Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 64 – tussenstand onderhandelingen 03.09.2021

Minderheidskabinet als laatste optie? Kleine partijen zien er heil in

Na maandenlang formeren is het nog steeds niet gelukt om een meerderheidscoalitie te vormen in de Tweede Kamer. Informateur Mariëtte Hamer ziet een minderheidskabinet als laatste optie in het vormen van een nieuw kabinet. Dat schreef zij in het eindrapport dat ze donderdag presenteerde aan de Tweede Kamer. Kleine partijen zien een minderheidskabinet daarentegen júíst zitten.

Als er nu een minderheidscoalitie gevormd zal worden, zal dit betekenen dat VVD, D66 en CDA gaan samenwerken. Samen hebben zij 73 zetels, maar om een meerderheid te krijgen zijn er minstens 76 nodig. Bij ieder besluit moeten de partijen dan steun krijgen van minstens één oppositiepartij. Dit moet een partij zijn die tenminste drie zetels heeft, bijvoorbeeld JA21, SP of Volt.

Aan zo’n minderheidskabinet zitten nadelen, weet politicoloog Tom Louwerse. Zo moet een coalitie per onderwerp kijken van wie ze steun kunnen krijgen. “In dat opzicht is de politiek iets gecompliceerd. Als er per onderwerp gekeken moet worden, dan is het kabinet over het algemeen wat minder stabiel. Je ziet dan vaak dat kabinetten eerder tot een einde komen”, vertelt hij aan EditieNL.

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook: Informateur Hamer zwaar teleurgesteld, adviseert minderheidskabinet

Maar er zijn ook voordelen. “In een minderheidskabinet kan je een heldere, duidelijke kern creëren als coalitie. Als je namelijk wel een meerderheidskabinet vormt in een behoorlijk complexe situatie, dan zitten er behoorlijk wat verschillen tussen de regerende partijen.” Bij een minderheidskabinet zijn partijen transparanter over waar ze voor staan. “Dat kan dus transparantere politiek opleveren.”

Dualisme

Een ander voordeel is dat een minderheidskabinet het dualisme kan versterken, ofwel de scheiding tussen de regering en de Tweede Kamer. “Dat komt omdat vooraf niet duidelijk is wat de uitkomst is van een debat. Dat betekent dat de regering meer invloed krijgt, en dat de regering zwaarder gaat wegen ten opzichte van de Tweede Kamer”, legt Louwerse uit.

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook: Dit is waarom eigenlijk niemand een minderheidskabinet wil

In het geval van een meerderheidskabinet hebben regeringspartijen zich verbonden met een regeerakkoord. “En dat beperkt de bewegingsmogelijkheden van individuele Kamerleden. Bij een minderheidskabinet heb je dat minder.”

Kleine partijen

Ook voor kleinere partijen kan een minderheidskabinet voordelig zijn. “Als je als partij nodig bent om een meerderheid te creëren, dan sta je in een sterkere positie. Als partij van drie zetels kun je al het verschil maken.”

Deze kleine partijen zien een minderheidskabinet dus wel zitten. “Wij zien meer heil in een minderheidskabinet dan in een links kabinet, want dan kunnen we aan ons trekken komen”, vertelt lijsttrekker Joost Eerdmans van JA21 aan EditieNL. “Voor ons betekent het dat we best zaken kunnen doen. Het is aantrekkelijk, want je hoeft niet op alle punten akkoord te geven.”

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook: ‘Geduld provincies met kabinetsformatie raakt op’

Caroline van der Plas van BoerBurgerBeweging ziet ook de voordelen van een minderheidskabinet. “Voor de zomer heb ik al eens gezegd: je hoeft geen meerderheidskabinet te hebben, je kunt ook prima regeren met een minderheidskabinet. Dan moet een coalitie iets harder aan de bak om steun te vinden”, vertelt ze aan EditieNL.

Ook zal een minderheidscoalitie recht doen aan de verkiezingsuitslag. “Je hebt heel veel partijen met weinig zetels, en we vertegenwoordigen veel soorten mensen in de Tweede Kamer.” Deze stemmen zullen volgens Van Der Plas meer gehoord kunnen worden in een minderheidscoalitie.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 2e%2Bkamer%2B2021%2Bformatie.jpg

Onvrede rond uitzichtloze formatie neemt toe in provincies: ‘Gaat zo niet veel langer’

Regionale bestuurders zijn gefrustreerd over de uitzichtloze kabinetsformatie. Vooral bij de stikstofcrisis, de woningnood en het klimaatbeleid begint de besluiteloosheid te knellen. ,,We kunnen niet langer pappen en nathouden.’’

Terwijl in de kabinetsformatie geen voortgang wordt geboekt, lijkt het land gewoon door te draaien. De economie loopt op rolletjes en het demissionaire kabinet neemt besluiten over corona. Toch liggen veel politieke dossiers stil. Zo durft het demissionaire kabinet z’n vingers niet te branden aan nieuwe stikstofregels. Ook heeft de Tweede Kamer allerlei onderwerpen controversieel verklaard.

Lees ook;

Hamer ziet minderheidskabinet als laatste optie: ‘Partijen zijn te veel bezig met beeldvorming’

Reacties op mislukte formatie: ‘Geef ons verkiezingen zodra Pieter Omtzigt terug is’
Informateur Mariëtte Hamer gaf gisteren een toelichting op haar eindverslag rond de formatie.

Informateur Mariëtte Hamer gaf gisteren een toelichting op haar eindverslag rond de formatie. © ANP

,,Dit gaat zo niet veel langer’’, zegt Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid-Holland en voorzitter van het Interprovinciaal Overleg (IPO). ,,Er ligt een aantal grote fundamentele vraagstukken waarvoor een missionair kabinet nodig is dat ferme besluiten neemt. We kunnen niet langer pappen en nathouden.’’

Eindeloos gekwartet

Volgens Smit (CDA) wordt bij de formatie ‘eindeloos gekwartet over wie met wie gaat regeren’. ,,Ik ben inmiddels niet meer geïnteresseerd in de vraag wie met wie wil gaan regeren, als er maar een stevig kabinet komt.’’ De onvrede neemt toe in alle provincies, zegt hij. ,,Het land zal niet instorten als het nog eventjes duurt. Maar voor het vertrouwen in de politiek en de democratie is dit heel slecht.’’

Deze week lekte uit dat het demissionaire kabinet op Prinsjesdag 6 tot 7 miljard euro uittrekt voor extra klimaatmaatregelen. Zo gaat er meer subsidie naar elektrische auto’s en woningisolatie. ,,Wat dat betreft ben ik blij dat dit kabinet niet op z’n handen zit’’, zegt Smit. ,,Maar toch biedt het geen antwoord op de vraag hoe de energietransitie van de komende jaren eruit gaat zien. Daarover moeten grotere keuzes worden gemaakt.’’

Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid-Holland.

Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid-Holland. © Frank jansen

Ruzieachtige sfeer

Op een ander spoedeisend dossier dreigt ook stilstand: de woningbouw. De vier coalitiepartijen in het demissionaire kabinet – VVD, CDA, D66 en ChristenUnie – zijn het niet eens geworden over extra regels om de stikstofuitstoot verder omlaag te krijgen, om zo genoeg huizen te kunnen bouwen. ,,Door de ruzieachtige sfeer bij de formatie zijn de verhoudingen in het kabinet er niet beter op geworden’’, zegt een Haagse ingewijde. ,,En het gewissel op ministersposten heeft ook niet geholpen.’’

Coalitiepartij D66 wil nog altijd een groot aantal boeren uitkopen om zo de stikstofuitstoot te verlagen. VVD, CDA en ChristenUnie trappen op de rem. ,,Het is ze niet gelukt om er voor Prinsjesdag uit te komen’’, zegt de ingewijde. ,,Misschien dat ze er later dit jaar alsnog in slagen. Maar de kans is groter dat op een nieuw kabinet wordt gewacht.’’

Dat partijen het niet eens worden, bezorgt provinciebestuurder Smit kopzorgen. ,,Om wegen aan te leggen en woonwijken te bouwen, is stikstofruimte nodig. Nu is er nog sprake van vrijwilligheid bij besluiten hierover. Maar daarmee gaan we het niet redden.’’ Hoewel vrijwel elke politieke partij in Den Haag de komende jaren een miljoen huizen wil bijbouwen, gaat dat zonder nieuwe stikstofregels niet lukken.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 2e%2Bkamer%2B2021%2Bformatie%2B%25283%2529.jpg

Elke maand in de formatie is een verloren maand, aldus Dirkjan Verdoorn.

Controversieel

Naast de grote thema’s liggen ook een hoop ‘kleine’ politieke dossiers stil door de formatie. Zo heeft de Tweede Kamer een lange lijst – van 31 kantjes – met wetsvoorstellen en andere kabinetsplannen controversieel verklaard. Dat betekent dat over die onderwerpen pas weer wordt gepraat en besloten als er een nieuw kabinet is.

Op die lijst staan onder meer de fusie van PostNL en Sandd, regels over wapenexport en prostitutiebeleid. Maar ook grotere onderwerpen zijn onbespreekbaar verklaard: hervormingen op de arbeidsmarkt, asielbeleid en de opening van Lelystad Airport.

,,De economie wordt na corona langzaam heropend, maar Lelystad Airport moet wachten’’, zegt ondernemer Dirkjan Verdoorn van het actiecomité Lelystad Airport Moet Door. ,,Mensen realiseren zich niet dat hier een kant-en-klaar vliegveld ligt. Mét luchtverkeersleiding en brandweer. Elke maand in de formatie is een verloren maand.’’

Tot nu toe staat de langst durende kabinetsformatie in Nederland op 208 dagen (1977).

Formatietheater vol onverdraagzaamheid
Moedig voorwaarts’ (AD 2-9). Ik doe niet aan partijpolitiek, maar kijk met verbazing naar het formatietheater. Er heerst onverdraagzaamheid, angst, haantjesgedrag. Iedereen houdt vast aan zijn eigen standpunten, er is geen beweging en het ligt altijd aan de ander.

Er is al veel tijd verloren gegaan. Wordt het niet eens tijd dat de betreffende partijen zich volwassen gedragen? Niet één uitgezonderd. Het hele leven bestaat uit geven en nemen. En we zijn toch een democratisch land? Dat vraagt ook om bestuurders die bereid zijn water bij de wijn te doen.

Jannie Schellingerhout, Capelle aan den IJssel.

CDA moet goed naar ledenverlies en koers kijken
Als het CDA zijn sociaal maatschappelijke roots had behouden was een kabinetsformatie mogelijk niet zo’n punt geweest. Opgeschoven naar rechts (dat Pieter Omtzigt plaats moest maken voor Wopke Hoekstra wordt steeds duidelijker) maakt dat de VVD onterecht leunt op zijn trouwe bondgenoot. Dat frustreert de formatie. Het groeiende verlies aan kiezers geeft ook aan dat deze ontwikkeling voor het CDA niet goed is.

Binnen de partij moeten ze nog maar eens terugkijken naar de jaren dat het CDA floreerde en welke koers toen werd gevaren. De sociale sfeer is verpest en het zal dan ook uiterst moeilijk worden om straks in een mogelijk minderheidskabinet steun van andere partijen te vinden. Wat ik tot nu toe van me af heb willen houden, komt toch meer in zicht: nieuwe verkiezingen die werkelijk recht doen aan de stem van de kiezer.

Koos Müller, Rhoon.

Meer: kabinetsformatie 2021

Lees: Eindverslag informateur Hamer 02.09.2021

Meer: Formatie  RTL

Meer: Formatie 2021 NU

Meer: Dossier Onder Politici | AD.nl

Meer: Op weg naar een nieuw kabinet | NOS

Zie ook: Grote onrust op Links op weg naar Rutte 4 !!

zie verder: Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021

Lees: Nieuw kabinet lijkt verder weg dan ooit, hoe nu verder? NU 01.09.2021

Lees: Wat wil jij weten over de formatie? NU 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 63 – verslag tussenstand onderhandelingen 02.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 62 – tussenstand onderhandelingsronde 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 61 – onderhandelingsronde 31.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 60 – onderhandelingsronde 30.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 59 – tussenstand onderhandelingsronde 29.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 58 – tussenstand onderhandelingsronde 28.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 57 – tussenstand onderhandelingsronde 27.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 56 – tussenstand onderhandelingsronde 26.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 55 – onderhandelingsronde 25.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 54 – onderhandelingsronde 24.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 53 – onderhandelingsronde 23.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 52 – tussenstand onderhandelingsronde 22.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 51 – onderhandelingsronde op 20.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 50 – tussenstand onderhandelingsronde 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 49 – onderhandelingsronde verder op 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 48 – onderhandelingsronde verder op 18.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 47 – onderhandelingsronde verder op 17.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 46 – onderhandelingsronde verder op 16.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 45 – tussenstand onderhandelingsronde 10.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 44 – tussenstand onderhandelingsronde 15.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 43 – tussenstand onderhandelingsronde 09.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 42 – tussenstand onderhandelingsronde vanaf 29.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 41 – 2e kamer debat 23.06.2021 eindverslag verkenningsronde

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 40 – eindverslag verkenningsronde 22.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 39 – verkenningsronde 21.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 38 – tussenstand verkenningsronde 20.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 37 – verkenningsronde 18.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 36 – tussenstand verkenningsronde 17.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 35 – tussenstand verkenningsronde 16.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 34 – verkenningsronde 15.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 33 – verkenningsronde 14.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 32 – verkenningsronde 11.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 31 – verkenningsronde 10.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 30 – verkenningsronde 09.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 29 – verkenningsronde 08.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 28 – verkenningsronde 07.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 27 – verkenningsronde 04.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 26 – verkenningsronde 03.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 25 – verkenningsronde 02.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 24 – verkenningsronde 01.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 23 – verkenningsronde 31.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 22 – tussenstand verkenningsronde 28.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 21 – verkenningsronde 27.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 20 – verkenningsronde 26.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 19 – de verkenningsronde gaat een nieuwe fase in !!!

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 18 – tussenstand verkenningsronde 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 17 – verkenningsronde Jongeren en Kunst/Cultuursector 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 16 – verkenningsronde grote partijen 18.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 15 – verkenningsronde kleine partijen 17.05.2021

Zie ookOp weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 14 – start verkenningsronde met Informateur Mariëtte Hamer vanaf 17.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 13 – Debat 12.05.2021 en benoeming nieuwe Informateur Mariëtte Hamer

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 12 – vanaf 10.05.2021 weer op weg

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 11 – op weg naar de inhoudelijke formatie

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 10 – verkenningsronde vertraagd

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 9 – verkenningsronde vanaf 25.04.2021 weer verder

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 8 – verkenningsronde 20.04.2021 en 21.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 7 – volgende verkenningsronde vanaf 19.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkenningsronde vanaf 13.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 5 – nieuwe start verkenningsronde vanaf 08.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 4 – voortgangsoverleg 06.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 3 – Debat 31.03.2021– 01.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 2

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 1

Zie ook: Aftrap Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021 – op weg naar de uitslag

Lees: Linkse droom van Kaag zorgde voor het formatiedebacle Elsevier 03.09.2021

Lees: Minderheidskabinet als laatste optie? Kleine partijen zien er heil in RTL 03.09.2021

Lees: Dit is waarom eigenlijk niemand een minderheidskabinet wil Video RTL 03.09.2021

Lees: Onvrede rond uitzichtloze formatie neemt toe in provincies: ‘Gaat zo niet veel langer’ AD 03.09.2021

Lees: Reacties op ‘formatietheater’: ‘CDA moet zich ook maar eens achter oren krabben’ AD 03.09.2021

september 3, 2021 Posted by | Uncategorized | 12 reacties

Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 63 – verslag tussenstand onderhandelingen 02.09.2021

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 2e%2Bkamer%2B2021%2Bformatie.jpg

Vertrekkend informateur Hamer: situatie zorgelijk, nu minderheidskabinet

Vertrekkend informateur Mariëtte Hamer (PvdA) adviseert de Tweede Kamer een informateur van VVD-huize aan te wijzen en die opdracht te geven een minderheidscoalitie  “uit een nader te bepalen combinatie” van VVD, D66 en CDA te onderzoeken. Dat zou ook een combinatie van twee van deze partijen kunnen zijn.

Dat is de belangrijkste conclusie van informateur Hamer nadat zij bijna vier maanden tevergeefs op zoek is geweest naar een nieuwe regeringscoalitie. Ze noemt de impasse zorgelijk en zegt dat de formatie niet goed is voor de onderlinge politieke verhoudingen.

De vertrouwenscrisis aan het begin van de formatie over ‘Pieter Omtzigt functie elders’ werpt zijn schaduw nog steeds vooruit, zegt Hamer. “Er is veel chagrijn, die ontploffing is nog niet ‘uitontploft’.”

Toch moeten meerdere partijen het met elkaar zien uit te vinden, vindt zij. Ze adviseert in haar eindverslag om voor zo’n minderheidskabinet steun te zoeken bij “de andere drie partijen uit het brede midden: de PvdA, GroenLinks en de ChristenUnie”. Dat ligt voor de hand “omdat de zes partijen uit het brede midden de afgelopen decennia altijd met elkaar hebben geregeerd dan wel hebben samengewerkt in akkoorden”.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 2e%2Bkamer%2B2021%2Bformatie%2B%25282%2529.jpg

Blokkades

Hamer uit zich kritisch over de partijen die het voortouw moeten nemen in de formatie. Zij werpen “blokkades” op om andere redenen dan vanwege inhoudelijk politieke meningsverschillen. Na haar vorige verslag, eind juni, is er eigenlijk niets veranderd, concludeert Hamer.

Dat er geen doorbraak voor een meerderheidsvariant is gekomen, vindt Hamer “zeer zorgelijk”. Het leidt volgens haar tot “een situatie die het vertrouwen van de burger in de politiek niet zal vergroten”.

Volgens Hamer blijven er door de impasse grote problemen liggen !!

Het stuk van Rutte en Kaag

Nu deze fase van de formatie officieel tot een einde is gekomen, is ook het stuk dat VVD-leider Rutte en D66-leider Kaag deze zomer schreven openbaar gemaakt.

Het stuk heeft geen wonderen kunnen verrichten, maar biedt wel een inkijkje in de politieke overeenkomsten tussen VVD en D66. Zij willen de ondermijnende criminaliteit aanpakken “die onze rechtsstaat aantast”, voldoen aan de klimaatdoelstellingen van de EU, het lerarentekort en de woningmarkt aanpakken, de embryowet en de abortuswet “moderniseren” en het minimumloon verhogen.

Lees hier het eindverslag van informateur Hamer en het ‘Document op hoofdlijnen’ van Rutte en Kaag

De volgende fase van de formatie heeft zich al aangediend. Gisteren werd bekend dat de VVD Johan Remkes als nieuwe informateur wil. Hij is momenteel waarnemend commissaris van de koning (gouverneur) in Limburg.

De 70-jarige Remkes wordt gezien als een van de beste ‘troubleshooters’ in bestuurlijk en politiek Nederland. Naar verwachting zal een Kamermeerderheid volgende week zijn benoeming steunen.

Remkes was eerder vicepremier, minister van Binnenlandse Zaken, staatssecretaris van Volkshuisvesting en commissaris van de koning in Noord-Holland. Ook was hij waarnemend burgemeester van Den Haag en voorzitter van adviescommissies over stikstof en het parlementaire stelsel.

Aanzet Regeerakkoord ??

Gratis kinderopvang – mits betaalbaar. Het strafbaar stellen van spionage, wat nu nog niet zo is. En vooral: aandacht voor klimaat, meer regie van de overheid in de zorg en strakkere leiding op de woningmarkt. Daarover waren VVD en D66 akkoord deze zomer, zo is te lezen in de aanzet voor een regeerakkoord dat de formatie moest vlottrekken. 

Het idee was: laten we onze hoofdpunten op papier zetten, zodat andere partijen kunnen aanschuiven. Dat plan mislukte jammerlijk, want VVD en CDA blokkeerden verdere onderhandelingen met PvdA en GroenLinks, terwijl de route met de ChristenUnie ook faalde.z

lees ook

Hamer ziet minderheidskabinet als laatste optie: ‘Partijen zijn te veel bezig met beeldvorming’
Reacties op mislukte formatie: ‘Geef ons verkiezingen zodra Pieter Omtzigt terug is’

Toch is het tot nu geheime document vandaag vrijgegeven door informateur Mariëtte Hamer. Onze belofte voor Nederland, is de titel van het stuk: 10 pagina’s, 6995 woorden lang. Een zorgvuldig geboetseerde potloodschets van hoe een regeerakkoord eruit had kunnen zien. Of toch misschien nog gaat zien, als VVD en D66 deel gaan zijn van de volgende regering.

Meest opvallende punten: gratis kinderopvang voor iedereen, een leerplicht voor kinderen al vanaf 4 jaar, het strafbaar stellen van spionage door bijvoorbeeld Russische geheim agenten, euthanasiebeleid (‘voltooid leven’) aan het oordeel van de Tweede Kamer laten, gratis lunch op scholen in kwetsbare wijken en brede brugklassen, zodat jongeren op een later moment in een ‘hokje’ worden ingedeeld.

Hoewel de VVD er in de verkiezingscampagne niet aan wilde, stuurden Sigrid Kaag (D66) en Mark Rutte (VVD) er in het stuk op aan om ‘kinderopvang stapsgewijs’, ‘te beginnen met de kinderopvang tot 4 jaar’ gratis beschikbaar te maken. Al ging dat plan met mitsen en maren gepaard: ,,Afhankelijk van de beschikbaarheid van voldoende goed opgeleide medewerkers.” En: ,, We bezien op basis van de gedragseffecten en financiële mogelijkheden de ambitie om de vergoeding te verhogen naar 100 procent.” Of in gewone mensentaal: we kijken of het te betalen is.

Ander opvallend punt: spionage moet strafbaar worden. Of zoals het in het document staat: ,,We gaan buitenlandse inmenging tegen, bijvoorbeeld door spionage strafbaar te stellen.” Nu nog worden geheim agenten van andere landen razendsnel uitgezet, zonder ze te vervolgen, veelal uit angst voor diplomatieke conflicten. Geheime dienst AIVD hoopt al langer op nieuwe regels. Zo bleek in december nog dat spionnen vanuit de Russische ambassade op zoek waren naar geheimen bij onderwijsinstellingen en hightechbedrijven. De diplomaten werden uitgezet, want meer zat er niet in.

Sfeer

Het document ademt meer regie van de overheid. Op zowel de woningmarkt, waar de bouw verder moet worden aangejaagd, als in de zorg waar minder moet worden geconcurreerd. Het stuk laveert tussen de verkiezingsprogramma’s van VVD en D66, alsof om en om een zin is toegevoegd.

Illustratief compromis is dat op asiel: Vluchtelingen worden ‘gastvrij opgenomen’, maar ‘mensen zonder recht op een status moeten zo snel mogelijk terug naar land van herkomst’. De asielprocedure moet ‘tijdig’ zijn, maar ‘zorgvuldig’. Ofwel streng (VVD), maar met coulance (D66).

De grondtoon is dus meer regie van de overheid. Een ‘krachtige politiek’, staat er te lezen. ,,Met een proactief parlement en een daadkrachtig kabinet.”

De nieuwe bestuurscultuur wordt daarbij genoemd: ,,Door meerdere partijen is de wens uitgesproken om te komen tot een regeerakkoord op hoofdlijnen. Dat biedt het kabinet de ruimte om nadere concrete doelstellingen te formuleren waarover transparant verantwoording wordt afgelegd aan het parlement. Lastige keuzes worden niet vooruitgeschoven of aan de rechter overgelaten.”

Kleur

Het stuk wordt gekleurd door liberale waarden. De partijen beschrijven Nederland als een ‘tolerant, divers land.’ ,,De basisvoorwaarde voor mensen om echt vrij te kunnen zijn. Wij willen een land waar iedereen de kans krijgt iets van zijn leven te maken en dat in te vullen zoals men dat zelf wil. Een land waar je jezelf kunt zijn.”

Het liberale karakter was overigens juist wat de ChristenUnie afschrikte, toen het na de zomervakantie het stuk (of delen) te lezen kreeg. ,,Te liberaal”, oordeelde CU-leider Gert-Jan Segers.

Daarbij springen vooral medisch-ethische thema’s in het oog. De embryowet moet worden gemoderniseerd, zo is te lezen. En mensen moeten zelf de regie krijgen over het einde van hun leven als zij dat willen.

Waarde voor straks

Welke waarde het stuk nog heeft, is de vraag: de formatie ligt momenteel op z’n gat vanwege de vraag wie met wie wil. Toch zou het document later nog eens ter hand kunnen worden genomen door VVD en D66.

Het lijkt voor de meeste partijen ruimte te bieden als startpunt voor onderhandelingen. Al geldt dat niet voor PVV en Forum voor Democratie, mochten die op enig moment in beeld komen.

De ‘klimaat en –energietransitie’ wordt namelijk ‘noodzakelijk’ genoemd. Nederland moet in 2050 ‘klimaatneutraal, fossielvrij en circulair’ zijn. ,,We verhogen de klimaatdoelen voor 2030, nemen extra maatregelen, en voldoen tenminste aan het doel van de Green Deal van de EU (55 procent minder CO2-uitstoot).”

Er staat ook: ,,De grootste winst is te behalen in de industrie. We voeren groene industriepolitiek zodat het bedrijfsleven versneld een grote sprong kan maken op duurzaamheid om daarmee het verdienvermogen op lange termijn overeind te houden.” Nieuw is dat niet: VVD en D66 hadden zich al aan die doelstellingen geconformeerd, maar ze zetten de streep nog wel een keer in het zand hiermee.

En het VVD-sausje daarbij: het stuk meldt vooral ook dat er geld verdiend kan worden aan de klimaatplannen.

Echter, in het document op hoofdlijnen wordt niet ingegaan op de aanpak van het stikstofprobleem, terwijl VVD-leider Mark Rutte dat voor de coronapandemie nog de grootste crisis sinds zijn aantreden als premier noemde.

De stikstofcrisis wordt in het document alleen terloops genoemd als een van de “grote vraagstukken” waar Nederland de komende jaren voor staat en waarin de overheid volgens de partijen meer de regie moet nemen. De grootste stikstofvervuiler, de landbouw, komt in het verhaal helemaal niet voor.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 2e%2Bkamer%2B2021%2Bformatie%2Bremkes.jpg

Neemt VVD-coryfee Johan Remkes het stokje over ??

Nu informateur Hamer vandaag haar eindverslag heeft aangeboden breekt een volgende fase aan in de formatie, En dat wordt een fase waarin zo goed als zeker VVD-coryfee Johan Remkes het stokje overneemt. Aan hem de taak om bijna een half jaar na de verkiezingen en verschillende mislukte pogingen een regeringscoalitie te vormen.

De Groninger lijkt een goede kandidaat om deze lastige klus te klaren. De afgelopen jaren is de ervaren bestuurder uitgegroeid tot de belangrijkste politieke probleemoplosser.

Remkes (70) is iemand met een goed gevoel voor politieke verhoudingen, legt politiek verslaggever Ron Fresen uit. “Hij gaat tamelijk onverstoorbaar, met straffe hand, zijn eigen weg en weet anderen daarin uiteindelijk ook mee te nemen.”

Bovendien is Remkes niet iemand die een heel sterke partijkleur heeft en daardoor geniet hij het vertrouwen van andere partijen, weet Fresen. “Zo schreef hij een belangrijk rapport over de stikstofcrisis en daarin kraakte hij de aanpak van het kabinet onder leiding van een VVD-premier.” Nuttige eigenschappen voor de man die de vastgelopen formatie moet vlottrekken.

Hij draait dan ook al decennia mee in de politiek. Vanaf eind jaren 70 eerst in Groningen als gemeenteraadslid, Statenlid en gedeputeerde, later als Tweede Kamerlid, staatssecretaris en minister. In 2010 werd hij benoemd tot commissaris van de koningin in Noord-Holland, waar hij Harry Borghouts opvolgde die was afgetreden vanwege twee schandalen.

“Ik heb in mijn opvoeding meegekregen dat je op gezette tijden je verantwoordelijkheid moet nemen”, aldus Johan Remkes

Midden in zijn tweede termijn legde hij de functie begin 2019 neer, omdat hij meer tijd wilde voor zijn privéleven. Maar stilzitten is niet een van zijn kwaliteiten. Toen de Haagse burgemeester Krikke in de herfst van dat jaar aftrad vanwege de uit de hand gelopen vreugdevuren en ook het college net was gevallen om een corruptiezaak rond twee wethouders, besloot hij in te gaan op het verzoek om tijdelijk burgemeester van de Hofstad te worden.

“Ik heb in mijn opvoeding ten diepste de boodschap meegekregen dat je op gezette tijden je verantwoordelijkheid moet nemen”, zei hij daarover tegen Omroep West. Toen hij krap negen maanden later door Jan van Zanen werd opgevolgd, was de rust in Den Haag hersteld. “De directe manier waarop hij zijn mening gaf en zo nodig kritiek uitte, sloot goed aan bij de Haagse stijl en werd gewaardeerd door Hagenaars en Hagenezen”, zei locoburgemeester Revis bij Remkes’ afscheid.

De gemeente was hem zo erkentelijk voor zijn werk dat hij prompt werd benoemd tot ereburger. “Ik ben redelijk van mijn stuk”, reageerde de anders zo nuchtere Groninger. Hij beloofde niet achter de geraniums te gaan zitten, maar zei in een interview in Trouw eind vorig jaar wel dat een nieuwe klus te doen moet zijn vanuit Groningen. “Op zekere leeftijd moet je een boom niet meer verplanten.”Totdat hij werd gevraagd om opnieuw een crisis te bezweren, dit keer in Limburg. In april vroeg minister Ollongren hem als tijdelijke commissaris van de koning om te werken aan herstel van de bestuurlijke verhoudingen aldaar, nadat gouverneur en provinciebestuur waren opgestapt door een subsidieschandaal.

Ook hier ging Remkes voortvarend aan de slag, weet politiek verslaggever Lars Geerts. “Zo stelde hij zelf maar een provinciebestuur samen toen dat de partijen niet lukte. Ook plaatste hij de Nederlandse vlag voor het provinciehuis. Die stond daar nog niet, wel de Europese en de Limburgse vlag. Het tekent zijn onafhankelijkheid.”

 FNV: grote zorgen om langzaam formatieproces

Vakbond FNV maakt zich grote zorgen om de langzame formatie. In een reactie op het vastgelopen proces laat voorzitter Tuur Elzinga weten dat er “urgente problemen” zijn op de arbeidsmarkt waar snel aandacht aan moet worden besteed.

De voorman van de vakbond meent dat nu de coronasteun aan bedrijven wordt stopgezet er “snel goede structurele maatregelen” moeten worden genomen. Daarmee zou moeten worden gezorgd dat mensen meer zekerheid en inkomen krijgen. Gebeurt dat niet, dan gaat het volgens Elzinga alsnog mis op de arbeidsmarkt.

Het concept voor een aanzet voor een regeerakkoord dat VVD en D66 schreven, kon FNV wel bekoren. Zo zijn de problemen op de arbeidsmarkt waarover vakbonden en werkgevers binnen de Sociaal-Economische Raad (SER) een advies gaven allemaal in dat document op hoofdlijnen meegenomen. En ook het klimaat zit erin. “Maar de taart gaat hier zogezegd nog niet rond”, aldus Elzinga. “Het zijn vooralsnog intenties en geen harde afspraken op detailniveau.”

Oud-informateur Tjeenk Willink voelt ‘plaatsvervangende schaamte’ bij impasse

Oud-informateur Herman Tjeenk Willink ervaart een gevoel van “plaatsvervangende schaamte” bij de impasse waarin de huidige formatie zich momenteel bevindt, maakte hij woensdagavond kenbaar in een interview met Nieuwsuur.

Tjeenk Willink is kritisch op de manier waarop de formatie verloopt. In gesprek met Nieuwsuur zei hij “een gevoel van mistroostigheid en plaatsvervangende schaamte” te hebben bij het verloop van de formatie.

“Op de lange duur doet dit afbreuk aan de geloofwaardigheid van de politiek”, zei de oud-informateur, die eind april zijn eindverslag aan de Tweede Kamer overhandigde.

Tjeenk Willink schreef dat eindverslag nadat de gehele oppositie het vertrouwen in demissionair premier Mark Rutte had opgezegd toen bleek dat de VVD-leider in de verkennende gesprekken over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt had gesproken. De conclusie van het eindverslag was dat Rutte, ondanks de impasse waarin de formatie terecht was gekomen, het vertrouwen bij de meeste partijen zou kunnen herstellen.

Na Tjeenk Willink werd Mariëtte Hamer aangesteld om de formatie verder te leiden. Zij gaf op 22 juni in haar eindverslag Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) de opdracht om de aanzet tot een regeerakkoord te schrijven.

Nieuw kabinet lijkt verder weg dan ooit

De formatie belandde opnieuw in een impasse toen de VVD en het CDA dinsdag lieten weten dat ze niet willen regeren in een kabinet met PvdA én GroenLinks. Daardoor lijkt de komst van een nieuw kabinet verder weg dan ooit.

Tjeenk Willink benadrukte de urgentie van een nieuw kabinet bij Nieuwsuur. “Er moeten allerlei grote problemen worden opgelost. De relevante vraag is: hoe komen we uit deze situatie waar iedereen zo ongelukkig over is?”

Reactie AD-lezers

Nieuwe verkiezingen enige oplossing om uit impasse in Den Haag te komen
Minderheidskabinet inzet formatieruzie’ (AD 31-8). Inmiddels zijn in Den Haag de persoonlijke verhoudingen tussen politici aangetast. Dat gaat met de vorming van een minderheidskabinet niet beter worden. Er zijn vanaf de verkiezingen zoveel affaires geweest dat het nu eindelijk eens moet doordringen dat nieuwe verkiezingen de enige oplossing zijn om uit de impasse te komen.

Het zou de partijen die maanden hebben geprobeerd een kabinet te smeden sieren hun leiders te laten terugtreden om met frisse moed weer vooruit te kunnen. Voorafgaande aan nieuwe verkiezingen kunnen de PvdA en GroenLinks laten zien of ze écht willen fuseren en kan Pieter Omtzigt eventueel een eigen partij lanceren. De democratie is na alle gebeurtenissen gebaat bij nieuwe verkiezingen.

Meer: kabinetsformatie 2021

Lees: Eindverslag informateur Hamer 02.09.2021

Meer: Formatie  RTL

Meer: Formatie 2021 NU

Meer: Dossier Onder Politici | AD.nl

Meer: Op weg naar een nieuw kabinet | NOS

Zie ook: Grote onrust op Links op weg naar Rutte 4 !!

zie verder: Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021

Lees: Nieuw kabinet lijkt verder weg dan ooit, hoe nu verder? NU 01.09.2021

Lees: Wat wil jij weten over de formatie? NU 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 62 – tussenstand onderhandelingsronde 01.09.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 61 – onderhandelingsronde 31.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 60 – onderhandelingsronde 30.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 59 – tussenstand onderhandelingsronde 29.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 58 – tussenstand onderhandelingsronde 28.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 57 – tussenstand onderhandelingsronde 27.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 56 – tussenstand onderhandelingsronde 26.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 55 – onderhandelingsronde 25.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 54 – onderhandelingsronde 24.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 53 – onderhandelingsronde 23.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 52 – tussenstand onderhandelingsronde 22.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 51 – onderhandelingsronde op 20.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 50 – tussenstand onderhandelingsronde 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 49 – onderhandelingsronde verder op 19.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 48 – onderhandelingsronde verder op 18.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 47 – onderhandelingsronde verder op 17.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 46 – onderhandelingsronde verder op 16.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 45 – tussenstand onderhandelingsronde 10.08.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 44 – tussenstand onderhandelingsronde 15.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 43 – tussenstand onderhandelingsronde 09.07.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 42 – tussenstand onderhandelingsronde vanaf 29.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 41 – 2e kamer debat 23.06.2021 eindverslag verkenningsronde

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 40 – eindverslag verkenningsronde 22.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 39 – verkenningsronde 21.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 38 – tussenstand verkenningsronde 20.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 37 – verkenningsronde 18.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 36 – tussenstand verkenningsronde 17.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 35 – tussenstand verkenningsronde 16.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 34 – verkenningsronde 15.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 33 – verkenningsronde 14.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 32 – verkenningsronde 11.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 31 – verkenningsronde 10.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 30 – verkenningsronde 09.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 29 – verkenningsronde 08.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 28 – verkenningsronde 07.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 27 – verkenningsronde 04.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 26 – verkenningsronde 03.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 25 – verkenningsronde 02.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 24 – verkenningsronde 01.06.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 23 – verkenningsronde 31.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 22 – tussenstand verkenningsronde 28.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 21 – verkenningsronde 27.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 20 – verkenningsronde 26.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 19 – de verkenningsronde gaat een nieuwe fase in !!!

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 18 – tussenstand verkenningsronde 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 17 – verkenningsronde Jongeren en Kunst/Cultuursector 20.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 16 – verkenningsronde grote partijen 18.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 15 – verkenningsronde kleine partijen 17.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 14 – start verkenningsronde met Informateur Mariëtte Hamer vanaf 17.05.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 13 – Debat 12.05.2021 en benoeming nieuwe Informateur Mariëtte Hamer

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 12 – vanaf 10.05.2021 weer op weg

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 11 – op weg naar de inhoudelijke formatie

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 10 – verkenningsronde vertraagd

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 9 – verkenningsronde vanaf 25.04.2021 weer verder

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 8 – verkenningsronde 20.04.2021 en 21.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 7 – volgende verkenningsronde vanaf 19.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkenningsronde vanaf 13.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 5 – nieuwe start verkenningsronde vanaf 08.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 4 – voortgangsoverleg 06.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 3 – Debat 31.03.2021– 01.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 2

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 1

Zie ook: Aftrap Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021 – op weg naar de uitslag

Lees: Beoogd informateur Remkes is de grote probleemoplosser van het Binnenhof NOS 02.09.2021

Lees: FNV: grote zorgen om langzaam formatieproces MSN 20.09.2021

Lees: Het geheime document van VVD en D66: gratis kinderopvang, spionnenjacht en moderne embryowet AD 02.09.22021

Lees: Betaalde schoollunches en miljoen woningen; dit zijn de hoofdpunten uit regeerakkoord VVD en D66 MSN 02.09.2021

Lees: Betaalde schoollunches en miljoen woningen; dit zijn de hoofdpunten uit regeerakkoord VVD en D66 Telegraaf 02.09.2021

Lees: VVD en D66: gratis kinderopvang en leerplicht al vanaf 4 jaar MSN 02.09.2021

Lees: VVD en D66: gratis kinderopvang en leerplicht al vanaf 4 jaar RTL 02.09.2021

Lees: Geen woord over landbouw in gezamenlijk formatiedocument van VVD en D66 NU 02.09.2021

Lees: Stuk VVD en D66: meer regie vanuit Rijk, niets over landbouw MSN 02.09.2021

Lees: Persconferentie Hamer over vastgelopen formatieproces RTL 02.09.2021

Lees: Bezorgde Hamer waarschuwt voor onderlinge verhoudingen MSN 02.09.2021

Lees: Hamer: afgelopen week heeft verhoudingen partijen onder druk gezet – Wel.nl 02.09.2021

Lees: Hamer: afgelopen week heeft verhoudingen partijen onder druk gezet MSN 02.09.2021

Lees: Hamer tikt partijen op de vingers na mislukte formatie Telegraaf 02.09.2021

Lees: Hamer: ‘Zorgelijk dat meerderheidsvariant niet is gelukt’ NU 02.09.2021

Lees: Hamer noemt mislukte formatie ‘zeer zorgelijk’, Rutte moet boel nu weer opvrolijken AD 02.09.2021

Lees: Wantrouwen in formatie is nooit helemaal verdwenen na ‘ontploffing’ NU 02.09.2021

Lees: Wantrouwen in formatie is nooit helemaal verdwenen na ‘ontploffing’ MSN 02.09.2021

Lees: Vertrekkend informateur Hamer: situatie zorgelijk, nu minderheidskabinet NOS 02.09.2021

Lees: Hamer adviseert minderheidscoalitie met combinatie uit VVD, D66 en CDA NU 02.09.2021

Lees: Hamer ziet minderheidskabinet als laatste optie: ‘Partijen zijn te veel bezig met beeldvorming’ AD 02.09.2021

Lees: Informateur Hamer zwaar teleurgesteld, adviseert minderheidskabinet MSN 02.09.2021

Lees: Informateur Hamer zwaar teleurgesteld, adviseert minderheidskabinet RTL 02.09.2021

Lees: Hamer: VVD-informateur moet zoeken naar minderheidscoalitie – Wel.nl 02.09.2021

Lees: VVD en D66 moedig voorwaarts: voor het eerst laat Kaag formatiekar los AD 02.09.2021

Lees: Oud-informateur Tjeenk Willink voelt ‘plaatsvervangende schaamte’ bij impasse NU 02.09.2021

Lees: Tjeenk Willink niet verrast, wel beschaamd over mislukte formatie: ‘Zag je van mijlenver aankomen’ – Wel.nl 02.09.2021

Lees: Oud-informateur Tjeenk Willink voelt ‘plaatsvervangende schaamte’ bij impasse MSN 02.09.2021

Lees: Kans stijgt dat dit de langste formatie ooit wordt – Wel.nl 01.09.2021

Lees: Na de flop komt de minderheid en anders maar ‘extra-parlementair’ Elsevier 01.09.2021

september 3, 2021 Posted by | Uncategorized | 13 reacties