Debat in de Digitale Hofstad

Stemmen uit de Haagse Wijken

De Tijdgeest van de 21e eeuw genaamd het Populisme

Populisme.

Hoe verhouden de ideaaltypes van Pedagoog en demagoog zich tot de wens van de burger dat er naar hem geluisterd wordt? Is in een moderne democratie met zelfbewuste burgers nog wel plaats voor pedagogie?

Of is daar juist grote behoefte aan (zie bijvoorbeeld de verschillende oproepen om leiding) maar weet niemand meer de juiste toon te vinden? Lees een kort stukje geschreven in de Huffington Post. Mogelijk allemaal wat kort door de bocht, maar het roept wel vragen op die ook voor de Nederlandse politiek interessant zijn. « Europa sterft een langzame dood

Wouter Bos (PvdA).

Wouter Bos is in zijn column (21 maart) van mening dat niet alleen SP, PVV en 50Plus populistische partijen zijn, maar dat ook het CDA dat dreigt te worden.

Op basis van nauwkeurig onderzoek komt Rooduijn tot de conclusie dat dat niet het geval is. Rooduijn gebruikt, terecht, een minimalistische definitie van populisme. Partijen zijn populistische naarmate zijn in hun ideologie het volk en centrale plaats toekennen (1) en zij ervan uit gaan dat het volk homogeen is (2). Populistische partijen stellen het volk dat goed is tegenover een politieke elite die slecht is en corrupt (3) en zij constateren dat de uitbuiting van het volk door de politieke elite het land in een ernstige politieke, economische en culturele crisis heeft gestort (4).

Dat het volk homogeen is lijkt mij onzin, dat het volk goed is lijkt me nog grotere onzin, maar dat de bestuurlijke elite de afgelopen 20 jaar vooral aan zijn eigen portemonnee gedacht heeft is een realistische gedachte. Ook in die zin vormen de populistische partijen een correctie  op het gedrag van de elite. Geen wonder dat in Nederland, waar populistische partijen electoraal heel sterk zijn, toch niet meer dan 22 procent van de bevolking ontevreden is met het functioneren van de democratie.

Verdediging proefschrift ‘A Populist Zeitgeist?’

http://matthijsrooduijn.nl/

Video –  Buitenhof 19 september 2010: Herman Wijffels & transatlantsich populisme

zie: Schnabel: Meer populisme

zie: Kabinet Grillo in Nederland in 2013 ?

zie ook: Niet alleen België verwilderd door het Populisme

en: CDA versus het Populisme

en ook: Bas van der Vlies SGP – Populisme in Nederland een bedreiging

verder: Is de ‘elitaire’ samenstelling van de 2e kamer een afspiegeling van de Samenleving ??

’Kloof’ zorgt voor populisme en polarisatie

Telegraaf 05.09.2016 Het populisme en de polarisatie in Nederland nemen toe, doordat de ongelijkheid in Nederland groeit.

Dat stelt minister Dijsselbloem (Financiën) maandag tijdens zijn speech bij de opening van het academisch jaar aan de Universiteit van Tilburg.

De PvdA-bewindsman constateert dat de ‘kloof’ toeneemt tussen hoogopgeleid en laagopgeleid, en tussen jong en oud, hoewel de welvaart nog wel groeit. Dijsselbloem: „We zijn een van de meest gelijke landen ter wereld. En toch dreigen de ‘winnaars’ en ‘verliezers’ in Nederland uit elkaar te drijven.”

Volgens hem vormen meer banen, onderwijs en innovatie de oplossingen voor wat hij de ‘kansenkloof’ noemt.

TEGEN DE VERHARDING

‘We willen een positieve deken over het land trekken’

VN 13.07.2016 Het is een nieuwe maatschappelijke beweging die nog in de kinderschoenen staat, maar Ieder1 heeft de potentie om uit te groeien tot iets groots. Met acteur Nasrdin Dchar als voortrekker die iets wil dóén aan de verharding in Nederland.

Soms trekt acteur Nasrdin Dchar het gewoon niet meer, die verharding in Nederland. ‘De flanken hebben de overhand, man.’ Het is tijd de boel ‘effe te resetten’. Dat doet hij met zijn beweging www.Ieder1.nl . ‘Want wat de fok willen we nou eigenlijk? We zijn toch een samenleving?’

Eigenlijk hoef je niet eens met hem te praten om te weten dat er binnen in Nasrdin Dchar een vulkaan rommelt. Alleen kijken naar zijn gezicht en zijn lichaamstaal volstaat. De permanent intense blik, de diepe zuchten als hij naar woorden zoekt, het hevige gesticuleren wanneer hij zijn punt wil maken. De acteur oogt breekbaar op deze broeierige middag op het terras van het Rotterdamse theatercafé Floor. Daar zijn redenen voor: slaapgebrek omdat hij zes weken geleden voor de tweede keer vader werd, honger en dorst vanwege de ramadan.

Maar dat is niet de verklaring waarom zijn emoties zo hoog oplopen. Die…

Wat verklaart Brexit, Trump en de opkomst van de extreem rechtse beweging?

VN 11.07.2016 Voor velen kwamen de opkomst van Donald Trump en de Brexit als een schok. Men is bang dat deze rechtse beweging ook op zal komen in Europa. Waarom verandert het gezicht van de wereldwijde politiek zo snel en hadden we deze verschuiving naar rechts kunnen voorspellen?

Voorman Marine Le Pen van het extreem rechtse Front National tijdens haar presidentiële campagne in 2012. Bron: Wikipedia commons, JÄNNICK Jérémy.

Sommige onderzoeken suggereren van wel. Gedurende een periode van bijna 150 jaar hebben we gezien dat elke financiële crisis werd gevolgd door een tien jaar lange golf van steun voor extreemrechtse populistische partijen. Dit blijkt uit een recente analyse van meer dan 800 verkiezingen door Duitse economen.

Interessant genoeg zagen ze niet eenzelfde verschuiving naar rechts als reactie op recessies of macro-economische schokken die een deel vormen van de normale economische toe- en afname en niet expliciet in gang werden gezet door een financiële crash. Het is nu acht jaar sinds de laatste financiële crisis in het Verenigd Koninkrijk. De mate van steun voor extreem rechtse partijen zou ongeveer nu terug moeten veranderen naar de situatie van voor 2008.

Verkeerde beslissingen

Christopher Simms, onderzoeker op het gebied van volksgezondheid aan de Dalhousie universiteit in Halifax, Canada, zei afgelopen maand dat wanneer mensen bezorgd zijn, ze niet alleen nalaten de juiste beslissingen te nemen, maar dat de beslissingen die ze nemen ook nog eens uitzonderlijk slecht zijn. Hij citeerde een recent onderzoek dat aantoonde dat bezorgdheid neuronen in de prefrontale cortex onderdrukt. Dat is een gebied in het brein dat betrokken is bij besluitvorming.

Dit zou een hoop van wat er momenteel gebeurt, kunnen verklaren. Het Global Risks Report 2016 – een jaarlijks onderzoek naar wereldwijde risico’s – beschreef een wereldwijde toename in catastrofale evenementen, variërend van gedwongen migratie tot natuurrampen. Bij een dusdanige crisis zoeken mensen een zondebok. Vaak zijn immigratie en minderheden de makkelijkste doelwitten voor problemen met een minder duidelijke oorzaak, zoals het geval is bij financiële crises.

Van immigratie is aangetoond dat het een effect heeft op rechtse standpunten, maar niet op de manier die je misschien zou verwachten. Er blijkt een negatieve correlatie: daar waar immigratie het hoogst is, is de steun voor rechtse partijen het laagst. Zo is gebleken dat niet de daadwerkelijke hoeveelheid immigranten, maar de perceptie van de aantallen gelinkt is aan stemmen voor het UKIP.

Dit effect kan verklaard worden met behulp van de zogeheten contact hypothese: de theorie dat, in de woorden van psycholoog Thomas Pettigrew van de universiteit van Californië, ‘het enige dat nodig is voor meer begrip tussen groepen, contact is’. Pettigrew schreef een meta-analyse van meer dan 500 onderzoeken over dit onderwerp.

Emotie en autonomie

‘Nooit eerder is er zo snel en met zo weinig schaamte zoveel misleiding blootgelegd’, zegt Stephan Lewandowsky, onderzoeker op het gebied van desinformatie aan de universiteit van Bristol, met betrekking op het Britse referendum.

Campagnes om de Europese Unie te verlaten leunden uiteindelijk op het aanwakkeren van angst voor immigranten, net als Donald Trump deed in zijn campagne in de VS. Wat maakte deze ‘angstcampagnes’ zo effectief?

Donald Trump tijdens zijn campagne in 2016.Bron: Wikipedia commons, Gage Skidmore.

Volgens invloedrijk gedragseconoom Daniel Kahneman van de Princeton universiteit gebruikten de ‘vertrekcampagnes’ argumenten gebaseerd op emotie in plaats van rationele analyse. Dit is, zoals hij in zijn boek ‘Thinking, Fast and Slow’ beschrijft, een overwinning van Systeem 1-denken – de snelle manier op basis van intuïtie en emotie – op Systeem 2-denken – de langzamere, rationelere manier van beslissingen nemen.

Een andere psychologische verklaring is dat de ‘vertrekcampagnes’ profiteren van de fundamentele menselijke behoefte aan autonomie, zegt psycholoog Paul Redford van de West of England universiteit in Bristol. Vertrekstemmers zijn doorgaans minder welvarend en hebben minder macht. Hun stem voor het vertrek uit de EU zou daarmee een poging geweest kunnen zijn hun ruimte voor zelfbeschikking te vergroten.

Steun tonen

Sinds de uitkomst van het referendum is volgens de NPCC – de Britse raad van politie – de hoeveelheid meldingen van haatdelicten in het land toegenomen. In de week na de stemming ontving een van dergelijke websites 331 meldingen van haatdelicten. Dat is het vijfvoudige van het wekelijkse gemiddelde van 63.

Leestip: Rumoer . Jean Tillie&Henk van der Kolk, € 19,95  Bestel in onze webshop

Een overvloed aan psychologisch onderzoek naar conformiteit heeft aangetoond dat dit een gevaarlijke situatie zou kunnen zijn. Uit een vaak herhaald onderzoek door Solomon Asch uit 1955 bleek dat wanneer mensen gevraagd werd te oordelen of lijnen van dezelfde lengte daadwerkelijk dezelfde lengte hadden, de meeste mensen aangaven dat de lengte verschilde. Er was enkel een groep acteurs voor nodig die zeiden dat de lijnen niet even lang waren. Het onderzoek toont aan hoe makkelijk mensen aangezet kunnen worden hun kijk dusdanig te veranderen dat die overeenkomt met die van de mensen om hen heen.

In de nasleep van de toename van het aantal haatdelicten kwam een campagne op om bezwaar te uiten tegen racisme. Door een speldje op hun kraag te dragen, hopen sommige mensen hun steun te betuigen voor de mensen uit het Verenigd Koninkrijk die zich nu benadeeld of bedreigd voelen. Klinisch psycholoog Miriam Silver meent dat het op deze manier tonen van solidariteit en het verbinden met degenen die vijandigheid ervaren, kleine stappen zijn die mensen kunnen maken om hen te steunen.

Wat betreft het door de media genoemde ‘Bregret’ – vertrekstemmers die nu spijt hebben van hun beslissing – stelt Kahneman dat de meesten geen spijt zullen hebben. Spijt is namelijk zeldzaam, zegt hij. In plaats daarvan vinden mensen manieren om wat er om hen heen gebeurt te verklaren door de schuld bij anderen te leggen.

Lees verder:

Populisme wordt gevoed door sociale uitsluiting

VK 26.03.2016 Donald Trump voedt zich met hetzelfde volkssentiment als Geert Wilders. De basis daarvoor is gelegd door neoliberale hervormingen.

Trump is de exponent van een populistische wind die sinds de val van de Muur door het Westen waait

We vermaken ons in Europa graag met Amerikaanse toestanden en Donald Trump bedient ons op onze wenken: als een olifant beweegt hij door de politieke porseleinkast. Maar hoe Amerikaans is het politieke schouwspel waaraan wij ons vergapen?

We doen er goed aan eens in de spiegel te kijken: de Amerikanen hebben Trump, maar wij hebben Wilders, de Fransen Front National, de Noren hun Fremskrittspartiet, de Denen de Folkeparti, de Zwitsers de Schweizerische Volkspartei, de Duitsers sinds kort het Alternative für Deutschland en de lijst loopt nog lang door. 

Zo bezien is het fenomeen Trump niet uniek, noch Amerikaans: Trump is de exponent van een populistische wind die sinds de val van de Muur door het Westen waait. Hij geeft uiting aan een algemeen ressentiment en wantrouwen in de democratische vertegenwoordiging waaraan, na de marginalisering van de fascistische en communistische bewegingen, het populisme het beste gehoor geeft.

In een recent onderzoek leggen mijn coauteurs en ik een link tussen de opkomst van het populisme en het neoliberaal gedachtegoed dat zich in de laatste drie decennia van het Westen heeft meester gemaakt. De vermarkting van het onderwijs, de gezondheidszorg en andere diensten laat weinig heel van traditionele verwachtingen, gemeenschapszin en solidariteit. Marktwerking legt de verantwoordelijk voor winst en verlies bij het individu en in de wereldwijde concurrentie om kapitaal en arbeid is geen plaats voor sympathie.

Zondebokken

Oost-Europese armen krijgen in toenemende mate de schuld van hun eigen misère

Onder de druk van deze ontwikkelingen en een algeheel gevoel van machteloosheid worden zondebokken aangewezen: met name nieuwkomers en reeds gemarginaliseerde groepen moeten het ontgelden. Populistische partijen voeden zich met deze sentimenten en geven er hun eigen draai aan: politici wakkeren de vrees voor vreemdelingen aan en/of stellen de belangen van gemarginaliseerde autochtonen boven alles.

Ons onderzoek laat zien dat neoliberale hervormingen samengaan met toenemende sociale uitsluiting. Zo scheppen dergelijke hervormingen een klimaat waarin het populisme gedijd. Wie daarvan de dupe is, hangt af van de politiek-historische identiteit van een land en regio.

Gemiddeld genomen zien we dat de mate van neoliberalisering in Oost-Europa, sinds de val van de Muur tot nu, samengaat met een toenemende uitsluiting van arme burgers. Oost-Europese armen krijgen in toenemende mate de schuld van hun eigen misère.

In West-Europa zijn moslims de zondebok: de vrees voor en uitsluiting van moslims is het sterkst in landen waar de afgelopen decennia met de grootste vaart neoliberale hervormingen zijn uitgerold. In die landen horen arme autochtonen er juist wél bij.

Welbeschouwd vergapen we ons op televisie dus aan Europese toestanden die het tot Amerika hebben geschopt. Door Trump te scharen onder Wilders en de zijnen krijgen we een betere kijk op het volkssentiment waarmee beiden zich voeden en het overheidsbeleid dat daarvoor de bodem heeft gelegd.

Jonathan Mijs is promovendus op de afdeling sociologie van Harvard University.

GERELATEERDE ARTIKELEN;

Bernie Sanders is een linkse populist

Kijk verdomme eerst eens allemaal naar Duitsland

Social impact bonds zijn breekijzer voor bureaucratie

Podemos-leider Pablo Iglesias tijdens de demonstratie van de partij in Madrid, 31 januari

Aristocratisch en antipopulistisch

Echt geruststellend is dat natuurlijk niet. In Europa wordt de volksmacht gevreesd, en niet zonder reden. Nationalisme, communisme, fascisme en zelfs democratie; ons continent heeft er slechte ervaringen mee, waarbij aan de democratie wel lippendienst wordt bewezen, maar dan in de nette parlementaire variant. Wat Europa niet verdraagt, is de macht van de straat; daar komt onheil van.

Zonder elite kunnen de populisten niet leveren

VK 06.02.2015 De Europese Unie wekt populisme op, maar overal in Europa zijn de nette burgers in de meerderheid.

Vijf jaar nadat de eurocrisis in Griekenland is begonnen, en tweeënhalf jaar nadat de geldmarkten die – na een toverspreuk van ECB-president Mario Draghi – voor beëindigd hebben verklaard, vinden nu overal in Europa volksopstanden tegen de EU plaats. Rijkelijk laat dus. In het verleden kon je binnen zo’n tijdsduur wereldoorlogen voeren, maar anno 2015 grijpt in Athene de eerste marxist na vrije verkiezingen de macht en roept in Madrid een links-radicale universiteitsdocent de geest van Don Quichotte aan. In zijn gevecht tegen windmolens telt de Podemos-leider – tik tak! – alvast de seconden af voor de conservatieve regering van Mariano Rajoy. Maar in werkelijkheid kraaide het oproer vroeger sneller.

Ook hier bestaat een groeiende afkeer van een bestuurlijke elite die zowel links als rechts steeds opnieuw teleurstelt. Voor populistisch rechts levert deze elite nationale soevereiniteit en culturele eigenheid onbekommerd uit aan supranationale, ondemocratische krachten. Voor vooral minderheden maakt de elite zijn verheven verlichtingstaal van gelijkheid en gelijke kansen niet waar. Ondanks alle beleidsnota’s, emancipatie-awards en bevoogdende aanmoediging blijft Nederland gesegregeerd; pluriform is de samenleving alleen op papier. Maatschappelijk schiet het maar niet op.

Heeft Fukuyama dan toch geen gelijk en is de geschiedenis niet afgelopen? Is het populistisch-conservatisme de nieuwe uitdager? Is het internationaal recht failliet? Of, zoals Derk Jan Eppink opperde (O&D, 30 april), wordt de basisstructuur van de internationale politiek omgegooid?

Democratie

Hoe de democratische rechtsstaat ons uit de vingers glipt

Elsevier 06.01.2015 De huidige samenleving wordt gedomineerd door zwalkende politici, ongeïnformeerd getwitter en gewetenloos populisme. De traditionele democratische rechtsstaat glipt ons uit de vingers.

De democratische rechtsstaat – we zijn er zo aan gewend dat we ons nauwelijks realiseren hoe belangrijk die is. Maar waar hebben we die democratische rechtsstaat eigenlijk aan te danken?

Eenzijdig

Dit liberale verhaal is op zijn minst eenzijdig. Wie grondleggende politieke teksten uit het verleden bestudeert, ziet dat daarin al belangrijke noties over de relatie tussen overheid en onderdanen voorkomen die wij nu associëren met de rechtsstaat. Het Plakkaat van Verlating – onze ‘onafhankelijkheidsverklaring’ uit 1581 – bepleit met een beroep op de Bijbel een vorst die als een herder voor zijn schapen zorgt. De macht dient dus ten gunste van het volk te worden uitgeoefend. Dat impliceert vrijheid van godsdienst, en een vergadering van Staten die het volk representeert en een vorst kan afzetten wanneer die zich als wolf ontpopt. Deze wijsheden gaan terug op een middeleeuwse tekst, de zogeheten Blijde Inkomste of Joyeuse Entrée (1356), die vorsten bij hun aantreden met hun hand op het Evangelie moesten zweren te zullen eerbiedigen.

Vorig jaar verscheen een belangrijk boek van de liberale filosoof Larry Siedentop: Inventing the Individual. Met klem van redenen wordt hierin uitgelegd dat door christelijke waarden – zoals de natuurlijke gelijkheid tussen mensen, de positie van het individu en het belang van het persoonlijk geweten – ideeën zijn uitgekristalliseerd die onze rechtsstaat mogelijk hebben gemaakt. Het individu moet worden beschermd tegen de macht van sociale en politieke structuren. Zonder deze christelijke waarden geen rechtsstaat, betoogt Siedentop.

Een democratie berust op het principe van de gelijkheid van omstandigheden, en dat leidt uiteindelijk tot een verzorgingsstaat waarin de staat uitgroeit tot een almachtige herder die zich gretig ontfermt over ongeïnspireerde, verdoolde en onmondige schaapjes. Alexis de Tocqueville (1805-1859) voorzag dat, en Abraham Kuyper (1837-1920) zei het hem na, in een betoog dat in onze ‘participatiesamenleving’ relevanter is dan ooit.

Normloosheid

Een volgend bezwaar betreft de normloosheid van democratie. Kunnen alle vragen over goed en kwaad bij meerderheid van stemmen worden afgedaan? Is democratie niet meer dan een procedure die kan leiden tot de eigen afschaffing? Of belichaamt democratie ook onopgeefbare waarden? In het onlangs doorElsevier Boeken heruitgegeven pleidooi van George van den Bergh uit 1936 wordt terecht de wacht betrokken tegen partijen die binnen de kaders van de wet strijden voor het einde van de democratie.

Moreel fundament

Maar hét bezwaar dat in de klassieke (pre-christelijke) én christelijke traditie tegen democratie is ingebracht, bestaat in het inzicht dat een democratie een cultureel (moreel) fundament veronderstelt dat een democratie zelf niet in stand kan houden. Als dat fundament ontbreekt, ontaardt democratie in een ochlocratie, in een regering door de massa.

Lees ook…

Boris van der Ham: Democratie moet onschrapbare waarde in Grondwet zijn’

Kwetsbaar

Frits Bolkestein is de laatste politicus die op deze kwetsbaarheid van de democratie heeft gewezen: het liberalisme is slecht in het onderhouden van het culturele fundament ervan. De Tocqueville schreef bijna twee eeuwen geleden dat een samenleving alleen dan gezond is wanneer de vrijheid de religie van zijn theocratische pretenties afhelpt en wanneer het geloof de vrijheid beteugelt.

zie ook

11 dec 2014 ‘Democratie moet onschrapbare waarde in Grondwet zijn’

Waarom populisten juist nu winst boeken

Trouw 15.05.2014 Veel Europeanen kleuren volgende week het vakje van een populistische, veelal eurosceptische partij rood. Wie zijn die kiezers? Waarom stemmen ze op die partijen?

De mensen in Europa zijn gewoon teleurgesteld en heel erg boos. De economische crisis en de werkeloosheid, daar gaat het om. De ogen van de veertigjarige Italiaanse Massimo lichten op als de naam van de Italiaanse politicus en komiek Beppe Grillo valt. “Grillo is fantastisch”, zegt hij dromerig, terwijl het Romeinse verkeersgeweld aan hem voorbijtrekt. Trots pakt hij zijn sleutelbos. De gele sterren van Grillo’s Vijfsterrenbeweging prijken op het crème-kleurige leer van de sleutelhanger.

‘Geschiedenis is wel degelijk ten einde’

VK 09.05.2014  Populistisch-conservatieve landen vormen geen bedreiging voor de westerse liberale democratie, betoogt internationaal jurist, schrijver en voormalig diplomaat Serv Wiemers.

Vrijwel dagelijks wordt in Syrië een ‘rode lijn’ overschreden. In Oekraïne lapt Poetin het internationaal recht aan zijn laars. De Koude Oorlog lijkt terug van weggeweest. Rechts-populisten gaan een grote overwinning behalen bij de Europese verkiezingen. Wat is er aan de hand? Staat de wereld op de drempel van een nieuw tijdperk?

Links Nederland mag kennelijk onbeperkt populistisch zijn

Elsevier 14.04.2014 Het populisme van links Nederland wordt voortdurend goedgepraat. Want links is heilig en linkse mensen bedoelen het altijd goed. Het resultaat is dat vooral de middenklasse heeft geleden onder de economische crisis.

Er rust een taboe op links populisme. Linkse onderbuikgevoelens zijn heilig en onaantastbaar. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw voldoet slechts één groep aan dezestrenge toets der innerlijke goedheid: links. De foute mens geeft geen gehoor aan de oproep van de goede mens. Links is goed. Links is heilig en veilig. Alle negatieve politieke aanduidingen zijn bedoeld voor hen die niet tot de anatomie van links willen behoren.

Links en rechts zijn noodzakelijk voor de democratische politiek. Beide groepen kennen hun extreme uiterste. Het kapitaal van de burger is een favoriet onderwerp voor links. En ze kunnen weer aan de slag: de Volkskrant meldde dat in Nederland de rijkste 1 procent bijna een kwart van alle vermogen bezit. Daaruit leidde het linkse populisme af dat de ongelijkheid in de crisis is toegenomen.

Verdampt

Het gaat weer beter met de doorsneeburger omdat de huizenprijzen beginnen te stijgen. Is het nog te volgen? U en ik hebben, als doorsneeburgers, hetzelfde huis als in 2008 en onze vermogens zijn fors gedaald.

Weblogs Afshin Ellian;

Het linkse populisme van de fantasten van de SP

Buma en Roemer kopiëren Wilders’ ‘populisme’

In Duitsland krijgen populisten geen kans

Trouw 09.02.2014 Tot nu toe was mij ontgaan dat 9 mei de jaarlijkse Europadag is. Nu weet ik het dankzij de Italiaanse journalist Beppe Severgnini die heeft voorgesteld ook een geen-Europadag in te stellen, een dag waarop alles wordt teruggedraaid wat is gebeurd sinds op 9 mei 1950 de Franse minister Schuman met een publieke verklaring de aanzet gaf tot Europese samenwerking. Vermoedelijk blijft bij deze nuttige denkoefening het schrikbeeld niet beperkt tot het aangezicht van de slagboom aan de grens.

Hoge pief op anti-Wilderscongres

Telegraaf 23.01.2014  Een Amsterdamse topambtenaar spreekt op 6 februari in Londen tijdens een conferentie met als thema ’strijd tegen populisme’, een politieke opvatting die niets te maken heeft met lokaal beleid.

Haat

NRC 11.01.2014 Dansende ananassen die op de wijs van een kinderliedje de Holocaustdebunken – op het eerste gezicht is de affaire rond komiek Dieudonné, die het zingende fruit in zijn omstreden nummer Shoananas opvoert, onnavolgbaar Frans.

Vorige week kwam er een foto in omloop waarop Le Pen de quenelle maakte

Haathumor is zelden grappig, maar zo infantiel had ik het nog niet gezien. Er is meer dat Frans overkomt. De komiek als volksmenner – in Nederland is voor een cabaretier nog nooit iemand de straat opgegaan. Frankrijk had eerder al Coluche. .LEES VERDER

De Speld: ‘Het jaar waarin Buma de nachtmerrie werd van het kabinet’

VK 26.12.2013 Het Nederlandse politieke landschap werd in 2013 flink opgeschud door de entree van een nieuwe radicale middenpartij. Het ‘Christen-Democratisch Appèl’ (CDA) kwam in 2012 uit het niets met dertien zetels in de Kamer en liet in 2013 meteen luidkeels van zich horen. Een analyse van het succes en de potentie van de nieuwe anti-establishmentpartij. Deel 4 van de terugblik 2013 van satirisch weblog De Speld.

Wie CDA zegt, zegt Sybrand van Haersma Buma. De 48-jarige burgemeesterszoon groeide op in de getto’s van Workum en ontpopte zich in Den Haag dan ook als een straatvechter. ‘Buma’, zoals hij door zijn achterban liefkozend wordt genoemd, werd de nachtmerrie van het kabinet. Vele ministers werden in de Kamer ter verantwoording geroepen door het politieke wonderkind. Velen van hen gingen ten onder.

zie ook: Ruttes participatiesamenleving doet kiezer denken aan CDA

‘We klagen al 100 jaar, maar de politiek functioneert beter dan we denken’

VK 20.12.2013 De politieke discussie wordt gegijzeld door een politieke elite die meent dat populisten een gevaar voor de democratie vormen en populisten die vinden dat juist die politieke elite zelf het gevaar is, schrijft Meindert Fennema. Sla de opiniepagina van een willekeurige krant op en u leest een zorgelijke beschouwing over de teloorgang van het vertrouwen in ons politieke systeem. De reacties op mijn columns spreken voor zich. ‘Salamop’ is één van de velen.

Hij schrijft: ‘Het cliëntelisme is de meest verbreide vorm van corruptie in de Nederlandse politiek. Alle partijen bedienen zich hier van. Het hele systeem binnen de partijen is er op gebaseerd en uitgegroeid tot een systeem van instandhouding van de machtsverhoudingen in ons land. Er moet ook een einde komen aan de partijenstructuur om Nederland verder de 21ste eeuw in te krijgen. Tijd voor vrije politiek en rechtstreekse democratie en weg met de democratuur.’

Populisme
Maar de politieke elite noemt dat populisme en acht het niet reëel dat Nederland zich uit de eurozone terugtrekt. Ook Van Reybrouck vindt dat niet wenselijk. Zijn voorstel om vertegenwoordigers van het volk door loting aan te wijzen, steunt op de gedachte dat in een dergelijke vorm van directe democratie de kwaliteit van de politieke discussie verhoogt en het populisme vermindert. Maar wie zijn voorstel goed bekijkt zal zien dat hij uitsluitend de volksvertegenwoordiging en niet de regering door het lot wil laten aanwijzen. Die blijft, als ik Van Reybrouck goed begrijp, gewoon in handen van mensen ‘die er verstand van hebben.’ Ik vrees dat hij Geert Wilders niet tot die categorie rekent. In feite wordt in het voorstel van Van Reybrouck de volksvertegenwoordiging een adviserend lichaam.

Zo wordt de politieke discussie gegijzeld door een politieke elite die van mening is dat populisten een gevaar voor de democratie vormen en de populisten die vinden dat juist die politieke elite zelf een gevaar voor de democratie is.

Beide groepen vormen een luidruchtige minderheid die samen het politieke debat beheersen, maar de kiezers blijven ondanks alles vertrouwen op de democratische instellingen. David Runciman schreef daarover een boeiend essay in De Groene Amsterdammer van 12 december met als titel ‘Veel ruis, toch resultaat’. We klagen al honderd jaar, maar het systeem functioneert beter dan we denken, beweert Runciman. Het lijkt erop dat de kiezer het met Runciman eens is.

Niet alleen zette hij de koning op afstand van de coalitievorming, ook verdedigt hij voorstellen om de burgers de beschikking te geven over het referendum, in zowel een adviserende als bindende variant. Verder heeft hij een voorstel door de Tweede Kamer geloodst om uit de Grondwet te schrappen dat de burgemeester door de Kroon wordt benoemd. De gekozen burgemeester komt dus andermaal in zicht, nu zelfs met de zegen van het CDA.

Het adagium ‘Ik zeg wat ik denk’ van Pim Fortuyn gaf de stoot aan een volgende fase van democratisering. Die fase is sinds 2001 heftig en ruig verlopen, maar krijgt geleidelijk een politieke uitwerking in voorstellen zoals die van de vrijzinnig-democraat Schouw. Het democratisch ideaal valt in letterlijke zin, als heerschappij van het volk, nooit concreet te verwezenlijken, maar de sleutel om dit probleem tussen regeermacht en de betrokkenheid van de burgers op te lossen is, naast meer directe invloed, bij uitstek het publieke debat.

Dat debat is, ook door de opkomst van de sociale media, niet eerder zo breed en luidruchtig gevoerd. De heftigheid ervan drukt de revolutionaire onderstroom uit die zoekt naar nieuwe politieke uitdrukkingen, maar is ook een logisch gevolg van de individualisering. Na de emancipatie van bevolkingsgroepen, gedragen door de volkspartijen, beleven we nu voluit de democratische emancipatie van het individu, gedragen vooralsnog door populisten en radicale democraten. In de kakofonie en politieke chaos beginnen zich, kijkend naar Schouws stille revolutie, langzaam nieuwe lijnen af te tekenen.

Revolutie van D66 voltrekt zich stil

Trouw 01.12.2013 De afschaffing van het strafrechtelijk verbod op smalende godslastering past in de stille revolutie die gaande is om onze democratie meer in handen van de burgers te leggen. De leider van deze revolutie is het D66-Kamerlid Gerard Schouw. Hou die man in de gaten! Wat Hans van Mierlo niet lukte, speelt Schouw vijftig jaar later op kousenvoeten klaar.

‘Gebrek aan openheid over de EU roept populisme op’

Trouw 29.11.2013 Door niet open te zijn over hun ideeën over het karakter en de omvang van de Europese Unie, roepen partijen als VVD, PvdA en CDA het populisme op dat ze beweren te bestrijden. Dat zegt Paul Scheffer, schrijver en hoogleraar Europese Studies, in een interview met deze krant. “De nationalisten stappen in dit vacuüm.”

Verwant nieuws

Zelfs CDA en GroenLinks vallen voor populisme

Trouw 13.10.2013 Rutte regeer, riep GroenLinks-aanvoerder Bram van Ojik tijdens de algemene beschouwingen. Maar zonder ons, voegde hij daar deze week aan toe. Dat was niet verrassend: op beslissende momenten is zijn partij altijd teruggedeinsd voor het maken van vuile handen. Een van de gevolgen: net als GroenLinks zelf zijn groene oplossingen hier, anders dan in Duitsland, in de sfeer van luchtfietserij blijven steken.

PvdA en VVD hebben de verkiezingen gewonnen door de ideologische tegenstellingen van protestpartijen PVV en SP te imiteren.

Dijsselbloem houdt zich niet bezig met het bestrijden van de economische crisis. Wat hij probeert te bezweren is een politieke crisis.

Geen wonder dat er nauwelijks meer vertrouwen is. De hernieuwde toestroom van kiezers naar het agressieve simplisme van Wilders wordt her en der uitgelegd als het resultaat van populistische stemmingmakerij tegen de politiek als bedrijf. Dat is een even geriefelijke als gemakzuchtige misvatting.

Bas Heijne: Eigen Schuld

NRC 13.10.2013 Pijnlijk doorzichtig, die overvloed van Europees begrip voor Jeroen Dijsselbloem. Deze week zegde de minister van Financiën en Eurogroepvoorzitter de jaarvergadering van het IMF af – en meteen ook maar het G-7 overleg in Washington. Volgens Europees commissaris Olli Rehn nam Dijsselbloem „zijn verantwoordelijkheid” door in Nederland te blijven onderhandelen over de begroting met D66, de ChristenUnie en de SGP. De wereld moest maar even wachten, de polder ging voor. Anderen in Brussel vonden het „jammer, maar begrijpelijk”. Echt, het gebeurt vaker. De voorganger van Dijsselbloem had ook wel eens een vergadering gemist. Lees verder

Uw kritiek op de representatieve democratie via verkiezingen lijkt op de verwijten van populistische partijen: politici zijn baantjesjagers die met lijm aan hun zetel vastzitten.

“Ik ben de auteur van het boek ‘Pleidooi voor populisme’. In het populistisch stemgedrag van burgers gebeurt iets zeer belangrijks: het wijst op het verlangen naar betrokkenheid van de laagopgeleide klasse bij de samenleving. Ik ben het met veel voorstellen van populistische partijen grondig oneens, maar ik vind het te gemakkelijk om hun kiezers bij het grofvuil te zetten. Ook zij hebben recht op zeggenschap.”

‘Loten is democratischer dan stemmen’

VK 06.10.2013 Overal in Europa zit de democratie ernstig in het slop. Politici zijn deel van het probleem, denkt de Vlaamse publicist David Van Reybrouck. Bestuurders aanwijzen door loting is democratischer.

Een uitspraak van een Belgische politicus gaf David Van Reybrouck de beslissende zet om een essay te schrijven over het failliet van verkiezingen. Bruno Tobback, tegenwoordig voorzitter van de Vlaamse socialisten, gaf eens in een openhartige bui toe voortdurend bang te zijn voor de toorn van de kiezer: “Ik weet perfect wat ik moet doen aan het klimaatvraagstuk, maar als ik dat doe, word ik nooit meer verkozen.”

Het vernietigende werk van de salonpopulist

NRC 11.09.2013 Van wie heeft de politiek het meeste te vrezen? Van de populist op de flanken van het politieke spectrum? Eerder van de elite, die even hard is mee gaan schelden op het politieke bestel, meent Pieter van Os. Lees verder

Lees meer

2 SEP Linkse Kamerleden minder aanwezig dan rechtse ›

19 AUG Dijsselbloem: kabinet wil best met oppositie blijven praten ›

16 JAN Gouden mensen ›

2012 Insiderspanel: Pechtold en Wilders voor het eerst in rechtstreeks debat,verstandig? ›

2011 Bas Jacobs: Noord en Zuid moeten gelijk oversteken, de banken moeten nog steeds worden getrimd ›

Balkenende gaf het populisme te veel ruimte

Trouw 26.05.2013 Het eerste decennium van de 21ste eeuw zal de geschiedenisboeken ingaan als een turbulente tijd, gekenmerkt door heftige polarisatie en ongekende politieke instabiliteit. Niet zo waarschijnlijk is dat historici zullen vaststellen dat Nederland in deze periode de kernwaarden van de democratische rechtsorde opnieuw krachtig bevestigde. Toch is dat een van de belangrijkste conclusies uit het proefschrift van de onderzoeker Hans Crebas, dat onlangs als boek is verschenen onder de titel ‘Peacekeeping in Holland’.

Verwant nieuws:

Lees ook: ‘Balkenende en Rutte hadden islam-polarisatie kunnen voorkomen’ – 07/11/12

Lees ook: Blijven kijken naar vliegende olifanten

De Hond: ‘Het electorale bestel dreigt onderuit te gaan’

VK 23.04.2013 Maak kiezers medeverantwoordelijk voor alle politieke beslissingen. Geef ze de ‘controleknop’ in handen, betoogt opiniepeiler Maurice de Hond.

In 1848 begon in Parijs een revolutie die voortkwam uit ellendige economische omstandigheden en onvrede over het politiek leiderschap. Koning Willem II stelde onder druk van die dreiging een staatscommissie in onder leiding van Thorbecke. Kort erna lag er een voorstel voor een nieuwe Grondwet. De Eerste Kamer zou worden afgeschaft en de Tweede Kamer zou direct gekozen worden op grond van het censuskiesrecht: wie genoeg belasting betaalde, kreeg stemrecht. Onder druk van conservatieve krachten bleef de Eerste Kamer echter bestaan. Het stemrecht werd voorbehouden aan 10 procent van de manlijke bevolking op basis van inkomen. Rond 1920 kregen pas alle volwassen mannen en vrouwen kiesrecht, maar het in 1848 ingevoerde bestel is verder niet gewijzigd.

Beatrix vroeg al voor opkomst Fortuyn raad over populisme

NRC 20.04.2013 Koningin Beatrix onderkende de opkomst van het populisme nog voor de oprichting van Leefbaar Nederland en voordat Pim Fortuyn de politiek in ging. Ze concludeerde in 2000 dat de groeiende ontevredenheid van de burgers consequenties zou hebben voor haar eigen positie en nam in overleg met toenmalig premier Wim Kok en vicevoorzitter van de Raad van State Herman Tjeenk Willink maatregelen: ze nodigde zeven ‘onafhankelijke geesten’ uit om te bespreken wat zij kon doen om het populisme het hoofd te bieden.

‘Populistische partijen vormen een correctie op het gedrag van de elite’

VK 22.03.2013 Dat het volk homogeen is lijkt mij onzin, dat het volk goed is lijkt me nog grotere onzin, maar dat de bestuurlijke elite de afgelopen twintig jaar vooral aan zijn eigen portemonnee gedacht heeft is een realistische gedachte, schrijft columnist Meindert Fennema.

Verder:

Wouter Bos: ‘Strategie CDA heeft hoog populistisch gehalte’

VK 21.03.2013 Het gaat niet goed bij het CDA, schrijft Wouter Bos in zijn column. ‘Je zou denken dat er in het CDA nagedacht wordt over de vraag of de gekozen oppositiestrategie de juiste is. Deze strategie kenmerkt zich door een hoog populistisch gehalte.’

Wouter Bos: CDA vaart populistische koers

Trouw 21.03.2013  Oud-PvdA-leider en -informateur Wouter Bos vindt dat het CDA een populistische koers vaart. De oppositiestrategie van de christendemocraten ‘kenmerkt zich door een hoog populistisch gehalte’, schrijft hij donderdag in zijn column in de Volkskrant.

Bos: CDA populistisch

Telegraaf 21.03.2013 Oud-PvdA-leider en -informateur Wouter Bos vindt dat het CDA een populistische koers vaart. De oppositiestrategie van de christendemocraten „kenmerkt zich door een hoog populistisch gehalte”, schrijft hij donderdag in zijn column in de Volkskrant.

‘CDA vaart populistische koers’

NU 21.03.2013 Oud-PvdA-leider en -informateur Wouter Bos vindt dat het CDA een populistische koers vaart. De oppositiestrategie van de christendemocraten ”kenmerkt zich door een hoog populistisch gehalte’’, schrijft hij donderdag in zijn column in de Volkskrant. Het CDA stelt zich volgens Bos ”nadrukkelijk oppositioneel en niet-bestuurlijk’’ op. Ook wijst de partij vrijwel alle grote hervormingen, zoals van de woningmarkt, af.

Wouter Bos baalt van populistische koers bij CDA

Elsevier 21.03.2013 Wouter Bos, oud-PvdA-leider en informateur van dit kabinet, vindt dat het gemarginaliseerde CDA een ‘ongepaste populistische koers’ is gaan varen. Met die ‘niet-bestuurlijke’ houding is het CDA niet bepaald een interessante steunpartij voor dit kabinet. Dat schrijft Bos donderdag in zijn column in de Volkskrant.

‘Anti-Europese stroming alleen gevaarlijk met populist aan het roer’

Trouw 11.03.2013 In navolging van het Nederlandse Burgerforum EU heeft ook in Duitsland een groep geleerden en economen zich verenigd in hun afkeer van de euro. Het ‘alternatief voor Duitsland’ is een nieuwe politieke partij van academici die uiterlijk in 2014 wil meedoen aan de Europese parlementsverkiezingen. Hun voornaamste standpunt: weg met de eurozone. De euro is heilig, en iedereen met een afwijkende mening wordt ten schande gemaakt”, zegt Adam op Deutsche Welle.  Hickel zei dit voordat onderzoeksbureau TNS-Emnid bekend maakte dat een op de vier Duitsers op een anti-europartij zou stemmen, mocht deze meedoen aan de komende verkiezingen in september. Volgens Emnid-directeur Klaus-Peter Schoeppner is de peiling een belangrijk signaal voor bondskanselier Angela Merkel, die vooral moet opkomen voor de Duitse belangen.

Advertisements

maart 23, 2013 - Posted by | Uncategorized | , , , , , , , , , , , , , , , ,

2 reacties »

  1. ***** w e l z i j n *****

    POPULISME IS EEN MOOI WOORD VOOR V O L K S …..
    STREVEN NAAR EEN STERKE- EN DIRECTE BAND TUSSEN LEIDERS EN HET VOLK, DIE NIET WORDT BELEMMERD DOOR INMENGING VAN OVERHEIDSBUREAUCRATIE EN PARTIJORGANISATIES: in de praktijk opent het populisme de weg naar “een eenhoofdig charismatisch” leiderschap !

    Dit is gericht naar onwetende Politici, Politieke Wetenschappen, Instituten, politieke partijen en overige Wetenschappers,en vooral gericht naar de Politieke Media oftewel MEDIA-POLITIEK, dus alles omvattend GPD. Pers en Publiciteit , tot MedialandHilversum aan toe, die daar de definities amper en of nauwelijks beseffen.

    Uiteraard enkel wat dit aspect betreft. Maar wordt telkens helaas uitvergroot, omdat beladen woordkeuze, de mensen – De Mensheid in verroering brengt !!!.
    In Positieve zin, als in Negatieve zin. In links & Rechts !
    Ach God waar hebben we `t toch eigenlijk over….., enkel Macht – Neen, uiterst gefundeerd zijn, bezinnen, en alles vanuit het POSITIVIME & OBJECTIVISME DOEN, ja !!!

    Was getekend Ron Antoine K R A F T.
    A m e n ………

    Reactie door ronantoinekraft | maart 23, 2013 | Beantwoorden

  2. […] zie ook: De Tijdgeest van de 21e eeuw genaamd het Populisme […]

    Pingback door De Polarisatie in Nederland neemt toe !! « Debat in de Digitale Hofstad | juli 14, 2016 | Beantwoorden


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: