Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Scherpenzeel, als het Gallië van Nederland, blijft een zelfstandige gemeente

Scherpenzeel als het Gallië van Nederland: ‘Wilden zelf bepalen wat er in ons dorp gebeurt’

Scherpenzeel is het Gallië van Nederland. Het dorp bokste voor elkaar dat een gedwongen herindeling werd afgeblazen. Daarop ontsloeg de Commissaris van de Koning stante pede de weigerachtige burgemeester. Wat vinden de dorpelingen ervan?

Jaap van Donselaar van het burgerinitiatief Scherpenzeel Zelfstandig.
Jaap van Donselaar van het burgerinitiatief Scherpenzeel Zelfstandig. © Marlies Wessels

,,Het ergste is dat er niet geluisterd werd naar de burgers’’, zegt Jaap van Donselaar met priemende blik aan zijn keukentafel in Scherpenzeel. Vorig jaar juni organiseerde de gemeente een referendum met de vraag: bent u voor of tegen de fusie van Scherpenzeel en de gemeente Barneveld. Een grote meerderheid, 82 procent, was tegen. Scherpenzeler in hart en nieren Van Donselaar dacht toen: dan moeten we ook zorgen dat het niet gaat gebeuren. Samen met drie anderen uit het dorp starten ze het Burgerinitiatief Scherpenzeel Zelfstandig. ,,Het was al jaren duidelijk dat de Provinciale staten en de Commissaris van de Koning die fusie er door wilden duwen.’’

Lees ook;

Burgemeester Eppie Klein (Scherpenzeel) legt zich niet neer bij zijn ontslag: ‘Ik ben ontroerd door de steun’
Commissaris van de Koning komt ondanks stevige kritiek (‘Kleine Trump’) weg met ontslaan van burgemeester Scherpenzeel

Blauw-wit

Een jaar lang zijn ze aan het vechten, ze flyeren in de weekenden op de markt, ze drukken posters en maken Scherpenzeelse vlaggen, die overal in het dorp blauw-wit wapperen, ze sturen brieven naar minister Ollongren van Binnenlandse Zaken. ,,De inzet is: wij willen zelf bepalen wat er met en in het dorp gebeurt. Een fusie met Barneveld van 60.000 inwoners, met ons 10.000 betekent toch heel veel inleveren.’’

Marlies Wessels
© Marlies Wessels

Ze verdiepen zich in de situatie van hun dorp, dat financieel wel degelijk goed op orde is en praten met mensen uit Nuenen, ook een dorp dat stand hield in een fusieproces. ,,Ik heb meerdere malen ingesproken bij de Provinciale Staten, en dan zie je dat er mensen over jou gaan beslissen die geen idee hebben waar het over gaat. Die geen enkel gevoel hebben bij wat er speelt in Scherpenzeel.’’

Twee burgemeesters

Twee burgemeesters vallen in twee jaar, de eerste vertrekt zelf, de andere wordt door het college wegens vertrouwensissues weggestuurd. Dan stelt Commissaris van de Koning John Berends begin 2021 Eppie Klein (SGP) aan als waarnemer met de opdracht het proces rond de fusie te begeleiden. Klein luistert naar de burgers, maar geeft zelf nooit zijn mening of hij voor of tegen is. 

Hoewel de Provinciale Staten voor een fusie adviseren vanwege het gebrek aan bestuurskracht en de financiën van het dorp, ligt het besluit van minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren ineens daar. Op 7 oktober blaast zij de fusie af, vanwege onvoldoende draagkracht bij de burgers. Van Donselaar juicht, de vlag kan nu echt uit. Maar nog geen vier uur later is burgemeester Eppie Klein op staande voet ontslagen door de Commissaris van de Koning John Berends. ,,Een kater heb ik ervan’’, zucht Van Donselaar. Maar Klein legt zich niet neer bij zijn ontslag. Per telefoon laat hij weten: ,,Ik ben ermee bezig, meer kan ik er nu nog niet over zeggen.”

Dick en Annette Gouman zijn blij met het zelfstandige Scherpenzeel.
Dick en Annette Gouman zijn blij met het zelfstandige Scherpenzeel. © Marlies Wessels

Smeerlapperij

Vandaag wordt dat door veel Scherpenzelers als ‘smeerlapperij’ gezien. Als ‘regenten-gedrag’, hij ‘wilde nog even zijn gelijk halen.’ Het is een ‘smerig spelletje’. Bij Dick en Annette Gouman is de etalage van hun boekhandel de Zonnebloem helemaal feestelijk ingericht met de Scherpenzeelse vlag, het spel ‘My city’ een plattegrond van het dorp en allemaal ansichtkaarten. Annette: ,,Het is toch wel feestelijk hoor. Ik vind het fijn dat we zelfstandig blijven en dat de minister heeft geluisterd naar de bevolking. Het is een heel plezierige gemeenschap, we zijn juist voor dat dorpse gevoel hier komen wonen.’’

Haar man Dick was bang dat de lijntjes die nu zo kort zijn met het gemeentebestuur zouden verdwijnen. ,,De betrokkenheid wordt dan minder. Maar het ergste vind ik het van de burgemeester. Hij liep hier vaak een rondje en sprak met mensen.’’ Ook Annette kon het amper geloven, op staande voet ontslag. ,,Waarom hebben ze hem niet aangehouden tot de nieuwe vaste burgemeester er zou komen ?’’

Samira Vernig bij haar kinderkledingwinkel.
Samira Vernig bij haar kinderkledingwinkel. © Marlies Wessels

In haar kinderkledingwinkel vertelt geboren en getogen Scherpenzeler Samira Vernig ook blij te zijn met de zelfstandigheid. ,,We hebben hier ontzettend veel leuke en goede ondernemers. Ik denk dat we nu nog meer kunnen focussen op het bijzondere en de verbondenheid van het dorp.’’ Ze hoopt wel dat er een wat minder streng christelijke burgemeester komt, die gaat pleiten voor verandering. Dat zal haar en de jonge generatie aanspreken.

Op het centrale plein vertelt een Scherpenzeelse vrouw, een dertiger die niet met haar naam in de krant wil, dat het niet goed was gekomen als Scherpenzeel niet zelfstandig was gebleven. ,,Het was hullie en zullie geworden, verdeeldheid.’’ Ze glimlacht. ,,Weet je, wij zijn een soort Urkers. Ik ben echt een nationalist van mijn dorp. Dat heeft niet alles met religie te maken. Ik ben heel trots op Scherpenzeel, we zijn zo klein maar hebben alles. We zijn saamhorig en toch is iedereen verschillend.’’

Pek en veren

Hoe toevallig treffen we bij de kaaskar Marieke van de Beek, fractievoorzitter van de ChristenUnie, een van de oppositiepartijen die voor de fusie was. ,,Het is vrij uitzonderlijk dat je me hier tegen het lijf loopt, want ik durfde sinds donderdag eigenlijk niet over straat. Ik heb wel het gevoel dat ik met pek en veren door het dorp ga. Ze zien me toch als een soort verrader. Dat heb ik nog nooit eerder meegemaakt, dat ik me in mijn eigen dorp zo voel.’’ Ze vertelt dat een fusie vele malen beter voor het dorp was geweest. Te weinig mensen op het gemeentehuis, te veel verloop, te kwetsbaar. ,,En nu hadden we nog zelf iets in te brengen, als het straks alsnog moet, is dat niet zo.’’ 

Marieke van de Beek, fractievoorzitter ChristenUnie.
Marieke van de Beek, fractievoorzitter ChristenUnie. © Marlies Wessels

Over burgemeester Klein is ze resoluut. Het was geen verrassing voor haar dat hij moest vertrekken. ,,Hij heeft verschillende dingen gezegd in verklaringen. Ik wil hem niet zwart maken, maar het is niet voor niets. Als een burgemeester zwalkt, hoe kun je daar dan op vertrouwen?’’ Het moment, zo vlak nadat bekend werd dat Scherpenzeel alsnog zelfstandig bleef, dat was wellicht wat ongelukkig, maar stond voor zover zij weet los van elkaar. Maar het was raar. ,,Op het gemeentehuis ging de vlag uit, en vier uur later hing hij halfstok.’’

Van Donselaar, aan zijn huis vlaggen van Scherpenzeel, kan het ontslag van de burgemeester niet verkroppen. Hij gelooft niets van de beschuldigingen aan zijn adres. Wat de Commissaris van de Koning hier heeft gedaan, daar moet een onderzoek naar komen, vindt hij. Hij heeft Klein een aantal keren ontmoet. ,,Hij staat tussen de burgers in. Ik bracht hem een groot vel, waarop burgers teksten hadden geschreven om hem een hart onder de riem te steken, daarvan was hij zichtbaar ontroerd.’’ 

Dit kan ieder dorp overkomen, benadrukt hij. Al het geld dat verbrand is om zo’n fusieprocedure door te voeren, zo onnodig. Hij dacht dat hij klaar was, dat Burgerinitiatief Scherpenzeel Zelfstandig opgeheven kon worden. ,,Maar nu gaat de strijd door voor onze burgemeester.’’

‘Groeiend wantrouwen bedreigt democratie’
Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden aan de Rijksuniversiteit Groningen noemt het vrij bijzonder dat een minister afstand neemt van een besluit van Provinciale Staten. ,,Ik ben wel verrast, maar het is volkomen terecht dat Scherpenzeel zelfstandig blijft. Er moet namelijk wel een noodzaak zijn of een dwingende reden om gemeenten samen te voegen.’’ Niet dat die er vaak is, meent Allers.

,,Het is niet dat de belastingen naar beneden gaan. Ik kan nog steeds niet bedenken wat de voordelen van het samenvoegen zouden zijn. Behalve als de bevolking het echt zelf wil.’’ In Groningen is net Haren gedwongen bij Groningen-stad gevoegd. ,,Daar was het ook totaal onnodig. Haren is nog twee keer zo groot als Scherpenzeel. Toen heeft de minister het wel doorgeduwd, ondanks dat steeds alle argumenten voor samenvoeging werden gepareerd.’’

Waarom er dan toch wordt doorgeduwd heeft volgens Allers te maken met het plan dat door de provincie gemaakt is en waarvan niet meer kan worden afgeweken. Het grote gevaar achter dit soort dwang is wat Allers betreft dat het vertrouwen in de overheid daalt. ,,Je ziet dat mensen uit heringedeelde gemeenten zich daarna minder betrokken voelen bij hun gemeenschap. Dat zij altijd een veel lagere opkomst hebben bij verkiezingen. Mensen hebben minder grip op de samenleving, ze voelen zich vaak niet gehoord, dat is iets wat al breder leeft. Dat groeiend wantrouwen is een regelrechte bedreiging voor de democratie. Het zou mooi zijn als de minister tot dat inzicht is gekomen en daarom de fusie tussen Scherpenzeel en Barneveld heeft afgeblazen.’’

meer:

Lees: Waarnemend burgemeester Scherpenzeel vecht ontslag aan NOS 25.10.2021

Lees: Op staande voet ontslagen burgemeester Klein van Scherpenzeel vecht besluit aan AD 25.10.2021

oktober 19, 2021 - Posted by | Uncategorized

Sorry, the comment form is closed at this time.

%d bloggers liken dit: