Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 67 – bezinning onderhandelingen 06.09.2021

Mark Rutte, Wopke Hoekstra en Sigrid Kaag op gesprek bij de vorige informateur Mariëtte Hamer. De weerzin onder D66'ers tegen het CDA is groot.

Segers: linkse partijen lekten om ChristenUnie af te schrikken

De bezwaren die de ChristenUnie had tegen de opzet voor een nieuw coalitieakkoord van VVD en D66 gingen niet alleen over medische ethiek, maar vooral ook over de manier waarop die partijen de samenleving willen inrichten. Er was wat hem betreft te weinig aandacht voor de “echt grote uitdagingen van onze tijd”, schrijft partijleider Gert-Jan Segers in een blog. De linkse partijen probeerden volgens hem tijdens de informatiegesprekken te stoken door het te laten lijken alsof het alleen om medische ethiek en godsdienst in het onderwijs ging.

Volgens Segers werden er met de (inmiddels afgezwaaide) informateur Mariëtte Hamer “stevige” gesprekken gevoerd. Hij zei daar destijds naar eigen zeggen inhoudelijk weinig over omdat dat zo bij Hamer was afgesproken. GroenLinks en de PvdA, “twee verloofde linkse partijen” die volgens hem “graag het kabinet in” wilden, kozen er volgens Segers wel voor om informatie te lekken in de hoop een wig te drijven tussen D66 en de ChristenUnie. “Zo probeerden de linkse liefjes de ChristenUnie van de formatietafel te laten weglopen.”

De partijen zouden het hebben doen voorkomen alsof het alleen ging om de abortuswet, embryowet en onderwijsvrijheid, terwijl Segers naar eigen zeggen vooral worstelde met de “fundamentele ongelijkheid in ons land”, zoals de woningmarkt, inkomensongelijkheid en studieschulden. “Ik heb in het stuk van VVD en D66 niet gelezen hoe we onze welvaart, inkomen, woningen voortaan eerlijker gaan verdelen.”

In zijn blog haalt Segers niet alleen uit naar GroenLinks en de PvdA. Hij verwijt ook VVD en D66 een “liberale tic” te hebben. “Te vaak behartigen liberalen vooral de belangen van mensen die het wel redden. Te vaak wekken liberalen de indruk dat ze een vrijheid willen waarin je moet denken en doen zoals zij.”

Daarmee verwijst hij wel naar de medisch-ethische discussies en de hervorming van artikel 23, waarin de vrijheid van onderwijs is geregeld. Segers merkt ook op dat wat hem betreft de druk op mensen om zich te laten vaccineren tegen het coronavirus door die partijen te ver wordt opgevoerd. “Het is maar wat je liberaal noemt.”

Kaag toont ongenoegen over Rutte, ‘leiderschap is geen regelen en ritselen’

D66-leider Sigrid Kaag heeft in de jaarlijkse H.J. Schoo-lezing haar ongenoegen uitgesproken over het mislukken van de poging om een kabinet te vormen met het linkse blok van GroenLinks en PvdA. Vooral de VVD en haar leider Mark Rutte moesten het ongelden.

Zonder hem expliciet te noemen, uitte ze forse kritiek op de demissionaire premier. “Leiderschap is voor mij het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.” Rutte zei een aantal jaren geleden dat visie wat hem betreft is als de olifant die het zicht belemmert. Later had hij spijt van die uitspraak.

Kaag haalde in haar toespraak ook een topambtenaar aan die zichzelf de vraag stelde of de overheid de afgelopen twintig jaar nog iets groots tot stand heeft gebracht. “Hoe graag hij ook ongelijk zou hebben; hij kon niets verzinnen. Ik ook niet. Hoelang ik erover nadenk”, zei Kaag.

Misschien te goedgelovig

In de lezing, die georganiseerd werd door Elsevier Weekblad (EW), zei Kaag vanavond dat het voor haar “moeilijk te bevatten” is dat de formatiepoging met links is mislukt. “Soms heb ik het gevoel dat ik me op een ander spoor begeef dan mijn tegenstrevers en collega’s in de politiek.”

“Misschien was ik al die tijd te goedgelovig”, analyseerde Kaag. “Want hoewel ik niet had uitgesloten dat we hier zouden belanden, hoopte ik toch anders. Ik dacht dat het menens was, dat werken vanuit de inhoud.”

Afgelopen zomer schreven VVD en D66 aan een hoofdlijnenstuk, dat de basis moest vormen voor een regeerakkoord. De linkse partijen reageerden positief, maar VVD en CDA bleven erbij dat ze het toch niet zagen zitten om met zowel GroenLinks als de PvdA te regeren.

Kaag vraagt zich af of ze ‘te goedgelovig’ was toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op het stuk reageerden. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandeld. ,,Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten’’, zegt ze.

De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij haar eigen blokkade voor een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Kaag trekt de intenties van Rutte in twijfel: ,,Ik dacht dat het menens was, werken vanuit de inhoud.’’ Het is daarom tijd, stelt Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. ,,Het is nu, voor mij, de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.’’

Haags gedoe

Potentiële bondgenoten zijn daarmee volgens de D66-leider op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten. “Het gehalte Haags gedoe in deze formatie is veel te hoog. Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er geschreven wordt in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven. Ik voel me daar niet bij op m’n gemak.”

Het is aan de zes partijen die tot nu toe bij de formatie zijn betrokken om gezamenlijk tot een oplossing te komen, vindt Kaag. “Een goed kabinet in de Nederlandse traditie is een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat.

Een evenwichtig kabinet dus”, vindt de D66-leider. De VVD heeft volgens haar als grootste partij “de verantwoordelijkheid om de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links”.

De H.J. Schoo-lezing is genoemd naar Hendrik Jan Schoo, die van 1993 tot 1999 hoofdredacteur was van Elsevier Weekblad. Hij overleed in 2007. De lezing, die dit jaar voor de dertiende keer werd gehouden, wordt gezien als de start van het politieke seizoen.

In het verleden verzorgden minister Hoekstra (CDA) en premier Rutte de lezing. De nieuwe informateur, Johan Remkes, gaat later deze week de mogelijkheden voor een minderheidskabinet onderzoeken. Kaag stelt duidelijke voorwaarden voor deelname van haar partij, zoals de aanpak van de klimaatcrisis.

“Het is de voorwaarde voor al het andere. U zult begrijpen dat ik geen geloofwaardig onderdeel kan zijn van een kabinet dat geen dramatische en ultieme versnelling inzet in de Nederlandse klimaatpolitiek.”

Gaaf landje

Kaag had in haar toespraak nog meer steken onder water voor Rutte. Onder zijn leiding is er over Nederland een schaduw gevallen, vindt ze. Als voorbeelden noemde ze de toeslagenaffaire en het niet altijd even duidelijke coronabeleid.

“We hebben de nodige lessen te leren, als het gaat om medemenselijkheid, betrouwbaarheid, openheid en effectief bestuur. Dat geldt ook voor degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons ‘landje’ toch wel is. Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid laten sussen door politieke bijziendheid.”

Motie van afkeuring

Het is niet voor het eerst dat Kaag kritiek uit op haar VVD-collega. In april diende ze nog een motie van afkeuring tegen hem in, nadat gebleken was dat hij met de verkenners Ollongren en Jorritsma had gesproken over een andere functie voor CDA’er Pieter Omtzigt.

Ondanks die motie ging Kaag toch met Rutte om de tafel zitten voor een nieuw kabinet. Ook nu zal ze zich “blijven inzetten voor een stabiele progressieve, evenwichtige coalitie die alle Nederlanders vertegenwoordigt. In welke variant dan ook.”

Kabinetsplannen onteigening bevatten grote verschillen, materiaal voor formatie

Het volgende kabinet staat voor een grote opgave: het stikstofprobleem oplossen. Daarbij zijn flinke ingrepen nodig. Vanochtend bleek dat twee scenario’s worden bekeken waarin sprake is van gedwongen onteigening van boerengrond. Maar niet allebei zijn even haalbaar, zeggen deskundigen.

De totale kosten kunnen de komende jaren oplopen tot tientallen miljarden euro’s, blijkt uit een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), waarin plannen van de ministeries van Financiën en Landbouw zijn geanalyseerd. De scenario’s werden gelekt aan NRC; nog onduidelijk is wat ermee gaat gebeuren.

De plannen

De ideeën zijn omvangrijk. Variant A kost in totaal 30 miljard euro en is gericht op stikstofreductie via opkoopregelingen en technische maatregelen. Waar nodig wordt landbouw geëxtensiveerd; dat betekent meer grond voor minder vee. Variant B is met in totaal 14 miljard euro een stuk goedkoper. Die is met name gericht op het verminderen van de uitstoot door veestapels op te kopen.

Beide plannen gelden voor de periode 2022-2030. Onteigening geldt alleen voor boerenbedrijven die zorgen voor piekbelasting bij Natura 2000-gebieden. Wel zijn de scenario’s door onzekerheid omgeven, onder meer door wat er gebeurt met de stikstofuitstoot in het buitenland.

‘Geen landjepik’

Boerenorganisaties reageerden vandaag zeer kritisch op de plannen. “Wij zien er niks in, we hebben zelf plannen ingediend”, zei voorzitter Sjaak van der Tak van Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) vanochtend. “We willen geen landjepik. We zijn tegen dwang en we zijn uiteraard voor een vrijwillige lijn.”

Agractie noemt gedwongen verkoop “onacceptabel” en spreekt van proefballonnetjes.

Experts: duurdere scenario haalbaarder

Deskundigen aan wie de NOS het PBL-rapport vandaag voorlegde, noemen het duurdere scenario haalbaarder dan het goedkopere. “Het grote verschil tussen de plannen is dat bij de duurdere variant alle grond wordt opgekocht, bij de andere niet”, zegt advocaat Joske Hagelaars, die bij advocatenkantoor Dirkzwager is gespecialiseerd in onteigeningsrecht. “Dan verdwijnen alleen de stallen en productierechten. De kans bestaat dat als je voor B kiest, de rechter – die oordeelt over de onteigening – zal constateren dat de grond minder waard wordt en dat je dan dus toch veel meer vergoedingen moet betalen dan is begroot.”

Ook is er een verschil in wie wordt geraakt, zegt hij. “In de eerste optie zijn vooral melkveehouders de klos, dat zijn de boeren met de meeste grond. Bij variant B raakt het eigenlijk álle boeren.” Volgens hem zal die laatste variant “desastreus” zijn voor agrariërs. “In feite zeg je daarmee: los het zelf maar op.”

Politiek verslaggever Xander van der Wulp over de politieke worsteling met de stikstofproblematiek:

“D66 zit er wat harder in op dit thema dan VVD en CDA; die partij wil veel verder gaan om de veestapel terug te dringen. VVD en CDA hebben boeren juist beloofd dat er tijdens deze regeerperiode geen verplichte uitkoop zou komen.

Maar er komt nu een nieuw kabinet. De commissie-Remkes heeft vorig jaar al in kaart gebracht dat er echt iets moet gebeuren, wil Nederland aan Europese natuurnomen blijven voldoen. Alle partijen zijn er uiteindelijk ook wel van doordrongen dat ingrijpende maatregelen nodig zijn. Anders gaat de vergunningverlening voor woningen en andere projecten zorgelijke vertraging oplopen.

Dus liet het demissionaire kabinet verschillende scenario’s doorrekenen: welke plannen leveren tegen welke kosten welke reductie op? Er was ergens nog de hoop om daar voor Prinsjesdag uit te komen, maar Haagse bronnen benadrukken vandaag dat er nog niets besloten is. Op Prinsjesdag zullen dus waarschijnlijk ook geen grote plannen naar buiten komen, en daarmee liggen stikstof en de aanpak van het woningtekort vooral in de formatie bovenop de stapel van ingewikkelde kwesties”.

Hagelaar is daarnaast kritisch op de planning. “Dit moet binnen kort tijdsbestek geboren. Ze willen 300.000 hectare grond onteigenen, dat is twee keer de provincie Utrecht. Wie gaat dat allemaal organiseren, welke ambtenaren?” Juridisch kan het volgens hem weliswaar, maar hij plaats vraagtekens bij de uitvoering.

Alles begint met ander bestemmingsplan

Hoogleraar onteigening Jacques Sluysmans (Radboud Universiteit Nijmegen), die tevens als advocaat grondeigenaren bijstaat, zegt ook dat de duurste optie van volledige onteigening het makkelijkst uitvoerbaar is. “Bij de andere variant wordt uitgegaan van een onteigeningsmogelijkheid waarbij de grond bij de eigenaar blijft, maar de opstallen en productierechten niet. Daarvoor zal de wet moeten worden gewijzigd, dit kan niet in het huidige systeem.”

Een procedure waarbij onteigening de uitkomst is, begint met een bestemmingsplan dat wordt gewijzigd, zegt Sluysmans. Grond waar bijvoorbeeld nu koeien op grazen, is dan ergens anders voor nodig.

“Die onteigening is dus niet vrijwillig, maar juist bedoeld als vrijwillige verkoop niet lukt“,aldus Hoogleraar onteigening Jacques Sluysmans.

“Dan gaan partijen allereerst om de tafel om te kijken of ze tot een overeenkomst kunnen komen. Als dat niet lukt, is onteigening de stok achter de deur. Die onteigening is dus niet vrijwillig, maar juist bedoeld als vrijwillige verkoop niet lukt.

Als er sprake is van onteigening wordt iemand schadeloosgesteld. “Dit betekent: de waarde van de grond wordt vergoed, maar ook andere schade zoals het verlies aan inkomen. Het is een van de ruimste schadeloosstellingen die we in de wet kennen”, zegt Sluysmans.

Het gaat dan om serieuze bedragen. Uiteindelijk bepaalt de rechter die over de zaak besluit, de hoogte van het bedrag. Daarbij laat de rechtbank zich adviseren door drie deskundigen die tot een voorstel komen.

Wat er gebeurt met de plannen voor onteigening is vooralsnog dus onduidelijk; de kwestie komt terug in de formatie.

Dinsdag 07.09.2021 debatteert de Tweede Kamer over het eindverslag van de afzwaaiende informateur Hamer over de kabinetsformatie. Die duurt inmiddels bijna een half jaar zonder dat er zicht is op een nieuw kabinet.

Meer: kabinetsformatie 2021

Lees: Eindverslag informateur Hamer 02.09.2021

Meer: Formatie  RTL

Meer: Formatie 2021 NU

Meer: Dossier Onder Politici | AD.nl

Meer: Op weg naar een nieuw kabinet | NOS

Zie ook: Grote onrust op Links op weg naar Rutte 4 !!

zie verder: Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021

Lees: Nieuw kabinet lijkt verder weg dan ooit, hoe nu verder? NU 01.09.2021

Lees: Wat wil jij weten over de formatie? NU 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 66 – bezinning onderhandelingen 05.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 65 – bezinning onderhandelingen 04.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 64 – tussenstand onderhandelingen 03.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 63 – verslag tussenstand onderhandelingen 02.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 62 – tussenstand onderhandelingsronde 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 61 – onderhandelingsronde 31.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 60 – onderhandelingsronde 30.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 59 – tussenstand onderhandelingsronde 29.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 58 – tussenstand onderhandelingsronde 28.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 57 – tussenstand onderhandelingsronde 27.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 56 – tussenstand onderhandelingsronde 26.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 55 – onderhandelingsronde 25.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 54 – onderhandelingsronde 24.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 53 – onderhandelingsronde 23.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 52 – tussenstand onderhandelingsronde 22.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 51 – onderhandelingsronde op 20.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 50 – tussenstand onderhandelingsronde 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 49 – onderhandelingsronde verder op 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 48 – onderhandelingsronde verder op 18.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 47 – onderhandelingsronde verder op 17.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 46 – onderhandelingsronde verder op 16.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 45 – tussenstand onderhandelingsronde 10.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 44 – tussenstand onderhandelingsronde 15.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 43 – tussenstand onderhandelingsronde 09.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 42 – tussenstand onderhandelingsronde vanaf 29.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 41 – 2e kamer debat 23.06.2021 eindverslag verkenningsronde

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 40 – eindverslag verkenningsronde 22.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 39 – verkenningsronde 21.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 38 – tussenstand verkenningsronde 20.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 37 – verkenningsronde 18.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 36 – tussenstand verkenningsronde 17.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 35 – tussenstand verkenningsronde 16.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 34 – verkenningsronde 15.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 33 – verkenningsronde 14.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 32 – verkenningsronde 11.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 31 – verkenningsronde 10.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 30 – verkenningsronde 09.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 29 – verkenningsronde 08.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 28 – verkenningsronde 07.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 27 – verkenningsronde 04.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 26 – verkenningsronde 03.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 25 – verkenningsronde 02.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 24 – verkenningsronde 01.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 23 – verkenningsronde 31.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 22 – tussenstand verkenningsronde 28.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 21 – verkenningsronde 27.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 20 – verkenningsronde 26.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 19 – de verkenningsronde gaat een nieuwe fase in !!!

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 18 – tussenstand verkenningsronde 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 17 – verkenningsronde Jongeren en Kunst/Cultuursector 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 16 – verkenningsronde grote partijen 18.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 15 – verkenningsronde kleine partijen 17.05.2021

Zie ookOp weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 14 – start verkenningsronde met Informateur Mariëtte Hamer vanaf 17.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 13 – Debat 12.05.2021 en benoeming nieuwe Informateur Mariëtte Hamer

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 12 – vanaf 10.05.2021 weer op weg

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 11 – op weg naar de inhoudelijke formatie

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 10 – verkenningsronde vertraagd

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 9 – verkenningsronde vanaf 25.04.2021 weer verder

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 8 – verkenningsronde 20.04.2021 en 21.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 7 – volgende verkenningsronde vanaf 19.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkenningsronde vanaf 13.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 5 – nieuwe start verkenningsronde vanaf 08.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 4 – voortgangsoverleg 06.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 3 – Debat 31.03.2021– 01.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 2

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 1

Zie ook: Aftrap Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021 – op weg naar de uitslag

Lees: Kaag doet scherpe aanval op Rutte – Wel.nl 07.09.2021

Lees: Sigrid Kaag haalt in lezing stevig uit naar Mark Rutte MSN 06.09.2021

Lees: D66-leider Kaag haalt uit naar Rutte en ‘Haags gedoe’ NU 06.09.2021

Lees:  Lees hier de volledige HJ Schoo-lezing van Sigrid Kaag Elsevier 06.09.2021

Lees: D66-leider Kaag zet formatie op scherp met sneer naar Rutte AD 06.09.2021

Lees: Kaag in lezing kritisch over Rutte en mislukken formatie met links NOS 06.09.2021

Lees: Kaag haalt midden in stroeve formatie hard uit naar Rutte Telegraaf 06.09.2021

Lees: Segers: linkse partijen lekten om ChristenUnie af te schrikken MSN 06.09.2021

Lees: Kabinetsplannen onteigening bevatten grote verschillen, materiaal voor formatie NOS 06.09.2021

Lees: Waarom een fusie tussen PvdA en GroenLinks is gedoemd te mislukken Elsevier 06.09.2021

Lees: Linkse droom van Kaag zorgde voor het formatiedebacle Elsevier 03.09.2021

september 6, 2021 Posted by | Uncategorized | 11 reacties

CDA nog steeds in de steigers – deel 9 – de toekomst van de partij

Het eigen verhaal

Ook voormalig CDA-Kamerlid Chris van Dam vindt dat zijn partij “te weinig ons eigen christendemocratische verhaal” vertelt. CDA’ers schuwen daarnaast discussie, “omdat we dan bang zijn dat het door de wereld opgevat wordt als ‘onrust binnen het CDA’. Maar in dat opzicht wil ik juist meer ‘onrust binnen het CDA'”, zei de partijprominent in de Hannie van Leeuwenlezing. Deze lezing wordt jaarlijks georganiseerd door jongerentak CDJA.

Van Dam zegt over het CDA dat “we te veel onze oren laten hangen naar groepen waarvan we denken dat ze in onze politiek geïnteresseerd zijn”. “Terwijl sommige mensen die werkelijk een hart hebben voor de christendemocratie, weggelopen zijn”. Van Dam vindt dat dit eigen verhaal ook te horen moet zijn op het bijzondere congres dat het CDA organiseert naar aanleiding van de crisis in de partij na het vertrek van het bekende Kamerlid Pieter Omtzigt. “Ik verwacht van onze partijleider en onze partijleiding een expliciet christendemocratisch geluid.”

Het CDA moet zich beter bewust zijn van de kernwaarden van de partij, zegt Van Dam verder. Hij verwijst naar een rapport over integriteitskwesties bij het CDA-Limburg, die volgens een commissie onder meer ontstonden doordat bestuurders de kernwaarden van het CDA uit het oog verloren. “Als je niet weet waar je werkelijk voor staat, dan kan het slecht aflopen. Ook met het landelijke CDA.”

Commissie-Van Dam

Daarnaast moet het CDA volgens Van Dam het ‘program van uitgangspunten’ moderniseren. Rechtvaardigheid en menselijke waarde moeten centraal komen te staan, vindt hij.

Van Dam was vier jaar lang Kamerlid namens het CDA en voerde het woord over onderwerpen die voor de partij belangrijk zijn, waaronder de politie en de rechtspraak. Hij zat ook de Kamercommissie voor die de toeslagenaffaire onderzocht. Het kabinet stapte in januari op in reactie op het rapport van de commissie-Van Dam. Bij de verkiezingen werd Van Dam op een lage plek op de lijst gezet. Hij voerde een eigen campagne, maar kreeg niet genoeg voorkeursstemmen om in de Kamer te komen.

Na afloop van de lezing werd Van Dam gevraagd of hij zich kandidaat ging stellen voor het voorzitterschap van het CDA. “Ik ga eerst eens kijken wat ons congres ons brengt.” Maar hij wil wel kijken “of het zin heeft” om een gooi te doen naar die functie.

De toekomst van de partij volgens commissie Van Zwol.

Het CDA moet zichzelf opnieuw uitvinden. De kelderende peilingen, het vertrek van het populaire Kamerlid Pieter Omtzigt en matige verkiezingsuitslagen heeft de partij aan zichzelf te wijten, concludeert de commissie onder leiding van Richard van Zwol.

De voorzitter van de wetenschappelijk bureau van het CDA boog zich over de toekomst van de partij die electoraal gezien in de touwen hangt. Komend weekeinde is er een beladen partijcongres gepland waarin over de koers van de partij zal worden gestemd. Er hangen diverse resoluties in de lucht, waaronder een die oproept tot een verzoeningspoging met ex-CDA’er Omtzigt.

„Als politieke vereniging heeft ons CDA het momenteel lastig, om het zacht uit te drukken. Dat is zelf aangedaan leed. Als CDA moeten we kritisch durven kijken naar ons eigen functioneren en naar onze eigen politiek handelen. Het heeft ons niet alleen aan scherpte ontbroken, maar bij tijd en wijle hebben we ons ook mee laten voeren met dan weer neoliberaal denken, dan weer etatistische beleidsvorming (term ter aanduiding van de opvatting dat een overheid de samenleving moet sturen in de door haar gewenste richting, red.)”, schrijft Van Zwol.

Herstel van vertrouwen is alleen mogelijk door ’herkenbaar politiek handelen door herkenbare CDA’ers’, stelt Van Zwol. Van Zwol trekt een parallel met de leiderschapsstijl van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. „Wie midden in de samenleving staat gaat niet iedereen naar de mond praten. Integendeel. Dat is wat Angela Merkel bedoelt met Die Mitte: koers houden, principes hooghouden. Het is mit ruhiger Hand het algemeen welzijn voor de lange termijn in het vizier houden.”

BEKIJK OOK: Haags verval op alle fronten

’Ziekelijk kortetermijndenken’

Het CDA hoeft er wat Van Zwol betreft niet naar te streven alleen maar de grootste partij te willen zijn. Bovendien moet veel meer focus zijn op de langere termijn. „Onze tijd wordt gekenmerkt door een bijna ziekelijk kortetermijndenken. Met het genieten van de dag is niet mis. Met het genieten zonder er rekenschap van te geven dat we ook een verantwoordelijkheid hebben voor anderen en voor generaties na ons, is wel iets mis.”

Vooral de aanpak van de klimaatcrisis moet daarom op de schop. Naast investeren in ’groene industriepolitiek’ – iets wat ook in de ’aanzet tot een regeerakkoord’ van VVD en D66 werd opgenomen – pleit Van Zwol voor een nieuwe CDA-visie. „Van regelzucht naar innovatie. Van belasting van burgers naar ontzorging. Van de put in praten naar moed geven.”

BEKIJK OOK: CDA-top wacht een tumultueus congres: ’Sneu als Omtzigt niet terugkeert’

Drugsaanpak

Toch zitten er ook klassieke CDA-thema’s in Van Zwols’ aanbevelingen: politie en justitie moeten worden versterkt ’vergelijkbaar met die van de Italiaanse instanties’ en is een ’fundamentele, structurele aanpak van de drugcriminaliteit, zowel justitieel als cultureel’ nodig om Nederland van de naam „narcostaat” te bevrijden.

BEKIJK OOK: Wopke Hoekstra getrouwd: ’Vijfmaal is scheepsrecht’

’Nieuw leiderschap’ gekraakt

Van Zwol noemt het bovendien een ’ereplicht’ voor politieke partijen om de verhouding van burgers en overheden gezond te maken. „Een zelfkritische analyse van wat de kerntaken en wezensopdracht van de overheid in deze eeuw zijn ontbreekt en zogeheten „radicale ideeën” en „nieuw leiderschap” uit liberale hoek blijven aan de oppervlakte steken. Zo’n analyse moet uitgaan van de wezensvraag wat eigenlijk de bedoeling was en nog is van overheidsingrijpen en -instituties. En die apparaten moeten daarbij hun oorspronkelijke opdracht hervinden.” Hij doelt dan op grote delen van de Belastingdienst en uitvoeringsorganisaties als DUO, UWV en IND.

Zilvervloot

Voor de korte termijn wil de CDA-prominent vooral focus. Focus om bijvoorbeeld het woningtekort op te lossen. „Een betaalbaar huis biedt een fundament voor het gezin als de hoeksteen van de samenleving. Alle oplossingen zijn denkbaar: van bouwen in het groen tot een nieuwe stad. Maar het credo kan niet alleen „bouwen, bouwen, bouwen” zijn”, verwijst Van Zwol naar de VVD-leus ’bouwen, bouwen, bouwen’.

Van Zwol: „Het is ook nodig om creatief na te denken over het beter benutten van bestaande, grote woningen of het veranderen van kantoor- en bedrijfspanden in woningen.” Een passage die dan wel weer vrijwel identiek is aan de ’„aanzet tot een regeerakkoord’ van VVD en D66.

Om jongeren tegemoet te komen wil de christendemocraat ook een ’zilvervlootrekening van de eenentwintigste eeuw’ openen. „Jongeren moeten niet opgezadeld worden met torenhoge schulden als straf voor hun inzet in studie, stages en kennisverwerving. Niet het maken van schulden, maar sparen moet lonen.”

BEKIJK OOK: Sfeer tussen partijen om te snijden in vastgeroeste formatie

Kortom, een speciale regeringscommissaris moet uitvoeringsdiensten als de Belastingdienst, het COA, DUO en de IND op de schop nemen. Zo moeten systeemfouten weggewerkt worden en zullen burgers weer meer vertrouwen in de overheid krijgen. 

Ook moeten er naar Amerikaans voorbeeld ‘taxpayer advocates’ (vrij vertaald belangenbehartigers voor de belastingbetaler) in dienst van de overheid komen die burgers in de knel helpen als ze tegen een onwrikbare overheidsmuur botsen. 

Dat staat in een zojuist gepubliceerd rapport van CDA-denker Richard van Zwol. De voormalig topambtenaar is voorzitter van het bestuur van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de partij. Zijn rapport moet helpen om met een ‘herkenbaar CDA’ uit de interne crisis te komen en klaar te zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. 

Nieuw sociaal contract

Belangrijk punt is de relatie tussen overheid en burger. Van Zwol noemt het – na affaires rond de toeslagen en de aardgaswinning – een ‘ereplicht’ om die verhouding te verbeteren. Een regeringscommissaris ‘met kabinetsrang’ moet het web van uitvoeringsapparaten onder de loep nemen en aanpakken. De speciale belangenbehartigers (taxpayer advocates) kunnen voorkomen dat burgers vergeten en vermalen worden. Het stuk ademt de filosofie van ex-CDA’er Omtzigt en sluit inhoudelijk grotendeels aan bij diens boek, visiestukken uit het verleden, het verkiezingsprogramma en Wopke Hoekstra’s snel in elkaar gesleutelde ‘New Deal’. 

Van Zwol raadt het CDA verder aan om de Grondwet ‘bij de tijd’ te brengen, ook herhaalt hij het pleidooi voor ‘een basisbaan’ voor mensen in de bijstand, als opstap naar regulier werk. Een Nationaal Woonplan moet het woningtekort helpen oplossen, waarbij er geen taboes zijn: bouwen in het groen tot ‘een nieuwe stad’ zijn mogelijk. 

En passant sneert de CDA’er nog naar de VVD en D66, wier leiders ‘radicale ideeën’ en ‘nieuw leiderschap’ claimen. ,,Een zelfkritische analyse van wat de kerntaken en wezensopdracht van de overheid zijn ontbreekt, zogeheten ‘radicale ideeën’ en ‘nieuw leiderschap’ uit liberale hoek blijven aan de oppervlakte steken.” 

Het nieuwste CDA-stuk blinkt ook niet altijd uit in duidelijkheid. Zo adviseert het rapport op verschillende onderwerpen om ‘nieuwe christendemocratische visies’ te ontwikkelen over onder meer cultuur, emancipatiepolitiek en gezonde leefstijl, zonder verder erg concreet te worden.   

Partijleider Hoekstra omarmt het stuk in aanloop naar een kritisch partijcongres op vrijdag en zaterdag in de Brabanthallen in Den Bosch: ,,Met dit verhaal voor Nederland nemen we de verantwoordelijkheid voor de grote vraagstukken van deze tijd. Die verantwoordelijkheid past ons. We zijn het onze idealen verplicht om ons vaker uit te spreken over onze ideeën en ook duidelijker te benoemen vanuit welke waarden wij handelen.”

Ex-CDA'er Pieter Omtzigt keert later deze maand terug in de Kamer als solo-parlementariër.
Ex-CDA’er Pieter Omtzigt keert later deze maand terug in de Kamer als solo-parlementariër. © Getty Images

In Den Bosch hoopt partijleider Hoekstra een dikke streep te zetten onder een politiek rampjaar, met een chaotische leiderswissel, een dramatische campagne en grote interne verdeeldheid, ook na het vertrek van stemmentrekker Pieter Omtzigt. Die leverde vlak voor zijn exit vernietigende kritiek op de ideeënarmoede, vermeende corruptie en verziekte cultuur binnen het CDA. 

Van Zwol spreekt daarbij van ‘zelf aangedaan leed’. ,,Het heeft ons niet alleen aan scherpte ontbroken, maar bij tijd en wijle hebben we ons ook mee laten voeren met dan weer neoliberaal denken, dan weer etatistische beleidsvorming.” 

Spies

Na het rapport van de evaluatiecommissie-Spies stapte het partijbestuur op, maar de interne kritiek klinkt nog altijd. Diverse afdelingen willen dat de partijtop probeert om de vrede te tekenen met Omtzigt, al is onduidelijk of de parlementariër daarvoor te porren is. Sommige CDA’ers vrezen dat Omtzigt na zijn terugkeer in de Kamer deze maand mogelijk een eigen partij begint en voormalig partijgenoten aan zich weet te binden.

De voorzitter van het WI-bestuur hoopt vooral op een ‘ontspannen en optimistisch’ vervolg op zijn verslag en het congres. 

lees: Bijzonder partijcongres 10 en 11 september 2021 (cda.nl)

Lees:  Verslag Van Zwol_def.pdf CDA rapport

Lees: Oud-Kamerlid Van Dam mist ‘eigen verhaal’ CDA MSN 04.09.2021

Zie: CDA nog steeds in de steigers – deel 8 – partijbestuur stapt op na kritisch verkiezingsrapport

Zie: CDA nog steeds in de steigers – deel 7- versus de kwestie Pieter Omtzigt en Sywert van Lienden

Zie ook: Henk Bleker CDA stapt over naar FvD

Zie ook: CDA en het nieuwe “Zij aan Zij” versus Boeren, Burgers en Buitenlui !!!

Zie ook: CDA bestaat al weer 35 jaar en verder

zie ook: CDA en de nieuwe Koers vanaf 2012

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 6

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 5

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 4

zie ook: CDA nog steeds in de steigers – deel 3

zie ook: CDA nog steeds in de steigers !!!! deel 2

zie ook: CDA nog steeds in de steigers !!!! deel 1

Nog meer:

Lees: Hoe krijgt Wopke Hoekstra het CDA er weer bovenop? ‘Dit is gewoon groepstherapie’ AD 11.09.2021

Lees: Hoekstra wil niet in de oppositie, maar regeringsverantwoordelijkheid nemen NOS 11.09.2021

Lees: Hoekstra kritisch op eigen rol: ‘Oogde het niet te zakelijk?’ MSN 11.09.2021

Lees: Hoekstra kritisch op eigen rol: ‘Oogde het niet te zakelijk?’ NU 11.09.2021

Lees:Hoekstra: ’Eenheid in CDA ver te zoeken’ Telegraaf 11.09.2021

Lees: Hoekstra: ’Eenheid in CDA ver te zoeken’ MSN 11.09.2021

Lees: CDA-leider Hoekstra hekelt interne fluistercampagnes: ‘Stop daarmee, we moeten ons verenigen’ AD 11.09.2021lees

Lees: Hoekstra: CDA’ers gunnen elkaar al 10 jaar te weinig ruimte MSN 11.09.2021

Lees: CDA-congres: kritiek op partijtop, applaus voor vertrokken Omtzigt MSN 11.09.2021

Lees: CDA-leden: niet in kabinet dat leenstelsel in stand houdt MSN 11.09.2021

Lees: CDA-leden willen boycot op D66-wet Voltooid Leven en breekpunt op leenstelsel NU 11.09.2021

Lees: CDA-leden corrigeren partijtop: afschaffen leenstelsel en terughalen IS-vrouwen en kinderen MSN 11.09.2021

Lees: CDA-leden corrigeren partijtop: afschaffen leenstelsel en terughalen IS-vrouwen en kinderen RTL 11.09.2021

Lees: CDA-leden willen IS-vrouwen en -kinderen terughalen Telegraaf 11.09.2021

Lees: CDA-leden willen IS-vrouwen en hun kinderen naar Nederland halen MSN 11.09.2021

lees: CDA-congres: kritiek op partijtop, applaus voor vertrokken Omtzigt MSN 11.09.2021

Lees:  CDA-congres: kritiek op partijtop, applaus voor vertrokken Omtzigt RTL 11.09.2021

Lees: Veel applaus en waardering voor vertrokken Pieter Omtzigt op CDA-congres NU 11.09.2021

Lees: Veel applaus en waardering voor vertrokken Pieter Omtzigt op CDA-congres MSN 11.09.2021

Lees: Interim-voorzitter CDA: fout op fout gemaakt in crisisjaar MSN 11.09.2021

Lees: CDA-top krijgt op partijcongres felle kritiek én complimenten MSN 11.09.2021

Lees: CDA-top op matje geroepen na rampjaar Telegraaf 11.09.2021

Lees: CDA-top op matje geroepen na rampjaar  MSN 11.09.2021

Lees: Partijcongres wordt uur U voor kwakkelend CDA NU 11.09.2021

Lees: Partijcongres wordt uur U voor kwakkelend CDA MSN 11.09.2021

Lees: Hoe gaat het CDA zichzelf opnieuw uitvinden? ‘Verwacht geen vrolijk congres’ MSN 11.09.2021

Lees: Hoe gaat het CDA zichzelf opnieuw uitvinden? ‘Verwacht geen vrolijk congres’ RTL 11.09.2021

Lees: CDA-congres: ‘We hebben er alles, echt alles aan gedaan om Pieter binnenboord te houden’ AD 10.09.2021

Lees: CDA-congres: ‘We hebben er alles, echt alles aan gedaan om Pieter binnenboord te houden’ AD 10.09.2021

Lees: Hoekstra: ‘We gaan goed samenwerken met Omtzigt’ AD 10.09.2021

Lees: ‘CDA-congres kan therapeutische sessie worden’ | Video Telegraaf 10.09.2021

Lees: ‘CDA-congres kan therapeutische sessie worden’ MSN 10.09.2021

Lees: Hoekstra noemt voltooid leven vrije kwestie voor Kamerleden NOS 10.09.2021

Lees: De Jonge waakt voor bitterheid en navelstaren op CDA-congres MSN 10.09.2021

Lees: De Jonge denkt niet dat veel CDA’ers naar Omtzigt overstappen Telegraaf 10.09.2021

Lees: Achterban CDA wil duidelijkheid en terugkeer naar ‘het redelijke midden’ NOS 09.09.2021

Lees: CDA’ers willen duidelijkheid op cruciaal congres: ‘Wopke moet in de Kamer ons geluid laten horen’ AD 09.09.2021

Lees: Omtzigt richt zich op bestuurscultuur, woningnood en bestaanszekerheid NOS 08.09.2021

lees: Pieter Omtzigt: ‘Er is een harde clash geweest tussen mijn idealen en die van anderen AD 08.09.2021

Lees: Omtzigt sluit terugkeer bij het CDA uit, gaat onafhankelijk verder als Groep Omtzigt NU 07.09.2021

Lees: Omtzigt zegt het nu ook officieel: niet terug naar het CDA NOS 07.09.2021

Lees: Omtzigt sluit terugkeer naar CDA officieel uit Telegraaf 07.09.2021

Lees: Pieter Omtzigt: Terugkeer naar het CDA is uitgesloten AD 07.09.2021

Lees: Rapport: CDA moet zichzelf opnieuw uitvinden MSN 06.09.2021

Rapport: CDA moet zichzelf opnieuw uitvinden

Telegraaf 06.09.2021 Het CDA moet zichzelf opnieuw uitvinden. De kelderende peilingen, het vertrek van het populaire Kamerlid Pieter Omtzigt en matige verkiezingsuitslagen heeft de partij aan zichzelf te wijten, concludeert de commissie onder leiding van Richard van Zwol.

De voorzitter van de wetenschappelijk bureau van het CDA boog zich over de toekomst van de partij die electoraal gezien in de touwen hangt. Komend weekeinde is er een beladen partijcongres gepland waarin over de koers van de partij zal worden gestemd. Er hangen diverse resoluties in de lucht, waaronder een die oproept tot een verzoeningspoging met ex-CDA’er Omtzigt.

„Als politieke vereniging heeft ons CDA het momenteel lastig, om het zacht uit te drukken. Dat is zelf aangedaan leed. Als CDA moeten we kritisch durven kijken naar ons eigen functioneren en naar onze eigen politiek handelen. Het heeft ons niet alleen aan scherpte ontbroken, maar bij tijd en wijle hebben we ons ook mee laten voeren met dan weer neoliberaal denken, dan weer etatistische beleidsvorming (term ter aanduiding van de opvatting dat een overheid de samenleving moet sturen in de door haar gewenste richting, red.)”, schrijft Van Zwol.

Herstel van vertrouwen is alleen mogelijk door ’herkenbaar politiek handelen door herkenbare CDA’ers’, stelt Van Zwol. Van Zwol trekt een parallel met de leiderschapsstijl van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. „Wie midden in de samenleving staat gaat niet iedereen naar de mond praten. Integendeel. Dat is wat Angela Merkel bedoelt met Die Mitte: koers houden, principes hooghouden. Het is mit ruhiger Hand het algemeen welzijn voor de lange termijn in het vizier houden.”

BEKIJK OOK: Haags verval op alle fronten

’Ziekelijk kortetermijndenken’

Het CDA hoeft er wat Van Zwol betreft niet naar te streven alleen maar de grootste partij te willen zijn. Bovendien moet veel meer focus zijn op de langere termijn. „Onze tijd wordt gekenmerkt door een bijna ziekelijk kortetermijndenken. Met het genieten van de dag is niet mis. Met het genieten zonder er rekenschap van te geven dat we ook een verantwoordelijkheid hebben voor anderen en voor generaties na ons, is wel iets mis.”

Vooral de aanpak van de klimaatcrisis moet daarom op de schop. Naast investeren in ’groene industriepolitiek’ – iets wat ook in de ’aanzet tot een regeerakkoord’ van VVD en D66 werd opgenomen – pleit Van Zwol voor een nieuwe CDA-visie. „Van regelzucht naar innovatie. Van belasting van burgers naar ontzorging. Van de put in praten naar moed geven.”

BEKIJK OOK:

CDA-top wacht een tumultueus congres: ’Sneu als Omtzigt niet terugkeert’

Drugsaanpak

Toch zitten er ook klassieke CDA-thema’s in Van Zwols’ aanbevelingen: politie en justitie moeten worden versterkt ’vergelijkbaar met die van de Italiaanse instanties’ en is een ’fundamentele, structurele aanpak van de drugcriminaliteit, zowel justitieel als cultureel’ nodig om Nederland van de naam „narcostaat” te bevrijden.

BEKIJK OOK:

Wopke Hoekstra getrouwd: ’Vijfmaal is scheepsrecht’

’Nieuw leiderschap’ gekraakt

Van Zwol noemt het bovendien een ’ereplicht’ voor politieke partijen om de verhouding van burgers en overheden gezond te maken. „Een zelfkritische analyse van wat de kerntaken en wezensopdracht van de overheid in deze eeuw zijn ontbreekt en zogeheten „radicale ideeën” en „nieuw leiderschap” uit liberale hoek blijven aan de oppervlakte steken. Zo’n analyse moet uitgaan van de wezensvraag wat eigenlijk de bedoeling was en nog is van overheidsingrijpen en -instituties. En die apparaten moeten daarbij hun oorspronkelijke opdracht hervinden.” Hij doelt dan op grote delen van de Belastingdienst en uitvoeringsorganisaties als DUO, UWV en IND.

Zilvervloot

Voor de korte termijn wil de CDA-prominent vooral focus. Focus om bijvoorbeeld het woningtekort op te lossen. „Een betaalbaar huis biedt een fundament voor het gezin als de hoeksteen van de samenleving. Alle oplossingen zijn denkbaar: van bouwen in het groen tot een nieuwe stad. Maar het credo kan niet alleen „bouwen, bouwen, bouwen” zijn”, verwijst Van Zwol naar de VVD-leus ’bouwen, bouwen, bouwen’.

Van Zwol: „Het is ook nodig om creatief na te denken over het beter benutten van bestaande, grote woningen of het veranderen van kantoor- en bedrijfspanden in woningen.” Een passage die dan wel weer vrijwel identiek is aan de ’„aanzet tot een regeerakkoord’ van VVD en D66.

Om jongeren tegemoet te komen wil de christendemocraat ook een ’zilvervlootrekening van de eenentwintigste eeuw’ openen. „Jongeren moeten niet opgezadeld worden met torenhoge schulden als straf voor hun inzet in studie, stages en kennisverwerving. Niet het maken van schulden, maar sparen moet lonen.”

BEKIJK OOK:

Sfeer tussen partijen om te snijden in vastgeroeste formatie

BEKIJK MEER VAN; partijen en bewegingen verkiezingen overheid Christen-Democratisch Appèl Richard van Zwol

CDA-partijleider Wopke Hoekstra staat komend weekeinde een kritisch partijcongres te wachten.

CDA-rapport: speciale regeringscommissaris moet met de bezem door de uitvoeringsdiensten

AD 06.09.2021 Een speciale regeringscommissaris moet uitvoeringsdiensten als de Belastingdienst, het COA, DUO en de IND op de schop nemen. Zo moeten systeemfouten weggewerkt worden en zullen burgers weer meer vertrouwen in de overheid krijgen. 

Ook moeten er naar Amerikaans voorbeeld ‘taxpayer advocates’ (vrij vertaald belangenbehartigers voor de belastingbetaler) in dienst van de overheid komen die burgers in de knel helpen als ze tegen een onwrikbare overheidsmuur botsen. 

Dat staat in een zojuist gepubliceerd rapport van CDA-denker Richard van Zwol. De voormalig topambtenaar is voorzitter van het bestuur van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de partij. Zijn rapport moet helpen om met een ‘herkenbaar CDA’ uit de interne crisis te komen en klaar te zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. 

Nieuw sociaal contract

Belangrijk punt is de relatie tussen overheid en burger. Van Zwol noemt het – na affaires rond de toeslagen en de aardgaswinning – een ‘ereplicht’ om die verhouding te verbeteren. Een regeringscommissaris ‘met kabinetsrang’ moet het web van uitvoeringsapparaten onder de loep nemen en aanpakken. De speciale belangenbehartigers (taxpayer advocates) kunnen voorkomen dat burgers vergeten en vermalen worden. Het stuk ademt de filosofie van ex-CDA’er Omtzigt en sluit inhoudelijk grotendeels aan bij diens boek, visiestukken uit het verleden, het verkiezingsprogramma en Wopke Hoekstra’s snel in elkaar gesleutelde ‘New Deal’. 

Van Zwol raadt het CDA verder aan om de Grondwet ‘bij de tijd’ te brengen, ook herhaalt hij het pleidooi voor ‘een basisbaan’ voor mensen in de bijstand, als opstap naar regulier werk. Een Nationaal Woonplan moet het woningtekort helpen oplossen, waarbij er geen taboes zijn: bouwen in het groen tot ‘een nieuwe stad’ zijn mogelijk. 

En passant sneert de CDA’er nog naar de VVD en D66, wier leiders ‘radicale ideeën’ en ‘nieuw leiderschap’ claimen. ,,Een zelfkritische analyse van wat de kerntaken en wezensopdracht van de overheid zijn ontbreekt, zogeheten ‘radicale ideeën’ en ‘nieuw leiderschap’ uit liberale hoek blijven aan de oppervlakte steken.” 

Het nieuwste CDA-stuk blinkt ook niet altijd uit in duidelijkheid. Zo adviseert het rapport op verschillende onderwerpen om ‘nieuwe christendemocratische visies’ te ontwikkelen over onder meer cultuur, emancipatiepolitiek en gezonde leefstijl, zonder verder erg concreet te worden.   

Partijleider Hoekstra omarmt het stuk in aanloop naar een kritisch partijcongres op vrijdag en zaterdag in de Brabanthallen in Den Bosch: ,,Met dit verhaal voor Nederland nemen we de verantwoordelijkheid voor de grote vraagstukken van deze tijd. Die verantwoordelijkheid past ons. We zijn het onze idealen verplicht om ons vaker uit te spreken over onze ideeën en ook duidelijker te benoemen vanuit welke waarden wij handelen.”

Ex-CDA'er Pieter Omtzigt keert later deze maand terug in de Kamer als solo-parlementariër.
Ex-CDA’er Pieter Omtzigt keert later deze maand terug in de Kamer als solo-parlementariër. © Getty Images

In Den Bosch hoopt partijleider Hoekstra een dikke streep te zetten onder een politiek rampjaar, met een chaotische leiderswissel, een dramatische campagne en grote interne verdeeldheid, ook na het vertrek van stemmentrekker Pieter Omtzigt. Die leverde vlak voor zijn exit vernietigende kritiek op de ideeënarmoede, vermeende corruptie en verziekte cultuur binnen het CDA. 

Van Zwol spreekt daarbij van ‘zelf aangedaan leed’. ,,Het heeft ons niet alleen aan scherpte ontbroken, maar bij tijd en wijle hebben we ons ook mee laten voeren met dan weer neoliberaal denken, dan weer etatistische beleidsvorming.” 

Spies

Na het rapport van de evaluatiecommissie-Spies stapte het partijbestuur op, maar de interne kritiek klinkt nog altijd. Diverse afdelingen willen dat de partijtop probeert om de vrede te tekenen met Omtzigt, al is onduidelijk of de parlementariër daarvoor te porren is. Sommige CDA’ers vrezen dat Omtzigt na zijn terugkeer in de Kamer deze maand mogelijk een eigen partij begint en voormalig partijgenoten aan zich weet te binden.

De voorzitter van het WI-bestuur hoopt vooral op een ‘ontspannen en optimistisch’ vervolg op zijn verslag en het congres. 

september 6, 2021 Posted by | Uncategorized | 1 reactie