Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

Versplintering 2e Kamer en verder

IMG_1138

Minder Fracties.

De kleine fracties mogen allemaal hun zegje doen bij debatten en vragen stellen aan de regering. En ze krijgen verhoudingsgewijs net zo veel salaris en personele ondersteuning als de gewone partijen. De fractievoorzitter (ook van een eenmansfractie) krijgt ook nog een toelage.

PRESIDIUM DOET VERSCHILLENDE VOORSTELLEN

Dat kan anders, schrijven de Kamerambtenaren in de nota. Naast het verbod op het vormen van een nieuwe fractie zijn er meer mogelijkheden, zoals een minimum aantal leden verplicht stellen voor de oprichting van nieuwe fracties. Ook kan de spreektijd worden ingeperkt en het aantal mondelinge vragen dat mag worden gesteld. Voldoe je niet aan die eis, dan kan de financiële en personele ondersteuning worden teruggeschroefd. Ook zou de spreektijd van een- en tweepitters kunnen worden ingeperkt, zou er een limiet kunnen komen voor mondelinge vragen en zouden ze alleen een werkkamer kunnen krijgen indien beschikbaar.

IMG_1139

Deze maatregelen kunnen zonder ingewikkelde en tijdrovende wetswijziging worden ingevoerd. Een simpele aanpassing van artikel 12 van het reglement van orde volstaat – zo heeft dezelfde manier waarop het parlement ook enkele jaren geleden de Koning uit de kabinetsformatie heeft gehaald. Op 21 juni debatteert de Tweede Kamer over het onderwerp.

EERSTE KAMER

In de nieuwe Eerste Kamer komen zes partijen met een zetelaantal tussen de 8 en 13. Dat is nog nooit vertoond, aldus de Maastrichtse hoogleraar staatsrecht Aalt Willem Heringa. Door het resultaat van de Statenverkiezingen moet Rutte II harder op zoek naar draagvlak in de Eerste Kamer om alle plannen erdoor te krijgen. Want wie de komende jaren ook de Tweede Kamerverkiezingen wint, tot 2020 zijn er in de Eerste Kamer minimaal vier partijen nodig om een meerderheid te vormen. Nog nooit was de grootste partij – de VVD met 13 zetels – zo klein in de senaat.

Kiesdrempel

Er moet een “behoorlijk hoge kiesdrempel” komen om kleine partijen uit de Tweede Kamer te weren. Dat zegt minister Edith Schippers (Zorg, VVD) in een gesprek met NRC Handelsblad.

ANDERE INSCHATTING DAN RUTTE

Premier en VVD-leider Mark Rutte heeft gezegd dat hij de wisselende meerderheden geen probleem vindt. Schippers zegt dat ze dat “anders inschat”: “Er zijn vast mensen die zeggen: moet je je daar als minister van Volksgezondheid wel mee bemoeien? Is dat eigenlijk wel de kabinetslijn? De partijlijn? Nee. Maar ik vind het wel.”

Voor het afschaffen van de senaat, die vorig jaar Schippers’ plannen blokkeerde, pleit ze niet.

TWEEDERDE MEERDERHEID

Een kiesdrempel of het onmogelijk maken van afsplitsingen vergt een lastige grondwetswijziging waarvoor een tweederde meerderheid en twee kabinetsperiodes noodzakelijk zijn, beseft Schippers. Ook in de Eerste Kamerfractie van haar partij leven zorgen over de bestuurbaarheid. Op initiatief van fractievoorzitter Loek Hermans zou een staatscommissie voor staatsrechtelijke herbezinning’ in het leven worden geroepen. Die komt door onenigheid in de senaat echter nog niet van de grond. Toch is Schippers „blij dat een staatscommissie zich over ons stelsel gaat buigen”.

Met haar oproep voor een hoge kiesdrempel brengt Schippers ook kleine, constructieve partijen als de SGP en de ChristenUnie in het nauw. Daarover zegt ze:

“Ze doen het goed in de peilingen, dus misschien halen ze de drempel wel, en anders kunnen ze ook een alliantie met elkaar aangaan”

zie ook: De rol van de 1e kamer staat onder druk

Alarmerende melding over kelderend vertrouwen in democratie is onzin

VK 05.12.2016 Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: steeds minder mensen zien de democratie als essentieel.

Met verdriet delen we u mede dat de democratie op de intensive care is beland. Deskundigen zien de prognose somber in. Uit hun laatste analyse in de New York Times blijkt dat de jongste generatie nog maar weinig met democratie heeft: slechts een kwart van de inwoners van 29 jaar en jonger vindt het essentieel om onder deze bestuursvorm te leven. Er zit zelfs een grafiek bij die illustreert dat dat een dieptepunt is: de lijntjes hellen in alle landen – inclusief Nederland – omlaag.

Ook in Nederland: terwijl nog ongeveer de helft van onze babyboomers het essentieel vindt om in een democratie te wonen, is slechts zo’n eenderde van de jongeren tot 29 jaar het daarmee eens.

Zou het kloppen? Na de verkiezingen in de Verenigde Staten lijkt niets meer onmogelijk. Net toen Donald Trump werd gekozen als president, haalde David van Reybrouck in De Correspondent dan ook dezelfde cijfers aan in zijn stuk ‘Wakker worden in een nieuwe wereldorde’. Met de conclusie: ‘In de ogen van velen heeft democratie zijn beste tijd gehad.’ En wéér die grafiek erbij.

De cijfers zijn afkomstig van de op zich heel betrouwbare World Values Survey. Een van de vragen was: ‘Hoe belangrijk vindt u het dat u in een democratie woont?’, waarop een cijfer van 1 tot 10 kon worden gegeven. Dan blijkt, jawel, dat jonge mensen veel minder vaak met een ’10’ antwoordden – het enige cijfer dat de New York Times en de Correspondent als maat namen, wat tot kelderende grafieken leidt.

Misbruik van de cijfers. Dit had nooit zo gepubliceerd mogen worden, aldus Hoogleraar politicologie Tom van der Meer.

Maar dat zegt eigenlijk helemaal niets. Wie de volledige antwoordtabel erop napluist, ziet namelijk dat die daling aan tienen ruimschoots wordt gecompenseerd met negens en achten. En dat pakt positief uit. Gemiddeld genomen geven jongeren hun democratiewens een 8,4, een getal dat jaren nagenoeg onveranderd is gebleven. Net als dat van ouderen trouwens, die gemiddeld voor een 9 kiezen. Kortom: vrijwel iedereen wil ongelofelijk graag in een democratie wonen.

  View image on Twitter

Perry Boomsluiter @PB010

Beste @Davidvanrey, klopt deze grafiek in je artikel @decorrespondent? Ik kan het me gewoon niet voorstellen. #democratie#zorgwekkend

5:05 PM – 13 Nov 2016

Sterker nog: steeds meer Nederlanders kijken positief naar democratie. Dat blijkt uit onderzoek van onder andere Tom van der Meer, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Alle studies, zoals de Eurobarometer en het Nationaal Kiezersonderzoek, wijzen op méér tevredenheid met het functioneren van de democratie sinds de jaren tachtig’, zegt hij. Meer dan 90 procent van de Nederlanders steunt democratie, en zo’n 70 procent is er tevreden mee – ook de jongeren. In de jaren tachtig was dat laatste cijfer slechts zo’n 60 procent.

Dat de New York Times daarentegen zo groot uitpakt met een alarmerende boodschap op basis van een dubieuze interpretatie, vindt Van der Meer ‘gewoon misbruik van de cijfers’. En: ‘Dit had nooit zo gepubliceerd mogen worden.’

Kortom: de democratie is nog alive and kicking. In elk geval in de hoofden van de kiezers.
Oordeel: onzin

©

Volg en lees meer over:  POLITIEK   KLOPT DIT WEL? – POLITIEK   NEDERLAND

Massaal voor kiesdrempel

Telegraaf 05.12.2016 Er moet zo snel mogelijk een kiesdrempel van vijf procent ingevoerd worden om versnippering van het politieke landschap in Nederland tegen te gaan. Van de circa 14.500 deelnemers aan de Stelling van de Dag heeft de overgrote meerderheid (90 procent) gekozen voor een snelle invoering hiervan.

Foto: grahic

De meeste respondenten zijn bang dat de hoeveelheid partijen en met name de kleine partijen, die de laatste tijd zijn opgericht, de politiek verlamt. ,,Om het land bestuurbaar te houden en ervoor te zorgen dat er niet te veel partijen in de Kamer komen, is het noodzakelijk om een kiesdrempel van vijf procent in te stellen”, klinkt het.

Versplintering van de politiek zal leiden tot moeizame kabinetsformaties, weten velen. Bovendien zal een coalitie van vier of meer partijen de daadkracht van het kabinet niet ten goede komen.

De meeste deelnemers vinden verder dat Tweede-Kamerleden die uit onvrede een fractie verlaten hun zetel beschikbaar moeten stellen aan de partij. ,,De huidige situatie met ‘eenpitters’ en one-isue-partijtjes is krankzinnig. Het zijn gewoon pluchezitters die geen enkele invloed kunnen uitoefenen”, stelt een deelnemer onomwonden.

Praat mee over het nieuws bij onze redactie WatUZegt.

Liever veel dan twee partijen

Trouw 25.10.2016 Met de Tweede Kamerverkiezingen in het verschiet, klinken weer klachten dat ons land zoveel partijen zou kennen. Momenteel zijn er zestien fracties in de Tweede Kamer vertegenwoordigd.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland gelieerd aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Vijf daarvan zijn echter het gevolg van afsplitsingen. In 2012 hebben elf partijen zetels in de Tweede Kamer bemachtigd; dat is historisch bezien niet uitzonderlijk veel.

Er valt natuurlijk nog niets te zeggen over het aantal partijen dat in maart 2017 in de Kamer zal komen maar stel dat de elf uit 2012 terugkeren en dat bijvoorbeeld DENK en VNL er eveneens in slagen in de Kamer te komen, dan zou het aantal fracties daar stijgen naar dertien. Dat is allerminst een record. Dat staat nog altijd op zeventien, gevestigd in 1918. En destijds telde de Tweede Kamer slechts 100 zetels in totaal.

Wat is het bezwaar van ‘veel’ partijen? Als het om zorgverzekeringen gaat luidt de klacht juist dat er maar vier conglomeraten aan verzekeraars zijn. De consument zou daar méér keuze, niet minder moeten hebben. Waarom zou dat in de politiek anders zijn? Omdat de regeerbaarheid van het land in het geding is, menen sommige politici.

Districtenstelsel

Heerlijk om even te kunnen dromen over een parlement zonder linkse partijen, maar een eerlijke afspiegeling van de maatschappij kan dat toch niet worden genoemd

Maar de politicus die de laatste jaren van die zogenaamde onregeerbaarheid van het land het meest last zou moeten hebben gehad, wees de klacht eerder deze maand van de hand. Minister-president Mark Rutte stelde tijdens de Thorbeckelezing namelijk dat ministers gewoon hun best moeten doen meerderheden in het parlement te zoeken, en niet over een te veel aan partijen moeten zaniken.

Het verkleinen van het aantal partijen in het parlement zou uitsluitend met kunstgrepen te bewerkstelligen zijn. Zoals met een kiesdrempel, maar wil een kiesdrempel werkelijk effect hebben dan zal hij op 5 of 10% moeten worden gelegd. Een kiesdrempel van 10% zou – gelet op de huidige peilingen – de PvdA, de SP, en wellicht ook GroenLinks en D66 in de gevarenzone brengen. Heerlijk natuurlijk om even te kunnen dromen over een parlement zonder linkse partijen, maar een eerlijke afspiegeling van de maatschappij kan dat toch niet worden genoemd.

Een soort van districtenstelsel is het meest effectieve instrument om in het aantal parlementair vertegenwoordigde partijen te wieden. In Groot-Brittannië zijn er maar een paar partijen naast de Conservatieven en Labour. En het bizarre gevolg van het districtenstelsel is daar dat een partij die in 2015 nationaal 4,7% van de stemmen haalde toch 56 zetels kreeg (de Scottish National Party) en een andere partij met 12,6% slechts 1 zetel (UKIP). De rechtvaardigheid is hier wel heel ver te zoeken.

Nieuwkomers

Ons stelsel zorgt ervoor dat de Tweede Kamer is wat het moet zijn: een vertegenwoordiging van zo goed als de hele bevolking

In de Verenigde Staten is het zo goed als onmogelijk voor een ‘third party’ het door Democraten en Republikeinen beheerste Congres binnen te dringen. Het gevolg van een dergelijk duopolie is niet alleen dat de democratie verstart maar tevens dat de grote partijen uit erg brede coalities van zeer uiteenlopende politieke opvattingen gaan bestaan.

Bovendien leggen de recente gebeurtenissen in zowel de Verenigde Staten als in het Verenigd Koninkrijk een ander gevaar bloot. Wat als een van beide grote partijen in de greep komt van een onbesuisde, extremistische politicus? Zoals de Republikeinen in de VS dit jaar is overkomen met Donald Trump en het Britse Labour sinds september vorig jaar met Jeremy Corbyn. Ofwel zo’n volkomen ongeschikte leider komt dan, ongeremd door een coalitiepartner, aan de macht of, waarschijnlijker (mogen we althans hopen), de partij in kwestie is niet langer als oppositie serieus te nemen. Daardoor wordt één partij feitelijk de ‘natuurlijke’ regeringspartij: in de VS de Democraten, in Groot-Brittannië de Conservatieven. Leuk voor die partij misschien, maar macht behoeft tegenmacht. Kiezers moeten een échte kans hebben om te opteren voor een alternatief.

Bij alles wat er op het functioneren van de parlementaire democratie in Nederland valt aan te merken, mogen wij ons gelukkig prijzen met een stelsel dat grote kans biedt aan nieuwkomers om in het parlement te geraken. Bovendien zorgt ons stelsel ervoor dat de Tweede Kamer is wat het moet zijn: een vertegenwoordiging van zo goed als de hele bevolking. Dat moet niet worden verminkt door kiesdrempels, districten of andere trucs van grotere partijen die concurrenten willen weren. Kiezers moeten echt iets te kiezen hebben. Ons huidige stelsel van evenredige vertegenwoordiging voldoet daar al een eeuw aan. Dus geen geknoei ermee!

Er is helemaal geen versplintering op rechts

VK 30.09.2016  De ideeën die PVV, VNL en Baudet gemeen hebben, zijn niet rechts, en ook niet ‘populistisch rechts’.

Ophef, er is ‘een versplintering op rechts’! Op bijna elk nieuwsmedium verscheen de afgelopen dagen wel een column of redactioneel commentaar die deze stelling – handenwrijvend dan wel knarsetandend – poneerde.

Twee nieuwsberichten waren hiervoor de aanleiding: Jan Roos wordt lijsttrekker van VNL en Thierry Baudet gaat zijn denktank Forum voor Democratie omvormen tot een politieke partij. Dat betekent dat ‘populistisch rechts’, zoals Volkskrant-redacteur Remco Meijer het verwoordde, nu niet alleen meer bestaat uit de PVV en haar zetelrovers, maar ook uit een paar new kids on the block. Enige ophef onder de gevestigde partijen en media is begrijpelijk, want juist Roos en Baudet hebben, samen met GeenStijl, met hun Oekraïnereferendum bewezen een behoorlijke impact te kunnen hebben.

Zolang er geen uitslag is, is er geen versplintering

Toch wringt er iets in de analyse. Allereerst is dat de aanname dat we hier een versplintering zien ontstaan. Er zijn dan wel steeds meer partijen die allemaal kans maken op een paar zetels, maar dat moet zich eerst nog maar uitwijzen op 15 maart. Zolang er geen uitslag is, is er geen versplintering. En als er bijvoorbeeld dertien fracties in de Tweede Kamer komen, tegenover elf bij de vorige verkiezingen, hoeft dat niet per se te betekenen dat het land onbestuurbaar wordt. In de afgelopen kabinetsperiode zijn er door afsplitsing maar liefst zestien fracties ontstaan. Die situatie dwingt in debatten tot enig pragmatisme en tot samenwerking, maar rampzalig is het niet.

Wat ook wringt is de gedachte dat we hier te maken zouden hebben met rechtse politiek. Er zijn wel enkele gemene delers aan te wijzen in de standpunten van PVV, VNL en Forum voor Democratie, zoals kritiek op het democratisch systeem, op de EU en op islam en immigratie. Maar zijn die rechts? Of zelfs, volgens de Volkskrant ‘populistisch rechts’? Nee.

Geerten Walling, historicus. ©

Onze links-rechtsverdeling stamt van twee eeuwen geleden, de tijd van de Franse Revolutie. ‘Links’ staat sindsdien juist voor gelijkheid en democratie – tot aan de guillotine en het strafkamp aan toe – en ‘rechts’ staat voor monarchie en aristocratie en de handhaving van de bestaande orde. Zelfs het nationalisme is een van oorsprong linkse hobby: het was het antwoord van 19de-eeuwse radicalen en liberalen op de traditionele standen- en klassenmaatschappij.

We zouden dus bijna kunnen zeggen dat er een nieuw links front opkomt. Bijna, want behalve de gemene delers zijn de nieuwe partijen helemaal niet zo eensgezind. De PVV heeft een economisch linkse agenda en concurreert in veel opzichten met de SP en de PvdA.

VNL heeft juist een economisch rechts programma en zal daarmee de strijd aanbinden met VVD en CDA. En het Forum voor Democratie zet in op een meer directe democratie, duurzaamheid en innovatie, waarmee het zowel D66 als GroenLinks op de korrel neemt.

Kortom, over de hele linie manifesteren zich nieuwe spelers die thema’s aankaarten die bestaande partijen hebben laten liggen. Precies zoals 50Plus en de Partij voor de Dieren dat ook doen.

Het kan geen kwaad dat de bestaande partijen door enkele nieuwkomers scherp worden gehouden

De democratie vernieuwt zichzelf en dat is helemaal niet ongezond. Het concept ‘politieke partij’ verandert van rol, vorm en functie, maar het systeem op zichzelf staat voorlopig fier overeind: over de democratische rechtsstaat is een grote meerderheid van de bevolking uitermate tevreden (aldus de Legitimiteitsmonitor Democratisch Bestuur 2015).

Dat de bestaande partijen nu door enkele nieuwkomers scherp worden gehouden, of er zelfs door worden opgegeten, kan binnen die democratische rechtsstaat helemaal geen kwaad. Rommelige campagnes en debatten zijn overkomelijk. Democratie is nu eenmaal zo mooi door de voortdurende mogelijkheid tot verandering. Dat betekent niet dat er iets moet veranderen. Slechts dat er iets te kiezen moet zijn.
Volg en lees meer over:   OPINIE  POLITIEK

MET MEER PARTIJEN MEER KANS OP BONJE

BB 03.12.2015 Coalitieakkoorden zijn dikker naarmate de gemeenteomvang en het aantal coalitiepartijen toeneemt. Uitgebreide coalitieakkoorden leiden niet vanzelfsprekend tot meer conflicten. Wel blijkt dat wethouders in brede coalities eerder, om politieke redenen, moeten vertrekken dan in smallere coalities. ‘Geen wenkend perspectief voor de lokale politiek, gezien de voortgaande fragmentatie van gemeenteraden.’

Dat stellen Jacomijn Visser, Hans Vollaard en Frits Meijerink (Universiteit Leiden) in hun onderzoek naar het verband tussen de lengte van coalitieakkoorden en conflicten in gemeenten. Het onderzoek richtte zich op de periode 2010-2014. Gelet op de toenemende versnippering van de lokale politiek zal het aantal partijen dat een coalitie vormt toenemen en daarmee het aantal politieke conflicten stijgen, terwijl de waardering van burgers voor het gemeentebestuur zal afnemen, zo verwachten zij. Die (burger)waardering hangt samen met de fragmentatie van gemeenteraden en politieke crises.

Sneuvelende wethouders

Het idee voor de studie ontstond na de casus ‘probleemgemeente Leiden’ waar in de vorige raadsperiode − na de formulering van een kort coalitieakkoord  − voor het eerst sinds lange tijd geen wethouder sneuvelde. Zouden korte coalitieakkoorden kunnen helpen het aantal politieke conflicten te verminderen, zodat wethouders langer kunnen blijven zitten, werd de centrale vraag van het onderzoek. Gekeken is naar de lengte van de coalitieakkoorden van 366 Nederlandse gemeenten en het aantal politieke conflicten. Het verband tussen het aantal coalitiepartijen en de lengte van coalitieakkoorden is getoetst. Ook is nagegaan of het aantal partijen en/of gemeentegrootte zowel de lengte van coalitieakkoorden als het aantal conflicten verklaart.

4.284 woorden

Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat meer coalitiepartijen inderdaad leiden tot langere akkoorden. Ook geldt dat de lengte van het akkoord groeit, alsmede het aantal partijen in een coalitie, naarmate de omvang van de gemeente toeneemt. De gemeentegrootte is van grotere invloed op de lengte van het coalitieakkoord dan het aantal coalitiepartijen. De lengte van de in 2010 gesloten coalitieakkoorden van de onderzochte gemeenten varieerde van 41 woorden tot 19.653 woorden, met een gemiddelde van 4.284 woorden, zo blijkt uit het onderzoek. Het aantal coalitiepartijen bij de 366 onderzochte gemeenten bedroeg gemiddeld 3,25, met uitschieters naar boven (zes) en beneden (twee). De onderzoekers vermoeden dat de partijen ten behoeve van hun achterbannen hun partijwensen zwart op wit willen terugzien in een akkoord en/of dat zoveel afspraken worden vastgelegd om de naleving ervan te verzekeren.

Politieke conflicten

Langere coalitieakkoorden leiden niet zonder meer tot meer politieke conflicten, zo concluderen de drie onderzoekers op basis van hun analyse. Wel blijkt dat de kans op conflicten toeneemt als er meer partijen deel uitmaken van een coalitie. In de 366 onderzochte gemeenten zijn tussen 2010-2014 254 wethouders gesneuveld. Gezien de opkomst van de met name de lokale partijen en daarmee de fragmentatie van het lokale politieke landschap is dat geen goed nieuws voor gemeentelijk Nederland, stellen Visser, Vollaard en Meijerink.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

‘Afsplitsingsverbod Kamerleden is bezwaarlijk’ 

NU 10.11.2015 Er zitten meer nadelen dan voordelen aan een verbod voor Kamerleden om zich af te splitsen van hun fractie en op eigen houtje verder te gaan in het parlement.

Dat schrijft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) aan de Tweede Kamer. “Een dergelijk verbod zou ons partijensysteem nog dominanter maken dan het nu is.”

Iemand kunnen dwingen om in zo’n situatie zijn of haar zetel op te geven, zou ook een wijziging van de Grondwet vergen. “De Grondwet beschouwt een Kamerzetel immers niet als ‘eigendom’ van de partij of de fractie waartoe het Kamerlid behoort. Elk Kamerlid beschikt over een individueel mandaat van de kiezer”, legt Plasterk uit.

In de Kamer is onvrede over de mogelijkheden voor Kamerleden om zich af te splitsen en zelfstandig verder te gaan of met een andere eenling een nieuwe fractie te vormen.

De Kamer begon na de verkiezingen in 2012 met elf partijen. Door interne ruzies braken sindsdien zeven Kamerleden met hun partij om als eigen groep of fractie verder te gaan. Er zijn nu zestien fracties.

Lees meer over: Tweede Kamer

Gerelateerde artikelen;

Kamer onderzoekt fractievorming na afsplitsingen 

Afsplitsingsverbod Kamerleden bezwaarlijk

AD 10.11.2015 Er zitten meer nadelen dan voordelen aan een verbod voor Kamerleden om zich af te splitsen van hun fractie en op eigen houtje verder te gaan in het parlement. Dat schrijft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) aan de Tweede Kamer. ,,Een dergelijk verbod zou ons partijensysteem nog dominanter maken dan het nu is.”

Iemand kunnen dwingen om in zo’n situatie zijn of haar zetel op te geven, zou ook een wijziging van de Grondwet vergen. ,,De Grondwet beschouwt een Kamerzetel immers niet als ‘eigendom’ van de partij of de fractie waartoe het Kamerlid behoort. Elk Kamerlid beschikt over een individueel mandaat van de kiezer”, legt Plasterk uit.
Onvrede
In de Kamer is onvrede over de mogelijkheden voor Kamerleden om zich af te splitsen en zelfstandig verder te gaan of met een andere eenling een nieuwe fractie te vormen. De Kamer begon na de verkiezingen in 2012 met elf partijen. Door interne ruzies braken sindsdien zeven Kamerleden met hun partij om als eigen groep of fractie verder te gaan. Er zijn nu zestien fracties.

Onwenselijk
Vorig jaar noemde Plasterk het nog onwenselijk dat Tweede Kamerleden die uit hun fractie stappen hun zetel meenemen. Die afsplitsingen zijn buiten de kiezer omgegaan, zei Plasterk. ,,Je kunt je afvragen of dat de bedoeling was.”
Ook toen wees de minister op de ingrijpende wetswijziging die nodig zou zijn om afsplitsingen onmogelijk te maken. Nu lijkt de bewindsman daar dus helemaal op terug te komen.

Lees ook

Verbod afsplitsing bezwaarlijk

Telegraaf 10.11.2015  Er zitten meer nadelen dan voordelen aan een verbod voor Kamerleden om zich af te splitsen van hun fractie en op eigen houtje verder te gaan in het parlement. Dat schrijft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) aan de Tweede Kamer. “Een dergelijk verbod zou ons partijensysteem nog dominanter maken dan het nu is.”

Iemand kunnen dwingen om in zo’n situatie zijn of haar zetel op te geven, zou ook een wijziging van de Grondwet vergen. “De Grondwet beschouwt een Kamerzetel immers niet als ‘eigendom’ van de partij of de fractie waartoe het Kamerlid behoort. Elk Kamerlid beschikt over een individueel mandaat van de kiezer”, legt Plasterk uit.

In de Kamer is onvrede over de mogelijkheden voor Kamerleden om zich af te splitsen en zelfstandig verder te gaan of met een andere eenling een nieuwe fractie te vormen. De Kamer begon na de verkiezingen in 2012 met elf partijen. Door interne ruzies braken sindsdien zeven Kamerleden met hun partij om als eigen groep of fractie verder te gaan. Er zijn nu zestien fracties.

Stimuleer blokvorming van politieke partijen

VK 21.09.2015 Verleid partijen tot lijstverbinding om werkbare meer- derheid te creëren met behoud van evenredigheid.

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil een einde maken aan de mogelijkheid van lijstverbinding voor de verkiezingen van de Tweede Kamer. Met een lijstverbinding kunnen partijen wat makkelijker een restzetel binnenhalen. Vooral kleinere partijen (GroenLinks en ChristenUnie) hadden hier baat bij. Voor een grotere partij is het instrument minder aantrekkelijk omdat de kans dat de grotere partij een restzetel krijgt toegewezen kleiner is dan wanneer zij geen lijstverbinding zou zijn aangegaan.

In plaats van afschaffen zou je er ook over kunnen nadenken of je het systeem nieuw leven kunt inblazen. Samenwerken kun je niet afdwingen, maar wel stimuleren of zelfs belonen. Dat zou je kunnen doen door het blok van samenwerkende partijen dat bij de verkiezingen het grootste is geworden een bonus te kennen van extra zetels. Daarmee neem je tegelijkertijd iets weg van de zwakte van ons evenredige kiesstelsel.

Directeur ProDemos tegen afschaffen evenredige vertegenwoordiging in politiek

Den HaagFM 06.09.2015 Directeur Kars Veling van de Haagse organisatie ProDemos, huis voor democratie en rechtsstaat, maakt zich zorgen over het vertrouwen van burgers in de politiek, maar ziet niets in de afschaffing van evenredige vertegenwoordiging in de Kamer en gemeenteraad. Dat zei hij zaterdag in het programma Nieuwslicht op Den Haag FM.

Er zijn regelmatig afsplitsingen van personen bij politieke partijen. Zowel in de landelijke politiek als in de Haagse gemeenteraad wordt daarom gediscussieerd over andere manieren om het systeem van verkiezingen te organiseren, zodat er minder kleine partijen ontstaan en politici minder makkelijk ‘voor zichzelf’ kunnen beginnen.

Kars Veling, die zelf begin deze eeuw voor de kleine partij ChristenUnie in de Tweede Kamer zat, is daar tegen. “Laten we niet te gauw de evenredige vertegenwoordiging die er nu is opheffen, want boze mensen moeten ook gehoord worden. Misschien is niet het probleem dat er zoveel kleintjes zijn, maar dat er geen echt grote meer zijn. Als je het verandert raak je heel veel kwijt, maar of je ook wat wint is nog maar de vraag.” …lees meer

Schippers: hogere kiesdrempel om kleine partijen uit Kamer te weren›

NRC 22.08.2015 Er moet een “behoorlijk hoge kiesdrempel” komen om kleine partijen uit de Tweede Kamer te weren. Dat zegt minister Edith Schippers (Zorg, VVD) in een gesprek met NRC Handelsblad. Ze maakt zich zorgen over de bestuurbaarheid van Nederland en wil dat de “de ongezonde versnippering en verlamming”wordt tegengegaan.

Schippers zegt ‘Amerikaanse toestanden’ te vrezen: “We hebben nu zestien partijen in de Tweede Kamer, die bij elk onderwerp allemaal het woord voeren. Als je iets voor elkaar wilt krijgen moet je daar eerst in de coalitie voor knokken, dan moet je met vijf of zes andere partijen water bij de wijn doen om het door de Eerste Kamer te krijgen. En als dat gelukt is krijg je nu ook te maken met de referendumwet die is aangenomen. Moeilijke besluiten nemen wordt steeds lastiger.”

Laat de kleurloze backbenchers eens zelf hun zetel verdienen

NRC 01.07.2015 Arnold Merkies van de SP behaalde een Tweede Kamerzetel met slechts 343 stemmen. Dat kun je geen kiezersmandaat meer noemen en vraagt om een drastische herziening van het kiesstelsel, betoogt JOVD-bestuurslid Jim van Mourik.

Een van de onderwerpen die bij het jaarlijkse debat met de Tweede Kamervoorzitter naar voren kwam, was het aantal afsplitsingen. Dankzij brede kritiek vanuit de Kamerfracties zal het presidium met regels komen om de rechten van afsplitsingen te beperken. Dit systeem gaat nog niet ver genoeg. Omdat de huidige praktijk niet meer bij de Kieswet aansluit, zou de Tweede Kamer de kans met beide handen moeten aangrijpen voor een structurele wijziging van de verstarde Kieswet en eventueel van de Grondwet, die het kiessysteem grondig vernieuwt. LEES VERDER

Lees meer;

1 JUL Laat de kleurloze backbenchers eens zelf hun zetel verdienen

19 JUN Splinters in de Kamer zijn lastig maar hebben rechten

2012 Wat nu als een partij meer zetels dan mensen heeft?

2007 Vijf senatoren gaan in tegen lijn eigen partij

2004 Solovlucht ›

‘Splinterpartijen zijn nodig om politieke onvrede een stem te geven’

VK 23.06.2015 Een Kamermeerderheid wil scherpere regels om afsplitsing van fracties tegen te gaan. Goed idee?

Splinterpartijen zijn nodig om minderheden te vertegenwoordigen en politieke onvrede een stem te geven !!

‘Ik zie de noodzaak niet. Afsplitsingen komen vooral voor bij nieuwe partijen: nu bij de PVV, eerder bij de LPF of ouderenpartijen. Logisch, want die moeten hun imago nog vinden. Dat er nu ook drie Kamerleden afgescheiden zijn van PvdA en VVD is uitzonderlijk.

‘Afsplitsing is bijna altijd politieke zelfmoord; Kamerleden gaan er echt niet makkelijk toe over. Als je scherpere regels maakt om afsplitsing tegen te gaan, geef je de fractie nog meer macht over de individuele Kamerleden. Dat lijkt me niet goed. Als Kamerlid ben je juist zonder last gekozen en moet je fundamenteel van mening kunnen verschillen met de fractie. Als het probleem is dat partijen minder geschikte kandidaten selecteren, moet je hen niet belonen maar hen dat probleem laten aanpakken.

Kamer is klaar met kleintjes

Trouw 23.06.2015 Met zestien fracties in de Tweede Kamer is voor veel partijen de grens bereikt. Er moet maar eens gekeken worden hoe die ongebreidelde groei van fracties kan worden gekeerd. De Kamerleden die gisteren in het jaarlijkse debat de politieke huisregels bespraken, hebben het dagelijks bestuur van de Kamer opdracht gegeven hiervoor plannen uit te werken.

De oplossing zoekt het dagelijks bestuur van de Kamer in het beperken van de rechten die in het Reglement van Orde van de Kamer zijn vastgelegd.

Grotere partijen als VVD, PvdA, CDA en D66 vinden het hoge aantal fracties dat door afsplitsingen is ontstaan problematisch. De kiezer kan zich bedot voelen, het vergaderen en stemmen duurt langer en fracties kunnen gaandeweg krimpen, sommen ze op. Zo heeft de coalitie door drie vertrokken fractiegenoten nog maar 76 zetels over in de Tweede Kamer; de kleinst mogelijke meerderheid. “Stel dat dat nog eens doorfokt zo”, schetst D66’er Gerard Schouw. “Dan hebben we straks 25 fracties. Dat is toch veel te veel?”

Verwant nieuws;

Kamer wil ontmoedigen dat leden zich afsplitsen van fractie

NRC 22.06.2015 De Tweede Kamer wil tegengaan dat Kamerleden zich afsplitsen van hun fractie en als eenling of kleine partij doorgaan. Een meerderheid toonde zich vandaag enthousiast over de plannen om budget en spreekrecht voor afsplitsers te beperken, zo meldt ANP. De mogelijkheid om af te splitsen blijft wel bestaan.

‘AFSPLITSING BLAMAGE VOOR KAMER’

De vier partijen vinden afsplitsing niet praktisch en niet wenselijk, omdat veel Kamerleden via hun lijsttrekker de Kamer zijn binnengekomen. Zelf hebben ze vaak onvoldoende steun van de kiezer voor een eigen zetel. Dat ze dan toch hun zetel mogen houden, is een blamage voor de Kamer en verwarrend voor de kiezer, aldus de partijen.

VIJF NIEUWE PARTIJEN DOOR AFSPLITSING

Aanleiding voor het voorstel van het presidium was de enorme fragmentatie sinds de laatste Kamerverkiezingen. In 2012 kwamen er elf partijen in de Kamer, maar inmiddels zijn dat er door afsplitsing zestien. Onder meer VNL – de vroegere Groep Bontes/Van Klaveren – en oud-VVD’er Johan Houwers verlieten hun partij en hielden hun zetel.

De kleine fracties mogen allemaal hun zegje doen bij debatten en vragen stellen aan de regering. En ze krijgen verhoudingsgewijs net zo veel salaris en personele ondersteuning als de gewone partijen. De fractievoorzitter – ook van een eenmansfractie – krijgt ook nog een toelage.  LEES VERDER

Lees meer;

VANDAAG Tweede Kamer wil af van afgesplitste partijen

19 JUN Splinters in de Kamer zijn lastig maar hebben rechten

3 APR Ze willen ons monddood maken, zeggen de splinters

2 APR Te veel eenlingen in Kamer, ontmoedigingsbeleid in de maak

1 APR ‘Geen fractievorming na afsplitsing van partij’ ›

VVD wil barrière tegen ’zetelroof’

Telegraaf 22.06.2015 Kamerleden die uit een fractie stappen en voor zichzelf beginnen, moeten een toontje lager zingen. Dat vindt de VVD, die de ’afsplitsers’ hun budget wil afnemen en hun spreektijd wil beperken.

VVD-Kamerlid Neppérus zal dat vandaag bepleiten in een debat over het reilen en zeilen van de Tweede Kamer. De liberaal ziet met lede ogen aan dat Kamerleden die niet op eigen kracht maar in het kielzog van een lijsttrekker zijn gekozen, voor zichzelf kunnen beginnen met allerlei privileges. Zo krijgen ze een deel van het budget mee van hun oude partij om ondersteuning mee in te huren. „Ik heb daar toch grote moeite mee”, zegt Neppérus. „Zo’n zetel hoort bij een partij.”

IMG_1152

Zijlstra: er komt geen kabinet VVD-CDA-D66

AD 30.05.2015 Een volgend kabinet zal door de versplintering in de Eerste Kamer uit zeker vier partijen bestaan, maar misschien wel uit vijf of zes. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zegt dat vanavond in het NPO-radioprogramma Met het Oog op Morgen.

Een veelgenoemde volgende coalitie van VVD, CDA en D66 gaat ,,sowieso niet gebeuren”, want die heeft geen meerderheid in de Senaat, aldus Zijlstra.

VVD wil kiesdrempel Kamer

Telegraaf 26.05.2015  VVD-partijvoorzitter Henry Keizer vindt dat er kiesdrempel moet worden ingesteld in de Tweede Kamer. Dat zegt hij dinsdag in een interview in het AD. Volgens Keizer is het steeds moeilijker om een regering samen te stellen omdat de politiek steeds meer versplintert. „Als je niet oppast, heb je zes, zeven partijen nodig om een regering te vormen. Dat wordt wel heel erg ingewikkeld. In andere landen bestaat er ook een kiesdrempel. Het is voor mij niet ondenkbaar, het is een optie.”

VVD-voorzitter noemt kiesdrempel Tweede Kamer een optie

NU 26.05.2015 VVD-partijvoorzitter Henry Keizer vindt dat er kiesdrempel moet worden ingesteld in de Tweede Kamer. Dat zegt hij dinsdag in een interview in het AD.

Volgens Keizer is het steeds moeilijker om een regering samen te stellen omdat de politiek steeds meer versplintert. ”Als je niet oppast, heb je zes, zeven partijen nodig om een regering te vormen. Dat wordt wel heel erg ingewikkeld. In andere landen bestaat er ook een kiesdrempel. Het is voor mij niet ondenkbaar, het is een optie.”

De Tweede Kamer telt nu door afsplitsingen en het ontbreken van een kiesdrempel zeventien fracties. Door een kiesdrempel zullen minder partijen erin slagen in het parlement te komen. De middelgrote en grotere partijen zouden dan meer zetels kunnen verdelen. Een kabinetsformatie wordt dan makkelijker.

Lees meer over: 

Tweede Kamer Kiesdrempel

VVD: kleine partijen weren uit Kamer met kiesdrempel

AD 26.05.2015 VVD-partijvoorzitter Henry Keizer vindt dat er een kiesdrempel moet worden ingesteld bij Tweede Kamerverkiezingen. Keizer maakt zich zorgen over de regeerbaarheid van Nederland nu de politiek steeds meer versplintert.

Dat zegt hij vandaag in een interview met het AD. Vandaag vergaderen de fractievoorzitters van de Eerste Kamer in het geheim over een voorstel van VVD-senaatsfractievoorzitter Loek Hermans om een opdracht te formuleren voor een staatscommissie die kijkt naar de werking van de democratie

Avonturiers moeten we op de koop toe nemen

Trouw 03.05.2015 Het parlement moet ‘de natie in het klein zijn’. Met dat argument verdedigde premier Cort van der Linden honderd jaar geleden de invoering van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Zijn politieke achterkleinzoon Rutte ziet in de verfijnde representatie thans een bedreiging van de bestuurbaarheid van het land.

De ironie is dat de liberalen in de tijd van Cort de opkomende partijmacht juist als een bedreiging zagen.

In het Kamerdebat over de asielkwestie voerde hij deze week voor het eerst de versplintering van het krachtenveld aan als bijkomend motief om de kabinetsrit volledig af te maken. Het compromis over asielzoekers moest, hoe moeizaam ook tot stand gekomen, worden beschouwd als een illustratie van de ‘onverminderd sterke wil’ van VVD en PvdA om samen door te gaan.

Verwant nieuws;

STUDIE NAAR VERDELING RESTZETELS

BB 22.04.2015 Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken verzoekt de Kiesraad onderzoek te doen naar een mogelijke aanpassing van het systeem van restzetelverdeling.

De minister was eind vorig jaar door de Tweede Kamer gevraagd de mogelijkheid tot het aangaan van lijstverbindingen bij verkiezingen af te schaffen. VVD-Tweede Kamerlid Joost Taverne had daartoe eenmotie ingediend. Plasterk wil ter voorbereiding op een wetsvoorstel in die richting eerst een advies hoe wenselijk dat is. Het aangaan van lijstencombinaties kan immers niet los worden gezien van het (huidige) stelsel van restzetelverdeling.

Kleine fracties woedend over plan hun rechten in te perken ›

NRC 03.04.2015 “Een plaagstreek”, “hypocriet”, “contraproductief” en “uitholling van democratie”. De afgesplitste fracties in de Tweede Kamer hebben vandaag in NRC Handelsblad geen goed woord over plannen om hun verworvenheden in te perken.

Deze week besloot het Presidium, het dagelijks bestuur van de Kamer, om ‘zetelroof’ te gaan ontmoedigen. Met in totaal 16 fracties en 7 afgesplitste Kamerleden sinds de vorige verkiezingen vinden de meeste partijen, de VVD voorop, het zo langzamerhand welletjes. “Wij vinden zetelroof verwerpelijk, het moet worden tegengegaan”, zegt VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra.  … LEES VERDER›

Lees meer;

VANDAAG Ze willen ons monddood maken, zeggen de splinters

2 APR Te veel eenlingen in Kamer, ontmoedigingsbeleid in de maak

1 APR ‘Geen fractievorming na afsplitsing van partij’ ›

20 MRT Een onterechte Kamerzetel

25 MRT Houwers beëdigd – hoe staat het met al die minifracties in Den Haag? ›

Geef kiezers de macht over wie in Kamer komt

VK 01.04.2015 Beëindig zetelroof en wijs Kamerzetels toe op volgorde van de behaalde stemmen binnen de partij.

Vorige week werd de Nederlandse kiezer beroofd. Van een zetel. Althans, zo klonk het. Johan Houwers, uit de Kamer vertrokken omdat hij werd verdacht van hypotheekfraude, kwam – inmiddels schuldig bevonden – terug in de Kamer. Alleen niet bij de VVD, maar als éénmansfractie.

Waarom ‘zetelroof’? Omdat hij slechts 3.709 stemmen heeft behaald, zijn zetel daarmee te danken heeft aan de VVD, en de zetel dus toebehoort aan diezelfde VVD.

Maar hij bezet precies evenveel zetels als toen hij nog bij de VVD zat. Waarom vinden we dat eigenlijk niet ondemocratisch? Waarom vinden we het niet ondemocratisch dat onze volksvertegenwoordiging vol zit met vertegenwoordigers op wie nauwelijks iemand gestemd heeft?

Geef kiezers de macht over wie in Kamer komt

VK 01.04.2015 Beëindig zetelroof en wijs Kamerzetels toe op volgorde van de behaalde stemmen binnen de partij.

Vorige week werd de Nederlandse kiezer beroofd. Van een zetel. Althans, zo klonk het. Johan Houwers, uit de Kamer vertrokken omdat hij werd verdacht van hypotheekfraude, kwam – inmiddels schuldig bevonden – terug in de Kamer. Alleen niet bij de VVD, maar als éénmansfractie.

Waarom ‘zetelroof’? Omdat hij slechts 3.709 stemmen heeft behaald, zijn zetel daarmee te danken heeft aan de VVD, en de zetel dus toebehoort aan diezelfde VVD.

Meerderheid Kamer wil geen fractievorming na afsplitsingen

NU 01.04.2015 Tweede Kamerleden die zich afsplitsen van hun eigen fractie en zelfstandig doorgaan, moeten niet langer de mogelijkheid krijgen om vervolgens weer met andere eenlingen een nieuwe fractie te beginnen. Dat staat in een notitie die de Tweede Kamer in juni bespreekt.

In de Kamer heerst veel onvrede over de mogelijkheden die Kamerleden hebben om zich af te splitsen en zelfstandig verder te gaan of met een andere eenling samen te gaan in een nieuwe kleine fractie. “Wij zijn daar niet gelukkig mee”, zei VVD-Kamerlid Helma Neppérus woensdag.

De notitie is opgesteld op verzoek van het presidium van de Kamer (het bestuur) en gaat in op de mogelijkheden om de regels voor het oprichten van een fractie aan te scherpen. Aanleiding hiervoor was de steeds verdere versnippering in de Kamer.

Het presidium kan de nieuwe fractievorming na een afsplitsing onmogelijk maken door artikel 12 van het reglement van orde van de Kamer in te trekken of te wijzigen. De Kamer zal hier op 21 juni over debatteren.

Lees meer over: Tweede Kamer

Eenlingen geen nieuwe fractie

Telegraaf 01.04.2015 Tweede Kamerleden die zich afsplitsen van hun eigen fractie en zelfstandig doorgaan, moeten niet langer de mogelijkheid krijgen om vervolgens weer met andere eenlingen een nieuwe fractie te beginnen. Dat wil een meerderheid in de Tweede Kamer, blijkt uit een besluit van het presidium, het bestuur van de Kamer.

‘Geen fractievorming na afsplitsing van partij’

NRC 01.04.2015 Tweede Kamerleden die zich afsplitsen van hun eigen fractie moeten niet langer de mogelijkheid krijgen om daarna een nieuwe fractie te beginnen. Dat is een van de voorstellen die het presidium, het bestuur van de Kamer, doet in een vandaag verschenen nota over de mogelijkheden om ‘zetelroof’ tegen te gaan.

Aanleiding voor het voorstel is de enorme fragmentatie in de politiek sinds de laatste Kamerverkiezingen. Na die verkiezingen van 2012 kwamen er elf partijen in de Kamer. Ondertussen zijn zeven Kamerleden afgesplitst en als groep of fractie verder gegaan. Sinds Johan Houwers (ex-VVD) vorige maand werd geïnstalleerd als lid van de Groep-Houwers, zijn er maar liefst 16 fracties in de Kamer. Vier fracties met één lid (50Plus, Klein, Van Vliet en Houwers) en drie fracties met twee leden (Groep Bontes/Van Klaveren, Groep Kuzu/Öztürk en Partij voor de Dieren).

EERSTE KAMER

In de nieuwe Eerste Kamer komen zes partijen met een zetelaantal tussen de 8 en 13. Dat is nog nooit vertoond, aldus de Maastrichtse hoogleraar staatsrecht Aalt Willem Heringa. Door het resultaat van de Statenverkiezingen moet Rutte II harder op zoek naar draagvlak in de Eerste Kamer om alle plannen erdoor te krijgen. Want wie de komende jaren ook de Tweede Kamerverkiezingen wint, tot 2020 zijn er in de Eerste Kamer minimaal vier partijen nodig om een meerderheid te vormen. Nog nooit was de grootste partij – de VVD met 13 zetels – zo klein in de senaat.  LEES VERDER

LEES MEER

20 MRT Van der Steur volgt Opstelten op. En: VVD verliest zetel

25 MRT Houwers beëdigd – hoe staat het met al die minifracties in Den Haag? ›

20 MRT Een onterechte Kamerzetel

20 MRT Uitgekotst door de VVD, maar wel terug in de Kamer

26 MRT Teeven terug in Kamer: de ongekende stoelendans bij de VVD gaat door ›

Broekers wil af van terreur meerderheid

Trouw 29.03.2015 De uitslag van de Statenverkiezingen heeft twee grote zorgen over ons staatkundige bestel sterker aangezet. De eerste geldt de fragmentatie van het politieke krachtenveld, die de bestuurbaarheid van het land in gevaar zou brengen. De andere betreft het gebrek aan identificatie van de burger met het politieke bestuur, dat zou blijken uit de lage opkomst.

De laatste jaren wordt in geen van de drie stromingen serieus aan fusies gedacht.

Bij zoveel somberheid kan het geen kwaad een stukje op te lopen met Ankie Broekers-Knol, de voorzitter van de Eerste Kamer, die mogelijkheden ziet van deze dreigende nationale nood een deugd te maken. Met die fragmentatie vindt zij het wel meevallen. Als je een stapje terug doet, zie je nog steeds de drie klassieke stromingen: de liberale (VVD en D66), de christelijke (CDA, SGP, ChristenUnie) en de sociaal-democratische (PvdA, SP, GroenLinks).

Verwant nieuws;

Advertisements

april 2, 2015 - Posted by | 1e kamer, 2e kamer, politiek | , , ,

4 reacties »

  1. […] zie ook: Versplintering 2e Kamer […]

    Pingback door Samenstelling 1e Kamer 2015 « Debat in de Digitale Hofstad | mei 8, 2015 | Beantwoorden

  2. […] zie ook: Versplintering 2e Kamer […]

    Pingback door Op weg naar de uitslag samenstelling 1e kamer 2015 « Debat in de Digitale Hofstad | mei 26, 2015 | Beantwoorden

  3. […] zie ook: Versplintering 2e Kamer en verder […]

    Pingback door De werkgroep-Bisschop en de Afsplitsers « Debat in de Digitale Hofstad | juni 23, 2016 | Beantwoorden

  4. […] zie ook: Versplintering 2e Kamer en verder […]

    Pingback door Zetelroof door Splinterpartijen wordt aangepakt « Debat in de Digitale Hofstad | december 7, 2016 | Beantwoorden


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: