon transparante manier naar buiten gebracht. “Maar spionage is van alle tijden. Bovendien doen wij vanuit Nederland ook een duit in het zakje”, zegt Van der Meer.

Begin dit jaar werd bekend dat de Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD een tijd lang toegang hebben gehad tot een groep Russische hackers die door westerse inlichtingendiensten in verband wordt gebracht met de GROe, de Russische militaire inlichtingendienst.

Woensdag is er een Kamerdebat over onderschepte hackpoging bij de OPCW. Daarin zullen ook de opmerkingen van Bijleveld aan de orden komen.

Bekijk ook;

Computerbeveiliger: meer buitenlandse overheidshackers in Nederland

Russen nu gepakt, maar andere landen hacken net zo goed, ook Nederland

Hoe slim (of dom) waren de Russische OPCW-hackers?

Bijleveld: Nederland in cyberoorlog met Russen

AD 14.10.2018 Nederland is in een ,,cyberoorlog” met de Russen verwikkeld. ,,Dat is wel goed om vast te stellen”, zei minister Ank Bijleveld van Defensie in het televisieprogramma WNL op Zondag.

,,Men probeert op allerlei manieren ook in ons normale dagelijks leven, in onze democratie invloed te hebben”, zei de bewindsvrouw. ,,We moeten af van de naïviteit op dat terrein.” Dat laatste was volgens haar een belangrijke reden om de actie van de Russen bij de OPCW naar buiten te brengen.

Lees ook;

Britse regering: cyberaanvallen zijn werk van Russische geheime dienst

Lees meer

Justitie waarschuwt voor Russische hackers

Lees meer;

Experts kraken Russische hackpoging: ‘Dit was niet hun A-team’

Lees meer

In april werden vier Russische militairen het land uitgezet omdat ze het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag wilden hacken. Ze werden op heterdaad betrapt. Volgens de Russen ging het slechts om een ,,routinebezoek”.

Oorlogsvoering

,,Het is echt gevaarlijk” wat de Russen doen, zei Bijleveld. Ze wees onder meer op beïnvloeding door de Russen van verkiezingen. Dat gebeurde onder meer bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016. ,,De aard van oorlogsvoering is veranderd.”

De aard van oorlogsvoe­ring is veranderd, aldus Ank Bijleveld, Minister van Defensie.

De minister heeft de NAVO aangeboden om Nederlandse ,,cybersoldaten” in te kunnen zetten. Daar wordt ,,actief” naar gekeken. ,,Ook om te kijken hoe kunnen we zelf offensief dingen doen als het nodig is.”

De Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) waarschuwt al jaren voor Russische cyberspionage. Ook de Chinezen zijn heel actief op dit terrein. Defensie investeert extra in haar cybercapaciteit en inlichtingendienst.

Verslechterde relatie

De relatie van Nederland met Rusland is de afgelopen jaren verslechterd. Vooral sinds 2014 toen de Russen de Krim bezetten en vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne uit de lucht werd geschoten. Dat gebeurde met een BUK-raket die afkomstig was van een Russische militaire basis bij Koersk.

Het is bijzonder dat Bijleveld zegt dat Nederland in een cyberoorlog is verwikkeld. Het woord oorlog wordt niet snel gebezigd door een lid van het kabinet. Zo wilde minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken, nadat de actie van de Russen bij de OPCW bekend was gemaakt, niet zeggen dat er weer een Koude Oorlog is tussen Rusland en het Westen.

Wel wordt er vanuit het kabinet al langer gewaarschuwd tegen inmenging van de Russen. Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) heeft al vaker gewaarschuwd tegen verspreiding van nepnieuws door de Russen.

Minister Bijleveld: ‘Nederland in cyberoorlog met Rusland’

NU 14.10.2018 Nederland is in een “cyberoorlog” met de Russen verwikkeld, zegt minister Ank Bijleveld van Defensie. Onlangs verijdelde Nederland een Russische hackaanval op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW).

Minister Bijleveld spreekt van een “cyberoorlog” in het televisieprogramma WNL op Zondag.

“Men probeert op allerlei manieren ook in ons normale dagelijks leven, in onze democratie invloed te hebben”, aldus de minister. “We moeten af van de naïviteit op dat terrein.” Dat laatste was volgens Bijleveld een belangrijke reden om de actie van de Russen bij de OPCW naar buiten te brengen.

‘Het is echt gevaarlijk’

In april werden vier Russische militaire agenten het land uitgezet omdat ze het wifi-netwerk van de OPCW in Den Haag wilden hacken. Ze werden op heterdaad betrapt. Volgens de Russen ging het slechts om een “routinebezoek“.

“Het is echt gevaarlijk wat de Russen doen”, zei Bijleveld. Ze wees onder meer op beïnvloeding door de Russen van verkiezingen. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016.

De minister heeft de NAVO aangeboden om Nederlandse “cybersoldaten” in te kunnen zetten. Daar wordt “actief” naar gekeken. “Ook om te kijken hoe we zelf offensief dingen kunnen doen als het nodig is.”

Zie ook: Welke landen bespioneren ons online?

Ook cyberdreiging uit andere landen

De Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) waarschuwt al jaren voor Russische cyberspionage. Ook de Chinezen zijn heel actief op dit terrein. Defensie investeert extra in haar cybercapaciteit en inlichtingendienst.

De relatie van Nederland met Rusland is de afgelopen jaren verslechterd. Vooral sinds 2014, toen de Russen de Krim bezetten en vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne uit de lucht werd geschoten. Dat gebeurde met een buk-raket die afkomstig was van een Russische militaire basis bij Koersk.

Zie ook: Wie zijn de staatshackers die actief zijn in Nederland?

Lees meer over:

Internet Russische hackoperatie OPCW

Minister Bijleveld bevestigt: we zijn in cyberoorlog met de Russen

NOS 14.10.2018 Nederland is in een cyberoorlog verwikkeld met Rusland, bevestigde minister Bijleveld van Defensie bij WNL op Zondag. Op de vraag of er een cyberoorlog gaande is met Rusland, zei ze: “ja, dat is het wel”. In het televisieprogramma zei Bijleveld dat “we af moeten van de naïviteit in Nederland.”

Volgens de minister wijst de verijdelde hack van Russische spionnen bij de OPCW, die begin deze maand bekend werd gemaakt, erop dat de aard van oorlogsvoering is veranderd. “Men probeert hier publiek debat te beïnvloeden. Je zag dat onze informatie heeft opgeleverd dat ze bij antidopingorganisatie WADA actief waren en dat ze bij MH17 actief waren”.

Bijleveld noemt het gevaarlijk wat er nu gebeurt. Ze zegt dat er Europees en in ander internationaal verband wordt gekeken naar maatregelen en dat er extra wordt geïnvesteerd in inlichtingendiensten.

Nederland heeft een eigen defensie cybercommando dat ook internationaal werkt, zei Bijleveld. “Ik heb bij de NAVO aangeboden dat we onze cybersoldaten kunnen inzetten. We zijn actief aan het kijken waar we kunnen beveiligen en de weerbaarheid vergroten, maar ook zelf offensief dingen kunnen doen als het nodig is.”

Bewijs

In april werden de vier Russische spionnen weggestuurd uit Nederland, omdat ze het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag wilden hacken. Nederland arresteerde ze niet, maar in de VS wordt een rechtszaak voorbereid.

Bijleveld herhaalt dat de verstoring heeft bijgedragen aan het bewijs dat nu elders kan worden gebruikt. “De Amerikanen gebruiken dat nu en we hebben relevante inlichtingen kunnen leveren aan andere landen.”

Rusland ontkent de beschuldigingen over de hack bij het kantoor van de OPCW in Den Haag.

Bekijk ook;

Gebruikten Russische hackers een simpele truc of een krachtig wapen?

We hadden ze en lieten ze gaan: waarom werden de spionnen niet vastgezet?

Hoe slim (of dom) waren de Russische OPCW-hackers?

Is de arrestatie van de GROe-spionnen een blamage voor Rusland?

NOS 08.10.2018 Nog geen week geleden onthulde Nederland dat er in april vier agenten van de Russische militaire inlichtingendienst GROe het land waren uitgezet. Zij zouden hebben geprobeerd in te breken op het wifi-netwerk van de waakhond voor chemische wapens OPCW in Den Haag. Een spectaculaire zaak, waar maar weinig Russen zich druk om maken.

“De tv zwijgt erover,” zegt journalist Pavel Kanygin van de onafhankelijke krant Novaja Gazeta. “En als in Rusland de tv zwijgt, betekent het dat de meerderheid van de mensen er niets over weet. Dat nieuws bestaat dan niet.” Kanygin zelf weet er wel veel van. Hij houdt zich al jaren bezig met de Russische inlichtingendiensten en krijgt daar veel ruimte voor in zijn krant.

Pavel Kanygin (Novaja Gazeta) en Valery Solovey (Universiteit Moskou) over hoe in Rusland met het nieuws wordt omgegaan:

Video afspelen

‘Als in Rusland de tv ergens over zwijgt, dan bestaat dat nieuws niet’

Het was niet voor het eerst dat leden van de GROe zijn betrapt. In Engeland zijn twee agenten bijna letterlijk stap voor stap gevolgd door videocamera’s, toen ze in maart een aanval met het giftige novitsjok pleegden op de Russische oud-spion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia.

De dienst zou ook betrokken zijn bij het transport van de BUK-installatie die de MH17 neerschoot, bij een enorm dopingschandaal in Rusland en bij inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. Omdat er volgens Kanygin “blunder op blunder” is begaan, is de rol van de inlichtingendienst op straat komen te liggen. “Een schandelijke nederlaag.”

Videocamera’s

“Die blunders waren te voorspellen en te verklaren”, zegt hij. “Zulke acties moeten niet worden uitgevoerd door militaire eenheden.” Want, legt hij uit, de taak van de GROe is het verzamelen van militaire inlichtingen en het uitvoeren van geheime militaire operaties, waarvoor speciale troepen bestaan.

Kanygin: “De GROe is niet opgericht als dienst die in vredestijd vermetele operaties uitvoert in westerse landen. Het past niet in het karakter van de dienst om zonder opgemerkt te worden operaties uit te voeren als er geen sprake is van militaire acties, als er overal videocamera’s hangen en als je veel vaardigheden nodig hebt, zoals kennis van de cultuur, traditie en de taal van het land waar je actief bent.”

‘Niet erg overtuigend’

Dat de GROe zich toch met acties als die in Den Haag bezighoudt, komt volgens hem doordat Defensie in Rusland de afgelopen jaren een enorm budget te besteden heeft gekregen. De dienst is aanzienlijk gegroeid en wil meer invloed ten opzichte van de ‘civiele’ inlichtingendiensten als FSB en SVR.

Tegelijkertijd doet een aantal “haviken” in de top van de strijdkrachten er alles aan om een nieuwe Sovjet Unie op te richten en daar zetten ze de GROe voor in. Ze gaan ervan uit dat het Westen een nieuw IJzeren Gordijn zal optrekken als de acties van Russische agenten maar ver genoeg gaan.

Hoewel Rusland ontkent dat er in Den Haag sprake is geweest van een geheime operatie van de GROe, is het voor Valeri Solovey, professor aan de gerenommeerde Moskouse staatsuniversiteit, zo klaar als een klontje dat het wel zo is. Direct bewijs mag er volgens hem dan niet zijn, “het geheel van indirecte bewijzen is behoorlijk vernietigend voor Rusland”.

En de parallellen met bijvoorbeeld de Skripal-zaak en de inmenging in de Amerikaanse verkiezingen scheppen “een systeem van bewijs”, zegt hij. Solovey: “Het ziet er voor het Westen veel overtuigender uit. Wat Rusland zegt, klinkt niet erg overtuigend.”

Ze zullen blijven ontkennen, hopende dat de situatie ten goede zal veranderen, aldus Valeri Solovey.

De GROe-operaties staan volgens de professor vooral ten dienste van de Russische buitenlandse politiek. “Het doel is niet om de een of andere kandidaat verkiezingen te laten winnen. Zo stom zijn ze niet in Moskou, ze begrijpen ook wel dat dát onmogelijk is.

Het doel is om instellingen en de westerse democratie in een negatief daglicht te stellen, om te laten zien dat ze corrupt en inefficiënt zijn, om een bepaalde mate van chaos en verwarring te scheppen.”

Anders dan vaak wordt gesuggereerd, denkt Solovey niet dat de opdracht voor de GROe-operaties van president Poetin zelf komen. “Ik denk dat een paar vertrouwelingen naar hem toe zijn gekomen en hem hebben verteld: we kunnen op een bepaalde manier invloed uitoefenen op hoe de zaken in het westen verlopen,” zegt hij.

Voor die algemene doelstelling zou Poetin toestemming hebben gegeven, de concrete invulling van de acties aan de dienst zelf overlatend.

Hoewel het ook volgens hem steeds ongeloofwaardiger wordt om alles te blijven ontkennen, kan Moskou moeilijk anders. “Laten we ons eens afvragen wat het alternatief is. Moet Rusland het allemaal erkennen?

Als het toegeeft, betekent het dat Rusland verantwoordelijkheid op zich neemt, inclusief de juridische. Dan komen er rechtszaken. Rusland zal dus nooit toegeven, nooit verantwoordelijkheid nemen. Ze zullen blijven ontkennen, hopende dat de situatie ten goede zal veranderen.”

Bekijk ook;

‘Verdachten vergiftiging oud-spion Skripal zijn hoge Russische officieren’

Britten zijn er zeker van: geheime dienst Rusland achter cyberaanvallen

Russische hack-operatie voorkomen door MIVD, dit is wat we weten

Ontboden ambassadeur Jones-Bos: Russen hebben andere lezing

NOS 08.10.2018 Volgens Moskou was de apparatuur die de uitgezette spionnen bij zich hadden bedoeld om het computersysteem van de ambassade in Den Haag te testen.

Echter, Nederland staat niet toe dat er cyberaanvallen worden uitgevoerd op in Nederland gevestigde internationale organisaties. Die boodschap heeft de Nederlandse ambassadeur in Rusland, Renée Jones-Bos, herhaald op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou.

Op de vraag of de Russen bereid waren naar haar te luisteren zei ze: “Ik heb net een andere lezing gehoord hier op het ministerie van Buitenlandse Zaken. We zullen daar nog wel meer over horen, denk ik.”

Ontboden

Jones-Bos werd vandaag ontboden naar aanleiding van de persconferentie van vorige week waarin de Nederlandse militaire inlichtingendienst bekendmaakte dat vier Russische spionnen in april een hackaanval op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag hebben uitgevoerd. De vier zijn direct uitgezet.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou liet vanmiddag aan het Russische persbureau Interfax weten dat de apparatuur die de vier bij zich hadden was bedoeld om het computersysteem van de Russische ambassade in Den Haag te testen, vanwege het grote aantal hackaanvallen op Russische overheidsdiensten.

Volgens minister van Buitenlandse Zaken Lavrov waren de vier Russen die in april werden betrapt bij de hackpoging “specialisten” die niet in het geheim opereerden. Lavrov zei dat er sprake is van een misverstand en dat de Nederlandse beschuldigingen zijn bedoeld om de aandacht af te leiden van “de grote verdeeldheid tussen westerse landen”.

Andere lezing

“Ik heb de boodschap herhaald die vorige week in Nederland is gemeld, namelijk dat Nederland verantwoordelijk is voor internationale organisaties op onze bodem”, zei Jones-Bos nadat ze het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken had verlaten. “Dat het niet toelaatbaar is dat er cyberaanvallen worden gepleegd op die organisaties en dat een heel duidelijk signaal is afgegeven dat dat moet stoppen. Die boodschap heb ik herhaald.”

Kijk hier voor hoe Jones-Bos de pers buiten het ministerie te woord staat:

Video afspelen

Nederlandse ambassadeur: wij tolereren geen cyberaanvallen

Jones-Bos wilde niet ingaan op mogelijke tegenmaatregelen van de Russen. Ze liet weten dat er niet over MH17 is gesproken.

Bekijk ook;

Lavrov: niks geheims aan tripje Russische specialisten naar Den Haag

‘Waarschijnlijk schaamt Poetin zich niet, maar voelt hij zich juist machtiger’

MIVD: we hebben Russische hack van OPCW in Den Haag voorkomen

Premiers Rutte en May: acties Rusland roekeloos en destructief

Rusland noemt uitzetting spionnen in brief een ‘provocatie’

AD 08.10.2018 Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft met een protestbrief aan de Nederlandse ambassadeur in Moskou duidelijk gemaakt dat het niet gediend is van de Nederlandse beschuldigingen en acties tegen de vier Russische spionnen. In de brief aan ambassadeur Renée Jones-Bos noemt Rusland het vast- en uitzetten van de agenten een provocatie.

De aanleiding voor het gesprek tussen de ambassadeur en het Russische ministerie was dat minister Ank Bijleveld van Defensie donderdag had onthuld dat vier agenten van de Russische militaire geheime dienst in april waren betrapt toen zij het wifinetwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag wilden binnendringen. Ze zijn vervolgens het land uitgezet.

Lees ook;

Lavrov: Russische hackers maakten routinereis

Lees meer

Nederland verijdelt hackaanval Russen op OPCW

Lees meer

De Nederlandse ambassadeur stelt dat Nederland geen cyberaanvallen tolereert op internationale organisaties die in het land zijn gevestigd. Eerder vandaag zei de Russische buitenlandminister Lavrov de vier Russen niet op een geheime missie waren. Ze waren op een ‘routinereis’, aldus Lavrov.

Kremlin: Vier Russische spionnen waren in Nederland op ‘routinetrip’

NU 08.10.2018 Sergei Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, heeft maandag gezegd dat de vier in Nederland gearresteerde Russische spionnen op een ‘routinereis’ waren. Het Kremlin ontkent dat de mannen een hackaanval op chemischewapenwaakhond OPCW wilden plegen.

“Er was niets geheims aan de reis van de Russische specialisten naar Den Haag in april van dit jaar. Ze verborgen zich niet, niet toen ze incheckten in hun hotel, niet toen ze op de luchthaven aankwamen en niet toen ze onze ambassade bezochten”, zei Lavrov.

De Nederlandse ambassadeur in Rusland is maandag door het Kremlin ontboden, bevestigt een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken maandag in gesprek met NU.nl. Renée Jones-Bos moet uitleg geven over de uitzetting van vier agenten van de Russische militaire geheime dienst door Nederland.

Russische media schreven vorige week al dat de ambassadeur ontboden zou zijn, maar dat bleek niet te kloppen. De Russische oproep van maandag komt dan ook niet als een verrassing, zegt de woordvoerder van het Nederlandse ministerie.

Het Kremlin zei maandag ook dat de beschuldigingen van het Westen over de hackactiviteiten van Rusland “erg algemeen van aard” zijn en dat “concrete bewijzen ontbreken”.

Zo verijdelde MIVD de Russische hackoperatie op OPCW

Zie ook: Nederlandse ambassadeur niet ontboden na Russische hackpoging

Hackpoging bij OPCW

Minister Ank Bijleveld van Defensie maakte donderdag bekend dat de Russische agenten in april waren betrapt toen zij het wifinetwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag wilden binnendringen. Ze zijn vervolgens het land uitgezet.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de onthullingen over de GRU afgedaan als “producten van een levendige fantasie”.

Lees meer over: Rusland Russische hackoperatie OPCW

Lavrov: niks geheims aan tripje Russische specialisten naar Den Haag

NOS 08.10.2018 De vier Russen die in april in Den Haag werden betrapt bij een poging de OPCW te hacken waren “specialisten” die niet in het geheim opereerden. Dat heeft de Russische minister Lavrov van Buitenlandse Zaken gezegd op een persconferentie. Over hun specialisme zei hij verder niets.

Volgens Lavrov is in Nederland sprake van een misverstand. Hij spreekt van een routinetripje van de vier. “Er was niets geheims aan het reisje van de Russische specialisten naar Den Haag in april van dit jaar. Het was een routinetripje. Ze verborgen zich niet, niet toen ze incheckten in hun hotel, niet toen ze op de luchthaven aankwamen en niet toen ze onze ambassade bezochten.”

Lavrov voegde eraan toe dat Nederland in april, toen de Russen werden betrapt, niets van zich heeft laten horen.

Moskou wil tekst en uitleg

Vanwege de bekendmaking van vorige week door de geheime dienst MIVD en de Nederlands regering is vandaag in Moskou de Nederlandse ambassadeur op het matje geroepen, heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag bevestigd.

Het Russische persbureau Tass meldde vanochtend al dat de ambassadeur is ontboden vanwege “de desinformatiecampagne over Rusland die Den Haag heeft ingezet”. Vrijdag, toen er ook al berichten waren dat de ambassadeur was ontboden, zei minister Blok van Buitenlandse Zaken dat het hem niet zou verrassen.

Renée Jones-Bos is ambassadeur in Moskou (archief) EPA

Niet voor het eerst

Drie weken geleden moest ambassadeur Jones-Bos zich ook al melden. Dat was nadat NRC Handelsblad en de Zwitserse krant Tages-Anzeiger hadden bericht dat twee Russische spionnen eerder dit jaar waren uitgezet. Op de website van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken stond toen dat de ambassadeur is ontboden vanwege “de voortdurende campagne om de spionnenmanie op te jutten”.

De uitzetting van die twee Russen bleek te maken te hebben met de zaak waarover de Nederlandse geheime dienst MIVD en de regering vorige week een persconferentie gaven. De autoriteiten maakten bekend dat een spionage-actie van de Russische geheime dienst bij de OPCW in Den Haag was verijdeld. De OPCW is de organisatie die zich internationaal inzet voor een verbod op het gebruik van chemische wapens. In de spionage-zaak werden vier Russen Nederland uit gezet.

Lees hier een uitgebreide reconstructie van de zaak of bekijk de onderstaande video:

Video afspelen

Reconstructie: hoe de Russische hackaanval werd verstoord

Het gebeurt vaker dat de Nederlandse ambassadeur in Moskou tekst en uitleg moet geven. In maart moest ze opdraven omdat Nederland twee Russische diplomaten had uitgezet vanwege de vergiftiging in het Britse Salisbury van de Russische dubbelspion Skripal. Nederland bevond zich toen overigens in een groot gezelschap van landen die Russische diplomaten het land uit zetten.

Twee jaar geleden werd de ambassadeur in Moskou ontboden vanwege het “vooringenomen en politiek gemotiveerd” JIT-onderzoek naar de MH17-ramp.

Rusland-correspondent David Jan Godfroid zegt dat Rusland de zaak kennelijk zwaar opneemt. Tegelijkertijd is het ontbieden van een ambassadeur volgens hem niet een ontzettend zwaar middel. “Maar het is wel een teken dat de ambassadeur namens de regering iets uit te leggen heeft.”

Bekijk ook;

Russische hack-operatie voorkomen door MIVD, dit is wat we weten

Lavrov: Russische hackers maakten routine­reis

AD 08.10.2018 Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken is er sprake van een misverstand. Hij reageerde op de grote spionagezaak, die Nederland vorige week openbaarde.

De vier Russen die in april in Nederland zijn aangehouden als spionnen en vervolgens zijn uitgewezen, waren niet op een geheime missie. Ze waren op een ,,routinereis”, zei de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, vandaag.

Het was zijn eerste reactie op de beschuldigingen aan het adres van de Russische inlichtingendienst over hackpraktijken. Het viertal werd door de Nederlandse inlichtingendienst betrapt bij een poging digitaal in te breken bij Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. Volgens Lavrov moet er sprake zijn van een misverstand.

Lees ook;

Nog 300 spionnen gevonden dankzij paspoort hacker

Lees meer;

Nederland verijdelt hackaanval Russen op OPCW

Lees meer

Relatie met Rusland: nieuwe knauw, maar lijnen blijven open

Lees meer

Eerder vandaag werd de Nederlandse ambassadeur in Rusland op het matje geroepen. Dat bevestigt een woordvoerster van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Ambassadeur Renée Jones-Bos moet uitleg geven over de uitzetting van de vier agenten.

Betrapt

Minister Ank Bijleveld van Defensie maakte afgelopen donderdag bekend dat de Russische agenten in april werden betrapt toen zij het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag wilden binnendringen. Ook probeerde ze het onderzoek naar MH17 te frustreren, zo maakte de de Britse ambassadeur Peter Wilson bekend.

Onzin, zei Rusland direct, dat volgens persbureau TASS spreekt van een ‘diabolische parfumcocktail’ van beschuldigingen tegen het land. Het zou allemaal onderdeel zijn van een desinformatiecampagne die de Russische belangen moet schaden.

© Foto Yuri Kadobnov/AFP De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov.

Buitenlandminister Lavrov: Russische spionage is een ‘misverstand’

MSN 08.10.2018 De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov noemt het uitzetten van de vier Russische spionnen in april een “misverstand” tijdens een “routinereis”. Lavrov deed de uitspraak maandagmiddag tijdens een persconferentie. Het was Lavrovs eerste reactie op de beschuldigingen over de hackpraktijken.

De vier agenten van inlichtingendienst GROe werden aangehouden en het land uitgezet toen zij het wifi-netwerk van het kantoor van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag probeerden te hacken. De Russen parkeerden een auto met hoogwaardige apparatuur om op korte afstand hacks uit te voeren nabij het kantoor toen de Nederlandse inlichtingendienst ingreep.

Lavrov zei: “Er is niets mysterieus aan het bezoek van de Russische specialisten aan Den Haag. Het was een routinereis. Ze hebben niets te verbergen. […] Het leek allemaal een misverstand. In april ontvingen we geen klachten over het incident. […] Maar drie weken geleden werd gelekt in de Nederlandse media dat deze mensen aan het spioneren waren.”

Lavrov verweet Nederland “megafoondiplomatie”. Hetzelfde verwijt maakte Dimitri Peskov, de woordvoerder van de president, vandaag aan Groot-Brittanië. “Rusland is bereid om bewijs te bestuderen over het cyberaanval-incident als dit van de Nederlandse autoriteiten komt. Niet uit de media”, zei Peskov volgens Russisch persbureau TASS.

Vrijdag heeft de Russische buitenlandminister de Nederlandse ambassadeur in Moskou ontboden. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken verweet Nederland “georganiseerde propaganda” die “zeer schadelijk” is voor de bilaterale verstandhouding.

De reactie van Rusland doet denken aan het verweer van de twee verdachten in de novitsjok-vergiftiginszaak rondom Sergej Skripal in het Britse Salisbury. De twee mannen zeiden “gewoon toeristen” te zijn geweest in het dorp.

https://images1.persgroep.net/rcs/7MI6LUD81kenHwBGkKMA-b14s0I/diocontent/133706731/_fitwidth/694/?appId=21791a8992982cd8da851550a453bd7f&quality=0.9

 

Nederlandse ambassadeur in Rusland ontboden om spionage-rel

AD 08.10.2018 Rusland heeft de Nederlandse ambassadeur in Rusland vandaag op het matje geroepen. Dat bevestigt een woordvoerster van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Ambassadeur Renée Jones-Bos moet uitleg geven over de uitzetting van vier agenten van de Russische militaire geheime dienst door Nederland.

Minister Ank Bijleveld van Defensie maakte afgelopen donderdag bekend dat de Russische agenten in april werden betrapt toen zij het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag wilden binnendringen. Ook probeerde ze het onderzoek naar MH17 te frustreren, zo maakte de de Britse ambassadeur Peter Wilson bekend.

Lees ook

https://images3.persgroep.net/rcs/v_vKHKZn73vwjc-NZ41KRT5cTV4/diocontent/133480229/_fill/93/70/?appId=21791a8992982cd8da851550a453bd7f&quality=0.6

Spionage-rel: Waarom arresteerden we die Russen niet gewoon?

Lees meer

https://images3.persgroep.net/rcs/Q9o8wCgE4lT41kCUqLj__okxUjU/diocontent/133536441/_fill/93/70/?appId=21791a8992982cd8da851550a453bd7f&quality=0.6

Experts kraken Russische hackpoging: ‘Dit was niet hun A-team’

Lees meer

De vier Russen – de GROe-agenten Aleksei Morenets, Evgenii Serebriakov, Oleg Sotnikov en Alexey Minin – reisden op 10 april naar Nederland met een diplomatiek paspoort. Na hun aankomst huurden de vier mannen een Citroën C3 en begonnen hun verkenningen naar de OPCW. Op 13 april (drie dagen later) parkeerden ze de auto met hackersapparatuur op het parkeerterrein van het Marriot-hotel, dat het dichtst bij het kantoor van OPCW ligt. Ze werden er op heterdaad betrapt en vervolgens het land uitgezet. Rusland heeft het over een ‘desinformatiecampagne’ vanuit Nederland.

Floortje Dessing

Toen het nieuws bekend werd gemaakt zaten Floortje Dessing en haar filmploeg juist voor opnames in de Nederlandse ambassade in Moskou. Over de Nederlandse ambassadeur in Rusland, Renée Jones-Bos, zei Dessing toen: ,,Een echte topdiplomate, ik ben heel blij dat we haar mogen volgen. We waren vandaag dus volop aan het filmen in de ambassade, toen we het nieuws uit Nederland hoorden. Wat je dan meemaakt…Eerst was het een rustige werkdag, vervolgens merk je dat iedereen wat onrustig wordt en begint te overleggen en te bellen. Renée Jones-Bos riep al snel haar medewerkers bij elkaar om een soort actieplan te bespreken. Daar mochten we overigens niet bij zijn. Maar daarna mochten we haar gewoon weer vragen stellen. Je weet bij dit soort kwesties dat er veel gevoeligheden zijn. Ik vond dat Jones-Bos daar heel rustig mee omging.”

Russische media meldden voor het weekeinde al dat Moskou tekst en uitleg wil van de ambassadeur. Minister Stef Blok sprak toen tegen dat zij al gevraagd was langs te komen, maar zei ook dat zo’n uitnodiging niet als een verrassing zou komen.

Ambassade VS: Russen onbetrouwbaar als gasleverancier, spionageactie toont dat aan

NOS 07.10.2018 Rusland is een onbetrouwbare partner, ook als het aankomt op het leveren van gas. Dat is de boodschap van de Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Pete Hoekstra in een reactie op vragen van Nieuwsuur over het Russische gasproject Nord Stream 2. Daarbij refereert Hoekstra aan de cyberaanval in Den Haag die deze week werd blootgelegd door de Nederlandse geheime dienst.

“We zagen opnieuw een waarschuwing waarom landen niet door kunnen gaan alsof het ‘business as usual’ is met Rusland. Projecten als Nord Stream 2 ondermijnen de algemene energieveiligheid en stabiliteit van Europa, omdat het Rusland een nieuwe mogelijkheid biedt voor de politieke afpersing van Europese landen, met name Oekraïne. Rusland begrijpt dat dit project Europa verdeelt en gebruikt dat in zijn voordeel.”

Weerstand

Zo’n veertig procent van het gas dat in Europa wordt verbruikt is afkomstig uit Rusland. Sinds 2011 ligt er al een pijpleiding, die van Rusland door de Oostzee naar Duitsland gaat. Nu moet er een tweede pijpleiding komen: Nord Stream 2. Alle contracten daarvoor zijn getekend -onder meer door Shell-, maar de weerstand ertegen is groot.

De verbinding loopt van Ust-Luga in Rusland naar het Duitse Greifswald. Voor de route is de toestemming nodig van diverse landen.

De groene landen zijn voor, de rode tegen het project Nieuwsuur

Afgelopen zomer ging Zweden akkoord, nu is Denemarken aan zet. Geen fijn vooruitzicht, ziet het Deense parlementslid Nick Haekkerup. “De Zweden, Finnen en Denen hadden de handen ineen moeten slaan en één lijn moeten trekken. Nu komt het allemaal op Denemarken aan. Een klein landje tegenover het grote Europa.”

Als de Denen ‘nee’ zeggen, moet de route van de pijplijn verlegd worden tot net buiten Deense wateren. Dat kost geld. Maar Rusland is vastbesloten, de verbinding moet er komen. Dat zegt ook de vertegenwoordiger van Nord Stream in Denemarken, Markela Dedopoulos. “Het is een commercieel project. We zijn geen politiek instituut. We gaan af op de wetten. We baseren ons op bestaande wetten en regels. En daarbij spelen geopolitieke belangen geen rol.”

Video afspelen

Denen spil in geo-politiek spel rond Nord Stream 2

In Nederland wil de Tweede Kamer de Europese Commissie steunen in een poging om politieke machtsspelletjes met het gas te voorkomen. De Commissie wil wetgeving die verbiedt dat de eigenaar van de pijpleiding, tegelijk ook eigenaar is van het gas. Dat zou het Russische gasbedrijf Gazprom, eigenaar van beide, in de problemen brengen.

De Amerikanen blijven er ondertussen op hameren dat Nord Stream 2 een groot risico is voor Europa. Niet geheel zonder eigenbelang, want president Trump zou graag Amerikaans gas aan Europese landen willen leveren, als alternatief.

Bekijk ook;

Merkel en Poetin weten: we hebben elkaar nodig

Geen voorkeursbehandeling voor Gazprom, zegt de Kamer

Hadden Russische spionnen nog een klusje in Noordwijk?

AD 07.10.2017 De vier Russische spionnen die in april van dit jaar zijn ontmaskerd, doken niet alleen op in Den Haag. Ze sliepen ook twee nachten in Noordwijk. Hadden ze hier misschien nog een klusje, vragen sommige inwoners zich af.

Het doet toch een beetje denken aan James Bond, aldus Denise Warmerdam.

Wat moeten vier Russen in een koud voorjaar in een Nederlandse badplaats? In een warm oord zouden ze misschien niet zijn opgevallen, maar in het Palace hotel vlak aan zee keken ze in elk geval raar op toen de mannen zich op dinsdagavond 10 april meldden bij de receptie.

Dit hotel ontvangt in dit jaargetijde vooral gasten die bedrijven of congressen in de buurt bezoeken. ,,Ik weet nog dat personeelsleden verrast reageerden,” zegt manager André Aaij van het hotel. ,,We hadden geen idee waarom ze hier waren, net zoals we dat van zo veel gasten niet weten.”

Voor vertier lijkt het in elk geval niet te zijn geweest. Er valt best wat te feesten in Noordwijk, maar veel barretjes gaan alleen op de traditionele stapavonden open, niet op dinsdag en woensdag. De kok van café De Rosser kan zich niet herinneren dat de Russische spionnen in zijn zaak zijn geweest. ,,Ik zie zo veel mensen hier komen. Daar let je eigenlijk niet op”, zegt hij.

Lees ook

Ontluisterend inkijkje in het werk van vier Russische spionnen

Lees meer;

Nog 300 spionnen gevonden dankzij paspoort hacker

Lees meer

NOC*NSF: Medische gegevens van drie Nederlandse sporters gehackt

Lees meer

Nederland verijdelt hackaanval Russen op OPCW

Lees meer 

Experts kraken Russische hackpoging: ‘Dit was niet hun A-team’

Lees meer

De vier Russische spionnen vlak na hun aankomst in Nederland. © EPA

Spannend

Barista Denise Warmerdam van koffiebar De Dames vindt het wel een spannend idee dat Russische spionnen in haar dorp hebben rondgelopen. ,,Het doet toch een beetje denken aan James Bond”, zegt ze als ze de foto’s bekijkt die de militaire geheime dienst MIVD van de spionnen heeft vrijgegeven.

De kwestie roept bij haar de vraag op waarom de Russen uitgerekend in Noordwijk terecht zijn gekomen. Dat ze niet direct in het hotel zijn gaan overnachten vanwaaruit ze later ook de OPCW wilden gaan hacken, is nog voorstelbaar. Maar in Den Haag zijn nog zo veel andere hotels.

Of waren ze in Noordwijk ook op een geheime missie? Warmerdam sluit het niet uit. Op nog geen twee kilometer van het centrum staat het kantoor van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. ,,Wie weet hadden ze daar ook nog wel een klusje”, fantaseert Warmerdam. Ze zal het nooit weten, want meer openheid dan de MIVD afgelopen donderdag heeft gegeven over deze operatie, gaat de dienst niet geven.

De Russische hackoperatie bij OPCW. © Infografieken Nederland

Russen nu gepakt, maar andere landen hacken net zo goed, ook Nederland

NOS 06.10.2018 Spioneren is zo oud als de weg naar Rome, schrijft de AIVD zelf in zijn jaarverslag. Steeds vaker zijn die spionnen hackers, blijkt ook uit de poging van de Russische inlichtingendienst GROe om in te breken bij de OPCW, een organisatie die strijdt voor een verbod op chemische wapens.

Rusland staat met hackende spionnen niet alleen: de Verenigde Staten, China, Iran, Israël en ook Nederland zelf zijn de afgelopen jaren eveneens betrapt op digitale spionage-operaties.

Nucleaire installaties

Een van de meest geruchtmakende hack-aanvallen is niet afkomstig uit Rusland, maar wordt toegeschreven aan Israël en de Verenigde Staten. In 2010 ontdekten computerbeveiligers een nieuw virus, dat zichzelf voordeed als legitieme software. Het virus werd voor het eerst aangetroffen door een Wit-Russisch antivirusbedrijf, maar bleek uiteindelijk te zijn gericht tegen een Iraanse nucleaire installatie. In die installatie, in Natanz, ontstond fysieke schade aan centrifuges nadat het Amerikaans-Israëlische virus de snelheid opvoerde. Daardoor liep het Iraanse nucleaire programma vertraging op.

De Israëlische en Amerikaanse overheden hebben altijd ontkend achter de aanval te zitten, maar onder meer The New York Times zegt bewijs te hebben dat die hack wel degelijk door die landen is uitgevoerd.

Die aanval, die inmiddels bekendstaat als Stuxnet, was een van de eerste grote digitale aanvallen van een land tegen een ander land – maar zeker niet de laatste.

Landen

Westerse overheden beschuldigen vooral Rusland en China van het uitvoeren van hackaanvallen. Die laatste zou ook aan economische spionage doen; zo zou China ook bij de Nederlandse chipmachinefabrikant ASML hebben ingebroken.

Rusland wordt onder meer beschuldigd van het willen verstoren van de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 en het brexit-referendum eerder dat jaar. De werkwijze van de Russen, volgens westerse regeringen: informatie buitmaken met hacks en die vervolgens gebruiken om de publieke opinie een bepaalde kant op te sturen.

Interne spionage

Landen bespioneren niet alleen elkaar, maar houden ook hun eigen bevolking in de gaten. Zo mogen de Nederlandse inlichtingendiensten personen hacken en aftappen die een gevaar voor de veiligheid zouden kunnen vormen. Andere landen, zoals Iran, worden beschuldigd van het spioneren op mensenrechtenactivisten en journalisten. Soms met apparatuur en software die afkomstig is uit het Westen.

Het houdt bovendien niet op bij spionage, maar wordt soms regelrechte sabotage. Zo wist Rusland in Oekraïne meerdere malen chaos te veroorzaken met een hackoperatie. Door zo’n actie viel in een deel van het land twee keer de elektriciteit uit. Eén aanval op Oekraïne liep zo uit de hand, dat ook westerse bedrijven en overheden er hinder van ondervonden.

Geen schone handen

Maar westerse landen hebben ook geen schone handen. Zo braken Britse overheidshackers in op het grondgebied van een bondgenoot: België. Bij de telecomprovider Belgacom, die ook veel intercontinentale verbindingen levert, drong de geheime dienst GCHQ diep binnen om in het buitenland roamende ‘targets’ te kunnen afluisteren. En de Amerikaanse inlichtingendienst NSA wist zelfs Angela Merkel, de bondskanselier van bondgenoot Duitsland, af te luisteren, door op het dak van de ambassade in hartje Berlijn afluisterapparatuur te plaatsen.

Ook Nederland voert hack-operaties uit: inlichtingendiensten AIVD en MIVD hebben allebei hackers in dienst. Begin dit jaar kwamen die ongewild in het nieuws, toen Nieuwsuuren de Volkskrant onthulden dat de Nederlandse inlichtingendiensten binnen wisten te dringen bij Russische overheidshackers.

Op die manier wisten ze informatie te verzamelen over Russische hackoperaties door hackersgroep Cozy Bear, een zustergroep van Fancy Bear, die achter de aanval op de OPCW zat. Net als Fancy Bear zou Cozy Bear zich op de Amerikaanse verkiezingen hebben gericht.

Gevaar

Al die overheden die elkaar hacken, dat levert gevaar op, waarschuwen critici. Ze waarschuwen dat dit uiteindelijk levens kan kosten, bijvoorbeeld als een conflict escaleert en overheidshackers kritieke systemen als waterzuivering of waterkeringen uit de lucht halen.

Als je gaat klooien met computers die mechanische systemen aansturen, is het een kwestie van tijd voordat iemand gewond raakt of overlijdt, aldus Oud-directeur Britse inlichtingendienst GCHQ

“Het probleem van misrekeningen is groot”, zei bijvoorbeeld de oud-directeur van de Britse inlichtingendienst GCHQ op een conferentie. “Als je gaat klooien met computers die mechanische systemen aansturen, of met gezondheidssystemen, dan is het een kwestie van tijd voordat iemand gewond raakt of uiteindelijk overlijdt.”

Dat terwijl het op internet ook nog eens lastig kan zijn om de bron van een aanval te achterhalen: het is mogelijk om je voetsporen te wissen en rookgordijnen op te trekken, zodat het lijkt dat een aanval vanaf een bepaalde plek afkomstig is – terwijl dat niet zo is. Het uitlokken van aanvallen op andere landen, een klassieke truc, is op internet misschien nog wel makkelijker.

Andere bezwaren

Er leven nog meer bezwaren. Zo misbruiken overheden in sommige gevallen – zoals bij de aanval op de Iraanse nucleaire installaties – beveiligingsproblemen in software terwijl die bij de fabrikant nog niet bekend zijn. Dat betekent dat ze ook door andere landen of zelfs door criminelen zijn te misbruiken.

In 2017 lekte informatie over zo’n beveiligingsprobleem uit. De NSA bleek een fout in Windows te kunnen misbruiken, maar dat kwam op straat te liggen en werd een paar maanden later op grote schaal misbruikt bij de WannaCry-hackaanval.

Ook speculeren sommige deskundigen dat de drempel voor digitale aanvallen lager is dan voor traditionele spionage of sabotage, vanwege het psychologische verschil tussen het drukken op een knop en een fysieke handeling.

Uit onderzoek waarbij digitale oorlogsvoering werd gesimuleerd, lijkt dat in ieder geval mee te vallen. Studenten en medewerkers van inlichtingendiensten die meededen aan de simulatie waren juist vrij terughoudend met het inzetten van digitale wapens.

Maar één ding is zeker: de weg naar Rome is inmiddels de digitale snelweg.

Meer lezen over de verijdelde Russische hackaanval? Dit schreven we eerder:

Nederlandse journalist onder vuur op Russische tv na spionageschandaal

AD 06.10.2018 Correspondent Joost Bosman kwam gisteren onder vuur te liggen in een praatprogramma op de Russische staatstelevisie. ,,Natuurlijk is het onzin wat onze Westerse collega-journalisten hier zeggen”, was één van de uitspraken van presentator Artjom Sjesjin over het spionageschandaal dat deze week aan het licht kwam.

,,Wat deden die gasten daar nou? Kwamen ze schilderijen bekijken van de zeventiende-eeuwse meesters? Waren het toeristen, zoals die twee van Salisbury?”, vraagt de al enigszins op leeftijd zijnde Poolse journalist Zigmund Zenchołowski sarcastisch naar aanleiding van het heikele onderwerp van vandaag: de ontmaskering van vier GRU-agenten in Nederland.

De talkshow Vrémja pokázjet (De tijd zal het leren) besteedt er bijna een uur aan. Het is de Russische versie van Rondom Tien, alleen dan twintig keer zo hard. In de schreeuwmarathon van de Russische staats-tv tettert iedereen door elkaar heen en luistert niemand. ,,U moet wel uw standpunt hard en emotioneel naar voren brengen”, luidt vooraf dan ook de instructie. ,,Dan mag u misschien nog vaker komen.”

De lichten gaan uit en deel twee van het programma begint. Op het enorme scherm in de studio zien we de Nederlandse defensieminister Ank Bijleveld uitleg geven over aanhouding van de vier mannen. We zien MIVD-hoofd Onno Eichelsheim en de Britse ambassadeur Peter Wilson. Dan gaan de lichten weer aan en krijgt een Nederlandse journalist, ikzelf dus, de eerste vraag voorgelegd.

,,Vindt u niet dat het Westen een hels mengsel tegen Rusland brouwt?”, laat talkshowhost Artjom Sjesjin als te doen gebruikelijk alle journalistieke neutraliteit varen. Het antwoord dat de mannen op heterdaad zijn betrapt en dat de MIVD zelfs hun inbraakpoging in het wifi-netwerk van de Organisatie voor Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag heeft moeten afbreken om te voorkomen dat ze werkelijk ‘binnen’ kwamen, overtuigt hem allerminst.

U hebt een Nederlands paspoort, dus u bent verdacht

,,Er is vandaag een straaljager neergekomen in de regio Moskou. U hebt een Nederlands paspoort, dus u bent verdacht van betrokkenheid daarvan”, trekt Sjejnin een onnavolgbare vergelijking. ,,Maar leg míj eens uit wat die mannen dan deden in Den Haag?”, probeert de Nederlander het met een tegenvraag. Er komt geen antwoord.

Vladimir Kornilov, een pro-Russische Oekraïner, die in Nederland nog een blauwe maandag hoofd was het nooit bestaand hebbende Centrum voor Euraziëstudies, gaat goed los. Na een lang betoog, buldert hij: ,,Als die vier van de GRU waren, waarom heeft Nederland ze dan zo gemakkelijk laten gaan?”

De tombola van gebrul leidt als altijd in Vréja pokázjet niet tot een eensluidende conclusie. De samenvatting is snel gemaakt en hapklaar: wat er in Nederland is gebeurd, is allemaal verzonnen en gecoördineerd met de Verenigde Staten en Groot-Brittannië; alles om Rusland in het pak te naaien, voor de zoveelste keer.

,,Natuurlijk is het onzin wat onze Westerse collega-journalisten hier zeggen”, zet Sjejnin zijn gasten even stevig weg. Maar één vraag heeft hij nog steeds niet willen beantwoorden: wat deden die mannen nou in Den Haag?

‘Waarschijnlijk schaamt Poetin zich niet, maar voelt hij zich juist machtiger’

NOS 05.10.2018 Cyberaanvallen gebeuren steeds vaker wereldwijd, zoals de hackoperatie die gisteren uitgebreid door de MIVD aan het licht werd gebracht. De vingers wijzen naar de Russische geheime dienst, en dat wordt niet onder stoelen of banken gestoken. “Het is de nieuwe manier van doen”, zegt cyberdeskundige David Sanger.

Sanger schrijft voor The New York Times over de cyberoorlog en schreef het boek The Perfect Weapon. Details van hackacties worden vaker publiekelijk bekend gemaakt. “Denk aan de informatie die de VS bekendmaakte over de cyberaanval van Noord-Korea en alle informatie die het Verenigd Koninkrijk over de zaak-Skripal naar buiten bracht.”

Ook premier Rutte noemt het naar buiten brengen van de normaliter geheime operatie een krachtig signaal aan de Russische regering. “Ik denk dat Moskou geen leuke dag heeft door dit ernstige gestuntel”, zegt Rutte. “Het is natuurlijk onmogelijk om dit nog te ontkennen.”

Maar of deze manier van naming and shaming zinvol is, is volgens Sanger een andere vraag. “Bij sommige landen heeft het misschien zin, maar veel mensen denken niet dat het effectief is in het geval van Poetins Rusland. Het is moeilijk om Poetin zich te laten schamen. Misschien voelt hij zich zelfs wel machtiger hierdoor: hij laat zien dat hij diep kan doordringen in de westerse landen.”

Onthulling

Gisteren onthulde de MIVD dat de veiligheidsdienst in april in Den Haag een hackoperatie heeft verstoord van vier Russische spionnen. Zij wilden het wifisysteem van de OPCW hacken. Die organisatie onderzocht op dat moment onder meer het zenuwgas waarmee in Groot-Brittannië de Russische oud-dubbelspion Skripal en zijn dochter werden vergiftigd.

Eerder meldde de Britse regering dat de Russische geheime dienst achter een reeks van wereldwijde cyberaanvallen zit die is bedoeld om westerse democratieën te ondermijnen. De Russen ontkennen en hebben die beschuldigingen van cyberaanvallen afgedaan als fantasieën.

Maar voorlopig kunnen we nog niet spreken van een echte cyberoorlog, denkt Sanger. “Tot nu toe zijn dit daden van conflict en agressie. Of dat ooit zal worden gezien als oorlogsdaad: tot nu toe reageren landen er niet op die manier op.”

Straffeloos

Wel moeten we ervoor waken dat deze conflicten zich niet nog verder opstapelen. Daarvoor zijn in ieder geval internationale regels nodig, zegt Sanger. “Zoals Brad Smith van Microsoft al kwam met een ‘digitale conventie van Genève. Dat lost niet alles op, maar je spreekt dan wel af dat bepaalde dingen voor alle landen uit den boze zijn. Zodat het veroordeeld wordt als zoiets toch plaatsvindt.”

Ook pleit de cyberdeskundige ervoor dat er harder wordt opgetreden. “Niet alleen met cybermaatregelen. Je kunt het ook afstraffen met economische sancties of een militaire aanval. Je kunt een land diplomatiek isoleren. Zolang er maar een straf op staat. Want landen die cyberaanvallen plegen concluderen tot nu toe dat ze dat ongestraft kunnen doen.”

Reportage en gesprek: Is de ‘cyberoorlog’ al begonnen?

Video afspelen

Bekijk ook;

Cyberaanvallen: goedkoop, anoniem én levensgevaarlijk

Russische hack-operatie voorkomen door MIVD, dit is wat we weten

Gebruikten Russische hackers een simpele truc of een krachtig wapen?

NOS 05.10.2018 We weten hoe ze Nederland binnenkwamen, welke auto ze huurden, wat hun tweede namen zijn en welke fouten ze maakten. Maar hoe probeerden de Russische spionnen in te breken op het netwerk van de OPCW in Den Haag? Hoe geavanceerd was hun aanval, en wat wilden ze op 13 april nou precies doen?

Daarover heeft de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, die de operatie donderdag aan het licht bracht, weinig informatie naar buiten gebracht. Sowieso is niet met de volle zekerheid te zeggen wat het Russische aanvalsplan was, omdat de inlichtingenofficieren het nooit ten uitvoer hebben kunnen brengen.

Amerikaanse aanklacht

Toch is op basis van de Amerikaanse aanklacht tegen de hackende spionnen en gesprekken met ethisch hackers wel een inschatting te maken van hoe hackers van de Russische inlichtingendienst GROe te werk gaan.

Wat we sowieso weten, is dat de spionnen probeerden in te breken bij de OPCW, de internationale organisatie die chemische wapens moet uitbannen en zetelt in Den Haag. De OPCW deed op het moment van de hack onderzoek naar de vergiftiging van de Russische oud-spion Sergej Skripal in Engeland. Ook onderzocht de OPCW toen een gifgasaanval in het Syrische Douma.

De Russen hadden het specifiek gemunt op de wifi-verbinding van de OPCW. Maar hoe de aanvallers daar precies op probeerden in te breken, hangt af van de wifi-versie die de OPCW gebruikte ten tijde van de aanval. Die organisatie wil daarover geen vragen beantwoorden.

Wifi-varianten

Als gebruiker merk je het verschil niet direct, maar er zijn meerdere versies en beveiligingsniveaus van draadloze netwerken. Van de meest onveilige beveligingsvariant, WEP (Wired Equivalent Privacy), weten we al sinds 2005 dat hij simpel te kraken is: dat is tegenwoordig minutenwerk. Veel wifi-netwerken gebruiken daarom inmiddels WPA2: dat is veiliger en staat voor ‘Wifi Protected Access 2’

De consumentenversie van WPA2 is weliswaar veiliger dan WEP, maar is wel vatbaar voor aanvallen waarbij het wachtwoord met brute kracht wordt gekraakt. Over het algemeen geldt: hoe korter het wachtwoord van de wifi, hoe eenvoudiger het is om dat te kraken. De zakelijke versie van WPA2 is daar in theorie ook kwetsbaar voor maar heeft meer mogelijkheden om het netwerk tegen hacks te beschermen.

“Als het gaat om de meest onveilige versie van wifi, dan is het zo gepiept. Maar dat lijkt mij onwaarschijnlijk”, zegt ethisch hacker Wesley Neelen van Dearbytes. Hij wordt als ‘ethisch hacker’ door bedrijven gevraagd om de veiligheid van netwerken te testen – ook die van wifi.

Bij de veiliger versies is het lastiger, maar zeker niet onmogelijk. “Als ze de wifi-versie gebruiken die vooral vaak thuis wordt gebruikt, moeten ze verkeer onderscheppen en dat vervolgens kraken.” Dat kan door verkeer op te vangen, waarna het op een ander moment kan worden gekraakt. “Als je een computer met stevige videokaarten hebt, dan kan dat op zich redelijk snel gekraakt worden”, zegt Neelen.

Dit zat in de kofferbak van de huurauto van de Russen, die was gericht op het OPCW-gebouw NOS

Maar het hoeft niet zo geavanceerd te zijn. “Het kan ook zijn dat ze het wifi-wachtwoord al wisten, bijvoorbeeld door een medewerker onder druk te zetten”, zegt Frank Groenewegen van beveiligingsbedrijf Fox-IT.

Als de OPWC de zakelijke, veiligere versie van wifi gebruikte, zijn die scenario’s minder waarschijnlijk. Maar er zijn manieren om ook zulke netwerken, met betere beveiliging, te omzeilen, bijvoorbeeld door wachtwoorden voor dergelijke netwerken op te vangen met een zogenoemde Wifi Pineapple.

Zo werkt de Pineapple

De MIVD meldde donderdag dat de vier een apparaatje bij zich hadden, een Wifi Pineapple, waarmee een vals wifi-netwerk kan worden opgezet. Dat kan bovendien op een slimme manier. Telefoons, tablets en laptops zoeken continu naar ‘bekende’ wifi-netwerken in hun omgeving, en stralen daarbij de naam van het wifi-netwerk uit.

De Wifi Pineapple speelt daar op in, vangt de wifi-netwerken op waar apparaten naar zoeken en neemt de identiteit van die netwerken aan. Als je ooit verbinding hebt gemaakt met het netwerk van bijvoorbeeld een hotel, kan het met een Wifi Pineapple zomaar zijn dat je telefoon automatisch verbinding maakt met een netwerk dat zich voordoet als dat hotel. Vervolgens zouden ze wachtwoorden, bijvoorbeeld van e-mail, kunnen onderscheppen.

Een ander scenario is dat de aanvallers kennis hadden van een beveiligingsbug in de software van de wifi-router of in wifi zelf, en daarmee konden inbreken. Daarbij kan het gaan om een zogenoemde zero day-exploit, een hackwapen dat nog niet eerder is waargenomen en daardoor heel effectief is.

MIVD-directeur Onno Eichelsheim hintte daar op toen hij zei dat de aanvalsmethode van de Russen nog niet bekend was. Of Eichelsheim dat inderdaad bedoelde, of dat de MIVD nooit eerder vier hackende Russen in een Citroën C3 heeft gezien, wil de MIVD niet zeggen. “Dat geeft te veel vrij over onze modus operandi”, aldus een woordvoerder.

Feit is wel dat de GROe-hackafdeling, Fancy Bear, eerder met zero day-aanvallen heeft gewerkt. Het is dan ook goed mogelijk dat de hackers beschikten over zo’n krachtig hackwapen, en dus konden inbreken op wifi-netwerken zonder het wifi-wachtwoord te kennen.

Als de Russen het wifi-protocol kunnen kraken, moeten vergelijkbare internationale instellingen zich wel zorgen maken, aldus Frank Groenewegen, Fox-IT.

“Het is speculatie, maar als de directeur van de MIVD zegt dat ze iets hebben aangetroffen wat ze nog niet eerder hebben gezien, dan denk ik wel aan zoiets”, zegt Groenewegen van Fox-IT. “Het moet wel heel spannend zijn, als ze het zo benadrukken. En als de Russen het wifi-protocol kunnen kraken, moeten vergelijkbare internationale instellingen zich wel zorgen maken.”

Voor de gemiddelde consument valt het risico mee, benadrukt hij. “Die zijn niet in het vizier van de inlichtingendienst.”

Belastende documenten

Uit de Amerikaanse aanklacht tegen de Russische inlichtingenofficieren weten we dat de Russische overheidshackers, als ze eenmaal binnen zijn gedrongen op het wifi-netwerk, in de meeste gevallen op zoek gaan naar belastende documenten. Of dat in dit geval ook de bedoeling was, weten we dus niet.

In september 2016 kraakten dezelfde twee hackers die ook de OPCW probeerden te hacken, het wifi-netwerk van een Zwitsers hotel waar op dat moment medewerkers van anti-dopingorganisaties verbleven. Die waakhond kwam op de hitlist van Rusland terecht nadat Russische sporters en sportofficials door dopingwaakhond WADA waren geschorst. Of dat in dit geval ook had gekund, hangt af van de manier waarop het OPCW-netwerk is ingericht.

Niet alleen buitmaken, ook vernietigen

Fancy Bear heeft in zijn hack-arsenaal een programma waarmee de aanvallers van apparaat naar apparaat kunnen ‘hoppen’. Dat kan zowel op telefoons als op laptops, waarna de aanvallers bijvoorbeeld documenten op een laptop kunnen buitmaken.

Maar ook tekstberichten, contactpersonen en foto’s op telefoons kunnen worden buitgemaakt. Ook zou de malafide software de microfoon van telefoons kunnen activeren, om zo af te luisteren.

In het geval van anti-dopingautoriteiten is Fancy Bear volgens de Amerikaanse autoriteiten op zoek gegaan naar belastende informatie over niet-Russische sporters, om die vervolgens naar buiten te brengen – soms op een misleidende manier, aldus de Amerikanen. Technisch zou het voor de aanvallers echter ook mogelijk zijn om documenten te vernietigen.

Wat precies het doel van de overheidshackers in dit geval was, is onbekend. De MIVD wil daar niets over zeggen, en van de Russische overheid hoeven ook weinig duidelijkheid te verwachten: het is immers allemaal onzin, aldus het Kremlin.

Meer lezen over de verijdelde Russische hackaanval? Dit schreven we eerder:

x

Nederlandse ambassadeur niet ontboden na Russische hackpoging

NU 05.10.2018 Rusland heeft de Nederlandse ambassadeur niet ter verantwoording geroepen, zegt de Nederlandse minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) vrijdag na eerdere berichten van Russische persbureaus dat dat wel gebeurd zou zijn.

Russische persbureaus meldden op basis van bronnen bij het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dat de ambassadeur ontboden was. “Dat heeft op dit moment niet plaatsgevonden. Ik ken het bericht uit de pers, maar op dit moment is nog geen sprake van ontbieden”, aldus Blok.

Minister Ank Bijleveld van Defensie maakte donderdag bekend een Russische cyberaanval te hebben verijdeld. Deze was gericht op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. Na de bekendmaking ontbood het Nederlandse kabinet de Russische ambassadeur.

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) heeft in april vier Russen opgepakt voor de hackoperatie en vervolgens het land uitgezet. De cyberaanval kon snel verijdeld worden doordat de MIVD de Russen kon identificeren. Het gaat om inlichtingenofficieren van de Russische militaire geheime dienst GRU.

In de Verenigde Staten zijn de mannen en drie andere Russische GRU-inlichtingenofficieren aangeklaagd voor diverse cyberaanvallen. Het gaat naast de hackpoging op de OPCW om onder meer een cyberaanval op het wereldantidopingagentschap WADA in 2016.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken ontkende donderdag betrokken te zijn bij de hackoperatie en noemde de onthullingen “een levendige fantasie”.

Tweede Kamer annuleert bezoek aan Rusland

De Tweede Kamerleden die over twee weken een werkbezoek aan Rusland zouden brengen zien daar voorlopig van af. Ze kunnen de poging van Rusland om de OPCW te hacken niet zomaar over hun kant laten gaan, vinden ze.

De buitenlandwoordvoerders van de partijen in de Tweede Kamer zouden vrijdag 19 oktober voor tien dagen naar Rusland afreizen, maar een ruime meerderheid van de Kamer wil het bezoek opschorten, laat VVD-Kamerlid Sven Koopmans weten.

“We moeten altijd met Rusland blijven praten, maar een bezoek door ons nu zou door Rusland makkelijk kunnen worden uitgelegd als vergeving voor een schandelijke daad. En dat is onterecht.”

De Kamer komt volgens Koopmans op voor de Nederlandse rechtsorde. “Dat zullen we Rusland graag nog eens zeggen, maar dan op een voor ons passend moment.”

Honderden medewerkers Russische inlichtingendienst ontmaskerd

Met de paspoortgegevens van de Russen die Nederland zijn uitgezet, hebben onderzoekers mogelijk de identiteit ontdekt van honderden medewerkers van de Russische militaire inlichtingendienst. Zij bleken met hun voertuigen te staan ingeschreven op een adres in Moskou dat is gelinkt aan de GROe.

Onderzoekscollectief Bellingcat en zijn Russische partner The Insider deden de vondst toen ze zich bogen over de door Nederland vrijgegeven paspoortgegevens van de vier Russen

Lees meer over: RuslandRussische hackoperatie OPCW

Rusland heeft Nederlandse ambassadeur toch niet ontboden

AD 05.10.2018 Rusland heeft de Nederlandse ambassadeur in het land nog niet op het matje geroepen naar aanleiding van het uitzetten van vier agenten van de Russische militaire geheime dienst door Nederland. Dat zei minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) na de ministerraad. Eerder melde een Russisch persbureau dat dit wel zo was.

Het Russische persbureau Sputnik meldde eerder op de dag op basis van diplomatieke bronnen dat ambassadeur Renée Jones-Bos zou worden ontboden. ,,Dat heeft op dit moment niet plaatsgevonden. Ik ken het bericht uit de pers, maar op dit moment is nog geen sprake van ontbieden”, aldus Blok.

Persbureau Sputnik onderhoudt nauwe contacten met het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken en wordt geregeld op voorhand getipt. Het zou dan ook geen verrassing zijn als de Nederlandse ambassadeur later op de dag alsnog wordt ontboden op het ministerie.

Hackaanval

De Nederlandse regering meldde gisteren dat agenten van de Russische militaire inlichtingendienst het wifinetwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag wilden binnendringen. Ze zouden onder meer de bedoeling hebben gehad inloggegevens te bemachtigen.

Rusland ontkent dat de militaire inlichtingendienst GROe ‘schadelijke en verstorende cyberactiviteiten’ heeft gepleegd. Het zou allemaal onderdeel zijn van een desinformatiecampagne die de Russische belangen moet schaden. ,,Dit is weer een absurditeit”, stelt een ingewijde van het ministerie van Buitenlandse Zaken volgens de Russische nieuwsdienst Sputnik.

Floortje Dessing was samen met haar filmploeg in Moskou. Zij was net bij ambassadeur Renée Jones-Bos tijdens de persconferentie van gisteren. ,,Heel wonderlijk wat er dan allemaal gebeurt.”

Medische gegevens Nederlandse atleten gehackt

NOS 05.10.2018 De medische gegevens van drie Nederlandse sporters zijn eerder dit jaar gestolen bij een hack. Dat bevestigt woordvoerder Geert Slot van NOC*NSF: “Ik kan alleen maar zeggen dat we de melding hebben gekregen rond de Winterspelen, in februari. De medische staf heeft de desbetreffende sporters op de hoogte gesteld, maar ik weet niet of het ook om wintersporters gaat.”

Het gaat om sporters die een medische dispensatie hebben om bepaalde medicijnen te gebruiken, aldus Fancy Bears.

Gisteren werd duidelijk dat het Amerikaanse ministerie van Justitie een aanklacht heeft ingediend tegen zeven Russische inlichtingenofficieren. Het gaat om Russische hackers die beslag wisten te leggen op de dossiers van een groep van 250 sporters uit 30 landen.

Een deel van die dossiers maakten ze openbaar onder de noemer Fancy Bears. In ieder geval voetballer Dirk Kuyt en atlete Sifan Hassan zijn in die gelekte documenten genoemd. Ook bij hen betrof het gegevens omtrent medische dispensatie. Of de gegevens van de drie andere Nederlandse sporters ook bij deze hack horen is nog niet duidelijk.

In Nederland ontdekt

De werkwijze van de Russische hackers werd ontdekt door onder andere de Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Een deel van die officieren probeerde in Nederland onlangs de OPCW te hacken.

De MIVD voorkwam dat deze Russische officieren gegevens van de OPCW buit konden maken.

Bekijk ook;

Gebruikten Russische hackers een simpele truc of een krachtig wapen?

Hoe slim (of dom) waren de Russische OPCW-hackers?

Grote Russische hack-aanval in Nederland voorkomen

Amerikanen klagen zeven Russische inlichtingenofficieren aan

MIVD: we hebben Russische hack van OPCW in Den Haag voorkomen

Sifan Hassan niet nerveus van onthulling Fancy Bears

NOC*NSF: Medische gegevens van drie Nederland­se sporters gehackt

AD 05.10.2018 Hackers hebben eerder dit jaar de medische gegevens van drie Nederlandse sporters buit gemaakt. Het gaat zo goed als zeker om Russen. Dat bevestigt NOC*NSF. De sportkoepel maakt niet bekend om welke sporters het gaat.

,,Wij hebben de drie sporters op de hoogte gebracht van de hack. Gezien de medische vertrouwelijkheid van de gegevens kan ik daar verder niets over zeggen”, aldus NOC*NSF-woordvoerder Geert Slot.

De kans is groot dat de drie Nederlanders bij de groep van 250 sporters horen van wie Russische spionnen de medische gegevens zouden hebben gestolen. Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft vanwege deze verdenking een aanklacht ingediend tegen zeven Russische inlichtingenofficieren. Onder die zeven zijn de mannen die in Nederland probeerden de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) te hacken.

De 250 atleten komen uit dertig verschillende landen, zo meldde het Amerikaanse ministerie van Justitie donderdagmiddag. Het gaat in bijna alle gevallen om dispensatieformulieren van sporters. Ze hadden vanwege een bepaalde aandoening toestemming medicijnen te gebruiken die normaal gesproken op de dopinglijst staan.

Vergeldingsactie

Volgens de Amerikanen hackten de Russen deze informatie als vergeldingsactie voor het niet mogen meedoen aan de Olympische Winterspelen in Zuid-Korea, begin dit jaar.  Een paar jaar geleden maakte het Russische hackerscollectief Fancy Bear ook medische info van verschillende sporters buit, waaronder wielrenner Chris Froome. In alle gevallen bleek dat de sporters toestemming hadden om de middelen te gebruiken. ,,De Russen hoopten waarschijnlijk op wat anders. Ze wilden aantonen dat andere landen doping toestaan.”

Volgens het NOC*NSF is de informatie van de sporters niet via het computersysteem van de sportkoepel gestolen. ,,Nee, hoe de hackers de informatie hebben verkregen, is ons niet bekend. Het IOC heeft ons over deze zaak op de hoogte gebracht. En wij hebben vervolgens onze sporters geinformeerd.” Of het om Olympische sporters gaat, wil Slot niet zeggen. Volgens hem zijn de gegevens niet naar buiten gebracht.

Hoe de hackers de informatie hebben verkregen, is ons niet bekend, aldus Geert Slot, NOC*NSF .

Herman Ram. © ANP

De zeven Russen, allen lid van de militaire inlichtingendienst GROe, drongen de afgelopen jaren binnen in systemen van tientallen antidopingorganisaties en sportbonden.

Herman Ram, directeur van de Dopingautoriteit liet donderdag al weten dat de Russen zijn antidopingorganisatie zeer waarschijnlijk ook hebben aangevallen. ,,Het zou me verbazen als ze het niet hadden geprobeerd. We hebben regelmatig te maken met cybercriminaliteit, zoals DDoS-aanvallen. Ik weet niet of de zeven Russische verdachten daar een rol in hebben gespeeld, we hebben daar geen signalen van ontvangen. Tot nu ligt er -zover we nu weten- geen gevoelige informatie van ons op straat.”

Fancy Bear

Ram stelt dat er ongeveer anderhalf jaar geleden wel medische informatie van een Nederlandse sporter bij Russische hackers terecht is gekomen. ,,Die info kwam via een bestand van het IOC bij het hackerscollectief Fancy Bear terecht. Deze sporter had dispensatie op medische gronden gekregen voor het gebruik van een medicijn.

In die tijd waren de Russen er ook al erg op gebrand om bewijs te vinden voor dopinggebruik bij westerse sporters. Zo van: ‘zie je wel, jullie sporters gebruiken ook massaal medicijnen’. In dat kader is ook een medisch dossier van een Nederlander bij hen terechtgekomen. Nee, ik zeg niet om welke sporter het gaat.”

Ook het NOC*NSF heeft te maken gehad met hackerscollectief Fancy Bear. ,,Dat was in ons geval ook ongeveer anderhalf jaar geleden. De Russen hebben toen een mailwisseling tussen een van onze artsen en antidopingorganisatie WADA te pakken gekregen. In die mails stonden geen namen van sporters hoor, het was meer een technisch verhaal”, aldus Slot.

Nog 300 spionnen gevonden dankzij paspoort hacker

AD 05.10.2018 De Russische spionnen die de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) wilden hacken hebben meerdere fouten gemaakt. Door het echte paspoort van een van de spionnen, is er een heel netwerk van geheim agenten blootgelegd.

Engelse media ontdekten dat op naam van Aleksei Morenets, een van de opgepakte hackers, een Lada stond geregistreerd in Moskou. Op hetzelfde adres zijn nog eens 305 auto’s ingeschreven, die zijn gelinkt aan de bestuurders. Met de vondst van één paspoort is bijna de hele hackersgroep 26165 van de Russische geheime dienst GROe onthuld.

Volgens websites The Insider en Bellingcat hebben alle 305 mensen die geregistreerd staan op het adres hun paspoortinformatie en telefoonnummers gegeven. Aleksei Morenets is ook nog te vinden op een Russische datingsite.

Hackaanval

De vier Russen reisden op 10 april naar Nederland op een diplomatiek paspoort. De MIVD ontdekte dat ze van de Russische inlichtingendienst waren. Het gaat om Aleksei Morenets, Evgenii Serebriakov, Oleg Sotnikov en Alexei Minin.

Na aankomst in Nederland huurden de mannen een Citroën C3 en begonnen hun verkenningen naar de OPCW, blijkt uit foto’s die toen zijn gemaakt. Op 13 april parkeerden ze de auto op het parkeerterrein van het Marriott-hotel, dat het dichtst bij het OPCW-kantoor ligt. Voordat ze een hackpoging konden doen, werden ze aangehouden.

In de tech podcast van NOS op 3 ging het ook over de onhandige manier waarop de Russen te werk gingen:

Wat de hack?! Tech-redacteur Joost Schellevis over de klunzigheid van de cyberoperatie !!

Trouw 05.10.2018 De vier Russische spionnen die op het punt staan digitaal in te breken bij de OPCW, werden niet gearresteerd. Als de vier mannen waren vastgezet, hadden zij uitgeleverd kunnen worden aan de VS, waar ze zijn aangeklaagd. Toch zijn er goede juridische en geopolitieke argumenten voor de uitzetting van de spionnen naar Rusland, zeggen deskundigen.

Juridisch

Diplomaten genieten onschendbaarheid, zij mogen niet door een vreemde mogendheid worden opgepakt als zij daar een misdrijf begaan. In het geval van de vier GROe-officieren ligt dat anders. De mannen hadden namelijk wel een diplomatiek paspoort, maar waren niet bij de Nederlandse regering geaccrediteerd als leden van het corps diplomatique.

‘Arresteren had gekund’, bevestigt Paul Abels, bijzonder hoogleraar inlichtingenstudies aan de Universiteit Leiden en oud-medewerker van de Algemene Veiligheids- en Inlichtingendienst (AIVD). ‘Maar inlichtingen- en veiligheidsdiensten mogen geen boeven arresteren. Dan hadden zij dus het Openbaar Ministerie moeten inschakelen – en die weer de politie.’

Dat de MIVD daartoe niet overging, is volledig in lijn met de taak van de inlichtingendiensten, legt Abels uit. ‘Zij moeten dreiging tijdig onderkennen en verhinderen en daarvoor snel zoveel mogelijk informatie binnenhalen. Haalt de MIVD justitie erbij, dan moet de dienst een stap terugdoen. Op termijn hadden ze dan misschien wel bij de data op de laptops gekund, maar het duurt dan lang voor ze toegang hebben tot de informatie.’

Dat Amerikaanse media deze modus operandi maar moeilijk kunnen begrijpen, is volgens Abels mogelijk te verklaren doordat geheime diensten daar meer bevoegdheden hebben. ‘De FBI mag bijvoorbeeld wel arresteren en verhoren. De MIVD mag alleen verstoren.’

Daar komt bij dat het heel moeilijk is om spionage voor de rechter aan te tonen, zegt Arthur Docters van Leeuwen. Hij stond tussen 1989 en 1995 aan het hoofd van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD. ‘In die tijd is het slechts een paar keer gelukt om mensen voor spionage veroordeeld te krijgen. Dat een wifi-antenne actief was, betekent nog niet dat de spionnen toegang hadden tot OPCW-bestanden.’ Een onzekere strafzaak najagen, of de Russen terugsturen zonder hun spullen? De MIVD wist het wel.

Geopolitiek

Een ‘enkeltje terug naar Moskou’ was in de ogen van oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot ook geopolitiek gezien de beste oplossing. ‘Vang je vier Russen, dan bemoeilijkt dat de moeizame relatie met Rusland alleen nog maar meer.’

Een strafrechtelijke procedure betekent onherroepelijk dat de hackpraktijken in de openbaarheid komen. Daar zal het gigantische Russische propaganda-apparaat zonder meer op reageren, stelt Bot. Een groot conflict ligt op de loer. ‘We hebben al veel problemen met Rusland in de afhandeling van de ramp met de MH17. Dat proces wil je niet verstoren door met veel tamtam spionnen in de gevangenis te gooien.’

De Nederlandse regering had zich in een wespennest begeven, zegt ook de Amerikaanse oud-spion en emeritus hoogleraar Gene Coyle. ‘De Russen spelen het spel altijd hard. Oog om oog, tand om tand. Dus gooi jij Russische spionnen in de cel, dan kun je er zeker van zijn dat ze vier Nederlandse diplomaten in de cel gooien.’ En in Rusland doen rechters vermoedelijk wat minder lastig met bewijslast, voegt Arthur Docters van Leeuwen toe.

Dat Nederland de hackpraktijken deze week alsnog vol in de schijnwerpers zou zetten, was in de uren na de contra-operatie van april nog moeilijk voorstelbaar. De computers, telefoons en taxibonnetjes bleken zo’n overweldigende hoeveelheid informatie te bevatten over de aard en intenties van de spionnen, dat de zeer ongebruikelijke beslissing werd genomen. Op dezelfde dag klaagden de Amerikanen de vier aan.

Ben Bot vindt dat een geruststellender situatie dan die waarin Nederland de Russen zelf had gearresteerd. ‘Het is nu een zaak van de Amerikanen geworden. Ik wens ze veel geluk, maar we weten allemaal dat de spionnen niet zullen worden veroordeeld. Nederland is in ieder geval niet langer een hoofdrolspeler in dit verhaal. Wij zijn van die kerels af.’

Dit weten we over GROe, de door Lenin opgerichte Russische inlichtingendienst.

Russisch werkbezoek uitgesteld

Na de onthulling van de verijdelde Russische hackpoging in Den Haag stelt een delegatie van Tweede Kamerleden een werkbezoek aan Rusland uit. Een ruime Kamermeerderheid vreest dat een bezoek van de buitenlandwoordvoerders op dit moment een verkeerd signaal zou afgeven. ‘Het zou worden uitgelegd als vergeving voor schandelijke daden tegen de rechtsorde’, aldus VVD-Kamerlid Sven Koopmans.

Meer over; Rusland   MIVD   misdaad, recht en justitie   politiek   Paul Abels   Ben Bot   overheid   AIVD

Russische hack-operatie voorkomen door MIVD, dit is wat we weten

NOS 04.10.2018 Vandaag werd bekend dat de militaire inlichtingendienst MIVD op 13 april in Den Haag een Russische cyberoperatie heeft verstoord. Doelwit van de operatie was de OPCW, de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens.

De Russen die de aanval moesten uitvoeren waren vier officieren. Ze blijken onderdeel van de Russische inlichtingendienst GROe en heten Aleksei Sergejvitsj Morenets, Jevgeni Michajlovitsj Serebrjiakov, Oleg Miajlovitsj Sotnikov en Alexej Valeryvitsj Minin.

Alexey Minin MIVD

Oleg Sotnikov MIVD

Evgenii Serebriakov MIVD

Aleksei Morenets MIVD

De Russen zijn eerst een tijd gevolgd voor de MIVD. Als ze op 13 april hackapparatuur activeren wordt er ingegrepen. De mannen blijken alle benodigdheden voor een cyberaanval bij zich te hebben. “Hierdoor weten we zeker dat ze niet in Nederland op vakantie waren”, zegt MIVD-directeur Onno Eichelsheim. De mannen hebben verschillende telefoons bij zich van verschillende merken, ook beschikken ze over 20.000 euro en 20.000 dollar in contanten.

Lees hier een uitgebreide reconstructie van de zaak of bekijk de onderstaande video:

Video afspelen

Reconstructie: hoe de Russische hackaanval werd verstoord

De MIVD maakt opvallend veel over de operatie bekend. Normaal vertelt de dienst het liefst zo weinig mogelijk. Volgens onderzoeker Sico van der Meer van Clingendael moeten alle details worden gezien als een signaal aan de Russen. “Je komt er niet mee weg, we nagelen je aan de schandpaal, houd ermee op!”

Lees in dit artikel hoe andere experts denken over de loslippigheid van de MIVD.

Rutte: geen leuke dag voor Moskou

Ook premier Rutte noemt het naar buiten brengen van de normaliter geheime operatie een krachtig signaal aan de Russische regering. “Ik denk dat Moskou geen leuke dag heeft door dit ernstige gestuntel”, zegt Rutte. “Het is natuurlijk onmogelijk om dit nog te ontkennen.”

Nederland gaat met bondgenoten bespreken wat de vervolgstappen moeten zijn. “Het feit dat we dit naar buiten brengen laat zien dat we er met zijn allen klaar mee zijn.” Er zijn volgens hem allerlei vervolgacties denkbaar, maar daar wil hij niet over speculeren.

Lees hier een uitgebreidere reactie of bekijk de onderstaande video:

Video afspelen

Rutte: ‘Ik denk dat Moskou geen leuke dag heeft’

Ook de Britten en Amerikanen komen vandaag met beschuldigingen over hack-operaties door Rusland. De Britse regering zegt dat de Russische geheime dienst achter een reeks van wereldwijde cyberaanvallen zit die zijn bedoeld om westerse democratieën te ondermijnen.

“Ze proberen verkiezingen in andere landen te ondermijnen en beïnvloeden”, zegt minister Jeremy Hunt van Buitenlandse Zaken. “Samen met onze bondgenoten zullen we met een antwoord komen op deze pogingen van de GROe om de internationale stabiliteit te ondermijnen.”

VS klaagt zeven Russen aan

Justitie in Amerika klaagt zeven Russen aan voor cyberaanvallen op doelen in Nederland, Engeland, Canada, Zwitserland en Amerika. De Amerikanen willen dat ze naar de VS komen en daar worden berecht. Onder de zeven zijn ook de vier Russen die de OPCW in Den Haag probeerden te hacken.

De Russische inlichtingenofficieren zouden wereldwijd antidopingagentschappen en sportorganisaties, waaronder wereldvoetbalbond FIFA, digitaal hebben aangevallen. Daarbij zouden ze gegevens van honderden atleten uit tientallen landen hebben buitgemaakt, onder meer met het doel nepinformatie te verspreiden over ‘schone’ atleten.

Reuters

Over de vier Russische inlichtingenofficieren die betrokken waren bij de verijdelde hackaanval in Den Haag, komen ondertussen steeds meer details naar buiten. De mannen mogen dan deel uitmaken van een van de meest geheime inlichtingendiensten in Rusland, op internet valt toch veel over hen te vinden.

Twee van de vier waren cyberexperts. Een van die twee, de 41-jarige Aleksei Sergejvitsj Morenets zou de wereld over reizen om hackoperaties uit te voeren. De inlichtingenofficier is opvallend genoeg ook terug te vinden op een Russische datingsite. Op zijn profiel staat dat hij op zoek is naar vrouwen uit Moskou van tussen de 21 en 30 jaar oud.

Het profiel van geheim agent Moronets op de Russische datingssite mylove.ru mylove.ru

Over de andere cyberexpert, Jevgeni Michajlovitsj Serebrjiakov, weten we dat hij een document tekende als de plaatsvervangend hoofd van de afdeling cyber warfare van de Russische geheime dienst GROe. The Moscow Times meldt dat hij naast zijn spionage-activiteiten ook een tijdje voor een voetbalclub in Moskou speelde. De gegevens van Serebrjiakov zijn terug te vinden op een website van de amateurcompetitie in de Russische hoofdstad.

Lees hier wat we nog meer weten over de vier Russische officieren.

Russen niet aangehouden, OM start onderzoek

De vier Russische agenten hebben Nederland verlaten. Ondanks het feit dat het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek naar de mannen is gestart, zijn ze destijds niet aangehouden.

MIVD-directeur Onno Eichelsheim zegt in Nieuwsuur dat dit te maken heeft met de manier waarop de dienst operaties uitvoert. “Op dat moment was de afweging: ik wil verstoren. Door het onderzoek dat we erna hebben kunnen doen, hebben we gegevens aan de Amerikaanse justitie kunnen geven. Terugkijkend zou ik het niet anders doen.”

Dat de Russen niet zijn aangehouden, heeft dus te maken met de inlichtingenoperatie die aan de gang was. Verslaggever Lex Runderkamp legt het verder uit in de onderstaande video:

Video afspelen

‘Dit was een inlichtingenoperatie, er was geen justitie bij betrokken’

Rusland heeft intussen ook gereageerd. In een officiële verklaring waarschuwt het land voor een ernstige beschadiging van de relatie met Nederland. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat Nederland bezig is met een anti-Russische campagne, die gepaard gaat met doelbewuste lekken in de media over vermeende cyberaanvallen.

NOS-correspondenten Groot Koerkamp David Jan Godfroid benadrukken dat de glasharde ontkenning een bekende Russische reactie is. Hoe gedetailleerd aanwijzingen en bewijzen ook zijn, het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken ontkent en beweert dat het Westen er alleen op uit is om de verhoudingen nog slechter te maken dan ze al zijn.

Bekijk ook;

Rusland waarschuwt Nederland voor ernstige verslechtering relaties

Russische geheim agenten verborgen identiteit nauwelijks op internet

Waar komt de ‘ongekende openheid’ van de MIVD vandaan?

Reconstructie: hoe een grote Russische hackoperatie in ons land voorkomen werd

 

Dit weten we over Russische spionnen in Den Haag en Noordwijk

OmroepWest 04.10.2018 Donderdag maakte Minister van Defensie Ank Bijleveld bekend dat er door de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) een cyberaanval op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) was verijdeld. De vier Russen waren bij de voorbereiding op hun (mislukte) actie, actief in Den Haag en Noordwijk. De OPCW ligt aan de Johan de Wittlaan in Den Haag, vlakbij het Catshuis.

De vier Russen om wie het draait zijn: Aleksej Sergejvitsj Morenets, Jevgeni Michajlovitsj Serebrjakov, Oleg Miajlovitsj Sotnikov en Aleksej Valerjevitsj Minin. Het Ministerie van Defensie heeft een rapport gepubliceerd waarop te zien is hoe de Russen te werk gingen.

In het rapport van het ministerie zijn foto’s van de camera van Minin te zien. Zo waren de Russen op 11, 12 en 13 april bij het gebouw aan de Johan de Wittlaan. De kofferbak van de auto die ze hadden gehuurd zat vol met apparatuur om het wifi-netwerk van de OPCW mee te hacken.

Acculader uit Den Haag
In de kofferbak trof de MIVD een acculader aan die in Den Haag is gekocht. Ook werden er tal van telefoons aangetroffen. Toen de MIVD tot actie over ging probeerde één van de Russen zijn telefoon kapot te maken.

De MIVD verstoorde op 13 april de actie van de Russen toen ze rond half vijf ’s middags met hackapparatuur probeerden binnen te dringen in het WiFi-netwerk van het OPCW. De huurauto stond toen op de parkeerplaats van het naastgelegen The Hague Marriott Hotel. De website van dit hotel werd ook teruggevonden in de zoekgeschiedenis op de laptop van de Russische Spion Serebrjakov.

Hotels in Noordwijk en Den Haag

Op de laptop zijn nog meer opvallende dingen gevonden. Zo was Serebrjakov tussen 10 en 12 april ingelogd in het Palace Hotel in Noordwijk en 13 april bij het Marriott Hotel in Den Haag.

In Den Haag werden treintickets besteld voor een reis tussen Utrecht Centraal en Basel. Die reis kwam er niet door het kordate optreden van de MIVD. In april werden de vier Russen Nederland uitgezet.

LEES OOK: Cyberaanval tegen OPCW verijdeld; Militaire Inlichtingendienst verijdelde Russische operatie

Meer over dit onderwerp: RUSSEN OPCW DEN HAAG

VS klaagt 7 Russische inlichtingenofficieren aan, 4 betrokken bij hack OPCW

NU 04.10.2018 Zeven Russische inlichtingenofficieren van de Russische militaire geheime dienst GRU worden vanwege meerdere hackoperaties aangeklaagd door de Verenigde Staten. Het gaat onder meer om de hackpoging op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

In het Kort

  • VS klaagt zeven Russische inlichtingenofficieren aan voor meerdere (pogingen tot) cyberaanvallen
  • Onder hen zijn vier Russen die de OPCW in Den Haag wilden hacken
  • Enkelen al eerder aangeklaagd voor beïnvloeden presidentsverkiezingen VS

Vier van de verdachten zijn de Russen die in april door de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) Nederland zijn uitgezet, heeft het Amerikaanse ministerie van Justitie donderdag bekendgemaakt.

Ook worden Russen vervolgd voor de cyberaanval op het Wereldantidopingagentschap (WADA) in 2016. De Amerikaanse aanklager laat weten dat ze onder meer worden verdacht van een poging tot het in handen krijgen van persoonlijke informatie van atleten.

“Dit is allemaal gedaan om de integriteit van de Olympische Winterspelen te ondermijnen”, aldus het ministerie. Rusland was uitgesloten van de Spelen wegens gebruik van doping, de Amerikanen denken dat de cyberaanval een vergelding voor de uitsluiting was.

Drie van de zeven Russen zijn in de zomer ook al aangeklaagd voor inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Mark Rutte sluit niet uit dat Nederland ook maatregelen tegen Rusland neemt. “Daarover moet wel eerst worden overlegd met bondgenoten”, aldus de premier.

Russen werden snel geïdentificeerd door MIVD

De cyberaanval op de OPCW kon verijdeld worden, doordat de MIVD de Russen al snel geïdentificeerd had. Ze reisden met een diplomatiek paspoort vanuit Moskou naar Schiphol.

Volgens de directeur van de militaire inlichtingendienst werd op 13 april (drie dagen na hun aankomst op Schiphol) duidelijk dat de door de Russen gehuurde auto in de buurt van de OPCW stond. In de kofferbak lag specialistische apparatuur. “Er was dus sprake van een directe dreiging.”

De chemischewapenwaakhond bedankt Nederland in een reactie. “Sinds het begin van dit jaar zien we een toename in cybergerelateerde activiteiten”, aldus de OPCW. “We hebben de lidstaten hierover geïnformeerd en we hebben maatregelen genomen.”

De Britse ambassadeur Peter Wilson meldde dat een van de Russische officieren eerder in Maleisië heeft geprobeerd informatie met betrekking tot het MH17-onderzoek te stelen. Dit is niet in de aanklacht van de Amerikanen opgenomen.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de onthullingen over de GRU afgedaan als “een levendige fantasie”.

Fotoserie: Russische hackoperatie OPCW

OPCW deed onderzoek naar zaak-Skripal en Syrië

Toen de Russen in april hun hackoperatie wilden uitvoeren, deed de OPCW zowel onderzoek naar de vergiftiging van de voormalige Russische spion Sergei Skripal, als naar de chemische aanval op de Syrische stad Douma.

Rusland is een bondgenoot van het Syrische regime van Bashar Al Assad en heeft het gebruik van chemische wapens door Al Assad altijd ontkend.

Lees meer over: Russische hackoperatie OPCW

Britse regering: ‘Russische geheime dienst achter cyberaanvallen’

NU 04.10.2018 De Britse regering stelt na onderzoek van het Britse Nationaal Cyber Security Centrum dat de Russische militaire geheime dienst GRU achter een lange reeks cyberaanvallen zit.

“Rusland probeert daarmee westerse democratieën te ondermijnen”, zegt de Britse regering. “De geheime dienst zaait verwarring op uiteenlopende gebieden, zoals sport, vervoer en politiek.”

De Britten zijn er vrijwel zeker van dat de GRU achter de verspreiding zit van ransomware BadRabbit en de cyberaanval op het Wereldantidopingagentschap WADA in 2016. Daarbij werden phishing-mails verstuurd naar gebruikers van de WADA-database.

Het ging om de database die sporters gebruiken om aan te geven waar zij zich bevinden in het kader van dopingtests. Gegevens van onder meer wielrenners Chris Froome en Bradley Wiggins kwamen op straat te liggen.

Hackers drongen systemen van Amerikaanse partij binnen

Verder wordt de geheime dienst verantwoordelijk gehouden voor de hack bij de Amerikaanse Democratische partij en de campagne van Hillary Clinton in 2016. In juli van dit jaar werd bekend dat de Verenigde Staten twaalf Russische inlichtingenofficieren vervolgen voor de hack.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie drongen de hackers computers binnen. “Ze hebben honderden geïnfecteerde bestanden geplaatst en e-mails en andere bestanden gestolen”, stelt Justitie. Daarnaast werden gebruikersnamen en wachtwoorden buitgemaakt.

Ook wordt de Russische militaire geheime dienst beticht van het stelen van e-mails van een Brits televisiestation.

“De acties van de GRU zijn roekeloos en willekeurig: ze proberen verkiezingen in andere landen te ondermijnen en te beïnvloeden”, zegt de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt. Volgens de Britten hebben geheim agenten van de GRU ook de oud-spion Sergei Skripal vergiftigd.

Britten krijgen steun van Australië en Nieuw-Zeeland

De Britse autoriteiten krijgen bijval van bondgenoten Australië en Nieuw-Zeeland. De Australische regering stelt dat is vastgesteld dat de Russische strijdkrachten en de GRU zich schuldig maken aan “kwaadaardige cyberactiviteiten”.

Australië zou daar zelf niet “noemenswaardig” door getroffen zijn, maar het land sluit zich toch aan bij “internationale partners” die kritiek uiten op de Russen.

De Australische premier en zijn minister van Buitenlandse Zaken stellen dat het internet niet het “Wilde Westen” is. “Onze boodschap is duidelijk: de rechtsstaat bestaat niet alleen offline, maar ook online. We zullen de op regels gebaseerde internationale orde op internet beschermen, net zoals we dat offline doen.”

De Nieuw-Zeelandse inlichtingendienst GCSB spreekt van een “duidelijk verband” tussen de Russische regering en een “campagne van boosaardige cyberactiviteiten die zijn gericht tegen buitenlandse politieke instellingen, bedrijven, media en sportorganisaties”.

De dienst zegt dat de eigen conclusies aansluiten bij die van het Britse National Cyber Security Centre (NCSC).

Zie ook: Russische spionnen verdacht van cyberaanval op dopingbureau

Lees meer over: Rusland cyberaanvallen Verenigd Koninkrijk

Blok: Cyberaan­val en MH17-onderzoek staan los van elkaar

AD 04.10.2018 Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken verwacht dat de door de Russen in Den Haag uitgevoerde hackactie geen gevolgen heeft voor het MH17-onderzoek, waarin Nederland deels afhankelijk is van de medewerking van Rusland.

,,Het zijn beide heel ernstige zaken. Maar het zijn twee losstaande feiten. In het MH17-hebben we het recht aan onze kant. We zijn nog steeds vast van plan om die zaak tot een goed einde te brengen.”

Rusland weigert tot nu toe overigens alle medewerking aan het JIT-onderzoek, wat volgens het Kremlin niet objectief zou zijn.

Kamerleden roepen op om de Europese sanctielijst tegen de Russen uit te breiden. Zo zouden de vier aangehouden en het land uitgezette diplomaten op die lijst terecht moeten komen. Maar dat is volgens Blok nu niet mogelijk. ,,Een cyberaanval is juridisch geen grondslag om dit soort sancties op te leggen”, zegt Blok tegenover deze krant.

De minister zegt op dit moment in Europees verband te pleiten voor het aanpassen van de regels. Maar dat is niet van vandaag op morgen geregeld, aldus Blok. ,,Daarvoor is steun van alle EU-lidstaten nodig.”

Helder signaal

Blok stelt dat Nederland ‘een heel helder signaal’ heeft afgegeven door de actie van Rusland, inclusief naam en toenaam van de daders, openbaar te maken. ,,Ik ben blij met de heldere steun van bondgenoten als Groot-Brittannië, de NAVO en de EU.”

De relatie met de Russen moet volgens de minister ‘zakelijk’ en ‘open’ blijven. ,,Het is een land dat grenst aan Europa, dus dat zal moeten. Het is schandalig wat er gebeurd is en dat moeten we blijven benoemen. Maar we moeten ook niet vergeten dat er veel dingen wel goed gaan.”

Blok riep vandaag de Russische zaakgelastigde op het matje. Hij noemt dat een ‘heel stevig diplomatiek signaal’. ,,De zaakgelastigde heeft alleen gezegd dat hij onze boodschap aan de Russische regering zou overbrengen.” Of de boodschap van Blok helder was? ,,Die was glashelder.”

 Coalitiepartijen willen uitbreiding sancties Rusland

AD 04.10.2018 De coalitiepartijen roepen het kabinet op de Europese sanctielijst tegen Rusland uit te breiden, in reactie op de Russische poging om de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) te hacken.

Het kabinet ‘moet in Europees en NAVO-verband pleiten voor een stevige, gezamenlijke reactie richting de Russen. Het ligt voor de hand om daarbij ook te kijken naar uitbreiding van de sanctielijst’, aldus Joël Voordewind van de ChristenUnie.

D66 wil dat de vier Russische agenten die bij het OPCW zijn opgepakt direct op deze sanctielijst komen te staan. Daarmee kan worden voorkomen dat ze op andere plekken in de EU weer opduiken. ,,Dat is een goede eerste stap”, meent Sjoerd Sjoerdsma. Zijn collega Sven Koopmans van de VVD gaat er ook van uit dat de ‘sanctielijst zo nodig wordt uitgebreid’.

Volgens minister Blok van Buitenlandse Zaken is het nu niet mogelijk de vier aangehouden en het land uitgezette diplomaten op die lijst te zetten. ,,Een cyberaanval is juridisch geen grondslag om dit soort sancties op te leggen”, zegt Blok tegenover deze krant. De minister zegt op dit moment in Europees verband te pleiten voor het aanpassen van de regels. Maar dat is niet van vandaag op morgen geregeld, zegt Blok. ,,Daarvoor is steun van alle EU-lidstaten nodig.”

Ambassadeur

De vier agenten van de Russische inlichtingendienst GROe hebben op 13 april geprobeerd het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken. De aanval is echter verijdeld door de MIVD, maakte minister Ank Bijleveld (Defensie) vanmiddag bekend. Het viertal is daarna het land uitgezet. Waarom ze niet zijn gearresteerd, is onduidelijk.

Minister Stef Blok heeft direct na het nieuws de Russische ambassadeur ontboden. Dat is een diplomatieke maatregel waarmee Nederland de Russen duidelijk wil maken dat ze zich ernstig hebben misdragen.

Debat

Premier Rutte noemde de aanvalspoging vanmiddag ‘roekeloos en onacceptabel‘, en toont aan dat de Russische militaire inlichtingendienst ‘zich niets aantrekt van internationale waarden en de rechtsorde die ons allen beschermt.’ Het is volgens Rutte niet uitgesloten dat er maatregelen tegen Rusland worden getroffen. Daarover moet wel eerst worden overlegd met bondgenoten.

Volgens Rutte is het openbaar maken van zoveel details over de operatie, op zich al een strafmaatregel. ,,We doen het ook om het vermogen van de Russen om in de toekomst zulke operaties te doen, te verzwakken. In ieder geval, dat mogen we aannemen”, zei de premier.

Rutte meent dat de MIVD-operatie aantoont dat Nederland goed is voorbereid op dit soort situaties. ,,Dit type operatie laat zien: naïviteit, daar is geen tijd meer voor”, voegde hij eraan toe.

Vaag

Net als Bijleveld en Eichelsheim eerder op de dag bleef Rutte vaag over waarom de vier Russen niet zijn gearresteerd. ,,Dit was geen opsporingsonderzoek”, zei hij. Of dat betekent dat arrestaties niet mogelijk waren, liet Rutte in het midden. ,,Bij dit type inlichtingenoperatie is dit de modus operandi”, was alles dat hij daar over kwijt wilde.

De Kamer wil nog voor het herfstreces over de kwestie debatteren. Een voorstel hiertoe van D66-Kamerlid Kees Verhoeven werd door alle partijen gesteund. De partijen prijzen het werk van de veiligheidsdiensten maar zijn ook geschokt door ‘het zoveelste voorbeeld van agressief en schaamteloos gedrag van Rusland’.

‘Rusland wilde info MH17-onderzoek stelen’

AD 04.10.2018 Zeker één officier van de Russische militaire inlichtingendienst GROe heeft in Maleisië geprobeerd informatie van het onderzoek naar de ramp met MH17 te stelen. Dat heeft de Britse ambassadeur Peter Wilson vanmiddag bekendgemaakt.

Wilson sprak op een persconferentie met minister van Defensie Ank Bijleveld en Onno Eichelsheim, de baas van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Daarop werd onthuld dat de MIVD een operatie van vier Russische officieren tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag heeft verijdeld.

De officier die in Maleisië actief was, is een van de vier die in Nederland werd betrapt. Hij richtte zijn vizier op meerdere Maleisische overheidsinstellingen, waaronder de Maleisische politie en het kantoor van de procureur-generaal.

Ministerie van Defensie verijdelt cyberaanval in Den Haag

Den HaagFM 04.10.2018 De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) van het ministerie van Defensie heeft een hackoperatie van de Russische militaire geheime dienst tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag verijdeld. Bij de operatie zijn vier Russische inlichtingenofficieren aangehouden en Nederland uitgezet.

Dat maakte minister van Defensie Ank Bijleveld donderdag bekend op een persconferentie. De operatie van de MIVD vond afgelopen 13 april plaats. Vier mannen parkeren die dag op het parkeerterrein van het Marriot hotel aan de Johan de Wittlaan, het dichtst mogelijk bij het kantoor van de OPCW. Volgens MIVD-directeur Onno Eichelsheim zou de Russische militaire geheime dienst GROe hebben geprobeerd het wifi-netwerk van de OPCW te hacken en te infiltreren.

Eerder op de dag maakte de Britse regering bekend dat de GROe verantwoordelijk is voor een lange reeks cyberaanvallen met als doel westerse democratieën te ondermijnen. De Britten zijn er vrijwel zeker van dat de GROe achter de hack bij de Amerikaanse Democratische partij en de campagne van Hillary Clinton in 2016 zit. In april vorig jaar waarschuwde de MIVD ervoor dat Rusland het op één na grootste veiligheidsrisico voor het Westen vormt.

Gerelateerd;

“Twee Russische spionnen aangehouden in Den Haag” 14 september 2018

Moslima geschorst door marechaussee 8 september 2013

Zware klappen bij defensie 8 april 2011

Cyberaanval tegen OPCW verijdeld; Militaire Inlichtingendienst verijdelde Russische operatie

OmroepWest 04.10.2018 De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) heeft in april een hackaanval van de Russische militaire inlichtingendienst GROe tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) verijdeld. De OPCW zit in Den Haag aan de Johan de Wittlaan en heeft nauwe banden met de Verenigde Naties.

Minister van Defensie Ank Bijleveld maakte bekend dat vier Russische inlichtingenofficieren het land zijn uitgezet.Volgens de MIVD wilden diezelfde Russen het wifi-netwerk van de OPCW hacken en infecteren.

De vier officieren kwamen op tien april Nederland binnen op een diplomatiek paspoort. Ze hadden 20.000 euro en 20.000 Amerikaanse dollars bij zich. Daarnaast hadden ze telefoons en apparatuur bij zich om de hack uit te voeren.

MH17

Bij monde van de Britse ambassadeur Peter Wilson werd bekend gemaakt dat zeker één officier van GROe in Maleisië heeft geprobeerd informatie van het onderzoek naar de MH17-ramp te stelen. Die officier, is een van de vier officieren die in Nederland is betrapt.

Naast Nederland en Groot-Brittanië beschuldigen meerdere westerse landen, zoals Australië en Nieuw-Zeeland, de Russen van schadelijke en verstorende hackactiviteiten. Rusland doet beschuldigingen van cyberaanvallen af als fantasie en noemt ze volgens het Russische persbureau: ‘diabolische parfumcocktail’.

Gifgasaanvallen in Syrië

De OPCW heeft de afgelopen tijd onderzoek naar gifgasaanvallen van het Syrische regime onder leiding van Bashar Assad gedaan. Rusland steunt de zittende Syrische president. Ook deed de OPCW onderzoek naar de aanslag op de Russische dubbelspion Sergej Skripal, die in maart werd vergiftigd met het zenuwgas novitsjok in het Britse Salisbury.

De Russen waren van plan na de hackactie in Den Haag door te reizen naar Zwitserland. De treintickets zijn door de MIVD in beslag genomen. Op de computers van de Russen werd informatie gevonden over een laboratorium dat onderzoek deed naar de zaak-Skripal en gifgasaanvallen in Syrië.

LEES OOK: MH17-nabestaande: ‘Vier jaar na de dood van mijn dochter lopen de daders nog gewoon vrij rond’

Meer over dit onderwerp: OPCW MILITAIRE INLICHTINGENDIENST

Defensie verijdelt Russische hackoperatie op chemische-wapenwaakhond OPCW

NU 04.10.2018 De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) van het ministerie van Defensie heeft een hackoperatie van de Russische militaire geheime dienst GRU op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag weten te verijdelen. Bij de operatie zijn vier Russische inlichtingenofficieren aangehouden en Nederland uitgezet.

In het kort

  • MIVD heeft in april Russische hackoperatie verijdeld
  • Bij de operatie zijn vier Russische inlichtingenofficieren uitgezet
  • Britse regering meldde eerder dat Russische geheime dienst achter reeks van wereldwijde cyberaanvallen zit
  • Russen probeerden mogelijk ook inzicht te krijgen in onderzoek naar de vliegramp met MH17

Dat maakte minister van Defensie Ank Bijleveld donderdag bekend op een persconferentie. “Rusland moet hiermee ophouden”, zei de minister. Het kabinet heeft eerder op de dag de Russische ambassadeur ontboden om deze boodschap over te brengen naar Moskou. “Door de operatie openbaar te maken, laten we zien dat we dit niet tolereren”, aldus Bijleveld.

De MIVD-operatie vond plaats op 13 april dit jaar. Directeur van de militaire inlichtingendienst Onno Eichelsheim lichtte toe dat de Russische GRU heeft geprobeerd het wifi-netwerk van de OPCW te hacken en te infiltreren. “We hebben ernstige schade voorkomen”, aldus Eichelsheim. “De dreiging is ook aanwezig in de Nederlandse straten. De GRU is actief, ook hier in Nederland.”

Eichelsheim voegde daaraan toe dat de chemische-wapenwaakhond op dat moment onderzoek deed naar de vergiftiging van de voormalige Russische spion Sergei Skripal in het Britse Salisbury en de chemische aanval op de Syrische stad Doema. Rusland is een bondgenoot van het Syrische regime van Bashar al-Assad.

De vier Russische mannen reisden op 10 april met een diplomatiek paspoort vanuit Moskou naar Schiphol. De MIVD wist ze te identificeren als inlichtingenofficieren. In de dagen hierna, op 11 en 12 april, is duidelijk geworden dat de Russen hun focus richtten op de OPCW, aldus Eichelsheim.

Volgens de directeur van de militaire inlichtingendienst werd op 13 april duidelijk dat de auto die de vier Russen hadden gehuurd, zich bij de OPCW bevond. In de kofferbak lag “specialistische apparatuur”. “Er was dus sprake van een directe dreiging.”

Zo verijdelde de MIVD de Russische hackoperatie op de OPCW

Russische spion verdacht van stelen MH17-informatie

Britse ambassadeur Peter Wilson, die tevens bij de persconferentie aanwezig was, zei dat een van de Russische officieren eerder in Maleisië heeft geprobeerd informatie met betrekking tot het MH17-onderzoek te stelen.

Bijleveld zei dat manipulatie en beïnvloeding “een voorstelbare dreiging voor het MH17-proces” vormen. “Alle organisaties die betrokken zijn bij het strafrechtelijk onderzoek omtrent MH17 zijn zich bewust van digitale dreigingen en hebben daar gepaste maatregelen tegen getroffen.”

In april vorig jaar waarschuwde de MIVD ervoor dat Rusland na terrorisme het grootste veiligheidsrisico voor het Westen is.

Russische hackoperatie OPCW

fotoserie: russische hackoperatie opcw

De MIVD heeft een hackoperatie van de Russische militaire geheime dienst GROe op de OPCW in Den Haag verijdeld. © ANP

Aanvallen Russische geheime dienst op Britten

Eerder op de dag maakte de Britse regering bekend dat de GRU verantwoordelijk is voor een lange reeks cyberaanvallen met als doel westerse democratieën te ondermijnen.

De Britten zijn er vrijwel zeker van dat de GRU achter de hack bij de Amerikaanse Democratische partij en de campagne van Hillary Clinton in 2016 zit. Ook wordt de Russische militaire geheime dienst beticht van het stelen van e-mails van een Brits televisiestation.

Verder wordt de Russische geheime dienst verantwoordelijk gehouden voor de verspreiding van de ransomware BadRabbit en de cyberaanval op het Wereldantidopingagentschap (WADA) in 2016.

Het Russiche ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de onthullingen over de GRU afgedaan als “een levendige fantasie”.

Lees meer over: Politiek Russische hackoperatie OPCW

 

MIVD verstoort Russische cyberoperatie bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens

RO 04.10.2018 De MIVD heeft met ondersteuning van de AIVD en Britse collega’s een cyberoperatie door een team van de Russische militaire inlichtingendienst GRU in Den Haag verstoord. Dat gebeurde op 13 april 2018. De operatie was gericht op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.

4 Russische inlichtingenofficieren troffen vlak bij het gebouw van de OPCW met specialistische apparatuur voorbereidingen om de netwerken van deze organisatie te hacken. Nederland is gastland van de OPCW en daarmee verantwoordelijk voor het veilig kunnen functioneren van deze internationale organisatie. Om de integriteit van de OPCW te beschermen is deze cyberoperatie van de GRU vroegtijdig verstoord en zijn de Russische inlichtingenofficieren het land uit begeleid.

“Deze cyberoperatie tegen de OPCW is onacceptabel. Door deze Russische actie te onthullen, sturen we een duidelijke boodschap: Rusland moet hiermee stoppen”, reageert minister Ank Bijleveld van Defensie. “De OPCW is een gerespecteerd internationaal instituut dat 193 staten van over de hele wereld vertegenwoordigt, om gezamenlijk te werken aan een wereld zonder chemische wapens. Als gastland heeft Nederlandse de verantwoordelijkheid om internationale organisaties hier te beschermen. Dat hebben we gedaan.”

De 4 Russische inlichtingenofficieren zijn met een diplomatiek paspoort via Schiphol, Nederland binnengekomen. Ze huurden daarna een auto en parkeerden die op de parkeerplaats van het Marriot Hotel in Den Haag, vlakbij de OPCW.

Apparatuur

De bagageruimte van de auto lag vol met apparatuur om WiFi-netwerken te hacken. Die was geïnstalleerd om op het OPCW-netwerk in te breken. De antenne van deze setup lag op de hoedenplank en was verborgen onder een jas. De apparatuur stond aan, toen de MIVD ingreep.

 

“Digitale manipulatie en sabotage vormen een serieuze dreiging. Vandaag hebben we laten zien dat deze dreiging van de GRU ook hier in Nederland met al zijn internationale organisaties actueel is”, concludeert de directeur van de MIVD, generaal-majoor Onno Eichelsheim. “Daarom is het van essentieel belang dat we die dreiging stoppen. Dat is gelukt. Ik ben dan ook trots op onze inlichtingenmensen.”

Uit vervolgonderzoek is gebleken dat een van de in Nederland actieve Russische inlichtingenofficieren ook in Maleisië actief was, gericht op het MH17-onderzoek. Bijleveld: “We hebben de Tweede Kamer eerder geïnformeerd over de interesse van Russische inlichtingendiensten in het MH17-onderzoek. Zoals al eerder gemeld vormen manipulatie en beïnvloeding bijvoorbeeld een voorstelbare dreiging voor het MH17-proces. Alle organisaties die betrokken zijn bij het strafrechtelijk onderzoek omtrent MH17 zijn zich bewust van digitale dreigingen en hebben daar gepaste maatregelen tegen getroffen.”

Het is niet gebruikelijk om met resultaten van inlichtingendiensten naar buiten te komen. Het kabinet heeft er nu bewust voor gekozen om deze operatie en de daarbij betrokken Russische inlichtingenofficieren wel publiek te maken, om hen het internationaal opereren moeilijker te maken.

Ondermijnen

“Het ondermijnen van de integriteit van internationale organisaties is onaanvaardbaar“, benadrukt Bijleveld. “De Russische ambassadeur is ontboden om hem deze boodschap over te brengen.”

Nederland deelt de zorgen van de internationale partners over het schadelijke en ondermijnende gedrag van de GRU. Nederland ondersteunt de conclusie van het Verenigd Koninkrijk, zoals vandaag gepresenteerd: de GRU ondermijnt de internationale rechtsorde met dit soort cyberoperaties.

Vandaag treedt de VS naar buiten met een aanklacht tegen verschillende Russische inlichtingenofficieren. Op 6 augustus diende het Amerikaanse ministerie van Justitie een rechtshulpverzoek in bij het Openbaar Ministerie in Nederland. Dat gebeurde in een strafrechtelijk onderzoek naar ongeoorloofde Russische cyberoperaties. Het OM heeft aan dit rechtshulpverzoek verzoek voldaan en de Amerikanen informatie verstrekt. Het OM doet daarnaast ook eigen onderzoek in deze zaak.

In opvallende openheid maakte minister Bijleveld van Defensie vandaag details bekend over een Russische hackaanval. In zeven vragen en antwoorden praten we u bij.

Agenten van de Russische inlichtingendienst GROe probeerden in april binnen te dringen in het wifi-netwerk van de OPCW in Den Haag. Het bewijs tegen de dienst stapelt zich op, Poetin gaat in de tegenaanval.

Op vrijdag 13 april parkeerden de Russen een auto dicht bij de OPCW. In de auto zat hoogwaardige apparatuur om op korte afstand hacks uit te voeren. Om die reden besloot de MIVD de operatie te verstoren. Lees meer in ons liveblog

Daarmee is er opnieuw bewijs van spionage-operaties van de Russische militaire inlichtingendienst. Poetin gaat in de tegenaanval.

De Russische inlichtingendienst GROe is met afstand de meest avontuurlijke van de drie Russische inlichtingendiensten, schreef correspondent Steven Derix onlangs in dit profiel.

Zie ook

oktober 5, 2018 Posted by | bedreiging, dreiging, mh17, MH17-ramp, MH17-tribunaal, opcw, Poetin, politiek, Rusland, veiligheid | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor En weer kijkt de hele wereld naar Rusland en de OPCW in Den Haag

Politiek versus rol Media – AIVD

Politiek versus rol Media – AIVD.

Terwijl de een zich beklaagt over de ongevraagde Media-aandacht,  vraagt de ander aandacht voor de rol van de AIVD. 

50 jaar.

Provo was een korte uitbarsting. De autoriteiten wisten niet hoe ze moesten omgaan met de ongehoorzaamheid. Keihard ingrijpen werkte averechts en leidde tot de val van de Amsterdamse burgemeester Van Hall in 1967. Een paar dagen later besloten de provo’s zichzelf op te heffen. De beweging stopte, maar de gedachte niet. Een jaar later waren er wereldwijd grote studentenopstanden. Dankzij de provo’s, zegt Van Duijn. „Minstens vanaf 1966 kwamen wij in alle Europese en Amerikaanse media. Zelfs achter het IJzeren Gordijn drongen we door. Er ontstonden in verschillende landen provobewegingen met tijdschriften, pamfletten en happenings zoals die bij het Lieverdje.”

Volgens Van Duijn hebben de provo’s veel bereikt. Burgers hebben meer inspraak en „de vrijheid om te demonstreren en happenings te houden is een belangrijk recht geworden”. Bovendien ziet hij nu „meer gevoel voor natuur en milieu” in Nederland. Toch is het niet allemaal hosanna. Van Duijn: „Wat me is tegengevallen, is dat de verslaving van de consument, waarvoor wij waarschuwden, nog zeker zo sterk is als toen.”

En daarom is de provobeweging ook vandaag de dag nodig, vindt Van Duijn, in Nederland en in de rest van de wereld. „Tegen de klimaatverandering en tegen de autoritaire regimes in het Midden-Oosten, China, het militaristische broeinest Rusland, enzovoort.” Provo bestaat niet meer, maar is zeker niet dood. „De geest van provo leeft op volle kracht voort.”

Oprichter Provo: Claus bleek achteraf best mee te vallen

AD 10.03.2016 ,,10 maart, de dag van de anarchie”; Roel van Duijn, oprichter van de protestbeweging Provo in de jaren 60, herinnert zich de huwelijksdag van prinses Beatrix en Prins Claus feilloos. Donderdag is het op de dag af 50 jaar geleden dat het koningspaar trouwde. ,,Wij protesteerden die dag tegen de monarchie.”

We lieten zien dat de monarchie een nevel optrekt boven de democratie

Oprichter Provo

© anp.

Volgens Van Duijn zaten er wel degelijk provo’s achter de rookbommen die op die dag naar de Gouden Koets gegooid werden, ondanks geluiden dat dat niet zo was. Zelf was Van Duijn enkel achter de schermen betrokken bij de actie. ,,Ik was thuis, want ik werd in die tijd zwaar gevolgd door de politie. Maar via de telefoon heb ik de actie gecoördineerd, alhoewel mijn aandeel op de dag zelf heel bescheiden was.” In die tijd had de republikein nog geen televisie, maar de rookbom heeft hij later vaak teruggezien. ,,Het was een magische provocatie, die speels en niet gewelddadig was. We lieten zien dat de monarchie een nevel optrekt boven de democratie.

Het was niet de eerste keer en zeker niet de laatste keer dat Provo van zich liet horen. De beweging werd in 1965 opgericht door onder anderen Van Duijn. De beweging demonstreerde met lege spandoeken, toen de toemalige Amsterdamse burgemeester een verbod op demonstreren met leuzen afkondigde. En ook om het uitdelen van krenten op straat werden Provo-leden opgepakt. ,,Met onze provocaties lokten we de tegenstander uit tot overmatige reactie. Op die manier besefte men dat er iets gebeuren moest. ”

Provo is niet doodgegaan. Het is alleen als beweging ontbonden

Roel van Duijn – Oprichter Provo

Provo-demonstratie met leeg spandoek ondanks verbod van de Amsterdamse burgemeester Van Hall op 30 juni 1966. © anp.

Mentaliteitsverandering
,,In 1965 was Nederland nog zoals voor de oorlogen. De bazen beslisten.” Hoewel Van Duijn en consorten in 1967 al weer de stekker uit de beweging trokken, heeft de voormalig Provo-voorman wel het idee dat de groep succesvol is geweest. ,,Provo is niet doodgegaan. Het is alleen als beweging ontbonden. Het heeft te maken met een mentaliteitsverandering. In de tijd dat Provo begon kon je als de gemeente iets wilde, daar als burger geen speld tussen krijgen. Nu is er van alles mogelijk, kun je bezwaar maken en worden er inspraakavonden georganiseerd. Maar ook op scholen en kantoren is er voor burgers veel meer mogelijk.”

Van Duijn ziet de beweging dan ook als een succesvolle poging om Nederland te democratiseren. ,,In de loop van de tijd is de monarchie als macht uitgehold. Maar dat je door blauw bloed een uitverkoren positie kunt bereiken vind ik nog steeds een verkeerd idee.”

Geen spijt
Spijt van de rookbommen heeft Van Duijn dan ook geen moment gehad. ,,Claus werd bij het koningshuis getrokken, maar had een achtergrond in een fascistische dictatuur. Pas later bleek dat hij enorm meeviel. Misschien juist mede onder invloed van Provo. Hij heeft het goed gedaan als prins en het een en ander in beweging gezet.” Van Duijn deed misschien daarom wel iets wat je niet direct van een republikein zou verwachten: ,,Ik ben zelfs naar zijn begrafenis geweest.”

Lees ook;

50 jaar na provo’s

Telegraaf 25.05.2015 De rookbom bij het huwelijk van prinses Beatrix en prins Claus, witte fietsen, ongehoorzaamheid, happenings. Amsterdam was in de jaren zestig in de ban van de provo’s. Ze schopten tegen heilige huisjes en tartten het gezag. Het is maandag precies vijftig jaar geleden dat de beweging begon.

Provo, een afkorting van provoceren, werd opgericht door een groep jonge studenten en kunstenaars. „Wij kwamen in opstand tegen de regentenmentaliteit, tegen de betutteling, tegen het autoritaire karakter van de samenleving. Burgers hadden niets te zeggen, de bazen beslisten”, zegt grondlegger Roel van Duijn, inmiddels 72 jaar oud.

De beweging maakte een eigen blad. De eerste editie, Provo 1, verscheen op 25 mei 1965. Van Duijn: „ In het eerste nummer had ik een klappertje geplakt met het onderschrift: maak een begin van de revolutie in je eigen leven en pak een hamertje om dit klappertje tot ontploffing te brengen. De politie viel bij mij binnen en nam het tijdschrift in beslag. Onze provocatietechniek sloeg goed aan; dat is me nog het meest bijgebleven.”

‘Oud-provo Roel van Duijn nooit afgeluisterd’

VK 14.01.2015 De ‘sluier van onzekerheid’ wegnemen, dat was het doel van het onderzoek van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) naar het dossier van Roel van Duijn. Haar conclusie: Nee, de oud-provo werd nooit geschaduwd of afgeluisterd door de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), nu de AIVD.

Wel werd van de oprichter van de Kabouterbeweging vanaf 1965 zo’n 25 jaar lang een dossier bijgehouden. In 2009 begon Van Duijn (71) een strijd om die gegevens in te zien. Via de rechter wist hij een deel, 1.450 documenten, ‘los te wrikken’. Die informatie gebruikt hij voor zijn autobiografie (‘in samenwerking met de AIVD’), waarin hij beweert dat de dienst hem jarenlang heeft geschaduwd. Ook zou de BVD hebben meegewerkt aan zijn ontvoering door rechts-radicalen in 1970.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Straatleven en Provo – Jaring legde het vast

Onderzoek naar BVD-actie tegen ‘Provo’ Roel van Duijn

Ex-Provo Van Duijn wil AIVD-materiaal

Gesprek tussen Plasterk en Van Duijn over veiligheidsdienst

Trouw 28.02.2013 Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) spreekt binnenkort met Roel van Duijn over het dossier van de oud-politicus bij de toenmalige Binnenlandse Veiligheidsdienst, de voorloper van de AIVD. Van Duijn eist al jaren inzage in zijn dossier bij de veiligheidsdienst.

‘Ex-Provo Van Duijn krijgt weer nul op rekest – AIVD wijst onderzoek af’›

NRC 27.02.2013 De veiligheidsdienst AIVD gaat geen onderzoek doen naar de voorloper van de dienst, de BVD, zo meldt Trouw. Oud-politicus Roel van Duijn had minister Plasterk van Binnenlandse Zaken daar onlangs om gevraagd met steun van de Nationale Ombudsman.

De toenmalige veiligheidsdienst BVD heeft Van Duijn wegens zijn banden met Provodecennialang in het vizier gehouden. Het ex-Provolid vroeg eerder ook om excuses, maar dat verzoek werd eveneens afgewezen

Met de nep-jihadwebsite kon de AIVD de computeradressen achterhalen van forumleden en meelezen met onderlinge boodschappen. Ook waren er plannen om bestanden te besmetten met spionagesoftware. De AIVD weigert commentaar.

Loksite voor radicale moslims

Telegraaf 07.08.2010 De AIVD heeft een eigen islamitische website gerund om radicale Nederlandse moslims te observeren.

AIVD runde loksite voor radicale moslims

AD 07.08.2010 AMSTERDAM – De Nederlandse Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft een eigen islamitische website gerund om radicale Nederlandse moslims te observeren.

Wat heeft Aleid Wolfsen te verbergen ???  Hoe staat het hier met de schending van de privacy?

Media Aleid Wolfsen.

Geen strafrechtelijk onderzoek Wolfsen

NRC 06.08.09 Er komt geen strafrechtelijk onderzoek naar de woonkostendeclaraties van de Utrechtse burgemeester Wolfsen.

 

OM: Geen onderzoek naar bonnetjes Wolfsen

Elsevier 06.08.09  Er komt geen strafrechtelijk onderzoek naar de declaraties van de woonkosten van de Utrechtse PvdA-burgemeester…

Wolfsen lacht nu om zijn kwestie …

AD 16.07.2009 UTRECHT – ‘Journalisten geloven niet dat een burgemeester netjes werkt.’’ Burgemeester Wolfsen heeft daar last van, zo zei hij gisteren op Radio-1. …

Wolfsen klaagt over rellerige media

UTRECHT – AD 19.07.09 De media richten zich te veel op affaires rond bestuurders. Dat gaat ten koste van belangrijk nieuws. Dat zegt burgemeester Aleid Wolfsen…

Kwaliteit van het openbaar bestuur

AD 19.07.09   Burgemeester Aleid Wolfsen heeft zich in één week tijd twee keer in verschillende media…

Burgemeester Wolfsen hekelt ‘bashen’ van bestuurders

Elsevier 18.07.09 Er gaat veel te veel (media-) aandacht uit naar relletjes rond bestuurders en politici. Daarmee wordt de …

Wolfsen: stop ‘bashen’ bestuurders

Volkskrant 18.07.09  Burgemeester Aleid Wolfsen van Utrecht vindt dat de media zich te veel richten op affaires rond bestuurders en politici. Dat gaat ten koste van wat hij als belangrijker nieuws beschouwt.

Zie ook:

Raad wil uitleg

Wolfsen censureert krant 

Wolfsen ontkent 

AIVD – BVD Roel van Duijn

Van Duijn eist volledige BVD-dossier op

Trouw 28.07.09   Roel van Duijn eist het volledige dossier op dat de BVD over hem verzamelde.

Roel Van Duijn eist BVD-dossier op

Telegraaf 28.07.09  Roel van Duijn eist het volledige dossier op dat de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorganger van de inlichtingendienst AIVD, over hem verzamelde.

Roel van Duijn: Ik ben jaren geschaduwd

Parool 18.07.09 AMSTERDAM – De Binnenlandse Veiligheidsdienst (nu AIVD) heeft actievoerder en politicus Roel van Duijn tientallen jaren geschaduwd. Een vuistdik dossier, dat hij gedeeltelijk in handen heeft, beschrijft zijn complete handel en wandel sinds 1962.

Van Duijn: BVD-archief verbijsterend

AMSTERDAM – AD 18.07.09  Actievoerder en politicus Roel van Duijn heeft een deel van het dossier dat de Binnenlandse…

Blog:

Jihad-hackers waren gefaciliteerd door de AIVD”,

juli 18, 2009 Posted by | 2e kamer, politiek | , , , , , , , , , , , , | Reacties uitgeschakeld voor Politiek versus rol Media – AIVD