Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

De erfenis van demissionair kabinet Rutte 3 – en weer gaat het gedonder met de belastingdienst maar weer gewoon vrolijk verder !!! – de nasleep – deel 3

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is belasting%2Bslechte%2Bwerkcultuur.jpg

Angstcultuur bij de Belastingdienst

De werkcultuur bij de Belastingdienst leidt ertoe dat misstanden niet worden gemeld en fouten lastig kunnen worden hersteld. Zo durven ambtenaren problemen niet aan te kaarten uit angst voor hun loopbaan. Ook worden zij niet goed aangestuurd, omdat leidinggevenden geen idee hebben van wat er op de werkvloer speelt.

Daardoor blijven misstanden ongehoord, blijkt uit een nieuw rapport dat is opgesteld op verzoek van de Tweede Kamer naar aanleiding van het toeslagenschandaal. De bevindingen hebben niet alleen betrekking op de ouders in de toeslagenaffaire, maar kunnen ook anderen treffen.

“Het rapport maakt duidelijk dat we nog niet zijn waar we willen zijn. De signalen van buiten en binnen zijn de basis voor de oplossingen die we nodig hebben”, zegt de Belastingdienst in een reactie aan de NOS. Wel zegt de dienst dat er stappen zijn gezet en dat ze het betreuren dat medewerkers niet eerder naar voren zijn gekomen.

Belastingtelefoon

In het rapport is te lezen dat medewerkers van de Belastingtelefoon niet kunnen afwijken van de werkinstructie die zij hebben ontvangen om vragen van mensen te beantwoorden. Juist die medewerkers krijgen als eerste de schrijnende verhalen te horen, van bijvoorbeeld kinderopvangtoeslagouders. En als zij toch de misstanden bij hun leidinggevenden aankaarten, krijgen zij volgens het rapport vaak de reactie “dat de wet- en regelgeving nu eenmaal zo is”.

‘Onuitvoerbare taak’

Gisteren zei NCF-voorzitter Van der Smissen al dat de afdeling die de compensaties voor toeslagenouders moet regelen klem zit tussen “onrealistische toezeggingen” van de politieke leiding en een “inefficiënte organisatiestructuur”. “Het is een hell of a job en eigenlijk is die onuitvoerbaar met deze politieke druk.” Van der Smissen reageerde daarmee op kritiek van de Nationale Ombudsman dat de klachtenafhandeling van de toeslagenaffaire ernstig tekort schiet.

“Het is een hele hiërarchische organisatie, waarin leidinggevenden vooral willen dat het werk zo snel en makkelijk mogelijk kan worden gedaan. Een kritisch geluid of problemen verstoren dat”, zegt Marianne Wendt van vakbond NCF, de bond voor werknemers van de Belastingdienst en het ministerie van Financiën.

“Dat zit heel erg in de manier van leiddinggeven: ze willen geen problemen, geen verstoppingen. Dus het is heel erg op kwantiteit gericht, waardoor er weinig ruimte is voor kwaliteit.”

Ook ontbreekt er kennis binnen de Belastingdienst om problemen op te lossen, stelt het rapport. De fiscus zou kostenbesparing belangrijker vinden dan het aannemen van personeel met voldoende kennis en ervaring om vragen van mensen te beantwoorden.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is a5670-belasting.jpg

Tientallen meldingen

Het rapport is opgesteld door twee externe juristen nadat het toeslagenschandaal aan het licht kwam. Zij kregen 55 meldingen binnen in de periode dat zij onderzoek deden naar de werkwijze van de Belastingdienst. De Belastingdienst laat aan de NOS weten dat zij die medewerkers dankbaar zijn, omdat juist met die signalen burgers worden geholpen die in de problemen zitten of dreigen te komen.

“Er wordt niet over gesproken en dus ook niet van geleerd”, aldus Marianne Wendt, vakbondsbestuurder NCF.

Uit het rapport blijkt verder dat medewerkers zich zorgen maken over de compensatie van de toeslagouders. Die zou voor een “aanzienlijk deel” van de gedupeerden “te ruimhartig” zijn, omdat lang niet altijd duidelijk is in hoeverre zij recht hebben op die compensatie. Maar hun leidinggevenden gaan daar niet op in en reageren met “dat uitvoering wordt gegeven aan nu eenmaal gemaakte politieke keuzes”.

De externe juristen geven in het rapport aan dat zij zich niet in dat debat kunnen mengen, maar zij wijzen de fiscus er wel op dat zij op verantwoorde wijze orde op zaken moet stellen voor het vertrouwen van burgers.

Het direct terugdraaien van fouten is volgens het rapport niet mogelijk, omdat de systemen van de Belastingdienst geautomatiseerd zijn. Nieuwe instructies invoeren lijkt niet mogelijk te zijn. De externe juristen raden aan om daarvoor “hoe dan ook een oplossing te vinden”.

Hoe verder?

In het rapport worden verschillende adviezen gegeven om de werkcultuur binnen de Belastingdienst te verbeteren. Maar Wendt verwacht dat dit tijd kost.

“Dat heeft te maken met de onveilige sfeer. Er wordt niet over gesproken en dus ook niet van geleerd. Overigens heb ik niet het idee dat er veel onwelwillende managers zijn, dus dat is niet het probleem. Maar er is tijd en veiligheid nodig om de cultuur te verbeteren binnen de Belastingdienst.”

Andere politieke cultuur in Nederland

Er zijn verregaande hervormingen nodig in wetgeving, uitvoering en rechtspraak om een nieuwe toeslagenaffaire te voorkomen. Dit stelt de Raad van Europa in een nog vertrouwelijk rapport over de democratie en de rechtstaat in Nederland, dat is ingezien door RTL Nieuws en Trouw.

In het concept-rapport worden naar aanleiding van de toeslagenaffaire harde noten gekraakt over een politieke en ambtelijke cultuur waarin informatie werd achtergehouden en Kamerleden in hun werk gehinderd worden door coalitiedwang.

Deze bestuurlijke houding moet veranderen, stelt het rapport: “Het zou als acceptabel en eigenlijk als normaal moeten worden gezien dat Kamerleden van coalitiepartijen het parlement als instituut vertegenwoordigen en dat het deelnemen aan parlementaire controle geen daad van deloyaliteit is.”

De Raad van Europa is ook kritisch over het functioneren van de Tweede Kamer zelf. Die zou als medewetgever bij het opstellen van de wet over het toeslagenstelsel onvoldoende hebben gelet op de basisprincipes van behoorlijk bestuur, zoals redelijkheid en billijkheid.

Wat is de Raad van Europa?

De zogeheten Commissie van Venetië van de Raad van Europa heeft op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek gedaan naar het functioneren van de rechtsbescherming in ons land. In het concept-rapport worden naar aanleiding van de toeslagenaffaire harde noten gekraakt over een politieke en ambtelijke cultuur waarin informatie werd achtergehouden en Kamerleden in hun werk gehinderd worden door coalitiedwang.

De Raad van Europa staat overigens los van de Europese Unie. Het is een organisatie waar ongeveer alle Europese landen deel van uitmaken: 47 in totaal. Het is een mensenrechtenorganisatie, die is opgericht na de Tweede Wereldoorlog, met het doel om elkaar bij de les te houden als het gaat om het democratisch functioneren.

NOS-correspondent Sander van Hoorn in Brussel spreekt van snoeiharde kritiek van de Raad van Europa, die door de Tweede Kamer zeker naar voren gebracht zal worden. “Dit zijn niet zomaar een paar puntjes van: het had wel wat beter gekund. Nee, dit zijn echt fundamentele vragen over hoe je de burger beschermt tegen de grillen van de overheid.”

De Kamer vroeg naar aanleiding van de toeslagenaffaire ook om een onderzoek naar de Belastingdienst. Dat is gedaan door twee externe juristen. Zij concluderen dat er een angstcultuur heerst bij de fiscus, die het voorkomen en melden van misstanden bemoeilijkt. Ambtenaren die kritiek willen uiten, zijn beducht dat ze hun loopbaan in gevaar brengen.

Het rapport over de Belastingdienst is vanmiddag naar de Tweede Kamer verstuurd, NRC schreef er gisteravond al over. Medewerkers van de Belastingtelefoon die schrijnende verhalen van burgers doorgeven aan leidinggevenden, krijgen te horen dat “de wet- en regelgeving nou eenmaal zo is”. Volgens het rapport lijken management en medewerkers in gescheiden werelden te leven.

Staatssecretarissen willen open cultuur

In een reactie schrijven de demissionaire staatssecretarissen Vijlbrief en Van Huffelen aan de Kamer dat “het vanzelfsprekend moet zijn dat medewerkers zich veilig voelen om tijdig signalen af te geven en dat zij binnen redelijke termijnen horen wat daarmee gebeurt”. Maar ze erkennen dat dat nog niet altijd het geval is. “Wij blijven ons dan ook onverminderd inzetten om een open en inclusieve cultuur te realiseren”, schrijven Vijlbrief en Van Huffelen.

Dinsdagavond 12.10.2021 debatteerde de Kamer met het kabinet over de hersteloperatie na de affaire met de kinderopvangtoeslag. Gisteren leverde ook de Nationale ombudsman zware kritiek op het verloop van die operatie. “Ouders lopen nog steeds vast, het herstel gaat traag en het systeem is te ingewikkeld“, zei hij.

Advocaten toeslagenaffaire zeggen werk niet te kunnen doen

Advocaten die gedupeerden van de toeslagenaffaire bijstaan, zeggen niet in staat te zijn hun werk goed uit te voeren. Dat komt volgens hen doordat ze tegen “talloze problemen en hindernissen” aanlopen, waardoor de bijstand onder druk komt te staan, zo schrijven enkele advocaten namens ongeveer 220 collega’s in een brandbrief aan de Tweede Kamer.

In 2013 wilde de overheid fraude harder aanpakken. Bijvoorbeeld met de kinderopvangtoeslag. In de jaren daarna werden tienduizenden mensen onterecht door de Belastingdienst bestempeld als fraudeur.

Voordat advocaten het dossier van hun cliënt kunnen inzien, is er een wachttijd die inmiddels is opgelopen naar 24 maanden, zo staat in de brief. Daarbij worden delen niet volledig of deels gecensureerd aangeleverd. Om cliënten bij te staan, moeten de advocaten volledige toegang hebben tot de dossiers, zo schrijven zij.

Verder willen de advocaten dat er een team bij de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHG) van de Belastingdienst komt die hen bij vragen direct te woord staat. “Normaal is er een nummer waar wij als professionals terechtkunnen en dan word je gelijk geholpen. Nu moeten wij de gewone servicelijn bellen. Die mensen kunnen de gedupeerden zelf al niet helpen”, zegt initiatiefneemster van de brandbrief advocaat Khadija Bozia.

De mensen in dat gewenste team moeten de bevoegdheid hebben binnen 24 uur een dossier in te zien en te kunnen ‘escaleren’, zodat er snel gehandeld kan worden. “Bijvoorbeeld bij een dreiging van uithuisplaatsing van een kind”, aldus Bozia.

Politiek

Zie ook: Simpel uitgelegd: Zo zat het met de toeslagenaffaire

‘Kabinet moet budget vrijmaken voor schade-experts’

Verder moet het kabinet budget vrijmaken om hulp van schade-experts in te roepen. Voor de advocaten die de gedupeerden bijstaan, is het “nattevingerwerk” om de hoogte van het “immateriële schadebedrag” te bepalen, omdat zij daar niet bekwaam in zijn.

“Bijvoorbeeld de hoogte van psychische schade: door een echtscheiding, discriminatie, ontslag, door op een zwarte lijst te komen, getreiterd te zijn door de Belastingdienst. Hoe koppel je daar een geldbedrag aan vast?”, vraagt Bozia zich namens haar collega’s af. Daarvoor is de hulp van ervaren schade-experts nodig. Geld daarvoor moet komen vanuit de overheid, zo schrijven de advocaten.

Nederlandse Orde van Advocaten deelt de zorgen

De Nederlandse orde van advocaten (NOvA) deelt de zorgen en werkt met de advocaten samen aan een voorstel tot een sneller werkproces. “Zo spoedig als mogelijk” wil de orde “tijdens een gesprek over de knelpunten die de advocaten tegenkomen”, een verbetervoorstel aanbieden aan demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen), aldus een NOvA-woordvoerder.

De compensatie voor slachtoffers van de toeslagenaffaire verloopt langzaam. Het aantal gedupeerden dat zich bij de Belastingdienst heeft gemeld is groter dan aanvankelijk gedacht.

“Ouders lopen vast, de operatie is complex en verloopt traag”, schreef de Nationale ombudsman in een maandag gepubliceerd rapport over de hersteloperatie van de Belastingdienst.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is belasting%2B%25282%2529.jpg

Klachtenafhandeling schiet tekort

Hoewel de schulden die ouders bij de landelijke instanties hadden ook al zijn kwijtgescholden, schiet de verdere klachtenafhandeling van de toeslagenaffaire nog tekort, erkende verantwoordelijk staatssecretaris Van Huffelen eerder op maandag.

De demissionaire staatssecretaris reageerde daarmee op kritiek van Nationale Ombudsman Van Zutphen. Volgens hem is het systeem voor de klachtenafhandeling te ingewikkeld en duurt de afhandeling te lang.

Lees: Angstcultuur bij de Belastingdienst: ‘Zijn nog niet waar we willen zijn’ NOS 12.10.2021

Lees: Vijandige sfeer weerhoudt ambtenaren fiscus van melden misstanden MSN 12.10.2021

Lees: Werkcultuur Belastingdienst zou personeel weerhouden misstanden te melden NU 12.10.2021

Lees: ‘Personeel Belastingdienst durft misstanden niet aan te kaarten’ RTL 12.10.2021

Lees: ‘Raad van Europa wil andere politieke cultuur in Nederland’ NOS 12.10.2021

Lees: Raad van Europa: Nederland moet af van foute politieke cultuur en coalitiedwang RTL 12.10.2021

Lees: Raad van Europa vindt dat Nederland politieke cultuur moet veranderen NU 12.10.2021

Lees: Raad van Europa: Nederland moet af van foute politieke cultuur AD 11.10.2021

Lees: Raad van Europa: Nederland moet af van foute politieke cultuur en coalitiedwang MSN 11.10.2021

En verder ook nog;

Lees: Ruim duizend kinderen van gedupeerden toeslagenaffaire uit huis geplaatst NU 19.10.2021

Lees: Meer dan duizend kinderen gedupeerden toeslagenaffaire uit huis geplaatst NOS 19.10.2021

Lees: Ruim 1100 kinderen van gedupeerden toeslagenaffaire uit huis geplaatst MSN 19.10.2021

Lees: Ruim 1100 kinderen van gedupeerden toeslagenaffaire uit huis geplaatst RTL 19.10.2021

Lees: Ruim 1000 kinderen van ouders toeslagenaffaire uit huis geplaatst AD 19.10.2021

Lees: Reacties op terugbetaling slachtoffers toeslagenaffaire: ‘Belastingdienst en overheid blijven mistgordijnen ophangen’ AD 13.10.2021

Lees: Organisaties vragen kabinet te stoppen met ‘foutgevoelige’ kinderopvangtoeslag  MSN 13.10.2021

Lees: Organisaties vragen kabinet te stoppen met ‘foutgevoelige’ kinderopvangtoeslag NU 13.10.2021

Lees: Toeslagenaffaire: veel ‘slachtoffers’ blijken geen slachtoffer. – Wel.nl 13.10.2021

Lees: Advocaten die slachtoffers toeslagenaffaire helpen: ‘Talloze problemen en hindernissen’ RTL 13.10.2021

Lees: Brandbrief advocaten over bijstaan toeslagenouders: ‘Wij weten helemaal niks’ NOS 13.10.2021

Lees: Ruim tweehonderd advocaten toeslagenaffaire zeggen werk niet te kunnen doen NU 12.10.2021

Lees: Brandbrief advocaten toeslagenaffaire: overheid maakt het ons onmogelijk ouders bij te staan Telegraaf 12.10.2021

Lees: Brandbrief advocaten aan Kamer: niet in staat gedupeerden toeslagenaffaire bij te staan AD 12.10.2021

Lees: Van Huffelen: geen gouden oplossing voor trage compensatie in toeslagenaffaire NOS 12.10.2021

Lees: Kamer worstelt met toeslagenaffaire: hoe moet het verder? RTL 12.10.2021

Lees: Kamer worstelt met toeslagenaffaire: hoe moet het verder? MSN 12.10.2021

Lees: Kamer hekelt trage compensatie toeslagenaffaire: ‘Dat kan toch slimmer?’ NU 12.10.2021

Lees: Compensatie toeslagenaffaire raakt verstrikt in bureaucratisch moeras NU 12.10.2021

Lees: Gemeente Den Haag schrapt schulden van slachtoffers toeslagenaffaire  RTL 12.10.2021

Lees: Gemeente Den Haag schrapt schulden van slachtoffers toeslagenaffaire MSN 12.10.2021

Lees: Vroegtijdige kwijtschelding van schulden voor Haagse gedupeerden toeslagenaffaire NOS 12.10.2021

Lees: Haagse slachtoffers toeslagenaffaire raken gemeentelijke schulden kwijt NU 11.10.2021

zie ookKinderopvangtoeslag RO

Bekijk hier; ons dossier over de toeslagenaffaire. RTL

meer: Van affaire tot val kabinet NOS

Meer: Menno Snel RTL

Meer: Belastingdienst RTL

Meer: Toeslagenaffaire Belastingdienst RTL

Meer: belastingen Telegraaf

Meer: Jaap Uijlenbroek Telegraaf

Meer: Belastingdienst Telegraaf

Meer: Toeslagenaffaire NU

dossier: Kinderopvangtoeslag Trouw

Zie ook: Minister Wopke Hoekstra CDA rommelde zelf ook met de belastingdienst

Zie ook: De erfenis van Rutte III – en weer gaat het gedonder met de belastingdienst maar weer gewoon vrolijk verder !!! – de nasleep – deel 2

Zie ook: De erfenis van Rutte III – en weer gaat het gedonder met de belastingdienst maar weer vrolijk verder !!! – de nasleep – deel 1

Zie ook: De erfenis van Rutte III – en weer gaat het gedonder met de belastingdienst maar weer vrolijk verder !!!

Zie: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – een nieuwe stap

zie: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst gaat maar weer verder !!!

zie: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de parlementaire enquête is nog steeds onderweg – deel 5 – kamerdebat 29.04.2021 – terugblik

Zie: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de parlementaire enquête is nog steeds onderweg – deel 4 – kamerdebat 29.04.2021

zie ook: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de parlementaire enquête is nog steeds onderweg – deel 3

Zie dan ook: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de parlementaire enquête is onderweg – deel 2

Zie verder: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de parlementaire enquête is onderweg  – deel 1

Zie ook: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de nasleep deel 3

Zie ook nog: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de nasleep deel 2

Zie dan ook: De erfenis van Rutte III – het gedonder met de belastingdienst – de nasleep – deel 1

Zie verder: De val van Rutte III vanwege het gedonder met de belastingdienst

Zie meer: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 31 – nasleep POK eindverslag – deel 7

Zie nog meer: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 30 – nasleep POK eindverslag – deel 6

Zie ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 29 – nasleep POK eindverslag – deel 5

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 28 – nasleep POK eindverslag – deel 4

Zie verder: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 27 – nasleep POK – deel 3

Zie dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 26 – nasleep POK – deel 2

Zie verder dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 25 – nasleep POK – deel 1

Zie dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 24 – nasleep

Zie verder ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 23 – nasleep

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 22 – nasleep

Zie verder : De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 21 – nasleep

Zie dan verder ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 20 – nasleep

Zie dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 19 – nasleep

Zie verder ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 18 – nasleep

Zie ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 17 – nasleep – Parlementaire ondervraging

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 16 – nasleep rapport commissie Donner

Zie verder dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 15 – nasleep rapport commissie Donner

Zie nog meer: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 14 – nasleep rapport commissie Donner

Zie ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 13 – nasleep rapport commissie Donner

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 12 – nasleep rapport commissie Donner

Zie dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 11 – nasleep rapport commissie Donner

Zie verder ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 10 – rapport commissie Donner

Zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 9

Zie verder ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) met de belastingdienst – deel 8

Zie  verder dan ook nog: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 7

En zie dan ook: De erfenis van (ex) Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 6

Zie dan ook nog verder: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 5 – commissie Donner

Zie verder dan ook: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 4 – commissie Donner

en zie dan ook nog: Staatssecretaris Menno Snel D66 (Financiën) en het verdere gedonder met de belastingdienst – deel 3

en zie verder dan ook: Voorheen Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en staatssecretaris Menno Snel (Financiën) het Gedonder met de belastingdienst – deel 2

en verder zie dan ook nog: Staatssecretaris Eric Wiebes VVD en het Gedonder met de belastingdienst deel 1

oktober 12, 2021 Posted by | Uncategorized | 1 reactie

Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 95 – onderhandelingsronde 11.10.2021

Kan de formatie dankzij experimenten in een stroomversnelling raken?

Informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees hebben de partijleiders van VVD, D66, CDA en ChristenUnie uitgenodigd voor een overleg op het Catshuis op zaterdag 16.10.2021. Dat meldt het Bureau Woordvoering Kabinetsformatie. Het is voor het eerst sinds de officiële onderhandelingen zijn gestart dat de hoofdrolspelers elkaar voor een officieel overleg ergens anders treffen.

Sinds kort worden de formatiegesprekken in het ‘Logement’ aan het Plein in Den Haag gehouden. Maandag praten Remkes en Koolmees verder met de secondanten van de partijleiders op die gebruikelijke plek.

Sinds WO II was geen kabinet zo lang demissionair als Rutte III

Sinds de Tweede Wereldoorlog is geen enkel kabinet zo lang demissionair geweest als het huidige kabinet Rutte III. Dat heeft het Montesquieu Instituut voor parlementaire geschiedenis becijferd. Rutte diende op 15 januari van dit jaar het ontslag in van zijn ploeg. Dat is deze donderdag 273 dagen geleden.

Het record was in handen van het kabinet van Joop den Uyl dat in 1977 na vier moeizame jaren viel vanwege een meningsverschil over grondpolitiek. Dat kabinet werd na 272 dagen opgevolgd door het eerste kabinet-Van Agt. Toch komt de langste formatie in Nederland niet voor rekening van dat kabinet, maar voor het kabinet-Rutte III zelf. Toen dat in 2017 officieel van start ging, was dat 225 dagen na de verkiezingen.

Het ziet ernaar uit dat ook het formatierecord dit jaar verbroken gaat worden, merkt het Montesquieu Instituut op. Als de onderhandelende partijen er op woensdag 27 oktober nog niet uit zijn, duurt deze formatie langer dan die van 2017.

Momenteel wordt onderhandeld door VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Dat is dezelfde verzameling partijen als vorige keer tot een coalitie kwam. Hoewel er al lange tijd gepraat wordt, zijn de inhoudelijke gesprekken pas vorige week begonnen. Tot er een nieuw kabinet zit, wordt de zittende ploeg van Rutte geacht geen nieuw beleid te maken en alleen lopende zaken af te handelen. Dat leidt tot allerlei maatschappelijke en politieke irritatie omdat er nog veel problemen liggen die opgelost moeten worden, zoals de kinderopvangtoeslagaffaire en de stikstofcrisis.

Een experiment, zo doopte de nieuwe informateur Wouter Koolmees (D66) de fase waarin de formatie nu verkeert. Koolmees is samen met Johan Remkes (VVD) aan de slag gegaan om VVD, D66, CDA en ChristenUnie snel een ‘beknopt Regeerakkoord’ te laten sluiten.

Woensdag 6 oktober 2021 begonnen Koolmees en Remkes aan hun klus. De gehele dag spraken zij met de leiders van de vier partijen, ’s avonds schoven ook de secondanten aan.

Partijen willen haast maken, maar staan voor ingewikkelde vraagstukken

Eerder al lichtten de twee informateurs hun visie op de formatie toe tijdens een persconferentie. Koolmees liet weten dat de informateurs beseffen dat de druk om te slagen groot is. ‘Natuurlijk vraagt iedereen zich af: hoelang gaat dit nog duren? En het antwoord op deze vraag is helaas niet eenvoudig te geven. Vooropgesteld: uiteraard zijn de partijen zich bewust dat het geduld in de politiek, maar ook in de samenleving, danig op de proef is gesteld. Er ligt ook echt een aantal grote vraagstukken die om een oplossing vragen.’

Volgens Koolmees willen alle partijen haast maken, maar zijn onderwerpen als de woningnood, de stikstofcrisis en het klimaatdossier, complexe vraagstukken. Toch willen Remkes en Koolmees dat de vier partijen een bondig Regeerakkoord sluiten, waar ook andere partijen inbreng voor kunnen leveren. Vervolgens is het aan kandidaat-ministers om dit akkoord uit te werken in een zogenoemd Regeerprogramma.

Met vernieuwingen willen Remkes en Koolmees formatie versnellen

Dit zijn belangrijke vernieuwingen in de formatie. Daarmee moet worden voorkomen dat de partijen een geheel dichtgetimmerd Regeerakkoord sluiten. Die verleiding is doorgaans groot. Een Regeerprogramma werd voor het laatst in 1973 gesloten.

Bedoeling is zo de voorwaarden te scheppen voor de in Den Haag gewenste nieuwe bestuurscultuur. Door meer gewicht aan het Regeerprogramma te geven moet de afstand tussen de coalitiepartijen en het kabinet groter worden. De afgelopen jaren was die afstand erg klein. Zo kwamen fractieleiders van de coalitiepartijen elke maandagochtend bijeen met de top van het kabinet voor het coalitieoverleg. Daar werden kabinetsplannen alvast voorgekookt.

Demissionair premier Mark Rutte (VVD) gaf deze zomer aan dat het overleg wat hem betreft kan verdwijnen. Ook als dat leidt tot meer bestuurlijke instabiliteit. Zo kan het kabinet botsen met de wensen van coalitiefracties of andere meerderheden in de Tweede Kamer, die kunnen ontstaan als coalitiepartijen zich minder aan het kabinetsbeleid gebonden voelen.

Links is welkom bij formatiegesprekken, maar wil niet

Ook nieuw in de formatie is dat andere partijen bij de onderhandelingen over het Regeerakkoord kunnen aanschuiven. Remkes zei dat GroenLinks en de PvdA bijdragen kunnen leveren, maar onduidelijk is of die partijen dat zelf willen.

Eerder gaven beide linkse partijen aan geen afspraken te willen maken met de vier onderhandelende partijen. Zo wil Jesse Klaver (GroenLinks) wachten tot de kabinetsvoorstellen de Tweede Kamer bereiken en zegt Lilianne Ploumen (PvdA) niet de intentie te hebben om met Remkes af te spreken.

Bij de partijleiders overheerst optimisme

Zo blijft het de vraag of de vernieuwingen van Remkes en Koolmees snel tot resultaat zullen leiden of dat ook deze fase van de formatie lang zal duren. In 2017, toen dezelfde vier partijen onderhandelden over een Regeerakkoord, duurde het 105 dagen voordat er een akkoord lag.

Na het eerste overleg met Remkes en Koolmees waren de vier partijleiders eensgezind in hun optimisme. Mark Rutte had het gevoel ‘dat iedereen eruit wil komen’, CDA-voorman Wopke Hoekstra sprak van een ‘goede avond, qua sfeer en ambitie’ en D66-leider Sigrid Kaag vond dat ‘een mooi begin’ was gemaakt. Gert-Jan Segers beloofde dat de partijen hun best zullen doen om er zo snel mogelijk uit te komen.

Segers (CU) over formatie: er moet nog heel veel gebeuren

“Er moet nog heel veel gebeuren”, zei Gert-Jan Segers (CU) na afloop van de formatieonderhandelingen maandagmiddag 11.10.2021. “En daar gaan we mee aan de slag.” Hij reageerde daarmee op de vraag of hij optimistisch is over de snelheid van de formatie. De partijleider schoof samen met demissionair premier Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA) aan bij de informateurs om verder te praten over de formatie.

Rutte en Segers spraken beiden van een “goede sfeer”. Wat er precies is besproken, wilden ze niet zeggen. Maar Segers vond het maandag wel “een goede start”. Informateur Johan Remkes (VVD) vond dat de onderhandelaars “een aantal uitstekende discussies” met elkaar hebben gehad.

Maar volgens hem is er op punten nog geen overeenstemming gevonden. “Zo snel gaat dat natuurlijk niet.” Volgens de informateur zijn er ook nog “achterbannen die iets moeten vinden”.

Het was voor het eerst sinds vorige week woensdag dat de partijleiders weer met elkaar en de informateurs om tafel gingen. Donderdag 07.10.2021 en vrijdag 08.10.2021 was er alleen overleg tussen de secondanten. Remkes zei vorige week al dat Sophie Hermans (VVD), Rob Jetten (D66), Pieter Heerma (CDA) en Carola Schouten (CU) vaker alleen met elkaar zouden praten, om zo het werk voor te bereiden.

Zij begonnen maandagochtend ook met onderling overleg, voorafgaand aan de besprekingen met de partijleiders. Dinsdag overleggen de secondanten weer alleen met elkaar. Daar zitten ook de informateurs Remkes en Wouter Koolmees (D66) bij.

Rob Jetten (D66) en Sophie Hermans (VVD) tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen.

Politieke romance tussen secondanten vormt basis Rutte IV

Doorgaans moeten secondanten in de kabinetsformatie vooral hun partijleider bij de les houden. Nu zitten zij opeens zelf aan het stuur, met dank aan de chemie tussen Sophie Hermans (VVD) en Rob Jetten (D66).

Lees ook;

Paradox van het Binnenhof: roep om mensen van buiten, maar niemand wil overstappen

Den Haag

Het is donderdagmiddag kwart voor vijf als vier secondanten zonder hun partijleiders de trap aflopen van het Logement. Na ruim een half jaar om elkaar heen draaien is daar eindelijk de tweede dag van de onderhandelingen begonnen. Late toeristen die naar het tafereel kijken, hebben geen idee dat de macht voor de fundering van het vierde kabinet-Rutte in handen is gelegd van dit kwartet.

Sophie Hermans, Rob Jetten, Pieter Heerma (CDA) en Carola Schouten (ChristenUnie) hebben eigenlijk geen zin de pers te woord te staan. Dat klusje laten ze liever over aan hun politieke bazen. Met een glimlach maken ze zich snel uit de voeten. Tegelijkertijd weet het viertal heel goed waarom de belangstelling naar hen uitgaat.

Een dag eerder had VVD-leider Mark Rutte gezegd dat ‘vooral de secondanten’ van de fractievoorzitters de komende tijd zullen onderhandelen. Immers, het land moet ook worden geregeerd, hijzelf en Wopke Hoekstra hebben veel internationale verplichtingen. ,,Met een zekere regelmaat zullen de fractievoorzitters erbij zijn”, voegde Rutte er ter geruststelling aan toe.

Rutte realiseer­de zich dat een vrolijke noot met een hoge sociale intelligen­tie aan de onderhande­lings­ta­fel belangrij­ker is dan een tot de tanden gewapende dossiertij­ger.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 35ff0-2e2bkamer2b20212bformatie.jpg

Vrolijkheid

Maar er is ook een andere, minder praktische reden waarom juist deze vier nu aan het stuur van de formatie zijn gezet. De inspiratie voor dit idee is afgelopen zomer ontstaan door een innige samenwerking tussen Sophie Hermans (40) en Rob Jetten (34). Het was dit duo dat intensief samenwerkte aan een document dat de basis voor een regeerakkoord moest vormen.

Het was allereerst informateur Mariëtte Hamer die positief werd verrast door de ‘vrolijkheid’ die zij bij het tweetal ontwaarde. Ze bekende onder de indruk te zijn geraakt van deze representanten van de jonge generatie.

Precies wat zij miste bij de politieke leiders van de zes zogeheten ‘constructieve partijen’, zag ze wel bij de secondanten Hermans en Jetten. Het is de jongere generatie politici, ‘die geven en nemen, over verschillen heenkomen en de ander wat gunnen’, aldus Hamer. Het was een van de weinige lichtpuntjes in het tranendal dat deze slepende kabinetsformatie zo lang kenmerkte.

Zijtafels

En ook Rutte had het door. Hij realiseerde zich dat een vrolijke noot met een hoge sociale intelligentie aan de onderhandelingstafel belangrijker is dan een tot de tanden gewapende dossiertijger in een gevoelige kabinetsformatie. Daarom zag hij af van zijn eerdere plan om Mark Harbers secondant te maken. Hij dirigeert nu de zijtafels voor de VVD, waar deelonderwerpen worden besproken voor het regeerakkoord. ,,Ik stuur alles aan!’’ riep Harbers deze week in de wandelgangen.

De huidige secondanten kennen elkaar goed. Schouten en Heerma deden mee aan de vorige kabinetsformatie. Jetten en Hermans hebben tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen intensief samengewerkt om het pakket van de twee miljard extra samen te stellen.

Secondanten fungeren als de oliemannetjes van een kabinetsformatie. Zonder hen loopt er niets. Ze voeden hun hoofdonderhandelaar. Ze strijken plooien glad. Ze tasten een-op-een af in zogeheten bilateraaltjes wat er wel en niet kan bij de secondant van een andere partij. Ze bieden comfort en doen cruciaal voorwerk.

Vlnr: Sophie Hermans (VVD), Sigrid Kaag (D66), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Pieter Heerma (CDA).

Vlnr: Sophie Hermans (VVD), Sigrid Kaag (D66), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Pieter Heerma (CDA). © ANP

Niet luisteren

Soms is een secondant ook psycholoog. Die rol had PvdA-Kamerlid Jacques Tichelaar in de kabinetsformatie van 2006. CDA-leider Jan Peter Balkenende en PvdA’er Wouter Bos waren tot elkaar veroordeeld. De anekdotes staan haaks op de sfeer die er nu is tussen VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

Zo kreeg Tichelaar van Bos te horen dat CDA-secondant Maxime Verhagen niet naar hem wilde luisteren. ,,Iedere keer als ik aan het praten ben staat hij op.’’ Tichelaar: ,,’Maar weet je dan waaróm hij opstaat’, vroeg ik. Dat kun je toch vragen? Wat bleek: Verhagen kan niet lang zitten vanwege zijn rugprobleem.’’

Tichelaar hield zijn politiek aanvoerder Bos ook een spiegel voor. ,,Waarom ga je zo moeilijk door een deur met Jan Peter Balkenende? Zou het kunnen zijn dat jullie op elkaar lijken? Het beste jongetje van de klas willen zijn? Allebei van de VU? Wantrouwend van aard?’’

Carrièremakers

Secondanten schoppen het vaak ook ver. Zo had Stef Blok de grootste hondenbaan van het Binnenhof als VVD-fractievoorzitter tijdens de gedoogconstructie met de PVV. Na de formatie van 2012 werd hij beloond met een ministerschap. Dezelfde route ging VVD-fractievoorzitter en secondant Halbe Zijlstra.

Voor Hermans geldt dat deze formatie een nieuw tentamen is op weg naar het VVD-fractie­voor­zit­ter­schap

Zo mag ook verwacht worden dat nu Hoekstra’s secondant Pieter Heerma wordt beloond na deze kabinetsformatie. Heerma was CDA-fractievoorzitter na het vertrek van Sybrand Buma en is nu voor de tweede keer secondant.

Anders ligt het voor Carola Schouten, de Landbouwminister die in 2017 door haar fractievoorzitter Gert-Jan Segers werd beloond. Ze verheugde zich op een rol als Tweede Kamerlid. Maar nu de ChristenUnie gaat regeren zou ze haar oog op Ontwikkelingssamenwerking hebben laten vallen.

Voor Hermans geldt dat deze formatie een nieuw tentamen is op weg naar het VVD-fractievoorzitterschap. Waar zij eerst onwennig enkele grote debatten deed, was ze in vorm bij de algemene beschouwingen. Samen met Harbers was ze in voor het fractievoorzitterschap. Hermans lijkt nu aan het langste eind te trekken.

Kaag en Hoekstra dubben nog: blijven ze in kabinet of gaan ze naar Tweede Kamer?

De formatie moet nu vlot gaan. Dan komt ook snel de vraag waar de politiek leiders zelf terechtkomen. In kabinet of parlement? VVD en ChristenUnie zijn er wel uit, D66 en CDA, dubben nog: blijven ze in kabinet of gaan ze naar Tweede Kamer?

Iedereen wilde stabiliteit, maar onze partijkleur verdween !!

Ze houden veel nog open als het over de ‘poppetjes’ gaat. Eerst formeren, luidt het cliché als partijleiders gevraagd wordt wie hun kandidaten zijn om in het kabinet te gaan. En blijven de aanvoerders van VVD, D66, CDA en CU in de Tweede Kamer of gaan ze de partij leiden vanuit het kabinet? 

De helft van de beoogde coalitie is er wel uit. CU-leider Gert-Jan Segers gaf vorige week al aan dat het logisch is als hij in de Tweede Kamer blijft, en voor de liberale leider Mark Rutte is het antwoord ook makkelijk. Hij is deze week precies elf jaar lang minister-president, en al die jaren dus ook de politiek leider vanuit het kabinet.

Tussendoor werd zijn VVD met Rutte in die dubbelrol bij alle verkiezingen de grootste. Rutte zal bij een geslaagde formatiepoging in het kabinet blijven. D66-leider Sigrid Kaag en CDA-leider Wopke Hoekstra houden de kaarten nog tegen de borst, al wordt er op het Binnenhof vooral gespeculeerd over hun volgende ministerspost. 

D66 ???

Kort na de start van de inhoudelijke onderhandelingen over een nieuwe coalitie gaat D66 er in de Peilingwijzer stevig op achteruit. Eind juni stond de partij van Sigrid Kaag nog op 19 tot 25 Kamerzetels in dit gewogen gemiddelde van de Nederlandse zetelpeilingen. Halverwege oktober zijn dat er zo’n vijf minder: 14 tot 20 zetels.

Dat is ver achter de grootste partij, de VVD, die op 34 tot 38 zetels uitkomt. Waar D66 bij de verkiezingen van afgelopen maart nog duidelijk de tweede partij van het land was, moet het die positie nu delen met de PVV (17-20). Verder valt op dat het CDA onverminderd laag blijft staan met 5 tot 9 zetels, een halvering ten opzichte van het huidige aantal in de Tweede Kamer.

Strategische stemmers

Volgens politicoloog Tom Louwerse, de maker van de Peilingwijzer, stond D66 al langer op verlies, en zet die trend door na de beslissing van D66 om toch te gaan onderhandelen met de huidige coalitiepartners VVD, CDA en ChristenUnie. Hij verwijst daarbij naar onderzoek van I&O Research, dat laat zien dat dit een teleurstelling is voor de strategische kiezers die hadden gehoopt dat winst voor D66 een links-progressief kabinet dichterbij zou brengen.

Niet verrassend, laat datzelfde onderzoek van I&O Research zien, verliest D66 dan ook vooral kiezers aan Volt, GroenLinks en de PvdA. Volt komt in de Peilingwijzer uit op 5 tot 9 zetels, GroenLinks op 9 tot 13 en de PvdA op 8 tot 12 zetels.

Regeerakkoord

Rechten van lhbti’ers moeten in een nieuw regeerakkoord worden vastgelegd om zo te zorgen dat we ‘weer voorop gaan lopen in de wereld als het gaat om gelijke rechten’. Nederland staat momenteel op de 12e plaats als het gaat om lhbti-rechten in Europa.

Dat schrijven COC Nederland, Transgender Netwerk Nederland (TNN) en de Nederlandse organisatie voor seksediversiteit (NNID) vandaag in een brief aan VVD, D66, CDA, ChristenUnie en de informateurs. Het is vandaag Internationale Coming Out Dag.

Beloften

“We rekenen erop dat de beloften over lhbti-rechten die namens bijna driekwart van de Kamerleden zijn vastgelegd in ons Regenboogakkoord zullen worden gerespecteerd en uitgevoerd”, zegt COC-voorzitter Astrid Oosenbrug.

Regenboogakkoord

Vier jaar geleden tekenden D66 en de VVD het zogeheten Regenboog Stembusakkoord, dat inmiddels door tien partijen is ondertekend. Daarmee beloofden politici onder andere niet meer onnodig het geslacht van mensen te registreren en waar mogelijk genderneutraal te werken.

Ook beloofde het kabinet Artikel 1 van de Grondwet over gelijke behandeling aan te vullen, afspraken te maken over meerouderschap en in het buitenland voor de rechten van lhbti’ers te blijven vechten.

Inhaalslag

Het nieuwe kabinet kan volgens Oosenbrug een goed begin maken met een inhaalslag op het gebied van lhbti-rechten door het Regenboogakkoord uit te voeren.

“Laten we samen zorgen dat we weer voorop gaan lopen in de wereld als het gaat om gelijke rechten, inclusie en acceptatie van mensen ongeacht hun geslachtskenmerken, genderidentiteit, genderexpressie, seksuele oriëntatie of welke grond dan ook”, vertelt de COC-voorzitter.

Lees: Peilingwijzer: D66 verliest meer terrein in moeizame formatie NOS 15.10.2021

Lees: Informateurs spreken leiders formatiepartijen zaterdag op Catshuis MSN 14.10.2021

Lees: Sinds WO II was geen kabinet zo lang demissionair als Rutte III MSN 14.10.2021

Lees: Sinds Tweede Wereldoorlog was geen kabinet zo lang demissionair als Rutte-III NU 14.10.2021

Lees: Kaag en Hoekstra dubben nog: blijven ze in kabinet of gaan ze naar Tweede Kamer? AD 13.10.2021

Lees: Politieke romance tussen secondanten vormt basis Rutte IV AD 11.10.2021

Lees: COC roept nieuwe kabinet op om lhbti-rechten vast te leggen in regeerakkoord AD 11.10.2021

Lees: Oproep aan kabinet: ‘Leg rechten lhbti’ers vast in regeerakkoord’ RTL 11.10.2021

Lees: Oproep aan kabinet: ‘Leg rechten lhbti’ers vast in regeerakkoord’ MSN 11.10.2021

Lees: Segers (CU) over formatie: er moet nog heel veel gebeuren MSN 11.10.2021

Lees: Kan de formatie dankzij experimenten in een stroomversnelling raken? Elsevier 07.10.2021

Meer: kabinetsformatie 2021

lees: Eindverslag informateur Remkes 30.09.2021

Lees: Eindverslag informateur Hamer 02.09.2021

Meer: Dossier Kabinetsformatie | AD.nl

Meer: Formatie  RTL

Meer: Formatie 2021 NU

Meer: Formatie artikelen Elsevier

Meer: Dossier Onder Politici | AD.nl

Meer: Op weg naar een nieuw kabinet | NOS

Zie ook: Grote onrust op Links op weg naar Rutte 4 !!

zie verder: Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021

Lees: Nieuw kabinet lijkt verder weg dan ooit, hoe nu verder? NU 01.09.2021

Lees: Wat wil jij weten over de formatie? NU 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 94 – bezinning onderhandelingen 09.10.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 93 – onderhandelingsronde 07.10.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 92 – aftrap 2e ronde -onderhandelingen 06.10.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 91 – debat 05.10.2021 2e ronde – Johan Remkes en Wouter Koolmees als nieuwe informateurs om Rutte IV te vormen

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 90 – lek vanuit de formatiestukken

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 89 – bezinning onderhandelingen 02.10.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 88 – bezinning onderhandelingen 01.10.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 87 – onderhandelingsronde 30.09.2021 – verslag Remkes

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 86 – onderhandelingsronde 29.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 85 – tussenstand onderhandelingen 28.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 84 – onderhandelingsronde 27.09.2021

Zie ook: De spanningen nemen toe op weg naar de formatie van de nieuwe coalitie van Kabinet Rutte 4 – deel 83 – voortgang onderhandelingen 26.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 82 – tussenstand onderhandelingsronde 24.09.2021

Zie ook: De spanningen nemen toe op weg naar de formatie van de nieuwe coalitie van Kabinet Rutte 4 en de Begroting 2022 – deel 81 – tussenstand onderhandelingen 22.09.2021

Zie ook: De spanningen nemen toe op weg naar de formatie van de nieuwe coalitie van Kabinet Rutte 4 en de Begroting 2022 – deel 80 – tussenstand onderhandelingen 21.09.2021

Zie ook: De spanningen nemen toe op weg naar de formatie van de nieuwe coalitie van Kabinet Rutte 4 en de Begroting 2022 – deel 79 – tussenstand onderhandelingen 20.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 78 – dag 2 tussenstand onderhandelingsronde 19.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 77 – dag 1 tussenstand onderhandelingsronde 18.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 76 – tussenstand onderhandelingen 16.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 75 – onderhandelingsronde 15.09.2021

Zie ookOp weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 74 – tussenstand onderhandelingsronde 13.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 73 – bezinning onderhandelingen 12.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 72 – bezinning onderhandelingen 11.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 71 – bezinning onderhandelingen 10.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 70 – onderhandelingen 09.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 69 – 2e kamer onderhandelingen 08.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 68 – 2e kamer debat onderhandelingen 07.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 67 – bezinning onderhandelingen 06.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 66 – bezinning onderhandelingen 05.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 65 – bezinning onderhandelingen 04.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 64 – tussenstand onderhandelingen 03.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 63 – verslag tussenstand onderhandelingen 02.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 62 – tussenstand onderhandelingsronde 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 61 – onderhandelingsronde 31.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 60 – onderhandelingsronde 30.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 59 – tussenstand onderhandelingsronde 29.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 58 – tussenstand onderhandelingsronde 28.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 57 – tussenstand onderhandelingsronde 27.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 56 – tussenstand onderhandelingsronde 26.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 55 – onderhandelingsronde 25.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 54 – onderhandelingsronde 24.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 53 – onderhandelingsronde 23.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 52 – tussenstand onderhandelingsronde 22.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 51 – onderhandelingsronde op 20.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 50 – tussenstand onderhandelingsronde 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 49 – onderhandelingsronde verder op 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 48 – onderhandelingsronde verder op 18.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 47 – onderhandelingsronde verder op 17.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 46 – onderhandelingsronde verder op 16.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 45 – tussenstand onderhandelingsronde 10.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 44 – tussenstand onderhandelingsronde 15.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 43 – tussenstand onderhandelingsronde 09.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 42 – tussenstand onderhandelingsronde vanaf 29.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 41 – 2e kamer debat 23.06.2021 eindverslag verkenningsronde

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 40 – eindverslag verkenningsronde 22.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 39 – verkenningsronde 21.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 38 – tussenstand verkenningsronde 20.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 37 – verkenningsronde 18.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 36 – tussenstand verkenningsronde 17.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 35 – tussenstand verkenningsronde 16.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 34 – verkenningsronde 15.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 33 – verkenningsronde 14.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 32 – verkenningsronde 11.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 31 – verkenningsronde 10.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 30 – verkenningsronde 09.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 29 – verkenningsronde 08.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 28 – verkenningsronde 07.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 27 – verkenningsronde 04.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 26 – verkenningsronde 03.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 25 – verkenningsronde 02.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 24 – verkenningsronde 01.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 23 – verkenningsronde 31.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 22 – tussenstand verkenningsronde 28.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 21 – verkenningsronde 27.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 20 – verkenningsronde 26.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 19 – de verkenningsronde gaat een nieuwe fase in !!!

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 18 – tussenstand verkenningsronde 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 17 – verkenningsronde Jongeren en Kunst/Cultuursector 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 16 – verkenningsronde grote partijen 18.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 15 – verkenningsronde kleine partijen 17.05.2021

Zie ookOp weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 14 – start verkenningsronde met Informateur Mariëtte Hamer vanaf 17.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 13 – Debat 12.05.2021 en benoeming nieuwe Informateur Mariëtte Hamer

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 12 – vanaf 10.05.2021 weer op weg

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 11 – op weg naar de inhoudelijke formatie

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 10 – verkenningsronde vertraagd

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 9 – verkenningsronde vanaf 25.04.2021 weer verder

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 8 – verkenningsronde 20.04.2021 en 21.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 7 – volgende verkenningsronde vanaf 19.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkenningsronde vanaf 13.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 5 – nieuwe start verkenningsronde vanaf 08.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 4 – voortgangsoverleg 06.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 3 – Debat 31.03.2021– 01.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 2

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 1

Zie ook: Aftrap Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021 – op weg naar de uitslag

oktober 12, 2021 Posted by | Uncategorized | 3 reacties