Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkenningsronde vanaf 13.04.2021

Vervolg formatieverkenning

Maandag 12.04.2021 sprak Tjeenk Willink met de nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer, Vera Bergkamp.

De kabinetsformatie gaat dinsdagmiddag 13.04.2021  weer verder. Informateur Tjeenk Willink ontvangt dan Nationale ombudsman Reinier van Zutphen en directeur Kim Putters van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), laat een woordvoerder weten.

Het is gebruikelijk dat er in de eerste fase van een formatie gesproken wordt met adviesorganen van de politiek, zoals de ombudsman en het SCP.

Bestuurscultuur

Tjeenk Willink kijkt bij zijn werkzaamheden ook nadrukkelijk naar een nieuwe bestuurscultuur, die het vertrouwen van de burgers in de politiek moet verbeteren. Ombudsman Van Zutphen behandelt klachten van burgers tegen de overheid en SCP-directeur Putters weet veel van sociale en culturele ontwikkelingen in de samenleving.

Overleg 13.04.2021 met Ombudsman Van Zutphen en SCP-directeur Putters

Informateur Herman Tjeenk Willink heeft dinsdag 13.04.2021 politici links even laten liggen. Aan het Binnenhof ontving hij de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen en directeur Kim Putters van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Zij hadden een duidelijke oproep: vergeet de burger niet.

Informateur Herman Tjeenk Willink (PvdA) komt aan op het Binnenhof (9 april).

Ⓒ ANP / HH

„Het vertrouwen in de overheid is veel minder dan het ooit was”, constateert burgerwaakhond Van Zutphen. Het kan volgens hem nog wel even duren voor het weer beter gaat worden: „De overheid moet eerst maar eens tonen dat het betrouwbaar kan zijn, dan komt het vertrouwen misschien wel weer terug.”

De ombudsman schetst dat hij in de toeslagenaffaire en allerlei andere zaken een patroon ziet van een overheid die het zicht is kwijtgeraakt op degene die door de overheid geraakt worden. „Dat zijn vaak de mensen die de overheid zo hard nodig hebben. De burger is uit het zicht geraakt. Dat betekent dat je weer dichtbij moet staan, dat je weet wat er speelt, écht geinteresseerd moet zijn en hem een kans geeft.”

BEKIJK OOK:

Informateur Tjeenk Willink: ’grote stille knecht’ en dikke mik met Oranjes

Het planbureau van Putters doet voortdurend onderzoek naar wat er leeft in de samenleving. „Mensen vinden het vaak heel ingewikkeld om alle regels nog te begrijpen. Dat raakt ook het vertrouwen in de overheid”, legt de directeur uit. Hij waarschuwt dat het thema vertrouwen niet alleen gaat over wat er in de politieke arena zelf gaande is: „Heb het vooral ook over de relatie tussen samenleving en de politiek.”

Van Zutphen is van plan om zelf meer op de trommel te slaan: „Laten we ervoor zorgen dat het hier doordringt. Ik kan daar een rol bij spelen door meer op mijn strepen te staan om ze bij de les te houden.”

Hamer (SER) op bezoek bij Tjeenk Willink woensdag 14.04.2021

De komende dagen gaat Tjeenk Willink door met zijn ontvangsten. Morgen 14.04.2021 komt Mariëtte Hamer, de voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER) langs. De SER is het overlegorgaan tussen werkgevers, vakbonden en de overheid.

Overleg woensdag 14.04.2021 met Mariëtte Hamer, de voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER)

De valse start van de kabinetsformatie mag niet betekenen dat het nog lang duurt voordat er een herstelplan ligt voor de economie. Dat zei de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER) Mariëtte Hamer voor haar bezoek aan informateur Herman Tjeenk Willink. “We kunnen ons niet permitteren om te wachten”, aldus Hamer. “Er moet nu echt een herstelplan komen.”

Tjeenk Willink nodigde Hamer uit om te praten over de economie en het herstel van de coronacrisis. In de SER waar Hamer voorzitter van is zitten vertegenwoordigers van zowel werknemers als werkgevers. Het is de belangrijkste adviesraad van het kabinet op het gebied van sociaaleconomische vraagstukken.

De informateur moet kijken of er een kabinet gevormd kan worden, ondanks de spanningen door de geklapte verkenning. Het onderlinge wantrouwen tussen politieke partijen is voor de SER-voorzitter “natuurlijk” reden tot zorg, omdat de problemen van ondernemers, werknemers en kwetsbare mensen in de samenleving om “urgentie” vragen. In vrijwel alle sectoren leven grote zorgen, en “er moet meer zekerheid komen”.

“De SER heeft heel veel zorgen over het herstel van de economie en over de onzekerheid voor werkgevers en werknemers”, zegt Hamer. Belangrijk onderdeel van het economisch herstelplan is volgens haar dat de overheid “investerend de crisis uit moet komen”. Hamer ziet dat “de onzekerheid die achter de optimistische statistieken schuilgaat, groter is dan nu lijkt”.

Overleg donderdag 15.04.2021 met de drie demissionaire ministers: Hoekstra van Financiën, Koolmees van Sociale Zaken en Van ’t Wout van Economische Zaken.

Ondernemers krijgen half mei te horen wat het demissionaire kabinet gaat doen met steunpakketten en hulp voor schulden gaat doen. Het herstel van Nederland op de langere termijn is aan de partijen die uiteindelijk aan de formatietafel aanschuiven.

Dat zeggen ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken), Wopke Hoekstra (Financiën) en Bas van ’t Wout (Economische Zaken) na hun bezoek aan informateur Herman Tjeenk Willink. „We kijken met deskundigen en sociale partners wat er nodig is om bedrijven gezond de coronacrisis door te helpen”, zegt Koolmees. „Dat kan niet wachten tot het eind van de formatie.”

Steunpakketten

Het gaat daarbij om het verlengen van de steunpakketten voor ondernemers, die nu nog tot 1 juli doorlopen. Volgens Koolmees is er daarnaast discussie over ’belastingschulden en het terugvorderen daarvan en de financiële gezondheid van bedrijven’. Van ’t Wout zegt dat er ook wordt gekeken hoe het kabinet bedrijven straks ’een duwtje’ kan geven.

Dat gaat in overleg met de nieuwe Tweede Kamer, waar de ministers volgens Koolmees nog ’een rondje’ gaan maken ’om draagvlak te vinden voor zo’n vervolg’. Half mei komt het kabinet dan met de mogelijke oplossingen voor deze ’urgente zaken’.

Verkennersgate

Maar het herstelplan voor de lange termijn vinden de ministers minder een zaak van het nog zittende kabinet. „Hoe groter de onderwerpen, hoe meer het voor de hand ligt dat het voor de formerende partijen is”, verwijst Hoekstra door naar de formatie, die door ’verkennersgate’ in een impasse is beland.

„Dat onderscheid zal moeten gemaakt worden voor de komende periode”, vindt ook Koolmees. Hij benadrukt dat het kabinet zich wel vol inzet voor problemen op de korte termijn: „Het is echt onze verantwoordelijkheid om te voorkomen dat ondernemers tussen wal en schip vallen of mensen onnodig hun baan verliezen.”

Mariëtte Hamer, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, riep al woensdag het kabinet op om meer haast te maken.

Vervolggesprekken

Alle fractievoorzitters worden komende week weer uitgenodigd voor een gesprek met informateur Tjeenk Willink.

In welke volgorde of in welke combinaties is nog niet bekend. De woordvoering van Tjeenk Willink meldt dat hij “zich beraadt op de inhoud van de gevoerde gesprekken” en op basis daarvan de agenda zal bepalen.

Maandag 19.04.2021 heeft de informateur gesprekken met de vicepresident van de Raad van State Thom de Graaf (D66) en de president van de Algemene Rekenkamer Arno Visser (VVD).

Tas vol paperassen

Vorige week 09.04.2021 vrijdag verliet informateur Herman Tjeenk Willink het Binnenhof met een tas vol paperassen na de eerste ronde van twee dagen gesprekken met de zeventien partijleiders.

Lees en bekijk hier de samenvatting.

Afgelopen week besprak Tjeenk Willink de stand van de economie en de coronacrisis met SER-voorzitter Hamer en de demissionaire ministers Hoekstra (Financiën), Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en Van ’t Wout (Economische Zaken en Klimaat).

Die zeiden dat het demissionaire kabinet voorlopig niet gaat werken aan een nationaal herstelplan, terwijl Hamer juist had gezegd dat volgens haar haast geboden is.

Dinsdag 13.04.2021 kwamen de Nationale Ombudsman Renier van Zutphen en Kim Putters van het Sociaal- en Cultureel Planbureau langs. Die gesprekken gingen vooral over het vertrouwen van burgers in de politiek en de relatie tussen de overheid en de samenleving.

In totaal heeft hij drie weken voor dit informatieproces.

Het roer moet om in politiek Den Haag.

Herman Tjeenk Willink denkt aan meer politiek debat, meer tegenmacht en een oppositie die niet buitenspel staat. De informateur wil daarom af van dichtgetimmerde regeerakkoorden. Dat heeft Nederland vaker gehoord. Maar waarom lukt het keer op keer niet?

Ze hebben bestaan: regeerakkoorden van een paar pagina’s. Soms zijn er weer kabinetten zonder. Sinds 1963 is het een vaste gewoonte om afspraken tussen coalitiepartners te bundelen. „Vaak nog vage hoofdlijnen. Pas vanaf de jaren tachtig is het heel gedetailleerd. Fracties gingen zich in die tijd veel meer bemoeien met de totstandkoming”, weet hoogleraar staatsrecht Paul Bovend’Eert.

Werkgroepen

In de periode-Lubbers wordt het schrijven van regeerakkoorden tot kunst verheven. Tal van werkgroepen met specialisten worden belast met de vraag welke kant het op moet met ons land. „Als je dat gaat doen, dan weet je zeker dat het uit de hand loopt”, grijnst de professor, die alle regeerakkoorden onder de loep heeft genomen.

De Haagse bestuurscultuur komt onder vuur te liggen tijdens het laatste paarse kabinet. Pim Fortuyn komt op. Hij verklaart de overleggen in achterkamertjes tot vijand. Bovend’Eert: „Balkenende heeft daarna zijn best gedaan om het te minderen. Het werd iets beknopter en hij hechtte meer belang aan dualisme.”

Balkenende

Alle kabinetten van Jan Peter Balkenende vallen vroegtijdig. Mark Rutte kiest er weer voor om veel afspraken uit de onderhandelingen op papier te zetten. VVD-prominent Henk Kamp is in 2012 verkenner en denkt dat het een ’natuurlijk proces’ is dat er uiteindelijk toch weer een uitgewerkt document wordt afgeleverd. „Het zou mij verrassen als er echt een beknopt akkoord op hoofdlijnen uitkomt.”

Volgens de oud-minister is die wens helemaal ingewikkeld als er straks vier, vijf of zelfs meer partijen in een coalitie belanden. „Iedere partij heeft eigen prioriteiten en opvattingen over de prioriteiten van anderen. Om dan toch als coalitie en als ministersploeg tot de noodzakelijke besluiten te komen en die ook uitgevoerd te krijgen, zijn compromissen en afspraken nodig”, stelt Kamp. „Een regeerakkoord is de weergave daarvan en dus nuttig.”

Informateur

Een stoet van partijleiders is om en bepleit een dun akkoord. Onder hen CU-voorman Gert-Jan Segers. In 2017 is het ook de vurige wens van (opnieuw) informateur Tjeenk Willink om het beknopt te houden. En wie zit aan tafel? Precies: Segers.

„Ik weet het”, geeft hij toe. „Het is altijd een vrome wens om het niet te doen. Vier jaar geleden hoorde ik het inderdaad ook aan het begin: het is de wens om tot een dun regeerakkoord te komen. Een regeerakkoord op hoofdlijnen.”

Chippen van katten

Het tegenovergestelde is gebeurd: het regeerakkoord met de inmiddels geestige titel ’Vertrouwen in de toekomst’ is uiterst gedetailleerd. Zelfs het chippen van katten en de frequentie van treinen in een bepaalde regio halen de eindversie. Segers constateert wat professor Bovend’Eert mis ziet gaan in de tijd van Ruud Lubbers: „We hebben in 2017 zijtafels ingericht. Specialisten uit de fracties kwamen met hele boekwerken onder hun arm aan. Die zeiden: alles wat wij ooit al wensten gaan we nu opschrijven. Die neiging moet nu echt worden onderdrukt.”

Oud-minister Kamp ziet het nog niet gebeuren als de formatie ’over links’ gaat. „De linkse partijen vormen een minderheid in de Tweede Kamer en hebben belang bij het vastleggen van afspraken”, zegt hij.

Vernieuwing

Toch moet het gebeuren, vindt partijgenoot Johan Remkes. Als voorzitter van een staatscommissie naar bestuurlijke vernieuwing adviseerde hij al om te stoppen met dichtgetimmerde regeerakkoorden. „Het moet meer gaan over het ’wat’ dan ’hoe’. Ik word er niet vrolijk van als ik zie wat er allemaal in regeerakkoorden terecht kan komen.”

Maar Remkes wijst ook naar de rol van het parlement: „Twee Kamerleden hebben een strijd gevoerd om informatie te krijgen. Maar de hele Tweede Kamer had moeten zeggen: zo kan dit niet.”

Gevoelige onderwerpen

Iedereen is het erover eens dat het maken van afspraken onvermijdelijk is. „Gevoelige onderwerpen kun je niet uitsluiten van bespreking. Bij asiel en migratie bijvoorbeeld”, zegt CU-leider Segers. „Als het echt gevoelig ligt tussen partijen moet je een paar hele precieze afspraken maken.”

Zelfs dan kan het mislopen. De inkt van de afsprakenlijst voor het kabinet-Rutte II is nog niet droog of het akkoord moet alweer worden opengebroken. Dat is niet het gevolg van het kwartetspel tussen VVD-leider Mark Rutte en PvdA-voorman Diederik Samsom; de twee weten het snel eens te worden. De kritiek komt van buiten: de VVD-achterban pruimt nivelleren met de zorgverzekering niet.

Gedonder

Onderling vertrouwen en het voorkomen van gedonder zien alle politici als gemene deler. Bovend’Eert stelt dat onderhandelaars er in ieder geval niet aan ontkomen om financiële afspraken te maken: „Je moet een kader hebben om in te werken. Anders heb je binnen de kortste keren de grootste ruzie over de uitgaven.”

Een dun regeerakkoord hoeft volgens hem niet automatisch een ruziekabinet op te leveren: „Je kunt ook afspreken om geen halszaak te maken van meningsverschillen over een bepaald wetsvoorstel.”

Gaat het in 2021 wel weer lukken? Bovend’Eert wijst op de coronacrisis: „Deze keer is de situatie zo onzeker dat het geen zin heeft de pretentie te hebben om plannen te maken voor vier jaar.”

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 5 – nieuwe start verkenningsronde vanaf 08.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 4 – voortgangsoverleg 06.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 3 – Debat 31.03.2021– 01.04.2021

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 2

Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 1

Zie ook: Aftrap Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021 – op weg naar de uitslag

Zie ook: Verkiezingen 2e kamer op 17 maart 2021

Lees: CU-leider Segers wil omslag in ‘ongezonde politieke cultuur’ MSN 17.04.2021

Lees: CU-leider Segers vindt dat uitspraak over Rutte te veel op de man was gespeeld NU 17.04.2021

Lees: Segers (CU): opmerking over Rutte was te veel op de man gespeeld NOS 17.04.2021

Lees: Segers over kritiek na uitsluiten Rutte: ‘Ik trek me dat aan’ RTL 17.04.2021

Lees: Segers na uitsluiten Rutte: Kritiek daarop moet ik me aantrekken AD 17.04.2021

Lees: Segers over kritiek na uitsluiten Rutte: ‘Ik trek me dat aan’ MSN 17.04.2021

Lees: ChristenUnie blikt terug op verkiezingen MSN 17.04.2021

Lees: CDA’s populairste Kamerlid Omtzigt houdt zijn eigen partij én de formatie gegijzeld AD 17.04.2021

Lees: Regeerakkoord moest dun zijn, maar werd vol details: tot en met kattenchip aan toe MSN 17.04.2021

Lees: Tjeenk Willink praat volgende week weer met alle partijleiders MSN 16.04.2021

Lees: Fractievoorzitters komende week weer langs bij informateur Tjeenk Willink NOS 16.04.2021

Lees: Tjeenk Willink praat volgende week weer met alle partijleiders RTL 16.04.2021

Lees: Tjeenk Willink neemt de tijd: de informateur wil wéér alle fractieleiders spreken AD 16.04.2021

Lees: De Kamer wil verandering, maar of die komt is de vraag: ‘Verwacht niet dat Rutte zijn stijl aanpast’ AD 15.04.2021

Lees: Ministers bij Tjeenk Willink: coronaherstelplan niet aan ons NOS 15.04.2021

Lees: Koolmees na kritiek: half mei plan voor ondernemers Telegraaf 15.04.2021

Lees: Kabinet ‘legt puzzel’ voor nieuw steunpakket, half mei meer duidelijkheid  AD 15.04.2021

Lees: Ministers: grote economische plannen aan volgend kabinet MSN 15.04.2021

Lees: Koolmees na kritiek: half mei plan voor ondernemers MSN 15.04.2021

Lees: Hamer (SER): we kunnen niet wachten op herstelplan kabinet MSN 14.04.2021

Lees: Economie en coronacrisis op agenda informateur Tjeenk Willink NOS 14.04.2021

Lees: Informateur spreekt met voorzitter SER en economische ministers MSN 13.04.2021

Lees: Informateur Tjeenk Willink hoort hoe ombudsman overheid tik op de vingers geeft   Telegraaf 13.04.2021

Lees: Ombudsman: overheid moet enorm zijn best doen om vertrouwen te herstellen NOS 13.04.2021

Lees: Informateur Tjeenk Willink laat politici links liggen Telegraaf 13.04.2021

Lees: De bestuurlijke spierballen van D66: ‘Het wordt een machtspartij’ AD 13.04.2021

Lees: Informateur ontvangt ombudsman en directeur SCP NOS 12.04.2021

Lees: Longfonds en artsen doen oproep aan nieuw kabinet: ‘Geef kinderen gezonde lucht NOS 12.04.2021

Lees: Rutte is weg van de afgrond, Tjeenk raapt scherven en versoepelingen krijgen we niet AD 12.04.2021

Lees: Informateur Tjeenk Willink ontmoet maandag nieuwe Kamervoorzitter MSN 12.04.2021

april 12, 2021 - Posted by | Uncategorized

3 reacties

  1. […] Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkennin… […]

    Pingback door Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 7 – volgende verkenningsronde vanaf 19.04.2021 « Debat in de Digitale Hofstad | april 17, 2021

  2. […] Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkennin… […]

    Pingback door Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 7 – verkenningsronde 20.04.2021 en 21.04.2021 « Debat in de Digitale Hofstad | april 19, 2021

  3. […] Zie ook: Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 6 – volgende verkennin… […]

    Pingback door Op weg naar Kabinet Rutte 4 – de Formatie van de nieuwe coalitie – deel 9 – verkenningsronde vanaf 25.04.2021 weer verder « Debat in de Digitale Hofstad | april 25, 2021


Sorry, the comment form is closed at this time.

%d bloggers liken dit: